Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk Šablon:Aktualni događaji 10 1329 42653057 42648946 2026-07-11T11:57:25Z Edgar Allan Poe 29250 42653057 wikitext text/x-wiki {{Glavna stranica/Slika | datoteka = M 7.5 - 23 km SE of Yumare, Venezuela.png | opis = Karta makroseizmičkog intenziteta | širina = srednja }}<!-- Prikladne opcije za širinu: mala, portret, srednja --> <!-- Ograničiti na pet do sedam natuknica. --> * [[24. juna]]&nbsp;– Sjeverozapadnu i središnju [[Venezuela|Venezuelu]] (''na slici'') pogodila dva uzastopna [[potres|potresa]] magnitude 7,2 i 7,5 [[Magnituda potresa|Mw]]. Najmanje 188 osoba je poginulo, a preko 40.000 osoba vodi se kao nestalo. * [[23. juna]]&nbsp;– U [[Bolivija|Boliviji]] uklonjene posljednje cestovne blokade i obustavljeni masovni antivladini protesti na temelju sporazuma administracije predsjednika [[Rodrigo Paz|Rodriga Paza]] i [[Bolivijski radnički centar|Bolivijskog radničkog centra]]. Protesti su izbili na [[Međunarodni praznik rada]], a doveli su do najmanje 17 smrtnih slučajeva. * [[20. juna]]&nbsp;– [[Flamingo revolucija]] okupila desetke hiljada ljudi u [[Tirana|Tirani]] na jednom od najvećih protesta u [[Albanija|Albaniji]] u posljednjih nekoliko decenija. Protesti protiv projekata [[Jared Kushner|Jareda Kushnera]] za izgradnju luksuznih odmarališta na zaštićenoj albanskoj obali potaknuli su šire proteste protiv korupcije i vlade [[Edi Rama|Edija Rame]]. * [[17. juna]]&nbsp;– Američki predsjednik [[Donald Trump]] i iranski predsjednik [[Masud Pezeškijan]] potpisali [[Islamabadski memorandum]], okvirni sporazum kojim se proglašava prekid vojnih operacija na svim frontovima i otvara rok od najviše 60 dana za konačni sporazum o okončanju [[Rat u Iranu (2026)|rata u Iranu]]. * [[Evropski glavni grad kulture|Europski glavni gradovi kulture]] za [[2026.]] godinu su '''[[Trenčín]]''' i '''[[Oulu]]'''. ('''godišnji događaj''') <div class="main-box__meta"> <div>'''[[:Kategorija:Aktualni događaji|Aktualne teme]]''': {{hlist |class=inline | [[Rusko-ukrajinski rat]] <!--([[Rusko-ukrajinski rat (2022–)|2022–]])--> | [[Rat u Iranu (2026)|Rat u Iranu]] | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] }}</div> <div>'''[[:Kategorija:Umrli 2026.|Nedavne smrti]]''': {{hlist |class=inline | [[Đorđe Kadijević]] | [[Zrinko Ogresta]] | [[Slavenka Drakulić]] | [[David Hockney]] | [[Ivo Bego]] | [[Predrag Koraksić]] | [[Kazuo Imanishi]] | [[Oscar Schmidt]] | [[Alex Manninger]] | [[Duško Vujošević]] }}</div> </div> rs0567d8szxgl6mhw7363b6yq0x8uia Smokva 0 2843 42652913 42511856 2026-07-11T00:48:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652913 wikitext text/x-wiki {{Taksokvir | boja= lightgreen | naziv = ''Smokva'' | slika = Sycomoros old.jpg | slika_širina= 240px | slika_opis = ''[[Ficus sycomorus]]'' |status = LC <!-- može i {{StatusNiskaZabrinutost}} --> |status_system = IUCN3.1 | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Kritosemenjače|Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Rosales]] | familia = [[Moraceae]] | genus = '''''Ficus''''' | genus_autorstvo = [[Karl Linej|Linej]] | razdioba_stupanj = Vrste | razdioba = Oko 800, uključujući:<br /> ''[[Ficus albipila]]'' - Abbey Tree ili ''tandiran''<br /> ''[[Ficus altissima]]''<br /> ''[[Ficus americana]]''<br /> ''[[Ficus aurea]]''<br /> ''[[Ficus benghalensis]]'' - Indijski Banyan<br /> ''[[Ficus benjamina]]'' - Uplakana smokva<br /> ''[[Ficus broadwayi]]''<br /> ''Ficus carica'' - Obična smokva<br /> ''[[Ficus citrifolia]]'' - Daviteljka<br /> ''[[Ficus coronata]]''<br /> ''[[Ficus drupacea]]''<br /> ''[[Ficus elastica]]''<br /> ''[[Ficus glaberrima]]''<br /> ''[[Ficus godeffroyi]]''<br /> ''[[Ficus grenadensis]]''<br /> ''[[Ficus hartii]]''<br /> ''[[Ficus laevigata]]'' - ''Jamajkanska trešnja'' <br /> ''[[Ficus lyrata]]''<br /> ''[[Ficus macbrideii]]''<br /> ''[[Ficus macrophylla]]'' - Moreton Bay Fig<br /> ''[[Ficus microcarpa]]'' - Kineski Banyan<br /> ''[[Ficus nota]]''<br /> ''[[Ficus obtusifolia]]''<br /> ''[[Ficus palmata]]''<br /> ''[[Ficus prolixa]]''<br /> ''[[Ficus pumila]]''<br /> ''[[Ficus racemosa]]''<br /> ''[[Sveta Smokva|Ficus religiosa]]'' - Sveta smokva<br /> ''[[Ficus rubiginosa]]'' - Port Jackson Fig<br /> ''[[Ficus rumphii]]'' - Rumpf's Fig<br /> ''[[Ficus stahlii]]''<br /> ''[[Ficus sycomorus]]''<br /> ''[[Ficus thonningii]]''<br /> ''[[Ficus tinctoria]]''<br /> ''[[Ficus tobagensis]]''<br /> ''[[Ficus triangularis]]''<br /> ''[[Ficus trigonata]]''<br /> ''[[Ficus ulmifolia]]''<br /> ''[[Ficus virens]]''<br /> ''[[Ficus vogelii]]''<br /> ''[[Ficus wassa]]'' | dvoimeno = ''Ficus carica'' | dvoimeno_autorstvo = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} '''Smokva''' (''Ficus'') je [[Rod (biologija)|rod]] od oko 800 vrsta biljaka. Najpoznatija vrsta je [[obična smokva]] (''Ficus carica''). Raste u tropskim i toplim predelima. Smokva je relativno nisko drvo s jako razgranjenom krošnjom. Starije grane sive su boje, a mlade tamnozelene. Listovi su naizmenični, veliki i nepravilno usečeni. Na mladim granama pri dnu se nalaze zalisci. [[Datoteka:Drvo smokve.JPG|thumb|left|Drvo smokve]] [[Cvet]]ovi smokve zatvoreni su omotaćem kruškastog oblika. Od tog cveta posle nastaje sočni plod s mnoštvom semenih koštica. Oplodnju vrše [[insekti]] u unutrašnjosti cvetnog omotača. .. == Vanjske veze == {{Commonscat|Ficus}} * {{Simboli jezika|sr}} [http://www.herbateka.com/?q=node/170 Smokva na na herbateci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516022012/http://www.herbateka.com/?q=node/170 |date=2007-05-16 }} * {{Simboli jezika|en}} [http://www.figweb.org/Ficus/index.htm Figweb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050428035506/http://www.figweb.org/Ficus/index.htm |date=2005-04-28 }} Major reference site for the genus ''Ficus'' * {{Simboli jezika|en}} [http://www.thefruitpages.com/figs.shtml Fig Fruit Information] * {{Simboli jezika|en}} [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/fig.html Fruits of Warm Climates: Fig] * {{Simboli jezika|en}} [http://www.crfg.org/pubs/ff/fig.html California Rare Fruit Growers: Fig Fruit Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031124540/https://crfg.org/pubs/ff/fig.html |date=2020-10-31 }} * {{Simboli jezika|en}} [http://www.nafex.org/figs.htm North American Fruit Explorers: Fig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410033353/http://www.nafex.org/figs.htm |date=2009-04-10 }} * {{Simboli jezika|en}} [http://www.godhatesfigs.com GodHatesFigs.com (spoof site)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725005345/http://www.godhatesfigs.com/ |date=2008-07-25 }} [[Kategorija:Voće]] {{biol-stub}} ncosggajhus57xmvoj5iluuq1zg4bec Sveto Rimsko Carstvo 0 3020 42653029 42644282 2026-07-11T10:29:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653029 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime=Sveto Rimsko Carstvo |hr_ime=Sveto Rimsko Carstvo |izvorno_ime=<small>Sacrum Romanum Imperium {{la icon}}<br />Heiliges Römisches Reich{{de icon}}<br />Heilige Roomse Rijk{{nl icon}}<br />Hillig Röömsch Riek <br />Svatá říše římská{{cz icon}}</small> |genitiv=Svetog Rimskog Carstva |kontinent = Europa |regija = Central Europa |država = Njemačka |era = [[Srednji vijek]] |status = Carstvo |vlada_tip = Monarhija | |godina_start = 962. |godina_kraj = 1806. | |događaj_start = [[Oton I. Veliki|Oton I.]] okrunjen |datum_start = [[2. 2.]] [[962]]. |događaj_kraj = Osnovana [[Rajnska Konfederacija]] |datum_kraj = [[12. 7.]] [[1806]]. | |događaj1 = [[Konrad II., car Svetog Rimskog Carstva|Konrad II.]] okrunjen |datum_događaj1 = [[1034]]. |događaj3 = [[Augsburški mir]] |datum_događaj3 = [[25. 9.]] [[1555]]. |događaj4 = [[Vestfalijski mir]] |datum_događaj4 = [[1648]]. | |p1 = Franačko Carstvo |flag_p1 = |s1 = Rajnska Konfederacija |flag_s1 = Flag of France.svg | |zastava = Banner of the Holy Roman Emperor without haloes (1400-1806).svg |zastava_i = Zastava Njemačke |zastava_tip = Zastava Svetog Rimskog Carstva nakon 1400. | |grb = Quaterionenadler David de Negker.jpg |grb_i = Grb |grb_tip = Grb Maksimilijana II. | |mapa = Holy Roman Empire ca.1600.svg |mapa_opis = Sveto Rimsko Carstvo 1630. | |glavni_grad = ''Nijedan'' | |jezik = [[latinski]], [[njemački]], mnogi drugi |vjera = [[katolicizam]] | |vođa1 = [[Oton I. Veliki|Oton I.]] (prvi) |vođa2 = [[Konrad II., car Svetog Rimskog Carstva|Konrad II.]] |vođa3 = [[Fridrik I. Barbarossa]] |vođa4 = [[Maksimilijan I. Habsburški|Maksimilijan I.]] |vođa5 = [[Franjo I., car Svetog Rimskog Carstva|Franjo I.]] |vođa6 = [[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franjo II.]] (zadnji) |godina_vođa1 = [[962]]. – [[967]]. |godina_vođa2 = [[1027]]. – [[1039]]. |godina_vođa3 = [[1155]]. – [[1190]]. |godina_vođa4 = [[1508]]. – [[1519]]. |godina_vođa5 = [[1745]]. – [[1765]]. |godina_vođa6 = [[1792]]. – [[1806]]. |titula_vođa = [[Popis njemačkih kraljeva i njemačko-rimskih careva|Car]] | |legislatura = [[Reichstag (Sveto Rimsko Carstvo)|Reichstag]] }} '''Sveto Rimsko Carstvo''' ([[Latinski jezik|lat.]] ''Sacrum Romanum Imperium''<ref>Peter Hamish Wilson, ''The Holy Roman Empire, 1495–1806'', MacMillan Press 1999, London, page 2; [http://www.london.diplo.de/Vertretung/london/en/06/German_20History/Holy__Roman__Empire/Background__seite.html The Holy Roman Empire of the German Nation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229173411/http://www.london.diplo.de/Vertretung/london/en/06/German_20History/Holy__Roman__Empire/Background__seite.html |date=2012-02-29 }} at the Embassy of the Federal Republic of Germany in London website</ref><ref name=GT-DEX-1000-01>{{cite web|title=History of The Holy Roman Empire|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=349&HistoryID=aa35&gtrack=pthc|publisher=historyworld|accessdate=28 June 2013}}</ref><ref>Hermann Weisert, 'Der Reichstitel bis 1806', Archiv für Diplomatik, Schriftgeschichte, Siegel- und Wappenkunde, 40 (1994), pp.&nbsp;441–513.</ref>, [[njemački jezik|njem.]] ''Heiliges Römisches Reich''; od 1512. '''Sveto Rimsko Carstvo Njemačkog Naroda''', lat. ''Sacrum Imperium Romanum Nationis Germanicae'' ili ''Sacrum Imperium Romanum Nationis Teutonicae'', njem. ''Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation'') je zajednica teritorija u središnjoj [[Europa|Europi]] tijekom srednjeg vijeka i ranog modernog doba pod Svetim rimskim carem. Prvi car je bio Oton I, okrunjen 962. Posljednji Franjo II koji je abdicirao i razriješio Carstvo 1806. tijekom Napoleonovih ratova.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/269851/Holy-Roman-Empire Holy Roman Empire], Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 15 February 2014.</ref> Teritorij carstva se mijenjao tijekom vremena, na vrhuncu je uključivao Kraljevinu Njemačku, Kraljevinu Italiju i Kraljevinu Burgundiju; ta područja obuhvaćaju današnje Njemačku (osim južnog Schleswiga), Austriju (osim Gradišća), Lihtenštajn, Švicarsku, Belgiju, Nizozemsku, Luksemburg, Češku, Sloveniju (osim Prekomurja), kao i znatne dijelove moderne Francuske (Artois, Alsace, Franche-Comte, Savoju i Lorenu), Italije (Lombardiju, Pijemont, Emilia-Romagna, Toskana i Južni Tirol) kao i Poljsku (Šlezija i Pomeranija). Većim dijelom povijesti carstvo se sastojalo od stotina malih dijelova, kneževina, vojvodstava, grofovija, slobodnih carskih gradova i ostalih domena. Unatoč svome imenu većim dijelom svoje povijesti carstvo nije obuhvaćalo i grad [[Rim]].<ref>James Bryce, The Holy Roman Empire (The MacMillan Company, 1913), [http://books.google.com/books?id=O8cQAAAAYAAJ&pg=PA183#v=onepage&q&f=false p.183].</ref><ref name=Whaley>Joachim Whaley, Germany and the Holy Roman Empire: Volume I: Maximilian I to the Peace of Westphalia, 1493–1648 (2012), [http://books.google.com/books?id=QXdPzWXCphkC&lpg=PP1&pg=PA17#v=onepage&q&f=false pp.&nbsp;17–20].</ref><ref name=Johnson>Lonnie R. Johnson, ''Central Europe: Enemies, Neighbors, Friends'' (1996), Oxford University Press, [http://books.google.com/books?id=e_m13Hk3AFEC&pg=PA23&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false p. 23].</ref> == Naziv == Termin sveto u nazivu srednjovjekovnog [[Rimsko carstvo|Rimskog carstva]] je u uporabi od 1157. godine i vladavine cara Fridrika I Barbarosse. Taj naziv je dodan kao izraz Barbarossine ambicije da dominira [[Italija|Italijom]] i Papinstvom, prije 1157. se zvalo jednostavno Rimsko carstvo.<ref>Joachim Ehlers: ''Natio 1.5 Deutschland und Frankreich'', in: ''Lexikon des Mittelalters'', Bd. 6, Sp. 1037&nbsp;f.</ref><ref name="wilson">Peter Hamish Wilson, ''The Holy Roman Empire, 1495–1806,'' MacMillan Press 1999, London, p. 2.</ref> U ukazu skupštine u Kölnu iz 1512. godine ime je službeno promijenjeno u Sveto rimsko carstvo njemačkog naroda ([[njemački jezik|njem.]]:''Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation'', [[Latinski jezik|lat.]] ''Imperium Romanum Sacrum Nations Germanicæ'').<ref name="Whaley17">Whaley 2011, p. 17</ref><ref name="Peter Moraw 1999">Peter Moraw, ''Heiliges Reich'', in: Lexikon des Mittelalters, Munich & Zürich: Artemis 1977–1999, vol. 4, col. 2025–2028.</ref> Francuski pisac [[Voltaire]] je napomenuo sarkastično: "Ova nakupina koja se zvala i još samu sebe zove Sveto rimsko carstvo niti je sveto, niti rimsko a niti carstvo. == Historija == === Karolinški prethodnici === Sveto rimsko carstvo je kao svoga osnivača uzimalo [[Karlo Veliki|Karla Velikog]], kralja Franaka, koga je papa Lav III okrunio kao Cara Rimljana na Božić 800. godine.<ref name=Bryce>Bryce, [http://books.google.com/books?id=O8cQAAAAYAAJ&pg=PA1&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false pp.&nbsp;2–3]</ref><ref>{{cite book|last=Heer |first=Friedrich |title=The Holy Roman Empire |url=https://archive.org/details/holyromanempire00heer |publisher=Frederick A. Praeger |location=New York |year=1967 |pages=[https://archive.org/details/holyromanempire00heer/page/n20 1]–8 |isbn=978-0-297-17672-5}}</ref> Tim krunjenjem je obnovljeno [[Zapadno rimsko carstvo]] pod žezlom kralja Franaka.<ref>Davies, pp.317,1246.</ref><ref>Martin Arbage, "Otto I", in [http://books.google.com/books?id=E2CTAgAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false ''Medieval Italy: An Encyclopedia''], Volume 2 (Routledge, 2004), p. 810: "Otto can be considered the first ruler of the Holy Roman empire, though that term was not used until the twelfth century."</ref> Krunjenje Karla Velikog je ostala osnova Svetog rimskog carstva , bar u teoriji, sve do njegovog kraja 1806. godine.<ref>{{citation|author=Norman F. Cantor|title=Civilization of the Middle Ages|year=1993|pages=212–215}}</ref> Time je nastalo carstvo koje je neprekidno trajalo više od osam stoljeća.<ref name=Gascoigne>{{cite web|author=Bamber Gascoigne|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/plaintexthistories.asp?historyid=aa35|title=History of the Holy Roman Empire|website=HistoryWorld}}</ref><ref>Norman Davies, A History of Europe (Oxford, 1996), pp.&nbsp;316–317.</ref><ref>While Charlemagne and his successors assumed variations of the title ''emperor'', none termed themselves ''Roman emperor'' until Otto II in 983. [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/269851/Holy-Roman-Empire/10156/Nature-of-the-empire Holy Roman Empire], Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 15 February 2014.</ref><ref>[http://roberthorvat30.wordpress.com/2013/12/30/christmas-day-rome-800-ad-great-empires/ Christmas Day, Rome, 800 AD (Great Empires)]</ref> Karolinška carska kruna je bila predmet rasprava između karolinških vladara Zapadne i Istočne Franačke, gdje je prvo zapadni kralj (Karlo Ćelavi) a nakon njega istočni (Karlo Debeli) nosio naslov Cara Rimljana. Ipak nakon smrti Karla Debelog 888. godine Karolinško carstvo se raspalo i nikada se poslije nije ujedinilo, a titulu Cara okrunjenog od strane Pape priznavali su samo u Italiji. Posljednji takav vladar je bio Berengar I koji je umro 924. godine.<ref>{{cite book | last= Pagden | first = Percy | title = World's at War: The 2,500-Year Struggle Between East and West | url= https://archive.org/details/worldsatwar2500y00pagd | publisher = Random House | year = 2008 | edition = First | page = [https://archive.org/details/worldsatwar2500y00pagd/page/146 147] }}</ref><ref>{{cite book | last= Bryce | first = James | title = The Holy Roman Empire | url= https://archive.org/details/holyromanempire0000jame_h4c9 | publisher = Macmilan | year = 1968}}</ref> === Razvijeni srednji vijek === ==== Formiranje ==== Oko 900. godine u Istočnoj [[Franačka|Franačkoj]] je došlo do jačanja autonomnih kneževina (Franconie, Bavarske, Švabije, Saske i Lotaringije). Nakon smrti karolinškog kralja Luja Djeteta koji je umro 911. godine bez potomaka, Istočna Franačka se nije okrenula vladaru Zapadne Franačke da preuzme krunu nego je izabrala jednog od svojih kneževa, Konrada od Franconije, kao "Rex Francorum Orientalum". Na svojoj samrtnoj postelji Konrad je krunu predao svom najvećem suparniku, Henriku Saskom, koji je izabran kraljem na skupštini u Fritzlaru 919. godine. Henrik je sklopio primirje s [[Mađari]]ma te ih 933. prvi put porazio u bitci kod Riade. Henrik je umro 936. godine, ali njegovi potomci (Otonska dinastija) je nastavila vladati Istočnim kraljevstvom skoro cijelo stoljeće. Henrikov nasljednik Oton, je izabran kraljem u Aachenu 936. godine, i uspio je nadići seriju pobuna od strane svoga starijeg brata kao i od nekoliko kneževa. Nakon toga kraljevi su uspjeli da kontroliraju izbor kneževa te su često upošljavali biskupe za administratorske poslove.<ref>Robert S. Hoyt and Stanley Chodorow, ''Europe in the Middle Ages'' (Harcourt brace Jovanovich, Inc., 1976) p. 197.</ref><ref name="magill">{{cite book|last=Magill|first=Frank|title=Dictionary of World Biography|volume=II|year=1998|publisher=Fitzroy Dearborn|location=London}}</ref><ref name="cantor">{{cite book |first=Norman F. |last=Cantor |year=1994 |title=The Civilization of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/civilizationofmi0000norm |publisher=Harper Perennial|isbn=978-0-06-092553-6|ref=}}</ref> Kraljevstvo nije imalo stalni glavni grad već su kraljevi putovali od rezidencije do rezidencije (zvane Kaiserpfalz) da obavljaju poslove.<ref>{{cite book |title=Nuremberg: The imaginary capital |first=Stephen |last=Brockmann |authorlink= |last2= |first2= |editorn-last= |editorn-first= |edition= |volume= |year=2006 |origyear= |page=15 |pages= |publisher=Camden House |place=Rochester, NY |url=http://books.google.com/books?id=QnBVEg8t4TcC&pg=PA15&lpg=PA15&dq=%22holy+roman+empire%22+%22capital+city%22&source=bl&ots=Etm0RJLEJH&sig=1zm3rFOYRwhxGVKyDeh-TCT022k&hl=en&sa=X&ei=UqJmUP6nKcWIiwLQq4H4Dg&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=%22holy%20roman%20empire%22%20%22capital%20city%22&f=false |accessdate= |isbn=1-57113-345-3 |oclc= }}</ref> Ipak su pojedini kraljevi imali svoja omiljena mjesta, u Otonovu slučaju grad Magdeburg. Pozicija kralja je ostal izborna, ali su kraljevi još za svog života davali da se njihovi sinovi izaberu za budućeg kralja, omogućavajući da titula ostane u rukama obitelji. Ovaj običaj se promijenilo tek nakon izumiranja Salijske dinastije u 12. stoljeću. Kralj Oton je 955. odnio odlučujuću pobjedu nad Mađarima u bitci kod Lechfelda, 951. godine priskače u pomoć Adelaidi udovici kralja Italije te porazivši njezine neprijatelje, ženi je i preuzima kontrolu i nad Italijom. Papa ga je okrunio carem 962. godine, te taj datum označava službeni početak Svetog rimskog carstva kao teritorija. Od tada poslovi Njemačkog kraljevstva su se stalno miješali s talijanskim i papinskim. Ottova krunidba carem je označavala njemačke kraljeve nasljednicima carstva Karla Velikog a samim time i Rimskog carstva. Ali je obnova carstva također obnovila sukobe s carem [[Istočno rimsko carstvo|Istočnog rimskog carstva]] u [[Carigrad]]u, posebno nakon što se Otonov sin Oton II (967-983) nazvao se "imperator Romanorum". Ipak Oton se povezao s istokom putem braka kada je oženio [[Bizant]]insku princezu Theophanu. Njihov sin Oton III fokusirao je pažnju na Italiju i [[Rim]] te razgranao diplomaciju ali i umro mlad 1002. godine, naslijedio ga je njegov rođak Henrik II koji se fokusirao na Njemačku. Nakon smrti Henrika II 1024. godine, Konrad II prvi car iz Salijske dinastije je izabran tek nakon rasprava između kneževa i plemstva, što je i dovelo do stvaranja kolegija kneževa izbornika. ==== Sukob oko investiture ==== Kraljevi su često zapošljavali [[biskup]]e u upravnim poslovima te veoma često određivali tko će biti imenovan za biskupe. Papinstvo je početkom Clunijske reforme upletanje careva u crkvena imenovanja sve više smatralo neprikladnim. Reformski usmjeren papa [[Grgur VII.]] bio je odlučan da prestane s takvom praksom, i time vodeći do sukoba oko investiture s kraljem [[Henrik IV|Henrikom IV]] (1056-1106), koji je odbio papino miješanje u njegovo imenovanje crkvenih položaja te je uvjerio biskupe da izopće papu, koga je zvao krštenim imenom Hildebrand umjesto njegovim crkvenim imenom papa Grgur VII. Zauzvrat je papa izopćio kralja, proglasio ga zbačenim s prijestolja te razriješio date prisege prema Henriku. Kralj je ostao praktički bez ikakve političke potpore i bio je prisiljen na čuveno "hodočašće u Canossu" 1077. godine, i gdje je uspio da se povuče izopćenje ali uz cijenu poniženja. U međuvremenu njemački kneževi su izabrali drugog kralja, Rudolfa Švapskog, Henrik ga je uspio poraziti, ali se poslije suočio s još pobuna, ponovnim izopćenjem te čak i pobunom vlastitih sinova. Tek je njegov drugi sin Henrik V uspio postići dogovor s papom i biskupima 1122. godine u [[Wormski konkordat|Konkordatu iz Wörmsa]]. Politička moć carstva je ostala, ali sukob je otkrio granice moći vladara, posebno prema Crkvi, te ostavilo cara bez njegovog svetog statusa koji je prije imao. I papa i njemački kneževi su postali važni čimbenici u političkom sustavu Carstva. ==== Dinastija Hohenstaufen ==== Kada je izumrla Salijska dinastija smrću Henrika V 1125. godine, kneževi su odbili da izaberu najbližeg rođaka već su izabrali Lotara, umjereno moćnog ali već starog kneza [[Saska|Saske]]. Kada je on umro 1138. godine kneževi su ponovno, a da bi smanjili moć cara, odbili izabrati Lotarovog zeta Henrika ponosnog iz obitelji Welf, kojega je on odredio za nasljednika, već su se odlučili za Konrada III iz dinastije [[Hohenstaufen]]. To je dovelo do sukoba između dviju dinastiju koji je trajao dulje od stoljeća. Konrad III je oduzeo posjede obitelji [[Welf]], ali nakon njegove smrti 1152. godine njegov nećak [[Fridrik I. Barbarossa]] ga je naslijedio i sklopio mir s Welfovima, te svom rođaku Henriku Lavu vratio oduzete posjede. Hohenstaufenski vladari su počeli dijeliti zemlju svojim neslobodnim slugama za vojne usluge, ta klasa se kasnije razvila u [[vitezovi|vitezove]], nadajući se da će bitipouzdaniji od kneževa. Vitezovi su kasnije postali jedni od temelja carske moći. Još jedan od važnih poteza je ustanovljavanje novog mira (Landfrieden) za cijelo carstvo, pokušaj da se zabrane ne samo privatni ratovi između kneževa već i da se carevi podanici podvrgnu legalnom sustavu sudstva i progona za kriminalne djelatnosti - prethodnik današnje vladavine prava. Također su se u ovom periodu počeli sustavno da podižu novi gradovi bilo od strane cara ili od lokalnih kneževa. Do razvoja gradova došlo je djelomično zbog porasta broja pučanstva, ali također i da se koncentrira ekonomska moć na strateškim lokacijama. Gradovi podignuti u 12. stoljeću kao na primjer Freiburg, München su ekonomski model za mnoge gradove podignute u kasnijem periodu. Fridrik I, također zvan Fridrik Barbarossa, okrunjen je za cara 1155. godine, naglašavao je da je carstvo Rimsko, prije svega zbog pokušaja da opravda carsku moć neovisnu od (sada ojačanog) pape. Na carskoj skupštini na polju pokraj Roncaglie 1158. obnovio je carska prava po ugledu na Justinijanov Corpus Juris Civilis. Lista carskih prava obuhvaćala su javne ceste, carine, kovanje novca, skupljanje odšteta za kaznena djela i investiture. Ova prava su sada izravno vezana za rimsko pravo i time imala dalekosežan zakonski utjecaj. Fridrikova politika je bila uglavnom usmjerena prema Italiji i samim time se sukobljavala sa interesima bogatih slobodnih gradova na sjeveru, posebno [[Milano|Milana]]. Također se uvukao u sukob s papinstvom podupirujući kandidata koji je izabran od strane manjine a protiv Aleksandra III (1159-1181). Fridrik je podržavao protupape sve dok konačne se nije izmirio s Aleksandrom 1177. godine. U Njemačkoj je car više puta štitio Henrika Lava protiv pritužbi od drugih kneževa ili gradova (posebno u slučajevima Münchena i Lübecka). Henrikova podrška Fridrikovoj politici je bila lažna i u odlučujećem trenutku tijekom talijanskih ratova odbio pružiti vojnu pomoć Fridriku. Nakon svog povratku u Njemačku, ogorčeni Fridrik je otvorio postupak protiv kneza oduzevši mu sve teritorije. Tijekom perioda na vlasti dinastije Hohenstaufen, njemački kneževi su podržavali uspješno, mirno naseljavanje istočnih zemaalja, do tada rijetko naseljenih zapadnim [[Slaveni]]ma ili potpuno nenaseljenima, njemačkih seljaka, trgovaca i zanatlija sa zapada carstva. Postupna [[germanizacija]] ovih zemalja je komleksan proces koji se ne smije miješati s nacionalizmom 19. stoljeća. Naseljavanjem istoka te ženidbenim vezama lokalnih vladara s njemačkim plemstvom carstvo je postepeno ukljućilo u svoj sastav Pomeraniju i Šlesku. Također 1226. godine vojvoda Konrad Mazovški pozvao je Teutonski viteški red u Prusku da pokrsti Pruse. [[Redovnička država Teutonskog viteškog reda]] i njegov kasniji njemački nasljednik nisu nikada bili dio Svetog rimskog carstva. == Ustanove carstva == Od vremena kasnog Srednjeg vijeka naovamo carstvo je obilježeno naporima održanja carstva sa težnjama teritorijalnih kneževa da preuzmu moć. U većoj mjeri nego u ostalim srednjevjekovnim kraljevstvima kao Francuskoj i Engleskoj carevi su bili u nemogućnosti da preuzmu kontrolu nad zemljama kojima su formalno vladali. U stvari da bi osigurali vlastitu poziciju carevi su bili prisiljeni da jamče sve više autonomije lokalnim vladarima, bilo svjetovnim bilo crkvenim kneževima. Ovaj proces počinje se razvijati od XI. stoljeća tijekom borbi za Investituru i manje više je zaključen Westfalskim mirom 1648. godine. Nekoliko careva je pokušalo da preokrene polagano odumiranje svoga autoriteta ali su onemugućeni akcijama papinstva i kneževa carstva. === Kralj rimljana === Budući car je prvo trebao biti izabran za kralja rimljana ('Rex Romanorum'/'römischer König'). Njemački kralj se od najstarijih vremena birao: u IX. stoljeću od pet najvažnijih plemena (Salijskih Franaka, Ripuarijskih Franaka, Sasa, Bavaraca i Švaba); kasnije od najvažnijih vojvoda i biskupa kraljevstva; te na koncu od takozvanih ''Kurfürsten'' (elektora). Elektorski kolegij je službeno ustanovljen 1356. godine ukazom češkog kralja Karla IV., zvanim Zlatna bula. U početku kolegij je činilo sedam elektora: grof palatin od Rajne, kralj Češke, vojvoda Saske, markgrof Brandenburga i nadbiskupi Kölna, Mainza i Triera. Tijekom tridesetogodišnjeg rata i vojvodi Bavarske je jamčeno pravo da glasuje kao osmi elektor. Od kandidata za izbor se očekivalo da ponude koncesije u posjedima i novcu da bi osigurali glas na izborima. Nakon izbora kralj rimljana je teoretski mogao da nosi titulu car tek nakon što bi bio okrunjen od pape. Međutim u mnogo slučajeva trebalo bi po nekoliko godina dok kralj ne svlada druge zadatke, često bi morao da riješi sukobe u buntovnoj sjevernoj Italiji ili pak svađe sa samim papom. Kasniji carevi su odustali od papinske krunidbe i nosili naziv izabrani-car (Emperor-Elect), posljednji car kojeg je okrunio papa bio je Karlo V. 1530. godine. Da bi postao car kandidat mora biti muškarac dobrog karaktera, stariji od 18 godina, a djedovi i bake mu moraju biti plemenitog roda. Nijedan zakon ne zahtjeva da treba biti katolik ali se podrazumjevalo. Nije bilo nužno ni da bude Nijemac (npr. Alfonso X. Kastiljski nije bio) ali je trebao imati posjede u carstvu. Niti u jednom periodu car nije mogao jednostavno izdavati ukaze i samostalno vladati carstvom, njegova moć i autoritet je bio ograničen raznim lokalnim vođama, poslije kraja XV. stoljeća ustanovljen je ''[[Reichstag (institucija)|Reichstag]]'' kao zakonodavno tijelo carstva, koji je bio komplicirana skupština koja se sastajala neredovito na zahtjev cara u raznim mjestima. Tek nakon 1663. ''Reichstag'' postaje stalna skupština. Tokom gotovo tisućugodišnje povijesti Carstva dolazilo je do najrazličitijih promjena u unutarnjem uređenju. Ali primjetne su neke konstantne tendencije. Prije svega to je stalno opadanje utjecaja centralne, carske vlasti i gotovo neprestani unutarnji sukobi država i državica koje su činile ovo nekonzistentno, kvazi-jedinstveno Carstvo. Ovdje će se analizirati institucije Carstva koje su trajale najduže i može se reći da su bile ustaljene. Prije svega to je institucija samog cara. Car je bio vrhovni vladar, nasljednik rimskih imperatora i uz papu glavara kada su njemačkog kralja (koji bi kasnije postajao Car) birala stara, najznačajnija plemenska vojvodstva, od 1356. ustalio se izbor preko posebnog elektorata. Taj elektorat činili su četiri njemačka velikaša - kralj Češke (Bohemije), markgrof od Brandenburga, grof Palatinata i grof Saske, kao i tri nadbiskupa - od Mainza, Trira i Kolna. Kasnije je dodan i peti svjetovni član, bavarski vojvoda. S obzirom da su oni suvereno odlučivali o izboru, kandidat za cara morao je utjecati na njih velikim nagradama i obećanjima zemljišnih posjeda. I tu nije bio kraj mukama novog cara. Sve do 1508. godine krunjenje je obavljao rimski papa. Često bi potrajalo i nekoliko godina dok bi budući car uspio srediti odnose u zemlji, odnose sa papom i konačno stići u Rim na krunjenje. Sve je ovo rafinirano činjeno da bi se već od početka utjecalo da car ima daleko manji ugled i autoritet nego što bi carstvo ove veličine zahtijevalo. Teritoriji koji su činili ovu zajednicu bili su različiti. Carskim posjedom (članicom carstva) smatrao se svaki teritorij koja iznad sebe nije imao nikog drugog za seniora osim cara. Tako su tu spadali najrazličitiji teritoriji i političke tvorevine, od kraljevina (Češka), vojvodstava i kneževina, pa do biskupskih teritorija i slobodnih gradova. Broj članica carstva prelazio je i nekoliko stotina i varirao je kroz periode, već kako se razvijala politička i vojna situacija. Stoga nema govora o bilo kakvom čvrstom formalnom uređenju. Na realno nepostojanje središnje vlasti ukazuje i to što ni u jednom trenutku postojanja carstva car nije mogao izdati pravni akt koji bi nesporno važio za čitav teritorij. U prvom razdoblju ovo je bilo ograničeno raznim poveljama pojedinim teritorijima, kao i praktičkom samostalnošću raznih kneževa. Kasnije je ovo pravo cara i formalno uskraćeno formiranjem Reichstaga krajem XV. stoljeća. U prvom razdoblju Reichstag kao zakonodavna skupština se sastajao neredovito, na različitim mjestima, na zahtjev cara. Od 1663. godine Reichstag postaje stalno tijelo. === Zemlje carstva === Teritorij da bi se smatrao zemljom, sukladno feudalnom pravu, iznad sebe nije smio imati nijedan autoritet osim samog cara. U zemlje spadaju: ¤ Teritoriji pod vlašću vojvode ili kneza, a u nekim slučajevima kralja. Vladari Svetog rimskog carstva, s izuzetkom kralja Češke (elektora) nisu smjeli nositi titulu kralja u okviru carstva, ali su neki imali kraljevstva izvan carstva, kao na primjer u slučaju kraljevstva Velike Britanije čiji vladar je također bio knez-izbornik od Hanovera od 1714. do ukidanja carstva. Sam Reichhstag je bio institucija s ugrađenim vlastitim manama i imanentnom neučinkovitošću. Bio je sastavljen od tri doma: doma elektora, doma kneževa (svjetovnih i duhovnih) i doma slobodnih carskih gradova. Unutarnja struktura je bila zamršena, s mješavinom individualnih i kurijalnih glasačkih prava i odlikovala se vidljivom nejednakošću u predstavljanju konstituensa carstva. Kada se na to doda i praktička nedjelotvornost zakona koji bi nekako i bili doneseni, slika generalne neučinkovitosti središnje vlasti, kako izvršne tako i zakonodavne, postaje jasno vidljiva i nesumnjiva. Nešto bolje sreće su bila dva središnja carska suda, koja su uživala određeni ugled u rješavanju neprestanih sporova državica-članica. Pokušaj striktnijeg formalnog uređenja napravljen je 1512. godine kada je organizirano 10 carskih krugova, u stvari 10 regionalnih grupa državica koje su imale zasebne Diete (skupštine). Diete praktički nisu imale većeg utjecaja, a sama podjela je bila izvršena više u cilju boljeg organiziranja obrane i ravnomjernijeg oporezivanja. Carstvo je propalo [[6. 8.]] [[1806]]. kada se pod pritiskom '''[[Napoleon Bonaparte|Napoleona I.]]''' '''[[Franjo II., car Svetog Rimskog Carstva|Franjo II.]]''' odrekao carske krune. == [[Voltaire]] == Čuveni Voltaire koji je živio u 18. stoljeću izjavljuje o Svetom Rimskom Carstvu da ono nije niti Sveto, niti Rimsko, niti Carstvo [http://en.wikiquote.org/wiki/Voltaire]. Razlog za tu neobičnu izjavu se može naći u činjenici da je papa prestao kruniti careve u 16. stoljeću (pa više nije sveto), ono nikad nije vladalo Rimom (pa nije Rimsko) i na kraju careve je birala skupština, a samo država je bila konfederacija, a ne carstvo. == Suvremene države na teritoriju carstva == * [[Njemačka]] * [[Austrija]] * [[Švicarska]] * [[Nizozemska]] * [[Belgija]] * [[Češka]] * [[Lihtenštajn]] * [[Luksemburg]] * [[Slovenija]] * [[Slovačka]] * [[Hrvatska]] Također, Carstvo je obuhvaćalo dijelove sljedećih država: * [[Italija]] * [[Poljska]] * [[Francuska]] , a neke države su imale teritorij na području Svetog Rimskog Carstva tako da su glasale u parlamentu, ali su nakon propasti Carstva izgubile taj teritorij: * [[Danska]] * [[Švedska]] == Povezano == * [[Popis njemačkih kraljeva i njemačko-rimskih careva]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|2}} *Arnold, Benjamin, ''Princes and Territories in Medieval Germany''. (Cambridge University Press, 1991) * James Bryce, 1st Viscount Bryce, ''The Holy Roman Empire''. [http://books.google.com/books?id=O8cQAAAAYAAJ 1899 edition]. *Coy, Jason Phillip et al. ''The Holy Roman Empire, Reconsidered'', (Berghahn Books, 2010). * Evans, R. J. W., Michael Schaich and Peter H. Wilson, eds. ''The Holy Roman Empire 1495–1806'' (2011) articles by scholars *Donaldson, George. ''Germany: A Complete History'' (Gotham Books, New York, 1985). * Heer, Friedrich. ''Holy Roman Empire'' (2002). * Hoyt, Robert S. and Chodorow, Stanley, ''Europe in the Middle Ages'' (New York: Harcourt Brace Jovanovich, Inc., 1976). * Scribner, Bob. ''Germany: A New Social and Economic History, Vol. 1: 1450–1630'' (1995). *Whaley, Joachim. ''Germany and the Holy Roman Empire'', Volumes 1 and 2, (Oxford UP, 2012). * Wilson, Peter H. ''The Holy Roman Empire 1495–1806'' (2011) [http://www.amazon.com/Empire-1495-1806-Studies-European-History/dp/0230239781/ excerpt and text search]. *Zophy, Jonathan W. ed., ''The Holy Roman Empire: A Dictionary Handbook''. Greenwood Press, 1980. *Heinz Angermeier, ''Das Alte Reich in der deutschen Geschichte''. Studien über Kontinuitäten und Zäsuren, München 1991 *Karl Otmar Freiherr von Aretin, ''Das Alte Reich 1648–1806''. 4 vols. Stuttgart, 1993–2000 *Georg Schmidt, ''Geschichte des Alten Reiches''. München, 1999 *[http://www.historischekommission-muenchen.de/seiten/projekte.html Deutsche Reichstagsakten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130408095029/http://www.historischekommission-muenchen.de/seiten/projekte.html |date=2013-04-08 }} * Karl Otmar von Aretin: ''Das Alte Reich 1648–1806.'' 4 Bde. Klett-Cotta, Stuttgart 1993–2000, {{ISBN|3-608-91043-3}}. * Johannes Burkhardt: ''Vollendung und Neuorientierung des frühmodernen Reiches'' (= ''Gebhardt: Handbuch der Deutschen Geschichte.'' Bd. 11). Klett-Cotta, Stuttgart 2006, {{ISBN|3-608-60011-6}}. * Axel Gotthard: ''Das Alte Reich 1495–1806.'' Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2003, {{ISBN|3-534-15118-6}}. * Julia Haas: ''Die Reichstheorie in Pufendorfs „Severinus de Monzambano“: Monstrositätsthese und Reichsdebatte im Spiegel der politisch-juristischen Literatur von 1667 bis heute.'' Duncker & Humblot, Berlin 2006, {{ISBN|978-3-428-12315-5}}. * Peter Claus Hartmann: ''Das Heilige Römische Reich deutscher Nation in der Neuzeit 1486–1806.'' Reclam, Stuttgart 2005, {{ISBN|3-15-017045-1}}. * Peter Claus Hartmann: ''Kulturgeschichte des Heiligen Römischen Reiches 1648–1806. Verfassung. Religion. Kultur.'' Böhlau, Wien 2011, {{ISBN|978-3-205-78684-9}}. * Edgar Liebmann: ''Das Alte Reich und der napoleonische Rheinbund''. In: Peter Brandt, Martin Kirsch, Arthur Schlegelmilch (Hrsg.): ''Handbuch der europäischen Verfassungsgeschichte. Institutionen und Rechtspraxis im gesellschaftlichen Wandel. Bd. 1: Um 1800.'', Verlag J.H.W. Dietz Nachf., Bonn 2006, {{ISBN|978-3-8012-4140-7}}, S. 640–683. * Helmut Neuhaus: ''Das Reich in der frühen Neuzeit'' (= ''Enzyklopädie Deutscher Geschichte.'' Bd. 42). 2. Auflage. Oldenbourg, München 2003, {{ISBN|3-486-56729-2}}. * Anton Schindling, Walter Ziegler (Hrsg.): ''Die Kaiser der Neuzeit 1519–1918. Heiliges Römisches Reich, Österreich, Deutschland.'' Beck, München 1990, {{ISBN|3-406-34395-3}}. * Georg Schmidt: ''Geschichte des Alten Reiches. Staat und Nation in der Frühen Neuzeit 1495–1806.'' Beck, München 1999, {{ISBN|3-406-45335-X}}. * Barbara Stollberg-Rilinger: ''Das Heilige Römische Reich Deutscher Nation. Vom Ende des Mittelalters bis 1806''. 5., aktualisierte Auflage. Beck, München 2013, {{ISBN|978-3-406-53599-4}}. * Joachim Whaley: ''Das Heilige Römische Reich deutscher Nation und seine Territorien.'' 2 Bde. WBG bzw. Zabern, Darmstadt 2014, {{ISBN|978-3-8053-4826-3}} (orig. ''Germany and the Holy Roman Empire.'' 2 Bde., Oxford 2012). {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Holy Roman Empire}} * [http://www.uni-muenster.de/FNZ-Online/recht/reich/unterpunkte/nation.htm The constitutional structure of the Reich] * [http://www.dasheiligereich.de/ Das Heilige Reich (German Museum of History, Berlin)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090102160158/http://www.dasheiligereich.de/ |date=2009-01-02 }} * [http://www.zum.de/whkmla/military/germany/milxhrempire.html List of Wars of the Holy Roman Empire] * [http://www.mgh-bibliothek.de/lexikothek/reich2.html Deutschland beim Tode Kaiser Karls IV. 1378 (Germany at the death of emperor Charles IV.) taken from "Meyers Kleines Konversationslexikon in sechs Bänden. Bd. 2. Leipzig u. Wien : Bibliogr. Institut 1908", map inserted after page 342] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181004204614/http://www.mgh-bibliothek.de/lexikothek/reich2.html |date=2018-10-04 }} * [http://www.altes-reich.de/literatur.html Books and articles on the Reich] ;Karte * [http://home.comcast.net/~vienna1230/maps/holy_roman_empire_1138_1254.jpg The Holy Roman Empire, 1138-1254] * [http://mrorr.org/German%20lands%201398.jpg The Holy Roman Empire in 1398] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409201605/http://mrorr.org/German%20lands%201398.jpg/ |date=2016-04-09 }} * [http://mrorr.org/Holy%20roman%20Empire%201547.jpg The Holy Roman Empire in 1547] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409201606/http://mrorr.org/Holy%20roman%20Empire%201547.jpg/ |date=2016-04-09 }} * [http://corndancer.com/vox/aer/aer_art/map01_1648.jpg The Holy Roman Empire in 1648] * [http://www.hoeckmann.de/deutschland Historical maps - Germany at the end of the 18th century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060710090239/http://www.hoeckmann.de/deutschland/ |date=2006-07-10 }} [[Kategorija:Sveto Rimsko Carstvo| ]] [[Kategorija:Srednji vijek]] [[Kategorija:Bivše države u Evropi]] rjv4me8413h2mkk54twt2to7yb3qla4 Sjeverna Makedonija 0 3294 42652904 42587888 2026-07-10T22:58:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652904 wikitext text/x-wiki {{preusmjerava|Makedonija}} {{Infokutija zemlja |domaće_ime = Република Северна Македонија {{Simboli jezika|mk|makedonski}} <br />''Republika e Maqedonisë së Veriut'' {{Simboli jezika|alb|albanski}} |konvencionalno_dugo_ime = Republika Severna Makedonija |ime_genitiv = Severne Makedonije |državna_himna = ''[[Denes nad Makedonija|Denes nad Makedonija/Sot për Maqedoninë]]''<br /><small>([[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]: "''Danas nad Makedonijom''"</small> |slika_zastave = Flag_of_Macedonia.svg |slika_grba = Coat of arms of North Macedonia.svg |slika_karte = Europe location MKD.png |map_caption = {{map caption |region=na [[Evropi|evropskom kontinentu]] |legend=European location legend en.png}} |[[Skoplje|Skopje]] |latd=42 |latm=0 |latNS=N |longd=21 |longm=26 |longEW=E |glavni_grad = [[Skoplje|Skopje]] | službeni_jezici = [[makedonski jezik|makedonski]] (prvi službeni i nacionalni jezik) <br /> [[albanski jezik|albanski]] (drugi službeni jezik) |najveći_grad = glavni_grad |tip_vlade = [[Parlamentarna republika]] |vođa_titula1 = [[Predsjednik Republike Makedonije|Predsjednik]] |vođa_ime1 = [[Gordana Siljanovska-Davkova]] (Гордана Силјановска-Давкова) |vođa_titula2 = [[Premijer Republike Makedonije|Premijer]] |vođa_ime2 = [[Hristijan Mickoski]] (Христијан Мицкоски) |suverenitet_tip = [[Historija Makedonije|Nezavisnost od]] |suverenitet_napomena = [[Jugoslavija]] |uspostava_događaj4 = |uspostava_datum4 = |uspostava_događaj5 = [[Historija Republike Makedonije|Nezavisnost proglašena]] |uspostava_datum5 = 8. septembar 1991. |uspostava_događaj6 = [[Historija Republike Makedonije|Službeno priznata]] |uspostava_datum6 = 8. april 1993. |uspostava_događaj7 = |uspostava_datum7 = |uspostava_događaj8 = |uspostava_datum8 = |uspostava_događaj9 = |uspstava_datum9 = |pristupEUdatum = |EUmjesta = |površina_km2 = 25.713 |površina_sq_mi = 9.779 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |površina_rang = 148. |površina_magnituda = 1 E10 |postotak_voda = 1,9% |stanovništvo_proc. = 2,114.550 |stanovništvo_proc_godina = 2009 |stanovništvo_proc_rang = 142. |popis_stanovništva = 1,832.696 |popis_stanovništva_godina = 2021 |stanovništvo_gustina_km2 = 80,1 |stanovništvo_gustina_sq_mi = 207,5 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |stanovništvo_gustina_rang = 116. |GDP_PPP_godina = 2019 |GDP_PPP = 33,822 mrld. $ |GDP_PPP_per_capita = 9.157 $<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rang = |GDP_nominal = 16,253 mrld. $<ref name=imf2/> |GDP_nominal_godina = 2019 |GDP_nominal_per_capita = 12.383 $<ref name=imf2/> |HDI_year = 2019 |HDI = 0.774 |HDI_rang = |HDI_kategorija = <font color="#009900">visok</font> |Gini = 30.7 |Gini_year = 2019 |Gini_kategorija = <font color="#009900">nizak</font> |valuta = [[Makedonski denar]] |valuta_kod = MKD |vremenska_zona = [[Srednjoevropsko vrijeme|CET]] |utc_nadom = +1 |time_zone_DST = [[Srednjoevropsko ljetno vrijeme|CEST]] |utc_nadom_DST = +2 |vozi_na = desna |cctld = [[.mk]] |pozivni_broj = 389 |ISO_3166-1_alpha2 = EE |ISO_3166-1_alpha3 = |ISO_3166-1_numeric = ? |alt_sport_kod = MK |vozilo_kod = MK |avion_kod = MK |demonim = [[Demografija Sjeverne Makedonije|Makedonci]] }} '''Severna Makedonija''' ([[makedonski jezik|mak.]] Северна Македонија [[međunarodni fonetski alfabet|[ˈsɛvɛrna makɛˈdɔnija]]], [[albanski jezik|alb.]] Maqedonia e Veriut [[međunarodni fonetski alfabet|[macɛdɔˈnia ɛ vɛɾiˈut]]]; službeno '''Republika Severna Makedonija''', mak. Република Северна Македонија, alb. Republika e Maqedonisë së Veriut; do 2019. '''Makedonija'''), država u [[jugoistočna Evropa|jugoistočnoj Evropi]], između [[Kosovo|Kosova]] (duljina granice 159&nbsp;km) i [[Srbija|Srbije]] (62&nbsp;km) na severu, [[Bugarska|Bugarske]] na istoku (148&nbsp;km), [[Grčka|Grčke]] na jugu (246&nbsp;km) i [[Albanija|Albanije]] na zapadu (151&nbsp;km); obuhvata 25 713&nbsp;km². Glavni grad je [[Skoplje]]. Od sticanja nezavisnosti vođen je [[spor oko imena Makedonije|spor oko imena]] sa susednom Grčkom, koji je 2018. godine rešen [[Prespanski sporazum|Prespanskim sporazumom]]. == Geografija == === Položaj === [[Datoteka:R.o.Macedonia topography.svg|thumb|200px|Fizička mapa Severne Makedonije]] Severna Makedonija je država na [[Balkan|Balkanskom poluostrvu]]. Zauzima površinu od 25.713&nbsp;km². Ukupna dužina granica iznosi 766&nbsp;km. Država se graniči sa [[Srbija|Srbijom]] na severu (221&nbsp;km, od toga 159&nbsp;km sa [[Srbijo]]m), na zapadu sa [[Albanija|Albanijom]] (151&nbsp;km), na jugu sa [[Grčka|Grčkom]] (246&nbsp;km) i na istoku sa [[Bugarska|Bugarskom]] (148&nbsp;km). Severna Makedonija se nalazi u gornjem i srednjem [[Povardarje|Povardarju]], između Šarskih - pindskih i Rodopskih planina. Nalazi se u široj geografskoj regiji [[Makedonija (region)|Makedoniji]]. === Reljef === [[Datoteka:Šar Mountain, Macedonia.jpg|thumb|left|250px|thumb|Šar planina]] U Severnoj Makedoniji se izdvajaju 3 reljefne celine: Zapadna Severna Makedonija, središnji deo ili [[Povardarje]] i Istočna Severna Makedonija. Zapadni deo čini mlado nabrano Šarsko - pindske planine građene od paleozojskih škriljaca i mezozojskih krečnjaka ([[Baba planina (Makedonija)|Baba]], [[Šar planina]], [[Planina Korab|Korab]], [[Jakupica]], [[Nidže]]). Između planina nalaze se duboke doline [[Crni Drim|Crnog Drima]] i više planinskih [[kotlina]]: [[Polog (Severna Makedonija)|Polog]], [[Debarska kotlina]], [[Ohridska kotlina]], [[Prespanska kotlina]] i [[Bitoljsko-prilepsko polje|Pelagonija]]. Pološka i Prespanska kotlina su najveće. Središnji deo ili [[Povardarje]] tektonski je labilan prostor ispunjen jezerima i rekama. Naslage potiču iz [[paleozoik]]a i iz [[mezozoik]]a i [[tercijar]]a. Tu se nalazi niz kotlina, međusobno povezanih [[klisura]]ma: [[Skopska kotlina]], [[Veleška kotlina]], [[Tikveš]], [[Gevgelija|Đevđelijska kotlina]]. Istočna Severna Makedonija niža je od Zapadne. Obuhvata istočne pritoke reke [[Vardar]], kotline se nalaze na visini oko 250 m, a nastale su [[erozija|erozijom]] [[eol]]skih sedimenata iz [[neogen]]a. Okružuje je visokoplaninski pojas. Na istoku su to [[Osogovo|Osogovske planine]], [[Vlahina planina]], [[Plačkovica]], [[Ogražden]], a na zapadu Istočne Severne Makedonije to su [[Kožuv]], [[Kozjak (planina u Severnoj Makedoniji)|Kozjak]], [[Dren planina]] i [[Jakupica]]. Usamljena uzvišenja građena su od [[granit]]a, kristalastih [[škriljavac]]a i [[magmat]]a. Između njih prostiru se kotline ispunjene tercijarnim jezerskim talozima: [[Strumička kotlina]], [[Kumanovska kotlina]] i [[Ovče pole]]. === Klima, tlo, vegetacija === U Severnoj Makedoniji vlada submediteranska klima koju odlikuju vruća i suva leta i hladne i vlažne zime. Srednje godišnje temperature opadaju od severa prema jugu zemlje. Srednja godišnja količina padavina je u planinama oko 1.000 - 1.500&nbsp;mm, a u zavetrinskim kotlinama 600 – 700&nbsp;mm. Najplodnija su glinasto - ilovasta tla u nižim delovima kotlina. U brdsko - planinskim delovima prevladavaju kamenjari i rankeri ([[humus]]na šumska tla). Što se vegetacije tiče, u nižim delovima prevladavaju [[hrast]] medunac, obični [[grab (razvrstavanje)|grab]] i [[hrast cer|cer]], dok u višim delovima nalazimo [[bukva|bukvu]] i bukovo-[[jela|jelove]] šume. Takođe nalazimo i zimzeleno sredozemno rastinje. === Hidrografija === [[Datoteka:Ohrid-Lake.jpg|thumb|250px|Ohridsko jezero]] Najvažnije reke su: [[Vardar]], [[Treska]], [[Crna Reka (Trgovište)|Crna Reka]], [[Pčinja]], [[Bregalnica]], [[Strumica]] i [[Crni Drim]]. Najveći deo Severne Makedonije je u slivu [[Egejsko more|Egejskog mora]] preko reke [[Vardar]], dugačka 388&nbsp;km (od toga 301&nbsp;km u Severnoj Makedoniji), koji predstavlja najvažniji rečni tok i žilu-kucavicu zemlje. Manji, zapadni deo je u slivu [[Jadransko more|Jadranskog mora]] preko reke [[Crni Drim]] i njegovih pritoka, dok [[Binačka Morava]] pripada [[Crno more|Crnomorskom slivu]]. Severna Makedonija ima 3 značajna prirodna [[jezero|jezera]] - [[Ohridsko jezero|Ohridsko]], [[Prespansko jezero|Prespansko]] i [[Dojransko jezero|Dojransko]]. Posebno je značajno i turistički posećeno [[Ohridsko jezero]], jedno od najstarijih jezera na Zemlji, u njemu žive endemski primerci, [[pastrmka ohridska|ohridska pastrmka]], belvica (Salmothymus ohridanus), [[jegulje|jegulja]], i više tipova [[rak|račića]], [[puževi|puževa]] i [[školjke|školjki]], bistrina vode i njena prozirnost je do 50 metara. [[Dojransko jezero]] je međugranično sa [[Grčka|Grčkom]], sa kojom danas postoji spor zbog preteranog korišćenja jezerske vode za navodnjavanje severne [[Grčka|Grčke]]. == Historija == {{Glavni članak|Istorija Severne Makedonije}} === Stari vek === {{main|Pajonija|Antička Makedonija}} [[Datoteka:Stobi.jpg|thumb|left|250px|Ruševine antičkog grada Stobi u današnjoj Makedoniji.]] U [[stari vijek|starom veku]], najveći deo teritorije Severne Makedonije je bila u sastavu kraljevine [[Pajonija|Pajonije]], koju su naseljavali Pajonci, narod [[tračani|tračkog]] porekla, kao i u sastavu [[Ilirija|Ilirije]] i [[Dardanci|Dardanije]], koji su naseljavala [[iliri|ilirska]] plemena. Sedište ove države je bilo prvo u [[Vilazora|Vilazori]] (današnji [[Veles (grad)|Veles]]), a kasnije u [[Stobi]]ju. Najjužniji pojas današnje Severne Makedonije zauzimala je [[makedonija (antička)|antička Makedonija]]. [[Antički Makedonci]] su bili stari balkanski narod, koji je govorio jedan nedovoljno poznat jezik. Prvi značajni kralj antičkih Makedonaca je bio Filip II Makedonski. Godine [[336. pne.]] Filip II Makedonski je pokorio gornju Makedoniju, južnu Pajoniju i [[antička Grčka|starogrčke]] polise. Filipov sin [[Aleksandar Veliki]] je osvojio i uključio u svoju državu ostatak regiona, stigavši na severu čak do [[Dunav]]a. Na istoku Aleksandar je porazio [[Ahemenidska Monarhija|Persijsko carstvo]], pa se njegova imperija protezala od Dunava i [[Jonsko more|Jonskog mora]] do [[Egipat|Egipta]] i [[Indija|Indije]]. Posle njegove smrti 323. pne., usled sukoba [[dijadosi|Aleksandrovih generala]], ova ogromna država se raspala na tri dela. Makedonijom je zavladali kraljevi iz dinastije [[Antipatridi|Antipatrida]], ali njihova vladavina nije dugo potrajala zbog sukoba sa rivalskom dinastijom [[Antigonidi|Antigonida]]. [[Datoteka:Heraclea Lyncestis.jpg|Antički grad [[Herakleja Linkestis|Herakleja]] koju je osnovao Filip II Makedonski|thumb|right|250px]] [[280. pne.|280. godine pne.]] [[Gali]] pod [[Breno]]m su [[Galska invazija Balkanskog poluostrva|opustošili]] državu Pajonaca, koje su ugrožavali i Dardanci. Panonija se kasnije oporavila, ali ju je 217. pne. makedonski kralj [[Filip V od Makedonije|Filip V Makedonski]] uključio u [[Makedonsko kraljevstvo]]. Makedonsko savezništvo sa [[Kartaga|Kartaginom]] i prodor [[Antički Rim|rimske države]] na istok je dovelo do tri [[Makedonski ratovi|Makedonska rata]] (215. pne.-168. pne.). Da bi se osigurao od Rimljana, Filip V je pojačao fortifikacije u Skoplju i Uskani (današnje [[Kičevo]]), a sa juga je imao okupiranu Grčku. Međutim, grčki polisi i Rimljani su se udružili i pod pritiskom Rimljana morao se povući iz Grčke i postaviti odbranu u klisuri Tempi. Ipak, u dobi vladavina njegovog sina, [[Perzej od Makedonije|Perseja V]], Rimljani su ušli sa juga i pobedili Perseja u [[bitka kod Pidne|bici kod Pidne]], posle koje je Makedonsko kraljevstvo u celosti potpalo pod rimsku vlast, a poslednji kralj Makedonije Persej V je odveden kao rob u Rim. Pod [[Antički Rim|rimskom]] vlašću ova oblast je podeljena između dve rimske provincije; veći deo je bio deo u okviru provincije [[Makedonija (provincija)|Makedonije]], dok je najseverniji deo bio uključen u sastav [[Gornja Mezija|Gornje Mezije]]. Posle podele Rimskog carstva 395. na [[Bizantsko Carstvo|Istočno]] i [[Zapadno Rimsko carstvo|Zapadno rimsko carstvo]], Makedonija je postala deo Istočnog rimskog carstva. === Srednji vek === [[Datoteka:Св Наум.JPG|thumb|left|200px|[[Crkva svetog Nauma]] kod Ohrida]] Južni Sloveni su se naselili na teritoriju regije [[Makedonija (region)|Makedonije]] u 6. veku. Sloveni su učestovali u nekoliko pohoda na Vizantiju, sami ili u savezu sa [[Avari]]ma i [[Prabugari]]ma. Oko 680. godine grupa Prabugara, koje je predvodio kan [[Kuber]] se naselila u Pelagoniji i pokrenula pohode u oblast Soluna. Krajem 7. veka vizantijski car [[Justinijan II]] je organizovao masovni pohod protiv Slovena na grčkom poluostrvu, u kojem je zarobio veliki broj Slovena i preselio ih u [[Kapadokija|Kapadokiju]]. Do vladavine [[Konstans II|Konstansa II]] (koji je takođe organizovao pohode protiv Slovena), značajan broj makedonskih Slovena je zarobljen i preseljen u centralni deo [[Mala Azija|Male Azije]]. Za vreme vladavine bugarskog cara [[Presijan|Presijana I]], Makedonija je 837. postala deo [[Prvo bugarsko carstvo|Prvog bugarskog carstva]]. U ovom periodu su među Slovenima delovali braća [[Ćirilo]] i [[Metodije]], poreklom iz Soluna, koji su tvorci [[glagoljica|glagoljice]] i [[staroslavenski jezik|starocrkvenoslovenskog jezika]] i čijim radom je veliki broj Slovena pokršten. Njihovi učenici [[Sveti Kliment Ohridski|Kliment]] i Naum su u [[Ohrid]]u osnovali jak kulturni centar. U 10. veku u Makedoniji se pojavilo [[bogumili|bogumilsko]] učenje, kao odgovor na potčinjavajući [[feudalizam|feudalni]] crkveno-ekonomski sistem. Ono se brzo se proširilo po celoj Evropi. [[Datoteka:Ohrid in Macedonia3.jpg|thumb|250px|[[Samuilova tvrđava]] u Ohridu]] Prvo bugarsko carstvo je 968. napala i pokorila [[Kijevska Rusija]], ali je vizantijski car [[Jovan I Cimiskije]] 971. godine uspeo da od Kijevske Rusije preotme istočne delove Prvog bugarskog carstva. U međuvremenu, u zapadnom delu Prvog bugarskog carstva izbio je ustanak četvorice braće ''komitopula'' (Davida, Arona, Mojsija i [[Samuilo|Samuila]]) protiv Vizantije. Braća su 976. pokrenule novu veliku kampanju protiv Vizantije. Samuilo je iste godine ostao sam u borbi protiv Vizantije, tokom koje je uspeo da stvori moćno carstvo koje se protezalo od Jadranskog do Crnog mora i od Dunava do Tesalije. Samuilova država je postojala do 1018. nakon čega je ponovo dospela pod vlast Vizantije. Slovenski ustanci su nastavili da izbijaju na mahove, često uz pomoć srpskih kneževina na severu. Svaku privremenu nezavisnost koju su ustanici uspevali da steknu Vizantija je obično brzo gušiča. Ovaj period su obeležili ratovi [[Normani|Normana]] i Vizantije. Normani su krenuli u napad sa svojih teritorija u južnoj [[Italija|Italiji]] i privremeno su zavladali malim teritorijama na severozapadnoj obali. Međutim sa krajem 12. veka, neuzastavljivo slabljenje Vizantije je pružilo okolnim državama da na duže vreme drže Makedoniju. Početkom 13. veka obnovljeno [[Drugo bugarsko carstvo|Bugarsko carstvo]] je zavladalo ovom oblašću. Zbog unutrašnjih problema carstvo nije dugo trajalo, a region je u drugoj polovini 13. veka ponovo došao pod kontrolu obnovljene Vizantije. Od kraja 13. Makedonija je postala deo srpske kraljevine, a Skoplje je 1346. postalo prestonica [[Dušan Nemanjić|Dušanovog]] carstva. U Skoplju je objavljen i [[Dušanov zakonik]]. Posle smrti cara Dušana, slabi naslednik i borbe za moć su još jednom podelile Balkansko poluostrvo, što se poklopilo na prodorom [[Otomansko Carstvo|Osmanlija]] u Evropu. Oblašću Makedonije upravljali su braća [[Vukašin Mrnjavčević|Vukašin]] i [[Uglješa Mrnjavčević]], koji su pokušali da zaustave Turke u [[bitka na Marici|Maričkoj bici]] [[1371]]. Posle njihovog poraza, Vukašinov sin [[Kraljević Marko|Marko Mrnjavčević]] i braća [[Dejanovići]] su postali turski vazali. === Pod otomanskim carstvom === Region [[Makedonija (region)|Makedonije]] je pod otomanskom vlašću ostala više od pet vijekova. Krajem 19. vijeka, sa slabljenjem Otomanskog Imperija i stvaranjem novih nacionalnih država na [[Balkan]]u, postavilo se pitanje sudbine Makedonije, odnosno došlo je do postupnog stvaranja nacionalne svijesti kod lokalnog slavenskog stanovništva koje se počinje izjašnjavati kao [[Bugari]]. Godine [[1893]]. je tako osnovana [[Unutrašnja makedonska revolucionarna organizacija]] (VMRO), organizacija čiji je cilj bio autonomija ili priključenje Makedonije Bugarskoj. Članovi VMRO su 1903. digli [[ilindanski ustanak|ilindenski ustanak]], koji je, prije nego što je ugušen, doveo do stvaranja kratkotrajne [[Kruševska republika|Kruševske republike]]. Osim Bugarske, za Makedoniju su bile zainteresirane i Srbija i Grčka. Te tri države su godine [[1912]]. započele [[prvi balkanski rat]] kojim je konačno prestala otomanska vlast, ali su se međusobno posvađale oko granica, što je godinu dana kasnije dovelo do [[drugi balkanski rat|drugog balkanskog rata]] u kome su se protiv Bugarske udružile Srbija i Grčka. Rezultat tog rata je bio podjela Makedonije na tri oblasti - [[Egejska Makedonija]] je pripala Grčkoj, Vardarska Makedonija je pripala [[Srbija|Srbiji]], a ostatak ili [[Pirinska Makedonija]] Bugarskoj. Makedoniju je Bugarska okupirala za vrijeme prvi svjetski rat|prvog svjetskog rata, ali ju je nakon rata morala napustiti. Nakon rata su ustanovljene granice koje danas odgovaraju granicama Severne Makedonije, a koja sadrži najveći dio Vardarske Makedonije. [[Datoteka:Vardar003.png|thumb|right|250px|Vardar]] Severna Makedonija je pod srpskom, a kasnije vlašću [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]] službeno smatrana ''[[Stara Srbija|Starom]]'' ili Južnom Srbijom, a stanovništvo podvrgavano srbizaciji i negaciji vlastitog nacionalnog identiteta. Nakon [[aprilski rat|aprilskog rata]] je podijeljena između pro-italijanske [[Albanija|Albanije]] i [[Bugarska|Bugarske]]. Severna Makedonija se kao posebna nacija službeno pojavila za vrijeme [[drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]] kada je Titov partizanski pokret prihvatio koncept Jugoslavije kao federacije ravnopravnih nacionalnih država, uključujući i Severnu Makedoniju. Ona je [[2. 8.|2.8.]] [[1944]]. proglašena državom na zasjedanju [[Antifašističko sobranje narodnog oslobođenja Makedonije|ASNOM]]-a, te je pod nazivom Narodna Republika Makedonija, a kasnije [[Socijalistička Republika Makedonija]] bila [[socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenske federacije]] sve do njenog [[Raspada SFRJ|raspada]] [[1991]]. godine. Za razliku do drugih republika SFRJ, Makedonija, koja je nezavisnost proglasila [[17. 11.|17.11.]] [[1991]]. i bila međunarodno priznata 1992. godine, nije bila direktno ili indirektno zahvaćena ratnim sukobima. Međutim, njenu privredu je teško pogodio gubitak tržišta, a izvor tenzija je bio spor s Grčkom oko imena, odnosno tenzije s [[albanci|albanskom]] manjinom koje su 2001. godine dovele do kratkotrajnog oružanog sukoba. Godine 2018. je spor oko imena rešen [[Prespanski sporazum|Prespanskim sporazumom]] kojim je, u zamenu za olakšanje ulaska u [[EU]] i [[NATO]], pristala promeniti ime u Severna Makedonija. == Demografija == ''Glavni članak: [[Demografija Severne Makedonije]]'' [[Datoteka:Republic of Macedonia Demo.png|thumb|200px|Broj stanovnika Severne Makedonije od 1992. do 2003. (u hiljadama)]] [[Datoteka:Macedonia ethnic2002 03.png|thumb|200px|Etnički sastav Severne Makedonije po opštinama 2002. godine]] Prema popisu stanovništva iz [[2003]]. broj stanovnika Severne Makedonije se neznatno smanjio zbog iseljavanja i iznosio je 2.022.547. Etnički sastav je bio sledeći: {| |style="vertical-align: top"| {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" class="toccolours" style="float: right; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #7f7f7f; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- | style="background:beige;" | | style="background:beige;" align="center" | Broj | style="background:beige;" align="center" | % |- | style="background:beige;" | [[Makedonci]] | align="right"|1.297.981 | align="right"|64,18 |- | style="background:beige;" | [[Albanci]] | align="right"|509.083 | align="right"|25,17 |- | style="background:beige;" | [[Turci]] | align="right"|77.959 | align="right"|3,85 |- | style="background:beige;" | [[Romi]] | align="right"|53.879 | align="right"|2,66 |- | style="background:beige;" | [[Srbi]] | align="right"|35.939 | align="right"|1,78 |- | style="background:beige;" | [[Vlasi (Balkan)|Vlasi]] | align="right"|9.695 | align="right"|0,48 |- | style="background:beige;" | ostali | align="right"|38.011 | align="right"|1,88 |- | style="background:#c1c1c1;" | '''UKUPNO''' | style="background:#c1c1c1;" align="right"| '''2.022.547''' | style="background:#c1c1c1;" align="right"| 100 |} |style="vertical-align: top"| <center> {{bar box |width=300px |title=Stanovništvo Severne Makedonije po etničkoj pripadnosti |titlebar=#ddd |bars= {{bar percent|Makedonci|#f7f701||64.18}} {{bar percent|Albanci|#ff7e40||25.17}} {{bar percent|Turci|#00ff02||3.85}} {{bar percent|Romi|#d5d5aa||2.66}} {{bar percent|Srbi|#f20000||1.78}} {{bar percent|Vlasi|#ffb997||0.48}} {{bar percent|ostali|#804000||1.88}} }} </center> |} === Veroispovest === [[pravoslavlje|pravoslavci]] (64,7%), [[muslimani]] (33,3%), znatno manje ostale [[хришћанин|hrišćanske]] verske grupe (0,37%), uglavnom [[katolička crkva|rimokatolici]], i [[jevreji]]. Po ovim podacima Severna Makedonija je zemlja sa najvećom [[muslimani|muslimanskom]] manjinom u celoj [[Evropa|Evropi]] (posle većinski muslimanskih zemalja). [[spisak gradova u Republici Makedoniji|'''Veliki gradovi''']] su: [[Skoplje]], [[Bitola|Bitolj]], [[Prilep]], [[Kumanovo]], [[Tetovo]]. U "[[Grad Skoplje|Velikom Skoplju]]" živi više od 1/4 stanovništva zemlje, što su vezi sa malom gustinom naseljenosti u odnosu na susedne zemlje govori o velikoj usresređenosti makedonskog stanovništva u velikim gradovima. === Jezik === Službeni jezici su [[makedonski jezik|makedonski]] i [[albanski jezik|albanski]]. Jezici koje govori više od 20% stanovništva lokalne samouprave su takođe službeni i uvek uz [[makedonski jezik|makedonski]] i [[albanski jezik|albanski]]. U pojedinim opštinama gde 20% stanovništva koristi neki drugi jezik, taj drugi jezik je u službenoj upotrebi (npr. [[turski jezik|turski]], [[srpski jezik|srpski]], [[romski jezik|romski]], [[bosanski jezik|bosanski]] ili [[vlaški jezik (Srbija)|vlaški jezik]]). Pravo zvanične upotrebe jezika na [[opština|opštinskom]] nivou imaju sve manjinske grupe sa više od 20% u udelu stanovništva te opštine. == Politika == {{Glavni članak|Politika Severne Makedonije}} ''Oblik vladavine:'' republika; ''Glasačko pravo:'' 18 godina; ''Nacionalni praznik:'' [[8. 9.|8. septembar]]. == Upravna podela == [[Datoteka:MSR.png|thumb|300px|Podela Severne Makedonije na oblasti]] Glavne strane: [[Statističke oblasti Severne Makedonije]], [[Opštine Severne Makedonije]] Severnomakedonske statističke [[regija|oblasti]] ili regioni postoje isključivo zakonskih i statističkih razloga. Oblasti su: * [[Skoplje|Grad Skoplje]] * [[Pelagonijska oblast (Severna Makedonija)|Pelagonijska oblast]] * [[Pološka oblast (Severna Makedonija)|Pološka oblast]] * [[Istočna oblast (Severna Makedonija)|Istočna oblast]] * [[Jugoistočna oblast (Severna Makedonija)|Jugoistočna oblast]] * [[Severoistočna oblast (Severna Makedonija)|Severoistočna oblast]] * [[Jugozapadna oblast (Severna Makedonija)|Jugozapadna oblast]] * [[Vardarska oblast (Severna Makedonija)|Vardarska oblast]] Oblasti se dalje dele na [[opština|opštine]]. Po izdvajanju iz [[Jugoslavija|Jugoslavije]] Severna Makedonija se sastojala od 34 opštine, da bi se [[1996]]. godine njihov broj povećao na 123. Novim sistemom iz avgusta [[2004]]. godine broj opština je smanjen na 85. == Privreda == {{Glavni članak|Ekonomija Severne Makedonije}} Od industrija najviše se ističu prehrambena i [[duhan|duvanska]] industrija, proizvodnja gvožđa i [[čelik]]a. Nacionalna valuta je [[Makedonski denar]]: 1 denar = 100 dena. === Saobraćaj === {{Glavni članak|Saobraćaj u Severnoj Makedoniji}} [[Datoteka:Skopje Train Station from Mount Vodno.JPG|thumb|250px|Železnička stanica u Skoplju]] Severna Makedonija je po svom položaju kontinentalna zemlja u sredini Balkanskog poluostrva, pa su i glavne saobraćajne veze u zemlji one povezuju različite delove poluostrva (transbalkanske veze). Posebno je važna veza sever-jug Vardarskom udolinom, koja povezuje Grčku sa ostatkom Evrope. Ukupna dužina železničke mreže u Severnoj Makedoniji je 699&nbsp;km. Najvažnija železnička linija je pruga na liniji granica sa Srbijom - Kumanovo - Skoplje - Veles - Đevđelija - granica sa Grčkom. Od 2001. godine gradi se pruga Beljakovci - granica sa Bugarskom, čime će se dobiti neposredna veza Skoplje - Sofija. Najvažnije železničko čvorište u zemlji je Skoplje, a ostala dva su Veles i Kumanovo. == Kultura == {{Glavni članak|Kultura Severne Makedonije}} [[Datoteka:Church of St John of Kanevo closeup.JPG|thumb|Crkva Sv. Jovan Bogoslov Kaneo]] Grad [[Ohrid]] je severnomakedonski i pravoslavni [[Jeruzalem|Jerusalim]], muzej na otvorenom, kulturna baština se proteže od praistorije do današnjih dana, u njemu je osnovan i delovao je prvi Sveslovenski univerzitet osnovan od [[Sveti Kliment Ohridski|vv. Klimenta Ohridskog]] i Sv. Nauma Ohridskog. [[freska|Freske]] i [[ikona|ikone]] u mnogim [[crkva (zgrada)|crkvama]] i [[manastir]]ima u Ohridu i Severnoj Makedoniji su jedinstvene u svetu. Reka Radika i njen kanjon je ekološka sredina, priroda je neponovljiva, a manastir Sv. Jovan Bigorski je jedan od najlepših manastira na [[Balkan]]u, raspolaže sa jedinstvenim [[oltar]]om u svetu izrađenom dubokim [[duborez]]om. == Politika == ''Glavni članak: [[Institucije Severne Makedonije]]'' ''Oblik vladavine:'' republika; ''Glasačko pravo:'' 18 godina; ''Nacionalni praznik:'' [[8. 9.|8. septembar]]. === Administrativna podjela === * [[Opštine Severne Makedonije]] == Ekonomija == ''Glavni članak: [[Ekonomija Severne Makedonije]]'' Prehrambena, duvanska industrija, proizvodnja gvožđa i čelika; ''Valuta:'' 1 denar = 100 dena. == Povezano == * Himna ''[[Denes nad Makedonija]]'' (kompozicija: Todor Skalovski, tekst: Vlado Maleski) * [[Popis gradova u Severnoj Makedoniji]] == Reference == {{reflist}} == Literatura == * O problemu državnog imena za koriščenje u Ujedinjenim nacijama i drugim globalnim organizacijama sistema UN vidi: * Izjava Ambasadora Robin O' Neal za MIA-u 2013. [http://www.mia.mk/en/Inside/RenderSingleNews/61/105947751]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Izjava Predsednika Makedonije Đ. Ivanova u UN-u 2012. [http://gadebate.un.org/67/former-yugoslav-republic-macedonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120930021130/http://gadebate.un.org/67/former-yugoslav-republic-macedonia |date=2012-09-30 }} == Vanjske veze == {{Commonscat|Република Македонија}} {{div col|cols=4}} * [http://www.dnevnik.com.mk/ Dnevnik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051106013713/http://www.dnevnik.com.mk/ |date=2005-11-06 }} * [http://www.utrinski.com.mk/ Utrinski vesnik] * [http://www.mtv.com.mk/ Makedonska Radio Televizija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706183546/http://mtv.com.mk/ |date=2014-07-06 }} * [http://www.sitel.com.mk/ Sitel Televizija] * [http://www.time.mk/ Time.mk] * [http://www.vest.mk/ Vest] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606053630/http://www.vest.mk/ |date=2011-06-06 }} * [http://www.slvesnik.com.mk/ Službeni vesnik] * [http://www.abv.mk/company.aspx?id=35930/ Makedonski Biznis]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mbs.com.mk/ Makedonski Biznis Servis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161002021540/http://mbs.com.mk/ |date=2016-10-02 }} * [http://www.vecer.com.mk/ Večer OnLine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130910121340/http://www.vecer.com.mk/ |date=2013-09-10 }} * [http://www.novamakedonija.com.mk/ Nova Makedonija] * [http://daily.mk/ Daily.mk] * [http://24vesti.mk/‎ 24 VESTI] * [http://denesen.mk/ Denešen vesnik] * [http://ednevnik.edu.mk/ E-Dnevnik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103074413/http://ednevnik.edu.mk/ |date=2013-11-03 }} * [http://www.den.com.mk/ Dneven Vesnik Den] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130922104741/http://www.den.com.mk/ |date=2013-09-22 }} * [http://www.tocka.com.mk/ Tocka.com.mk] * [http://www.telegraf.mk/ Telegraf.mk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127052350/http://www.telegraf.mk/ |date=2013-11-27 }} * [http://www.makfax.com.mk/ Makfax.com.mk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605161418/http://www.makfax.com.mk/ |date=2010-06-05 }} * [http://www.sport.com.mk/ Makedonski Sport] * [http://ekipa.mk/ sportski e-vesnik] * [http://www.a1on.mk/ A1ON] * [http://www.supersport.com.mk/ SuperSport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130915140905/http://www.supersport.com.mk/ |date=2013-09-15 }} * [http://on.net.mk/sportal Sportal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130907103231/http://on.net.mk/sportal |date=2013-09-07 }} * [http://sportclub.mk/ Sport Klub] * [http://sportway.mk/ Sportway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019183125/http://sportway.mk/ |date=2013-10-19 }} * [http://www.sportskoradio903.com.mk/ sportskoradio903.com.mk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160724214126/http://sportskoradio903.com.mk/ |date=2016-07-24 }} * [http://www.orkasport.com.mk/ Orka Sport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023172155/http://orkasport.com.mk/ |date=2013-10-23 }} * [http://kurir.mk/ Kurir] * [http://hitportal.com.mk/ Hit Portal] * [http://www.antenna5.com.mk/ Radio Antenna 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314013329/http://www.antenna5.com.mk/ |date=2012-03-14 }} {{div col end}} {{Evropa}} {{Slovenske države}} [[Kategorija:Sjeverna Makedonija| ]] [[Kategorija:Države u Evropi]] [[Kategorija:Balkan]] jhnq7gjjruc58m3doxs68fjck6upqdm Sicilija 0 3906 42652871 42536167 2026-07-10T21:16:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652871 wikitext text/x-wiki {{Infobox_RegijeIT1 | name = Sicilija | fullname = Regione Siciliana | isocode = &nbsp; | capital = [[Palermo]] | governor = [[Rosario Crocetta]] <br />(''[[Il Megafono - Lista Crocetta]]''-[[PD]]) | zone = [[Južna Italija]] | province = [[Pokrajina Agrigento|Agrigento]]<br />[[Pokrajina Caltanissetta|Caltanissetta]]<br />[[Pokrajina Catania|Catania]]<br />[[Pokrajina Enna|Enna]]<br />[[Pokrajina Messina|Messina]]<br />[[Pokrajina Palermo|Palermo]]<br />[[Pokrajina Ragusa|Ragusa]]<br />[[Sirakuza (provincija)|Sirakuza]]<br />[[Pokrajina Trapani|Trapani]] | municipality = 390 | arearank = 1. | area = 25.708 | areapercent = 8.5 | population_as_of = 2005 procjena | populationrank = 4. | population = 5,015,591 | populationpercent = 8.7 | populationdensity = 195 | coatofarms = [[Datoteka:Flag of Sicily.svg|220px|Zastava Sicilije]] | map = [[Datoteka:Sicily in Italy.svg|220 px]] | }} [[Datoteka:Sicily-EO.JPG|thumb|Satelitski snimak otoka Sicilije]] [[Datoteka:Provinces of Sicily map.png|thumb|Sicilijanske provincije - podjela]] '''Sicilija''' ([[talijanski|tal.]] '''Sicilia''', za [[Antika|antike]] znana po svom [[Grčki jezik|grčkom]] imenu '''Trinakria''') je najveći [[otok]] na [[Mediteran]]u i jedna od [[Regije Italije|regija]] u [[Italija|Italiji]], smještena jugozapadno od vrha talijanske čizme. [[Tjesnac]] širine od oko 5&nbsp;km zove se [[Mesinski tjesnac]] (tal. ''Stretto di Messina''). U svibnju [[1946]]. Sicilija je u sklopu Talijanske republike dobila status autonomne pokrajine. Glavni grad Sicilije je [[Palermo]] (686 722 stanovnika), a drugi važniji gradovi su: [[Catania]] (313 110 stanovnika), [[Messina]] (252.026 stanovnika), [[Sirakuza]] (123 657 stanovnika), [[Gela]] (72 774 stanovnika), [[Trapani]] (68 346 stanovnika), [[Caltanissetta]] (61 438 stanovnika), [[Agrigento]] (54 619 stanovnika), [[Ragusa (Sicilija)|Ragusa]] (69 794 stanovnika), [[Marsala]] (50 000 stanovnika) i [[Enna]] (28.983 stanovnika). Otok se sastoji od 9 provincija, dijelom nazvanih i po imenima većih otočnih centara: [[Agrigento]], [[Caltanissetta]], [[Catania]], [[Enna]], [[Messina]], [[Palermo]], [[Ragusa (Sicilija)|Ragusa]], [[Siracusa]] i [[Trapani]]. Otok Sicilija zauzima površinu od 25 709 [[km²]], a na njemu živi oko 5,1 milijuna stanovnika. == Geografija == Pred sjevernom obalom Sicilije leže [[Eolski otoci]] (Isole Eolie), koji se još zovu i [[Eolski otoci|Lipari]], zvani tako po najvećem otoku [[Lipari]] u tom [[arhipelag]]u, ostali otoci su: [[Salina (Sicilija)|Salina]], [[Vulcano]], [[Stromboli]], [[Panarea]], [[Filicudi]] i [[Alicudi]], a na sjeverozapadu i otok [[Ustica]]. Oko zapadnog vrha otoka Sicilije smješteni su i [[Egadski otoci]] (Isole Egadi): [[Favignana (otok)|Favignana]], [[Marettimo]] i [[Levanzo]], dok se između južne obale i obale [[Tunis]]a nalaze otoci [[Pantelleria]] i [[Pelagijski otoci]] (Isole Pelagie): [[Lampedusa]], [[Lampione]] i [[Linosa]]. == Klima == Na Siciliji vlada [[mediteranska klima]], koju karakteriziraju topla proljeća i jeseni, vrela ljeta i blage zime. Regionalna odstupanja u klimi su veoma izražena. U vremenu od lipnja do rujna veoma slabo kiši, dok je studeni istovremeno najkišovitiji mjesec u godini. Temperature na otoku su blaže no na kontinentu i kreću se od 11 [[°C]] u siječnju (prosjek) do 27&nbsp;°C u srpnju (prosjek). Ljeti se temperatura može popeti i do 40&nbsp;°C, zahvaljujući najviše vrelom [[pustinja|pustinjskom]] [[vjetar|vjetru]] [[Scirocco]]. Usprkos toplini na Siciliji su mogući i zimski sportovi, prije svega na [[vulkan]]u [[Etna]]. == Stanovništvo == Velika većina stanovništva Sicilije govori [[Sicilijanski jezik|sicilijanskom varijantom]] [[talijanski jezik|talijanskog jezika]], kojeg nerijetko smatraju i zasebnim jezikom. Većina stanovništva pripadaju [[Katoličanstvo|rimo-katoličkoj vjeri]]. Oko dva milijuna Sicilijanaca žive u inozemstvu, prije svega u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Nekoliko otočnih mjesta naseljavaju etnički [[Albanci]], koji se na Siciliji zovu [[Arbëresh]]. == Privreda == Poljoprivreda ([[Pšenica]], [[kukuruz]], [[maslina]], [[vinova loza]], [[južne kulture]]), industrijska proizvodnja, [[automobilska industrija]], [[turizam]]. == Društveni problemi == Visoka [[nezaposlenost]], [[korupcija]], nedostatak prometne infrastrukture, ekološke štete, nedostatak vode, organizirani kriminal ([[Mafija]], [[Cosa Nostra]]). == Historija == === Prvobitna plemena === [[Datoteka:ItalicTribesOfSicily.png|right|thumb|250px|Karta položaja italskih plemena na Siciliji.]] Prvobitne stanovnike Sicilije sačinjavala su tri [[Italici|italska]] plemena, od kojih su najraniji i najistaknutiji bili [[Sikanci]] (Sikani) koji su prema [[Tukidid]]u došli s [[Pirenejski poluotok|Iberskog poluotoka]]<ref>{{en icon}}[http://www.experiencefestival.com/a/Sicily_-_History/id/5462681 Sicily: Encyclopedia II - Sicily - History]</ref>. Važni povijesni dokazi nađeni su u obliku sikanskih pećinskih crteža koji datiraju iz [[pleistocen]]skog razdoblja, oko 8000. pne.<ref name="sicanian">{{en icon}}[http://www.bestofsicily.com/mag/art141.htm Sicilian Peoples: The Sicanians]</ref> [[Elimljani]] (Elimi) su bili slijedeće pleme koje se naselilo na Siciliji, a koje je došlo s [[Egejsko more|Egejskog mora]]<ref>{{en icon}}[http://www.britannica.com/eb/article-9067615/Sicani Britannica.com-Sicani]</ref>. Iako ne postoje dokazi o međuplemenskim ratovima, naseljavanjem Elimljana u sjeverozapadnom dijelu otoka, Sikanci su se preselili na istok. Zadnje pleme koje se doselilo na otok bili su [[Sikulci]] (Sikuli) koji su došli s kontinentalne Italije oko 1200. pne. i koji su se naselili na istoku otoka, prisiljavajući Sikance na naseljavanje u sredini otoka <ref name="sicanian"/>. === Stari vijek === [[Datoteka:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|thumb|right|200px|Grčki hram u [[Selinunt]]u.]] Oko [[750. pne.]], [[Stara Grčka|Grci]] su počeli kolonizirati Siciliju i osnivati mnoga važna naselja od kojih je najvažnija kolonija bila [[Sirakuza]]. Sikanci i Sikunci su bili vrlo brzo asimilirani u helensku kulturu, a cijelo područje postalo je dio ''[[Magna Graecia|Magne Græcije]]'' zajedno s ostatkom južne Italije koju su također kolonizirali Grci. Zbog plodnosti tla je uzgajanje [[maslina]] i [[vinova loza|vinove loze]] bilo vrlo uspješno, što je potaklo trgovinu<ref name="knowital">{{en icon}}[http://www.knowital.com/history/sicily/sicily-history.html KnowItal.com-History of Sicily] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013151847/http://www.knowital.com/history/sicily/sicily-history.html |date=2007-10-13 }}</ref>. Grčka religija je proširena diljem otoka, što se vidi po mnogim hramovima koji su izgrađeni na Siciliji, kao što su oni u ''Dolini hramova'' kod [[Agrigento|Agrigenta]]<ref>{{en icon}}[http://italiansrus.com/articles/temples.htm Italiansrus.com-Valley of the Temples]</ref>. Tijekom [[Peloponeski rat|Peloponeskog rata]] su [[Atena (polis)|Atenjani]] krenuli u [[Sicilijanska ekspedicija|pohod na Siciliju]] s namjerom osvajanja Sirakuze. [[Sirakuza]] je kao saveznike uzela [[Sparta|Spartu]] i [[Korint]] što je rezultiralo uništenjem atenske vojske i brodova, a većina preživjelih prodana je u roblje<ref>{{en icon}}[http://www.livius.org/su-sz/syracuse/siege.html Livius.org-Siege of Syracuse]</ref>. I dok je grčka Sirakuza kontrolirala veći dio Sicilije, na zapadu otoka postojalo je nekoliko [[Kartaga|kartažanskih]] kolonija. Sudarom ovih dviju kultura počeli su [[Sicilijanski ratovi]]<ref name="hutch">{{en icon}}[http://encyclopedia.farlex.com/Sicily Sicily] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202051716/http://encyclopedia.farlex.com/Sicily |date=2008-12-02 }} [[Hutchinson Encyclopedia]]</ref>. Grčka je počela uspostavljati mirne odnose s [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] [[262. pne.]], a Rimljani su tražili aneksiju Sicilije kao prve provincije u njihovom carstvu. Umješavanjem Rima u [[Prvi punski rat]] izbačeni su Kartažani, čime je [[242. pne.]] Sicilija postala prva rimska provincija izvan [[Apeninski poluotok|Apeninskog poluotoka]]<ref name="hutch"/>. Tijekom [[Drugi punski rat|Drugog punskog rata]] u kojem je ubijen [[Arhimed]], Kartažani su pokušali oduzeti Siciliju Rimljanima. Nakon neuspjelog pokušaja Rimljani su postali još odlučniji u uništenju ovog neprijatelja. Kao žitnica carstva Sicilija je bila vrlo važna Rimljanima. Iako je za vrijeme [[August]]a pokušano uvođenje [[latinski|latinskog jezika]], Sicilija je u kulturnom smislu ostala grčka. Kršćanstvo se prvi put pojavilo na otoku negdje poslije 200. godine. U razdoblju sve do ukidanja zabrane kršćanstva [[313]]., mnogi su Sicilijanci postali mučenici kao [[Sveta Agata|sv. Agata]], [[Sveta Kristina|sv. Kristina]], [[Sveta Lucija (mučenica)|sv. Lucija]] i mnogi drugi<ref name="earlymediev">{{en icon}}[http://www.bestofsicily.com/history2.htm BestofSicily.com-Early & Medieval History]</ref>. Kršćanstvo se ubrzano širilo tijekom iduća dva stoljeća. Razdoblje povijesti Sicilije kao rimske provincije trajalo je sveukupno oko 700 godina<ref name="earlymediev"/>. === Rani srednji vijek === Padom [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]] Siciliju su zauzeli [[Vandali]] [[440]]. godine. Budući da su već zauzeli dijelove rimske Francuske i Španjolske, Vandali su postali važna sila u zapadnoj Europi. Nedugo vremena kasnije, [[Goti]] su istjerali Vandale i zauzeli Siciliju. [[Istočni Goti|Ostrogotsko]] osvajanje Sicilije (a i Italije) pod vodstvom [[Teodorik Veliki|Teodorika Velikog]] započelo je [[488]]. godine. Iako su Goti bili [[Germani]], Teodorik je oživljavao rimsku kulturu i dopustio vjerske slobode<ref>{{en icon}}[http://www.britannica.com/eb/article-9026834/Theodoric#949802.hook Theodoric] [[Encyclopædia Britannica]]</ref>. [[Datoteka:Gothic Battle of Mons Lactarius on Vesuvius.jpg|thumb|left|200px|Prikaz Gotskog rata.]] Nakon izbijanja [[Gotski rat|Gotskog rata]] između Ostrogota i [[Bizant|Bizantskog Carstva]], Sicilija je postala prvi dio Italije kojeg je zauzelo Bizantsko Carstvo. Sicilija je Bizantu koristila kao baza za daljnje osvajanje Italije, nakon čega su osvojeni svi važniji talijanski gradovi, te ostrogotska prijestolnica [[Ravenna]]<ref name="hisnet">{{en icon}}[http://www.historynet.com/magazines/military_history/3025271.html Historynet.com-Gothic War: Byzantine Count Belisarius Retakes Rome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102223028/http://www.historynet.com/magazines/military_history/3025271.html |date=2007-11-02 }}</ref>. Novi ostrogotski kralj Totila osvaja Siciliju 550. godine, ali biva pobijeđen dvije godine kasnije. Bizantski car [[Konstans II.]] odlučuje se tijekom [[660]]. godine, premjestiti iz [[Carigrad]]a u [[Sirakuza|Sirakuzu]] odakle je pokrenuo napad sa Sicilije na [[Lombardija|lombardsko]] [[Benevento|Benevenetsko vojvodstvo]] koje je zauzimalo sjevernu Italiju<ref name="travsyrac">{{en icon}}[http://www.travelmapofsicily.com/syracuse.html TravelMapofSicily.com-Syracuse, Sicily] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080606195458/http://www.travelmapofsicily.com/syracuse.html |date=2008-06-06 }}</ref>. Nakon njegova ubojstva [[668]]. godine, njegov sin [[Konstantin IV.]] zaustavlja nemire na Siciliji koje je pokrenuo [[Mezezije]]. [[Datoteka:Palermo-San-Giovanni-bjs-2.jpg|thumb|right|200px|Crkva sv. Ivana s crvenim kupolama kao primjerkom arapske arhitekture.]] Godine [[826]]., Eufemije, zapovjednik bizantske flote na Siciliji prisiljava časnu sestru na brak. Nakon što je car [[Mihajlo II. Amorijac|Mihajlo II.]] saznao za to, naređuje generalu Konstantinu da zapovjedniku odsječe nos. Eufemije je ubio Konstantina i zauzeo Sirakuzu, nakon čega biva pobijeđene i istjeran u sjevernu Afriku<ref name="stan">{{en icon}}[http://archaeology.stanford.edu/MountPolizzo/handbookPDF/MPHandbook5.pdf Archaeology.Stanford.edu-Brief history of Sicily] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609094555/http://archaeology.stanford.edu/MountPolizzo/handbookPDF/MPHandbook5.pdf |date=2007-06-09 }}</ref>. Ondje nudi vlast nad Sicilijom [[Zijadat Alah I.|Zijadatu Alahu I.]], [[Aglabidi|aglabidskom]] emiru Tunisa, kao protuuslugu za njegovu zaštitu. Nakon toga je na Siciliju poslana islamska vojska sastavljena od [[Arapi|Arapa]], [[Berberi|Berbera]], [[Španjolci|Španjolaca]], [[Kreta]]na i [[Perzijanci|Perzijanaca]]<ref name="stan"/>. Zbog jakog otpora je tek nakon jednog stoljeća bizantska Sicilija osvojena. [[Sirakuza]] jako dugo nije pala, [[Taormina]] je osvojena 902., a ostatak otoka je postepeno osvojen do [[965]]. godine. Ova vladavina popraćena je čestim pobunama bizantskih Sicilijanaca, pogotovo na istoku. Na otok su donesene nove poljoprivredne kulture, kao [[naranča]], [[limun]], [[pistacija]] i [[šećerna trska]]<ref name="jpriv">{{en icon}}[http://www.amazon.com/gp/product/0781809096/ref=cm_cr_pr_product_top Sicily: An Illustrated History]</ref>. Kršćanima je bilo dopušteno prakticiranje religije na što se dodatno plaćao porez. [[Sicilijanski emirat]] počeo se raspadati zbog sukoba unutar vladajuće dinastije<ref name="stan"/>. Do 11. stoljeća u južnoj Italiji su kao plaćenici bili uzimani [[Normani]], koji su bili kršćanski potomci Vikinga. Oni su pod [[Roger I.|Rogerom I.]] oslobodili Siciliju od muslimanske vlasti<ref name="stan"/>. Nakon [[Apulija|Apulije]] i [[Kalabrija|Kalabrije]], zauzeo je i [[Messina|Messinu]] s vojskom od 700 viteza. Godine [[1068]]., Roger I. pobijedio je muslimane kod [[Misilmeri]]ja, ali najvažnija bitka bila je opsada Palerma, nakon čega je Sicilija u potpunosti potpala pod normansku kontrolu do [[1091]]. godine. === Kraljevina Sicilija === {{glavni|Kraljevina Sicilija}} {{glavni|Popis vladara Sicilije i Napuljskog kraljevstva}} Pod normanskom vlasti je i dalje glavni grad bio Palermo. [[Roger II.]] je za vrijeme svoje vladavine uspio podignuti status otoka, zajedno s [[Malta|Maltom]] i južnom Italijom, u kraljevstvo 1130. godine<ref name="malta">[http://www.aboutmalta.com/history/time-Line.htm AboutMalta.com-Classical and Medieval Malta (60-1530)]</ref><ref name="initalymag">[http://www.initaly.com/regions/sicily/chronol.htm Chronological - Historical Table Of Sicily] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160727225426/http://www.initaly.com/regions/sicily/chronol.htm |date=2016-07-27 }} In Italy Magazine</ref>. U ovom razdoblju je [[Kraljevina Sicilija]] bila jedna od najbogatijih država u Europi. U značajnom broju ovdje su došli i doseljenici sa sjevera Italije i [[Kampanija|Kampanije]], čime je stanovništvo otoka postalo latinizirano. Također je i [[Rimokatolička Crkva]] u potpunosti zamijenila dotadašnju bizantinsku istočnu kršćansku crkvu<ref name="normansbestof">[http://www.bestofsicily.com/mag/art171.htm BestofSicily.com-Sicilian Peoples: The Normans]</ref>. [[Datoteka:Francesco Hayez 023.jpg|thumb|left|180px|Prikaz [[Sicilijanska večernja|sicilijanske večernje]].]] Nakon jednog stoljeća izumrla je normanska dinastija [[Hauteville]], a zadnja Rogerova izravna nasljednica [[Konstanca]] udala se je za [[Henrik VI., car Svetog Rimskog Carstva|Henrika VI.]]<ref name="dieli"/> Time je sicilijanska kruna pripala [[Švabija|švapskoj]] dinastiji [[Hohenstaufen]]. Zbog sukoba između [[papa|pape]] i Hoenštaufovaca, [[1266]]. je papa [[Inocent IV.]] okrunio [[Karlo I. Anžuvinac|Karla I.]] iz francuske dinastije [[Anžuvinci|Angevin]] kao kralja Sicilije i Napulja<ref name="dieli"/>. Radi snažnog protivljenja lokalnog stanovništva [[Francuska|francuskoj]] vlasti zbog zlostavljanja i oporezivanja, [[1282]]. izbio je sukob poznat kao [[Rat Sicilijanske večernje]] u kojem je pobijena skoro cijela francuska populacija otoka<ref name="dieli">[http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html Dieli.net-Sicilian History]</ref>. Nakon što im je papa odbio pomoći, Sicilijanci su se za pomoć u ratu okrenuli [[Kraljevina Aragonija|aragonskom]] kralju [[Petar III. Aragonski|Petru III.]] Petar je zadobio kontrolu nad Sicilijom, dok su Francuzi ostali vladari [[Napuljsko kraljevstvo|Napuljskog kraljevstva]]. Rat je nastavljen sve do [[Mir u Caltabellotti|mira u Caltabellotti]] [[1302]]. godine, kad je papa [[Bonifacije VIII.]] priznao [[Fridrik III. Sicilijanski|Fridrika III.]] kao kralja Sicilije i [[Karlo II. Hromi|Karla II.]] kako kralja Napulja<ref name="dieli"/>. Od tada su Sicilijom kao zasebnim kraljevstvom vladali rođaci aragonskih kraljeva, a od [[1409]]. kao dijelom [[Kruna Aragonije|Krune Aragonije]]<ref name="knowital"/>. [[Datoteka:Catania BW 2012-10-06 11-23-47.JPG|thumb|150px|right|Primjer sicilijanskog baroka u [[Catania|Cataniji]].]] Dva velika [[potres]]a pogodila su otok [[1542]]. i [[1693]]. godine, nekoliko godina prije zadnjeg potresa otok je pogodila i kuga<ref name="dieli"/>. Pobune koje su izbile u 17. stoljeću silom su ugušene, pogotovo bune u Palermu i Messini<ref name="knowital"/>. [[Sporazum u Utrechtu|Sporazumom u Utrechtu]] iz [[1713]]. Sicilija je dodijeljena [[Savojska dinastija|Savojskoj dinastiji]] koja ju je nakon sedam godina vlasti zamijenila za [[Sardinija|Sardiniju]] s [[Karlo VI., car Svetog Rimskog Carstva|Karlom VI.]] iz austrijske dinastije [[Habsburg]]<ref>{{en icon}}[http://www.heraldica.org/topics/france/utrecht.htm Heraldica.org-The Treaties of Utrecht (1713)]</ref>. Dok je Austrija vodila rat za poljsko prijestolje, [[Španjolska|španjolski]] je kralj [[Karlo III., španjolski kralj|Karlo III.]] osvojio Siciliju i Napulj<ref>{{it}}{{en icon}}{{fr}}{{es}}[http://www.realcasadiborbone.it/ita/archiviostorico/cs_04.htm RealCasaDiBorbone.it-Karlo Burbonac - obnovitelj Napuljskog kraljevstva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080404124715/http://www.realcasadiborbone.it/ita/archiviostorico/cs_04.htm |date=2008-04-04 }}</ref>. Isprva je Sicilija uspjela ostati zasebno kraljevstvo u [[personalna unija|personalnoj uniji]], dok su [[Burbonci]] vladali iz Napulja. Pojavom [[Napoleon]]ova [[Prvo francusko carstvo|Prvog francuskog carstva]] je osvojen Napulj bitkom kod Campo Tenesea, a na napuljsko prijestolje dolaze [[Popis vladara Sicilije i Napuljskog kraljevstva#Bonaparteovo Napuljsko kraljevstvo 1806.-1815.|bonapartistički kraljevi]]. [[Ferdinand I. Burbonac|Ferdinand III.]] bio je prisiljen povući se na Siciliju koja je i dalje bila pod njegovom kontrolom uz [[Velika Britanija|britansku]] pomoć<ref>{{en icon}}[http://www.clash-of-steel.co.uk/pages/battle_details.php?battle=CAMPOTENES01 Clash-of-Steel.co.uk-Campo Tenese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207112301/http://www.clash-of-steel.co.uk/pages/battle_details.php?battle=CAMPOTENES01 |date=2008-12-07 }}</ref>. Nakon [[Napoleonski ratovi|Napoleonskih ratova]], Napulj i Sicilija službeno se spajaju u [[Kraljevstvo obiju Sicilija]] pod burbonskom vlašću. Revolucionarni pokreti protiv burbonske vlasti izbijaju [[1820]]. i [[1848]]. godine. Ove revolucionarne 1848. godine je Sicilija izborila nezavisnost na šest mjeseci, sve dok burbonske vojne snage nisu ponovno preuzele kontrolu u svibnju [[1849]]. godine<ref>{{en icon}}[http://www.ohiou.edu/~Chastain/rz/twosicil.htm Ohiou.edu-Two Sicilies, Kingdom of, 1848-49] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207123133/http://www.ohiou.edu/~Chastain/rz/twosicil.htm |date=2008-12-07 }}</ref>. === Ujedinjenje Italije === Nakon [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldijevog]] pohoda s tisuću dobrovoljaca, Sicilija [[1860]]. postaje dio [[Kraljevina Italija|Kraljevine Italije]] u procesu talijanskog ujedinjenja<ref name="modern"/>. Pohod je počeo u [[Marsala|Marsali]], a završio opsadom Geate gdje su izbačeni i zadnji Burbonci, a Garibaldi najavio svoju vlast u ime kralja [[Viktor Emanuel II.|Viktora Emanuela II.]] Protusavojska pobuna koja je težila sicilijanskoj neovisnosti izbila je u Palermu [[1866]]. godine, ali biva brutalno ugušana u tjedan dana<ref name="modern"/>. Kolaps sicilijanskog (i cijelog južnotalijanskog) gospodarstva izaziva val emigracije<ref name="modern">{{en icon}}[http://www.bestofsicily.com/history3.htm BestofSicily.com-The Modern Era]</ref>. Zbog negodovanja ljevičarskih i separatističkih skupina, talijanske vlasti su opet intervenirale [[1894]]. godine<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9033791/fascio-siciliano fascio siciliano] [[Encyclopædia Britannica]]|</ref> . U 19. stoljeću jača značaj [[Mafija|mafije]], čiji je utjecaj djelomično uspio potisnuti [[fašizam|fašistički]] režim u 1920-ima<ref name="modern"/>. [[10. srpnja]] [[1943]]. započela je [[saveznička invazija Sicilije]] koja je relativno dobro primljena među lokalnim stanovništvom<ref name="modern"/>, ali u kojoj su uništene mnoge povijesne građevine. Proglašenjem [[Italija|Republike Italije]] [[1946]]. godine, Siciliji je dan status [[Talijanske regije#Autonomne regije s posebnim statusom|autonomne regije]]<ref>[http://www.grifasi-sicilia.com/regione_sicilia_gbr.html Grifasi-Sicilia.com-Sicily autonomy]</ref>. [[Agrarna reforma|Agrarnom reformom]] i posebnim financiranjem talijanske vlade (''Cassa per il Mezzogiorno'') od 1950. do 1984., obnovljeno je gospodarstvo<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-27778/Italy#319101.hook Italy - Land Reforms] [[Encyclopædia Britannica]]</ref><ref>[http://www.fcpp.org/images/publications/FB049ItalianEqualizationMarch07draft.pdf North and South: The Tragedy of Equalization in Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226214108/http://www.fcpp.org/images/publications/FB049ItalianEqualizationMarch07draft.pdf |date=2008-02-26 }} Frontier Center for Public Policy</ref>. == Muzika == Glazba je važan dio kulturne tradicije na Siciliji. Vrlo poznat je narodni ples [[Tarantella]], koji se pleše u varijantama u troosminskom i šestoosminskom taktu. == Značajne osobe == * [[Empedokles]] (ca. [[490. pne.]] - ca. [[430. pne.]]), * [[Gorgias]] (ca. [[480. pne.]] - [[380. pne.]] * [[Diodorus]] Siculus ([[1. st. pne.]] * [[Arhimed]] (ca. [[287. pne.]] - [[212. pne.]] * [[Friedrich II]] ([[1194]] - [[1250]]), * [[Paolo Boi]] ([[1528]] - [[1598]]), * [[Alessandro Scarlatti]] ([[1660]] - [[1725]]), * [[Giovanni Meli]] ([[1740]] - [[1815]]), * [[Alessandro Cagliostro]] ([[1743]] - [[1795]]), * [[Giovanni Pacini]] ([[1796]] - [[1867]]), * [[Vincenzo Bellini]] ([[1801]] - [[1835]]), * [[Francesco Crispi]] ([[1819]] - [[1901]]), * [[Giovanni Verga]] ([[1840]] - [[1922]]), * [[Ettore Ximenes]] ([[1855]] - [[1926]]), * [[Luigi Pirandello]] ([[1867]] - [[1936]]), * [[Nino Martoglio]] ([[1870]] - [[1921]]-), * [[Vincenzo Lapuma]] ([[1874]] - [[1943]]), * [[Francesco Cantelli]] ([[1875]] - [[1966]]), * [[Joe Masseria]] ([[1879]] - [[1931]]), * [[Giuseppe Tomasi di Lampedusa]] ([[1896]] - [[1957]]), * [[Lucky Luciano]] ([[1896]] - [[1962]]), * [[Frank Capra]] ([[1897]] - [[1991]]), * [[Salvatore Quasimodo]] ([[1901]] - [[1968]]), * [[Ettore Majorana]] ([[1906]] - verschollen [[1938]]), * [[Vitaliano Brancati]] ([[1907]] - [[1954]]), * [[Elio Vittorini]] ([[1908]] - [[1966]]), * [[Salvatore Pappalardo]] ([[1918]] -), * [[Antonino Caponnetto]] ([[1920]] - [[2002]]), * [[Leonardo Sciascia]] ([[1921]] - [[1989]]), * [[Salvatore Giuliano]] ([[1922]]- [[1950]]), * [[Andrea Camilleri]] ([[1925]] -), * [[Tommaso Buscetta]] ([[1928]] - [[2000]]), * [[Salvatore Riina]] ([[1930]] -), * [[Salvatore Maranzano]] ([[1931]] -), * [[Bernardo Provenzano]] ([[1933]] -), * [[Pippo Baudo]] ([[1936]] -), * [[Giovanni Falcone]] ([[1939]] - [[1992]]), * [[Paolo Borsellino]] ([[1940]] - [[1992]]), * [[Sammy Gravano]] ([[1945]] -), * [[Gianni Bella]] ([[1946]] -), * [[Leoluca Orlando]] ([[1947]] -), * [[Salvatore Sciarrino]] ([[1947]] -), * [[Giuseppe Impastato]] ([[1948]] - [[1978]]), * [[Marcella Bella]] ([[1952]] -), * [[Giuseppe Tornatore]] ([[1956]] -), * [[Rosario Fiorello]] ([[1960]] -), * [[Manuel Zurria]] ([[1962]] -), * [[Salvatore Schillaci]] ([[1964]] -), * [[Maria Grazia Cucinotta]] ([[1969]] -), * [[Carmen Consoli]] ([[1974]] -), * [[Giuseppe Gibilisco]] ([[1979]] -), == Film == U brojnim filmovima, poput ciklusa filmova "Kum" (1969), (1974) i (1990), Sicilija se pojavljuje kao mjesto zločina. Ne treba zaboraviti ni sljedeće filmove: * "Stromboli", 1949 * "Leopard", 1963 * "Sicilijanac", 1987 * "Cinema Paradiso", 1989, Oscar za najbolji strani film * "Legenda o pijanisti sa oceana", 1998 * "Malènska čarolija", 2000 * "I cento passi", 2000 == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Sicily}} * [http://www.sicilian.net/lexikon/ Sicilijanski leksikon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309094705/http://www.sicilian.net/lexikon/ |date=2008-03-09 }} * [http://susi.e-technik.uni-ulm.de:8080/Meyers2/seite/bild/werk/meyers/band/14/seite/1002a/meyers_b14_s1002a.html Karta Sicilije iz 1889. iz Meyersova Konversacijskog leksikona] {{Regije Italije}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Sicilija| ]] [[Kategorija:Regije Italije]] [[Kategorija:Otoci u Italiji]] [[Kategorija:Otoci Sredozemnog mora]] bexanj0tkbjaivemoyekmlxac766efe FIFA Svjetsko prvenstvo 0 4770 42652882 42652535 2026-07-10T21:49:44Z Edgar Allan Poe 29250 /* Najveći uspjesi po kontinentalnim zonama */ 42652882 wikitext text/x-wiki {{Infokurija Sportsko natjecanje | ime = FIFA Svjetsko prvenstvo | izvorni naziv = FIFA World Cup | logo = FIFA WorldCup logo.svg | veličina = | opis = | utemeljeno = [[1930.]] | regija = | momčadi = 48 <small>(završnica)</small> | aktualni prvak = {{nowrap|{{flag|Argentina}} <small>(treći naslov)</small>}} | najuspješnija momčad = {{nowrap|{{flag|Brazil}} <small>(pet naslova)</small>}} | geslo = }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo''', često nazivano samo '''Svjetsko prvenstvo''', međunarodno je nogometno natjecanje u kojemu se natječu muške nacionalne reprezentacije. Natjecanje nadgleda [[FIFA]], vrhovno tijelo svjetskog nogometa. Od 1930. godine i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Urugvaj 1930.|Svjetskoga prvenstva u Urugvaju]], natjecanje se održava svake četiri godine, uz izuzetak [[1942.]] i [[1946.]] godine, kada se natjecanje nije održalo zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Aktualni svjetski prvak je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]]. FIFA Svjetsko prvenstvo je najgledaniji sportski događaj u svijetu i globalno najpopularnije sportsko natjecanje, popularnije čak i od [[Olimpijada|Olimpijskih igara]]; procjenjuje se da je kumulativna gledanost [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskog prvenstva 2006.]] godine bila 26,290,000,000, dok je samo finale gledalo 715,100,000 ljudi.<ref name="2006coverage">{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |title=2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before |work=FIFA.com |publisher=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |date=6 February 2007 |accessdate=11 October 2009 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120073325/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/marketing/news/newsid=111247/index.html |dead-url=yes }}</ref><ref>Tom Dunmore, [https://books.google.com/books?id=9j1wbp2t1usC&pg=PA235#v=onepage&q&f=false Historical Dictionary of Soccer], page 235, quote "The World Cup is now the most-watched sporting event in the world on television, above even the Olympic Games."</ref><ref>Stephen Dobson and John Goddard, [https://books.google.com/books?id=GxyG0XXdvR4C&pg=PA407#v=onepage&q&f=false The Economics of Football], page 407, quote "The World Cup is the most widely viewed sporting event in the world: the estimated cumulative television audience for the 2006 World Cup in Germany was 26.2 billion, an average of 409 million viewers per match.”</ref><ref>Glenn M. Wong, [https://books.google.com/books?id=qEELS7T_Tm0C&pg=PA144#v=onepage&q&f=false The Comprehensive Guide to Careers in Sports], page 144, quote "The World Cup is the most-watched sporting event in the world. In 2006, more than 30&nbsp;billion viewers in 214 countries watched the World Cup on television, and more than 3.3&nbsp;million spectators attended the 64 matches of the tournament."</ref> Aktualni sustav natjecanja uključuje [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo|kvalifikacijski sustav]], koji se trenutno održava u trogodišnjem periodu prije početka turnira, preko kojega se određuju reprezentacije koje idu na finalni turnir, a koji se često naziva završnica FIFA Svjetskog prvenstva. Domaćin (ili domaćini) je automatski kvalificiran za završnicu, dok ostale zemlje (trenutno 32, od [[2026.]] će ih biti 48) pravo nastupa moraju ostvariti kroz kontinentalne i/ili interkontinentalne kvalifikacije. Završni turnir igra se diljem zemlje domaćina i traje otprilike mjesec dana. Do sada je odigran 21 turnir, a samo je osam različitih reprezentacija osvajalo ovaj prestižni naslov. [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] je osvojio turnir pet puta, dok [[Talijanska nogometna reprezentacija|Talijani]] i [[Njemačka nogometna reprezentacija|Nijemci]] imaju četiri osvojena turnira. Osim njih, [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]], [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] i [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] osvajali su turnir dva puta, dok su [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleska]] i [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]] pobjednici bili jednom. Posljednje [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|svjetsko prvenstvo]] održano je u [[Katar]]u između 20. studenog i 18. prosinca [[2022.]] godine, a pobjednik je bila [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]], koja je pobijedila [[Francuska nogometna reprezentacija|Francusku]] nakon jedanaesteraca. Treće su mjesto osvojili [[Hrvatska nogometna reprezentacija|Hrvati]], pobijedivši [[Marokanska nogometna reprezentacija|Maroko]] u utakmici za treće mjesto rezultatom 2:1. Iduće svjetsko prvenstvo održat će se u [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Kanadi, Meksiku i Sjedinjenim Državama]] 2026. godine. Od [[1991.]] godine FIFA organizira i [[FIFA Svjetsko prvenstvo za žene]], također svake četiri godine. == Historija == {{glavni|Historija FIFA Svjetskih prvenstava}} === Ranija međunarodna natjecanja === [[File:Football aux JO 1900 - USFSA contre Upton Park.jpg|thumb|left|280px|Utakmica između reprezentacije [[Francuska|Francuske]], koju je odabrao [[USFSA]], i engleske momčadi [[Upton Park F.C.|Upton Parka]], britanskog predstavnika, na [[Olimpijada 1900|Olimpijskim igrama 1900.]] godine. Tada je nogomet još uvijek bio [[demonstracijski sport]], mada ga je [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] retroaktivno priznao kao službeni događaj.]] Prva međunarodna utakmica u historiji bila je prijateljska utakmica između reprezentacija [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotske]] i [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleske]], odigrana u [[Glasgow]]u [[1872.]] godine, a koja je završila rezultatom 0:0.<ref>{{cite web |url=http://www.englandfootballonline.com/Seas1872-00/1872-73/M0001Sco1872.html |title=England National Football Team Match No. 1 |publisher=England Football Online |accessdate=19 November 2007}}</ref> Prvi međunarodni turnir organiziran je nešto kasnije, [[1884.]] godine, a radilo se o [[Britansko prvenstvo (fudbal ili nogomet)|Britanskom prvenstvu]], kojeg su igrale reprezentacije u sklopu [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]].<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship |title=British PM backs return of Home Nations championship |publisher=Agence France-Presse |accessdate=16 December 2007 |archivedate=2016-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418214220/http://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship/ |deadurl=yes }}</ref> U tom razdoblju ,nogomet se izrazito rijetko igrao izvan [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]], no nakon što se sama igra razvila i njena popularnost proširila, nogomet je postao [[demonstracijski sport]] na [[Olimpijada 1900|Olimpijskim igrama 1900.]] i [[Olimpijada 1904|1904.]] godine, mada je [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] retroaktivno priznao ovim turnirima status službenih, te na [[Olimpijske međuigre 1906|Međuigrama 1906.]] godine.<ref>{{cite web |first1=Søren |last1=Elbech |first2=Karel |last2=Stokkermans |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1906f.html |title=Intermediate Games of the IV. Olympiad |publisher=[[rec.sport.soccer Statistics Foundation]] |date=26 June 2008}}</ref> Nedugo nakon što je [[FIFA]] osnovana [[1904.]] godine, organizacija je pokušala organizirati međunarodni turnir izvan olimpijskih okvira u [[Švicarska|Švicarskoj]], [[1906.]] godine. Kako se tu radilo o počecima međunarodnog nogometa, FIFA u svojoj službenoj historiji opisuje organizaciju turnira kao neuspjeh.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |title=History of FIFA – FIFA takes shape |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164727/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |dead-url=yes }}</ref> Na [[Olimpijada 1908|Olimpijskim igrama 1908.]] godine, [[nogomet]] je postao dio službenog programa. [[The Football Association|FA]], krovna organizacija engleskog nogometa, organizirala je taj olimpijski turnir, na kojemu su mogli sudjelovati samo amateri, zbog čega su mnogi na njega gledali kao na predstavu, a ne pravo natjecanje. Velika Britanija, koju je predstavljala amaterska reprezentacija Engleske, osvojila je zlatnu medalju ispred [[Danska|Danske]] i [[Nizozemska|Nizozemske]]. Identičan raspored medalja bit će ostvaren i na [[Olimpijada 1912|Igrama 1912.]] godine u [[Stockholm]]u. Nakon što su Olimpijske igre nastavile sa praksom dopuštanja nastupa samo amaterima, Sir [[Thomas Lipton]] je [[1909.]] godine u [[Torino|Torinu]] organizirao [[Trofej Sir Thomasa Liptona]]. Njegov turnir bio je jedinstven po tome što je nastupao po jedan klub iz svake države (dakle, ne reprezentacije) koja je dobila pozivnicu za nastup, a taj klub je predstavljao čitavu naciju. Ovaj turnir ponekad se naziva i ''Prvim svjetskim prvenstvom'',<ref>{{cite web |url=http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |title='The First World Cup'. The Sir Thomas Lipton Trophy |publisher=[[Shrewsbury and Atcham Borough Council]] |date=10 October 2003 |accessdate=11 April 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |archivedate=29 November 2003}}</ref> a na njemu su nastupili najelitniji profesionalni klubovi iz [[Italija|Italije]], [[Njemačka|Njemačke]] i [[Švicarska|Švicarske]], dok je [[The Football Association|Engleski nogometni savez]] odbio ikakvu vezu s tim turnirom te je odbio poslati profesionalnu momčad. Lipton je tada pozvao [[West Auckland Town F.C.|West Auckland]], amaterski klub iz [[County Durham|Durhama]] kao predstavnika Engleske. Upravo je West Auckland osvojio prvo izdanje Liptonova trofeja te se dvije godine kasnije vratio i uspješno obranio naslov. Godine [[1914.]], [[FIFA]] je pristala priznati [[Fudbal ili nogomet na Olimpijskim igrama|olimpijski turnir]] kao "svjetsko nogometno prvenstvo amatera" te se prihvatila njegove organizacije.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/more-associations-follow.html |title=History of FIFA – More associations follow |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164704/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/more-associations-follow.html |dead-url=yes }}</ref> To je za posljedicu imalo organizaciju prvog interkontinentalnog nogometnog turnira na [[Olimpijada 1920|Olimpijskim igrama 1920.]] godine, gdje se uz 13 europskih reprezentacija natjecao i [[Egipat]]. Zlatnu medalju na tom turniru osvojila je [[Belgija]], ispred [[Španjolska|Španjolske]] i [[Nizozemska|Nizozemske]].<ref>{{cite web |last=Reyes |first=Macario |date=18 October 1999 |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1920f-det.html |title=VII. Olympiad Antwerp 1920 Football Tournament |publisher=rec.sport.soccer Statistics Foundation |accessdate=10 June 2006 }}</ref> Nogometni turniri na Igrama [[Olimpijada 1924|1924.]] i [[Olimpijada 1928|1928.]] bili su, zapravo, prva otvorena prvenstva za sve svjetske momčadi, a na oba je zlato osvojila reprezentacija [[Urugvaj]]a; iako se nije radilo o službenim svjetskim prvenstvima, FIFA danas priznaje te dvije zlatne medalje kao preteče suvremenog turnira, zbog čega Urugvaj ima dvije dodatne zvjezdice iznad svog grba. === Svjetska prvenstva prije Drugog svjetskog rata === [[File:Stad de centario uruguay1930 montevideo.jpg|thumb|280px|''[[Estadio Centenario]]'' u [[Montevideo|Montevideu]] bio je domaćin prve [[Urugvaj – Argentina (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1930.)|finalne utakmice]] u historiji Svjetskih prvenstava. Na njemu je domaćin, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]], svladao [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] rezultatom 4:2.]] Ponukana uspjehom olimpijskih turnira, [[FIFA]] je, predvođena predsjednikom [[Jules Rimet|Julesom Rimetom]], ponovo pokrenula plan organiziranja vlastitog međunarodnog turnira izvan okvira Olimpijskih igara. Dana [[28. svibnja]] [[1928.]] godine, FIFA je na kongresu u [[Amsterdam]]u donijela odluku o organiziranju vlastitog svjetskog prvenstva.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |title=History of FIFA – The first FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429164718/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |dead-url=yes }}</ref> Kako je u to doba bio dvostruki olimpijski prvak, a [[1930.]] godine je slavio stotu obljetnicu nezavisnosti, [[Urugvaj]] je odabran za domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|prvog FIFA-inog svjetskog prvenstva]]. Savezi iz odabranih zemalja članica FIFA-e su dobili pozivnice da pošalju svoje reprezentacije, ali činjenica da se prvenstvo trebalo igrati u [[Urugvaj]]u značila je dugo i skupo putovanje za europske zemlje. Dapače, nijedna europska zemlja nije službeno potvrdila da će poslati svoju reprezentaciju do dva mjeseca prije početka turnira. Rimet je u međuvremenu uspio nagovoriti saveze iz [[Belgija|Belgije]], [[Francuska|Francuske]], [[Rumunjska|Rumunjske]] i [[Kraljevina Jugoslavija|Jugoslavije]] da pošalju svoje momčadi. U konačnici, ukupno je 13 zemalja sudjelovalo na turniru – sedam iz [[Južna Amerika|Južne Amerike]], četiri iz [[Europa|Europe]] i dvije iz [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]. Prve dvije utakmice Svjetskog prvenstva odrđane su istovremeno, [[13. srpnja]] [[1930.]] godine, a u njima je [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] svladala [[Meksička nogometna reprezentacija|Meksiko]] 4:1, odnosno [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] [[Belgijska nogometna reprezentacija|Belgiju]] 3:0. Prvi gol u historiji Svjetskih prvenstava postigao je francuski nogometaš [[Lucien Laurent]].<ref>{{cite news |first=John F |last=Molinaro |title=The World Cup's 1st goal scorer |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/the-world-cup-s-1st-goal-scorer-1.825335 |accessdate=12 July 2014}}</ref> U [[Urugvaj – Argentina (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1930.)|finalnoj utakmici]], domaćin [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] je pobijedio [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentinu]] 4:2 ispred 93,000 ljudi u [[Montevideo|Montevideu]], postavši tako prvi svjetski prvak u nogometu.<ref name="origin">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |title=FIFA World Cup Origin |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212717/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> Nakon osnivanja Svjetskog prvenstva, [[FIFA]] i [[Međunarodni olimpijski komitet|MOO]] su se posvadili oko statusa amaterskih igrača, tako da se nogomet nije igrao na [[Olimpijada 1932|Olimpijskim igrama 1932.]] godine.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |title=The Olympic Odyssey so far&nbsp;... (Part 1: 1908–1964) |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=9 June 2004 |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2019-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713153905/https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |dead-url=yes }}</ref> Nogometni turnir se vratio na [[Olimpijada 1936|Igrama 1936.]] godine, ali je sada bio u sjeni mnogo prestižnijeg Svjetskog prvenstva. Problemi s kojima se FIFA suočavala tokom organizacije prvih Svjetskih prvenstava bili su interkontinentalno putovanje i rat. Mali broj američkih zemalja bio je voljan putovati do [[Italija|Italije]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|Svjetsko prvenstvo 1934.]] godine, osim [[Argentina|Argentine]], [[Brazil]]a i [[SAD|Sjedinjenih Država]], dok su sve američke zemlje izuzev [[Brazil]]a i [[Kuba|Kube]] otvoreno bojkotirale [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|prvenstvo 1938.]] u [[Francuska|Francuskoj]] zbog kontroverze oko izbora domaćina. Planirana prvenstva za [[1942.]] i [[1946.]] godinu, čiji su domaćini trebali biti [[Treći Reich|Njemačka]] i [[Brazil]],<ref>{{cite web |url=http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |title=Los datos más curiosos de la Fiesta del Fútbol - Brasil 1950 |accessdate=17 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |archivedate=1 July 2012}}</ref> otkazana su zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. === Svjetska prvenstva nakon Drugog svjetskog rata === [[File:Gol de Friaça na Copa do Mundo de 1950.tif|300px|thumb|[[Friaça]] je postigao vodeći gol za [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] u odlučujućoj utakmici protiv [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaja]], [[16. srpnja]] [[1950.]] godine. Iako se očekivalo da će Brazil postati svjetski prvak, uslijedila su dva urugvajska gola koja će planirano slavlje pretvoriti u događaj koji će dobiti nadimak ''[[Maracanaço]]'' ([[srpskohrvatski|sh.]] Krah na Maracani).]] Po završetku [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[FIFA]] je organizirala [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|Svjetsko prvenstvo 1950.]] godine u [[Brazil]]u, koji je trebao biti domaćin četiri godine ranije. Bilo je to prvo prvenstvo na kojemu su sudjelovale britanske reprezentacije. Naime, britanske reprezentacije povukle su se iz [[FIFA]]-e [[1920.]] godine, djelomično zato što nisu htjele igrati protiv zemalja s kojima su bile u ratu, a djelomično u znak protesta protiv stranog utjecaja u nogometu;<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml |title=Scotland and the 1950 World Cup |publisher=BBC |accessdate=13 May 2007}}</ref> članstvo su reaktivirale [[1946.]] godine na poziv FIFA-e.<ref>[[#glanville|Glanville]]</ref> Ovaj turnir donio je i povratak inauguracijskih prvaka, [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaja]], koji su bojkotirali dva prethoda turnira, a koji su u šokantnoj utakmici protiv domaćina, [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazila]], odnijeli pobjedu i tako po drugi put postali svjetski prvaci; taj se događaj u brazilskoj javnosti danas spominje kao ''[[Maracanaço]]''. U periodu od [[1934.]] do [[1978.]] godine, ukupno je 16 reprezentacija sudjelovalo u završnom turniru; iznimke su tek turnir iz [[1938.]] godine, kada je [[Treći Reich|Njemačka]] [[Anschluss|pripojila]] već kvalificiranu [[Austrija|Austriju]] pa je broj reprezentacija pao na 15, odnosno onaj iz [[1950.]] godine, kada su se [[Indijska nogometna reprezentacija|Indija]], [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotska]] i [[Turska nogometna reprezentacija|Turska]] povukle pa je igralo samo 13 reprezentacija.<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 45</ref> Većina reprezentacija bila je iz [[Europa|Europe]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]], uz manji broj iz [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], [[Azija|Azije]], [[Afrika|Afrike]] i [[Oceanija|Oceanije]]. Te bi reprezentacije uglavnom bile lagani protivnici za europske i južnoameričke momčadi u ovom periodu. Sve do [[1982.]] godine, tek je nekolicina zemalja izvan Europe i Južne Amerike prošla prvi krug natjecanja: * {{flagicon|SAD|1912}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] – polufinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.]] * {{NogRep|KUB}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.]] * {{NogRep|SJK}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.]] * {{NogRep|MEX}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.]] === Ekspanzija na 32 momčadi === Broj sudionika završenog turnira povećan je na 24 reprezentacije [[1982.]] godine,<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 238</ref> a onda i na 32 reprezentacije [[1998.]] godine,<ref>[[#glanville|Glanville]], str. 359</ref> omogućivši tako većem broju reprezentacija iz [[Afrika|Afrike]], [[Azija|Azije]] i [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]] sudjelovanje u završnici. Od te su ekspanzije reprezentacije iz tih regija postizale sve bolje rezultate, a dobar dio njih je došao i do četvrtfinala ili dalje: * {{NogRep|MEX}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.]] * {{NogRep|KAM}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.]] * {{NogRep|SEN}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{flagicon|SAD}} [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{NogRep|JKO}} – četvrto mjesto, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] * {{NogRep|GAN}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] * {{NogRep|KOS}} – četvrtfinale, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.]] * {{NogRep|MAR}} – četvrto mjesto, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] No, unatoč ekspanziji, reprezentacije iz Europe i Južne Amerike nastavile su dominirati turnirom, tako da su [[1994.]], [[1998.]], [[2006.]] i [[2018.]] godine samo navedene reprezentacije došle do četvrtfinala, a još uvijek one ostaju jedine koje su igrale finalni susret Svjetskog prvenstva. Ukupno 200 reprezentacija igralo je kvalifikacije za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]], njih 198 je uradilo isto za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]], dok su se za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine pokušale kvalificirati 204 reprezentacije.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |title=Record number of 204 teams enter preliminary competition |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2014-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141023103110/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |dead-url=yes }}</ref> Rekord od 210 reprezentacija realiziran je tokom kvalifikacija za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|title=Road to Russia with new milestone|publisher=FIFA.com|date=15 January 2015|access-date=2018-07-16|archive-date=2015-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321054553/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/news/newsid=2507253/index.html|dead-url=yes}}</ref> === Korupcijski skandal === {{main|Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.}} [[File:Blatter.png|280px|thumb|left|Dugogodišnji čelnik FIFA-e, Švicarac [[Sepp Blatter]], viđen je kao glavni odgovorni za [[Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.|veliki korupcijski skandal]] koji je izbio [[2015.]] godine. Iako osobno nije optužen, smatralo se da su njegova politika i vođenje FIFA-e uvelike doprinijeli ovakvom raspletu događaja, posebice po pitanju kontroverzi oko izbora domaćina prvenstva [[2022.]] godine. Afera je za posljedicu imala Blatterovo odstupanje s čelnog mjesta FIFA-e.]] Reputacija FIFA-e, a posebice Svjetskog prvenstva, dobila je veliki udarac sredinom [[2015.]] godine, kada je izbio [[Korupcijski skandal u FIFA-i 2015.|veliki korupcijski skandal]] koji je rezultirao optužnicama za mito, prijevaru i pranje novca s ciljem namještanja ponuda za FIFA-ina natjecanja,<ref>{{cite news |last=No byline |date=3 December 2015 |title=The FIFA Investigation, Explained |url=https://www.nytimes.com/2015/12/04/sports/soccer/fifa-investigation.html?ribbon-ad-idx=5&rref=sports/soccer&module=ArrowsNav&contentCollection=Soccer&action=swipe&region=FixedRight&pgtype=article |newspaper=New York Times |location=New York, NY, USA |access-date=3 December 2015}}</ref> uz tezu da su FIFA-ini čelnici u periodu od 24 godine primili više od $150,000,000 mita. Krajem svibnja iste godine, američko [[Ministarstvo pravde Sjedinjenih Država|Ministarstvo pravde]] objavilo je optužnicu od ukupno 47 točaka za reketarenje, lančanu prijevaru i pranje novca protiv 14 osoba. Od tog je trenutka uhapšeno nekoliko desetaka FIFA-inih dužnosnika, posebice u svibnju i prosincu.<ref>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/2015/05/27/football/fifa-corruption-charges-justice-department/ |title=FIFA corruption probe targets 'World Cup of fraud,' IRS chief says|last1=McLaughlin |first1=Eliott C. |last2=Botelho |first2=Greg |date=28 May 2015 |website=CNN |publisher=Cable News Network. Turner Broadcasting System, Inc. |access-date=3 December 2015}}</ref> Do kraja svibnja [[2015.]] godine, ukupno devet FIFA-inih čelnika i pet sportskih djelatnika je već bilo optuženo za korupciju. U to doba, predsjednik FIFA-e, [[Sepp Blatter]], javno objavljuje kako će u veljači [[2016.]] godine odstupiti sa svoje pozicije.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/34991874 |title=Fifa crisis: US charges 16 more officials after earlier Zurich arrests |date=4 December 2015 |publisher=BBC News}}</ref> Dana [[4. lipnja]] [[2015.]] godine, bivši nogometni djelatnik, [[Chuck Blazer]], priznao je pred [[FBI]]-jem i švicarskim vlastima da je nekoliko članova Izvšnog odbora FIFA-e, uključujući i njega samoga, primilo mito za promociju prvenstava [[1998.]] i [[2010.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/sepp-blatter/11647665/Sepp-Blatter-FBI-investigation-live.html|title=Blazer: Bribes accepted for 1998 and 2010 World Cups - Telegraph|date=3 June 2015|work=Telegraph.co.uk}}</ref> Dana [[10. lipnja]] [[2015.]], švicarske vlasti uzele su računalne podatke iz ureda Seppa Blattera. Istoga dana, FIFA je odgodila izbor domaćina [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskog prvenstva 2026.]] godine u svjetlu optužni za namještene izbore za prvenstva [[2018.]] i [[2022.]] godine. Tadašnji glavni tajnik FIFA-e, [[Jérôme Valcke]], izjavio je: "''Zbog aktualne situacije, smatram da bi bilo smiješno započinjati ikakav postupak izbora u ovom trenutku."''<ref>{{cite web | url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33078284 | title=Fifa World Cup 2026 bidding process delayed | publisher=[[BBC Sport]] | date=10 June 2015 | accessdate=10 June 2015}}</ref> Dana [[28. listopada]] [[2015.]] godine, Blatter i njegov potpredsjednik te jedan od glavnih kandidata za njegova nasljednika, [[Michel Platini]], suspendirani su na 90 dana; obojica su u medijima tvrdili kako nisu krivi za optužbe koje im se stavljaju na teret.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/blatter-platini-suspended-1.3262043 |title=Sepp Blatter, Michel Platini handed 90-day FIFA suspensions |last=Associated Press |date=8 October 2015 |website=CBC Sports |publisher=CBC/Radio Canada |access-date=3 December 2015}}</ref> Dana [[3. prosinca]] [[2015.]] godine, dva potpredsjednika FIFA-e su uhapšena zbog primanja mita u istom hotelu u [[Zürich]] u kojem su u svibnju iste godine ohapšena još sedmorica FIFA-inih dužnosnika.<ref>{{cite news |last=Ruiz |first=Rebecca |date=3 December 2015 |title=FIFA Corruption: Top Officials Arrested at Zurich Hotel |url=https://www.nytimes.com/2015/12/03/sports/fifa-scandal-arrests-in-switzerland.html |newspaper=New York Times |location=New York, USA |access-date=3 December 2015}}</ref> Istoga dana, objavljeno je novih 16 optužnica.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/34991874 |title=Fifa crisis: US charges 16 more officials after earlier Zurich arrests |last=no byline |date=3 December 2015 |website=BBC Sport |publisher=BBC |access-date=3 December 2015}}</ref> Cjelokupni skandal bio je veliki udarac za FIFA-u, koja je godinama bila meta kritika zbog navodnih optužni za korupciju. Brojni djelatnici su uhapšeni i/ili podnijeli ostavke, a najznačajnija posljedica svakako je bio odlazak Seppa Blattera, kojega je naslijedio [[Gianni Infantino]], koji je proveo brojne reforme u FIFA-i.<ref>{{cite news |last=Broden |first=Sam |date=26 February 2016 |title=Gianni Infantino To Lead FIFA Into New Era |url=https://www.nytimes.com/2016/02/27/sports/soccer/gianni-infantino-is-elected-fifa-president.html |newspaper=The New York Times |accessdate=26 February 2016}}</ref> Izbor za domaćina prvenstva [[2026.]] godine proveden je tek [[2018.]] godine, kada su domaćinstvo dobile [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Države]]. === Ekspanzija na 48 momčadi === U listopadu [[2013.]] godine, Sepp Blatter je govorio kako namjerava [[Karipska fudbalska unija|Karipskoj nogometnoj uniji]] osigurati jedno mjesto na Svjetskom prvenstvu.<ref>{{cite web|last=Whittaker|first=James|title=Caribbean pro league can work|url=http://www.compasscayman.com/caycompass/2013/10/23/Caribbean-pro-league-can-work/|publisher=CompassCayman.com|accessdate=28 October 2013|location=Cayman Islands|date=23 October 2013|archivedate=2013-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029200646/http://www.compasscayman.com/caycompass/2013/10/23/Caribbean-pro-league-can-work/|deadurl=yes}}</ref> U izdanju časopisa ''FIFA Weekly'' od [[25. listopada]] [[2013.]] godine, Blatter je napisao: "''Iz čisto sportske perspektive, volio bih da se globalizacija konačno shvati ozbiljno te da afričke i azijske nacionalne reprezentacije steknu status kojeg zaslužuju na FIFA Svjetskom prvenstvu. Ne može biti da europske i južnoameričke reprezentacije polažu pravo na većinu mjesta na Svjetskom prvenstvu."''<ref>{{cite web|last=Blatter|first=Sepp|title=A level playing field for Africa!|url=https://www.fifa.com/mm//Document/AF-Magazine/FIFAWeekly/02/20/44/47/TheFIFAWeekly1_EN_Neutral.PDF|publisher=FIFA Weekly|accessdate=28 October 2013|page=29|format=PDF|date=25 October 2013|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305074752/http://www.fifa.com/mm//Document/AF-Magazine/FIFAWeekly/02/20/44/47/TheFIFAWeekly1_EN_Neutral.PDF|dead-url=yes}}</ref> Ovakva dva komentara mnogi su protumačili kao prazna obećanja usred kampanje za reizbor koju je vodio Blatter.<ref>{{cite web|last=Morley|first=Gary|title=Sepp Blatter calls for more African nations at World Cup finals|url=http://edition.cnn.com/2013/10/25/sport/football/sepp-blatter-fifa-africa-football/index.html|publisher=CNN|accessdate=28 October 2013|date=25 October 2013}}</ref> Nakon objave ovog magazina, Blatterov presumirani protukandidat za čelno mjesto FIFA-e, predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]], izjavio je kako on, ako bude izabran, namjerava povećati broj sudionica na 40, odnosno za osam reprezentacija. Platini je objasnio kako bi jedno mjesto dao [[UEFA]]-i, po dva [[AFC|Aziji]] i [[Confédération Africaine de Football|Africi]], dok bi se dva mjesta rasporedila između [[CONCACAF]]-a i [[CONMEBOL]]-a, a jedno bi mjesto bilo zagarantirano za [[OFC|Oceaniju]].<ref name="times-28-oct-2013">{{cite web|last=Dickinson|first=Matt|title=Michel Platini sets out his plan for the new world order|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/international/article3906279.ece|publisher=The Times|accessdate=28 October 2013|date=28 October 2013}}</ref> Platini je bio jasan oko svojih razloga za proširenje: "''[Svjetsko prvenstvo] nije temeljeno na kvaliteti reprezentacija jer na Svjetskom prvenstvu nemate 32 najbolje ekipe... ali, to je dobar kompromis... to je politička stvar, tako da zašto ne bismo imali više Afrikanaca? Natjecanje je tu da ujedini sve ljude iz cijelog svijeta. Ako ne date mogućnost nastupa, nema napretka."''<ref name="times-28-oct-2013"/> U listopadu [[2016.]], novoizabrani predsjednik [[Gianni Infantino]] je dao svoju podršku ideji da se za prvenstvo [[2026.]] godine broj reprezentacija proširi na 48.<ref>[https://www.theguardian.com/football/2016/oct/03/world-cup-expand-48-teams-fifa-gianni-infantino-suggests World Cup could expand to 48 teams, Fifa’s Gianni Infantino suggests] - The Guardian, 3 October 2016</ref> Dana [[10. siječnja]] [[2017.]] godine, FIFA je službeno objavila da će završni turnir za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine imati 48 reprezentacija.<ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/fifa-beschliesst-fussball-wm-mit-48-mannschaften-a-1129295.html |title=Ab 2026: 48 Teams - Fifa vergrößert die WM |first= |last= |publisher=SPIEGEL ONLINE}}</ref> == Trofej == {{glavni|Trofej FIFA Svjetskog prvenstva}} {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=|image2=Germany players celebrate winning the 2014 FIFA World Cup.jpg|width=250|caption1=Britanska kraljica [[Elizabeta II.|Elizabeth II.]] uručuje [[Trofej Julesa Rimeta]] engleskom kapetanu [[Bobby Moore|Bobbyju Mooreu]], nakon engleskog slavlja na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|Svjetskom prvenstvu 1966.]] godine.|caption2=[[Njemačka nogometna reprezentacija]] podiže [[Trofej FIFA Svjetskog prvenstva]] nakon slavlja na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|Svjetskom prvenstvu 2014.]] godine u [[Brazil]]u.}} Od [[1930.]] do [[1970.]] godine, pobjednik FIFA Svjetskog prvenstva dobivao je [[Trofej Julesa Rimeta]]. Inicijalno znan kao Svjetski kup ([[engleski]]: ''World Cup'' / [[francuski]]: ''Coupe du Monde''), trofej je [[1946.]] godine preimenovan u čast [[Jules Rimet|Julesa Rimeta]], predsjednika FIFA-e, koji je inicirao nastanak prvenstva. Kada je [[Brazil]] [[1970.]] godine po treći put postao prvak, dobili su pravo da trajno zadrže trofej u svom vlasništvu. Muzej je bio izložen u središtu [[Brazilska nogometna konfederacija|Brazilske nogometne konfederacije]] u [[Rio de Janeiro|Riju de Janeiru]], odakle je [[1983.]] godine ukraden (bio je to drugi put, nakon [[1966.]] godine, da je trofej ukraden); trofej nikada nije pronađen te se vjeruje kako je rastaljen i prodan od strane lopova.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/jules-rimet-cup.html |title=Jules Rimet Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429120856/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/jules-rimet-cup.html |dead-url=yes }}</ref> Nakon [[1970.]] godine, dizajniran je novi pehar, znan kao [[Trofej FIFA Svjetskog prvenstva]]. FIFA-ini stručnjaci iz sedam zemalja pregledali su i ocijenili 53 predložena modela, konačno se odlučivši za dizajn talijanskog kipara [[Silvio Gazzaniga|Silvija Gazzanige]]. Novi trofej visok je 36 cm, izrađen je od čistog, 18-[[karat]]nog zlata i ima masu od 6.175 kg.<ref name="Trophy">{{cite news |title=FIFA World Cup™ Trophy |url=https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |agency=FIFA.com |date=24 June 2018 |access-date=2018-07-17 |archive-date=2019-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515112308/https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |dead-url=yes }}</ref> Baza sadrži dva sloja od poludragog [[malahit]]a, dok se na podnožju nalazi popis osvajača prvenstva po godinama, od [[1974.]] godine.<ref name="Trophy"/> Gazzaniga je ovako napisao trofej: "''Linije iskaču iz baze, uzdižući se u spirale, rastežući se kako bi primile svijet. Iz osobitih tenzija kompaktnog tijela skulpture izdižu se dva sportaša u uzbudljivom trenutku pobjede."''<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/trophy.html |title=FIFA World Cup Trophy |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628014947/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa-world-cup/trophy.html |dead-url=yes }}</ref> Novi trofej ne daje se pobjedniku u trajno vlasništvo. Pobjednici prvenstva drže pehar samo do završetka slavlja nakon finalne utakmice. Nakon toga, uručuje im se pozlaćena replika od bronce, dok zlatni original ostaje u vlasništvu [[FIFA]]-e.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/marketing/fifaassets/trophy.html |title=FIFA Assets – Trophy |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071104165903/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketingtv/marketing/fifaassets/trophy.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=4 November 2007}}</ref> Trenutno, svi članovi najbolje plasiranih reprezentacija (igrači, treneri, stručni tim) dobivaju medalje sa znakom trofeja; pobjednici zlatne, drugoplasirani srebrne, a trećeplasirani brončane. Na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstvu 2002.]] godine, četvrtoplasirana reprezentacija [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južne Koreje]] također je dobila medalje. Do [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|prvenstva 1978.]], medalje su dobivali samo igrači koji su u trenutku završetka finalne i utakmice za treće mjesto bili u igri, dakle samo njih jedanaest. U studenom [[2007.]], FIFA je objavila kako će svi sudionici nagrađenih reprezentacija od [[1930.]] do [[1974.]] godine retroaktivno dobiti medalje.<ref name="espnheroes">{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=484715&cc=4716 |title=122 forgotten heroes get World Cup medals |work=ESPNSoccernet.com |publisher=[[ESPN]] |date=25 November 2007 |access-date=2018-07-17 |archivedate=2012-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020074058/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=484715&cc=4716 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8093891.stm |title=World Cup 1966 winners honoured |publisher=BBC Sport |date=10 June 2009}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mirror.co.uk/news/top-stories/2009/06/11/greavsie-gets-66-medal-115875-21431367/ |title=Jimmy Greaves finally gets his 1966 World Cup medal |work=Mirror.co.uk |publisher=MGN}}</ref> == Format natjecanja == === Kvalifikacije === {{glavni|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo}} [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo]] održavaju se od turnira [[1934.]] godine; jedini turnir za kojeg kvalifikacije nisu održane bio je onaj [[1930.]] godine. Održavaju se u šest kontinentalnih zona ([[Confédération Africaine de Football|Afrika]], [[AFC|Azija]], [[CONCACAF|Sjeverna i Srednja Amerika te Karibi]], [[CONMEBOL|Južna Amerika]], [[OFC|Oceanija]] i [[UEFA|Europa]]), a nadziru ih kontinentalne federacije. Broj kvalificiranih momčadi po kontinentima određuje FIFA nekoliko godina unaprijed, najčešće temeljem relativnih odnosa snaga reprezentacija iz pojedinih konfederacija. Proces kvalifikacija može početi gotovo tri godine prije završnoga turnira i trajati preko dvije godine. Format koji se koristi razlikuje se između konfederacija. Najčešće se dogodi da su jedno ili dva mjesta rezervirana za pobjednike interkontinentalnog play-offa; primjerice, pobjednik oceanijskih kvalifikacija i petoplasirana azijska momčad su međusobno igrali za plasman na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.]] godine.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/print?id=468907&type=story&cc= |title=2010 World Cup Qualifying |work=ESPNSoccernet.com |publisher=ESPN |date=26 November 2009 |accessdate=23 December 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216151218/http://soccernet.espn.go.com/print?id=468907&type=story&cc= |archivedate=16 December 2008 }}</ref> Od 1938. godine, domaćin natjecanja automatski se kvalificira za završno natjecanje, a do [[2002.]] godine pobjednik prijašnjega turnira također je imao zajamčeno mjesto na idućem natjecanju, što je značilo da je [[Brazil]], pobjednik prvenstva 2002. godine, bio prvi branitelj naslova koji je morao odraditi kvalifikacije za naredno prvenstvo.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |title=History of the FIFA World Cup Preliminary Competition (by year) |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212731/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> === Završni turnir === Trenutačno se na završnom turniru natječu 32 reprezentacije, koje u zemlji domaćinu igraju turnir u trajanju otprilike mjesec dana. Turnir se igra u dvije faze: grupna faza, u kojoj sudjeluju sve reprezentacije, te faza na izbacivanje (''knockout'' faza), u kojoj sudjeluju najbolje plasirane momčadi iz grupne faze.<ref name="FIFAformat">{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |title=Formats of the FIFA World Cup final competitions 1930–2010 |work=FIFA.com |accessdate=1 January 2008 |publisher=Fédération Internationale de Football Association |format=PDF |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615092125/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf |dead-url=yes }}</ref> Od [[2026.]] godine, broj reprezentacija povećat će se na 48. U fazi po skupinama, momčadi se natječu u osam skupina koje se sastoje od po četiri momčadi. Skupine se određuju nekoliko mjeseci prije početka završnoga turnira. Osam momčadi, uključujući domaćina, postavljeno je za nositelje temeljem njihova plasmana na [[FIFA-ina rang lista|FIFA-inoj rang listi]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf |title=FIFA World Cup: seeded teams 1930–2010 |format=PDF |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2014-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140708201409/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf |dead-url=yes }}</ref> Ostale reprezentacije razvrstane su u tri jakosne skupine, najčešće prema geografskom kriteriju. Inicijalno su skupine ždrijebane nasumično, ali se [[FIFA]] od [[1998.]] godine pobrinula da ni u jednoj skupini ne bude više od dvije europske momčadi niti više od jedne momčadi iz ostalih konfederacija.<ref>Ranije, zbog manjeg broja reprezentacija u završnici i većeg broja europskih sudionica iste, bilo je nekoliko slučajeva s po tri europske zemlje u istoj skupini, npr. [[1986.]] ([[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]], [[Škotska nogometna reprezentacija|Škotska]] i [[Danska nogometna reprezentacija|Danska]]), [[1990.]] ([[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]], [[Čehoslovačka nogometna reprezentacija|Čehoslovačka]] i [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrija]]) i [[1994.]] ([[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]], [[Irska nogometna reprezentacija|Irska]] i [[Norveška nogometna reprezentacija|Norveška]]). ({{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e-fwcdraw-history_52560.pdf |title=History of the World Cup Final Draw |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2009-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091123034518/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e-fwcdraw-history_52560.pdf |dead-url=yes }})</ref> U svakoj skupini, momčadi igraju s preostale tri jednom, što svakoj reprezentaciji osigurava barem tri utakmice na završnom turniru; ukupno šest utakmica odigrava se u svakoj skupini. Posljednje utakmice u skupinama odigravaju se u isto vrijeme tako da se izbjegne možebitno namještanje rezultata ili kalkuliranje.<ref>Ova praksa uspostavljena je od [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|Svjetskog prvenstva 1986.]] godine. U nekim ranijim slučajevima, primjerice utakmici [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] 6:0 [[Peruanska nogometna reprezentacija|Peru]] iz [[1978.]] godine, odnosno [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] [[Zapadna Njemačka – Austrija (grupna faza FIFA Svjetskog prvenstva 1982.)|1:0]] [[Austrijska nogometna reprezentacija|Austrija]] iz [[1982.]] godine, reprezentacije koje su igrale drugu utakmicu posljednjeg kola grupne faze imale su, kako se uobičajeno smatra, nepoštenu prednost znajući rezultat prethodne utakmice i tako su mogle namjestiti vlastiti rezultat kako bi ishod bio najpovoljniji za njih. ({{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1978-world-cup-a-first-title-for-argentina-1.816202 |title=1978 Argentina |publisher=CBC}}; {{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1982-world-cup-rossi-to-the-resuce-for-italy-1.793678 |title=1982 Spain |publisher=CBC}})</ref> Dvije momčadi s najviše bodova nastavljaju natjecanje utakmicama osmine finala. Od [[1994.]] godine, pobjednicima se dodjeljuju tri boda, za remi po jedan bod objema momčadima, a za poraz se ne dobije nijedan bod; ranije, za pobjedu su se dobivala dva boda. U slučaju da su dvije ili više momčadi, nakon sve tri odigrane utakmice, izjednačene po bodovima, FIFA je odredila kriterije temeljem kojih se određuje njihov plasman u skupini, a oni su sljedeći:<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/Regulations/uefaorg/Regulations/01/87/54/21/1875421_DOWNLOAD.pdf|title=Regulations - 2018 FIFA World Cup Russia |format=PDF |page=43 |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=24 June 2018 }}</ref> # Bolja ukupna gol razlika u skupini # Veći broj ukupno postignutih golova u skupini # Ako i nakon primjene ovih kriterija reprezentacije budu izjednačene, njihov će plasman biti određen temeljem sljedećih kriterija: ## Veći broj bodova u međusobnim susretima ## Bolja gol razlika u međusobnim susretima ## Veći broj postignutih golova u međusobnim susretima ## Fair Play bodovi, određeni prema broju žutih i crvenih kartona u grupnoj fazi: ### Žuti karton: minus 1 bod ### Indirektni crveni karton (posljedica drugog žutog kartona): minus 3 boda ### Direktni crveni karton: minus 4 boda ### Žuti karton i direktni crveni karton: minus 5 bodova # Ako i nakon primjene gore navedenih kriterija reprezentacije budu izjednačene, njihov plasman bit će određen nasumičnim ždrijebom Faza na izbacivanje ili eliminacijski dio (''knockout'' faza) započinje nakon što svaka momčad odigra tri utakmice u svojoj skupini. Prve dvije momčadi svake od osam skupina napreduju u osminu finala, u kojoj se sastaju pobjednici skupina protiv drugoplasirane momčadi neke druge skupine. Nakon osmine finala dolazi četvrtfinale, a nastavlja se polufinalima. Borbe za medalje završavaju utakmicom za treće mjesto koje igraju poraženi polufinalisti, te finalom, koje je ujedno i posljednja utakmica turnira.<ref name="FIFAformat" /> U slučaju da u 90 minuta nema pobjednika u fazi na izbacivanje, reprezentacije igraju dva produžetka u trajanju od 15 minuta, a ako ni nakon toga ne bude pobjednika, reprezentacije izvode jedanaesterce dok se ne odredi pobjednik. Dana [[10. siječnja]] [[2017.]] godine, [[FIFA]] je za [[2026.]] godinu odobrila novi format s 48 reprezentacija, koje će biti raspoređene u 16 grupa po tri reprezentacije.<ref>{{cite news |first=Stephen |last=Turner |url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10723865/fifa-council-votes-in-favour-of-48-team-world-cup-from-2026 |title=FIFA approves 48-team World Cup |work=[[Sky Sports News]] |date=10 January 2017 |accessdate=10 January 2017}}</ref> U eliminacijsku fazu ići će po dvije reprezentacije iz svake grupe, a ista će od tada započinjati od šesnaestine finala i nastavljati se do finala. == Izbor domaćina == {{main|Domaćini FIFA Svjetskih prvenstava}} [[File:World cup hosts.png|thumb|500px|Mapa koja prikazuje domaćinstva FIFA Svjetskih prvenstava od [[1930.]] do [[2022.]] godine.]] Prva domaćinstva svjetskih prvenstava dodjeljivana su članicama na FIFA-inim kongresima. Odabiranje država koje bi ugostile prvenstva bilo je redovito kontroverzno zbog međusobne udaljenosti i trotjednog putovanja brodom između Južne Amerike i Europe, dva kontinenta koja su bila središta nogometa u svijetu. Odabir [[Urugvaj]]a za prvoga domaćina svjetskoga prvenstva, primjerice, za posljedicu je imalo nastupanje samo četiri europske momčadi.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |title=Uruguay 1930 |publisher=BBC Sport |date=11 April 2002 |accessdate=13 May 2006}}</ref> Sljedeća dva prvenstva održala su se u Europi, što je ovaj put dovelo do masovnog bojkota američkih reprezentacija, a sukob je eskalirao [[1938.]] godine kada su sve američke momčadi, osim [[Brazil]]a i [[Kuba|Kube]], bojkotirale prvenstvo iz protesta jer su pretpostavljale kako će se domaćinstvo redovito mijenjati među zemljama.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632206.stm |title=France 1938 |publisher=BBC Sport |date=17 April 2002 |accessdate=13 May 2006}}</ref> Nakon [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Švedska 1958.|prvenstva 1958. godine u Švedskoj]], s ciljem izbjegavanja novih incidenata i bojkota, FIFA je započela s praksom rotacije domaćinstava između Amerika i Europe, što je prakticiran zaključno s [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prvenstvom 1998.]] godine u [[Francuska|Francuskoj]]. [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] godine održano je u [[Azija|Aziji]], u [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]] i [[Japan]]u, što je prvi put da je azijski kontinent dobio domaćinstvo, ali i prvi put da su dvije zemlje zajednički organizirale turnir.<ref>{{cite web |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/06/03/au_asia_rb/ |title=Asia takes World Cup center stage |date=3 June 2002 |publisher=CNN |accessdate=1 January 2008 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401144059/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/06/03/au_asia_rb/ }}</ref> [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|Prvenstvo 2010.]] godine održano je u [[Južnoafrička Republika|Južnoafričkoj Republici]], što je bio prvi put da je [[Afrika]] dobila domaćinstvo. Kada je [[2014.]] godine [[Brazil]] dobio domaćinstvo prvenstva, bio je to prvi put u historiji da su dva uzastopna prvenstva održana izvan Europe te prvi put nakon [[1978.]] da je prvenstvo održano u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/7068848.stm |title=Brazil will stage 2014 World Cup |date=10 October 2007 |publisher=BBC Sport |accessdate=1 January 2008}}</ref> Danas, domaćina odabire FIFA-in Izvršni odbor. Glasuje se na način da svaki član Odbora daje jedan glas jednoj od kandidatura. Ukoliko u prvom krugu glasovanja nema kandidature s natpolovičnom većinom, ide se u sljedeći krug, s tim da kandidatura s najmanje glasova u prvom krugu otpada iz daljnjeg izbora. Glasovanje se tako ponavlja sve dok jedna kandidatura ne dobije natpolovičnu većinu. Kada FIFA odabere kandidaturu, domaćinu šalje dokument, Sporazum o domaćinstvu, u kojem se objašnjavaju svi potrebni koraci i naglašavaju potrebe za održavanje prvenstva. Nogometni savez odabranoga domaćina šalje potvrdu i jamstvo da će odraditi sve radove u roku, a FIFA svakih nekoliko mjeseci šalje inspekcije koje provjeravaju stanje radova i napredak domaćina. Odluka o domaćinu prvenstva donosi se čak šest ili sedam godina prije toga prvenstva. Međutim, bilo je slučajeva kada su domaćini dvaju uzastopnih prvenstava izabrani na istoj sjednici Odbora, poput onih za prvenstva [[2018.]] i [[2022.]], koja su otišla [[Rusija|Rusiji]] i [[Katar]]u; Rusija je tako postala prva istočnoeuropska zemlja koja je dobila domaćinstvo, a Katar prva arapska i bliskoistočna zemlja.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/england-russia-win-2018-world-cup|title=England beaten as Russia win 2018 World Cup bid|date=2 December 2010|work=The Guardian |location=London |accessdate=8 September 2017|first=Owen|last=Gibson}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/qatar-win-2022-world-cup-bid|title=Qatar win 2022 World Cup bid|date=2 December 2010|work=The Guardian |location=London |accessdate=8 September 2017|first=Jamie|last=Jackson}}</ref> FIFA je za prvenstva [[2010.]] i [[2014.]] godine uvela politiku rotacije domaćinstva među kontinentima, koja je omogućila da samo zemlja iz pojedinog kontinenta ([[Afrika]] za [[2010.]], [[Južna Amerika]] za [[2014.]]) bude domaćin; ta politika bila je posljedica kontroverznog izbora [[Njemačka|Njemačke]] za domaćina [[2006.]] godine ispred Južnoafričke Republike. Ipak, politika je ukinuta odmah nakon prvenstva [[2014.]] godine tako da se bilo koja zemlja, osim ona iz konfederacija koje su bile domaćini prethodna dva turnira, može prijaviti za domaćinstvo.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/index.html |title=Rotation ends in 2018 |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |date=29 October 2007 |accessdate=30 March 2013 |archive-date=2014-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012185520/http://www.fifa.com/worldcup/russia2018/organisation/media/newsid=625122/index.html |dead-url=yes }}</ref> Ovo je uvedeno djelomično kako bi se izbjegla situacija s izbora za prvenstvo [[2014.]] godine, kada je [[Brazil]] ostao kao jedini kandidat.<ref>Collett, Mike (30 October 2007), [https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-brazil-idUKL3026608120071030 “Brazil officially named 2014 World Cup hosts”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180704215911/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-world-brazil-idUKL3026608120071030 |date=2018-07-04 }}. Reuters. Retrieved 6 July 2018</ref> [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.]] godine održat će se u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Državama]], što će biti prvi put u historiji da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo.<ref name="World Cup26">{{cite news |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |accessdate=13 June 2018 |agency=BBC Sport|date=13 June 2018}}</ref> S ukupno 48 reprezentacija i 80 utakmica, bit će to najveće prvenstvo u historiji. Kanada i Meksiko će organizirati po 10 utakmica svaka, dok će se čak 60 utakmica odigrati u Sjedinjenim Državama, uključujući sve utakmice od četvrtfinala nadalje.<ref name="World Cup26"/> === Uspjesi domaćina === {{main|Rezultati domaćina na FIFA Svjetskim prvenstvima}} Šest od osam reprezentacija koje su osvajale titulu svjetskog prvaka to su ostvarile, barem jednom, kao domaćini; izuzetak su tek [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]], koji je [[1950.]] godine kao domaćin izgubio [[Maracanazo|odlučujuću utakmicu protiv Urugvaja]], dok je [[2014.]] godine [[Mineirazo|poražen u polufinalu od Njemačke]], te [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]], koja je [[1982.]] godine došla do drugog kruga. [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleska]] je [[1966.]] godine kao domaćin osvojila svoj jedini naslov prvaka svijeta. [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]] ([[1930.]]), [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] ([[1934.]]), [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] ([[1978.]]) i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] ([[1998.]]) su svoje prve naslove osvajali kao domaćini, ali su kasnije ponovo bili svjetski prvaci, dok je [[Njemačka nogometna reprezentacija|Njemačka]] ([[1974.]]) svoj drugi naslov prvaka svijeta osvojila kao domaćin.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/8684839.stm "World Cup 1974 - West Germany win on home soil"]. BBC. Retrieved 2 December 2017</ref> Druge su reprezentacije također bile uspješne kao domaćini, često ostvarujući svoje najbolje rezultate upravo na tim turnirima. [[Švicarska nogometna reprezentacija|Švicarska]] je [[1954.]] godine došla do četvrtfinala, [[Švedska nogometna reprezentacija|Švedska]] je [[1958.]] godine bila druga, [[Čileanska nogometna reprezentacija|Čile]] je osvojio treće mjesto [[1962.]], [[Meksička nogometna reprezentacija|Meksiko]] je u oba navrata ([[1970.]] i [[1986.]]) došao do četvrtfinala, [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južna Koreja]] je [[2002.]] godine senzacionalno osvojila četvrto mjesto, dok je [[Ruska nogometna reprezentacija|Rusija]] [[2018.]] godine došla do četvrtfinala, što je bio njihov najbolji rezultat od raspada [[SSSR|Sovjetskog Saveza]]. Zasad, [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južnoafričke Republike|Južnoafrička Republika]] je [[2010.]] godine postala prva i jedina reprezentacija koja, kao domaćin, nije prošla grupnu fazu.<ref>Bevan, Chris. [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/matches/match_34/default.stm "France 1-2 South Africa"]. BBC. Retrieved 2 December 2017</ref> Situacija izgleda ovako: {| class="wikitable" width="60%" |- ! width="5%"| Godina ! width="15%"| Domaćin ! width="15%"| Plasman ! width="15%"| Najbolji plasman<br><small>(van domaćinstva)</small> |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1930.]] | {{flag|Urugvaj}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1934.]] | {{flag|Italija|1861}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1938.]] | {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1950.]] | {{flag|Brazil|1889a}} | {{center|2. mjesto (drugi krug)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1954.]] | {{flag|Švicarska|size=16px}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|6. mjesto (prvi krug)}} |- ! [[1958.]] | {{flag|Švedska}} | {{center|2. mjesto (finale)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- ! [[1962.]] | {{flag|Čile}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|5. mjesto (prvi krug)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | {{center|6. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | {{center|12. mjesto (drugi krug)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | {{center|6. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{center|14. mjesto (osmina finala)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- bgcolor=#FBEC5D ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | {{center|'''1. mjesto (finale)'''}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- !rowspan="2"| [[2002.]] | {{flag|Japan}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} |- | {{flag|Južna Koreja}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} | {{center|15. mjesto (osmina finala)}} |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | {{center|20. mjesto (prvi krug)}} | {{center|26. mjesto (šesnaestina finala)}} |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} | {{center|18. mjesto (prvi krug)}} |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | {{center|32. mjesto (prvi krug)}} | {{center|41. mjesto (prvi krug)}} |- !rowspan="3"| [[2026.]] | {{flag|Kanada}} | {{center|14. mjesto (osmina finala)}} | {{center|24. mjesto (prvi krug)}} |- | {{flag|Meksiko}} | {{center|9. mjesto (osmina finala)}} | {{center|10. mjesto (osmina finala)}} |- | {{flag|Sjedinjene Države}} | {{center|12. mjesto (osmina finala)}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- |- !rowspan="6"| [[2030.]] | {{flag|Maroko}} | {{N/A|TBD}} | {{center|4. mjesto (polufinale)}} |- | {{flag|Španjolska}} | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- | {{flag|Portugal}} | {{N/A|TBD}} | {{center|3. mjesto (polufinale)}} |- | ''{{flag|Argentina}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- | ''{{flag|Paragvaj}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|8. mjesto (četvrtfinale)}} |- | ''{{flag|Urugvaj}}'' | {{N/A|TBD}} | {{center|1. mjesto (finale)}} |- ! [[2034.]] | {{flag|Saudijska Arabija}} | {{N/A|TBD}} | {{center|12. mjesto (osmina finala)}} |} == Mediji i promocija== [[File:Coca cola world cup 2002.jpg|thumb|220px|Promotivne boce [[Coca-Cola|Coca-Cole]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.]] godine u [[Japan]]u i [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]].]] FIFA Svjetsko prvenstvo se od [[1954.]] godine prenosi na televiziji i danas je najgledaniji sportski događaj na svijetu. Kumulativna gledanost [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|Svjetskog prvenstva 2006.]] godine u [[Njemačka|Njemačkoj]] bila čak 26,290,000,000;<ref name="2006coverage"/> finalnu utakmicu gledalo je čak 715,100,000 ljudi, što je brojka koja odgovara devetini ukupne svjetske populacije. Sam ždrijeb za isto prvenstvo gledalo je čak 300,000,000 ljudi.<ref>{{cite web |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC Sport]] |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm |title=Socceroos face major challenge: Hiddink |date=10 December 2005 |accessdate=13 May 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060430001531/http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=30 April 2006}}</ref> Zbog svoje popularnosti, FIFA Svjetsko prvenstvo privlači velik broj sponzora, poput [[Coca-Cola|Coca-Cole]], [[McDonald's]]a i [[Adidas]]a, koji je zadužen za službene lopte prvenstva.<ref>{{cite web|url=http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|title=The Footballs during the FIFA World Cup|work=Football Facts|publisher=[[FIFA]]|accessdate=6 July 2018|archive-date=2013-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128080230/http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|dead-url=yes}}</ref> Za ove tvrtke, ali i brojne druge, činjenica sponzorstva uvelike utječe na njihove globalne brendove. Ovdje se posebno ističe Coca-Cola, koja za svako prvenstvo lansira veliku, globalnu markentinšku kampanju, a od [[2010.]] godine odabire i himne prvenstava, poput [[K'naan]]ove "[[Wavin' Flag]]" za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|prvenstvo 2010.]] ili pjesme "[[Colors (pjesma Jasona Derula)|Colors]]" [[Jason Derulo|Jasona Derula]] za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|prvenstvo 2018.]] godine. Osim sponzora, zemlja domaćin također u pravilu ostvaruje višemilijunski profit tokom mjesec dana prvenstva, ali i sama [[FIFA]], koje je, primjerice, za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|prvenstvo 2014.]] godine uprihodila čak $4,800,000,000.<ref>{{cite news|title=FIFA Financial Report 2014: Frequently Asked Questions|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=3/news=fifa-financial-report-2014-frequently-asked-questions-2568090.html|agency=FIFA.com|date=9 December 2017|access-date=2018-07-18|archive-date=2018-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618203300/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=3/news=fifa-financial-report-2014-frequently-asked-questions-2568090.html|dead-url=yes}}</ref> Postoje studije koje impliciraju kako Svjetsko prvenstvo u pravilu ima značajan utjecaj na stopu nataliteta, odnos između muške i ženske novorođene djece te na broj srčanih udara u zemljama koje sudjeluju na prvenstvu.<ref>{{cite news|last1=Brachfeld|first1=Aaron|title=World Cup affects sex ratio in newborns|url=http://lokareview.blogspot.com/2015/11/world-cup-affects-sex-ratio-in-newborns.html|accessdate=24 November 2015|work=the Loka Review|issue=November 2015|publisher=Loka Hatha Yoga|date=2 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=Masukume|first1=Gwinyai|title=Possible Effect of the World Cup on Births|url=http://www.improbable.com/2015/11/05/possible-effect-of-the-world-cup-on-births/|website=Improbable Research|publisher=Harvard University|accessdate=2 December 2015}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} [[File:PAN-TUN (32).jpg|thumb|220px|Vuk [[Zabivaka]], maskota [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|FIFA Svjetskog prvenstva 2018.]] godine.]] Praksa predstavljanja [[maskota|maskotā]] na FIFA Svjetskim prvenstvima započela je [[1966.]] godine, kada je za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|Svjetsko prvenstvo u Engleskoj]] dizajniran [[World Cup Willie]], prva maskota u historiji tog natjecanja. Od te godine, svako je prvenstvo imalo svoju maskotu, koja na određeni način predstavlja neku karakteristiku (flora, fauna, folklor, odjeća, ...) zemlje domaćina.<ref>{{cite web|last=Kasprzak |first=Emma |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-18430665 |title=BBC News - World Cup Willie's sporting mascot legacy |publisher=Bbc.co.uk |date=2012-06-15 |accessdate=2012-07-04}}</ref> Maskote su sljedeće: {| class="wikitable" |- ! Godina ! Domaćin ! Maskota ! Lik/Opis |- ! [[1966.]] | {{flag|Engleska}} | [[World Cup Willie]] | Antropomorfni [[lav]] (''Panthera leo'') |- ! [[1970.]] | {{flag|Meksiko}} | [[Juanito (maskota)|Juanito]] | Stilizirani dječak sa [[sombrero]]m, odjeven u meksički dres |- ! [[1974.]] | {{flag|Zapadna Njemačka}} | [[Tip i Tap]] | Dva stilizirana dječaka u njemačkim dresovima |- ! [[1978.]] | {{flag|Argentina}} | [[Gauchito]] | Stilizirani dječak, [[gaučo]], odjeven u argentinske boje |- ! [[1982.]] | {{flag|Španjolska}} | [[Naranjito]] | Antropomorfna [[naranča]] (''Citrus aurantium'') |- ! [[1986.]] | {{flag|Meksiko}} | [[Pique (maskota)|Pique]] | Antropomorfna [[jalapeño paprika|jalapeño papričica]] (''Capsicum annuum'') sa [[sombrero]]m |- ! [[1990.]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | [[Ciao (maskota)|Ciao]] | Antropomorfni lik od štapića s nogometnom loptom umjesto glave |- ! [[1994.]] | {{flag|Sjedinjene Države}} | [[Striker (maskota)|Striker]] | Antropomorfni [[pas]] (''Canis lupus familiaris'') |- ! [[1998.]] | {{flag|Francuska|1976}} | [[Footix]] | Antropomorfni [[pijetao]] (''Gallus gallus domesticus'') |- ! [[2002.]] | {{flag|Japan}}<br>{{flag|Južna Koreja}} | [[Ato, Kaz i Nik]] | Računalno generirana futuristička stvorenja nazvana Spheriksi |- ! [[2006.]] | {{flag|Njemačka}} | [[Goleo i Pille]] | Antropomorfni [[lav]] (''Panthera leo'') i nogometna lopta koja govori |- ! [[2010.]] | {{flag|Južna Afrika}} | [[Zakumi]] | Antropomofrni [[leopard]] (''Panthera pardus'') |- ! [[2014.]] | {{flag|Brazil}} | [[Fuleco]] | Antropomofrni [[brazilski tropasni pasanac]] (''Tolypeutes tricinctus'') |- ! [[2018.]] | {{flag|Rusija}} | [[Zabivaka]] | Antropomorfni [[Vuk|sivi vuk]] (''Canis lupus'') |- ! [[2022.]] | {{flag|Katar}} | [[Laʼeeb]] | Lebdeća bijela antropomorfna [[gutra]] |- ! rowspan=3| [[2026.]] | {{flag|Kanada}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Maple]] | Antropomorfni [[los]] (''Alces alces'') |- | {{flag|Meksiko}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Zayu]] | Antropomorfni [[jaguar]] (''Panthera onc'') |- | {{flag|Sjedinjene Države}} | [[Maple, Zayu i Clutch|Clutch]] | Antropomorfni [[bjeloglavi orao]] (''Haliaeetus leucocephalus'') |- ! rowspan=3| [[2030.]] | {{flag|Maroko}} | rowspan="3" colspan="2" {{N/A|TBD}} |- | {{flag|Portugal}} |- | {{flag|Španjolska}} |- ! [[2034.]] | {{flag|Saudijska Arabija}} | colspan="2" {{N/A|TBD}} |} == Rezultati == === Pregled svih dosadašnjih prvenstava === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: 90%; width:100%" |- !rowspan="2" width=5%|Godina !rowspan="2" width=12%|Domaćin !colspan="3" width=31%|Finale !colspan="3" width=31%|Utakmica za 3. mjesto |- !width=12%|Pobjednik !width=7%|Rezultat !width=12%|Drugoplasirani !width=12%|Trećeplasirani !width=7%|Rezultat !width=12%|Četvrtoplasirani |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]] | style="text-align:left;"| {{flag|Urugvaj}} | '''{{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaj]]''' | '''4:2''' | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon|SAD|1912|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] | {{refn|Službena utakmica za treće mjesto na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|Svjetskom prvenstvu 1930.]] godine nikada nije odigrana; Sjedinjene Države i Jugoslavija su izgubile u polufinalu. FIFA danas službeno priznaje Sjedinjene Države kao trećeplasiranu reprezentaciju, a Jugoslaviju kao četvrtoplasiranu, temeljem ukupnog rezultata tih reprezentacija na turniru.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/uruguay1930/index.html |title=1930 FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2015-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101225754/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/uruguay1930/index.html |dead-url=yes }}</ref>|group="bilj."}} | {{flagicon|Kraljevina Jugoslavija|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Kraljevine Jugoslavije|Jugoslavija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Italija|1861}} | '''{{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''2:1'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ČSSR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] | {{flagicon|NJE|empire|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:2''' | {{flagicon|AUT|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrija]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]] |style="text-align:left;"| {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuska]] | '''{{flagicon|ITA|1861|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''4:2''' | {{flagicon|MAĐ|1920|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''4:2''' | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] |- style="background: #fcd3c7;" | ''[[1942.]]'' | rowspan=2 colspan=7 | ''Prvenstva su otkazana zbog [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]'' |- style="background: #fcd3c7;" | ''[[1946.]]'' |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Brazil|1889a}} | '''{{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]]''' | {{refn|Službena finalna utakmica [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|Svjetskog prvenstva 1950.]] godine nikada nije odigrana.<ref name="wc1950">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |title=1950 FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220191844/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |dead-url=yes }}</ref> Pobjednik turnira određen je u drugom krugu u grupnom sustavu gdje su četiri reprezentacije (Urugvaj, Brazil, Švedska i Španjolska) igrale međusobno. Igrom slučaja, jedna od dvije posljednje utakmice turnira igrala se između prvoplasirane i drugoplasirane reprezentacije, tako da se [[Maracanazo|urugvajska pobjeda od 2:1 nad Brazilom]] često smatra neslužbenim finalom Svjetskog prvenstva 1950.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |title=FIFA World Cup Finals since 1930 |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5 March 2009 |archive-date=2019-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503182206/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |dead-url=yes }}</ref> Također, utakmica između dvije lošije plasirane reprezentacije, koja se igrala istovremeno kad i prethodna utakmica, može se smatrati ogledom za treće mjesto, gdje su Šveđani pobjedom od 3:1 nad Španjolskom osigurali treće mjesto na turniru.|group="bilj."|name="wc1950"}} | {{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | <ref group="bilj." name="wc1950" /> | {{flagicon|ŠPA|1945|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Švicarska}} | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''[[Finale FIFA Svjetskog prvenstva 1954.|3:2]]''' | {{flagicon|MAĐ|1949|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Mađarske|Mađarska]] | {{flagicon|AUT|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Austrije|Austrija]] | '''3:1''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Švedska}} | '''{{flagicon|BRA|1889a|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''5:2''' | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | {{flagicon|FRA|1958|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | '''6:3''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Čile}} | {{flagicon|BRA|1960|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''3:1''' | {{flagicon|ČSSR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] | {{flagicon|ČIL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Čilea|Čile]] | '''1:0''' | {{flagicon|SFRJ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Engleska}} | '''{{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]]''' | '''4:2'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|POR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] | '''2:1''' | {{flagicon|SSSR|1955|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Meksiko}} | '''{{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''4:1''' | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | '''1:0''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Zapadna Njemačka}} | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''[[Nizozemska – Zapadna Njemačka (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1974.)|2:1]]''' | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|POLJ|1928|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] | '''1:0''' | {{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Argentina}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:1'''<br>(produžeci) | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|BRA|1968|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | '''2:1''' | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Španjolska}} | '''{{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | '''3:1''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|POLJ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Poljske|Poljska]] | '''3:2''' | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Meksiko}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:2''' | {{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | '''4:2'''<br>(produžeci) | {{flagicon|BEL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] |style="text-align:left;"| {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Italija]] | '''{{flagicon|ZNJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]]''' | '''1:0''' | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | '''2:1''' | {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Sjedinjene Države}} | '''{{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''0:0'''<br>('''3:2''', pen.) | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]] | {{flagicon|ŠVE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Švedske|Švedska]] | '''4:0''' | {{flagicon|BUG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Bugarske|Bugarska]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Francuska|1976}} | '''{{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]''' | '''[[Brazil – Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 1998.)|3:0]]''' | {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | '''2:1''' | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Japan}}<br>{{flag|Južna Koreja}} | '''{{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]]''' | '''2:0''' | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | {{flagicon|TUR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Turske|Turska]] | '''3:2''' | {{flagicon|JKO|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Južne Koreje|Južna Koreja]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Njemačka}} | '''{{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Italije|Italija]]''' | [[Italija – Francuska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2006.)|'''1:1'''<br>('''5:3''', pen.)]] | {{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:1''' | {{flagicon|POR|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Portugala|Portugal]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] |style="text-align:left;"| {{nowrap|{{flag|Južna Afrika}}}} | '''{{flagicon|ŠPA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Španjolske|Španjolska]]''' | '''1:0'''<br>(produžeci) | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | {{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]] | '''3:2''' | {{flagicon|URU|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija|Urugvaj]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Brazil}} | '''{{flagicon|NJE|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Njemačke|Njemačka]]''' | '''1:0'''<br>(produžeci) | {{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]] | {{flagicon|NIZ|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Nizozemske|Nizozemska]] | '''3:0''' | {{flagicon|BRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Brazila|Brazil]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Rusija}} | '''{{flagicon|FRA|1976|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]]''' | '''[[Francuska – Hrvatska (finale FIFA Svjetskog prvenstva 2018.)|4:2]]''' | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | {{flagicon|BEL|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Belgije|Belgija]] | '''2:0''' | {{flagicon|ENG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Engleske|Engleska]] |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Katar}} | '''{{flagicon|ARG|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Argentine|Argentina]]''' | '''3:3'''<br>('''4:2''', pen.) | {{flagicon|FRA|size=30px}}<br>[[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Francuske|Francuska]] | {{flagicon|HRV|size=30px}}<br>[[Fudbalska reprezentacija Hrvatske|Hrvatska]] | '''2:1''' | {{flagicon|MAR|size=30px}}<br>[[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Kanada}}<br>{{flag|Meksiko}}<br>{{flag|Sjedinjene Države}} | | | | | | |- style="background: #D0E6FF;" | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2030.|2030.]]{{refn|[[FIFA]] je u listopadu [[2023.]] godine odlučila kako će jedina pristigla kandidatura, ona [[Maroko|Maroka]], [[Portugal]]a i [[Španjolska|Španjolske]], biti prihvaćena za organizaciju Prvenstva 2030. godine. Međutim, kako se radi o proslavi stote obljetnice natjecanja, dogovoreno je i da će [[Argentina]], [[Paragvaj]] i [[Urugvaj]] organizirati, svaki po jednu, utakmice prvenstva, koje će biti otvoreno na stadionu [[Estadio Centenario|Centenario]] u [[Montevideo|Montevideu]], gdje je odigrana prva utakmica u historiji prvenstava.<ref name="wc2030">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-takes-key-decisions-on-fifa-world-cup-tm-editions-in-2030-and-2034 |title=FIFA Council takes key decisions on FIFA World Cup™ editions in 2030 and 2034 |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=5.10.2023 }}</ref>|group="bilj."}} |style="text-align:left;"| <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; {{#ifeq:{{lc:{{{small|}}}}}|yes|font-size:80%;}}">{{flag|Maroko}}<br>{{flag|Portugal}}<br>{{nowrap|{{flag|Španjolska}}}}<br>''{{flag|Argentina}}''<br>''{{flag|Paragvaj}}''<br>''{{flag|Urugvaj}}''</div> | | | | | | |- | [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2034.|2034.]] |style="text-align:left;"| {{flag|Saudijska Arabija}} | | | | | | |} ;Bilješke <references group="bilj."/> === Uspješnost reprezentacija === Od [[1930.]] godine, ukupno je 79 reprezntacija [[Nastupi reprezentacija na FIFA Svjetskim prvenstvima|barem jednom nastupilo u završnici]] turnira. Od njih 79, osam reprezentacija je osvajalo titulu svjetskog prvaka barem jednom, dodavajući zvjezdice iznad svojih grbova za svaku osvojenu titulu; izuzetak ovdje je [[Urugvajska nogometna reprezentacija|Urugvaj]], koji ima četiri zvjezdice, a samo dva naslova prvaka, međutim je dobio dozvolu [[FIFA]]-e za korištenje dodatnih zvjezdica jer je [[1924.]] i [[1928.]] godine bio olimpijski prvak, a FIFA je ta dva natjecanja priznala kao ''[[de facto]]'' Svjetska prvenstva. S pet titula prvaka, [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]] je najuspješnija reprezentacija u historiji turnira te jedina reprezentacija koja je sudjelovala na svim završnicama (21).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |title=Brazil |publisher=Fédération Internationale de Football Association |work=FIFA.com |accessdate=12 May 2014 |archive-date=2018-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019135509/https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |dead-url=yes }}</ref> Brazil je također bio prva reprezentacija koja je svjetski prvak postala treći ([[1970.]]), četvrti ([[1994.]]) i peti ([[2002.]]) put. [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] ([[1934.]] i [[1938.]]) i Brazil ([[1954.]] i [[1958.]]) su jedine momčadi koje su uspješno obranile titulu prvaka. [[Njemačka nogometna reprezentacija|Zapadna Njemačka]] ([[1982]]. – [[1990.]]) i Brazil ([[1994.]] – [[2002.]]) su jedine reprezentacije koje su tri puta za redom igrale finale Svjetskog prvenstva. Njemačka je najuspješnija momčad po broju polufinalnih nastupa (13), ukupno osvojenih medalja (12) i odigranih finala (8). [[File:World cup countries best results and hosts.PNG|thumb|upright=2.5|center|Mapa koja prikazuje najbolje rezultate na Svjetskim prvenstvima po reprezentacijama]] ==== Pregled najuspješnijih reprezentacija ==== {| class="wikitable sortable" |- ! Rang ! Reprezentacija !scope="col" style="background-color:gold;" | Prvoplasirani !scope="col" style="background-color:silver;" | Drugoplasirani !scope="col" style="background-color:#cc9966;" | Trećeplasirani !scope="col" style="background-color:#BFD7FF;" | Četvrtoplasirani |- ! 1 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|BRA}} |bgcolor=#FFF68F|5 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]]{{sup|D}})}} |- ! 2 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|NJE}}{{sup|a}} |bgcolor=#FFF68F|4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]])}} |- ! 3 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ITA}} |bgcolor=#FFF68F|4 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]]{{sup|D}})}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]])}} |- ! 4 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ARG}} |bgcolor=#FFF68F|3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- ! 5 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|FRA}} |bgcolor=#FFF68F|2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]])}} |- ! 6 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|URU}} |bgcolor=#FFF68F|2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]]{{sup|D}}, [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |- ! 7 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ENG}} |bgcolor=#FFF68F|1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]]{{sup|D}})}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |- ! 8 |bgcolor=#FFF68F|{{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} |bgcolor=#FFF68F|1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]])}} |- ! 9 |{{NogRep|NIZ}} |{{N/a|}} |3 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014|2014.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]])}} |- !rowspan=2 | 10 |''{{NogRep|ČSSR}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|MAĐ}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]])}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |- ! 12 |{{NogRep|ŠVE}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]]{{sup|D}})}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1950.|1950.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1938.|1938.]])}} |- ! 13 |{{NogRep|HRV}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |{{N/a|}} |- ! 14 |{{NogRep|POL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]])}} |{{N/a|}} |- !rowspan=3 | 15 |{{NogRep|AUT}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]])}} |- |{{NogRep|POR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]])}} |- |{{NogRep|BEL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]])}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]])}} |- !rowspan=3| 18 |{{NogRep|SAD}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]])}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|ČIL}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]]{{sup|D}})}} |{{N/a|}} |- |{{NogRep|TUR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]])}} |{{N/a|}} |- ! 21 |''{{NogRep|Kraljevina Jugoslavija|ime=Kraljevina Jugoslavija}} / {{NogRep|SFRJ}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |2 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1930.|1930.]], [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]])}} |- !rowspan="4"| 22 |''{{NogRep|SSSR}}''{{sup|b}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]])}} |- |{{NogRep|BUG}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]])}} |- |{{NogRep|JKO}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]]{{sup|D}})}} |- |{{NogRep|MAR}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |{{N/a|}} |1 {{small|([[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]])}} |- |} '''Bilješke:''' {{small| : {{sup|a}} Uključuje medalje koje je osvojila [[Fudbalska reprezentacija Zapadne Njemačke|Zapadna Njemačka]] ([[1954.]] – [[1990.]]). : {{sup|b}} [[Fudbalska reprezentacija Sovjetskog Saveza|Sovjetski Savez]] (od [[1992.]]), [[Fudbalska reprezentacija Čehoslovačke|Čehoslovačka]] (od [[1993.]]) i [[Fudbalska reprezentacija Kraljevine Jugoslavije|Kraljevina Jugoslavija]]/[[Fudbalska reprezentacija SFR Jugoslavije|SFR Jugoslavija]] (od [[1992.]]) više ne postoje. : {{sup|D}} Navedena zemlja bila je domaćin te godine. }} === Najveći uspjesi po kontinentalnim zonama === Do danas, finale Svjetskog prvenstva igrale su samo reprezentacije iz [[UEFA]]-e ([[Europa]]) i [[CONMEBOL]]-a ([[Južna Amerika]]). Europske reprezentacije osvojile su 12 naslova, a južnoameričke deset. Samo su tri reprezentacije izvan ovih kontinentalnih federacija ikada igrale polufinale – [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Države]] ([[CONCACAF]]) na prvenstvu [[1930.]] godine, [[Južnokorejska nogometna reprezentacija|Južna Koreja]] ([[AFC]]) na prvenstvu [[2002.]] godine te [[Fudbalska reprezentacija Maroka|Maroko]] ([[CAF]]) na prvenstvu [[2022.]] godine. Najveći uspjesi [[Afrika|afričkih]] momčadi do [[2022.]] godine bili su su četvrtfinalni susreti – [[Kamerunska nogometna reprezentacija|Kamerun]] na prvenstvu [[1990.]], [[Senegalska nogometna reprezentacija|Senegal]] na prvenstvu [[2002.]] i [[Ganska nogometna reprezentacija|Gana]] na prvenstvu [[2010.]] godine. Samo je jedna [[oceanija|oceanijska]] reprezentacija, [[Australska nogometna reprezentacija|Australija]] na prvenstvu [[2006.]] godine, prošla u drugi krug natjecanja.<ref>Australija se za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.]] godine kvalificirala kao članica [[OFC]]-a. Međutim, [[1. siječnja]] [[2006.]] godine, napustili su OFC i postali članica [[AFC]]-a.</ref> [[Brazilska nogometna reprezentacija|Brazil]], [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]], [[Španjolska nogometna reprezentacija|Španjolska]] i [[Njemačka nogometna reprezentacija|Njemačka]] su jedine reprezentacije koje su naslov prvaka osvajale izvan svojih kontinentalnih zona. Brazil je bio uspješan u [[Europa|Europi]] ([[1958.]]), [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]] ([[1970.]] i [[1994.]]) i [[Azija|Aziji]] ([[2002.]]); Argentina dva od svoja tri naslova osvojila u Sjevernoj Americi ([[1986.]]) i Aziji ([[2022.]]), a Španjolska je prvak postala u [[Afrika|Africi]] ([[2010.]]). Njemačka je [[2014.]] godine postala prva reprezentacija koja je pobijedila u Amerikama, točnije u [[Južna Amerika|Južnoj Americi]]. U samo pet slučajeva su reprezentacije iz iste kontinentalne zone osvajale uzastopna prvenstva, a od [[2006.]] do [[2018.]] godine se prvi put dogodilo da su četiri uzastopna prvenstva osvojena od strane reprezentacija s istog kontinenta. [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italija]] i Brazil su uspješno obranili svoje titule [[1938.]], odnosno [[1962.]] godine, dok je pobjeda Italije [[2006.]] godine pokrenula niz europskih trijumfa – Španjolska [[2010.]], Njemačka [[2014.]] i [[Francuska nogometna reprezentacija|Francuska]] [[2018.]] godine. {| class="wikitable" style="text-align:center" width="60%" |+ Tablica uspješnosti reprezentacija po kontinentalnim zonama |- ! scope="row" | Konfederacija ! scope="col" |[[AFC]] ! scope="col" |[[Confédération Africaine de Football|CAF]] ! scope="col" |[[CONCACAF]] ! scope="col" |[[CONMEBOL]] ! scope="col" |[[OFC]] ! scope="col" |[[UEFA]] ! scope="col" | Ukupno |- ! Momčadi | 43 || 49 || 46 || 89 || 4 || 258 ! 489 |- ! Top 16 | 9 || 11 || 15 || 37 || 1 || 98 ! 172 |- ! Top 8 | 2 || 4 || 5 || 36 || 0 || 105 ! 152 |- ! Top 4 | 1 || 1 || 1 || 23 || 0 || 62 ! 88 |- ! Top 2 | 0 || 0 || 0 || 15 || 0 || 29 ! 44 |- style="border-top:3px solid green" | style="background: #9acdff" | '''Četvrti''' || 1 || 1 || 0 || 5 || 0 || 15 || 22 |- | style="background: #cc9966" | '''Treći''' || 0 || 0 || 1 || 3 || 0 || 18 || 22 |- | style="background: silver" | '''Drugi''' || 0 || 0 || 0 || 5 || 0 || 17 || 22 |- | style="background: gold" | '''Prvi''' || 0 || 0 || 0 || 10 || 0 || 12 || 22 |} == Nagrade == {{glavni|Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva}} [[File:Kylian Mbappé and Luka Modrić receive the award for the best young player and best player in the 2018 World Cup respectively.jpg|thumb|300px|Hrvatski reprezentativac [[Luka Modrić]] (lijevo) i francuski reprezentativac [[Kylian Mbappé]] (desno) s nagradama za najboljeg igrača ([[Zlatna lopta]]) i najboljeg mladog igrača na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|Svjetskom prvenstvu 2018.]] godine.]] Po završetku svakog FIFA Svjetskog prvenstva, [[FIFA]] dodjeljuje nekoliko nagrada igračima i reprezentacijama koji su se na određeni način istaknuli u nekoj od kategorija. Trenutno se nagrade dodjeljuju u pet kategorija po završetku turnira, dok se nagrada za '''igrača utakmice''' dodjeljuje tokom turnira. Aktivne kategorije su: * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna lopta|Zlatna lopta]]''', koja se dodjeljuje najboljem igraču turnira od [[1982.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna kopačka|Zlatna kopačka]]''', koja se dodjeljuje najboljem strijelcu turnira od [[1982.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Zlatna rukavica|Zlatna rukavica]]''', koja se dodjeljuje najboljem golmanu turnira od [[1994.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]]''', koja se dodjeljuje za najboljeg igrača koji je do početka kalendarske godine imao najviše 21 godinu od [[2006.]] godine; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#FIFA Fair Play trofej|FIFA Fair Play trofej]]''', koji se od [[1970.]] godine dodjeljuje reprezentaciji koja je u drugi krug ušla s najmanje disiplinskih mjera. U periodu od [[1994.]] do [[2006.]] postojale su još dvije, danas ukinute, nagrade: * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najzanimljivija ekipa|Najzanimljivija ekipa]]''', uručena reprezentaciji koja je najviše zabavljala publiku tokom prvenstva, a koju je izabirala publika kroz javnu anketu; * '''[[Nagrade FIFA Svjetskog prvenstva#Najbolja momčad|Najbolja momčad]]''', zapravo idealna momčad sastavljena od najboljih igrača turnira, a koju je odabirao tehnički odbor. == Rekordi i statistike == {{main|Rekordi FIFA Svjetskih prvenstava}} Ukupno tri igrača dijele rekord za nastup na [[Spisak igrača koji su nastupili na više FIFA Svjetskih prvenstava|najviše pojedinačnih prvenstava]] – meksički golman [[Guillermo Ochoa]], portugalski reprezentativac [[Cristiano Ronaldo]] te argentinski reprezentativac [[Lionel Messi]] – svi koji su nastupili na šest prvenstava u periodu od [[2006.]] do [[2026.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00EFD8103AF933A25752C1A96F958260 |title=Matthaus Is the Latest MetroStars Savior |work=New York Times |last=Yannis |first=Alex |date=10 November 1999 |accessdate=23 December 2007}}</ref> Messi je odigrao i najviše utakmica na Svjetskim prvenstvima, njih ukupno 31. Messi je također i najbolji strijelac u historiji Svjetskih prvenstava s 21 postignutim golom. Raniji [[Miroslav Klose|Kloseov]] rekord od 16 golova prestigao je na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Svjetskom prvenstvu 2026.]] godine. Na istom prvenstvu, Klosea je na treće mjesto poslao i [[Kylian Mbappé]], koji je trenutno na drugom mjestu s 19 golova.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/brazil/5112982.stm |title=Ronaldo's riposte |publisher=BBC Sport |date=27 June 2006 |last=Chowdhury |first=Saj |accessdate=23 December 2007}}</ref> [[Just Fontaine]], koji ima 13 golova, drži rekord za najviše postignutih golova na jednom prvenstvu – upravo 13; sve svoje golove, Fontaine je postigao na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|Svjetskom prvenstvu 1958.]] godine.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/france/newsid_1752000/1752740.stm |title=Goal machine was Just superb |publisher=BBC Sport |date=4 April 2002 |accessdate=23 December 2007}}</ref> [[Cristiano Ronaldo]] jedini je igrač koji je postigao gol na čak šest različitih prvenstava, jednom više od Messija. Brazilac [[Mário Zagallo]], Nijemac [[Franz Beckenbauer]] i Francuz [[Didier Deschamps]] su jedine osobe koje su osvajale prvenstvo i kao igrač, i kao treneri; Zagallo je kao igrač bio prvak [[1958.]] i [[1962.]] te [[1970.]] kao trener,<ref>{{cite news |last=Hughes |first=Rob |date=11 March 1998 |url=http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php |title=No Alternative to Victory for National Coach : 150 Million Brazilians Keep Heat on Zagalo |work=International Herald Tribune |accessdate=31 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226063509/http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 26 February 2008}}</ref> Beckenbauer je kao igrač osvojio prvenstvo [[1954.]], a kao trener ono [[1990.]],<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html |title=World Cup Legends – Franz Beckenbauer |work=ESPNSoccernet.com |publisher=ESPN |last=Brewin |first=John |date=21 December 2001 |accessdate=31 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091119134454/http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html |archivedate=19 November 2009}}</ref> dok je Deschamps kao igrač svjetski prvak postao [[1998.]], a kao trener [[2018.]] godine.<ref>{{cite web|url=https://www.dailystar.co.uk/sport/football/716604/world-cup-final-2018-Didier-Deschamps-makes-history-France-Croatia|title=France boss Didier Deschamps makes history with World Cup final victory over Croatia|author=Cross, Jeremy|publisher=Daily Star|date=15 July 2018|accessdate=15 July 2018}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Beckenbauer i Deschamps su ujedno bili i kapetani svojih reprezentacija kada su osvajali prvenstva kao igrači. Talijan [[Vittorio Pozzo]] je jedini izbornik s dva naslova svjetskog prvaka ([[1934.]] i [[1938.]]).<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724 |title=1938 World Cup: Italy repeats as champions |publisher=CBC |date=21 November 2009|accessdate=12 July 2014}}</ref> Dosad, svi izbornici koji su postali svjetski prvaci su bili državljani zemalja koje su trenirali.<ref>{{cite news|title=The Curse of the Foreign-Born Coach|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704366504575278893868082062|work=Wall Street Journal|date=13 May 2018}}</ref> === Najbolji strijelci === {{main|Najbolji strijelci FIFA Svjetskih prvenstava}} {{small|'''Napomena:''' Ovaj popis sadrži samo igrače koji su postigli 10 i više golova; za potpuniju listu strijelaca, vidjeti glavni članak}} [[File:Lionel Messi 20180626.jpg|thumb|250px|Argentinski reprezentativac [[Lionel Messi]] prestigao je [[2026.]] godine [[Miroslav Klose|Miroslava Klosea]] kao najbolji strijelac, postigavši ukupno 21 golom.]] [[File:Hakan.jpg|220px|thumb|Turski reprezentativac [[Hakan Şükür]] drži rekord za najbrži gol u završnici Svjetskih prvenstava, postignut nakon samo 11 sekundi utakimce za treće mjesto protiv [[Južnokoresja nogometna reprezentacija|Južne Koreje]], [[2002.]] godine.]] {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Rang !Igrač !Reprezentacija !Gol. !Uta. !Prvenstva |- !1 |align=left| '''[[Lionel Messi]]''' |align=left| '''{{NogRep|ARG}}''' |'''21''' |'''31''' |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !2 |align=left| [[Kylian Mbappé]] |align=left| {{NogRep|FRA}} |'''20''' |20 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !3 |align=left|[[Miroslav Klose]] |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''16''' |24 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |- !4 |align=left| [[Ronaldo]] |align=left| {{NogRep|BRA}} |'''15''' |19 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] |- !rowspan=2|5 |align=left| [[Gerd Müller]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} |rowspan=2|'''14''' |13 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] |- |align=left| [[Harry Kane]] |align=left| {{NogRep|ENG}} |16 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- ! 7 |align=left| [[Just Fontaine]] |align=left| {{NogRep|Francuska|1958}} |'''13''' |6 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |- !8 |align=left| [[Pelé]] |align=left| {{NogRep|BRA|1889a}} |'''12''' |14 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] |- !rowspan=3|9 |align=left| [[Sándor Kocsis]] |align=left| {{NogRep|MAĐ|1949}} |rowspan=3|'''11''' |5 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] |- |align=left| [[Jürgen Klinsmann]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} / {{NogRep|NJE}} |17 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] |- |align=left| [[Cristiano Ronaldo]] |align=left| {{NogRep|POR}} |27 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2006.|2006.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|2022.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|2026.]] |- !rowspan=6|12 |align=left| [[Helmut Rahn]] |align=left| {{NogRep|ZNJE}} |rowspan=6|'''10''' |10 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1954.|1954.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1958.|1958.]] |- |align=left| [[Gary Lineker]] |align=left| {{NogRep|ENG}} |12 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1986.|1986.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1990.|1990.]] |- |align=left| [[Gabriel Batistuta]] |align=left| {{NogRep|ARG}} |12 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|1994.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1998.|1998.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |- |align=left| [[Teófilo Cubillas]] |align=left| {{NogRep|PER}} |13 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1970.|1970.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |- |align=left| [[Thomas Müller]] |align=left| {{NogRep|NJE}} |16 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2010.|2010.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2018.|2018.]] |- |align=left| [[Grzegorz Lato]] |align=left| {{NogRep|POLJ|1928}} |20 |style="font-size:smaller; text-align: center;"| [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1974.|1974.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1978.|1978.]] / [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |} === Najbrži golovi === {| class="wikitable" width="65%" |- !Prvenstvo !Vrijeme<br /><small>(u sekundama)</small> !Igrač !Reprezentacija !Protivnik |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|2002.]] |align=center|11 |[[Hakan Şükür]] |{{NogRep|TUR}} |{{NogRep|JKO|1997}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1962.|1962.]] |align=center|16 |[[Václav Mašek]] |{{NogRep|ČSR}} |{{NogRep|MEX|1934}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1966.|1966.]] |align=center|23 |[[Pak Sŭng-jin]] |{{NogRep|SJK}} |{{NogRep|POR}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1934.|1934.]] |align=center|24 |[[Ernst Lehner]] |{{NogRep|NJE|1933}} |{{NogRep|AUT}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 1982.|1982.]] |align=center|27 |[[Bryan Robson]] |{{NogRep|ENG}} |{{NogRep|FRA|1976}} |- ![[FIFA Svjetsko prvenstvo 2014.|2014.]] |align=center|30 |[[Clint Dempsey]] |{{NogRep|SAD}} |{{NogRep|GAN}} |} === Kapetani i izbornici svjetskih prvaka === {| class="wikitable" width="65%" |- ! Prvenstvo ! Reprezentacija ! Kapetan ! Izbornik |- ! [[1930.]] | {{NogRep|URU}} | [[José Nasazzi]] | {{flagicon|URU}} [[Alberto Suppici]] |- ! [[1934.]] | {{NogRep|ITA|1861}} | [[Gianpiero Combi]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Vittorio Pozzo]] |- ! [[1938.]] | {{NogRep|ITA|1861}} | [[Giuseppe Meazza]] | {{flagicon|ITA|1861}} [[Vittorio Pozzo]] |- ! [[1950.]] | {{NogRep|URU}} | [[Obdulio Varela]] | {{flagicon|URU}} [[Juan López Fontana]] |- ! [[1954.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Fritz Walter]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Sepp Herberger]] |- ! [[1958.]] | {{NogRep|BRA|1889a}} | [[Hilderaldo Bellini]] | {{flagicon|BRA|1889a}} [[Vicente Feola]] |- ! [[1962.]] | {{NogRep|BRA|1960}} | [[Mauro Ramos|Mauro]] | {{flagicon|BRA|1960}} [[Aymoré Moreira]] |- ! [[1966.]] | {{NogRep|ENG}} | [[Bobby Moore]] | {{flagicon|ENG}} [[Alf Ramsey]] |- ! [[1970.]] | {{NogRep|BRA|1968}} | [[Carlos Alberto Torres|Carlos Alberto]] | {{flagicon|BRA|1968}} [[Mário Zagallo]] |- ! [[1974.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Franz Beckenbauer]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Helmut Schön]] |- ! [[1978.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Daniel Passarella]] | {{flagicon|ARG}} [[César Luis Menotti]] |- ! [[1982.]] | {{NogRep|ITA|1946}} | [[Dino Zoff]] | {{flagicon image|Flag of Italy (1946–2003).svg}} [[Enzo Bearzot]] |- ! [[1986.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Diego Maradona]] | {{flagicon|ARG}} [[Carlos Bilardo]] |- ! [[1990.]] | {{NogRep|ZNJE}} | [[Lothar Matthäus]] | {{flagicon|ZNJE}} [[Franz Beckenbauer]] |- ! [[1994.]] | {{NogRep|BRA}} | [[Dunga]] | {{flagicon|BRA}} [[Carlos Alberto Parreira]] |- ! [[1998.]] | {{NogRep|FRA|1976}} | [[Didier Deschamps]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Aimé Jacquet]] |- ! [[2002.]] | {{NogRep|BRA}} | [[Cafu]] | {{flagicon|BRA}} [[Luiz Felipe Scolari]] |- ! [[2006.]] | {{NogRep|ITA|2003}} | [[Fabio Cannavaro]] | {{flagicon image|Flag of Italy (2003–2006).svg}} [[Marcello Lippi]] |- ! [[2010.]] | {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} | [[Iker Casillas]] | {{flagicon|ŠPA}} [[Vicente del Bosque]] |- ! [[2014.]] | {{NogRep|NJE}} | [[Philipp Lahm]] | {{flagicon|NJE}} [[Joachim Löw]] |- ! [[2018.]] | {{NogRep|FRA|1976}} | [[Hugo Lloris]] | {{flagicon|FRA|1976}} [[Didier Deschamps]] |- ! [[2022.]] | {{NogRep|ARG}} | [[Lionel Messi]] | {{flagicon|ARG}} [[Lionel Scaloni]] |- ! [[2026.]] | colspan=3 {{N/A|TBD}} |} == Povezano == {{Commons category|FIFA World Cup}} * [[Spisak finala FIFA Svjetskih prvenstava]] * [[Suci FIFA Svjetskih prvenstava]] * [[Nastupi reprezentacija na FIFA Svjetskim prvenstvima]] * [[FIFA U-20 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA U-17 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Klupsko svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo za žene]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo u nogometu na pijesku]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo u futsalu]] * [[FIFA Kup konfederacija]] == Izvori == {{izvori|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{cite book |last=Glanville |first=Brian| title=The Story of the World Cup |url=https://archive.org/details/storyofworldcup0000glan_v6n8 |publisher=Faber |year=2005 |isbn=0-571-22944-1 |ref=glanville}} {{refend}} == Vanjske veze == * {{Official website}} * [https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html Previous FIFA World Cups] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150609003426/https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html |date=2015-06-09 }} {{svjetsko prvenstvo u nogometu}} {{Međunarodni fudbal}} {{Osvajači Svjetskih nogometnih prvenstava}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Svjetska prvenstva]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo| ]] [[Kategorija:FIFA]] 7rezkdwmybkxfb51rvahfy02l45qfme Benin 0 5218 42652932 42453274 2026-07-11T02:25:11Z Edgar Allan Poe 29250 42652932 wikitext text/x-wiki {{Infokutija zemlja | mikronacija = | konvencionalno_dugo_ime = Republika Benin | ime = | izvorno_ime = ''République du Bénin'' | ime_genitiv = Benina | status = | zastava = Flag of Benin.svg | alt_flag = | zastava2 = | alt_flag2 = | grb = Coat of arms of Benin.svg | alt_coat = | tip_simbola = Grb | geslo = ''Fraternité, Justice, Travail'' | geslo_prijevod = Bratstvo, pravda, rad | državna_himna = [[L'Aube nouvelle]] | kraljevska_himna = | drugi_simbol = | tekst_simbol = | drugi_tip_simbola = | tekst_tipa_simbola = | slika_karte = Benin on the globe (Africa centered).svg | loctext = | alt_map = | opis_karte = | slika_karte2 = | alt_map2 = | opis_karte2 = | glavni_grad = [[Porto-Novo]] | latd = 6 | latm = 29 | latNS = N | longd = 2 | longm = 36 | longEW = E | najveći_grad = [[Cotonou]]{{sup|a}} | tip_najvećeg_naselja = grad | najveće_naselje = | službeni_jezici = [[francuski jezik]] | nacionalni_jezici = | regionalni_jezici = | etničke_grupe = | etničke_grupe_godina = | religija = | demonim = | org_tip = | članstvo = | tip_vlasti = {{nowrap|[[Prezidencijalizam|Predsjednička]] [[republika]]}} | vođa_titula1 = [[Predsjednik Benina|Predsjednik]] | vođa_ime1 = [[Romuald Wadagni]] | vođa_titula2 = | vođa_ime2 = | vođa_titula3 = | vođa_ime3 = | vođa_titula4 = | vođa_ime4 = | vođa_titula5 = | vođa_ime5 = | vođa_titula6 = | vođa_ime6 = | vođa_titula7 = | vođa_ime7 = | vođa_titula8 = | vođa_ime8 = | vođa_titula9 = | vođa_ime9 = | zakonodavac = [[Narodna skupština (Benin)|Narodna skupština]] | gornji_dom = | donji_dom = | suverenitet_tip = Nezavisnost | suverenitet_napomena = | uspostava_događaj1 = od [[Francuska|Francuske]] | uspostava_datum1 = [[1. kolovoza]] [[1960.]] | uspostava_događaj2 = | uspostava_datum2 = | uspostava_događaj3 = | uspostava_datum3 = | uspostava_događaj4 = | uspostava_datum4 = | uspostava_događaj5 = | uspostava_datum5 = | uspostava_događaj6 = | uspostava_datum6 = | uspostava_događaj7 = | uspostava_datum7 = | uspostava_događaj8 = | uspostava_datum8 = | uspostava_događaj9 = | uspostava_datum9 = | uspostava_događaj10 = | uspostava_datum10 = | uspostava_događaj11 = | uspostava_datum11 = | uspostava_događaj12 = | uspostava_datum12 = | površina_km2 = 114763 | površina_oznaka = Ukupno | površina_fusnota = | površina_rang = 100 | vode = 0.4 | površina_oznaka2 = | površina_podaci2 = | površina_oznaka3 = | površina_podaci3 = | stanovništvo_proc = 10,872,298 | stanovništvo_proc_godina = [[2016.]] | stanovništvo_proc_rang = 82 | stanovništvo_oznaka2 = | stanovništvo_podaci2 = | stanovništvo_oznaka3 = | stanovništvo_podaci3 = | stanovništvo_popis = | stanovništvo_popis_godina = | stanovništvo_popis_rang = | gustoća_stanovništva = 94.8 | stanovništvo_gustina_rang = 120 | broj_članica = | GDP_PPP = $27.546 mlrd. | GDP_PPP_rang = 137 | GDP_PPP_godina = [[2018.]] | GDP_PPP_per_capita = $2,411 | GDP_PPP_per_capita_rang = 163 | GDP_nominal = $10.546 mlrd. | GDP_nominal_rang = 141 | GDP_nominal_godina = [[2018.]] | GDP_nominal_per_capita = $923 | GDP_nominal_per_capita_rang = 163 | Gini = 47.8 | Gini_ref = | Gini_rang = | Gini_godina = [[2015]] | Gini_promjena = increase | HDI = 0.485 | HDI_ref = | HDI_rang = 167 | HDI_godina = [[2015]] | HDI_promjena = increase | valuta = {{nowrap|[[zapadnoafrički CFA franak]]}} | valuta_kod = XOF | vremenska_zona = [[Zapadnoafričko vrijeme|WAT]] | utc_nadom = +1 | vremenska_zona_DST = | utc_nadom_DST = | DST_napomena = | antipodi = | datum_format = | pozivni_broj = +229 | svetac_zaštitnik = | internetski_nastavak = [[.bj]] | službeni_website = | slika_karte3 = | širina_karte = | alt_map3 = | opis_karte3 = | fusnota_a = | fusnota_b = | fusnota_c = | fusnota_d = | fusnota_e = | fusnota_f = | fusnota_g = | fusnota_h = | fusnota_1 = | fusnota_2 = | fusnota_3 = | fusnota_4 = | fusnota_5 = | fusnota_6 = | fusnota_7 = | fusnota_8 = | komentar = {{sup|a}} Iako je [[Porto-Novo]] [[Ustav Benina|ustavom]] određeni glavni grad Benina, [[Cotonou]] je sjedište vlade i ''de facto'' glavni grad. }} '''Benin''', službeno '''Republika Benin''' ([[francuski]]: ''République du Bénin''), država je u [[Zapadna Afrika|Zapadnoj Africi]]. Na zapadu graniči s [[Togo]]m, na istoku s [[Nigerija|Nigerijom]], a na sjeveru s [[Niger]]om i [[Burkina Faso|Burkinom Faso]]. Većina populacije Benina živi na omanjem obalnom pojasu na jugu zemlje, uz [[Beninski zeljev]], koji čini dio većeg [[Gvinejski zaljev|Gvinejskog zaljeva]].<ref name="HughesHughes1992">{{cite book|last1=Hughes|first1=R. H.|last2=Hughes|first2=J. S.|title=A Directory of African Wetlands|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC|year=1992|publisher=IUCN|isbn=978-2-88032-949-5|page=301|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508163425/https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC|archive-date=8 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Službeni glavni grad je [[Porto-Novo]], međutim sjedište vlade nalazi se u gradu [[Cotonou]], koji je najveći grad u zemlji i njezin gospodarski centar. Benin ima površinu od 114,763 km{{sup|2}},<ref name=AS2010>{{Cite report |date=2012 |title=Annuaire statistique 2010 |language=fr |url=http://www.insae-bj.org/annuare-statistique.html?file=files/publications/annuel/Annuaire%20statistique%20%20INSAE%202010.pdf |publisher=[[Institut national de la statistique et de l'analyse économique|INSAE]] |page=49 |accessdate=17 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091201/http://www.insae-bj.org/annuare-statistique.html?file=files%2Fpublications%2Fannuel%2FAnnuaire%20statistique%20%20INSAE%202010.pdf# |archivedate=4 March 2016 |deadurl=no |df=dmy-all }}</ref> dok je procijenjena populacija za [[2016.]] godinu iznosila nešto više od 10,800,000 ljudi. Benin je zemlja u tropskom pojasu, a njezino je gospodarstvo uvelike temeljeno na [[poljoprivreda|poljoprivredi]]; glavni izvozi su pamuk i palmino ulje.<ref>[http://www.fao.org/isfp/country-information/benin/en/ "Food and Agriculture Organization of the United Nations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024021730/http://www.fao.org/isfp/country-information/benin/en/# |date=24 October 2012 }}. United Nations, 29 June 2010.</ref> Službeni jezik u Beninu je [[francuski jezik|francuski]], mada se lokalni jezici poput [[Fon jezik|fona]] i [[Joruba jezik|jorube]] također često koriste. Najveća vjerska skupina u Beninu su [[Katolicizam|katolici]], a prate ih [[islam|muslimani]], [[vudu]] i [[protestantizam|protestanti]]. Benin je član [[UN|Ujedinjenih nacija]], [[Afrička unija|Afričke unije]], [[Pokret nesvrstanih|Pokreta nesvrstanih]], [[Frankofonija|Frankofonije]], [[Organizacija islamske konferencije|Organizacije islamske konferencije]] i drugih međunarodnih organizacija regionalnog, kontinentalnog i globalnog karaktera.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Benin-INTERNATIONAL-COOPERATION.html "Benin – International Cooperation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927233857/http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Benin-INTERNATIONAL-COOPERATION.html# |date=27 September 2010 }}. Nation Encyclopedia (29 June 2010).</ref> Od [[17. vijek|XVII.]] do [[19. vijek|XIX. vijeka]], najznačajniji entiteti na području današnjeg Benina bili su [[Kraljevstvo Dahomej]], grad-država [[Porto-Novo]] te serija manjih, plemenskih entiteta na sjeveru. Zbog velikog broja robova koji su s ovog područja transportirani u [[Novi svijet]], područje je još od [[17. vijek|XVII. vijeka]] bilo poznato kao [[Obala robova]]. Nakon ukidanja ropstva, [[Francuska]] je preuzela kontrolu nad teritorijem te mu nadjenula ime [[Francuski Dahomej]]. [[Republika Dahomej]] proglašena je [[1958.]] godine, a [[1. kolovoza]] [[1960.]] je stekla potpunu nezavisnost od Francuske. Nezavisni Dahomej imao je burnu prošlost prepunu prevrata, vojnih udara i borbi za uspostavu demokracije. Od [[1975.]] do [[1990.]] godine, bio je uređen kao komunistička, jednopartijska [[Narodna Republika Benin]]. Višestranačje je uvedeno [[1990.]] godine, kada je proglašena Republika Benin.<ref name="Ibp Usa p85">''Ibp Usa. Global Logistics Assessments Reports Handbook: Strategic Transportation and Customs Information for Selected Countries'', p. 85. Int'l Business Publications, 2008. {{ISBN|0-7397-6603-1}}</ref> == Etimologija == Za vrijeme kolonijalnog perioda, Benin je nosio lokalni i historijski naziv '''[[Dahomej]]'''. Od [[1975.]] godine koristi se naziv '''Benin''',<ref name="LeaRowe2001">{{cite book|editor1-last=Lea|editor1-first=David|editor2-last=Rowe|editor2-first=Annamarie|title=A Political Chronology of Africa|url=https://books.google.com/books?id=ROR1xreEJTsC|year=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-116-2|page=33|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603214006/https://books.google.com/books?id=ROR1xreEJTsC|archive-date=3 June 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> prema [[Beninski zaljev|Beninskom zaljevu]], u kojem država leži. Zaljevu su ime dali Europljani prema [[Kraljevstvo Benin|Kraljevstvu Benin]], koje se nalazi u današnjoj [[Nigerija|Nigeriji]]. Država Benin nema nikakve poveznice s današnjim [[Benin City]]jem u Nigeriji, kao ni s [[Beninska bronca|beninskom broncom]]. Sama riječ "Benin" nastala je krivim izgovorom grada Ubinu (danas [[Benin City]]) od strane [[portugal]]skih kolonizatora. Suvremeni naziv Benin izabran je zbog neutralnosti termina. Naime, termin "Dahomej" se izvorno odnosio na [[Fon (narod)|fonsko]] [[Kraljevstvo Dahomej]], koje je obuhvaćalo južnu trećinu zemlje te se tako nije odnosilo na grad-državu [[Porto-Novo]] (koja je bila država rivalskog naroda [[Joruba]]), centralni Benin (gdje su Jorube također bili dominantni), multietnički sjeverni sektor zemlje, kao ni na kraljevstvo naroda [[Bariba]] na sjeveroistoku zemlje.<ref name="Smith2008">{{cite book|editor-last=Smith|editor-first=Bonnie G.|title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History, Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC|year=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514890-9|page=535|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122235631/https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC|archive-date=22 November 2015|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> == Historija == {{main|Historija Benina}} [[File:Cotonou Station in 1930s.JPG|thumb|left|320px|Željeznički kolodvor u gradu [[Cotonou]] tokom [[1930e|1930-ih]] godina, prikazan u [[japan]]skoj knjizi ''Svjetlo i tama južnih mora''.]] Do [[Europa|europske]] kolonizacije, na području Benina nalazilo se nekoliko moćnih plemenskih država uz obalu (najmoćnija među kojima je bila ona naroda [[Aja (narod)|Aja]], ali značajnu ulogu imali su i narodi [[Joruba]] i [[Gbe]]), koje su značajne prihode ostvarivale u trgovini robljem, uglavnom ratnim zarobljenicima, te značajne skupine plemena u unutrašnjosti zemlje (tu se posebno ističe narod [[Bariba]]). Do kraja [[17. vijek|XVII.]] i početka [[18. vijek|XVIII. vijeka]], najmoćnija vojna sila bilo je [[Carstvo Oyo]], koje je imalo svoj teritorij istočno od modernog Benina; to se promijenilo u navedenom periodu, kada je [[Fon (narod)|narod Fon]] osnovao [[Kraljevstvo Dahomej]] na platou oko [[Abomey]]ja, a isto je ubrzo počelo osvajati teritorije uz obalu. [[Kraljevstvo Dahomej]] bilo je poznato po svojoj tradiciji. Mladi dječaci su od najranije dobi služili starijim vojnicima i učili vojne običaje,<ref name="Harms2002">{{cite book|last=Harms|first=Robert W.|title=The Diligent: A Voyage Through the Worlds of the Slave Trade|url=https://books.google.com/books?id=0YILMba_EnoC|year=2002|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-02872-6|page=172|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509061636/https://books.google.com/books?id=0YILMba_EnoC|archive-date=9 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all|archivedate=2016-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160509061636/https://books.google.com/books?id=0YILMba_EnoC|deadurl=yes}}</ref> a posebno je bila poznata elitna jedinica žena, "Ahosi" ("naše majke"), koje se europski istraživačima nazivali "[[Dahomejske Amazonke|Dahomejskim Amazonkama]]"; zemlja je uživala nadimak "crna [[Sparta]]" u tom periodu.<ref name="Alpern1998">{{cite book|last=Alpern|first=Stanley B.|title=Amazons of Black Sparta: The Women Warriors of Dahomey|url=https://books.google.com/books?id=Fdtg4e5_WoIC|year=1998|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=978-1-85065-362-2|page=37|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506013639/https://books.google.com/books?id=Fdtg4e5_WoIC|archive-date=6 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Zarobljenike iz svojih vojnih pothvata su prodavali u roblje (cijela je regija zbog plodne trgovine bila znana kao [[Obala robova]])<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,91575,00.html African Ambassador Apologizes for Slavery Role] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522233737/http://www.foxnews.com/story/0,2933,91575,00.html |date=22 May 2010 }}. FOXNews.com. 10 July 2003</ref> i dijelom ih prema [[Dahomejski godišnji običaji|običajima ritualno pogubljavali]]. Pogubljavanja i zabrana transatlantske trgovine robljem ([[1807.]]) dovela je do smanjenja zarade i slabljenja kraljevstva, pa su tako od 1885. portugalski trgovački borodovi, koji su od [[1472.]] godine imali sporazum s Dahomejom, napustili priobalno područje i trgovinu, preselivši se u [[Brazil]]. Slabljenje kraljevstva u drugoj polovici [[19. vijek|XIX. vijeka]] omogućilo je [[Francuska|Francuskoj]] da bez većih problema osvoji teritorij i pretvori ga u koloniju [[Francuski Dahomej]], koji je [[1899.]] godine integriran u [[Francuska Zapadna Afrika|Francusku Zapadnu Afriku]]. Francuzi su [[1958.]] godine dali autonomiju [[Republika Dahomej|Republici Dahomej]], a potpunu nezavisnost nova je republika stekla [[1. kolovoza]] [[1960.]] godine, što se danas slavi kao državni praznik;<ref>{{Cite news |url=http://apanews.net/en/news/president-sirleaf-congratulates-benin-on-57th-independence-anniversary |title=President Sirleaf congratulates Benin on 57th Independence Anniversary |date=2017-07-31 |work=Agence de Presse Africane |access-date=2018-07-30 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180730234816/http://apanews.net/en/news/president-sirleaf-congratulates-benin-on-57th-independence-anniversary |archive-date=30 July 2018 |dead-url=no |df=dmy-all }}</ref> prvi predsjednik Dahomeja bio je [[Hubert Maga]].<ref name="Stokes2009">{{cite book|editor-last=Stokes|editor-first=Jamie|title=Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East: L to Z|url=https://books.google.com/books?id=gaFvrgEACAAJ|date=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7158-6|page=229|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160503171808/https://books.google.com/books?id=gaFvrgEACAAJ|archive-date=3 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="Araujo2010">{{cite book|last=Araujo|first=Ana Lucia|title=Public Memory of Slavery: Victims and Perpetrators in the South Atlantic|url=https://books.google.com/books?id=kymzngEACAAJ|year=2010|publisher=Cambria Press|isbn=978-1-60497-714-1|page=111|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617084013/https://books.google.com/books?id=kymzngEACAAJ|archive-date=17 June 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Nedugo nakon sticanja nezavisnosti, došlo je do podjela u oslobodilačkom pokretu i brojnih državnih udara iz kojih je kao pobjednik [[1972.]] izašao bojnik [[Mathieu Kérékou]]. Novi je predsjednik uveo politiku utemeljenu na [[Marksizam-lenjinizam|marksizmu-lenjinizmu]] s nacionalizacijama i planiranom ekonomijom; ime države promijenjeno je u [[Narodna Republika Benin]].<ref name="Dickovick2012">{{cite book|author=Dickovick, J. Tyler|title=Africa 2012|url=https://books.google.com/books?id=NdyYjQxd7uEC&pg=PA69|accessdate=5 March 2013|date=9 August 2012|publisher=Stryker Post|isbn=978-1-61048-882-2|page=69|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602033328/http://books.google.com/books?id=NdyYjQxd7uEC&pg=PA69|archive-date=2 June 2013|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="HoungnikpoDecalo2012">{{cite book|last1=Houngnikpo|first1=Mathurin C.|last2=Decalo|first2=Samuel|title=Historical Dictionary of Benin|url=https://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC&pg=PR33|accessdate=5 March 2013|date=14 December 2012|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7171-7|page=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20140423214217/http://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC&pg=PR33|archive-date=23 April 2014|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Kérékou je krajem 80-ih odbacio marksističku ideologiju, a [[1. ožujka]] [[1990.]] godine je ime države službeno promijenjeno u Republika Benin.<ref>{{cite web|url=http://flagspot.net/flags/bj.html|title=Benin|publisher=Flagspot.net|accessdate=2 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612012647/http://flagspot.net/flags/bj.html|archive-date=12 June 2010|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Godine [[1991.]], Kérékou je poražen na izborima i postao je prvi crni afrički predsjednik koji je mirno sišao s vlasti nakon izbornog poraza. Vratio se na vlast nakon pobjede na izborima [[1996.]] godine. Nakon ponovne pobjede [[2001.]] godine, Kérékou se nije kandidirao na izborima [[2006.]], te su ga mnogi hvalili što nije pokušao promijeniti ustav kako bi dobio mogućnost ostanka na vlasti. Na izborima [[2006.]] pobijedio je [[Yayi Boni]], koji je na vlasti ostao do [[2016.]] godine, kada ga je, nakon što mu je ustav zabranio kandidiranje za treći mandat, naslijedio poduzetnik [[Patrice Talon]].<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-benin-election-idUSKCN0X31QO|title=Businessman sworn in as Benin's president|date=6 April 2016|newspaper=Reuters|access-date=1 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417043022/http://www.reuters.com/article/us-benin-election-idUSKCN0X31QO|archive-date=17 April 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> == Geografija == {{main|Geografija Benina}} Benin se nalazi u [[Zapadna Afrika|zapadnoj Africi]], smješten između 6° i 13° sjeverno te 0° i 4° istočno. Na zapadu graniči s [[Togo]]m, na sjeveru s [[Burkina Faso|Burkinom Faso]] i [[Niger]]om te s [[Nigerija|Nigerijom]] na istoku. Na jugu, Benin izlazi na [[Beninski zaljev]], koji je dio većeg [[Gvinejski zaljev|Gvinejskog zaljeva]]. Beninska obala široka je tek 121 km, međutim najveća širina koju zemlja doseže, na sjeveru, iznosi 325 km. Po pitanju reljefa, Benin pokazuje vrlo malo oscilacija te se može podijeliti na četiri veće zone od juga prema sjeveru. Izrazito niske, pješčane poljane uz obalu na jugu zemlje ne prelaze 10 metara visine. To područje obiluje močvarama te je prepuno laguna i manjih jezera koje su povezane s [[ocean]]om. U pozadini tih poljana nalazi [[gvinejski šumsko-savanski mozaik]], koji se prostire diljem južnobeninskih platoa, a visinom se kreće od 20 do 200 metara. To područje presjecaju doline koje se nalaze uz tokove rijeka [[Couffo (rijeka)|Couffo]], [[Zou (rijeka)|Zou]] i [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]]. Treća regija je ispunjena je brdima i sličnim uzvisinama, koje rijetko dosežu 400 metara nadmorske visine. Na sjeveru zemlje nalazi se planinski lanac [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]], koji se dalje proteže u [[Togo]]; tu se nalazi i najviši vrh Benina, [[Mont Sokbaro]], visok tek 658 metara. Na sjeveru zemlje nalazi se i kompleks nacionalnih parkova [[Nacionalni park W|W]]-[[Nacionalni park Arly|Arly]]-[[Nacionalni park Pendjari|Pendjari]], kog Benin dijeli sa susjednim [[Niger]]om i [[Burkina Faso|Burkina Faso]]; parkovi su zaštićeni od strane [[UNESCO]]-a i predstavljaju značajnu turističku atrakciju u regiji zbog bogate flore i faune.<ref name=bn>[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/6761.htm "Background Note: Benin"] . U.S. Department of State (June 2008). {{PD-notice}}</ref> <gallery mode="packed-hover" caption="Geografija Benina"> File:Pendjari Fluss.JPG|Rijeka [[Pendjari (rijeka)|Pendjari]] čini prirodnu granicu Benina s [[Burkina Faso|Burkinom Faso]] File:Elephants Pendjari.jpg|[[Savana|Savane]] u [[Nacionalni park Pendjari|NP Pendjari]] u kojima obitavaju [[slon]]ovi File:Fishermen near Ganvie Benin 2017.jpg|Ribarstvo je značajna lokalna djelatnost na jugu zemlje, gdje su brojne lagune i jezera, poput [[Nokoué (jezero)|ovoga]] kraj mjesta [[Ganvié]] File:Chutes de Tanougou (3).jpg|Slapovi [[Tanougou]] u Beninu File:Atakora Benin Batia.jpg|Iako je Benin primarno nizinska zemlja, na sjeveru zemlje se nalazi značajni planinski lanac [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] </gallery> === Klima === [[File:Benin map of Köppen climate classification.svg|thumb|200px|[[Köppenova klasifikacija klime]] pokazuje samo dvije izražene klimatske zone u Beninu.]] Klima u Beninu je topla i vlažna. Tokom godine se izmjenjuju dva kišna i dva sušna perioda, a godišnja razina padalina uz obalu je oko 1,300 mm. Principijelna kišna sezona traje od travnja do kraja srpnja, uz kraći kišni period od kraja rujna do studenog. Glavna suha sezona je od prosinca do travnja, uz kraći sušni period od kraja srpnja do početka rujna. Temperature i vlažnost su dosta visoki uz tropsku obalu. U najvećem gradu, [[Cotonou]]u, prosječni minimum i maksum iznose 24°C, odnosno 31°C. Prema [[Köppenova klasifikacija klime|Köppenovoj klasifikaciji klime]], Benin ima samo dvije izražene klimatske zone.<ref name=bn/> Temperaturne varijacije se povećavaju kako se krećemo prema sjeveru, preko savana i platoa do [[Sahel]]a. Od prosinca do ožujka diljem zemlje puše suhi vjetar znan kao [[harmatan]], a koji solazi iz [[Sahara|Sahare]]; harmatan ima značajan utjecaj na vegetaciju u Beninu.<ref name=bn/> == Politika == {{main|Politika Benina}} Prema [[Ustav Benina|Ustavu]], Benin je [[Prezidencijalizam|predsjednička]] [[republika]] s [[Predstavnička demokracija|predstavničkom demokracijom]], u sklopu koje je [[predsjednik Benina]] istovremeno i [[državni poglavar]] i [[predsjednik vlade]] unutar [[Višestranačje|višestranačkog političkog sistema]]. Vlada i predsjednik predstavljaju izvršnu vlast, dok je zakonodavna vlast podijeljena između vlade i parlamenta, [[Narodna skupština (Benin)|Narodne skupštine]]. Sudbena vlast je nezavisna od izvršne i zakonodavne vlasti. Sudbenu vlast provode Ustavni sud (''Court constitutionnelle''), sa 7 članova imenovanih za jedan mandat od 5 godina te Vrhovni sud (''Court suprême''), čijeg predsjednika imenuje predsjednik republike za mandat od 5 godina.<ref name="LZMK">[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=6925 Benin] na enciklopedija.hr ([http://www.enciklopedija.hr/upute.aspx dozvola])</ref> Aktualni [[Ustav Benina]] donesen je [[1990.]] godine te je bio na snazi u periodu tranzicije prema demokraciji [[1991.]] godine. U kontekstu funkcionalnosti političkog sustava, Benin spada među bolje ocijenjene afričke zemlje; na [[Ibrahimov indeks afričke vlasti|Ibrahimovom indeksu afričke vlasti]] za [[2013.]] godinu nalazio se na 13. mjesto uz značajan dvanaestogodišnji napredak. Uz to, našao se na 18. mjestu među afričkim zemljama po pitanju sigurnosti, vladavine prava, participacije i ljudskih prava.<ref name=IIAG>{{cite web|title=2014 Ibrahim Index of African Governance (IIAG)|publisher=[[Mo Ibrahim Foundation]]|date=2014|url=http://www.moibrahimfoundation.org/interact/|accessdate=16 April 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130530015728/http://www.moibrahimfoundation.org/interact/|archivedate=30 May 2013|df=dmy-all}}</ref> U rangiranju udruge [[Novinari bez granica]], Benin se nalazio na 53. mjestu (od 169 zemalja) po pitanju slobode medija. S druge strane, korupcija je, kao i u većini Afričkih zemalja, gorući problem; godine [[2005.]] je Benin rangiran na 88. mjestu (od 159 zemalja) po pitanju korumpiranosti policije, gospodarstvenika i političara.<ref>{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/gov_cor-government-corruption|title=Countries Compared by Government > Government corruption rating. International Statistics at NationMaster.com|work=nationmaster.com|access-date=13 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208015202/http://www.nationmaster.com/graph/gov_cor-government-corruption|archive-date=8 February 2011|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> === Administrativna podjela === {{main|Departmani Benina|Općine Benina}} Glavne administrativne jedinice u Beninu su [[Departmani Benina|departmani]] (''départements''), kojih trenutno ima 12. Do [[1999.]] godine, Benin je imao šest departmana, koji su nakon administrativne reforme podijeljeni tako da je nastalo aktualnih dvanaest; deparmatni su svoja središta dobili tokom [[2008.]] godine. Departmani se dalje dijele na [[Općine Benina|općine]] (''communes''), kojih od [[1999.]] godine ima 77. {| cellpadding=2 cellspacing=0 class="wikitable sortable" width="100%" |- !Departman !Glavni grad<ref>[http://gouv.bj/communique-du-conseil-des-ministres-du-22-juin-2016/ Communiqué du Conseil des Ministres du 22 Juin 2016 | Portail Officiel du Gouvernement Béninois] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190125073621/https://www.gouv.bj//communique-du-conseil-des-ministres-du-22-juin-2016/ |date=2019-01-25 }}. Gouv.bj (22 June 2016). Retrieved on 2017-01-02.</ref><ref>[http://www.lanouvelletribune.info/benin/politique/29267-liste-12-prefets-et-chefs-lieux Bénin : liste des 12 nouveaux préfets et des chefs-lieux de départements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120225327/http://www.lanouvelletribune.info/benin/politique/29267-liste-12-prefets-et-chefs-lieux |date=2016-11-20 }}. Lanouvelletribune.info. Retrieved on 2017-01-02.</ref> !Populacija {{small|(2013.)}} !Površina (km<sup>2</sup>)<ref>[http://www.geohive.com/cntry/benin.aspx Benin]. Geohive.com. Retrieved on 2017-01-02.</ref> !Mapa |- | [[Alibori (departman)|Alibori]] | [[Kandi, Benin|Kandi]] | {{center|868,046}} | {{center|26,242}} |rowspan="12"|<imagemap> File:Benin departments named.png|center|200px|Departments of Benin. poly 452.13 201.00 432.37 175.00 432.37 175.00 429.41 171.04 424.48 166.29 425.49 161.00 425.49 161.00 430.99 145.17 430.99 145.17 430.99 145.17 434.73 139.91 434.73 139.91 434.73 139.91 437.47 133.00 437.47 133.00 438.73 130.04 441.97 126.19 440.84 123.09 440.84 123.09 437.00 117.84 437.00 117.84 437.00 117.84 435.46 114.25 435.46 114.25 435.46 114.25 427.78 103.48 427.78 103.48 423.94 99.85 421.52 100.59 418.00 99.08 418.00 99.08 412.00 95.94 412.00 95.94 407.56 94.53 403.87 97.80 399.21 93.69 393.54 88.68 389.49 74.63 388.41 73.22 386.74 71.06 384.29 70.27 382.33 68.51 382.33 68.51 376.63 61.45 376.63 61.45 376.63 61.45 367.91 53.63 367.91 53.63 367.91 53.63 361.27 49.37 361.27 49.37 358.02 46.48 356.56 40.31 353.39 37.60 350.60 35.21 347.18 36.57 343.28 33.20 338.92 29.44 339.95 23.09 331.00 19.63 323.94 16.91 317.88 24.78 310.00 24.00 310.00 24.00 305.70 33.03 305.70 33.03 305.70 33.03 294.00 34.21 294.00 34.21 294.00 34.21 286.00 36.09 286.00 36.09 286.00 36.09 281.00 36.67 281.00 36.67 281.00 36.67 274.00 39.28 274.00 39.28 274.00 39.28 261.00 42.00 261.00 42.00 264.45 68.19 264.13 56.05 268.00 73.00 275.10 74.53 277.32 79.66 270.00 82.00 268.11 85.35 267.76 85.37 264.00 86.00 264.82 97.35 264.58 93.94 261.00 104.00 259.83 107.27 259.88 108.74 257.86 112.00 257.86 112.00 251.03 121.00 251.03 121.00 248.70 125.78 252.41 127.54 246.93 131.96 232.52 143.59 230.29 142.17 216.58 158.00 214.22 160.72 209.02 165.50 208.65 169.00 208.26 172.72 216.24 185.20 218.42 189.00 218.42 189.00 235.30 219.00 235.30 219.00 240.56 228.57 243.98 230.73 244.00 242.00 244.00 242.00 244.00 291.00 244.00 291.00 244.00 292.99 243.77 296.81 245.02 298.40 246.38 300.12 260.71 301.03 263.00 300.38 266.22 299.47 267.09 297.41 272.00 297.06 280.71 296.45 282.90 301.51 287.17 303.70 289.24 304.76 293.61 305.42 296.00 305.53 298.65 306.04 301.42 306.13 304.00 305.53 308.54 303.99 312.26 300.21 316.00 298.52 319.81 296.63 330.39 296.04 333.86 298.52 335.71 299.95 336.06 301.09 337.00 303.00 337.00 303.00 355.00 303.00 355.00 303.00 355.00 303.00 373.00 301.00 373.00 301.00 373.00 301.00 404.00 292.44 404.00 292.44 404.00 292.44 431.00 290.00 431.00 290.00 431.00 290.00 445.00 288.21 445.00 288.21 445.00 288.21 460.00 288.82 460.00 288.82 460.00 288.82 474.00 284.78 474.00 284.78 474.00 284.78 483.00 283.00 483.00 283.00 482.50 274.60 480.55 277.64 476.39 273.57 474.00 271.25 473.50 268.53 471.93 266.37 470.45 264.35 468.05 263.00 467.11 260.90 465.21 256.64 470.40 249.79 470.70 245.00 470.84 242.80 468.02 232.09 467.01 230.00 465.75 227.38 464.06 226.13 463.31 223.00 462.41 219.20 463.69 215.50 465.00 212.00 458.09 210.88 456.07 206.26 452.13 201.00 [[Alibori (departman)|Alibori]] poly 37.46 246.00 37.46 252.00 37.46 252.00 37.46 252.00 35.31 258.00 35.31 258.00 35.31 258.00 34.40 265.00 34.40 265.00 32.65 269.76 26.21 273.58 24.01 278.00 22.52 281.03 24.08 291.52 24.01 296.00 23.82 305.84 20.15 302.44 20.00 313.00 20.00 313.00 20.00 323.00 20.00 323.00 20.00 325.41 19.78 328.58 21.02 330.70 22.40 333.07 26.70 335.76 29.00 337.42 29.00 337.42 45.00 349.37 45.00 349.37 45.00 349.37 82.00 373.20 82.00 373.20 82.00 373.20 107.00 388.27 107.00 388.27 111.81 390.32 114.39 389.60 118.00 390.63 130.19 394.14 122.76 395.20 140.00 395.00 145.96 394.93 151.03 393.89 156.00 390.36 160.95 386.85 170.76 377.10 176.00 375.13 180.62 373.39 183.60 376.89 194.00 376.76 194.00 376.76 214.00 376.76 214.00 376.76 219.13 375.48 220.35 373.34 230.00 371.40 233.97 370.60 241.83 370.30 243.98 366.77 245.17 364.82 245.08 361.23 244.82 359.00 244.34 354.97 239.47 338.13 237.30 335.17 234.48 331.32 229.02 329.01 229.16 323.00 229.33 316.13 237.71 311.47 240.40 307.72 242.31 305.05 241.99 302.12 241.84 299.00 241.84 299.00 241.84 241.00 241.84 241.00 242.00 238.76 242.09 236.16 241.83 234.00 240.65 230.85 237.02 225.12 235.30 222.00 235.30 222.00 222.42 199.00 222.42 199.00 222.42 199.00 211.72 180.00 211.72 180.00 210.41 177.70 207.70 172.35 205.61 171.02 203.63 169.77 200.33 170.06 198.00 169.83 198.00 169.83 179.00 168.01 179.00 168.01 172.75 168.17 171.85 169.55 167.00 170.24 167.00 170.24 159.00 170.24 159.00 170.24 154.87 170.68 148.54 174.29 145.00 173.97 140.61 173.58 139.06 169.50 137.20 167.84 135.56 166.35 130.21 164.35 128.00 163.80 124.03 162.80 116.29 163.66 113.75 167.22 112.30 169.25 112.92 171.08 110.65 173.37 108.55 175.49 104.72 176.40 103.92 180.04 103.92 180.04 105.00 189.00 105.00 189.00 105.00 189.00 95.00 188.00 95.00 188.00 95.20 190.02 95.78 192.77 94.31 194.45 91.55 197.61 77.91 193.83 74.00 193.00 74.12 200.87 77.74 199.74 75.00 211.00 69.72 208.52 68.74 210.16 64.00 213.00 66.47 221.45 72.00 221.45 70.00 232.00 70.00 232.00 63.00 228.56 63.00 228.56 63.00 228.56 57.00 226.73 57.00 226.73 57.00 226.73 49.00 223.00 49.00 223.00 46.19 229.10 45.52 230.06 49.00 236.00 49.00 236.00 40.00 237.00 40.00 237.00 40.00 237.00 37.46 246.00 37.46 246.00 [[Atakora (departman)|Atakora]] poly 457.00 290.83 444.00 290.06 444.00 290.06 444.00 290.06 435.00 291.86 435.00 291.86 435.00 291.86 425.00 291.21 425.00 291.21 425.00 291.21 410.00 293.79 410.00 293.79 410.00 293.79 402.00 294.46 402.00 294.46 390.01 296.62 381.24 303.72 369.00 302.73 362.03 302.17 363.46 303.89 358.00 304.89 358.00 304.89 344.00 304.89 344.00 304.89 338.12 304.96 336.10 304.95 334.00 299.00 330.07 299.00 319.10 298.57 316.00 299.74 311.61 301.39 307.49 307.15 301.00 307.70 297.78 307.97 288.94 306.59 286.17 304.93 282.96 303.00 281.61 300.23 277.00 299.28 267.48 297.31 266.77 302.05 261.99 302.66 261.99 302.66 244.00 302.00 244.00 302.00 243.08 313.35 229.57 314.00 231.24 325.00 232.04 330.24 236.64 331.99 239.44 336.01 241.19 338.53 242.02 342.05 242.86 345.00 244.32 350.15 247.94 360.01 246.57 364.98 244.30 373.20 230.96 372.34 224.00 374.25 215.51 376.59 216.42 381.17 221.00 387.00 215.50 390.69 219.79 394.05 219.41 399.00 219.07 403.42 213.76 408.39 216.95 418.00 221.36 431.25 229.17 432.89 228.89 442.00 228.89 442.00 225.42 471.00 225.42 471.00 224.95 474.53 225.04 479.91 223.07 482.85 220.31 486.96 210.88 486.90 206.10 489.56 200.51 492.67 199.71 502.20 200.09 508.00 200.34 511.83 201.45 517.74 203.85 520.78 206.80 524.50 211.02 524.42 212.39 530.00 213.73 535.43 206.59 553.24 211.74 560.95 217.97 570.28 236.41 563.79 236.00 577.00 236.00 577.00 310.00 577.00 310.00 577.00 312.73 576.99 316.25 577.33 318.43 575.40 320.92 573.20 320.80 569.99 321.32 567.00 322.73 558.85 321.71 561.34 322.24 556.00 322.24 556.00 323.91 547.00 323.91 547.00 324.35 540.98 322.25 532.46 331.00 531.69 332.81 531.53 334.28 532.10 336.00 532.28 341.27 532.85 343.12 529.82 349.00 529.06 353.86 528.43 354.56 530.23 358.00 530.54 361.32 530.83 370.70 528.20 372.73 525.49 374.30 523.40 376.92 513.91 377.58 511.00 377.58 511.00 381.66 497.83 381.66 497.83 381.66 497.83 380.98 486.00 380.98 486.00 380.68 476.61 375.81 477.30 379.29 470.00 383.12 461.98 385.40 466.33 391.98 456.00 396.68 448.63 393.76 447.02 397.31 443.39 401.48 439.14 406.55 441.71 408.94 436.93 410.67 433.46 407.81 429.38 406.94 426.00 405.90 421.94 407.23 418.17 410.22 415.27 412.84 412.73 424.28 408.25 428.00 407.56 433.00 406.65 435.16 409.44 439.24 404.85 441.02 402.86 448.74 392.17 449.44 390.00 452.26 381.29 445.08 373.83 458.00 370.00 458.00 366.84 458.47 359.88 456.98 357.32 455.80 355.29 446.60 348.06 445.26 343.00 444.26 339.23 447.43 333.31 449.10 330.00 452.77 322.74 449.55 322.09 458.00 317.29 459.54 316.42 461.17 315.40 463.00 315.34 465.90 315.25 472.14 319.47 475.00 321.00 475.00 321.00 477.68 312.00 477.68 312.00 477.68 312.00 478.63 305.00 478.63 305.00 478.63 305.00 483.05 295.00 483.05 295.00 483.05 295.00 483.05 285.00 483.05 285.00 483.05 285.00 457.00 290.83 457.00 290.83 [[Borgou (departman)|Borgou]] poly 204.00 378.09 198.00 378.82 198.00 378.82 195.22 379.01 189.99 378.26 187.00 377.91 183.64 377.52 180.15 375.88 177.00 376.43 168.76 377.87 159.89 391.57 150.00 395.14 145.58 396.38 131.55 396.56 127.00 395.14 119.22 393.40 119.53 391.49 109.00 391.00 109.00 391.00 109.00 409.00 109.00 409.00 109.00 409.00 110.00 424.00 110.00 424.00 110.00 424.00 110.00 444.00 110.00 444.00 109.87 453.63 106.71 453.36 105.91 458.00 105.45 460.61 107.25 464.32 108.00 467.00 114.17 468.97 113.93 474.31 114.00 480.00 114.03 482.98 113.74 487.26 114.72 490.00 116.12 493.90 128.70 508.73 132.09 511.78 135.10 514.48 137.49 514.98 139.44 517.27 139.44 517.27 145.51 528.00 145.51 528.00 147.02 531.73 147.68 545.12 148.17 550.00 148.17 550.00 149.00 608.00 149.00 608.00 152.74 607.83 162.55 606.68 166.00 605.70 170.07 604.54 173.60 601.66 178.00 602.89 181.90 603.99 184.73 607.28 188.00 608.84 191.81 610.65 193.97 609.29 198.00 611.73 201.82 614.05 205.90 619.16 213.00 621.59 221.08 624.36 228.08 622.78 236.00 621.00 236.00 621.00 236.86 599.00 236.86 599.00 236.86 599.00 234.51 587.04 234.51 587.04 234.51 587.04 233.07 582.58 233.07 582.58 232.54 579.04 234.93 575.89 233.77 573.14 232.45 570.01 227.92 569.43 225.00 568.79 219.30 567.55 214.40 566.93 210.64 561.96 202.86 551.69 211.67 541.18 209.85 530.04 208.90 524.19 203.33 524.76 199.99 517.00 196.43 508.71 197.14 494.28 205.04 488.70 209.60 485.47 216.59 484.97 222.00 484.00 222.00 484.00 225.28 454.00 225.28 454.00 225.75 450.23 227.35 441.23 226.58 438.00 224.89 430.85 215.61 424.73 214.21 414.00 213.33 407.25 216.93 404.33 217.52 400.00 217.95 396.84 216.60 394.67 216.66 392.00 216.29 389.21 217.38 387.80 216.66 385.00 216.46 382.76 215.64 382.31 215.00 378.09 208.25 379.58 209.49 378.17 204.00 378.09 [[Donga (departman)|Donga]] poly 318.42 730.00 311.02 715.00 311.02 715.00 311.02 715.00 313.71 704.00 313.71 704.00 313.71 704.00 314.30 696.00 314.30 696.00 314.30 696.00 315.83 688.00 315.83 688.00 315.83 688.00 316.39 680.00 316.39 680.00 316.39 680.00 319.72 668.00 319.72 668.00 319.72 668.00 313.56 646.00 313.56 646.00 313.56 646.00 315.37 640.00 315.37 640.00 315.37 640.00 316.64 633.00 316.64 633.00 316.64 633.00 320.82 619.00 320.82 619.00 320.82 619.00 320.00 612.00 320.00 612.00 320.00 612.00 320.00 603.00 320.00 603.00 320.00 603.00 319.00 591.00 319.00 591.00 319.00 591.00 317.98 580.60 317.98 580.60 317.98 580.60 310.00 579.00 310.00 579.00 310.00 579.00 235.00 579.00 235.00 579.00 235.26 586.63 236.56 584.73 237.67 590.00 239.34 597.46 238.85 605.57 237.67 613.00 237.01 616.76 238.31 618.16 237.10 620.07 234.94 623.47 229.59 623.95 226.00 624.00 221.06 624.06 215.54 624.49 211.00 622.33 205.31 619.62 201.44 614.89 198.00 613.17 194.55 611.45 192.14 612.51 188.00 610.16 184.89 608.40 182.82 605.80 179.00 604.65 173.86 603.11 169.76 606.21 165.00 607.51 158.90 609.18 155.15 609.00 149.00 609.00 149.00 609.00 153.66 623.42 153.66 623.42 153.66 623.42 148.64 636.00 148.64 636.00 148.64 636.00 151.00 649.00 151.00 649.00 151.00 649.00 151.00 722.00 151.00 722.00 151.00 722.00 152.00 735.00 152.00 735.00 152.00 735.00 152.00 755.94 152.00 755.94 166.40 753.42 176.18 756.23 181.00 755.94 187.22 755.43 189.92 751.17 198.00 754.13 201.28 755.33 204.30 757.44 206.59 760.08 208.54 762.34 209.03 764.62 212.12 765.57 217.89 767.35 223.35 763.69 226.00 763.61 228.52 763.53 229.97 765.05 233.00 765.70 235.57 766.25 238.37 765.71 240.90 766.73 240.90 766.73 255.70 777.45 255.70 777.45 257.51 779.06 259.10 781.50 261.30 782.43 263.15 783.21 267.83 783.00 270.00 783.00 272.03 774.71 276.57 773.19 278.40 768.00 279.76 764.17 277.20 755.85 284.10 752.02 286.30 750.80 289.53 751.00 292.00 751.00 292.00 751.00 319.00 751.00 319.00 751.00 319.00 751.00 318.42 730.00 318.42 730.00 [[Collines (departman)|Collines]] poly 292.30 753.00 286.57 752.61 284.39 754.02 281.46 755.92 281.10 759.84 281.08 763.00 281.04 774.80 270.91 774.76 272.27 785.00 272.27 785.00 273.76 791.00 273.76 791.00 275.77 801.74 275.37 806.88 280.47 817.96 283.01 823.47 285.98 822.81 287.98 826.21 288.89 827.76 289.44 832.73 290.00 835.00 292.46 844.84 293.99 846.60 294.00 857.00 294.00 857.00 286.00 857.00 286.00 857.00 286.23 859.87 287.62 869.61 289.01 871.72 290.95 874.68 294.33 874.42 296.69 876.56 298.98 878.65 298.94 881.14 299.00 884.00 299.00 884.00 299.00 913.00 299.00 913.00 299.00 913.00 315.00 912.00 315.00 912.00 315.76 917.70 316.21 927.45 321.00 931.00 321.00 931.00 322.37 924.00 322.37 924.00 322.93 917.23 320.61 905.79 329.00 903.00 329.00 903.00 328.00 894.00 328.00 894.00 318.78 891.20 322.04 885.32 322.64 880.00 322.64 880.00 322.64 872.01 322.64 872.01 322.64 866.54 319.80 866.88 319.03 862.96 317.84 856.92 322.79 851.79 328.00 850.00 326.01 846.41 321.84 843.26 321.74 840.00 321.64 836.40 325.42 834.71 325.69 830.00 325.69 830.00 323.14 814.00 323.14 814.00 323.14 814.00 323.14 796.00 323.14 796.00 323.04 790.35 322.85 788.03 329.00 787.00 329.00 787.00 328.02 776.51 328.02 776.51 328.02 776.51 319.58 765.91 319.58 765.91 319.58 765.91 319.00 753.00 319.00 753.00 319.00 753.00 295.00 753.00 295.00 753.00 [[Plateau (departman)|Plateau]] poly 206.34 763.93 205.43 757.98 198.00 755.65 191.50 753.61 187.31 756.49 184.00 757.05 184.00 757.05 174.00 757.05 174.00 757.05 174.00 757.05 169.00 757.05 169.00 757.05 164.61 756.98 153.74 754.41 152.33 760.22 151.73 762.72 153.77 772.55 154.89 775.00 154.89 775.00 158.36 781.00 158.36 781.00 158.36 781.00 166.66 799.00 166.66 799.00 167.87 801.99 168.54 806.16 170.20 808.63 170.20 808.63 174.52 813.21 174.52 813.21 174.52 813.21 183.37 825.01 183.37 825.01 187.45 831.76 184.90 833.76 187.92 839.99 187.92 839.99 197.31 852.00 197.31 852.00 198.71 854.11 208.31 865.01 210.09 865.98 211.94 866.98 213.96 866.99 216.00 866.83 216.00 866.83 238.00 863.41 238.00 863.41 240.99 862.91 246.45 862.26 249.00 861.03 251.65 859.76 254.75 856.94 257.00 855.00 261.30 861.61 263.82 856.19 272.00 851.00 272.00 851.00 272.00 855.00 272.00 855.00 272.00 855.00 292.00 855.00 292.00 855.00 292.00 855.00 288.00 835.00 288.00 835.00 288.00 835.00 286.41 827.21 286.41 827.21 286.41 827.21 279.70 819.96 279.70 819.96 279.70 819.96 274.37 806.00 274.37 806.00 274.37 806.00 269.43 786.60 269.43 786.60 269.43 786.60 260.30 783.98 260.30 783.98 260.30 783.98 253.83 777.87 253.83 777.87 253.83 777.87 241.55 769.00 241.55 769.00 241.55 769.00 233.00 767.69 233.00 767.69 233.00 767.69 226.00 764.00 226.00 764.00 221.54 767.25 214.37 769.95 209.30 766.15 [[Zou (departman)|Zou]] poly 153.00 804.00 153.00 859.00 153.00 859.00 153.00 859.00 139.00 859.00 139.00 859.00 140.12 869.52 144.79 869.08 146.70 874.04 146.70 874.04 148.00 891.00 148.00 891.00 148.00 891.00 167.00 887.01 167.00 887.01 173.25 884.66 179.78 879.51 187.00 881.43 192.57 882.92 192.27 886.99 195.43 890.37 199.86 895.12 204.70 896.92 211.00 897.00 211.10 886.84 212.56 890.16 215.29 883.00 215.29 883.00 217.11 877.00 217.11 877.00 218.73 873.21 219.32 873.47 220.00 869.07 220.00 869.07 213.00 869.07 213.00 869.07 206.74 868.26 197.27 854.10 193.37 849.09 190.23 845.06 187.66 844.48 185.56 839.00 183.47 833.53 184.76 830.30 182.35 826.01 182.35 826.01 168.00 807.99 168.00 807.99 168.00 807.99 160.57 789.00 160.57 789.00 160.57 789.00 155.00 778.00 155.00 778.00 151.88 784.13 153.00 796.83 153.00 804.00 [[Kouffo (departman)|Couffo]] poly 257.00 858.00 248.00 863.30 248.00 863.30 248.00 863.30 222.00 868.00 222.00 868.00 221.30 877.09 214.05 887.68 213.30 891.00 213.30 891.00 212.78 897.00 212.78 897.00 212.78 897.00 210.56 904.00 210.56 904.00 210.56 904.00 210.03 909.00 210.03 909.00 209.27 912.47 207.53 913.55 207.11 918.00 206.62 923.23 208.88 928.13 207.61 934.00 206.40 939.60 201.12 945.73 201.38 952.00 201.38 952.00 206.00 968.00 206.00 968.00 222.41 965.82 240.46 961.05 257.00 961.00 262.31 950.04 272.23 953.79 277.61 950.02 281.43 947.33 282.20 940.30 281.95 936.00 281.83 933.85 281.57 933.02 281.00 931.00 274.36 932.39 273.12 930.44 273.00 924.00 273.00 924.00 273.00 901.00 273.00 901.00 273.00 901.00 271.88 889.00 271.88 889.00 271.88 889.00 271.88 880.00 271.88 880.00 270.65 874.76 266.10 871.72 265.57 868.00 265.10 864.74 268.71 860.40 270.00 855.00 262.76 858.36 261.92 862.80 257.00 858.00 [[Atlantique (departman)|Atlantique]] poly 265.94 871.63 272.70 873.14 274.03 882.00 274.03 882.00 276.00 930.06 276.00 930.06 277.77 929.74 280.02 929.17 281.69 930.06 286.93 933.10 282.45 945.82 281.00 950.00 290.46 952.22 290.49 955.31 294.09 956.25 296.22 956.80 307.99 954.73 311.00 954.27 312.59 954.03 315.15 953.84 316.43 952.83 318.46 951.21 317.93 947.36 318.04 945.00 318.18 941.90 319.74 936.26 319.27 934.17 318.66 931.45 316.47 930.61 315.04 925.00 314.39 922.44 314.16 916.52 312.26 915.00 309.68 912.91 300.38 914.73 297.00 915.00 297.00 915.00 297.00 885.00 297.00 885.00 297.00 885.00 295.98 878.56 295.98 878.56 295.98 878.56 286.74 871.95 286.74 871.95 286.74 871.95 284.00 857.00 284.00 857.00 276.19 857.00 270.53 855.71 267.85 865.00 [[Ouémé (departman)|Ouémé]] poly 190.28 887.88 191.51 885.48 187.86 884.18 179.49 881.23 172.19 887.47 165.00 890.03 161.26 891.37 159.48 890.71 156.00 891.21 156.00 891.21 149.00 893.00 149.00 893.00 149.00 893.00 144.00 907.00 144.00 907.00 150.92 912.00 146.25 912.89 149.18 917.78 150.76 920.42 153.53 920.93 155.83 922.69 160.20 926.05 161.69 929.71 162.00 935.00 172.27 940.14 174.95 959.54 178.00 970.00 178.00 970.00 161.00 974.00 161.00 974.00 157.16 974.77 154.35 974.62 152.00 978.00 152.00 978.00 204.00 968.00 204.00 968.00 204.00 968.00 199.26 951.00 199.26 951.00 199.26 951.00 205.79 933.00 205.79 933.00 205.79 933.00 205.06 919.00 205.06 919.00 205.06 919.00 210.00 900.00 210.00 900.00 204.65 899.12 198.01 895.52 194.14 891.70 [[Mono (departman)|Mono]] poly 278.09 952.30 265.26 954.83 262.14 957.00 260.19 958.36 260.03 959.06 259.00 961.00 259.00 961.00 274.00 960.00 274.00 960.00 274.00 960.00 275.00 956.00 275.00 956.00 275.00 956.00 275.00 960.00 275.00 960.00 275.00 960.00 290.00 957.00 290.00 957.00 290.00 957.00 290.00 955.00 290.00 955.00 287.42 953.90 284.83 952.87 282.00 952.63 [[Littoral (departman)|Littoral]] </imagemap> |- | [[Atakora (departman)|Atakora]] | [[Natitingou]] | {{center|769,337}} | {{center|20,499}} |- | [[Atlantique (departman)|Atlantique]] | [[Allada]] | {{center|1,396,548}} | {{center|3,233}} |- | [[Borgou (departman)|Borgou]] | [[Parakou]] | {{center|1,202,095}} | {{center|25,856}} |- | [[Collines (departman)|Collines]] | [[Dassa-Zoumé]] | {{center|716,558}} | {{center|13,931}} |- | [[Kouffo (departman)|Kouffo]] | [[Aplahoué]] | {{center|741,895}} | {{center|2,404}} |- | [[Donga (departman)|Donga]] | [[Djougou]] | {{center|542,605}} | {{center|11,126}} |- | [[Littoral (departman)|Littoral]] | [[Cotonou]] | {{center|678,874}} | {{center|79}} |- | [[Mono (departman)|Mono]] | [[Lokossa]] | {{center|495,307}} | {{center|1,605}} |- | [[Ouémé (departman)|Ouémé]] | [[Porto-Novo]] | {{center|1,096,850}} | {{center|1,281}} |- | [[Plateau (departman)|Plateau]] | [[Pobè]] | {{center|624,146}} | {{center|3,264}} |- | [[Zou]] | [[Abomey]] | {{center|851,623}} | {{center|5,243}} |} == Stanovništvo == {{main|Demografija Benina}} [[File:Benin-demography.png|thumb|Grafički prikaz porasta populacije Benina od [[1960.]] godine do [[2010.]] godine. Trend rasta još uvijek je aktualan, uz prosječnu stopu od oko 2.7-2.8%.]] Prema procjeni za [[2018.]] godinu, u Beninu živi 11,340,504 stanovnika, po čemu je 82. zemlja na svijetu.<ref name="WPR">{{Cite web |title=worldpopulationreview.com - Benin |url=http://worldpopulationreview.com/countries/benin-population/ |access-date=2019-06-11 |archive-date=2019-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605153924/http://worldpopulationreview.com/countries/benin-population/ }}</ref> Populacija je od 50-ih godina [[20. vijek|XX. vijeka]] konstantno rasla, tako da se u tom periodu broj stanovnika upeterostručio, s cca. 2,200,000 na cca. 11,300,000 ljudi; godišnja stopa rasta stanovništva iznosi oko 2.8%.<ref name="WPR"/> Prosječna očekivana životna dob iznosi 62 godine. Stanovništvo benina uglavnom je izrazito mlado (gotovo 63% stanovništva je u dobnoj skupini od 0-24 godine), a udjelom starog stanovništva (stariji od 65 godina) od samo 2.7%.<ref name="WPR"/> Najveći postotak stanotvništva Benina nalazi se na razvijenijem jugu zemlje. ;Najveći gradovi u Beninu {{main|Popis gradova u Beninu}} {{Najveći gradovi u Beninu}} === Etnolingtivstička struktura === Na području Benina živi nekoliko desetaka etnolingvističkih skupina koje ugrubo predstavljaju tri velike afričke jezične porodice - [[Nigersko-kongoanski jezici|nigersko-kongoansku]], [[nilo-saharski jezici|nilo-saharsku]] i [[afroazijski jezici|afroazijsku]]. Glavni predstavnici posljednje skupine su [[Hausa|Hause]], koji uglavnom žive kao trgovci na sjeveru zemlje, dok nilo-saharsku porodicu predstavlja narod [[Dɛndi]], potomci [[Carstvo Songhai|Carstva Songhai]]. [[Dɛndi jezik]] dominira na sjeveru zemlje uz [[Niger (rijeka)|rijeku Niger]] te se koristi kao ''[[lingua franca]]'' među muslimanskim zajednicama na sjeveru. Predstavnici nigersko-kongoanskih jezika dijele se u pet skupina: *Narod Boko, koji je danas ograničen na krajnji istok zemlje, govori jezicima iz skupine [[Mande jezici|mande]]; *Narod [[Fulani]], koji nastanjuje sjeveroistok zemlje, koristi [[Senegambijski jezici|senegambijske jezike]]; *Narod [[Joruba]], koji nastanjuje urbana područja, koristi [[Benue-kongoanski jezici|benue-kongoanske jezike]]; *[[Gur jezici]] dominiraju u četiri provincije na sjeveru zemlje, gdje ih koriste brojne etničke skupine; *[[Kwe jezici|Kwe]] i [[gbe jezici]] dominantnu su u južnom i centralnom dijelu zemlje, gdje ih također koriste brojne i raznovrsne etničke skupine. Najbrojnija etnička skupina su pripadnici [[Fon (narod)|naroda Fon]], nakon čega slijede [[Joruba|Jorube]], [[Aja (narod)|Aje]], [[Bariba (narod)|Baribe]], [[Ayizo|Ayizi]], [[Fulani]] i [[Gun (narod)|Guni]]. Uz lučke gradove na jugu stanuju i brojni potomci [[brazil]]skih robova. Europljani su prisutni, mada u malom broju (uglavnom [[Francuzi]]), a prisutan je i određen broj ljudi iz Azije, mahom [[Libanonci|Libanonaca]] i [[Indijci|Indijaca]]. === Religija === {{main|Religija u Beninu}} {{bar box |title=Religija u Beninu (CIA, 2013.)<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |title=Archived copy |access-date=6 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406113854/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |archive-date=6 April 2011 |dead-url=no |df=dmy-all }}</ref> |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{bar percent|[[Kršćanstvo]]|DodgerBlue|48.5}} {{bar percent|[[Islam]]|green|27.7}} {{bar percent|Ostale / areligiozni|yellow|12.2}} {{bar percent|[[Vudu]]|gold|11.6}} }} Predominantna religija u Beninu je [[kršćanstvo]] (48.5%, [[2013.]]), među kojima su najdominantnija denominacija [[katolicizam|katolici]] (oko 30%). Nešto manje od 30% stanovništva (27.7%) su [[Islam|muslimani]], dok se nešto više od 10% stanovnika (11.6%) izjasnilo pripadnicima [[Vudu|zaparnoafričkog vudua]]. Ostale religije, kao i oni areligiozni, čine 12.2% stanovništva. Značajno prisustvo imaju i tradicionalne religije, poput [[animizam|animističkih]] skupina u [[Atakota (departman)|departmanu Atakora]], pobornika [[vudu]]a i religije [[Òrìṣà]] među narodima [[Joruba]] i [[Tado (narod)|Tado]] u centralnom i južnom dijelu države. Grad [[Ouidah]] se smatra duhovnim centrom beninskog vudua. Kršćanstvo je predominantno na jugu i u središtu Benina, dok su muslimanske zajednice dominantne na sjeveru zemlje. == Gospodarstvo == {| class="wikitable" style="text-align: left;" align="right" |- ! colspan="4" | Glavni trgovinski partneri<br>Benina za 2017. godinu<ref name="CIAWFBN"/> |- ! colspan="2" |Izvoz ! colspan="2" |Uvoz |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Bangladeš}} |style="font-size:smaller"| {{center|18.1%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Tajland}} |style="font-size:smaller"| {{center|18.1%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Indija}} |style="font-size:smaller"| {{center|10.7%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Indija}} |style="font-size:smaller"| {{center|15.9%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Ukrajina}} |style="font-size:smaller"| {{center|9%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Francuska}} |style="font-size:smaller"| {{center|8.5%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Niger}} |style="font-size:smaller"| {{center|8.1%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Kina}} |style="font-size:smaller"| {{center|7.5%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Kina}} |style="font-size:smaller"| {{center|7.7%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Togo}} |style="font-size:smaller"| {{center|5.9%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Nigerija}} |style="font-size:smaller"| {{center|7.2%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Nizozemska}} |style="font-size:smaller"| {{center|4.3%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Turska}} |style="font-size:smaller"| {{center|4%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Belgija}} |style="font-size:smaller"| {{center|4.3%}} |} Unatoč činjenici da je jedna od razvijenijih afričkih zemalja, Benin se globalno i dalje smatra nerazvijenom zemljom, a njegovo gospodarstvo se još uvijek temelji na [[samoodrživa poljoprivreda|samoodrživoj poljoprivredi]] i [[pamuk]]u kao glavnom proizvodu.<ref name="LZMK"/> Trgovina i proizvodnja pamuka čine gotovo 40% [[BDP]]-a, a pamuk sačinjava čak 80% službene vanjske trgovine. Ostali značajni proizvodi su [[tekstil]], proizvodi od [[palma|palmi]] i [[kakao]]. Sjemenke i žitarice se uglavnom uzgajaju radi lokalne opskrbe. Početkom [[1980e|80-ih]] godina, Benin se uspio probiti i na međunarodno tržište [[nafta|naftom]] zahvaljujući skromnim nalazišima nedaleko od obale, međutim proizvodnja je u posljednjim godinama obustavljena, iako se polagano otkrivaju nova nalazišta. Skroman doprinos gospodarstvu daje i ribarstvo, koje je primarno lokalnog značaja, ali sačinjava i dio izvoza. Za [[2018.]] godinu, nominalni [[BDP]] je bio u porastu i iznosio je $10.456 milijardi, dok je [[PPP]] također bio u porastu, s iznosom od $27.718 milijardi.<ref name="IMFWEOBJ">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=55&pr.y=14&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=638&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=28 May 2019}}</ref> Od [[2015.]] godine, Benin bilježi stalni porast BDP-a, koji je [[2018.]] godine iznosio čak 6%.<ref name=" World Bank">{{cite web|url= https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/29801/9781464812576.pdf|title= World Bank forecasts for Benin, June 2018 (p. 153) |publisher=[[World Bank]]|accessdate=11 September 2018}}</ref> Izvoz je za [[2017.]] godinu iznosio $1.974 milijardi, dok je uvoz bio $2.787 milijardi.<ref name="CIAWFBN">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=1 February 2019 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918224251/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/bn.html |dead-url=yes }}</ref> == Kultura == {{main|Beninska književnost|Beninska muzika|Beninska kuhinja}} [[File:Who's coming ?.jpg|thumb|left|Tradicionalna ženska muzička skupina iz Benina]] Kultura u Beninu spoj je višestoljetne [[Afrička kultura|kulture lokalnih plemena i naroda]] koji su nastanjivali područje puno prije nego su došli prvi Europljani; značajniji trag na historiju i kulturu Benina ostavili su [[Portugalci]] i [[Francuzi]], s tim da je potonja bolje prošla kroz test vremena od ove prve. Utjecaj afričkih kultura vidljiv je u plesu, likovnoj umjetnosti, kuhinji, folklori i u davanju imena, mada mahom na jugu Benina,<ref>[http://www.merriam-webster.com/concise/Akwamu Akwamu – Encyclopedia Article and More from] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112122016/http://www.merriam-webster.com/concise/akwamu |date=12 January 2012 }}. Merriam-Webster (13 August 2010), retrieved 15 August 2012</ref> dok je francuski (i generalno europski) utjecaj vidljiv u književnosti, muzici i sportu. Prije dolaska Europljana, beninska književnost je imala dugogodišnju usmenu tradiciju;<ref>{{cite web|title=Benin|url=http://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryBeninEN.html|accessdate=30 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813054658/http://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryBeninEN.html|archive-date=13 August 2011|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> prvi roman beninske književnosti, ''[[L'Esclave (roman)|L'Esclave]]'', napisan je tek [[1929.]] godine od strane [[Félix Couchoro|Félixa Couchoroa]] i to na francuskom jeziku. Sam [[francuski jezik]] je službeni jezik u zemlji, međutim u školama se uči tek u višim razredima, uz izuzetak bogatijih škola, gdje se uči od ranije dobi; inače se u osnovnim školama koriste lokalni jezici. Suvremena beninska muzika razvijala se pod različiti utjecajima - [[rock]], [[funk]], [[jazz]], [[soul]], [[kongoanska rumba]], [[kabare]], [[highlife]] - a njihova globalno najpoznatija pjevačica, [[Angélique Kidjo]], izdala je dvadesetak albuma i ostvarila značajnu karijeru u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. Ostali značajni muzičari su kompozitor [[Wally Badarou]] te pjevač [[Gnonnas Pedro]]. Uz njih, značajnu međunarodnu karijeru ostvario je i glumac [[Djimon Hounsou]], koji je glumio u seriji američkih filmova. Od likovnih umjetnika, značajan međunarodni ugled uživaju [[Georges Adéagbo]], [[Meschac Gaba]], [[Romuald Hazoumè]], [[Dominique Zinkpè]] i [[Emo de Medeiros]]. Po pitanju sporta, daleko najpopularniji nacionalni sport je [[nogomet]], mada [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|nacionalna reprezentacija]] nikada nije imala značajnijih rezultata; od beninskih nogometaša, značajnu međunarodnu karijeru izgradio je [[Stéphane Sessègnon]]. == Obrazovanje == {{main|Obrazovanje u Beninu}} [[File:BEN 2001-007-S20.jpg|300px|thumb|Osnovnoškolska djeca u Beninu, [[2011.]] godina.]] Prema podacima za [[2015.]] godinu, Benin je imao jednu od najviših stopa nepismenosti u svijetu; procjena za opću stopu iznosila je 38.4%, dok su brojke za muškarce iznosile 49.9%, odnosno 27.3% za žene. S druge strane, danas je proces općeg osnovnog obrazovanja u Beninu potpuno realiziran, a 54% djece je upisano u srednje škole, prema [[UNESCO]]-vim podacima za [[2013.]] godinu. Ovo je posebno značajno u svjetlu činjenice da školstvo u Beninu nije bilo besplatno sve do [[2007.]] godine,<ref name="ilab">{{cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2000/af/861.htm|title=Benin|date=23 February 2001|publisher=U. S. Department of State|work=Country Reports on Human Rights Practices|accessdate=17 September 2010|df=dmy-all}}</ref> kada su u sklopu obrazovnih reformi ukinute školarine.<ref name="UnescoBenin">{{cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/africa/benin/|title=Benin|publisher=U. N. Educational, Scientific and Cultural Organization|accessdate=17 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913193731/http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/africa/benin/|archive-date=13 September 2010|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Nastava se odvija na [[Francuski jezik|francuskom jeziku]], a ocjene se kreću od 0 do 20. Osnovno obrazovanje traje šest godina, srednje ukupno sedam, a sveučilišno tri za diplomski i četiri za magistarski studij.<ref name=embassy>[http://cotonou.usembassy.gov/facts_about_benin.html THE EDUCATIONAL SYSTEM OF BENIN REPUBLIC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727020409/http://cotonou.usembassy.gov/facts_about_benin.html |date=2008-07-27 }}. Embassy of the United States, Cotonou, Benin. ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''</ref> Od [[2009.]] godine, država je ulagala minimalno 4% BDP-a u obrazovanje, što se do [[2015.]] godine popelo na 4.4%. Ukupno 0.97% BDP-a išlo je u tercijarno obrazovanje,<ref name=":0">{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=West Africa. In: UNESCO Science Report: towards 2030|last=Essegbey|first=George|last2=Diaby|first2=Nouhou|last3=Konté|first3=Almamy|last4=|first4=|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=471–497|access-date=12 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630025557/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=30 June 2017|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> posljedica čega je bio značajan porast upisanih na sveučilišta u zemlji. Glavni univerzitet u zemlji je [[Nacionalni univerzitet Benina]] u [[Abomey]]ju. == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Benin}} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1064527.stm Country Profile] from [[BBC News]] * {{CIA World Factbook link|bn|Benin}} * [https://web.archive.org/web/20090507211758/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/benin.htm Benin] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Africa/Benin/|Benin}} * [[commons:Atlas of Benin]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BJ Forecasts for Benin Development] ; Vlada * {{fr icon}} [http://www.gouv.bj/ Government of Benin] (official site) * [https://web.archive.org/web/20080813074351/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/benin.html Chief of State and Cabinet Members] ; Mediji * [http://www-sul.stanford.edu/depts/ssrg/africa/benin/benin-newspapers-news.html Directory of Benin news sources] from Stanford University ;Trgovina * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/BEN/Year/2010/Summary World Bank Benin 2010 Summary Trade Statistics] ;Sport * [http://post.mnsun.com/2016/06/22/duo-develops-nonprofit-organization-baseball-in-benin/ Baseball] {{Afrika}} {{Zemlje članice Pokreta nesvrstanih}} {{Frankofonija}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Benin| ]] [[Kategorija:Države u Africi]] r7a35lwh9b2sxerqah7gchuuuh2lm3r 42652935 42652932 2026-07-11T02:28:13Z Edgar Allan Poe 29250 42652935 wikitext text/x-wiki {{Infokutija zemlja | mikronacija = | konvencionalno_dugo_ime = Republika Benin | ime = | izvorno_ime = ''République du Bénin'' | ime_genitiv = Benina | status = | zastava = Flag of Benin.svg | alt_flag = | zastava2 = | alt_flag2 = | grb = Coat of arms of Benin.svg | alt_coat = | tip_simbola = Grb | geslo = ''Fraternité, Justice, Travail'' | geslo_prijevod = Bratstvo, pravda, rad | državna_himna = [[L'Aube nouvelle]] | kraljevska_himna = | drugi_simbol = | tekst_simbol = | drugi_tip_simbola = | tekst_tipa_simbola = | slika_karte = Benin on the globe (Africa centered).svg | loctext = | alt_map = | opis_karte = | slika_karte2 = | alt_map2 = | opis_karte2 = | glavni_grad = [[Porto-Novo]] | latd = 6 | latm = 29 | latNS = N | longd = 2 | longm = 36 | longEW = E | najveći_grad = [[Cotonou]]{{sup|a}} | tip_najvećeg_naselja = grad | najveće_naselje = | službeni_jezici = [[francuski jezik]] | nacionalni_jezici = | regionalni_jezici = | etničke_grupe = | etničke_grupe_godina = | religija = | demonim = | org_tip = | članstvo = | tip_vlasti = {{nowrap|[[Prezidencijalizam|Predsjednička]] [[republika]]}} | vođa_titula1 = [[Predsjednik Benina|Predsjednik]] | vođa_ime1 = [[Romuald Wadagni]] | vođa_titula2 = [[Potpredsjednik Benina|Potpredsjednica]] | vođa_ime2 = [[Mariam Chabi Talata]] | vođa_titula3 = | vođa_ime3 = | vođa_titula4 = | vođa_ime4 = | vođa_titula5 = | vođa_ime5 = | vođa_titula6 = | vođa_ime6 = | vođa_titula7 = | vođa_ime7 = | vođa_titula8 = | vođa_ime8 = | vođa_titula9 = | vođa_ime9 = | zakonodavac = [[Narodna skupština (Benin)|Narodna skupština]] | gornji_dom = | donji_dom = | suverenitet_tip = Nezavisnost | suverenitet_napomena = | uspostava_događaj1 = od [[Francuska|Francuske]] | uspostava_datum1 = [[1. kolovoza]] [[1960.]] | uspostava_događaj2 = | uspostava_datum2 = | uspostava_događaj3 = | uspostava_datum3 = | uspostava_događaj4 = | uspostava_datum4 = | uspostava_događaj5 = | uspostava_datum5 = | uspostava_događaj6 = | uspostava_datum6 = | uspostava_događaj7 = | uspostava_datum7 = | uspostava_događaj8 = | uspostava_datum8 = | uspostava_događaj9 = | uspostava_datum9 = | uspostava_događaj10 = | uspostava_datum10 = | uspostava_događaj11 = | uspostava_datum11 = | uspostava_događaj12 = | uspostava_datum12 = | površina_km2 = 114763 | površina_oznaka = Ukupno | površina_fusnota = | površina_rang = 100 | vode = 0.4 | površina_oznaka2 = | površina_podaci2 = | površina_oznaka3 = | površina_podaci3 = | stanovništvo_proc = 10,872,298 | stanovništvo_proc_godina = [[2016.]] | stanovništvo_proc_rang = 82 | stanovništvo_oznaka2 = | stanovništvo_podaci2 = | stanovništvo_oznaka3 = | stanovništvo_podaci3 = | stanovništvo_popis = | stanovništvo_popis_godina = | stanovništvo_popis_rang = | gustoća_stanovništva = 94.8 | stanovništvo_gustina_rang = 120 | broj_članica = | GDP_PPP = $27.546 mlrd. | GDP_PPP_rang = 137 | GDP_PPP_godina = [[2018.]] | GDP_PPP_per_capita = $2,411 | GDP_PPP_per_capita_rang = 163 | GDP_nominal = $10.546 mlrd. | GDP_nominal_rang = 141 | GDP_nominal_godina = [[2018.]] | GDP_nominal_per_capita = $923 | GDP_nominal_per_capita_rang = 163 | Gini = 47.8 | Gini_ref = | Gini_rang = | Gini_godina = [[2015]] | Gini_promjena = increase | HDI = 0.485 | HDI_ref = | HDI_rang = 167 | HDI_godina = [[2015]] | HDI_promjena = increase | valuta = {{nowrap|[[zapadnoafrički CFA franak]]}} | valuta_kod = XOF | vremenska_zona = [[Zapadnoafričko vrijeme|WAT]] | utc_nadom = +1 | vremenska_zona_DST = | utc_nadom_DST = | DST_napomena = | antipodi = | datum_format = | pozivni_broj = +229 | svetac_zaštitnik = | internetski_nastavak = [[.bj]] | službeni_website = | slika_karte3 = | širina_karte = | alt_map3 = | opis_karte3 = | fusnota_a = | fusnota_b = | fusnota_c = | fusnota_d = | fusnota_e = | fusnota_f = | fusnota_g = | fusnota_h = | fusnota_1 = | fusnota_2 = | fusnota_3 = | fusnota_4 = | fusnota_5 = | fusnota_6 = | fusnota_7 = | fusnota_8 = | komentar = {{sup|a}} Iako je [[Porto-Novo]] [[Ustav Benina|ustavom]] određeni glavni grad Benina, [[Cotonou]] je sjedište vlade i ''de facto'' glavni grad. }} '''Benin''', službeno '''Republika Benin''' ([[francuski]]: ''République du Bénin''), država je u [[Zapadna Afrika|Zapadnoj Africi]]. Na zapadu graniči s [[Togo]]m, na istoku s [[Nigerija|Nigerijom]], a na sjeveru s [[Niger]]om i [[Burkina Faso|Burkinom Faso]]. Većina populacije Benina živi na omanjem obalnom pojasu na jugu zemlje, uz [[Beninski zeljev]], koji čini dio većeg [[Gvinejski zaljev|Gvinejskog zaljeva]].<ref name="HughesHughes1992">{{cite book|last1=Hughes|first1=R. H.|last2=Hughes|first2=J. S.|title=A Directory of African Wetlands|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC|year=1992|publisher=IUCN|isbn=978-2-88032-949-5|page=301|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508163425/https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC|archive-date=8 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Službeni glavni grad je [[Porto-Novo]], međutim sjedište vlade nalazi se u gradu [[Cotonou]], koji je najveći grad u zemlji i njezin gospodarski centar. Benin ima površinu od 114,763 km{{sup|2}},<ref name=AS2010>{{Cite report |date=2012 |title=Annuaire statistique 2010 |language=fr |url=http://www.insae-bj.org/annuare-statistique.html?file=files/publications/annuel/Annuaire%20statistique%20%20INSAE%202010.pdf |publisher=[[Institut national de la statistique et de l'analyse économique|INSAE]] |page=49 |accessdate=17 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091201/http://www.insae-bj.org/annuare-statistique.html?file=files%2Fpublications%2Fannuel%2FAnnuaire%20statistique%20%20INSAE%202010.pdf# |archivedate=4 March 2016 |deadurl=no |df=dmy-all }}</ref> dok je procijenjena populacija za [[2016.]] godinu iznosila nešto više od 10,800,000 ljudi. Benin je zemlja u tropskom pojasu, a njezino je gospodarstvo uvelike temeljeno na [[poljoprivreda|poljoprivredi]]; glavni izvozi su pamuk i palmino ulje.<ref>[http://www.fao.org/isfp/country-information/benin/en/ "Food and Agriculture Organization of the United Nations"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024021730/http://www.fao.org/isfp/country-information/benin/en/# |date=24 October 2012 }}. United Nations, 29 June 2010.</ref> Službeni jezik u Beninu je [[francuski jezik|francuski]], mada se lokalni jezici poput [[Fon jezik|fona]] i [[Joruba jezik|jorube]] također često koriste. Najveća vjerska skupina u Beninu su [[Katolicizam|katolici]], a prate ih [[islam|muslimani]], [[vudu]] i [[protestantizam|protestanti]]. Benin je član [[UN|Ujedinjenih nacija]], [[Afrička unija|Afričke unije]], [[Pokret nesvrstanih|Pokreta nesvrstanih]], [[Frankofonija|Frankofonije]], [[Organizacija islamske konferencije|Organizacije islamske konferencije]] i drugih međunarodnih organizacija regionalnog, kontinentalnog i globalnog karaktera.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Benin-INTERNATIONAL-COOPERATION.html "Benin – International Cooperation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927233857/http://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Benin-INTERNATIONAL-COOPERATION.html# |date=27 September 2010 }}. Nation Encyclopedia (29 June 2010).</ref> Od [[17. vijek|XVII.]] do [[19. vijek|XIX. vijeka]], najznačajniji entiteti na području današnjeg Benina bili su [[Kraljevstvo Dahomej]], grad-država [[Porto-Novo]] te serija manjih, plemenskih entiteta na sjeveru. Zbog velikog broja robova koji su s ovog područja transportirani u [[Novi svijet]], područje je još od [[17. vijek|XVII. vijeka]] bilo poznato kao [[Obala robova]]. Nakon ukidanja ropstva, [[Francuska]] je preuzela kontrolu nad teritorijem te mu nadjenula ime [[Francuski Dahomej]]. [[Republika Dahomej]] proglašena je [[1958.]] godine, a [[1. kolovoza]] [[1960.]] je stekla potpunu nezavisnost od Francuske. Nezavisni Dahomej imao je burnu prošlost prepunu prevrata, vojnih udara i borbi za uspostavu demokracije. Od [[1975.]] do [[1990.]] godine, bio je uređen kao komunistička, jednopartijska [[Narodna Republika Benin]]. Višestranačje je uvedeno [[1990.]] godine, kada je proglašena Republika Benin.<ref name="Ibp Usa p85">''Ibp Usa. Global Logistics Assessments Reports Handbook: Strategic Transportation and Customs Information for Selected Countries'', p. 85. Int'l Business Publications, 2008. {{ISBN|0-7397-6603-1}}</ref> == Etimologija == Za vrijeme kolonijalnog perioda, Benin je nosio lokalni i historijski naziv '''[[Dahomej]]'''. Od [[1975.]] godine koristi se naziv '''Benin''',<ref name="LeaRowe2001">{{cite book|editor1-last=Lea|editor1-first=David|editor2-last=Rowe|editor2-first=Annamarie|title=A Political Chronology of Africa|url=https://books.google.com/books?id=ROR1xreEJTsC|year=2001|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-116-2|page=33|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603214006/https://books.google.com/books?id=ROR1xreEJTsC|archive-date=3 June 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> prema [[Beninski zaljev|Beninskom zaljevu]], u kojem država leži. Zaljevu su ime dali Europljani prema [[Kraljevstvo Benin|Kraljevstvu Benin]], koje se nalazi u današnjoj [[Nigerija|Nigeriji]]. Država Benin nema nikakve poveznice s današnjim [[Benin City]]jem u Nigeriji, kao ni s [[Beninska bronca|beninskom broncom]]. Sama riječ "Benin" nastala je krivim izgovorom grada Ubinu (danas [[Benin City]]) od strane [[portugal]]skih kolonizatora. Suvremeni naziv Benin izabran je zbog neutralnosti termina. Naime, termin "Dahomej" se izvorno odnosio na [[Fon (narod)|fonsko]] [[Kraljevstvo Dahomej]], koje je obuhvaćalo južnu trećinu zemlje te se tako nije odnosilo na grad-državu [[Porto-Novo]] (koja je bila država rivalskog naroda [[Joruba]]), centralni Benin (gdje su Jorube također bili dominantni), multietnički sjeverni sektor zemlje, kao ni na kraljevstvo naroda [[Bariba]] na sjeveroistoku zemlje.<ref name="Smith2008">{{cite book|editor-last=Smith|editor-first=Bonnie G.|title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History, Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC|year=2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514890-9|page=535|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122235631/https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC|archive-date=22 November 2015|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> == Historija == {{main|Historija Benina}} [[File:Cotonou Station in 1930s.JPG|thumb|left|320px|Željeznički kolodvor u gradu [[Cotonou]] tokom [[1930e|1930-ih]] godina, prikazan u [[japan]]skoj knjizi ''Svjetlo i tama južnih mora''.]] Do [[Europa|europske]] kolonizacije, na području Benina nalazilo se nekoliko moćnih plemenskih država uz obalu (najmoćnija među kojima je bila ona naroda [[Aja (narod)|Aja]], ali značajnu ulogu imali su i narodi [[Joruba]] i [[Gbe]]), koje su značajne prihode ostvarivale u trgovini robljem, uglavnom ratnim zarobljenicima, te značajne skupine plemena u unutrašnjosti zemlje (tu se posebno ističe narod [[Bariba]]). Do kraja [[17. vijek|XVII.]] i početka [[18. vijek|XVIII. vijeka]], najmoćnija vojna sila bilo je [[Carstvo Oyo]], koje je imalo svoj teritorij istočno od modernog Benina; to se promijenilo u navedenom periodu, kada je [[Fon (narod)|narod Fon]] osnovao [[Kraljevstvo Dahomej]] na platou oko [[Abomey]]ja, a isto je ubrzo počelo osvajati teritorije uz obalu. [[Kraljevstvo Dahomej]] bilo je poznato po svojoj tradiciji. Mladi dječaci su od najranije dobi služili starijim vojnicima i učili vojne običaje,<ref name="Harms2002">{{cite book|last=Harms|first=Robert W.|title=The Diligent: A Voyage Through the Worlds of the Slave Trade|url=https://books.google.com/books?id=0YILMba_EnoC|year=2002|publisher=Basic Books|isbn=978-0-465-02872-6|page=172|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509061636/https://books.google.com/books?id=0YILMba_EnoC|archive-date=9 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all|archivedate=2016-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160509061636/https://books.google.com/books?id=0YILMba_EnoC|deadurl=yes}}</ref> a posebno je bila poznata elitna jedinica žena, "Ahosi" ("naše majke"), koje se europski istraživačima nazivali "[[Dahomejske Amazonke|Dahomejskim Amazonkama]]"; zemlja je uživala nadimak "crna [[Sparta]]" u tom periodu.<ref name="Alpern1998">{{cite book|last=Alpern|first=Stanley B.|title=Amazons of Black Sparta: The Women Warriors of Dahomey|url=https://books.google.com/books?id=Fdtg4e5_WoIC|year=1998|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|isbn=978-1-85065-362-2|page=37|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506013639/https://books.google.com/books?id=Fdtg4e5_WoIC|archive-date=6 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Zarobljenike iz svojih vojnih pothvata su prodavali u roblje (cijela je regija zbog plodne trgovine bila znana kao [[Obala robova]])<ref>[http://www.foxnews.com/story/0,2933,91575,00.html African Ambassador Apologizes for Slavery Role] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522233737/http://www.foxnews.com/story/0,2933,91575,00.html |date=22 May 2010 }}. FOXNews.com. 10 July 2003</ref> i dijelom ih prema [[Dahomejski godišnji običaji|običajima ritualno pogubljavali]]. Pogubljavanja i zabrana transatlantske trgovine robljem ([[1807.]]) dovela je do smanjenja zarade i slabljenja kraljevstva, pa su tako od 1885. portugalski trgovački borodovi, koji su od [[1472.]] godine imali sporazum s Dahomejom, napustili priobalno područje i trgovinu, preselivši se u [[Brazil]]. Slabljenje kraljevstva u drugoj polovici [[19. vijek|XIX. vijeka]] omogućilo je [[Francuska|Francuskoj]] da bez većih problema osvoji teritorij i pretvori ga u koloniju [[Francuski Dahomej]], koji je [[1899.]] godine integriran u [[Francuska Zapadna Afrika|Francusku Zapadnu Afriku]]. Francuzi su [[1958.]] godine dali autonomiju [[Republika Dahomej|Republici Dahomej]], a potpunu nezavisnost nova je republika stekla [[1. kolovoza]] [[1960.]] godine, što se danas slavi kao državni praznik;<ref>{{Cite news |url=http://apanews.net/en/news/president-sirleaf-congratulates-benin-on-57th-independence-anniversary |title=President Sirleaf congratulates Benin on 57th Independence Anniversary |date=2017-07-31 |work=Agence de Presse Africane |access-date=2018-07-30 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180730234816/http://apanews.net/en/news/president-sirleaf-congratulates-benin-on-57th-independence-anniversary |archive-date=30 July 2018 |dead-url=no |df=dmy-all }}</ref> prvi predsjednik Dahomeja bio je [[Hubert Maga]].<ref name="Stokes2009">{{cite book|editor-last=Stokes|editor-first=Jamie|title=Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East: L to Z|url=https://books.google.com/books?id=gaFvrgEACAAJ|date=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7158-6|page=229|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160503171808/https://books.google.com/books?id=gaFvrgEACAAJ|archive-date=3 May 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="Araujo2010">{{cite book|last=Araujo|first=Ana Lucia|title=Public Memory of Slavery: Victims and Perpetrators in the South Atlantic|url=https://books.google.com/books?id=kymzngEACAAJ|year=2010|publisher=Cambria Press|isbn=978-1-60497-714-1|page=111|access-date=12 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617084013/https://books.google.com/books?id=kymzngEACAAJ|archive-date=17 June 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Nedugo nakon sticanja nezavisnosti, došlo je do podjela u oslobodilačkom pokretu i brojnih državnih udara iz kojih je kao pobjednik [[1972.]] izašao bojnik [[Mathieu Kérékou]]. Novi je predsjednik uveo politiku utemeljenu na [[Marksizam-lenjinizam|marksizmu-lenjinizmu]] s nacionalizacijama i planiranom ekonomijom; ime države promijenjeno je u [[Narodna Republika Benin]].<ref name="Dickovick2012">{{cite book|author=Dickovick, J. Tyler|title=Africa 2012|url=https://books.google.com/books?id=NdyYjQxd7uEC&pg=PA69|accessdate=5 March 2013|date=9 August 2012|publisher=Stryker Post|isbn=978-1-61048-882-2|page=69|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602033328/http://books.google.com/books?id=NdyYjQxd7uEC&pg=PA69|archive-date=2 June 2013|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref><ref name="HoungnikpoDecalo2012">{{cite book|last1=Houngnikpo|first1=Mathurin C.|last2=Decalo|first2=Samuel|title=Historical Dictionary of Benin|url=https://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC&pg=PR33|accessdate=5 March 2013|date=14 December 2012|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7171-7|page=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20140423214217/http://books.google.com/books?id=0yGPTsRubWEC&pg=PR33|archive-date=23 April 2014|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Kérékou je krajem 80-ih odbacio marksističku ideologiju, a [[1. ožujka]] [[1990.]] godine je ime države službeno promijenjeno u Republika Benin.<ref>{{cite web|url=http://flagspot.net/flags/bj.html|title=Benin|publisher=Flagspot.net|accessdate=2 May 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612012647/http://flagspot.net/flags/bj.html|archive-date=12 June 2010|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Godine [[1991.]], Kérékou je poražen na izborima i postao je prvi crni afrički predsjednik koji je mirno sišao s vlasti nakon izbornog poraza. Vratio se na vlast nakon pobjede na izborima [[1996.]] godine. Nakon ponovne pobjede [[2001.]] godine, Kérékou se nije kandidirao na izborima [[2006.]], te su ga mnogi hvalili što nije pokušao promijeniti ustav kako bi dobio mogućnost ostanka na vlasti. Na izborima [[2006.]] pobijedio je [[Yayi Boni]], koji je na vlasti ostao do [[2016.]] godine, kada ga je, nakon što mu je ustav zabranio kandidiranje za treći mandat, naslijedio poduzetnik [[Patrice Talon]].<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-benin-election-idUSKCN0X31QO|title=Businessman sworn in as Benin's president|date=6 April 2016|newspaper=Reuters|access-date=1 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417043022/http://www.reuters.com/article/us-benin-election-idUSKCN0X31QO|archive-date=17 April 2016|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> == Geografija == {{main|Geografija Benina}} Benin se nalazi u [[Zapadna Afrika|zapadnoj Africi]], smješten između 6° i 13° sjeverno te 0° i 4° istočno. Na zapadu graniči s [[Togo]]m, na sjeveru s [[Burkina Faso|Burkinom Faso]] i [[Niger]]om te s [[Nigerija|Nigerijom]] na istoku. Na jugu, Benin izlazi na [[Beninski zaljev]], koji je dio većeg [[Gvinejski zaljev|Gvinejskog zaljeva]]. Beninska obala široka je tek 121 km, međutim najveća širina koju zemlja doseže, na sjeveru, iznosi 325 km. Po pitanju reljefa, Benin pokazuje vrlo malo oscilacija te se može podijeliti na četiri veće zone od juga prema sjeveru. Izrazito niske, pješčane poljane uz obalu na jugu zemlje ne prelaze 10 metara visine. To područje obiluje močvarama te je prepuno laguna i manjih jezera koje su povezane s [[ocean]]om. U pozadini tih poljana nalazi [[gvinejski šumsko-savanski mozaik]], koji se prostire diljem južnobeninskih platoa, a visinom se kreće od 20 do 200 metara. To područje presjecaju doline koje se nalaze uz tokove rijeka [[Couffo (rijeka)|Couffo]], [[Zou (rijeka)|Zou]] i [[Ouémé (rijeka)|Ouémé]]. Treća regija je ispunjena je brdima i sličnim uzvisinama, koje rijetko dosežu 400 metara nadmorske visine. Na sjeveru zemlje nalazi se planinski lanac [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]], koji se dalje proteže u [[Togo]]; tu se nalazi i najviši vrh Benina, [[Mont Sokbaro]], visok tek 658 metara. Na sjeveru zemlje nalazi se i kompleks nacionalnih parkova [[Nacionalni park W|W]]-[[Nacionalni park Arly|Arly]]-[[Nacionalni park Pendjari|Pendjari]], kog Benin dijeli sa susjednim [[Niger]]om i [[Burkina Faso|Burkina Faso]]; parkovi su zaštićeni od strane [[UNESCO]]-a i predstavljaju značajnu turističku atrakciju u regiji zbog bogate flore i faune.<ref name=bn>[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/6761.htm "Background Note: Benin"] . U.S. Department of State (June 2008). {{PD-notice}}</ref> <gallery mode="packed-hover" caption="Geografija Benina"> File:Pendjari Fluss.JPG|Rijeka [[Pendjari (rijeka)|Pendjari]] čini prirodnu granicu Benina s [[Burkina Faso|Burkinom Faso]] File:Elephants Pendjari.jpg|[[Savana|Savane]] u [[Nacionalni park Pendjari|NP Pendjari]] u kojima obitavaju [[slon]]ovi File:Fishermen near Ganvie Benin 2017.jpg|Ribarstvo je značajna lokalna djelatnost na jugu zemlje, gdje su brojne lagune i jezera, poput [[Nokoué (jezero)|ovoga]] kraj mjesta [[Ganvié]] File:Chutes de Tanougou (3).jpg|Slapovi [[Tanougou]] u Beninu File:Atakora Benin Batia.jpg|Iako je Benin primarno nizinska zemlja, na sjeveru zemlje se nalazi značajni planinski lanac [[Atakora (planinski lanac)|Atakora]] </gallery> === Klima === [[File:Benin map of Köppen climate classification.svg|thumb|200px|[[Köppenova klasifikacija klime]] pokazuje samo dvije izražene klimatske zone u Beninu.]] Klima u Beninu je topla i vlažna. Tokom godine se izmjenjuju dva kišna i dva sušna perioda, a godišnja razina padalina uz obalu je oko 1,300 mm. Principijelna kišna sezona traje od travnja do kraja srpnja, uz kraći kišni period od kraja rujna do studenog. Glavna suha sezona je od prosinca do travnja, uz kraći sušni period od kraja srpnja do početka rujna. Temperature i vlažnost su dosta visoki uz tropsku obalu. U najvećem gradu, [[Cotonou]]u, prosječni minimum i maksum iznose 24°C, odnosno 31°C. Prema [[Köppenova klasifikacija klime|Köppenovoj klasifikaciji klime]], Benin ima samo dvije izražene klimatske zone.<ref name=bn/> Temperaturne varijacije se povećavaju kako se krećemo prema sjeveru, preko savana i platoa do [[Sahel]]a. Od prosinca do ožujka diljem zemlje puše suhi vjetar znan kao [[harmatan]], a koji solazi iz [[Sahara|Sahare]]; harmatan ima značajan utjecaj na vegetaciju u Beninu.<ref name=bn/> == Politika == {{main|Politika Benina}} Prema [[Ustav Benina|Ustavu]], Benin je [[Prezidencijalizam|predsjednička]] [[republika]] s [[Predstavnička demokracija|predstavničkom demokracijom]], u sklopu koje je [[predsjednik Benina]] istovremeno i [[državni poglavar]] i [[predsjednik vlade]] unutar [[Višestranačje|višestranačkog političkog sistema]]. Vlada i predsjednik predstavljaju izvršnu vlast, dok je zakonodavna vlast podijeljena između vlade i parlamenta, [[Narodna skupština (Benin)|Narodne skupštine]]. Sudbena vlast je nezavisna od izvršne i zakonodavne vlasti. Sudbenu vlast provode Ustavni sud (''Court constitutionnelle''), sa 7 članova imenovanih za jedan mandat od 5 godina te Vrhovni sud (''Court suprême''), čijeg predsjednika imenuje predsjednik republike za mandat od 5 godina.<ref name="LZMK">[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=6925 Benin] na enciklopedija.hr ([http://www.enciklopedija.hr/upute.aspx dozvola])</ref> Aktualni [[Ustav Benina]] donesen je [[1990.]] godine te je bio na snazi u periodu tranzicije prema demokraciji [[1991.]] godine. U kontekstu funkcionalnosti političkog sustava, Benin spada među bolje ocijenjene afričke zemlje; na [[Ibrahimov indeks afričke vlasti|Ibrahimovom indeksu afričke vlasti]] za [[2013.]] godinu nalazio se na 13. mjesto uz značajan dvanaestogodišnji napredak. Uz to, našao se na 18. mjestu među afričkim zemljama po pitanju sigurnosti, vladavine prava, participacije i ljudskih prava.<ref name=IIAG>{{cite web|title=2014 Ibrahim Index of African Governance (IIAG)|publisher=[[Mo Ibrahim Foundation]]|date=2014|url=http://www.moibrahimfoundation.org/interact/|accessdate=16 April 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130530015728/http://www.moibrahimfoundation.org/interact/|archivedate=30 May 2013|df=dmy-all}}</ref> U rangiranju udruge [[Novinari bez granica]], Benin se nalazio na 53. mjestu (od 169 zemalja) po pitanju slobode medija. S druge strane, korupcija je, kao i u većini Afričkih zemalja, gorući problem; godine [[2005.]] je Benin rangiran na 88. mjestu (od 159 zemalja) po pitanju korumpiranosti policije, gospodarstvenika i političara.<ref>{{cite web|url=http://www.nationmaster.com/graph/gov_cor-government-corruption|title=Countries Compared by Government > Government corruption rating. International Statistics at NationMaster.com|work=nationmaster.com|access-date=13 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208015202/http://www.nationmaster.com/graph/gov_cor-government-corruption|archive-date=8 February 2011|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> === Administrativna podjela === {{main|Departmani Benina|Općine Benina}} Glavne administrativne jedinice u Beninu su [[Departmani Benina|departmani]] (''départements''), kojih trenutno ima 12. Do [[1999.]] godine, Benin je imao šest departmana, koji su nakon administrativne reforme podijeljeni tako da je nastalo aktualnih dvanaest; deparmatni su svoja središta dobili tokom [[2008.]] godine. Departmani se dalje dijele na [[Općine Benina|općine]] (''communes''), kojih od [[1999.]] godine ima 77. {| cellpadding=2 cellspacing=0 class="wikitable sortable" width="100%" |- !Departman !Glavni grad<ref>[http://gouv.bj/communique-du-conseil-des-ministres-du-22-juin-2016/ Communiqué du Conseil des Ministres du 22 Juin 2016 | Portail Officiel du Gouvernement Béninois] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190125073621/https://www.gouv.bj//communique-du-conseil-des-ministres-du-22-juin-2016/ |date=2019-01-25 }}. Gouv.bj (22 June 2016). Retrieved on 2017-01-02.</ref><ref>[http://www.lanouvelletribune.info/benin/politique/29267-liste-12-prefets-et-chefs-lieux Bénin : liste des 12 nouveaux préfets et des chefs-lieux de départements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120225327/http://www.lanouvelletribune.info/benin/politique/29267-liste-12-prefets-et-chefs-lieux |date=2016-11-20 }}. Lanouvelletribune.info. Retrieved on 2017-01-02.</ref> !Populacija {{small|(2013.)}} !Površina (km<sup>2</sup>)<ref>[http://www.geohive.com/cntry/benin.aspx Benin]. Geohive.com. Retrieved on 2017-01-02.</ref> !Mapa |- | [[Alibori (departman)|Alibori]] | [[Kandi, Benin|Kandi]] | {{center|868,046}} | {{center|26,242}} |rowspan="12"|<imagemap> File:Benin departments named.png|center|200px|Departments of Benin. poly 452.13 201.00 432.37 175.00 432.37 175.00 429.41 171.04 424.48 166.29 425.49 161.00 425.49 161.00 430.99 145.17 430.99 145.17 430.99 145.17 434.73 139.91 434.73 139.91 434.73 139.91 437.47 133.00 437.47 133.00 438.73 130.04 441.97 126.19 440.84 123.09 440.84 123.09 437.00 117.84 437.00 117.84 437.00 117.84 435.46 114.25 435.46 114.25 435.46 114.25 427.78 103.48 427.78 103.48 423.94 99.85 421.52 100.59 418.00 99.08 418.00 99.08 412.00 95.94 412.00 95.94 407.56 94.53 403.87 97.80 399.21 93.69 393.54 88.68 389.49 74.63 388.41 73.22 386.74 71.06 384.29 70.27 382.33 68.51 382.33 68.51 376.63 61.45 376.63 61.45 376.63 61.45 367.91 53.63 367.91 53.63 367.91 53.63 361.27 49.37 361.27 49.37 358.02 46.48 356.56 40.31 353.39 37.60 350.60 35.21 347.18 36.57 343.28 33.20 338.92 29.44 339.95 23.09 331.00 19.63 323.94 16.91 317.88 24.78 310.00 24.00 310.00 24.00 305.70 33.03 305.70 33.03 305.70 33.03 294.00 34.21 294.00 34.21 294.00 34.21 286.00 36.09 286.00 36.09 286.00 36.09 281.00 36.67 281.00 36.67 281.00 36.67 274.00 39.28 274.00 39.28 274.00 39.28 261.00 42.00 261.00 42.00 264.45 68.19 264.13 56.05 268.00 73.00 275.10 74.53 277.32 79.66 270.00 82.00 268.11 85.35 267.76 85.37 264.00 86.00 264.82 97.35 264.58 93.94 261.00 104.00 259.83 107.27 259.88 108.74 257.86 112.00 257.86 112.00 251.03 121.00 251.03 121.00 248.70 125.78 252.41 127.54 246.93 131.96 232.52 143.59 230.29 142.17 216.58 158.00 214.22 160.72 209.02 165.50 208.65 169.00 208.26 172.72 216.24 185.20 218.42 189.00 218.42 189.00 235.30 219.00 235.30 219.00 240.56 228.57 243.98 230.73 244.00 242.00 244.00 242.00 244.00 291.00 244.00 291.00 244.00 292.99 243.77 296.81 245.02 298.40 246.38 300.12 260.71 301.03 263.00 300.38 266.22 299.47 267.09 297.41 272.00 297.06 280.71 296.45 282.90 301.51 287.17 303.70 289.24 304.76 293.61 305.42 296.00 305.53 298.65 306.04 301.42 306.13 304.00 305.53 308.54 303.99 312.26 300.21 316.00 298.52 319.81 296.63 330.39 296.04 333.86 298.52 335.71 299.95 336.06 301.09 337.00 303.00 337.00 303.00 355.00 303.00 355.00 303.00 355.00 303.00 373.00 301.00 373.00 301.00 373.00 301.00 404.00 292.44 404.00 292.44 404.00 292.44 431.00 290.00 431.00 290.00 431.00 290.00 445.00 288.21 445.00 288.21 445.00 288.21 460.00 288.82 460.00 288.82 460.00 288.82 474.00 284.78 474.00 284.78 474.00 284.78 483.00 283.00 483.00 283.00 482.50 274.60 480.55 277.64 476.39 273.57 474.00 271.25 473.50 268.53 471.93 266.37 470.45 264.35 468.05 263.00 467.11 260.90 465.21 256.64 470.40 249.79 470.70 245.00 470.84 242.80 468.02 232.09 467.01 230.00 465.75 227.38 464.06 226.13 463.31 223.00 462.41 219.20 463.69 215.50 465.00 212.00 458.09 210.88 456.07 206.26 452.13 201.00 [[Alibori (departman)|Alibori]] poly 37.46 246.00 37.46 252.00 37.46 252.00 37.46 252.00 35.31 258.00 35.31 258.00 35.31 258.00 34.40 265.00 34.40 265.00 32.65 269.76 26.21 273.58 24.01 278.00 22.52 281.03 24.08 291.52 24.01 296.00 23.82 305.84 20.15 302.44 20.00 313.00 20.00 313.00 20.00 323.00 20.00 323.00 20.00 325.41 19.78 328.58 21.02 330.70 22.40 333.07 26.70 335.76 29.00 337.42 29.00 337.42 45.00 349.37 45.00 349.37 45.00 349.37 82.00 373.20 82.00 373.20 82.00 373.20 107.00 388.27 107.00 388.27 111.81 390.32 114.39 389.60 118.00 390.63 130.19 394.14 122.76 395.20 140.00 395.00 145.96 394.93 151.03 393.89 156.00 390.36 160.95 386.85 170.76 377.10 176.00 375.13 180.62 373.39 183.60 376.89 194.00 376.76 194.00 376.76 214.00 376.76 214.00 376.76 219.13 375.48 220.35 373.34 230.00 371.40 233.97 370.60 241.83 370.30 243.98 366.77 245.17 364.82 245.08 361.23 244.82 359.00 244.34 354.97 239.47 338.13 237.30 335.17 234.48 331.32 229.02 329.01 229.16 323.00 229.33 316.13 237.71 311.47 240.40 307.72 242.31 305.05 241.99 302.12 241.84 299.00 241.84 299.00 241.84 241.00 241.84 241.00 242.00 238.76 242.09 236.16 241.83 234.00 240.65 230.85 237.02 225.12 235.30 222.00 235.30 222.00 222.42 199.00 222.42 199.00 222.42 199.00 211.72 180.00 211.72 180.00 210.41 177.70 207.70 172.35 205.61 171.02 203.63 169.77 200.33 170.06 198.00 169.83 198.00 169.83 179.00 168.01 179.00 168.01 172.75 168.17 171.85 169.55 167.00 170.24 167.00 170.24 159.00 170.24 159.00 170.24 154.87 170.68 148.54 174.29 145.00 173.97 140.61 173.58 139.06 169.50 137.20 167.84 135.56 166.35 130.21 164.35 128.00 163.80 124.03 162.80 116.29 163.66 113.75 167.22 112.30 169.25 112.92 171.08 110.65 173.37 108.55 175.49 104.72 176.40 103.92 180.04 103.92 180.04 105.00 189.00 105.00 189.00 105.00 189.00 95.00 188.00 95.00 188.00 95.20 190.02 95.78 192.77 94.31 194.45 91.55 197.61 77.91 193.83 74.00 193.00 74.12 200.87 77.74 199.74 75.00 211.00 69.72 208.52 68.74 210.16 64.00 213.00 66.47 221.45 72.00 221.45 70.00 232.00 70.00 232.00 63.00 228.56 63.00 228.56 63.00 228.56 57.00 226.73 57.00 226.73 57.00 226.73 49.00 223.00 49.00 223.00 46.19 229.10 45.52 230.06 49.00 236.00 49.00 236.00 40.00 237.00 40.00 237.00 40.00 237.00 37.46 246.00 37.46 246.00 [[Atakora (departman)|Atakora]] poly 457.00 290.83 444.00 290.06 444.00 290.06 444.00 290.06 435.00 291.86 435.00 291.86 435.00 291.86 425.00 291.21 425.00 291.21 425.00 291.21 410.00 293.79 410.00 293.79 410.00 293.79 402.00 294.46 402.00 294.46 390.01 296.62 381.24 303.72 369.00 302.73 362.03 302.17 363.46 303.89 358.00 304.89 358.00 304.89 344.00 304.89 344.00 304.89 338.12 304.96 336.10 304.95 334.00 299.00 330.07 299.00 319.10 298.57 316.00 299.74 311.61 301.39 307.49 307.15 301.00 307.70 297.78 307.97 288.94 306.59 286.17 304.93 282.96 303.00 281.61 300.23 277.00 299.28 267.48 297.31 266.77 302.05 261.99 302.66 261.99 302.66 244.00 302.00 244.00 302.00 243.08 313.35 229.57 314.00 231.24 325.00 232.04 330.24 236.64 331.99 239.44 336.01 241.19 338.53 242.02 342.05 242.86 345.00 244.32 350.15 247.94 360.01 246.57 364.98 244.30 373.20 230.96 372.34 224.00 374.25 215.51 376.59 216.42 381.17 221.00 387.00 215.50 390.69 219.79 394.05 219.41 399.00 219.07 403.42 213.76 408.39 216.95 418.00 221.36 431.25 229.17 432.89 228.89 442.00 228.89 442.00 225.42 471.00 225.42 471.00 224.95 474.53 225.04 479.91 223.07 482.85 220.31 486.96 210.88 486.90 206.10 489.56 200.51 492.67 199.71 502.20 200.09 508.00 200.34 511.83 201.45 517.74 203.85 520.78 206.80 524.50 211.02 524.42 212.39 530.00 213.73 535.43 206.59 553.24 211.74 560.95 217.97 570.28 236.41 563.79 236.00 577.00 236.00 577.00 310.00 577.00 310.00 577.00 312.73 576.99 316.25 577.33 318.43 575.40 320.92 573.20 320.80 569.99 321.32 567.00 322.73 558.85 321.71 561.34 322.24 556.00 322.24 556.00 323.91 547.00 323.91 547.00 324.35 540.98 322.25 532.46 331.00 531.69 332.81 531.53 334.28 532.10 336.00 532.28 341.27 532.85 343.12 529.82 349.00 529.06 353.86 528.43 354.56 530.23 358.00 530.54 361.32 530.83 370.70 528.20 372.73 525.49 374.30 523.40 376.92 513.91 377.58 511.00 377.58 511.00 381.66 497.83 381.66 497.83 381.66 497.83 380.98 486.00 380.98 486.00 380.68 476.61 375.81 477.30 379.29 470.00 383.12 461.98 385.40 466.33 391.98 456.00 396.68 448.63 393.76 447.02 397.31 443.39 401.48 439.14 406.55 441.71 408.94 436.93 410.67 433.46 407.81 429.38 406.94 426.00 405.90 421.94 407.23 418.17 410.22 415.27 412.84 412.73 424.28 408.25 428.00 407.56 433.00 406.65 435.16 409.44 439.24 404.85 441.02 402.86 448.74 392.17 449.44 390.00 452.26 381.29 445.08 373.83 458.00 370.00 458.00 366.84 458.47 359.88 456.98 357.32 455.80 355.29 446.60 348.06 445.26 343.00 444.26 339.23 447.43 333.31 449.10 330.00 452.77 322.74 449.55 322.09 458.00 317.29 459.54 316.42 461.17 315.40 463.00 315.34 465.90 315.25 472.14 319.47 475.00 321.00 475.00 321.00 477.68 312.00 477.68 312.00 477.68 312.00 478.63 305.00 478.63 305.00 478.63 305.00 483.05 295.00 483.05 295.00 483.05 295.00 483.05 285.00 483.05 285.00 483.05 285.00 457.00 290.83 457.00 290.83 [[Borgou (departman)|Borgou]] poly 204.00 378.09 198.00 378.82 198.00 378.82 195.22 379.01 189.99 378.26 187.00 377.91 183.64 377.52 180.15 375.88 177.00 376.43 168.76 377.87 159.89 391.57 150.00 395.14 145.58 396.38 131.55 396.56 127.00 395.14 119.22 393.40 119.53 391.49 109.00 391.00 109.00 391.00 109.00 409.00 109.00 409.00 109.00 409.00 110.00 424.00 110.00 424.00 110.00 424.00 110.00 444.00 110.00 444.00 109.87 453.63 106.71 453.36 105.91 458.00 105.45 460.61 107.25 464.32 108.00 467.00 114.17 468.97 113.93 474.31 114.00 480.00 114.03 482.98 113.74 487.26 114.72 490.00 116.12 493.90 128.70 508.73 132.09 511.78 135.10 514.48 137.49 514.98 139.44 517.27 139.44 517.27 145.51 528.00 145.51 528.00 147.02 531.73 147.68 545.12 148.17 550.00 148.17 550.00 149.00 608.00 149.00 608.00 152.74 607.83 162.55 606.68 166.00 605.70 170.07 604.54 173.60 601.66 178.00 602.89 181.90 603.99 184.73 607.28 188.00 608.84 191.81 610.65 193.97 609.29 198.00 611.73 201.82 614.05 205.90 619.16 213.00 621.59 221.08 624.36 228.08 622.78 236.00 621.00 236.00 621.00 236.86 599.00 236.86 599.00 236.86 599.00 234.51 587.04 234.51 587.04 234.51 587.04 233.07 582.58 233.07 582.58 232.54 579.04 234.93 575.89 233.77 573.14 232.45 570.01 227.92 569.43 225.00 568.79 219.30 567.55 214.40 566.93 210.64 561.96 202.86 551.69 211.67 541.18 209.85 530.04 208.90 524.19 203.33 524.76 199.99 517.00 196.43 508.71 197.14 494.28 205.04 488.70 209.60 485.47 216.59 484.97 222.00 484.00 222.00 484.00 225.28 454.00 225.28 454.00 225.75 450.23 227.35 441.23 226.58 438.00 224.89 430.85 215.61 424.73 214.21 414.00 213.33 407.25 216.93 404.33 217.52 400.00 217.95 396.84 216.60 394.67 216.66 392.00 216.29 389.21 217.38 387.80 216.66 385.00 216.46 382.76 215.64 382.31 215.00 378.09 208.25 379.58 209.49 378.17 204.00 378.09 [[Donga (departman)|Donga]] poly 318.42 730.00 311.02 715.00 311.02 715.00 311.02 715.00 313.71 704.00 313.71 704.00 313.71 704.00 314.30 696.00 314.30 696.00 314.30 696.00 315.83 688.00 315.83 688.00 315.83 688.00 316.39 680.00 316.39 680.00 316.39 680.00 319.72 668.00 319.72 668.00 319.72 668.00 313.56 646.00 313.56 646.00 313.56 646.00 315.37 640.00 315.37 640.00 315.37 640.00 316.64 633.00 316.64 633.00 316.64 633.00 320.82 619.00 320.82 619.00 320.82 619.00 320.00 612.00 320.00 612.00 320.00 612.00 320.00 603.00 320.00 603.00 320.00 603.00 319.00 591.00 319.00 591.00 319.00 591.00 317.98 580.60 317.98 580.60 317.98 580.60 310.00 579.00 310.00 579.00 310.00 579.00 235.00 579.00 235.00 579.00 235.26 586.63 236.56 584.73 237.67 590.00 239.34 597.46 238.85 605.57 237.67 613.00 237.01 616.76 238.31 618.16 237.10 620.07 234.94 623.47 229.59 623.95 226.00 624.00 221.06 624.06 215.54 624.49 211.00 622.33 205.31 619.62 201.44 614.89 198.00 613.17 194.55 611.45 192.14 612.51 188.00 610.16 184.89 608.40 182.82 605.80 179.00 604.65 173.86 603.11 169.76 606.21 165.00 607.51 158.90 609.18 155.15 609.00 149.00 609.00 149.00 609.00 153.66 623.42 153.66 623.42 153.66 623.42 148.64 636.00 148.64 636.00 148.64 636.00 151.00 649.00 151.00 649.00 151.00 649.00 151.00 722.00 151.00 722.00 151.00 722.00 152.00 735.00 152.00 735.00 152.00 735.00 152.00 755.94 152.00 755.94 166.40 753.42 176.18 756.23 181.00 755.94 187.22 755.43 189.92 751.17 198.00 754.13 201.28 755.33 204.30 757.44 206.59 760.08 208.54 762.34 209.03 764.62 212.12 765.57 217.89 767.35 223.35 763.69 226.00 763.61 228.52 763.53 229.97 765.05 233.00 765.70 235.57 766.25 238.37 765.71 240.90 766.73 240.90 766.73 255.70 777.45 255.70 777.45 257.51 779.06 259.10 781.50 261.30 782.43 263.15 783.21 267.83 783.00 270.00 783.00 272.03 774.71 276.57 773.19 278.40 768.00 279.76 764.17 277.20 755.85 284.10 752.02 286.30 750.80 289.53 751.00 292.00 751.00 292.00 751.00 319.00 751.00 319.00 751.00 319.00 751.00 318.42 730.00 318.42 730.00 [[Collines (departman)|Collines]] poly 292.30 753.00 286.57 752.61 284.39 754.02 281.46 755.92 281.10 759.84 281.08 763.00 281.04 774.80 270.91 774.76 272.27 785.00 272.27 785.00 273.76 791.00 273.76 791.00 275.77 801.74 275.37 806.88 280.47 817.96 283.01 823.47 285.98 822.81 287.98 826.21 288.89 827.76 289.44 832.73 290.00 835.00 292.46 844.84 293.99 846.60 294.00 857.00 294.00 857.00 286.00 857.00 286.00 857.00 286.23 859.87 287.62 869.61 289.01 871.72 290.95 874.68 294.33 874.42 296.69 876.56 298.98 878.65 298.94 881.14 299.00 884.00 299.00 884.00 299.00 913.00 299.00 913.00 299.00 913.00 315.00 912.00 315.00 912.00 315.76 917.70 316.21 927.45 321.00 931.00 321.00 931.00 322.37 924.00 322.37 924.00 322.93 917.23 320.61 905.79 329.00 903.00 329.00 903.00 328.00 894.00 328.00 894.00 318.78 891.20 322.04 885.32 322.64 880.00 322.64 880.00 322.64 872.01 322.64 872.01 322.64 866.54 319.80 866.88 319.03 862.96 317.84 856.92 322.79 851.79 328.00 850.00 326.01 846.41 321.84 843.26 321.74 840.00 321.64 836.40 325.42 834.71 325.69 830.00 325.69 830.00 323.14 814.00 323.14 814.00 323.14 814.00 323.14 796.00 323.14 796.00 323.04 790.35 322.85 788.03 329.00 787.00 329.00 787.00 328.02 776.51 328.02 776.51 328.02 776.51 319.58 765.91 319.58 765.91 319.58 765.91 319.00 753.00 319.00 753.00 319.00 753.00 295.00 753.00 295.00 753.00 [[Plateau (departman)|Plateau]] poly 206.34 763.93 205.43 757.98 198.00 755.65 191.50 753.61 187.31 756.49 184.00 757.05 184.00 757.05 174.00 757.05 174.00 757.05 174.00 757.05 169.00 757.05 169.00 757.05 164.61 756.98 153.74 754.41 152.33 760.22 151.73 762.72 153.77 772.55 154.89 775.00 154.89 775.00 158.36 781.00 158.36 781.00 158.36 781.00 166.66 799.00 166.66 799.00 167.87 801.99 168.54 806.16 170.20 808.63 170.20 808.63 174.52 813.21 174.52 813.21 174.52 813.21 183.37 825.01 183.37 825.01 187.45 831.76 184.90 833.76 187.92 839.99 187.92 839.99 197.31 852.00 197.31 852.00 198.71 854.11 208.31 865.01 210.09 865.98 211.94 866.98 213.96 866.99 216.00 866.83 216.00 866.83 238.00 863.41 238.00 863.41 240.99 862.91 246.45 862.26 249.00 861.03 251.65 859.76 254.75 856.94 257.00 855.00 261.30 861.61 263.82 856.19 272.00 851.00 272.00 851.00 272.00 855.00 272.00 855.00 272.00 855.00 292.00 855.00 292.00 855.00 292.00 855.00 288.00 835.00 288.00 835.00 288.00 835.00 286.41 827.21 286.41 827.21 286.41 827.21 279.70 819.96 279.70 819.96 279.70 819.96 274.37 806.00 274.37 806.00 274.37 806.00 269.43 786.60 269.43 786.60 269.43 786.60 260.30 783.98 260.30 783.98 260.30 783.98 253.83 777.87 253.83 777.87 253.83 777.87 241.55 769.00 241.55 769.00 241.55 769.00 233.00 767.69 233.00 767.69 233.00 767.69 226.00 764.00 226.00 764.00 221.54 767.25 214.37 769.95 209.30 766.15 [[Zou (departman)|Zou]] poly 153.00 804.00 153.00 859.00 153.00 859.00 153.00 859.00 139.00 859.00 139.00 859.00 140.12 869.52 144.79 869.08 146.70 874.04 146.70 874.04 148.00 891.00 148.00 891.00 148.00 891.00 167.00 887.01 167.00 887.01 173.25 884.66 179.78 879.51 187.00 881.43 192.57 882.92 192.27 886.99 195.43 890.37 199.86 895.12 204.70 896.92 211.00 897.00 211.10 886.84 212.56 890.16 215.29 883.00 215.29 883.00 217.11 877.00 217.11 877.00 218.73 873.21 219.32 873.47 220.00 869.07 220.00 869.07 213.00 869.07 213.00 869.07 206.74 868.26 197.27 854.10 193.37 849.09 190.23 845.06 187.66 844.48 185.56 839.00 183.47 833.53 184.76 830.30 182.35 826.01 182.35 826.01 168.00 807.99 168.00 807.99 168.00 807.99 160.57 789.00 160.57 789.00 160.57 789.00 155.00 778.00 155.00 778.00 151.88 784.13 153.00 796.83 153.00 804.00 [[Kouffo (departman)|Couffo]] poly 257.00 858.00 248.00 863.30 248.00 863.30 248.00 863.30 222.00 868.00 222.00 868.00 221.30 877.09 214.05 887.68 213.30 891.00 213.30 891.00 212.78 897.00 212.78 897.00 212.78 897.00 210.56 904.00 210.56 904.00 210.56 904.00 210.03 909.00 210.03 909.00 209.27 912.47 207.53 913.55 207.11 918.00 206.62 923.23 208.88 928.13 207.61 934.00 206.40 939.60 201.12 945.73 201.38 952.00 201.38 952.00 206.00 968.00 206.00 968.00 222.41 965.82 240.46 961.05 257.00 961.00 262.31 950.04 272.23 953.79 277.61 950.02 281.43 947.33 282.20 940.30 281.95 936.00 281.83 933.85 281.57 933.02 281.00 931.00 274.36 932.39 273.12 930.44 273.00 924.00 273.00 924.00 273.00 901.00 273.00 901.00 273.00 901.00 271.88 889.00 271.88 889.00 271.88 889.00 271.88 880.00 271.88 880.00 270.65 874.76 266.10 871.72 265.57 868.00 265.10 864.74 268.71 860.40 270.00 855.00 262.76 858.36 261.92 862.80 257.00 858.00 [[Atlantique (departman)|Atlantique]] poly 265.94 871.63 272.70 873.14 274.03 882.00 274.03 882.00 276.00 930.06 276.00 930.06 277.77 929.74 280.02 929.17 281.69 930.06 286.93 933.10 282.45 945.82 281.00 950.00 290.46 952.22 290.49 955.31 294.09 956.25 296.22 956.80 307.99 954.73 311.00 954.27 312.59 954.03 315.15 953.84 316.43 952.83 318.46 951.21 317.93 947.36 318.04 945.00 318.18 941.90 319.74 936.26 319.27 934.17 318.66 931.45 316.47 930.61 315.04 925.00 314.39 922.44 314.16 916.52 312.26 915.00 309.68 912.91 300.38 914.73 297.00 915.00 297.00 915.00 297.00 885.00 297.00 885.00 297.00 885.00 295.98 878.56 295.98 878.56 295.98 878.56 286.74 871.95 286.74 871.95 286.74 871.95 284.00 857.00 284.00 857.00 276.19 857.00 270.53 855.71 267.85 865.00 [[Ouémé (departman)|Ouémé]] poly 190.28 887.88 191.51 885.48 187.86 884.18 179.49 881.23 172.19 887.47 165.00 890.03 161.26 891.37 159.48 890.71 156.00 891.21 156.00 891.21 149.00 893.00 149.00 893.00 149.00 893.00 144.00 907.00 144.00 907.00 150.92 912.00 146.25 912.89 149.18 917.78 150.76 920.42 153.53 920.93 155.83 922.69 160.20 926.05 161.69 929.71 162.00 935.00 172.27 940.14 174.95 959.54 178.00 970.00 178.00 970.00 161.00 974.00 161.00 974.00 157.16 974.77 154.35 974.62 152.00 978.00 152.00 978.00 204.00 968.00 204.00 968.00 204.00 968.00 199.26 951.00 199.26 951.00 199.26 951.00 205.79 933.00 205.79 933.00 205.79 933.00 205.06 919.00 205.06 919.00 205.06 919.00 210.00 900.00 210.00 900.00 204.65 899.12 198.01 895.52 194.14 891.70 [[Mono (departman)|Mono]] poly 278.09 952.30 265.26 954.83 262.14 957.00 260.19 958.36 260.03 959.06 259.00 961.00 259.00 961.00 274.00 960.00 274.00 960.00 274.00 960.00 275.00 956.00 275.00 956.00 275.00 956.00 275.00 960.00 275.00 960.00 275.00 960.00 290.00 957.00 290.00 957.00 290.00 957.00 290.00 955.00 290.00 955.00 287.42 953.90 284.83 952.87 282.00 952.63 [[Littoral (departman)|Littoral]] </imagemap> |- | [[Atakora (departman)|Atakora]] | [[Natitingou]] | {{center|769,337}} | {{center|20,499}} |- | [[Atlantique (departman)|Atlantique]] | [[Allada]] | {{center|1,396,548}} | {{center|3,233}} |- | [[Borgou (departman)|Borgou]] | [[Parakou]] | {{center|1,202,095}} | {{center|25,856}} |- | [[Collines (departman)|Collines]] | [[Dassa-Zoumé]] | {{center|716,558}} | {{center|13,931}} |- | [[Kouffo (departman)|Kouffo]] | [[Aplahoué]] | {{center|741,895}} | {{center|2,404}} |- | [[Donga (departman)|Donga]] | [[Djougou]] | {{center|542,605}} | {{center|11,126}} |- | [[Littoral (departman)|Littoral]] | [[Cotonou]] | {{center|678,874}} | {{center|79}} |- | [[Mono (departman)|Mono]] | [[Lokossa]] | {{center|495,307}} | {{center|1,605}} |- | [[Ouémé (departman)|Ouémé]] | [[Porto-Novo]] | {{center|1,096,850}} | {{center|1,281}} |- | [[Plateau (departman)|Plateau]] | [[Pobè]] | {{center|624,146}} | {{center|3,264}} |- | [[Zou]] | [[Abomey]] | {{center|851,623}} | {{center|5,243}} |} == Stanovništvo == {{main|Demografija Benina}} [[File:Benin-demography.png|thumb|Grafički prikaz porasta populacije Benina od [[1960.]] godine do [[2010.]] godine. Trend rasta još uvijek je aktualan, uz prosječnu stopu od oko 2.7-2.8%.]] Prema procjeni za [[2018.]] godinu, u Beninu živi 11,340,504 stanovnika, po čemu je 82. zemlja na svijetu.<ref name="WPR">{{Cite web |title=worldpopulationreview.com - Benin |url=http://worldpopulationreview.com/countries/benin-population/ |access-date=2019-06-11 |archive-date=2019-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605153924/http://worldpopulationreview.com/countries/benin-population/ }}</ref> Populacija je od 50-ih godina [[20. vijek|XX. vijeka]] konstantno rasla, tako da se u tom periodu broj stanovnika upeterostručio, s cca. 2,200,000 na cca. 11,300,000 ljudi; godišnja stopa rasta stanovništva iznosi oko 2.8%.<ref name="WPR"/> Prosječna očekivana životna dob iznosi 62 godine. Stanovništvo benina uglavnom je izrazito mlado (gotovo 63% stanovništva je u dobnoj skupini od 0-24 godine), a udjelom starog stanovništva (stariji od 65 godina) od samo 2.7%.<ref name="WPR"/> Najveći postotak stanotvništva Benina nalazi se na razvijenijem jugu zemlje. ;Najveći gradovi u Beninu {{main|Popis gradova u Beninu}} {{Najveći gradovi u Beninu}} === Etnolingtivstička struktura === Na području Benina živi nekoliko desetaka etnolingvističkih skupina koje ugrubo predstavljaju tri velike afričke jezične porodice - [[Nigersko-kongoanski jezici|nigersko-kongoansku]], [[nilo-saharski jezici|nilo-saharsku]] i [[afroazijski jezici|afroazijsku]]. Glavni predstavnici posljednje skupine su [[Hausa|Hause]], koji uglavnom žive kao trgovci na sjeveru zemlje, dok nilo-saharsku porodicu predstavlja narod [[Dɛndi]], potomci [[Carstvo Songhai|Carstva Songhai]]. [[Dɛndi jezik]] dominira na sjeveru zemlje uz [[Niger (rijeka)|rijeku Niger]] te se koristi kao ''[[lingua franca]]'' među muslimanskim zajednicama na sjeveru. Predstavnici nigersko-kongoanskih jezika dijele se u pet skupina: *Narod Boko, koji je danas ograničen na krajnji istok zemlje, govori jezicima iz skupine [[Mande jezici|mande]]; *Narod [[Fulani]], koji nastanjuje sjeveroistok zemlje, koristi [[Senegambijski jezici|senegambijske jezike]]; *Narod [[Joruba]], koji nastanjuje urbana područja, koristi [[Benue-kongoanski jezici|benue-kongoanske jezike]]; *[[Gur jezici]] dominiraju u četiri provincije na sjeveru zemlje, gdje ih koriste brojne etničke skupine; *[[Kwe jezici|Kwe]] i [[gbe jezici]] dominantnu su u južnom i centralnom dijelu zemlje, gdje ih također koriste brojne i raznovrsne etničke skupine. Najbrojnija etnička skupina su pripadnici [[Fon (narod)|naroda Fon]], nakon čega slijede [[Joruba|Jorube]], [[Aja (narod)|Aje]], [[Bariba (narod)|Baribe]], [[Ayizo|Ayizi]], [[Fulani]] i [[Gun (narod)|Guni]]. Uz lučke gradove na jugu stanuju i brojni potomci [[brazil]]skih robova. Europljani su prisutni, mada u malom broju (uglavnom [[Francuzi]]), a prisutan je i određen broj ljudi iz Azije, mahom [[Libanonci|Libanonaca]] i [[Indijci|Indijaca]]. === Religija === {{main|Religija u Beninu}} {{bar box |title=Religija u Beninu (CIA, 2013.)<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |title=Archived copy |access-date=6 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406113854/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |archive-date=6 April 2011 |dead-url=no |df=dmy-all }}</ref> |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{bar percent|[[Kršćanstvo]]|DodgerBlue|48.5}} {{bar percent|[[Islam]]|green|27.7}} {{bar percent|Ostale / areligiozni|yellow|12.2}} {{bar percent|[[Vudu]]|gold|11.6}} }} Predominantna religija u Beninu je [[kršćanstvo]] (48.5%, [[2013.]]), među kojima su najdominantnija denominacija [[katolicizam|katolici]] (oko 30%). Nešto manje od 30% stanovništva (27.7%) su [[Islam|muslimani]], dok se nešto više od 10% stanovnika (11.6%) izjasnilo pripadnicima [[Vudu|zaparnoafričkog vudua]]. Ostale religije, kao i oni areligiozni, čine 12.2% stanovništva. Značajno prisustvo imaju i tradicionalne religije, poput [[animizam|animističkih]] skupina u [[Atakota (departman)|departmanu Atakora]], pobornika [[vudu]]a i religije [[Òrìṣà]] među narodima [[Joruba]] i [[Tado (narod)|Tado]] u centralnom i južnom dijelu države. Grad [[Ouidah]] se smatra duhovnim centrom beninskog vudua. Kršćanstvo je predominantno na jugu i u središtu Benina, dok su muslimanske zajednice dominantne na sjeveru zemlje. == Gospodarstvo == {| class="wikitable" style="text-align: left;" align="right" |- ! colspan="4" | Glavni trgovinski partneri<br>Benina za 2017. godinu<ref name="CIAWFBN"/> |- ! colspan="2" |Izvoz ! colspan="2" |Uvoz |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Bangladeš}} |style="font-size:smaller"| {{center|18.1%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Tajland}} |style="font-size:smaller"| {{center|18.1%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Indija}} |style="font-size:smaller"| {{center|10.7%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Indija}} |style="font-size:smaller"| {{center|15.9%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Ukrajina}} |style="font-size:smaller"| {{center|9%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Francuska}} |style="font-size:smaller"| {{center|8.5%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Niger}} |style="font-size:smaller"| {{center|8.1%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Kina}} |style="font-size:smaller"| {{center|7.5%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Kina}} |style="font-size:smaller"| {{center|7.7%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Togo}} |style="font-size:smaller"| {{center|5.9%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Nigerija}} |style="font-size:smaller"| {{center|7.2%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Nizozemska}} |style="font-size:smaller"| {{center|4.3%}} |- |style="font-size:smaller"| {{flag|Turska}} |style="font-size:smaller"| {{center|4%}} |style="font-size:smaller"| {{flag|Belgija}} |style="font-size:smaller"| {{center|4.3%}} |} Unatoč činjenici da je jedna od razvijenijih afričkih zemalja, Benin se globalno i dalje smatra nerazvijenom zemljom, a njegovo gospodarstvo se još uvijek temelji na [[samoodrživa poljoprivreda|samoodrživoj poljoprivredi]] i [[pamuk]]u kao glavnom proizvodu.<ref name="LZMK"/> Trgovina i proizvodnja pamuka čine gotovo 40% [[BDP]]-a, a pamuk sačinjava čak 80% službene vanjske trgovine. Ostali značajni proizvodi su [[tekstil]], proizvodi od [[palma|palmi]] i [[kakao]]. Sjemenke i žitarice se uglavnom uzgajaju radi lokalne opskrbe. Početkom [[1980e|80-ih]] godina, Benin se uspio probiti i na međunarodno tržište [[nafta|naftom]] zahvaljujući skromnim nalazišima nedaleko od obale, međutim proizvodnja je u posljednjim godinama obustavljena, iako se polagano otkrivaju nova nalazišta. Skroman doprinos gospodarstvu daje i ribarstvo, koje je primarno lokalnog značaja, ali sačinjava i dio izvoza. Za [[2018.]] godinu, nominalni [[BDP]] je bio u porastu i iznosio je $10.456 milijardi, dok je [[PPP]] također bio u porastu, s iznosom od $27.718 milijardi.<ref name="IMFWEOBJ">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=55&pr.y=14&sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=638&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2CPCPIPCH&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, April 2019 |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=28 May 2019}}</ref> Od [[2015.]] godine, Benin bilježi stalni porast BDP-a, koji je [[2018.]] godine iznosio čak 6%.<ref name=" World Bank">{{cite web|url= https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/29801/9781464812576.pdf|title= World Bank forecasts for Benin, June 2018 (p. 153) |publisher=[[World Bank]]|accessdate=11 September 2018}}</ref> Izvoz je za [[2017.]] godinu iznosio $1.974 milijardi, dok je uvoz bio $2.787 milijardi.<ref name="CIAWFBN">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bn.html |title=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |website=CIA.gov |access-date=1 February 2019 |archive-date=2015-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150918224251/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/bn.html |dead-url=yes }}</ref> == Kultura == {{main|Beninska književnost|Beninska muzika|Beninska kuhinja}} [[File:Who's coming ?.jpg|thumb|left|Tradicionalna ženska muzička skupina iz Benina]] Kultura u Beninu spoj je višestoljetne [[Afrička kultura|kulture lokalnih plemena i naroda]] koji su nastanjivali područje puno prije nego su došli prvi Europljani; značajniji trag na historiju i kulturu Benina ostavili su [[Portugalci]] i [[Francuzi]], s tim da je potonja bolje prošla kroz test vremena od ove prve. Utjecaj afričkih kultura vidljiv je u plesu, likovnoj umjetnosti, kuhinji, folklori i u davanju imena, mada mahom na jugu Benina,<ref>[http://www.merriam-webster.com/concise/Akwamu Akwamu – Encyclopedia Article and More from] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112122016/http://www.merriam-webster.com/concise/akwamu |date=12 January 2012 }}. Merriam-Webster (13 August 2010), retrieved 15 August 2012</ref> dok je francuski (i generalno europski) utjecaj vidljiv u književnosti, muzici i sportu. Prije dolaska Europljana, beninska književnost je imala dugogodišnju usmenu tradiciju;<ref>{{cite web|title=Benin|url=http://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryBeninEN.html|accessdate=30 July 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813054658/http://aflit.arts.uwa.edu.au/CountryBeninEN.html|archive-date=13 August 2011|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> prvi roman beninske književnosti, ''[[L'Esclave (roman)|L'Esclave]]'', napisan je tek [[1929.]] godine od strane [[Félix Couchoro|Félixa Couchoroa]] i to na francuskom jeziku. Sam [[francuski jezik]] je službeni jezik u zemlji, međutim u školama se uči tek u višim razredima, uz izuzetak bogatijih škola, gdje se uči od ranije dobi; inače se u osnovnim školama koriste lokalni jezici. Suvremena beninska muzika razvijala se pod različiti utjecajima - [[rock]], [[funk]], [[jazz]], [[soul]], [[kongoanska rumba]], [[kabare]], [[highlife]] - a njihova globalno najpoznatija pjevačica, [[Angélique Kidjo]], izdala je dvadesetak albuma i ostvarila značajnu karijeru u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]. Ostali značajni muzičari su kompozitor [[Wally Badarou]] te pjevač [[Gnonnas Pedro]]. Uz njih, značajnu međunarodnu karijeru ostvario je i glumac [[Djimon Hounsou]], koji je glumio u seriji američkih filmova. Od likovnih umjetnika, značajan međunarodni ugled uživaju [[Georges Adéagbo]], [[Meschac Gaba]], [[Romuald Hazoumè]], [[Dominique Zinkpè]] i [[Emo de Medeiros]]. Po pitanju sporta, daleko najpopularniji nacionalni sport je [[nogomet]], mada [[Fudbalska ili nogometna reprezentacija Benina|nacionalna reprezentacija]] nikada nije imala značajnijih rezultata; od beninskih nogometaša, značajnu međunarodnu karijeru izgradio je [[Stéphane Sessègnon]]. == Obrazovanje == {{main|Obrazovanje u Beninu}} [[File:BEN 2001-007-S20.jpg|300px|thumb|Osnovnoškolska djeca u Beninu, [[2011.]] godina.]] Prema podacima za [[2015.]] godinu, Benin je imao jednu od najviših stopa nepismenosti u svijetu; procjena za opću stopu iznosila je 38.4%, dok su brojke za muškarce iznosile 49.9%, odnosno 27.3% za žene. S druge strane, danas je proces općeg osnovnog obrazovanja u Beninu potpuno realiziran, a 54% djece je upisano u srednje škole, prema [[UNESCO]]-vim podacima za [[2013.]] godinu. Ovo je posebno značajno u svjetlu činjenice da školstvo u Beninu nije bilo besplatno sve do [[2007.]] godine,<ref name="ilab">{{cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2000/af/861.htm|title=Benin|date=23 February 2001|publisher=U. S. Department of State|work=Country Reports on Human Rights Practices|accessdate=17 September 2010|df=dmy-all}}</ref> kada su u sklopu obrazovnih reformi ukinute školarine.<ref name="UnescoBenin">{{cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/africa/benin/|title=Benin|publisher=U. N. Educational, Scientific and Cultural Organization|accessdate=17 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913193731/http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/africa/benin/|archive-date=13 September 2010|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> Nastava se odvija na [[Francuski jezik|francuskom jeziku]], a ocjene se kreću od 0 do 20. Osnovno obrazovanje traje šest godina, srednje ukupno sedam, a sveučilišno tri za diplomski i četiri za magistarski studij.<ref name=embassy>[http://cotonou.usembassy.gov/facts_about_benin.html THE EDUCATIONAL SYSTEM OF BENIN REPUBLIC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727020409/http://cotonou.usembassy.gov/facts_about_benin.html |date=2008-07-27 }}. Embassy of the United States, Cotonou, Benin. ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''</ref> Od [[2009.]] godine, država je ulagala minimalno 4% BDP-a u obrazovanje, što se do [[2015.]] godine popelo na 4.4%. Ukupno 0.97% BDP-a išlo je u tercijarno obrazovanje,<ref name=":0">{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=West Africa. In: UNESCO Science Report: towards 2030|last=Essegbey|first=George|last2=Diaby|first2=Nouhou|last3=Konté|first3=Almamy|last4=|first4=|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Paris|pages=471–497|access-date=12 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630025557/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=30 June 2017|dead-url=no|df=dmy-all}}</ref> posljedica čega je bio značajan porast upisanih na sveučilišta u zemlji. Glavni univerzitet u zemlji je [[Nacionalni univerzitet Benina]] u [[Abomey]]ju. == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Benin}} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1064527.stm Country Profile] from [[BBC News]] * {{CIA World Factbook link|bn|Benin}} * [https://web.archive.org/web/20090507211758/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/benin.htm Benin] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Africa/Benin/|Benin}} * [[commons:Atlas of Benin]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BJ Forecasts for Benin Development] ; Vlada * {{fr icon}} [http://www.gouv.bj/ Government of Benin] (official site) * [https://web.archive.org/web/20080813074351/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/benin.html Chief of State and Cabinet Members] ; Mediji * [http://www-sul.stanford.edu/depts/ssrg/africa/benin/benin-newspapers-news.html Directory of Benin news sources] from Stanford University ;Trgovina * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/BEN/Year/2010/Summary World Bank Benin 2010 Summary Trade Statistics] ;Sport * [http://post.mnsun.com/2016/06/22/duo-develops-nonprofit-organization-baseball-in-benin/ Baseball] {{Afrika}} {{Zemlje članice Pokreta nesvrstanih}} {{Frankofonija}} {{Authority control}} {{Izabran}} [[Kategorija:Benin| ]] [[Kategorija:Države u Africi]] 5w0i2u1kkpoees655cfhntpioacmey6 Saint-Pierre i Miquelon 0 5497 42652768 42644535 2026-07-10T13:13:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652768 wikitext text/x-wiki {{Infokutija zemlja | domaće_ime = ''Collectivité territoriale de<br />Saint-Pierre-et-Miquelon'' | ime_genitiv = Saint Pierre and Miquelon | konvencionalno_dugo_ime = Teritorijalni Kolektiv <br />Saint Pierrea i Miquelona | slika_zastave = Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg | zastava_opis = Lokalna zastava | slika_grba = Coat of Arms of Saint-Pierre and Miquelon.svg | državno_geslo = ''A Mare Labor''{{nbsp|2}}<small>([[latinski jezik|latinski]])<br />"Rad s mora"</small> | slika_karte = LocationSaint-PierreAndMiquelon.png | državna_himna = ''[[La Marseillaise]]'' | službeni_jezici = francuski | glavni_grad = [[Saint-Pierre (Saint Pierre i Miquelon)|Saint-Pierre]] | etničke_grupe = [[Baski]], [[Bretonci]] ([[Francuzi|francuski]] ribari) <ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sb.html#People CIA factbook: Saint Pierre and Miquelon]</ref> | latd=46 |latm=47 |latNS=N |longd=56 |longm=10 |longEW=W | vlast_tip = [[Zavisna teritorija]] | vođa_titula1 = [[Predsjednik Francuske]] | vođa_titula2 = [[Politika Saint Pierrea i Miquelona|Predsjednik Teritorijalnog savjeta]] | vođa_titula3 = [[Prefekt (Francuska)|Prefect]] | vođa_ime1 = [[Nicolas Sarkozy]] | vođa_ime2 = [[Stéphane Artano]] | vođa_ime3 = [[Jean-Pierre Berçot]] | najveći_grad = glavni_grad | suverenitet_tip = [[Francuske prekomorske zajednice]] | uspostava_događaj1 = Predaja od strane UK<sup>†</sup> | uspostava_događaj2 = [[Francuski_prekomorski_departmani_i_teritorije#Francuske_prekomorske_teritorije|Prekomorska teritorija]] | uspostava_događaj3 = [[Francuski_prekomorski_departmani_i_teritorije#Prekomorski_departmani|Prekomorski departmant]] | uspostava_događaj4 = [[Francuske prekomorske zajednice|Prekomorski kolektiv]] | uspostava_događaj5 = Prekomorski kolektiv | uspostava_datum1 = 30. maj 1814. | uspostava_datum2 = 27. oktobar 1946. | uspostava_datum3 = 17. jul 1976. | uspostava_datum4 = 11. jun 1985. | uspostava_datum5 = 28. mart 2003. | površina_km2 = 242 | površina_sq_mi = 93,4 | površina_rang = 208. | površina_magnituda = 1 E8 | postotak_voda = zanemarivo | stanovništvo_proc_rang = 223. | stanovništvo_popis = 6.125 | stanovništvo_popis_godina = januar 2006. | stanovništvo_gustina_km2 = 25 | stanovništvo_gustina_sq_mi = 66 | stanovništvo_gustina_rang = 176. | GDP_PPP_godina = 2003 | GDP_PPP = 48,3 mil. $ | GDP_PPP_rang = 226. | GDP_PPP_per_capita = 6.874 $ | GDP_PPP_per_capita_rang = <small>nerangiran</small> | valuta = [[Euro]] ([[euro|€]])<ref>[http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/questions.php Frequently Asked Questions]</ref> | valuta_kod = EUR | vremenska_zona = PMST | utc_nadom = -3 | vremenska_zona_DST = PMDT | utc_nadom_DST = -2 | cctld = [[.pm]] | pozivni_broj = 508 | ISO_3166-1_alpha2 = PM | ISO_3166-1_alpha3 = SPM | ISO_3166-1_numeric = 666 | fusnote = <sup>†</sup> [[Pariški ugovor (1814)]]. }} '''Saint-Pierre i Miquelon''' ([[Francuski jezik|francuski]] ''Saint-Pierre-et-Miquelon'') 46°47′ N 56°12′ W je [[Francuske prekomorske zajednice|Francuska prekomorska zajednica]] koji se sastoji od nekoliko manjih otoka blizu istočne obale [[Kanada|Kanade]] kraj [[Newfoundland]]a. To je posljednji ostatak bivšeg kolonijalnog teritorija [[Nova Francuska|Nove Francuske]]. Na otoku živi oko 6900 ljudi, koji su [[etnos|etnički]] [[Baski]] i [[Bretonci]] - potomci ribara koji su otoke koristili kao bazu od [[15. vijek]]a - a po vjeri [[katoličanstvo|katolici]]. Otoke, na kojima su pronađeni tragovi indijanskih kultura, je godine [[1521]]. otkrio portugalski moreplovac [[João Álvares Fagundes]]. Prva stalna francuska naselja datiraju s početka [[17. vijek]]a, a otok su dva puta - godine [[1778]]. i [[1793]]. napali Britanci i protjerali sve francusko stanovništvo. Ono se vratilo godine [[1816]]. nakon završetka [[Napoleonski ratovi|napoleonskih ratova]]. Otoci su svoje zlatno doba imali [[1920-e|1920-ih]] za vrijeme američke [[Prohibicija|prohibicije]], kada su gangsterima poput [[Al Capone]]a služili kao glavna baza za krijumčarenje [[šampanjac|šampanjca]], [[konjak]]a i drugih francuskih alkoholnih pića na teritorij [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]. Za vrijeme [[drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]], lokalne vlasti su bile vjerne [[višijevska Francuska|vichyjskom]] režimu. Na Božić [[1941]]. otoke su munjevitom akcijom preuzeli [[Charles de Gaulle|De Gaulleovi]] [[Slobodni Francuzi]], što je dovelo do ozbiljnog spora sa [[Franklin Delano Roosevelt|Rooseveltovom]] američkom vladom koja je htjela očuvati dobre odnose s Vichyjem te kraće vrijeme čak razmišljala vichyjsku vlast vratiti oružanom silom. == Historija == Na otoku su pronađeni tragovi dorsetonske kulture koji datiraju iz 3000 pr. Kr. Pretpostavlja se da je [[arhipelag]] od strane europljana otkrio [[Portugalci|Portugalac]] Fagundes 21. listopada [[1520]]. godine, ali neki povijesničari to ne priznaju i smatraju da su otoke otkrili neki drugi istraživači, kao [[Giovanni Caboto|John Cabot]] ili [[Giovanni da Verrazano]]. Otoci su služili kao baza [[Bretanja|Bretonskim]] i [[Baskija|Baskijskim]] ribarima od [[16. vijek]]a. Najstarije još postojeće stalne građevine na otoku su iz [[1604]]. godine. Na zastavi arhipelaga su vidljivi znakovi koji označavaju svoj Bretonsko, Baskijsko i [[Normandija|Normandijsko]] porijeklo. Početkom 18. vijeka, otok su naselili [[Francuzi]], a napustili su ga [[1713]]. nakon sklapanja [[Utrechtski mir|Utrechtskog mira]]. Otok je ponovno vraćen Francuskoj [[1763]]. godine, [[Pariski mir (1763)|Pariškim mirom]]. Od 1763. do 1778. otok je bio prihvatilište za [[Akadija|akadijanske]] izbjeglice iz [[Nova Škotska|Nove Škotske]]. 1778. otoke su napali [[Kraljevstvo Velika Britanija|Britanci]], zbog podrške [[Kraljevina Francuska|Kraljevine Francuske]] [[američki rat za nezavisnost|nezavisnosti Sjedinjenih Američkih Država]]. Cijela populacija otoka, uključujući i izbjeglice je bila premještena. Francuska je opet dobila otoke [[1783]]. godine, ali Britanci, frustrirani zbog [[Francuska revolucija|Francuske revolucije]], koju smatraju prijetnjom [[monarhija|monarhiji]] i činjenici da je Francuska objavila rat [[Kraljevstvo Velika Britanija|Velikoj Britaniji]], opet napadaju otoke [[1793]]. i ponovno deportiraju cjelokupno stanovništvo. Nova domovina svih ovih izbjeglica je bio [[arhipelag]] [[Îles-de-la-Madeleine]] u [[Quebec|Québecu]], [[Kanada]], gdje i danas živi veliki broj njihovih potomaka. Otoci su napokon vraćeni Francuskoj poslije drugog [[Napoleon]]ovog pada [[1816]]. Ovi otoci su jedini ostatak ogromnog francuskog kolonijalnog carstva u [[Severna Amerika|Sjevernoj Americi]]. Arhipelag je postao vrlo važan ribarski centar, budući da su oko njega neka od najbogatijih svjetskih mjesta za [[ribolov]]. Zanimljiva činjenica je da su otoci, za vrijeme Američke prohibicije bili baza za krijumčarenje [[alkoholi|alkohola]] u Sjedinjene Američke Države. Otoke su za to koristili poznati gangsteri kao [[Al Capone]] i [[Bill McCoy]]. Za vrijeme [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], kada je [[treći rajh|nacistička Njemačka]] osvojila Francusku, otoci su potpali pod kontrolu marionetske [[Višijevska Francuska|Višijske Francuske]] pod vodstvom višijskog guvernera Gilberta de Bournata. Ovaj režim je na otocima propagirao [[nacionalsocijalizam|nacistički režim]] i postavio radio odašiljač koji je emitirao propagandu iz [[Vichy]]a. Smatra se da je ovaj odašiljač pomagao i njemačkim [[podmornica|U-Boot]]ovima koji su se nalazili blizu obale [[Newfoundland]]a. Na [[Badnjak]] [[1941]]. godine, trupe [[Slobodni Francuzi|Slobodnih Francuza]] koje je vodio kontraadmiral [[Émile Muselier]] su oslobodili otoke u ime francuskog pokreta otpora pod vodstvom [[Charles de Gaulle|Charlesa de Gaullea]]. Otoci su postali predmet prepirke između Slobodnih Francuza i Sjedinjenih Američkih Država, koji su u tom trenutku podupirali Vichyjski režim. Ovo je bio jedan od prvih teritorija koji je oslobodila [[Slobodna Francuska]] (''France Libre''). Arhipelag je postalo prekomorski teritorij (''territoire d'outre-mer'' ili ''TOM'') 1946. godine, pa prekomorski departman (''département d'outre-mer'' ili ''DOM'') 1976. godine. Svoj današnji status arhipelag je dobio [[11. jun]]a [[1985]]. Revizijom [[Ustav]]a [[28. mart]]a [[2003]]. odlučeno je da Saint-Pierre i Mikelon postanu ''COM'' (''[[Francuske prekomorske zajednice|collectivités d'outre-mer]]''). Tradicionalno, Saint-Pierre i Mikelon predstavlja veliki ekonomski resurs Francuske zbog ribolovnih prava koja se prostiru na 200 [[Nautička milja|nautičkih milja]]. [[1992]]. godine, zbog sukoba Francuske i Kanade oko ribolovnih prava, ekonomski pojas arhipelaga je ograničen na 12 nautičkih milja istočno, 24 nautičke milje zapadno i na koridor dužine 200 milja i širine 10 milja u pravcima sjever i jug. == Administracija i institucije == [[Datoteka:Miquelon 9.jpg|thumb|250px|Otok Mikelon]] [[Glavni grad]] [[Saint-Pierre (Saint Pierre i Miquelon)|Saint-Pierre]] je također i sjedište jedne od dviju općina na otočju (sa Mikelonom). Na čelu višestranačke vlade je Predsjednik generalnog vijeća koja ima izvršnu vlast. Na čelu sveukupne [[prefektura|prefekture]] je prefekt. Generalna skuština se sastoji od 19 poslanika, koji predstavljaju dvije općine: Saint-Pierre (15 zastupnika) i [[Miquelon-Langlade]] (4 zastupnika). Skupština odlučuje o [[novac|novčanim]], carinskim, urbanističkim, prirodnim i drugim pitanjima. Skupštini pomaže Ekonomsko-socijalni komitet (''Comité économique et social''). Na nacionalnoj razini arhipelag predstavlja jedan poslanik u [[Francuski parlament|francuskom parlamentu]], jedan senator i jedan savjetnik u Ekonomsko-socijalnom komitetu. Za [[obrazovanje]] je zadužen predstavnik rektora (''inspecteur d'Académie'') koji je ovisan o Caenskom rektoratu. Za pravdu su zadužena tri [[sud]]a: ''Tribunal supérieur d'Appel'', ''tribunal de Première Instance'' i ''Tribunal administratif''. == Politika == [[1992]]. godine, prepirku između Kanade i Francuske oko morske granice i ekonomskog pojasa je riješio [[Međunarodni sud za arbitražu]]. Tada su odlučene današnje morske granice ovog područja. Današnji ukupni pomorski teritorij čini 18% onoga što je Francuska tražila. Ovaj sukob nije dobro utjecao na inače dobra francusko-kanadske odnose. Trenutni predsjednik generalne skupštine je Stéphane Artano iz partije ''[[Archipel demain]]'' koji je lokalni ogranak [[Union pour un mouvement populaire|UMP]]-a. Trenutni prefekt je Albert Dupuy, a gradonačelnica Saint-Pierrea je Karine Claireaux ([[Socijalistička partija Francuske|PS]]). == Geografija == [[Datoteka:Saint Pierre et Miquelon.png|thumb|right|300px|Karta Svetog Petra i Mikelona]] Ovo malo otočje koje se sastoji od 8 otoka (ovisno o točki gledišta), ukupne površine 242 [[kvadratni kilometar|km²]] je ledenjačkog porijekla iz [[Prekambrij|prekambrijskog razdoblja]]. Otočje se sastoji od otoka Saint-Pierre ([[hrvatski jezik|hrvatski]]: ''Sveti Petar''), površine 26 [[kvadratni kilometar|km²]], otok okružuju drugi otočići kao Grand Colombier, Petit Colombier, i Île aux Marins (otok Mornara) prije znan kao Île aux Chiens (Otok Pasa). Veći otok Miquelon ([[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]: ''Mikelon''), površine 216 [[kvadratni kilometar|km²]] i dužine 80 [[kilometar|km]] od sjevera prema jugu, se sastoji od dva otoka spojena pješčanom dinom. Veći je Miquelon (110 km²) ili Grande Miquelon (''Veliki Mikelon''), a manji je Langlade (91 km²) ili Petite Miquelon (''Mali Mikelon''). Otoci su spojeni [[1783]]. godine. Otoci su puni rijetkih vrsta drveća, sa jako malim brojem plaža. Drugi otoci su još: île aux pigeons (''otok Golubova''), île aux vainqueurs (''otok Pobjednika'') i île verte (''Zeleni otok'') koji se nalazi u teritorijalnim vodama između francuske i kanadske strane, sa upitnim suverenitetom na obije strane. === Klima === Klima otočja slijedi klimu [[Terre-Neuve]]a, to je oceanska, hladna i vlažna [[klima]] (1500 [[metar|mm]] godišnje). Na otočju se dodirivaju hladni arktički zrak i blaži morski zrak. To je također mjesto dodirivanja tople [[Golfska struja|Golfske struje]] i hladne [[Labradorska struja|Labradorske struje]]. Zimi je prosječna temperatura -3[[celzijus|°C]], dok je najniža -10&nbsp;°C, zimi često pada snijeg. Prosječna ljetna temperatura je 16&nbsp;°C, magla je vrlo česta. == Stanovništvo == Po francuskom popisu stanovništva iz [[1999]]. na otočju živi 6.316 ljudi. 5.618 živi u općini Saint-Pierre, dok 698 ljudi živi u općini Miquelon-Langlade (697 živi na Mikelonu, dok jedna osoba živi na [[Langlade (otok)|otoku Langlade]]). Materinji i govorni jezik većine stanovništva je [[francuski jezik|francuski]], koji sliči francuskom koji se govori u [[Normandija|Normandiji]]. Postoji i manji broj govornika [[engleski jezik|engleskog jezika]] (oko 100), [[baskijski jezik]] je izumro na ovim otocima u 1950-ima. Etničke grupe koje žive na otocima imaju [[Baski|baskijske]], [[Bretonci|bretonske]] i [[Normandijci|normandijske]] korijene. Postoji i određeni broj potomaka [[Akadija|akadijskih]] izbjeglica i doseljenici sa [[Newfoundland]]a. Glavna religija je [[katoličanstvo|rimokatoličanstvo]] kome pripada 99% stanovništva otoka. Pismenost je također 99%. Godišnja stopa rasta stanovnika je oko 0.5%. == Ekonomija == [[Datoteka:Ile aux marines, SPM, two houses.JPG|thumb|left|250px|Île aux Marins]] Oko trećine stanovništva radi u javnim službama, što je vrlo veliki broj. Agrikultura je ograničena na 70 [[ha]], a klima otočja ne dozvoljava intenzivniju [[poljoprivreda|poljoprivredu]]. Opskrba hranom se većinom zadovoljava uvozom, dok se goriva za elektrane, grijanje, automobile i brodove u potpunosti uvozi. Opskrba otočja je često izložena manjim krizama. Uvozi se većinom iz Kanade i Francuske. Oko 400 poduzeća obavljaju neku djelatnost na otočju, većinom u području ribolova i prerade ribe. Postoji također znatan broj poduzeća koja se bave građevinarstvom, [[trgovina|trgovinom]], [[brodogradnja|brodogradnjom]] i raznim uslugama. Otočje, koje preživljava zahvaljujući direktnoj ili indirektnoj pomoći vlade, je u gospodarskoj krizi sve od ribolovne krize. 12.8 % radno sposobnog stanovništva je [[nezaposlenost|nezaposleno]], ulov ribe je pao za 150 [[tona]] godišnje. Na otocima se istražuju svi mogući načini kako bi se nastavila glavna aktivnost otočja, [[ribolov]]. Ali čini se da će otočje morati transformirati svoje gospodarstvo u smjeru tercijalnog sektora. Zbog postojanja zračne luke, [[turizam]] se počeo naglo razvijati na otočju. Najveći je naglasak na kulturnom turizmu: povijest otočja, muzeji, teme povezane sa Terre-Neuveom, Ile-aux-Marins (otok-muzej). Izgleda da će u budućnosti veliki dio prihoda dolaziti od izrabljivanja [[nafta|nafte]] i [[zemni gas|zemnog plina]] na moru. == Obrazovanje == [[Datoteka:Saint Pierre and Miquelon Islands - SRTM.jpg|thumb|Sveti Petar i Mikelon]] [[Obrazovanje]] je zajamčeno do ''baccalauréata'' (završni ispit, slično maturi). U pogledu na broj stanovništva, određeni je paradoks vidjeti katolički fakultet koji ima veći kapacitet od svih srednjih škola. Mlado stanovništvo većinom nastavlja svoje obrazovanje u nekim od fakulteta u [[Francuska|Francuskoj]]. Postoji snažan trend odlaženja mladih ljudi nazad u kontinentalni dio Francuske. Sa tim se često ne slažu starosjedioci otočja. == Sport == U odnosu na broj stanovnika, Sveti Petar i Mikelon ima poprilično razvijenu sportsku infrastrukturu: klizalište, bazeni, nogometna igrališta itd. [[Hokej na ledu|Hokej]] je glavni [[sport]] na otoku i igrači sa otočja igraju u reprezentaciji Francuske. Također se igra i baskijski sport ''pelote basque''. Postoje dva igrališta za ovaj sport, jedan na Svetom Petru, a drugi na Mikelonu, ostavština baskijskih ribara. == Manifestacije == Na otočju postoji mnogo festivala tokom cijele godine i za sve ukuse: festival konja, morske hrane, mornara ili mora, [[maraton|polumaraton]] od 25 km. Obalna glazba, kao dodatak glazbenom festivalu u lipnju najavljuje glazbeni festival "des Déferlantes Atlantiques". Također postoji i Baskijski festival ('' Fête basque'') sa tradicionalnim [[Baski|baskijskim]] plesovima i pelotom (u [[august (mjesec)|kolovozu]]). == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Saint Pierre and Miquelon}} {{wikivoyage|Saint Pierre and Miquelon}} ;Komunalni, kulturni i historijski linkovi * [http://www.grandcolombier.com/english/history.html History of Saint-Pierre and Miquelon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208172541/http://www.grandcolombier.com/english/history.html |date=2006-12-08 }} * [http://www.grandcolombier.com/2003-english/index.html St Pierre & Miquelon Online Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205004657/http://www.grandcolombier.com/2003-english/index.html |date=2007-02-05 }} * [http://www.grandcolombier.com/2003-culture/poste/allen/index.html Philatelic articles by David Allen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107010924/http://www.grandcolombier.com/2003-culture/poste/allen/index.html |date=2006-01-07 }} * [http://www.grandcolombier.com/2003-histoire/1942/english.html The liberation of St Pierre & Miquelon December 24th 1941 by the Free French Naval Forces ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210062221/http://www.grandcolombier.com/2003-histoire/1942/english.html |date=2007-02-10 }} * [http://worldatwar.net/article/miquelon/ The Liberation of Saint-Pierre and Miquelon by Richard Doody] * [http://www.mathurin.com Saint-Pierre & Miquelon Online Magazine] * [http://www.cheznoo.net/ Local Telecom Provider & Webcam] * [http://saintpierremiquelon.rfo.fr/ St Pierre & Miquelon Television and Radio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060207000729/http://saintpierremiquelon.rfo.fr/ |date=2006-02-07 }} * [http://www.lutheriespm.com Violin Making Workshop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124211147/http://www.lutheriespm.com/ |date=2005-11-24 }} * [http://www.mairie-stpierre.fr Municipal Board of St-Pierre] * [http://artschipel.spmnet.com Music festival and cultural events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051120083552/http://artschipel.spmnet.com/ |date=2005-11-20 }} * [http://www.ccspm.net St-Pierre Cultural and Sporting Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309010406/http://www.ccspm.net/ |date=2018-03-09 }} ;Putovanja i turizam * [http://www.airsaintpierre.com Local Airline Air Saint-Pierre]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.spmexpress.net Ferry service for Saint-Pierre, Miquelon and Fortune Newfoundland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130930094833/http://www.spmexpress.net/ |date=2013-09-30 }} * [http://www2.st-pierre-et-miquelon.info St-Pierre et Miquelon Tourist Office Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191117054534/http://www2.st-pierre-et-miquelon.info/ |date=2019-11-17 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/index.php Tourism and Travel Resources for St Pierre & Miquelon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725164243/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/index.php |date=2010-07-25 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/questions.php Frequently Asked Questions Tourism and Travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050808081312/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/questions.php |date=2005-08-08 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/cartes.php Maps of Towns in Saint-Pierre & Miquelon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050526080019/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/cartes.php |date=2005-05-26 }} * [http://www2.st-pierre-et-miquelon.info/ds_pages/page9.html Official Travel & Tourist Guide 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060116235127/http://www2.st-pierre-et-miquelon.info/ds_pages/page9.html |date=2006-01-16 }} * [http://www.hoteliledefrance.net Hotel Ile de France - Saint-Pierre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124042315/http://www.hoteliledefrance.net/ |date=2005-11-24 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/ourester/aubergestpierre.php Auberge Saint-Pierre - Online Reservations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051128085947/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/ourester/aubergestpierre.php |date=2005-11-28 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/ourester/hotellesiris.php Résidence les Iris - Online Reservations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051128090715/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/ourester/hotellesiris.php |date=2005-11-28 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/ourester/hotelrobert.php L'Hôtel Robert ***] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051106105251/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/ourester/hotelrobert.php |date=2005-11-06 }} * [http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/oumanger/lavoilerie.php La Voilerie, French Restaurant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060211004925/http://www.st-pierre-et-miquelon.com/english/oumanger/lavoilerie.php |date=2006-02-11 }} ;Saint-Pierre and Miquelon poslovni linkovi * [http://www.terre-i-mer.com Terre-i-Mer is a Miquelon Island* based business that offers a number of services including algae farming and packaging. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125033555/http://www.terre-i-mer.com/ |date=2005-11-25 }} * [http://www.hpaturelconseilimmo.com/ Henri Paturel, Conseil Immobilier - Rental and Real Estate Purchases ] * [http://www.transportspm.com/ Shipping and Transportation] * [http://www.miquelon.net/ Miquelon Consulting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124042025/http://www.miquelon.net/ |date=2005-11-24 }} ;Ostalo * [http://www.discoverfrance.net/Colonies/St-Pierre_Miquelon.shtml Discover France!] * [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/sb.html CIA World Factbook entry for Saint-Pierre and Miquelon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051118172748/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook//geos/sb.html |date=2005-11-18 }} * [http://www.spmnet.com SPMNET.com - Professional directory of St-Pierre & Miquelon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051201141814/http://www.spmnet.com/ |date=2005-12-01 }} * [http://clmarciniak.free.fr/ Photos de Saint-Pierre et Miquelon] * [http://www.lapostespm.net La Poste - mail service of St-Pierre and Miquelon] * [http://maps.google.com/maps?ll=46.925883,-56.321411&spn=0.479343,0.934113&t=k&hl=en Satellite Photo of St. Pierre and Miquelon] {{Departmani Francuske}} {{Sjeverna Amerika}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Saint-Pierre i Miquelon| ]] [[Kategorija:Francuski prekomorski departmani i teritorije]] [[Kategorija:Nesamostalni teritoriji u Sjevernoj Americi]] [[Kategorija:Otoci u Francuskoj]] [[Kategorija:Otoci Atlantskog oceana]] 1e5ji3cu99n9c4koiokkc3n3bt1vdj7 Odin 0 10180 42652974 42423416 2026-07-11T08:14:08Z ~2026-39098-93 373864 /* */ 42652974 wikitext text/x-wiki {{slično}} {{redirect|Voden}} [[File:Odin, der Göttervater.jpg|thumb|]] [[Datoteka:Georg von Rosen - Oden som vandringsman, 1886 (Odin, the Wanderer).jpg|250px|right|thumb|Odin prikazan kao lutalac na slici iz 1886. godine]] '''👑 ☕ 🪐 ✝️ GIANLUCA IUNCO 🥈 2 / 5 / 🥇 9 9 5 WARGREYMON DEUS SENZA PADRE NÈ MADRE SEMPRE ESISTITO SAN ZEUS CRONOS MARS 🍫 RAFFAELE 🪽 ARCANGELO Odin''' (''Odhinn'', ''Woden'' – Voden, ''Wodan'' – Vodan, ''Wotan'' – Votan) je glavni i najstariji bog u [[nordijska mitologija|nordijskoj mitologiji]], bog mudrosti, pjesništva, magije, runa, okultnog i rata. Pripadao je [[aesir]]skim bogovima. Njegov otac je [[Bor (nordijksa mitologija)|Bor]], majka [[Bestla]], ima braću [[Vili (nordijska mitologija)|Vilia]] i [[Ve (nordijska mitologija)|Vea]]. Nazivali su ga i Sve- otac jer je on otac svih bogova. Suprug [[Frigg]]e sa kojom je imao sinove [[Balder|Baldura]], [[Hodr|Hodura]] i [[Hermóðr|Hermoda]]. Sa [[Rindr|Rind]] je ima sinove [[Vali (nordijska mitologija)|Valia]] i [[Vidar (nordijska mitologija)|Vidara]], sa [[Jord]] [[Thor]]a. Postoji priča kako je Odin stekao mudrost. Objesio se na veliko svjetsko drvo [[Yggdrasil]] na devet dana i noći i proboden je kopljem. To je bila duhovna smrt u kojoj je žrtvovao sebe sebi. Obješen na drvo shvatio je značenje runa koje su kasnije [[Vikinzi]] koristili kao abecedu, a koristile su se i u magiji i proricanju. Određenim obredima, runama se moglo vratiti mrtve u svijet živih. U drugoj priči žrtvovao je jedno oko kako bi pio iz [[Mimir (nordijski bog)|Mimirovog]] [[mimirov izvor|zdenca mudrosti]]. Odin je sa svog prijestolja ([[Hlidskjalf|Hlidskialf]]) mogao vidjeti sve. Imao je dva gavrana [[Huginn i Muninn|Huginna]] ili Huninna (Misao) i [[Huginn i Muninn|Muninna]] (Sjećanje) koji su svaki dan odlazili iz Odinove utvrde kako bi skupljali novosti po svijetu i donosili vijesti Odinu. Osim gavrana imao je i dva vuka: [[Geri i Freki|Frekija]] i [[Geri i Freki|Gerija]]. Njegova najveća blaga su [[Sleipnir]] (osmonogi konj), [[Gunger]] (koplje koje nikad ne promaši) i [[Draupnir]] (prsten koji stvara osam novih identičnih prstenova svaku osmu noć. Odinova dvorana je [[Gladsheim]] (Valhalla se nalazi u Gladsheimu). == Povezano == * [[Wodinaz]] * [[Berserkeri]] == Vanjske veze == {{Commonscat}} [[Kategorija:Nordijska mitologija]] [[Kategorija:Božanstva rata]] qm6udecyvqybb112xkm2qkzi9fiacj1 Svjetsko stanovništvo 0 11854 42653030 42399833 2026-07-11T11:01:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653030 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:World population.PNG|right|thumb|400px|Karta [[Države svijeta|država]] po broju stanovnika—pokazuje stanovništvo [[NR Kina|NR Kine]] i [[Indija|Indije]] u milijardama. (V. ''[[Popis država po broju stanovnika]].'')]] [[Datoteka:Population_density.png|thumb|400px|Karta gustoće naseljenosti svijeta po podacima iz 1994]] '''Svjetsko stanovništvo''' predstavlja ukupan broj živih [[čovjek|ljudina]] planeti [[Zemlja|Zemlji]] u određenom trenutku. Prema [[procjena]]ma iz decembra [[2017]]. godine, stanovništvo Zemlje je doesglo broj od 7,6 [[milijarda|milijardi]] ljudi. U skladu s procjenama [[UN]]-a, ova brojka nastavlja rasti sa stopom bez presedana u periodima prije 20. vijeka i do 2100. mogla bi dosegnuti 11,8 milijardi. Procjene ukupnog broja stanovnika koji su ikad živjeli na Zemlji kreću se između 106 i 108 milijardi. Taj eksplozivni nekontrolirani rast, već je nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] zabrinuo brojne [[naučnik]]e i [[državnik]]e pa je [[1927]]. pod pokroviteljstvom [[Liga naroda|Lige naroda]] u [[geneva|Genevi]] održana prva konferencija na tu temu. Nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] održano je 5 [[Konferencija o svjetskom stanovništu]] u organizaciji [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]].<ref name=un>{{cite web | url =https://www.un.org/en/development/devagenda/population.shtml | title =''Outcomes on Population'' | accessdate = 26. 9. 2019 | language=engleski | publisher= United Nations}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|World population statistics}} * [http://esa.un.org/unpp/ World Population Prospects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511162049/http://esa.un.org/unpp/ |date=2011-05-11 }} ([[United Nations Population Division]]). * [http://www.digitalsurvivors.com/archives/worldpopulation.php Year-by-Year World Population Estimates: 10,000 BC to AD 2007.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229032850/http://www.digitalsurvivors.com/archives/worldpopulation.php |date=2010-12-29 }} * [http://www.ibiblio.org/lunarbin/worldpop World Population] * [http://www.thepopulationproject.com The Population Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415072956/http://www.thepopulationproject.com/ |date=2009-04-15 }} * [http://www.optimumpopulation.org/ Optimum Population Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402141345/http://www.optimumpopulation.org/ |date=2019-04-02 }} * [http://www.unfpa.org/swp/ State of World Population 2007 report] 27 June, 2007 - United Nations Population Fund * [http://www.unfpa.org/wpd/ World Population Day] United Nations: 11 July * [http://www.unfpa.org/6billion/ The Day of 6 Billion] official homepage * [http://esa.un.org/unpp/ World Population Prospects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511162049/http://esa.un.org/unpp/ |date=2011-05-11 }}. URL accessed on April 7, 2005. * [http://www.counttheworld.com/?counter=pop_world World Population Counter] * [http://base.google.com/base/a/1121639/D3593813974111928662 Trend of growth rate with total global population] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119044118/http://base.google.com/base/a/1121639/D3593813974111928662 |date=2007-11-19 }} * [http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/3108_worldbal.html The World in Balance] Transcript of two-part PBS' Nova on World Population * [[BBC]] (1999). ''[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/472704.stm UN chief welcomes six billionth baby]''. URL accessed on March 7, 2005. * [[Central Intelligence Agency]] (2004). ''[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html CIA The World Factbook 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105171656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html |date=2010-01-05 }}''. URL accessed on February 13, 2005. * [[United Nations]] (2001). ''[http://www.un.org/popin/ United Nations Population Information Network]''. URL accessed on February 13, 2005. * [[United States Census Bureau]] (2004). ''[http://www.census.gov/ipc/www/worldhis.html Historical Estimates of World Population].'' URL accessed on February 13, 2005. * PopulationData.net (2005). ''[http://www.populationdata.net PopulationData.net - Information and maps about populations around the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910222803/http://www.populationdata.net/ |date=2008-09-10 }}.'' * GeoHive ''[http://www.geohive.com GeoHive.com - World Statistics including population and future predictions].'' * Population Reference Bureau ''[http://www.prb.org www.prb.org - News and issues related to population].'' * {{fr icon}} World Population Clock (2005). ''[http://www.populationmondiale.com/ WorldPopClock.com - World population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210055300/http://www.populationmondiale.com/ |date=2011-02-10 }}.'' * Population Counter. ''[http://rumkin.com/tools/population/ Real time counter.].'' * [http://www.sasi.group.shef.ac.uk/worldmapper/ World maps, including maps of population from Year 1 to Year 2300] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102161534/http://www.sasi.group.shef.ac.uk/worldmapper/ |date=2011-11-02 }} * [http://opr.princeton.edu/popclock/ Live World Population] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214201653/http://opr.princeton.edu/popclock/ |date=2007-12-14 }} * [[Berlin Institute for Population and Development]] ''[http://www.berlin-institut.org/index.php?id=48] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602080402/http://www.berlin-institut.org/index.php?id=48 |date=2010-06-02 }}'' * [http://charts.jorgecamoes.com/how-to-create-an-excel-dashboard/ World Population from the US Census Bureau in an interactive Excel dashboard] [[Kategorija:Demografija]] 91uzksaygfnaztoapowwjly452d2mc3 Šablon:Međunarodni fudbal 10 14720 42652791 42652407 2026-07-10T14:35:48Z Edgar Allan Poe 29250 42652791 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Međunarodni fudbal | title = Međunarodni [[fudbal]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | groupstyle = line-height: 1em | group1style = {{box-shadow border|r|#deb887|5px}} | group2style = {{box-shadow border|r|#ffb6c1|5px}} | group3style = {{box-shadow border|r|#4682b4|5px}} | group4style = {{box-shadow border|r|#db7093|5px}} | group5style = {{box-shadow border|r|#ffd700|5px}} | group6style = {{box-shadow border|r|#8fbc8f|5px}} | group8style = {{box-shadow border|r|#252525|5px}} | above = * [[FIFA]] * [[FIFA Svjetsko prvenstvo|Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA Kup konfederacija|Kup konfederacija]] * [[FIFA U-20 Svjetsko prvenstvo|U-20 Svjetsko prvenstvo]] * [[FIFA U-17 Svjetsko prvenstvo|U-17 Svjetsko prvenstvo]] * [[Fudbal na Olimpijskim igrama|Olimpijada]] * [[FIFA-ina ljestvica|Ljestvica]] * [[FIFA-in igrač godine|Igrač godine]] * [[FIFA Ballon d'Or]] * [[Popis muških fudbalskih reprezentacija|Reprezentacije]] | image = [[Datoteka:World Map FIFA.svg|220px]] | group1 = Azija | list1 = * [[AFC]] – [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] * [[AFC U-22 Azijski kup|U-22]] * [[AFC U-19 prvenstvo|U-19]] * [[AFC U-16 prvenstvo|U-16]] * [[AFC U-14 prvenstvo|U-14]] | group2 = Afrika | list2 = * [[CAF]] – [[Afrički kup nacija|Kup nacija]] * [[CAF U-23 prvenstvo|U-23]] * [[Afričko U-20 prvenstvo|U-20]] * [[Afričko U-17 prvenstvo|U-17]] | group3 = Sjeverna Amerika<br />Srednja Amerika<br />Karibi | list3 = * [[CONCACAF]] – [[CONCACAF Gold Cup|Gold Cup]] * [[CONCACAF U-20 prvenstvo|U-20]] * [[CONCACAF U-17 prvenstvo|U-17]] * [[CONCACAF U-15 prvenstvo|U-15]] | group4 = Južna Amerika | list4 = * [[CONMEBOL]] – [[Copa América]] * [[Južnoameričko prvenstvo za mlade|U-20]] * [[Južnoameričko U-17 prvenstvo|U-17]] * [[Južnoameričko U-15 prvenstvo|U-15]] | group5 = Oceanija | list5 = * [[OFC]] – [[OFC Kup nacija|Kup nacija]] * [[OFC U-20 prvenstvo|U-20]] * [[OFC U-17 prvenstvo|U-17]] | group6 = Europa | list6 = * [[UEFA]] – [[UEFA Euro|Euro]] * [[UEFA U-21 Euro|U-21]] * [[UEFA U-19 Euro|U-19]] * [[UEFA U-17 Euro|U-17]] | group7 = Nevezano uz FIFA-u | list7 = *[[N.F.-Board|NF-Board]] – [[Viva World Cup]] *[[Konfederacija nezavisnih nogometnih saveza|CONIFA]] *[[Međunarodni savez Otočkih igara|IGA]] - [[Fudbal na Otočkim igrama|Otočke igre]] | group8 = Igre | list8 = *[[Fudbal na Panafričkim igrama|Panafričke igre]] *[[Fudbal na Azijskim igrama|Azijske igre]] *[[Fudbal na Istočnoazijskim igrama|Istočnoazijske igre]] *[[Fudbal na Frankofonskim igrama|Frankofonske igre]] *[[Fudbal na Igrama Indijskog oceana|IOIG]] *[[Fudbal na Lusofonskim igrama|Lusofonske igre]] *[[Fudbal na Mediteranskim igrama|Mediteranske igre]] *[[Fudbal na Panameričkim igrama|Panameričke igre]] *[[Fudbal na Panarapskim igrama|Panarapske igre]] *[[Fudbal na Pacifičkim igrama|Pacifičke igre]] *[[Fudbal na Južnoazijskih igrama|Južnoazijske igre]] *[[Fudbal na Jugoistočnoazijskim igrama|Jugoističnoazijske igre]] | below = }}<noinclude> {{using fb}} </noinclude> rpz5ximwtn0fk6ogv7yfxmpureahzsz Sardinija 0 14891 42652820 42515284 2026-07-10T17:05:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652820 wikitext text/x-wiki {{Infobox_RegijeIT | ime = Sardinija | puno_ime = Regione Autonoma della Sardegna<br /><small>Regione Autònoma de sa Sardigna</small> | isocode = &nbsp; | glavno_mjesto = [[Cagliari]] | guverner = [[Francesco Pigliaru]]<br />(''[[Partito Democratico]]'') | zona = [[Otočna Italija]] | pokrajine= [[Cagliari (provincija)|Cagliari]]<br />[[Carbonia-Iglesias (provincija)|Carbonia-Iglesias]]<sup>1</sup><br />[[Medio Campidano (provincija)|Medio Campidano]]<sup>1</sup><br />[[Nuoro (provincija)|Nuoro]]<br />[[Ogliastra (provincija)|Ogliastra]]<sup>1</sup><br />[[Olbia-Tempio (provincija)|Olbia-Tempio]]<sup>1</sup><br />[[Oristano (provincija)|Oristano]]<br />[[Sassari (provincija)|Sassari]]| općine = 377 | rang_površine = treća | površina = 24 090 | postotak_površine = 8.0 | godina_popisa = 2003 procjena | rang_stanovništva = 11 | stanovništvo = 1 637 639 | postotak_stanovništva = 2.9 | gustoća_stanovništva = 68 | grb = [[Datoteka:Flag of Sardinia, Italy.svg|220px|]] | karta = [[Datoteka:Sardinia in Italy.svg|260px|]] | napomene= <small>'''1''' - pokrajine od maja 2005.</small> }} [[Datoteka:Alghero2004May.jpg|thumb|260px|L'Alguer, Sardinija]] '''Sardinija''' ([[Sardinski jezik|sardinski]]: '''Sardigna''', '''Sardinna''' ili '''Sardinnia''', [[Italijanski jezik|talijanski]]: '''Sardegna''', [[Katalanski jezik|katalanski]] ''Sardenya''), je drugi po veličini otok na [[Mediteran]]u i [[Regije Italije|Autonomna talijanska regija]] smještena u zapadnom dijelu [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]] između [[Italija|Italije]], [[Francuska|Francuske]] i [[Tunis]]a, južnije od [[Korzika|Korzike]]. == Geografija == [[Glavni grad]] Sardinije je [[Cagliari]]. Otok se sve donedavno sastojao od 4 [[Provincije Italije|provincije]]: [[Cagliari (provincija)|Cagliari]], [[Sassari (provincija)|Sassari]], [[Nuoro (provincija)|Nuoro]] i [[Oristano (provincija)|Oristano]], a od [[8. maj]]a [[2005]]. pridružile su im se i 4 daljnje provincije: [[Olbia-Tempio (provincija)|Olbia-Tempio]], [[Ogliastra (provincija)|Ogliastra]], [[Carbonia-Iglesias (provincija)|Carbonia-Iglesias]] i [[Medio Campidano (provincija)|Medio Campidano]]. Nove provincije su prvenstveno upravna područja, čiji glavni gradovi još nisu jasno definirani. Regija i otok Sardinija zauzimaju površinu od 24 090 [[km²]], na kojoj živi oko 1 645 000 stanovnika, što znači da prosječna gustoća naseljenosti na otoku iznosi 68 stanovnika po [[km²]]. === Područja === Otok se sastoji od područja, koja su definirana geografskim odrednicama kao što su uzvisine odnosno nizine. {| |----- | width="50%" valign="top" | * [[Anglona]] * [[Arborea]] * [[Barbagia]] * [[Baronia]] * [[Campidano]] * [[Gallura]] * [[Goceano]] * [[Iglesiente]] * [[Logudoro]] * [[Marmilla]] | width="50%" valign="top" | * [[Meilogu]] * [[Nurra]] * [[Ogliastra]] * [[Planargia]] * [[Quirra]] * [[Sarcidano]] * [[Sarrabus]] * [[Sulcis]] * [[Supramonte]] * [[Turritano]] |} === Gradovi i naselja === * [[Abbasanta]] - [[L'Alguer]] - [[Arbatax]] - [[Arzachena]] * [[Baia Chia]] - [[Baunei]] - [[Bosa]] - [[Budoni]] - [[Buggerru]] * [[Cagliari]] - [[Cala Ginepro]] - [[Cala Gonone]] - [[Cala Liberotto]] - [[Calasetta]] - [[Cannigione]] - [[Capitana]] - [[Cardedu]] - [[Castelsardo]] - [[Coda Cavallo]] * [[Dorgali]] * [[Galtelli]] - [[Golfo Aranci]] - [[Golfo di Marinella]] * [[La Caletta]] - [[La Maddalena]] - [[Limpiddu]] - [[Lubagnu]] * [[Marina Di Sorso]] - [[Muravera]] * [[Nuoro]] * [[Olbia]] - [[Oristano]] - [[Orosei]] - [[Osalla]] * [[Palau (Sardinien)|Palau]] - [[Pittulongu]] - [[Platamona]] - [[Porto Cervo]] - [[Porto Corallo]] - [[Porto Ottiolu]] - [[Porto Pollo]] - [[Porto Rafael]] - [[Porto Rotondo]] - [[Porto San Paolo]] - [[Posada]] - [[Pula (Sardinien)|Pula]] * [[Sa Linna Siccas]] - [[San Giovanni di Posada]] - [[San Teodoro]] - [[Sant'Anna Arresi]] - [[Sant'Antioco]] - [[Santa Maria Navarrese]] - [[Santa Teresa di Gallura]] - [[Santa Theresa]] - [[Sassari]] - [[Siniscola]] - [[Solanas]] - [[Sos Alinos]] - [[Sorso]] - [[Stintino]] * [[Tanaunella]] - [[Tertenia]] - [[Torre dei Corsari]] - [[Tortoli]] * [[Valledoria]] - [[Viddalba]] - [[Villaputzu]] - [[Villasimius]] === Obale === Neke od sardinskih obala poznata su u svijetu turizma i često su pojam dramatske prirodne ljepote: * [[Costa Smeralda]] - [[Costa Rei]] - [[Costa Verde]] - [[Costa Paradiso]] - [[Costa del Sud]] === Plaže === Neke od sardinskih plaža su vrlo poznate u svijetu turizma i pojam su prirodne ljepote: * [[Spiaggia Rena Bianca]] - [[Porto Istana]] - [[Chia]] <ref>{{Cite web |url=https://trulytraveled.com/travel-destinations/travel-guides/best-beaches-in-italy/ |title=Best beaches in Italy - TrulyTraveled |access-date=2019-07-12 |archive-date=2019-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712193037/https://trulytraveled.com/travel-destinations/travel-guides/best-beaches-in-italy/ |url-status=dead }}</ref> === Rijeke === Najduža [[Rijeka (vodotok)|rijeka]] [[otok]]a je [[Tirso (rijeka)|Tirso]] sa 150&nbsp;km <ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1574475/Tirso-River |title = ''Tirso River'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 28. 05. 2013}}</ref> dužine, zatim [[Flumendosa]] duga 127 [[km]] <ref name=brit/>, te [[Coghinas]] dug 122&nbsp;km, koja se uliva u more na južnoj strani otoka. === Klima === Klima je u osnovi [[mediteranska klima|mediteranska]], sa toplim proljetnim i jesenjim mjesecima, vrućim ljetima i blagim zimama. Tokom ljetnih mjeseci Sardinija ima velikih problema sa vodom (500 – 600&nbsp;mm/godišnje), dok je zimi šibaju hladni morski vjetrovi. Otok važi kao prirodni rezervat, na kojem obitavaju hiljade rijetkih primjeraka otočne flore i faune, koji se dijelom nalaze i pod zaštitom države. Tlo Sardinije ukazuje na prisustvo zlata i srebra. == Značajne osobe == * [[Enrico Berlinguer]], dugogodišnji generalni sekretar Komunističke partije Italije (PCI - Partito Comunista Italiano) * [[Francesco Cossiga]], bivši predsjednik Republike Italije * [[Grazia Deledda]], književnica, Nobelova nagrada za književnost [[1926]]. godine * [[Antonio Gramsci]], književnik, političar i filozof * [[Maria Carta]] pjevačica i glumica * [[Gavino Ledda]], književnik * [[Constantino Nivola]], likovni umjetnik * [[Pinuccio Sciola]], kipar ili vajar * [[Renato Soru]], direktor talijanskog telekomunikacijskog diva Tiscali * [[Gianfranco Zola]], bivši nogometaš == Turističke destinacije == '''Historijski punktovi''' * [[Anghelu Ruju]] * [[Nuraghe Losa]] * [[Ipogeo di San Salvatore]] * [[Sinis-Halbinsel]] * [[Santa CristinaSanta Cristina]], svetište * [[Su Nuraxi]] * [[Su Tempiesu]] * [[Tharros i San Giovanni di Sinis]] '''Prirodne znamenitosti''' * [[Supramonte]] * [[Gennargentu]] * [[La Maddalena]] * Crvena stijena [[Arbatax]]a * [[Grotta del Bue Marino]], pećina * [[Grotte d'Ispignola]], pećina * [[Grotta di Nettuno]], pećina * [[Grotta su Marmuri]], pećina * [[Capo Testa]] * [[Capo d'orso]] '''Kulinarski punktovi''' * Sella & Mosca, najveća sardenjska vinarija '''Tehnička čuda''' * Trenino Verde, uskotračna pruga == Kulinarski specijaliteti == * [[Pecorino]], ovčiji sir * [[Pane Carasau]], tanka sušena pastirska pogača, koju zovu i ''Carta di musica'' (Notni papir) * [[Pane Guttiau]], podvrsta pogače Pane Carasau sa maslinovim uljem * [[Cannonau]], crno vino jakog okusa * [[Vernaccia]], obogaćeno bijelo vino * [[Dolcesardo]] == Reference == {{izvori}} == Vanjski veze == {{Commonscat|Sardinia}} * [http://www.regione.sardegna.it Službena stranica regije] {{it icon}} * [http://www.helmut-zenz.de/hzsardi.htm Zbirka linkova o Sardiniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013064522/http://www.helmut-zenz.de/hzsardi.htm |date=2006-10-13 }} {{de icon}} * [http://www.tharros.info/ Archaeology and short history of Sardinia in English/Dutch] {{Regije Italije}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Sardinija| ]] [[Kategorija:Regije Italije]] [[Kategorija:Otoci u Italiji]] [[Kategorija:Otoci Sredozemnog mora]] c4mz2ohsu26kz9s5eu680n0o16qc3t1 San Francisco 0 16478 42652794 42644246 2026-07-10T14:40:04Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652794 wikitext text/x-wiki {{Grad u SAD | naziv = San Francisko | izvorni_naziv = City and County of San Francisco | slika = SF From Marin Highlands3.jpg | opis_slike = Pogled na San Francisko sa Marin Highlandsa, u prvom planu je [[Most Golden Gate]] | gradska_zastava = Flag of San Francisco, California.svg | grb = | država = {{flag|Sjedinjene Američke Države}} | savezna_država = {{flag|California}} | distrikt = | lokacija = | osnivanje =29. jun [[1776]] | stanovništvo = 805.235<ref name="metropop">{{cite web | title = Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2007 | publisher=US Census Bureau | date = 27. 03. 2008. | url = http://www.census.gov/popest/metro/tables/2007/CBSA-EST2007-01.xls | format = XLS | accessdate =11. jun 2008 }}</ref><ref name="SF2009pop">{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_event=ChangeGeoContext&geo_id=16000US0667000&_geoContext=01000US&_street=&_county=san+francisco&_cityTown=san+francisco&_state=04000US06&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=population_0&ds_name=null&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry= | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 15. septembar 2010 | title = San Francisco city, Population Finder | archivedate = 2011-01-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110103041852/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_event=ChangeGeoContext&geo_id=16000US0667000&_geoContext=01000US&_street=&_county=san+francisco&_cityTown=san+francisco&_state=04000US06&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=population_0&ds_name=null&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry= | deadurl = yes }}</ref><ref name="Census 2010: CSA population found by adding">{{cite web | url = http://www.dof.ca.gov/research/demographic/state_census_data_center/census_2010/documents/2010Census_Table3A_RedistrictingFile.xls | title = Census 2010: Table 3A – Total Population by Race (Hispanic exclusive) and Hispanic or Latino: 2010 | format = Excel | publisher = [[California Department of Finance]] | accessdate = 22. mart 2010 | archivedate = 2011-11-24 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111124020222/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/state_census_data_center/census_2010/documents/2010Census_Table3A_RedistrictingFile.xls | deadurl = yes }}</ref> | gustina = 1.340,7 | aglomeracija = 4.335.391 | površina = 121.4 (479.19 vodena površina) | gšir = 37.766667 | gduž = -122.433333 | nadmorska_visina = | dan_grada = | veb-strana = [http://www.sfgov.org/ www.sfgov.org] | gradonačelnik = }} '''San Francisco''', službeno '''Grad i okrug San Francisco''' (''City and County of San Francisco'') je finansijski, kulturni i prometni centar [[Zalivska oblast San Franciska|Zalivske oblasti San Franciska]], područja sa više od 7,4 miliona stanovnika koje još uključuje i gradove [[San Jose]] i [[Oakland]].<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/metro/tables/2008/CBSA-EST2008-02.xls | publisher=U.S. Census Bureau | accessdate =30. jun 2008 | title = Annual Estimates of the Population of Combined Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2008 }}</ref> Jedini je konsolidovani grad-okrug u [[Kalifornija|Kaliforniji]].<ref name="CityCounty"/> Obuhvata područje površine 121&nbsp;km<sup>2</sup><ref>{{cite web | url = http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/06075.html | publisher = US Census Bureau | accessdate = 26. novembar 2009 | title = San Francisco County, California QuickFacts | archivedate = 2011-07-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110713075807/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/06075.html | deadurl = yes }}</ref> na sjevernom kraju poluostrva [[San Francisco (poluostrvo)|San Francisco]] sa gustinom naseljenosti od 6.655 stanovnika po četvornom kilometru. To je najgušće naseljeni veliki grad (ubrajaju se gradovi sa više od 200.000 stanovnika) u Kaliforniji i drugi najgušće naseljeni veliki grad u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref name="SF_Population_Density">Posle New Yorka, računaju se samo gradovi sa preko 200.000 stanovnika.{{cite web | title = 2000 Census: US Municipalities Over 50,000: Ranked by 2000 Density | url = http://www.demographia.com/db-2000city50kdens.htm | publisher=Demographia | accessdate =23. avgust 2007}}</ref> San Francisco je, po broju stanovnika, četvrti najveći grad u Kaliforniji i 13. najveći grad u SAD. Prema procjeni iz [[2010]]. imao je 805.235 stanovnika.<ref name="SFCensus2010">{{cite web | title = U.S. Census Bureau Delivers California's 2010 Census Population Totals | publisher=U.S. Census Bureau | date = 8. 3. 2011 | url = http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn68.html | accessdate =30. mart 2011}}</ref> Godine [[1776]], [[španija|španski]] kolonisti su izgradili utvrđenje na Golden Gateu i misiju nazvanu po [[Franjo Asiški|Franji Asiškom]] na istom mjestu.<ref name="DeAnza-Moraga-Palou">{{cite web | author=Edward F. O'Day | title = The Founding of San Francisco | date = October 1926 | url = http://www.sfmuseum.org/hist6/founding.html | accessdate =14. februar 2009 | publisher=Spring Valley Water Authority | work=San Francisco Water }}</ref> [[Kalifornijska zlatna groznica|Zlatna groznica]] iz [[1848]]. dovela je do brzog rasta broja stanovnika i razvoja grada. Broj stanovnika je u samo jednoj godini narastao sa 1.000 na 25.000,<ref name="1949pop">{{cite book | last = Richards | first = Rand | title = Historic San Francisco: A Concise History and Guide | publisher=Heritage House | year = 1992 | isbn = 1-879367-00-9 | oclc = 214330849 }}</ref> čime je San Francisko postao najveći grad na zapadnoj obali u to vrijeme. Nakon što je tri četvrtine grada bilo uništeno u [[Potres u San Franciscu 1906.|zemljotresu i požaru]] iz [[1906]],<ref name="Montagne">{{cite news | last = Montagne | first = Renée | title = Remembering the 1906 San Francisco Earthquake | work=People & Places | publisher=National Public Radio | date = 11. 4. 2006 | url = http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5334411 | accessdate =13. 6. 2008 }}</ref> San Francisco je brzo obnovljen, i bio je domaćin ''Panama-Pacific International'' izložbe devet godina kasnije. Tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], San Francisco je bio luka iz koje su američki vojnici prevoženi na Pacifički front.<ref name="WWII">{{cite web | title = Port of Embarkation Essay—World War II in the San Francisco Bay Area | work=A National Register of Historic Places Travel Itinerary: | publisher=US Department of the Interior | date = 28. 08. 2007. | url = http://www.nps.gov/history/nr/travel/wwIIbayarea/embarkation.htm | accessdate = 22. 6. 2011 }}</ref> Poslije rata, uticaj povratka vojnika, brojna imigracija, [[liberalizam|liberalizacija]] stavova i drugi faktori doveli su do [[Leto ljubavi|Leta ljubavi]] i pokreta za [[gej]] prava, cementiranjući poziciju San Francisca kao centra liberalnog aktivizma u Sjedinjenim Američkim Državama. Danas je San Francisco popularna međunarodna [[turizam|turistička]] destinacija,<ref name="TravelandTourism">{{cite web | title = Overseas Visitation Estimates for U.S. States, Cities, and Census Regions: 2008 | work = International Visitation in the United States | publisher = US Office of Travel and Tourism Industries, US Department of Commerce | date = 11. 05. 2009. | url = http://tinet.ita.doc.gov/outreachpages/download_data_table/2008_States_and_Cities.pdf | format = PDF | accessdate = 8. jun 2009 | archivedate = 2017-01-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20170101040013/http://tinet.ita.doc.gov/outreachpages/download_data_table/2008_States_and_Cities.pdf | deadurl = yes }}</ref> poznat po svojoj hladnoj ljetnjoj magli, strmim valovitim brežuljcima, miksu viktorijanske i moderne [[arhitektura|arhitekture]], i brojnim znamenitostima koje uključuju most [[Most Golden Gate|Golden Gate]], [[Chinatown (San Francisco)|Chinatown]], [[Alcatraz]], [[Transamerica Pyramid]] i druge. Grad je takođe bankarski i finansijski centar i sjedište više od 30 međunarodnih finansijskih institucija.<ref name="CityData.com">{{cite web | title = San Francisco: Economy | work=City-Data.com | publisher=Advameg Inc | url = http://www.city-data.com/us-cities/The-West/San-Francisco-Economy.html | accessdate =15 jun 2008 }}</ref> San francisko je 18. grad u svijetu po bruto domaćem proizvodu, a zauzima i 13. mjesto na listi dvadeset najvećih globalnih finansijskih centara. == Historija == {{Main|Istorija San Franciska}} {{V. također|Vremenska linija San Franciska}} {{Quote box |width=22em |align=left |bgcolor=#B0C4DE |title=Hronološka pripadnost |fontsize=90% |quote={{flagicon image|Flag of Cross of Burgundy.svg}} [[Špansko carstvo]] (1776–1821)<br> {{flagicon|MEX|1821}} [[Prvo meksičko carstvo]] (1821–1823)<br> {{flagicon|MEX}} [[Meksiko]] (1823–1848)<br> {{flagicon image|1stBearFlag.svg}} [[Kalifornijska republika]] (1846)<br> {{flag|SAD|1848}} (1848–danas) }} [[Datoteka:Mission San Francisco de Asis old.jpg|thumb|left|[[Misija San Francisco de Asís]] (Misija Dolores)]] Najraniji arheološki dokazi ljudskih naselja na području grada San Francisca datiraju još od 3000 godine prije nove ere.<ref>{{cite web | url=http://www.sonoma.edu/asc/projects/pointreyes/overview2.pdf | title=Archaeological Research Issues For The Point Reyes National Seashore – Golden Gate National Recreation Area | accessdate=12. jun 2008. | last=Stewart | first=Suzanne B. | year=2003 | month=November | format=PDF | publisher=Sonoma State University – Anthropological Studies Center | archive-date=2008-06-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080624193135/http://www.sonoma.edu/asc/projects/pointreyes/overview2.pdf }}</ref> Pripadnici plemena [[Yelamu]] koji su pripadali grupi [[Narod Ohlone|Ohlone]] naroda živjeli su u malim selima neposredno prije dolaska španske istraživčke misije, na čelu s don [[Gaspar de Portolà|Gasparom de Portolom]] 2. novembra [[1769]], što je prva dokumentovana posjeta [[europa|europljana]] [[Zaliv San Francisco|Zalivu San Francisco]].[25] Sedam godina kasnije, 28. marta [[1776]], španci su uspostavili utvrđenje ''Presidio of San Francisco'', a nakon toga i misiju [[Misija San Francisco de Asís|San Francisco de Asís]] (Misija Dolores). Nakon sticanja nezavisnosti od Španije [[1821]], područje je postalo dio [[Meksiko|Meksika]]. Pod meksičkom upravom, misija se vremenom ugasila a njena zemlja se počela privatizovati. Godine [[1835]], Englez [[William Richardson]] podignuo je prvu samostalnu farmu,<ref name="Richardson">{{cite web | last = The Virtual Museum of the City of San Francisco | title = From the 1820s to the Gold Rush | date = 16. 7. 2004 | url = http://www.sfmuseum.org/hist1/early.html | accessdate =13. jun 2008 | publisher=The Virtual Museum of the City of San Francisco }}</ref> u blizini sidrišta za brodove, na mjestu gdje je danas trg Portsmouth. Zajedno sa lokalnim upravnikom [[Francisco de Haro|Franciscom de Harom]], on je napravio plan ulica za prošireno naselje, i grad, pod nazivom [[Yerba Buena (grad)|Yerba Buena]], i počeo privlačiti američke doseljenike. Komodor [[John D. Sloat]] zauzeo je [[Kalifornija|Kaliforniju]] za [[SAD]], 7. jula [[1846]], za vrijeme [[Meksičko-američki rat|Meksičko-američkog rata]], a kapetan [[John B. Montgomery]] stigao je dva dana kasnije u Yerba Buenu. Yerba Buena je preimenovana u ''San Francisco'' 30. januara sljedeće godine,<ref>{{cite web | url = http://www.yerbabuenagardens.com/history.html | title = History of Yerba Buena Gardens | accessdate = 13. jun 2008 | publisher = MJM Management Group | year = 2004 | archivedate = 2013-10-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131002014220/http://www.yerbabuenagardens.com/history.html | deadurl = yes }}</ref> a Meksiko je službeno predao teritoriju Sjedinjenim Državama na kraju Meksičko-američkog rata. Uprkos atraktivnom položaju koji je imao kao luka i pomorska baza, San Francisco je još uvijek bio malo naselje s negostoljubivom geografijom.<ref>{{cite book | last = Wiley | first = Peter Booth | title = National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers | url = https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile | publisher=John Wiley & Sons, Inc. | year = 2000 | location = New York | pages = [https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile/page/4 4]–5 | oclc = 44313415 | isbn = 9780471191209}}</ref> [[Datoteka:SanFrancisco1851a.jpg|thumb|left|Trg Portsmouth 1851. godine]] ''Kalifornijska zlatna groznica'' dovela je do prave najezde lovaca na blago. Naseljenici su dolazili u San Francisko iz rivalskog grada [[Benicia (Kalifornija)|Benicie]],<ref>{{cite web | title = San Francisco's First Brick Building | publisher=The Virtual Museum of the City of San Francisco | date = 16. 7. 2004 | url = http://www.sfmuseum.org/hist1/brick.html | accessdate =13. jun 2008 }}</ref> podižući broj stanovnika sa 1.000 koliko ih je bilo 1848, na 25.000 u decembru 1849.<ref name="1949pop"/> Obećanje basnoslovnog bogatstva je bilo toliko jako da su posade po dolasku u luku napuštale plovila i žurile na zlatna polja, ostavljajući iza šume jarbola u luci San Francisca.<ref name="buriedships">{{cite news | last = Harris | first = Ron | title = Crews Unearth Shipwreck on San Francisco Condo Project | agency = Associated Press | date = 14. 11. 2005 | url = http://www.constructionequipmentguide.com/story.asp?story=6287&headline=Crews | accessdate = 4. 9. 2006 | archive-date = 2010-12-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101223183422/http://www.constructionequipmentguide.com/story.asp?story=6287&headline=Crews | url-status = dead }}</ref> Kalifornija je brzo dobila status države, a američka vojska je izgradila utvrđenje na Golden Gateu i još jedno na ostrvu [[Ostrvo Alcatraz|Alcatraz]] kako bi osigurali Zaliv San Francisco. Otkriće srebra, uključujući i [[Comstock Lode]] [[1859]]. godine, dovelo je do novog porasta broja stanovnika.<ref>{{cite book | last = Wiley | first = Peter Booth | title = National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers | url = https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile | publisher=John Wiley & Sons, Inc. | year = 2000 | location = New York | pages = [https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile/page/31 31]–33 | oclc = 44313415 | isbn = 9780471191209 }}</ref> Sa hordama lovaca na sreću koje su se slivale u grad, bezakonje je bilo često, a dio grada ''Barbary Coast'' postao je poznat kao raj za kriminalce, prostituciju i kockanje.<ref>"The miners came in forty-nine, / The whores in fifty-one, / And when they got together / They produced the native son." {{cite book | last = Wiley | first = Peter Booth | title = National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers | url = https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile | publisher=John Wiley & Sons, Inc. | year = 2000 | location = New York | pages = [https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile/page/237 237]–238 | oclc = 44313415 | isbn = 9780471191209}}</ref> Poduzetnici su nastojali da se okoriste bogatstvom koje je bilo generisano Zlatnom groznicom. Rani dobitnik je bila bankarska industrija, sa osnivanjem [[banka|banaka]] [[Wells Fargo]] 1852, i [[Bank of California]] 1864. godine. Razvoj [[Luka San Francisca|luke San Francisca]] i uspostavljanje potpune kopnene veze sa istočnim željezničkim sistemom SAD od [[1869]], preko ''Pacifičke pruge'' (grad je izgradnju pruge nevoljko pomogao) pomoglo je da Zalivska oblast postane centar za trgovinu. Vodeći se potrebama i ukusima rastuće populacije, [[Levi Strauss]] je počeo poslove sa odećom a [[Domingo Ghirardelli]] je počeo sa proizvodnjom [[čokolada|čokolade]]. Radnici doseljenici doprineli su raznovrsnosti kulture grada, a [[kina|kineski]] radnici koji su radili na izgradnji željeznice formirali su gradsku [[kineska četvrt|kinesku četvrt]]. Prvi tramvaji vozili su već [[1873]]. godine stanovnike San Franciska kroz ulicu ''Clay''. More [[Viktorijanska kuća|viktorijanskih kuća]] počelo je da daje oblik gradu, a gradske vođe vodile su kampanju za izgradnju prostranog javnog parka, što je rezultiralo planovima za [[Golden Gate park]]. Izgrađene su škole, crkve, pozorišta, i sva druga obilježja građanskog života. ''Presidio of San Francisco'' je posrtalo najvažnije utvrđenje američke vojske na [[pacifik|pacifičkoj]] obali.<ref>{{cite web | title = Under Three Flags | work=Golden Gate National Recreation Area Brochures | publisher=US Department of the Interior | year = 2004 | month = November | url = http://www.nps.gov/goga/planyourvisit/upload/3flags_7-03.pdf | format = PDF | accessdate =13. jun 2008}}</ref> Na prelazu stoljeća, San Francisco je bio veliki grad poznat po svom blistavom stilu, veličanstvenim hotelima, raskošnim vilama na ''Nob Hillu'' i uspješnoj [[umjetnost|umjetničkoj]] sceni.<ref>{{cite book | last = Wiley | first = Peter Booth | title = National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers | url = https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile | publisher=John Wiley & Sons, Inc. | year = 2000 | location = New York | pages = [https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile/page/44 44]–55 | oclc = 44313415 | isbn = 9780471191209}}</ref> {{Wide image|San francisco fire 1906.jpg|936px|align-cap=center|"Nikada u istoriji moderni imperijalni grad nije bio potpuno uništen. San Francisco je nestao." – [[Jack London]] nakon zemljotresa i požara 1906.<ref>{{cite journal | last = London | first = Jack | title = The Story of an Eyewitness by Jack London | journal=Collier's, the National Weekly | publisher=The Virtual Museum of the City of San Francisco | date = 1906-05-05 | url = http://www.sfmuseum.org/hist5/jlondon.html | accessdate = 2006-08-29}}</ref>}} U 05:12, 18. aprila 1906, San Francisco i sjevernu Kaliforniju je pogodio [[Potres u San Franciscu 1906.|veliki potres]]. Kako su se zgrade rušile, prekinuti plinovodi su izazvali požare koji su se proširili širom grada i nekoliko dana bili van kontrole. Pošto vodovod nije radio, Artiljerijski korpus iz ''Presidia'' pokušao je da zadrži vatru rušeći blokove zgrada dinamitom kako bi napravili prepreku.<ref name="Funston">{{cite web |title = Presidio of San Francisco: Firefighting and Dynamiting |work = Golden Gate National Recreation Area |publisher = US Department of the Interior |date = 24. 12. 2003. |url = http://www.nps.gov/archive/prsf/history/1906eq/firedyn.htm |accessdate = 13. jun 2008. |archivedate = 2008-06-11 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080611145725/http://www.nps.gov/archive/prsf/history/1906eq/firedyn.htm |deadurl = yes }}</ref> Više od tri četvrtine grada ležalo je u ruševinama, uključujući gotovo cijelo gradsko jezgro.<ref name="Montagne"/> Prema tadašnjim izvještajima poginulo je 498 osoba, iako moderne procjene govore o nekoliko hiljada poginulih.<ref>{{cite web | title = Casualties and Damage after the 1906 earthquake | work=Earthquake Hazards Program – Northern California | publisher=US Geological Survey | date = 25. 01. 2008. | url = http://earthquake.usgs.gov/regional/nca/1906/18april/casualties.php | accessdate =13. jun 2008 }}</ref> Više od polovice stanovništva grada koji je tada imao 400.000 stanovnika je ostalo bez krova nad glavom.<ref>{{cite web | title = Presidio of San Francisco:1906 Earthquake and Fire | work = Golden Gate National Recreation Area | publisher = US Department of the Interior | date = 25. 08. 2004. | url = http://www.nps.gov/archive/prsf/history/1906eq/index.htm | accessdate = 13. jun 2008 | archivedate = 2008-06-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080609220512/http://www.nps.gov/archive/prsf/history/1906eq/index.htm | deadurl = yes }}</ref> Izbjeglice su se privremeno naselile u improviziranim šatorskim naseljima u Golden Gate Parku, Presidiu, na plažama, i drugim mjestima. Mnogi su trajno pobjegli prema [[Istočni zaliv (Zalivska oblast San Franciska)|Istočnom zalivu]]. [[Datoteka:PalaceofFineArts1915.jpg|thumb|left|[[Palace of fine Arts]] na međunarodnoj izložbi ''Panama-Pacific'' 1915.]] Obnova je bila brza i velikih razmjera. Odbacujući pozive da u potpunosti izmijene uličnu mrežu, stanovnici su se opredijelili za brzinu.<ref name="NatTrust1">{{cite book | last = Wiley | first = Peter Booth | title = National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers | url = https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile | publisher=John Wiley & Sons, Inc. | year = 2000 | location = New York | pages = [https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile/page/56 56]–62 | oclc = 44313415 | isbn = 9780471191209 }}</ref> ''Bank of Italy'' (kasnije [[Bank of America]]) čiji je vlasnik bio [[Amadeo Giannini]] obezbijedila je kredite za mnoge čiji su domovi bili devastirani. Uništene palače u ''Nob Hillu'' postale su Grand hoteli. Gradska vijećnica obnovljena je u [[Beaux Arts arhitektura|Beaux Arts]] stilu. Grad je svoje ponovno rođenje slavio na međunarodnoj izložbi ''Panama-Pacific'' 1915 godine.<ref>{{cite book | last = Wiley | first = Peter Booth | title = National trust guide- San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers | url = https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile | publisher=John Wiley & Sons, Inc. | year = 2000 | location = New York | oclc = 44313415 | isbn = 9780471191209 | page = [https://archive.org/details/nationaltrustgui0000wile/page/9 9]}}</ref> U nadolazećim godinama grad je učvrstio svoj položaj finansijske prestonice. Kada je došlo do kraha berze [[1929]], nijedna banka u San Franciscu nije bankrotirala.<ref>{{cite web | title = San Francisco Gold Rush Banking – 1849 | publisher = The Virtual Museum of the City of San Francisco | date = 24. 06. 2004. | url = http://www.sfmuseum.net/hist9/banking.html | accessdate = 13. jun 2008 | archive-date = 2008-05-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080509133016/http://www.sfmuseum.net/hist9/banking.html | dead-url = yes }}</ref> Štaviše, na vrhuncu [[Velika depresija|Velike depresije]], San Francisco je istovremeno krenuo u dva velika građevinska projekta - izgradnju ''Mosta Oakland Bay'' i ''Mosta Golden Gate'', završavajući ih [[1936]]. i [[1937]]. godine. U tom razdoblju je otok Alcatraz, bivši vojni zatvor, promijenio namjenu i postao federalni zatvor maksimalne sigurnosti, u kojem su kaznu služili zloglasni zatvorenici, kao što su [[Al Capone]] i [[Robert Franklin Stroud]]. San Francisco je kasnije proslavio svoju ponovnu raskoš organizujući Svjetski sajam, ''Međunarodnu izložbu Golden Gate'' [[1939]]. i [[1940]]. godine, i stvarajući Otok s blagom (''Treasure Island'') u sred zaliva gdje se izložba odvijala. == Geografija == [[Datoteka:SanFranciscoFromTheISS(Cropped).jpg|desno|upright|mini|[[San Francisco (poluostrvo)|Poluostrvo San Francisco]]]] San Francisco se nalazi na zapadnoj obali SAD-a na sjevernom kraju [[San Francisco (poluostrvo)|istoimenog poluostrva]] i dobro je povezan s [[Tihi okean|Tihim okeanom]] i zalivom San Franciska. Nekoliko slikovitih ostrva poput [[Alcatraz]]a, [[Treasure otok]]a i susjednog otoka Yerba Buena, kao i malih djelova [[Alameda otok]]a, [[Red Rock otok]]a i [[Angel otok]]a dio su grada. Dio grada su takođe nenastanjeni [[Farallon otoci]], 43&nbsp;km u blizini obale Tihog okeana. Kopneno područje grada pravi kvadrat od 11 x 11&nbsp;km, iako je cijelo područje, uključujući vodu, skoro 600&nbsp;km<sup>2</sup>. [[Datoteka:Lombardst.jpeg|mini|upright|lijevo|Automobili putuju [[Ulica Lombard (San Francisco)|ulicom Lombard]] kako bi se spustili niz [[Russian Hill]].]] Postoji više od 50 brda unutar granica grada.<ref name=peak_experience>{{cite news | last = Graham | first = Tom | title = Peak Experience | work = San Francisco Chronicle | page = PK-23 | publisher = Hearst Communications | date = 7. 11. 2004 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2004/11/07/PKGJ99K7KD1.DTL | accessdate = 13. 6. 2008 | archive-date = 2011-11-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111109111508/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2004/11/07/PKGJ99K7KD1.DTL | url-status = dead }}</ref> Neka susjedstva su dobila naziv zbog brda na kojem se nalaze poput susjedstva [[Nob Hill (San Francisco)|Nob Hill]], [[Potrero Hill]] i [[Russian Hill]]. Blizu geografskog centra grada se nalaze manje naseljena brda. [[Twin Peaks (San Francisco)|Twin Peaks]], par brda koji formiraju visoke tačke grada, su postali dobro mjesto za previđanje grada. Najviše brdo San Franciska, [[Mount Davidson]], je visoko 282 metra i na njemu stoji [[krst]] od 31 metra koji je sagrađen [[1934]]. godine.<ref>{{cite news | first = Henry K. | last = Lee | title = Mount Davidson Cross Called Landmark by Panel | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/1997/01/16/MN71385.DTL | work = San Francisco Chronicle | date = 16. 1. 1997 | accessdate = 17. 6. 2008 | archive-date = 2012-05-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120517043454/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/1997/01/16/MN71385.DTL | url-status = dead }}</ref> Dominirajući ovim područjem se nalazi Sutro toranj, veliki crveno-bijeli [[Radio|radijski]] i [[Televizija|televizijski]] prijenosni toranj. Obližnje planine [[San Andreas]] i [[Hayward Faults]] su odgovorne za dobar dio [[zemljotres]]a, iako nijedna fizički ne prolazi kroz grad. San Andreas Fault je prouzrokovao zemljotrese [[1906]]. i [[1989]]. godine. Manji zemljotresi se redovno dešavaju. Strepnja od udara većeg zemljotresa je dio gradske infrastrukture. Grad je izgradio pričuvni [[vodovod]]ni sistem i nekoliko puta je nadogradio svoje kodekse za građenje, zahtjevajući prepravljanje postrojenja za starije zgrade i više [[Inženjerstvo|inženjerske]] standarde za novo-izgrađene objekte.<ref>{{cite news | first = Charles | last = Smith | title = What San Francisco didn't learn from the '06 quake | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/04/15/HOGQ9I7P2T1.DTL | work = San Francisco Chronicle | date = 15. 4. 2006 | accessdate = 30. 6. 2008 | archive-date = 2012-05-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120517043254/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/04/15/HOGQ9I7P2T1.DTL | url-status = dead }}</ref> Uprkos ovome, i dalje je preko hiljadu manjih zgrada podložno brzoj šteti u slučaju zemljotresa.<ref>{{cite news | first = Robert | last = Selna | title = S.F. leaders ignore weak buildings' quake risk | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2008/06/29/MNDD110U2E.DTL | page = A-1 | work = San Francisco Chronicle | date = 29. 6. 2008 | accessdate = 30. 6. 2008 | archive-date = 2012-05-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120517043229/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2008/06/29/MNDD110U2E.DTL | url-status = dead }}</ref> [[Obala San Franciska]] se proširila izvan svojih prirodnih ograničenja. Cijela susjedstva Marina, [[Mission Bay]], [[Hunters Point]], kao i veći dijelovi [[Embarcadero]]a se nalaze na područjima [[deponija]]. Treasure otok je izgrađen od materijala refuliranog iz zaljeva kao i materijala nastalog tuneliranjem kroz [[Yerba Buena]] otok tokom pravljenja Bay mosta. Takva zemlja zna biti nestabilna tokom zemljotresa. Nastalo rastapanje stvara znatnu štetu imovini koja je izgrađena na ovom području kao što je to dokazao Marina distrikt tokom Loma Prieta zemljotresa [[1989]]. godine.<ref>{{cite web | title = Liquefaction Damage in the Marina District during the 1989 Loma Prieta earthquake | publisher=California Geological Survey | url = http://www.conservation.ca.gov/cgs/information/outreach/Documents/Marina%20Poster%2011x17rw2b.pdf | format = PDF | accessdate =17. 6. 2008}}</ref> Većina prirodnih vodotoka grada poput vodotoka [[Islais Creek]] i [[Mission Creek]] su pretvoreni u odvodne kanale i sagradilo se preko njih, iako komisija za komunalije razmatra prijedloge za obnavljanje nekih vodotoka.<ref>{{cite web | title = The Lure of the Creeks Buried Beneath San Francisco’s Streets | publisher = Streetsblog San Francisco | author = Matt Baume | url = http://sf.streetsblog.org/2010/04/14/the-lure-of-the-creeks-buried-beneath-san-franciscos-streets/ | date = 14. 4. 2010 | accessdate = 31. 1. 2013}} </ref> === Gradski pejzaž === {{Široka slika|SanFrancisco from TwinPeaks dusk MC.jpg|1680px|Centar grada San Francisco. Pogled sa [[Twin Peaks (San Francisco)|Twin Peaks]] brda u 17:52, 27. oktobra 2006. godine.}} {{Široka slika|San Francisco (Evening).jpg|1200px|Centar grada San Francisco. Pogled sa [[Twin Peaks (San Francisco)|Twin Peaks]] brda po noći u junu 2011. godine.}} ==== Susjedstva ==== [[Datoteka:SF Chinatown CA.jpg|mini|upright|lijevo|[[Kineska četvrt San Franciska]] je jedna od najstarijih naselja [[Kinezi|kineza]] i jedna od najvećih u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]].]] Istorijski centar San Franciska je sjeveroistočni kvadrant grada koga okružavaju [[Market Street]] i riva. Ovdje se nalazi finansijalni distrikt, odnosno [[Financial District]], sa trgom [[Union trg|Union]], koji je glavno mjesto za kupovinu i [[hotel]]e u blizini. [[Žičara|Žičare]] dovode putnike na strme nagibe [[Nob Hill (San Francisco)|Nob Hilla]], koji je jednom bio centar poslovnih tajkuna te ih dovodi do turističke atrakcije rive kod [[Fisherman's Wharf]]a i pristaništa 39, u kojima se mogu naći [[restoran]]i koji serviraju posebnu vrstu [[rak]]ova koji se love pomoću aktivne [[ribolov]]ne industrije. U ovom kvadrantu je takođe [[Russian Hill]], stambeno susjedstvo u kojem se nalazi poznata nakrivljena ulica Lombard; [[North Beach]], gradsko mala [[Italija]], prijašnji centar [[Beat Generation]]a; i [[Telegraph Hill]] u kojem je sadržan toranj Coit. Između susjedstvo Russian Hill i North Beach se nalazi [[Kineska četvrt San Franciska]] koja je najstarije mjesto naseljeno [[kinezi]]ma u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]].<ref>[http://www.sanfranciscochinatown.com/history/index.html The Official San Francisco Chinatown Website]. Sanfranciscochinatown.com. Pristupljeno 16. 2. 2012.</ref><ref>[http://www.mtholyoke.edu/offices/comm/csj/101102/chinatown.shtml Depicting Otherness: Images of San Francisco's Chinatown]. College Street Journal (11. 10. 2002). Pristupljeno 16. 2. 2012.</ref><ref name="Bacon, Daniel pages 52-53">Bacon, Daniel: Walking the Barbary Coast Trail 2nd ed., pp. 52–53, Quicksilver Press, 1997</ref><ref>{{Cite web |title=Chinatown/Grant Avenue |url=http://www.sanfranciscodays.com/chinatown/ |access-date=2015-05-17 |archivedate=2011-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615053119/http://www.sanfranciscodays.com/chinatown/ |deadurl= }}. San Francisco Days</ref> [[The South of Market]] distrikt, koji je nekad bio centar industrije San Franciska je podvrgnut znatnim promjenama u razvoju nakon dodavanja [[AT&T]] parka i pojavljivanja malih početničkih kompanija. Ovo područje popunjavaju novi neboderi, stanovi za rad i uživanje kao i apartmani. Daljni razvoj se dešava južno od Mission Baya - prijašnjeg mjesta za [[Željeznica|željeznice]] koji danas sadrži drugi zgradu [[Univerzitet Kalifornije, San Francisco|Univerziteta Kalifornije, San Franciska]]. Zapadno od centra grada, preko [[Van Ness]] avenije, se nalazi veliko susjedstvo [[Western Addition]], koji je postao naseljen velikim brojem [[Afroamerikanci|afroameričkog]] stanovništva nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Western Addition je uobičajeno podjeljen u nekoliko manjih susjedstva uključujući [[Hayes Valley]], [[the Fillmore]] i [[Japantown]], koji je prije bio najveće nastanište [[Japanci|japanaca]] u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]] ali je izgubio tu titulu nakon što je dosta japanaca nasilno uklonjeno tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. Western Addition je preživio [[Potres u San Franciscu 1906.|zemljotres 1906.]] godine sa većinom Viktorijskih građevina potpuno čitavih, uključujući zgrade sagrađene u poznatom stilu za San Francisco pod nazivom "[[Painted Ladies]]" koje se nalaze na Alamo trgu. Južno blizu geografskog centra grada se nalazi distrkt [[Haight-Ashbury]], koji je poznat po [[hippie]] kulturi [[1960te|1960ih]] godina. Haight sada sadrži jedne od najskupljih prodavnica<ref>{{cite news | title=The Haight | work=The San Francisco Chronicle | url=http://www.sfgate.com/neighborhoods/sf/haight/ | accessdate=3. 8. 2009}}</ref> i nekoliko kontroverzalnih maloprodajnih lanaca<ref>{{cite news | first=Katherine | last=Bishop | title=Haight-Ashbury Journal; Love and Hate Linger In Ex-Hippie District | url=http://www.nytimes.com/1988/10/13/us/haight-ashbury-journal-love-and-hate-linger-in-ex-hippie-district.html?sec=&spon= |work=New York Times | date=13. 10. 1988 | accessdate=3. 8. 2009}}</ref> iako i dalje nastavlja sa svojim boemskim stilom. Sjeverno od Western Additions se nalazi [[Pacific Heights (San Francisco)|Pacific Heights]], bogato susjedstvo koji sadrži vile koje su sagradili bogataši nakon zemljotresa [[1906]]. godine. Izravno sjeverno od Pacific Heightsa se nalazi Marina, susjedstvo popularan za mlađe stručnjake koji je većinom izgrađen na vraćenoj zemlji zaljeva.<ref>{{cite news | title = The Marina | work = SFGate San Francisco Neighborhood Guide | publisher = San Francisco Chronicle | url = http://www.sfgate.com/neighborhoods/sf/marina/ | accessdate =20. 8. 2013 | date=27. 10. 2011 }}</ref> [[Datoteka:SF Transamerica full CA.jpg|mini|upright|lijevo|[[Transamerica Pyramid|Transamerica piramida]]. Jedna od najvećih zgrada u San Francisku.]] U sjeveroistočnom kvadrantu grada se nalazi [[Mission District]]—sačinjavaju ga domorodački [[Kalifornija|Kalifornijski]] stanovnici i imigranti radne klase iz [[Njemačka|Njemačke]], [[Republika Irska|Irske]], [[Italija|Italije]] i [[Skandinavija|Skandinavskih]] zemalja. Val [[Srednja Amerika|središnjoameričkog]] stanovništva se tokom [[1910]]. godine naselio u Mission distriktu te su imigranti iz [[Meksiko|Meksika]] tokom [[1950te|1950ih]] postali najdominantniji.<ref>{{cite web | url=http://www.qualityoflife-themovie.com/website/mission.html | title=Quality of Life (film website) | work=Mission District History | author=Morgan, Benjamin (Director) | year=2007 | accessdate=25. 7. 2010}}</ref> Urbana [[džentrifikacija]] je skorašnjih godina promjenila demografiju dijelova Missiona sa lationamerikanaca na 20-ogodišnje stručnjake. [[Noe Valley]] jugozapadno i [[Bernal Heights]] južno postaju popularni za mlade porodice sa djecom. Istočno od distrikta Mission se nalazi [[Potrero Hill]] susjedstvo, prventstveno stambeno susjedstvo koje sadrži jedne od najboljih pogleda na centar San Franciska. Zapadno od Missiona se nalazi područje istorijski poznato kao [[Eureka Valley]], dok se sada popularno zove Castro, je jednom bilo područje na skandinavce i irce radne klase. Postalo je prvo i najpoznatije [[LGBT|gay]] naselje i sad je centar gay života u gradu.<ref>{{cite news | title=The Castro | work=The San Francisco Chronicle | url=http://www.sfgate.com/neighborhoods/sf/castro/ | accessdate=3. 8. 2009}}</ref> [[Excelsior District]], koji se nalazi blizu južne granice grada, je najraznovrsnije etničko naselje u San Francisku. Naseljen većinom [[afroamerikanci]]ma, [[Bayview-Hunters Point]] je jedan od najsiromašnijih susjedstva i ima visok stepen [[kriminal]]a, iako je susjedstvo bilo fokus raznih urbanističkih projekata oživljavanja. Sagradnja tunela [[Twin Peaks (San Francisco)|Twin Peaks]] [[1918]]. godine je povezala jugozapadna susjedstva sa centrom grada preko [[tramvaj]]a, ubrzavajući izgradnju [[West Portal]]a i obližnjeg [[Forest Hill]]a i [[St. Francis Wooda]]. Idući dalje ka zapadu, sjeverno od [[Golden Gate park]]a i dodirujući [[Tihi okean]] se nalazi [[Sunset District]] koji je većinom dom mnogim [[azija]]tima radne klase.<ref>{{cite news | last = Chow | first = Andrew | title = Dismal APA Turnout at First Redistricting Meetings | publisher=Asian Week | date = 22. 3. 2002 }}</ref> Sjeverozapadni kvadrant grada sadrži Richmond, takođe većinom nastanjen sa ljudima srednje klasa, ali sadrži i poneke [[Rusi|ruske]] i [[Ukrajinci|ukrajinske]] imigrante. Ova područja se zajedno nazivaju [[The Avenues]]. Oba distrikta se ponekad mogu podjeliti u dva regiona: Vanjski Richmond i Vanjski Sunset i mogu se odnositi na zapadne dijelove oba distrikta dok se Unutrašnji Richmond i Unutrašnji Sunset regioni odnose na istočne dijelove oba distrikta. === Klima === {{climate chart | San Francisco |8|14|114 |9|16|113 |9|17|83 |10|17|37 |11|18|18 |12|19|4.1 |12|19|0 |13|20|1.5 |13|21|5.3 |12|21|29 |10|17|80 |8|14|116 |float=right |clear=none |units=metric |source=NOAA<ref name = NOAA/>}} Popularni [[Citati|citat]] koji se često pogrešno navodi [[Mark Twain|Marku Twainu]] je "Najhladnija zima koju sam ikad iskusio je bila ljeto u San Francisku".<ref name="marktwain">{{cite news | last = Nolte | first = Carl | title = Fog Heaven: The sun will come out tomorrow. Or maybe not. It's summer in the city, and that means gray skies | work = San Francisco Chronicle | page = A-1 | publisher = Hearst Communications | date = 19. 8. 2005 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/08/19/MNGOBEA9JI1.DTL&ao=all | accessdate = 13. 6. 2008 | archive-date = 2011-11-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111109122256/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2005%2F08%2F19%2FMNGOBEA9JI1.DTL&ao=all | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |title = And Never the Twain Shall Tweet |work = Urban Legends Reference Pages |publisher = Snopes.com |date = 26. 9. 2007 |url = http://www.snopes.com/quotes/twain.asp |archiveurl = https://www.webcitation.org/618iAAceB?url=http://www.snopes.com/quotes/twain.asp |archivedate = 2011-08-22 |deadurl = no |access-date = 2015-05-17 }}</ref> Klima San Franciska je karakteristična po hladnim ljetima [[Mediteranska klima|mediteranske klime]]<ref>Also known as Dry-Summer [[Subtropical]] ([[Köppen climate classification]] ''Csb'')</ref> obale [[Kalifornija|Kalifornije]] koja "uopšteno sadrži mokre blage zime i suha ljeta".<ref>[http://ggweather.com/sf/narrative.html Climate of San Francisco: Narrative Description] Golden Gate Weather Services. Pristupljeno 5. 9. 2006.</ref> Pošto je okružen sa tri strane sa vodom, struje [[Tihi okean|Tihog okeana]] znatno utiču na vrijeme San Franciska sa umjerenim temperaturima i nevjerovatno blagu klimu cijele godine sa malo varijacije temperature po godišnjim dobima. [[Datoteka:San francisco in fog with rays.jpg|upright|mini|lijevo|[[Magla]] je česta pojava tokom ljeta u San Francisku.]] San Francisco ima najhladnije prosječne, minimalne i maksimalne temperature za [[jun]], [[jul]] i [[august]] od većih gradova u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u .<ref>{{cite web |url = http://www.currentresults.com/Weather-Extremes/US/coldest-cities-summer.php |title = Coolest US Cities in Summer |author = Osborn, Liz |publisher = Current Results Nexus |work = Weather Extremes |accessdate = 25. 7. 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVdBgvSs?url=http://www.currentresults.com/Weather-Extremes/US/coldest-cities-summer.php |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = no }}</ref> Tokom ljeta, vreo vazduh se diže u unutrašnjim dolinama [[Kalifornija|Kalifornije]] i stvara područje niskog pritiska koje privlači vjetrove sa [[North Pacific Higha]] kroz [[Golden Gate most|Golden Gate]], što stvara hladne vjetrove i [[magla|maglu]], po kojima je grad poznat.<ref>{{Cite journal | last = Gilliam | first = Harold | author-link = Harold Gilliam | title = Cutting Through the Fog: Demystifying the Summer Spectacle | journal=Bay Nature | date = 2002 | url = http://baynature.org/articles/jul-sep-2002/cutting-through-the-fog }}</ref> Magla ima vlastiti [[Twitter]] račun i znatan broj ljudi ju prati pod imeno @KarlTheFog.<ref>{{Cite news|url = http://www.sfweekly.com/sanfrancisco/behind-the-tweets-the-secretive-people-behind-sfs-fog-seagulls-and-bridges/Content?oid=2826334|title = Behind the Tweets: The Secretive People Behind S.F.'s Fog, Seagulls, and Bridges|last = Billings|first = Mike|date = 13. 6. 2013|work = SF Weekly|accessdate = 3. 12. 2014|archive-date = 2014-12-11|archive-url = https://web.archive.org/web/20141211015847/http://www.sfweekly.com/sanfrancisco/behind-the-tweets-the-secretive-people-behind-sfs-fog-seagulls-and-bridges/Content?oid=2826334|dead-url = yes}}</ref> Magla se manje pojavljuje u istočnim susjedstvima i tokom poznog [[Ljeto|ljeta]] i rane [[jesen]]i, pošto su to najtoplija razdoblja godine. an Francisco sadrži znatan broj različitih [[mikroklima]] zbog oštre topografije i uticaja mora. Velika brda u geografskom centru su odgovrna za 20% promjene u godišnjim padavinama između različitih dijelova grada. takođe štite susjedstva izravno ka istoku (poput [[Noe Volley]]) od maglovitih, ponekad veoma hladnih i vjetrovitih uvjeta koji se mogu vidjeti u [[Sunset District|Sunset distriktu]]; San Francisco je sunčaniji za one osobe koje žive na istočnoj strani grada, sa prosjekom od 260 vedrih dana i samo 105 oblačnih dana godišnje. Temperature dostignu ili prestignu 27 [[°C]] prosječno samo za 21 ili 23 dana godišnje po mjerenju u centru grada i međunarodnom aerodromu u San Francisku (poznat po skraćenici SFO).<ref name=NOAA/> Sušno razdoblje od [[maj]]a do [[Oktobar|oktobra]] može biti blago i toplo sa prosječnom dnevnom temperaturom od 7.1&nbsp;°C u [[Septembar|septembru]].<ref name=NOAA/> Kišovito razdoblje od novembra do aprila je malo hladnije sa najnižom prosječnom temperaturom od 10.7&nbsp;°C u januaru.<ref name=NOAA/> Prosječno je 73 [[Kiša|kišovita]] dana u godini sa godišnjim prosječnim padavinama od 601&nbsp;mm.<ref name=NOAA/> Promjena u padavinama zavisi od godine. [[2013]]. godine je palo svega 142 [[mm]], što je namanje od [[1849]]. godine u centru San Franciska.<ref name=NOAA/> Te godine su postavljeni slični rekordi širom [[Kalifornija|savezne države]]. [[Snijeg]] je rijetka pojava u gradu, te je pao samo 10 puta od 1852. godine sa najnovijim činom [[1976]]. godine kada je palo 130&nbsp;mm na [[Twin Peaks (San Francisco)|Twin Peaksu]].<ref>[http://ggweather.com/sf/snow.html Climate of San Francisco: Snowfall] Golden Gate Weather Services. Pristupljeno 3. 12. 2006.</ref><ref>{{cite news | url = http://blog.sfgate.com/thebigevent/2012/11/29/blizzard-of-awesome-the-san-francisco-snowfall-of-1976/ | title = Blizzard of awesome: The San Francisco snowfall of 1976 | author = Peter Hartlaub | publisher = SFGate.com | date = 29. 11. 2012 | accessdate = 1. 2. 2013}}</ref> Najviša izmjerena temperatura je bila 39&nbsp;°C 17. jula 1988. godine i 14. juna 2000. godine. Najniža izmjerena temperatura je bila −3&nbsp;°C 11. decembra 1932. godine.<ref>{{cite web |url = http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliGCStT.pl?ca7772 |title = San Fran Mission Dolore, California (047772) Period of Record General Climate Summary – Temperature |work = Western Regional Climate Center |publisher = [[Desert Research Institute]] |year = 2010 |accessdate = 25. 7. 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVcxMBua?url=http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliMAIN.pl?ca7772 |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = no }} ([http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliMAIN.pl?ca7772 Main page])</ref> Državni meteorološki servis pruža grafike<ref>{{cite web|url=http://www.wrh.noaa.gov/climate/yeardisp.php?wfo=mtr&stn=KSFO&submit=Yearly+Charts|title=San Francisco Bay Area / Monterey|publisher=}}</ref> koji prikazuju informacije u tabeli ispod tako bi se vizualno mogao prikazati iznos tipičnih padavina i temperatura. San Francisco, prema odjelu za poljoprivredu [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]], spada pod zonu smjelosti.<ref>{{cite web |url = http://planthardiness.ars.usda.gov/PHZMWeb/ |title = USDA Plant Hardiness Zone Map |author = Agricultural Research Center, PRISM Climate Group Oregon State University |website = USDA |publisher = USDA |accessdate = 24. 2. 2014 |archive-date = 2014-02-27 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140227032333/http://planthardiness.ars.usda.gov/PHZMWeb/ }}</ref> {{Infobox vrijeme |mjesto = područje centra grada,<ref>Koordinati stanice su {{coord|37.7706|N|122.4269|W|type:landmark_region:US-CA}}. Padavine, visoke temperature, niske temperature, snijeg i dubina snijega prikazuju podatke od 1. oktobra 1849. godine, 1. juna 1874. godine, 1. januara 1875. godine, 1. januara 1876. godine i 1. januara 1922. godine, ovim redoslijedom.</ref> prosječne temperature 1981.–2010.'''<ref name = NOAA/> |Jan-Sij_aps_maks = 26 |Feb-Velj_aps_maks = 27 |Mar-Ožu_aps_maks = 31 |Apr-Tra_aps_maks = 34 |Maj-Svi_aps_maks = 36 |Jun-Lip_aps_maks = 36 |Jul-Srp_aps_maks = 37 |Aug-Kol_aps_maks = 37 |Sep-Ruj_aps_maks = 38 |Okt-Lis_aps_maks = 39 |Nov-Stu_aps_maks = 30 |Dec-Pro_aps_maks = 24 |God_aps_maks = 39 |Jan-Sij_sr_maks = 13.8 |Feb-Velj_sr_maks = 15.7 |Mar-Ožu_sr_maks = 16.6 |Apr-Tra_sr_maks = 17.3 |Maj-Svi_sr_maks = 17.9 |Jun-Lip_sr_maks = 19.1 |Jul-Srp_sr_maks = 19.2 |Aug-Kol_sr_maks = 20.1 |Sep-Ruj_sr_maks = 21.2 |Okt-Lis_sr_maks = 20.7 |Nov-Stu_sr_maks = 17.3 |Dec-Pro_sr_maks = 13.9 |God_sr_maks = 17.7 |Jan-Sij_sr = 10.7 |Feb-Velj_sr = 12.2 |Mar-Ožu_sr = 12.8 |Apr-Tra_sr = 13.4 |Maj-Svi_sr = 14.2 |Jun-Lip_sr = 15.3 |Jul-Srp_sr = 15.7 |Aug-Kol_sr = 16.4 |Sep-Ruj_sr = 17.1 |Okt-Lis_sr = 16.4 |Nov-Stu_sr = 13.7 |Dec-Pro_sr = 10.9 |God_sr = 14.1 |Jan-Sij_sr_min = 7.6 |Feb-Velj_sr_min = 8.6 |Mar-Ožu_sr_min = 9.2 |Apr-Tra_sr_min = 9.6 |Maj-Svi_sr_min = 10.6 |Jun-Lip_sr_min = 11.6 |Jul-Srp_sr_min = 12.3 |Aug-Kol_sr_min = 12.8 |Sep-Ruj_sr_min = 12.8 |Okt-Lis_sr_min = 12.1 |Nov-Stu_sr_min = 10.1 |Dec-Pro_sr_min = 7.8 |God_sr_min = 10.4 |Jan-Sij_aps_min = -2 |Feb-Velj_aps_min = -1 |Mar-Ožu_aps_min = 1 |Apr-Tra_aps_min = 4 |Maj-Svi_aps_min = 6 |Jun-Lip_aps_min = 8 |Jul-Srp_aps_min = 8 |Aug-Kol_aps_min = 8 |Sep-Ruj_aps_min = 8 |Okt-Lis_aps_min = 6 |Nov-Stu_aps_min = 3 |Dec-Pro_aps_min = -3 |God_aps_min = -3 |Jan-Sij_obo = 114.3 |Feb-Velj_obo = 113.3 |Mar-Ožu_obo = 82.8 |Apr-Tra_obo = 37.1 |Maj-Svi_obo = 17.8 |Jun-Lip_obo = 4.1 |Jul-Srp_obo = 0 |Aug-Kol_obo = 1.5 |Sep-Ruj_obo = 5.3 |Okt-Lis_obo = 28.4 |Nov-Stu_obo = 80.3 |Dec-Pro_obo = 115.8 |God_obo = 600.7 |Izvor = NOAA (1961–1974)<ref name = NOAA > {{cite web | url = http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=mtr | title = NowData - NOAA Online Weather Data | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 15. 12. 2011}}</ref><ref name="NOAA txt downtown">{{cite web |url=ftp://ftp.ncdc.noaa.gov/pub/data/normals/1981-2010/products/station/USW00023272.normals.txt |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=Station Name: CA SAN FRANCISCO DWTN |deadurl=no |accessdate=18. 3. 2014}}</ref><ref>{{cite web | title = San Francisco/Mission Dolores, CA Climate Normals 1961-1990 | url = ftp://dossier.ogp.noaa.gov/GCOS/WMO-Normals/RA-IV/US/GROUP1/00047772.TXT | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | accessdate = 23. 4. 2013}}</ref> }} {{Infobox vrijeme |mjesto = SFO aerodrom, prosječne temperature 1981.–2010. |Jan-Sij_aps_maks = 23 |Feb-Velj_aps_maks = 25 |Mar-Ožu_aps_maks = 29 |Apr-Tra_aps_maks = 33 |Maj-Svi_aps_maks = 36 |Jun-Lip_aps_maks = 37 |Jul-Srp_aps_maks = 37 |Aug-Kol_aps_maks = 38 |Sep-Ruj_aps_maks = 39 |Okt-Lis_aps_maks = 37 |Nov-Stu_aps_maks = 29 |Dec-Pro_aps_maks = 24 |God_aps_maks = 39 |Jan-Sij_sr_maks = 13.5 |Feb-Velj_sr_maks = 15.3 |Mar-Ožu_sr_maks = 16.7 |Apr-Tra_sr_maks = 18.2 |Maj-Svi_sr_maks = 19.8 |Jun-Lip_sr_maks = 21.4 |Jul-Srp_sr_maks = 22.2 |Aug-Kol_sr_maks = 22.6 |Sep-Ruj_sr_maks = 23.1 |Okt-Lis_sr_maks = 21.3 |Nov-Stu_sr_maks = 17.2 |Dec-Pro_sr_maks = 13.7 |God_sr_maks = 18.8 |Jan-Sij_sr = 10.2 |Feb-Velj_sr = 11.6 |Mar-Ožu_sr = 12.7 |Apr-Tra_sr = 13.8 |Maj-Svi_sr = 15.3 |Jun-Lip_sr = 16.8 |Jul-Srp_sr = 17.6 |Aug-Kol_sr = 18.1 |Sep-Ruj_sr = 18.2 |Okt-Lis_sr = 16.6 |Nov-Stu_sr = 13.2 |Dec-Pro_sr = 10.3 |God_sr = 14.6 |Jan-Sij_sr_min = 6.8 |Feb-Velj_sr_min = 7.9 |Mar-Ožu_sr_min = 8.7 |Apr-Tra_sr_min = 9.5 |Maj-Svi_sr_min = 10.9 |Jun-Lip_sr_min = 12.1 |Jul-Srp_sr_min = 13 |Aug-Kol_sr_min = 13.5 |Sep-Ruj_sr_min = 13.2 |Okt-Lis_sr_min = 11.8 |Nov-Stu_sr_min = 9.3 |Dec-Pro_sr_min = 7 |God_sr_min = 10.3 |Jan-Sij_aps_min = -3 |Feb-Velj_aps_min = -1 |Mar-Ožu_aps_min = -1 |Apr-Tra_aps_min = 2 |Maj-Svi_aps_min = 4 |Jun-Lip_aps_min = 6 |Jul-Srp_aps_min = 7 |Aug-Kol_aps_min = 7 |Sep-Ruj_aps_min = 5 |Okt-Lis_aps_min = 3 |Nov-Stu_aps_min = -1 |Dec-Pro_aps_min = -4 |God_aps_min = -4 |Jan-Sij_obo = 106.4 |Feb-Velj_obo = 103.1 |Mar-Ožu_obo = 75.2 |Apr-Tra_obo = 32.8 |Maj-Svi_obo = 11.9 |Jun-Lip_obo = 2.8 |Jul-Srp_obo = 0 |Aug-Kol_obo = 1 |Sep-Ruj_obo = 4.3 |Okt-Lis_obo = 24.1 |Nov-Stu_obo = 60.5 |Dec-Pro_obo = 102.4 |God_obo = 524.5 |Izvor = NOAA (1961–1990)<ref name = NOAA > {{cite web | url = http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=mtr | title = NowData - NOAA Online Weather Data | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 15. 12. 2011}}</ref><ref name="NOAA txt SFO">{{cite web |url=ftp://ftp.ncdc.noaa.gov/pub/data/normals/1981-2010/products/station/USW00023272.normals.txt |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=Station Name: CA SAN FRANCISCO INTL AP |deadurl=no |accessdate=9. 5. 2014}}</ref><ref name = "NOAA RH"> {{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_IV/US/GROUP3/72494.TXT | title = SAN FRANCISCO/INTERNATIONAL A,CA Climate Normals 1961–1990 | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | accessdate = 24. 3. 2014}}</ref> }} == Demografija == Prema popisu stanovništva iz [[2010]]. godine,<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/2010census/popmap/ipmtext.php?fl=06:0667000|title=2010 Census Interactive Population Search: CA - San Francisco city|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=12. 7. 2014}}</ref> San Francisco je imao 805.235 stanovnika. Bio je drugi veći grad u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] po [[Gustoća stanovništva|gustoći naseljenosti]] sa 6.632/[[Km²|km<sup>2</sup>]] stanovnika (među gradovima sa više od 200.000 stanovnika).<ref name="SF_Population_Density"/> San Francisco je inače fokusna tačka [[Zaljevska oblast San Franciska|zaljevske oblasti San Franciska]] i formira dio [[Metropolitansko područje|metropolitanskog statističkog područja]] San Francisco–[[Oakland (Kalifornija)|Oakland]]–[[Fremont (Kalifornija)|Fremont]] koje sadrži 4,5 miliona ljudi. takođe se navodi u većem [[Metropolitansko područje|metropolitanskom statističkom području]] od 12 okruga, odnosno [[San Jose (Kalifornija)|San Jose]]-San Francisco-[[Oakland (Kalifornija)|Oakland]], koje sadrži 8,4 miliona ljudi i peto je područje po veličini u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u prema podacima iz 2013. godine.<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/data/metro/totals/2013/index.html | title = Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas – Population Estimate 2013 | accessdate = 13. 4. 2014 | publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Najnovija procjena iz 2013. godine povećava broj stanovnika na 837.442 prema podacima iz jula 2013. godine. === Rase i etnicitet === Prema popisu iz 2010. godine, ethnička struktura San Franciska je bila sljedeća: 390.387 [[Evropeidna rasa|bijelaca]] (48,1%), 267.915 azijata (33,3%), 48.870 [[Afroamerikanci|afroamerikanaca]] (6,1%), 4.024 [[Indijanci|domorodaca]] (0,5%), 3.359 pacifičkih otočana (0,4%), 53.021 drugih rasa (6,6%) i 37.659 ljudi sa dvije ili više rase (4,7%). Bilo je 121.744 latinoamerikanaca bilo koje race (15,1%). Bijelci koji nisu latinoamerikanci sačinjavaju manje od pola stanovništva, odnosno 41,9% dok je taj broj iznosio 92,5% 1940. godine. Najčešće porijeklo latinoamerikanskih grupe ljudi su sačinjavali [[Meksiko|meksikanci]] (7,4%), [[El Salvador|salvadorci]] (2,0%), [[nikaragva]]nci (0,9%), [[Gvatemala|gvatemalci]] (0,8%) i [[Portoriko|portorikanci]] (0,5%). Latinoameričko stanovništvo se nalazi najviše u distriktima Mission, Tenderloin i Excelsior.<ref name="interactivemap"/> [[Afroamerikanci|Afroamerikansko]] stanovništvo je u opadanju u novije vrijeme sa 13,4% stanovništva 1970. godine na 6,1%.<ref name="SF QuickFacts">{{cite web | title = QuickFacts: San Francisco County, California | url = http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/06075.html | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 11. 7. 2011 | archivedate = 2011-07-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110713075807/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/06075.html | deadurl = yes }}</ref> Trenutan postotak afroamerikanaca u San Francisku je sličan postotku savezne države [[Kalifornija|Kalifornije]];<ref name="SF QuickFacts"/> dok je suprotno tome latinoameričko stanovništvo grada pola postotka savezne države. Većina afroamerikanaca su naseljeni u susjedstvima [[Bayview-Hunters Point]] i [[Visitacion Valley]] u jugoistočnom San Francisku i [[Fillmore District|distriktu Fillmore]] u sjevernoistočnom dijelu grada.<ref name="interactivemap">{{cite news | title = Interactive: Mapping the census | work=The Washington Post | page = | publisher= | url = http://www.washingtonpost.com/wp-srv/special/nation/census/2010/ | accessdate =9. 2. 2012 }}</ref> Stanovnici [[Kinezi|kineskog]] etniciteta su 2010. godine bili najveća etnička manjina u San Francisku sa 21,4% stanovnika; ostale zabilježene azijatske grupe su bili [[filipini]] (4,5%), [[vijetnam]]ci (1,6%), [[japanci]] (1,3%), azijski indijanci (1,2%), [[Koreja|korejci]] (1,2%), [[Tajland|tajlanđani]] (0,3%), burmanci (0,2%), [[kambodža]]nci (0,2%) dok su [[Indonezija|indonezi]], laosi i [[mongoli]] sačinjavali manje od 0,1% gradskog stanovništva.<ref name="Census 2010-GCT-PH1">{{cite web | title = QT-P3 – Race and Hispanic or Latino Origin: 2010 | url = http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_SF1_QTP3 | work = [[2010 United States Census]] Summary File 1 | publisher = United States Census Bureau | accessdate =11. 7. 2011}}</ref> Najviše kineskog stanovništva se nalazi u Kineskoj četvrti, te četvrtima Sunset, i Richmond dok se najviše filipina nalazi u [[Crocker-Amazon District|Crocker-Amazon distriktu]] (koji se nastavlja na zajednicu grada [[Daly City]], koji ima jednu od najvećih koncentracija filipina u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]]) kao i u distriktu SoMa. Filipinska zajednica u gradu je doživila preporod nakon pada stanovništva [[1970ih]] i [[1980ih]]. Zaljevska oblast San Franciska je dom preko 382.950 američkih filipina, te je jedna od najvećih zajednica filipina izvan istoimene zemlje.<ref name="Census 2010-GCT-PH1"/><ref>{{cite web| url = http://www.faleo.org/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=62| title = Training and Education /PET| accessdate = 28. 4. 2012| publisher = Filipino-American Law Enforcement Officers Association| archivedate = 2013-01-16| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130116021343/http://www.faleo.org/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=62| deadurl = yes}}</ref> Distrikt Tenderloin je dom velikom broju vijetnamskog stanovništva i sadrži velik broj različitih vrsta poslova i restorana, te je taj distrikt poznat pod imenom Little Saigon. Veliku prisutnost u [[Western Additionu]] imaju [[Koreja|korejci]] i [[japanci]], pošto se tu nalazi Japantown grada. Stanovništvo pacifičkih otočana sačinjava 0,4% (0,8% uključujući osobe sa djelimičnim porijeklom) stanovništva. Preko polovine stanovništva pacifičkih otočana je samoanskog porijekla, dok veći broj ovog stanovništva boravi u područjima [[Bayview-Hunters Point]] i [[Visitacion Valley]]; pacifički otočani sačinjavaju preko 3% stanovništva u obje zajednice.<ref name="Census 2010-GCT-PH1"/> [[Kalifornija|Kalifornijski]] domoroci sačinjavaju relativno mali postotak gradskog stanovništa: samo je 37,7% stanovnika rođeno u Kaliforniji dok je 25,2% stanovnika rođeno u nekoj drugoj saveznoj državi. Više od trećine gradskih stanovnika (35,6%) je rođeno izvan [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]].<ref name="SF QuickFacts"/> {| |- |align="left" | {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto;text-align: left;font-size: 90%;" ! Demografski profil<ref>{{cite web |url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0667000.html |title=San Francisco (city), California |work=State & County QuickFacts |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=2015-05-17 |archivedate=2012-08-29 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6AH8Xx1u8?url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/06/0667000.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.census.gov http://www.bayareacensus.ca.gov|title=Demographic Profile Bay Area Census|archiveurl=https://www.webcitation.org/5EmW0kkcZ?url=http://www.census.gov/|archivedate=2006-03-30|deadurl=no|access-date=2021-08-11}}</ref><ref name="census1">{{cite web|title= California – Race and Hispanic Origin for Selected Cities and Other Places: Earliest Census to 1990|publisher=U.S. Census Bureau|url=http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html}}</ref> ! 2010. ! 2000. ! 1990. ! 1970. ! 1940. |- |align="left" | Bijelci || 48,5% || 49,7% || 53,6% || 71,4% || 95,0% |- |align="left" | Azijski amerikanci || 33,3% || 30,8% || 29,1% || 13,3% || 4,2% |- |align="left" | Afro-amerikanci || 6,1% || 7,8% || 10,9% || 13,4% || 0,8% |- |align="left" | Domoroci SAD-a ili Aljaske || 0,5% || 0,4% || 0,5% || 0,4% || – |- |align="left" | Domoroci Hawaja i ostali pacifički otočani || 0,4% || 0,5% || 0,5% || – || – |- |align="left" | Druga rasa || 6,6% || 6,5% || 5,9% || 1.5% ||- |- |align="left" | Dvije ili više rasa || 4,7% || 4,0% ||- ||- ||- |- |align="left" | Latinoamerikanci (bilo koje rase) || 15,1% || 14,1% || 13,9% || 11,6%<ref name="fifteen">Iz uzorka od 15%</ref> || 2,5% |- |align="left" | Latinoamerikanci koji nisu bijele rase || 41,9% || 43,6% || 46,6% || 60,4%<ref name="fifteen">Iz uzorka od 15%</ref> || 92,5% |}Izvor: Američki popis stanovništva |} === Obrazovanje, domaćinstva i prihodi === Od svih glavnih gradova u [[SAD]]-u, San Francisco je drugi po najvećem broju stanovnika sa visokom stručnom spremom, odmah poslije grada [[Seattle]]. Preko 44% odraslih osoba su diplomirani studenti ili imaju veći nivo obrazovanja.<ref name="Bizjournals">{{cite news | url = http://www.bizjournals.com/specials/pages/12.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060701071804/http://www.bizjournals.com/specials/pages/12.html | archivedate = 2006-07-01 | title = The brainpower of America's largest cities | accessdate = 5. 8. 2010 | year = 2006 | publisher = Bizjournals.com (data interpreted from U.S. Census) | deadurl = no }}</ref> Kompanija ''[[USA Today]]'' je izvjestila da je [[Rob Pitingolo]], istraživač koji je mjerio fakultetlije po kvadratnom kilometru, uspostavio da San Francisco ima više od 344.000 fakultetlija u 121 [[Km²|km<sup>2</sup>]] gradskog područja.<ref name="USA Today">{{cite news | last = Winter | first = Michael | url = http://content.usatoday.com/communities/ondeadline/post/2010/06/new-measure-ranks-san-francisco-the-smartest-us-city/1 | title = New measure ranks San Francisco the 'smartest' U.S. city | publisher = USA Today | accessdate =5. 8. 2010 | date = 9. 6. 2010}}</ref> Popisni podaci su saopštili da 780.971 osoba (97,0% stanovništva) živi u domaćinstvima, 18.902 (2,3%) živi u neinstitucionaliziranim grupnim četvrtima i da je 5.362 (0,7%) bilo institucionalizovano. Bilo je 345.811 domaćinstava, od kojih je 63.577 (18,4%) sadržavalo [[Djeca|djecu]] mlađu od 18 godina, 109.437 (31,6%) su bili parovi suprotnog spola koji žive zajedno, 28.677 (6,3%) su bile [[Žena|žene]] na čelu domaćinstva bez prisutnog supružnika, 12.748 (3,7%) su bili [[Muškarac|muškarci]] na čelu domaćinstva bez pristunog supružnika. Bilo je 21.677 (6,3%) nevjenčanih parova suprotnog spola i 10.384 (3,0%) vjenčanih parova ili u partnerstvu istog spola. 133.366 domaćinstava (38,6%) su bila domaćinstva od samo jedne osobe i 34.234 (9,9%) domaćinstava je sadržavalo osobu preko 65 godina koja živi sama. Prosječna veličina domaćinstva je bila 2,26. Bilo je 151.029 [[porodica]] (43,7% od svih domaćinstava) dok je prosječna veličina porodice bila 3,11. Bilo je 376.942 stambenih jedinica sa prosjećnom [[Gustoća stanovništva|gustoćom]] od 627,6/km<sup>2</sup> od čega je 123.646 (35,8%) bilo zauzeto od strane vlasnika i 222.165 (64,2%) od strane iznajmljivača. Upražnjenih mjesta je bilo 2,3%, dok je postotak upražnjenih mjesta bio 5,4% za iznajmljene objekte. 327.985 osoba (40,7% stanovništva) je živjelo u stambenim jedinicama koje su bile njihove dok je 452.986 osoba (56,3% stanovništva) živjelo u iznajmljenim stambenim jedinicama. San Francisco je imao najveći postotak od 15,4% [[Homoseksualnost|gay]] i [[Lezbijka|lezbijskih]] pojedinaca od bilo kojeg drugog od 50 većih gradova u [[SAD]]-u prema društvenoj anketi iz [[2005]]. godine.<ref>{{cite web |url = http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070702202709/http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf |archivedate = 2007-07-02 |title = Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey |last = Gates |first = Gary |accessdate = 10. 7. 2008 |date = oktobar 2006 |format = PDF |publisher = The Williams Institute, UCLA School of Law |deadurl = no }}</ref> San Francisco takođe ima najveći postotak istospolnih domaćinstava od bilo kojeg američkog okruga, te zaljevska oblast San Franciska ima najveću koncentraciju istospolnih domaćinstava od bilo kojeg drugog [[Metropolitansko područje|metropolitanskog područja]].<ref name="gaystats">{{cite web | title = Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households | format = PDF | url = http://www.hrc.org/documents/gayandlesbianfamilies.pdf | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080413201016/http://www.hrc.org/documents/gayandlesbianfamilies.pdf | archivedate = 2008-04-13 | accessdate = 26. 8. 2006 | publisher = Human Rights Campaign | deadurl = no }}</ref> {| class="wikitable" style="float: right; clear: both;" |- ! colspan="6" | Prihodi 2011. godine |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Prihod po stanovniku<ref name="US-CB-B19301">U.S. Census Bureau. American Community Survey, 2011 American Community Survey 5-Year Estimates, Table B19301. [http://factfinder2.census.gov American FactFinder]. Pristupljeno 21. 10. 2013.</ref> | colspan="2" | $46.777 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Prosječan domaćinski prihod<ref name="US-CB-B19013">U.S. Census Bureau. American Community Survey, 2011 American Community Survey 5-Year Estimates, Table B19013. [http://factfinder2.census.gov American FactFinder]. Pristupljeno 21. 10. 2013.</ref> | colspan="2" | $72.947 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Prosječan porodični prihod<ref name="US-CB-B19113">U.S. Census Bureau. American Community Survey, 2011 American Community Survey 5-Year Estimates, Table B19113. [http://factfinder2.census.gov American FactFinder]. Pristupljeno 21. 10. 2013.</ref> | colspan="2" | $87.329 |} San Francisco je na trećem mjestu po prosječnom prihodu domaćinstava<ref name="Census ACS 2003">{{cite web | url = http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R07T160.htm | title = Median Household Income (In 2003 Inflation-adjusted Dollars) (Place Level) | accessdate = 23. 6. 2009 | date = 22. 8. 2007 | publisher = U.S. Census Bureau | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080323090208/http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R07T160.htm | archivedate = 2008-03-23 | deadurl = no }}</ref> koji je 2007. godine. iznosio [[$]]65.519.<ref name="SF QuickFacts"/> Prosječan porodični prihod je iznosio [[$]]81.136<ref name="SF QuickFacts"/> i San Francisco je na 8. mjestu od svih većih gradova međunarodno po broju milijardera koji žive unutar grada.<ref name="Billionaires in San Francisco">{{cite news | last=Obusan | first=Claire | url = http://www.forbes.com/2009/03/10/worlds-richest-cities-billionaires-2009-billionaires-cities.html | title = Top Ten Billionaire cities | accessdate =22. 6. 2009 | date = 12. 3. 2006 | publisher = Forbes Magazine }}</ref> Prateći državni trend, emigracija porodica srednje klase doprinosi nejednakosti prihoda<ref name="MiddleClass"/> i ostavilo je grad sa manjim brojem djece od bilo kojeg drugog većeg američkog grada sa postotkom od 14,5%.<ref name="ChildPopulation">{{cite web | url = http://www.colemanadvocates.org/includes/downloads/amiliesstruggletostaypg111.pdf?PHPSESSID=c0e29242c58e4e22f6008bcf41a7302f | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100415094818/http://www.colemanadvocates.org/includes/downloads/amiliesstruggletostaypg111.pdf?PHPSESSID=c0e29242c58e4e22f6008bcf41a7302f | archivedate = 2010-04-15 | title = Families Struggle To Stay: Why Families are Leaving San Francisco and What Can Be Done | accessdate = 16. 6. 2008 | date = 1. 3. 2006 | format = PDF | publisher = Coleman Advocates for Children & Youth | deadurl = no }}</ref> Postotak siromaštva je 11,8% i broj porodica u siromaštvu je 7,4%, te su obe cifre ispod državnog prosjeka.<ref>{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=&geo_id=05000US06075&_geoContext=01000US%7C04000US06%7C05000US06075&_street=&_county=san+francisco&_cityTown=san+francisco&_state=&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=050&_submenuId=factsheet_1&ds_name=null&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry= | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110103041948/http://factfinder.census.gov/servlet/ACSSAFFFacts?_event=&geo_id=05000US06075&_geoContext=01000US%7C04000US06%7C05000US06075&_street=&_county=san+francisco&_cityTown=san+francisco&_state=&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=050&_submenuId=factsheet_1&ds_name=null&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry= | archivedate = 2011-01-03 | title = Economic Characteristics | accessdate = 9. 1. 2015 | year = 2007 | work=2005–2009 American Community Survey 5-Year Estimates – Data Profile Highlights | publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Stopa nezaposlenosti je 5,3% prema podacima iz januara [[2014]]. godine.<ref>{{cite web |url=http://www.bls.gov/web/metro/laummtrk.htm |title=Unemployment Rates for Metropolitan Areas}}</ref> === Beskućništvo === Beskućništvo je hronični i kontroverzalni problem u San Francisku već od [[1970te|1970ih]] kada je mnoštvo psihičkih bolesnih pacijenata pušteno zbog promjena zdravstvene zaštite i medicinskih usluga tokom [[1960te|1960ih]].<ref>{{cite web | url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/asylums/special/excerpt.html | publisher=PBS | title=Deinstitutionalization: A Psychiatric 'Titanic' | accessdate=9. 8. 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150507110928/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/asylums/special/excerpt.html | archivedate=2015-05-07 | deadurl=yes }}</ref> Broj beskućnika se procjenjuje da je 13.500 od kojih 6.500 živi na ulicama.<ref>{{cite news | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/09/26/BA8E1FJCR6.DTL | title=Homeless problem lingers as S.F. spends millions | date=27. 9. 2010 | accessdate=5. 12. 2011 | work=The San Francisco Chronicle | first1=Phillip | last1=Matier | first2=Andrew | last2=Ross | archive-date=2011-01-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110126180726/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/09/26/BA8E1FJCR6.DTL | url-status=dead }}</ref> Smatra se da grad ima najviše beskućnog stanovništva od ukupnog broja stanovnika od bilo kojeg drugog većeg grada u [[SAD]]-u.<ref>{{cite web | title = San Francisco Program Combats Homelessness with Innovation | publisher = [[Public Broadcasting Service|PBS]] | date = 5. 4. 2005 | url = http://www.pbs.org/newshour/bb/business/jan-june05/homeless_4-8.html | accessdate = 6. 9. 2007 | archive-date = 2012-01-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120110054843/http://www.pbs.org/newshour/bb/business/jan-june05/homeless_4-8.html }}</ref><ref>{{cite web | last = Pratt | first = Timothy | title = Critics say regional plan won't solve the problem | publisher=Las Vegas Sun | date = 12. 8. 2006 | url = http://www.lasvegassun.com/news/2005/aug/12/critics-say-regional-plan-wont-solve-the-problem/ | accessdate =30. 8. 2006}}</ref> Incidenti prijavljenih nasilnih i imovinskih šteta [[2009]]. godine (736 i 4.262 incidenata po 100.000 stanovnika)<ref name="SFCrimeStats">{{cite web | url = http://www2.fbi.gov/ucr/cius2009/data/table_06.html#s | title = Uniform Crime Reports: Table 6 Crime in the United States by Metropolitan Statistical Area, 2009 | accessdate =23. 1. 2011 | work=2009 Crime in the United States | publisher=Federal Bureau of Investigation }}</ref> su malo manji od drugih gradova slične veličine u [[SAD]]-u.<ref>{{cite web | url = http://www2.fbi.gov/ucr/cius2009/data/table_16.html | title = Uniform Crime Reports: Table 16 Crime in the United States by Metropolitan Statistical Area, 2009 | accessdate =23. 1. 2011 | work=2009 Crime in the United States | publisher=Federal Bureau of Investigation }}</ref> === Jezici i starost === Prema podacima iz 2010. godine, 54,58% (411.728) stanovnika preko 5 godina starosti govori [[Engleski jezik|engleskim jezikom]] kao glavnim jezikom dok 18,60% (140.302) govori [[Kineski jezik|kineski]], 11,68% (88.147) [[Španski jezik|španski]], 3,42% (25.767) [[Tagaloški jezik|tagaloški]], 1,86% (14.017) [[Ruski jezik|ruski]], 1,45% (10.939) [[Vijetnamski jezik|vijetnamski]], 1,05% (7.895) [[Francuski jezik|francuski]], 0,90% (6.777) [[Japanski jezik|japanski]], 0,88% (6.624) [[Korejski jezik|korejski]], 0,56% (4.215) [[Njemački jezik|njemački]], 0,53% (3.995) [[Italijanski jezik|italijanski]] dok je jezicima pacifičkih otočana govorilo 0,47% (3.535) stanovništva preko pet godina starosti. Peko 45,42% (342.693) stanovništva, preko pet godina starosti, je govorilo maternji jezik koji nije bilo engleski.<ref>{{cite web|url=http://www.mla.org/cgi-shl/docstudio/docs.pl?map_data_results|title=San Francisco County, California|publisher=[[Modern Language Association]]|accessdate=6. 8. 2013|archivedate=2013-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130815140430/http://www.mla.org/cgi-shl/docstudio/docs.pl?map_data_results|deadurl=yes}}</ref> Starosni raspon grada je sljedeći: 107.524 osoba (13,4%) ispod 18 godina starosti, 77.664 osoba (9,6%) od 18 do 24 godine starosti, 301.802 osoba (37,5%) od 25 do 44 godine starosti, 208.403 osoba (25,9%) od 45 do 64 godina starosti i 109.842 osoba (13,6%) koji su imali ili bili preko 65 godina starosti. Prosječna starost je bila 38,5 godina. Za svakih 100 [[žena]] je bilo 102,9 [[muškarac]]a, dok je za svakih 100 žena preko 18 godina bilo 102,8 muškaraca. == Ekonomija == San Francisco ima raznovrsnu [[Ekonomija|ekonomiju]] sa poslovima u raznim industrijama poput stručnih usluga, finansijalnih usluga, [[Turizam|turizma]] i visoke [[Tehnologija|tehnologije]], čiji se poslovi znatno povećavaju.<ref name="caedd-2012">{{cite web |url=http://www.calmis.ca.gov/htmlfile/msa/sf.htm |title=Industry Employment Data for San Francisco County |date=2012 |publisher=California Employment Development Department}}</ref> Otprilike 25% radnika je [[2012]]. godine bilo zaposleno u nekom poslu stručnih usluga; 16% u [[Vlada|vladinim]] službama; 15% u [[Ugostiteljstvo|ugostiteljstvu]]; 11% u [[Obrazovanje|obrazovanju]] i [[Zdravstvo|zdravstvu]] i 9% u finansijskom sektoru.<ref name="caedd-2012"/> [[BDP]] peto-okružnog metropolitanskog područja San Franciska je [[2013]]. godine iznosio [[$]]388,3 milijarde.<ref>{{cite news |url=http://www.bea.gov/newsreleases/regional/gdp_metro/2014/pdf/gdp_metro0914.pdf |title=Economic Growth Widespread Across Metropolitan Areas In 2013 |date=16. 9. 2014 |work=U.S. Bureau of Labor Statistics |accessdate=23. 10. 2014 |archivedate=2014-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012212505/http://bea.gov/newsreleases/regional/gdp_metro/2014/pdf/gdp_metro0914.pdf |deadurl=yes }}</ref> [[Datoteka:SF California Street USA.jpg|mini|lijevo|upright|[[California Street (San Francisco)|Kalifornijska ulica]] u [[Financial District|finansijskom distriktu]].]] [[Kalifornijska zlatna groznica]] je pretvorila San Francisco u bankovni i finansijalni centar zapadne obale u ranom 20. vijeku.<ref name="California2011">{{cite book|author=Federal Writers' Project of the Works Progress Administration of Northern California|title=San Francisco in the 1930s: The WPA Guide to the City by the Bay|url=http://books.google.com/books?id=gejyWi3CI74C&pg=PA114|year=2011|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-26880-7|page=114}}</ref> [[Montgomery Street]] i [[Financial District]] su postali poznati kao "[[Wall Street]] zapada" i sadržavaju federalnu rezervnu banku San Franciska, sjedište kompanije [[Wells Fargo]] i bile su sjedište dioničke berze pacifičke obale.<ref name="California2011"/> [[Bank of America|Banka Amerike]], pioner u pružanju bankovnih usluga dostupnim srednjoj klasi, je osnovana u San Francisku [[1960te|1960ih]], te je izgradila moderan neboder i izabrala 555 California Street kao svoje sjedište. Mnoge veće finansijske institucije, multinacionalne banke i firme preduzetničkog kapitala se nalaze ili imaju regijsko sjedište u gradu. Sa preko 30 međunarodnih finansijskih institucija<ref name="CityData.com"/> šest kompanija iz ''[[Bogatih 500]]''<ref>{{cite news | title = Fortune 500 | publisher = Fortune magazine, Time Inc | date = 2013 | url = http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2013/full_list/index.html?iid=F500_sp_full | accessdate = 6. 4. 2014 | archive-date = 2014-03-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140327164549/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2013/full_list/index.html?iid=F500_sp_full | url-status = dead }}</ref> i velike infrastrukture stručnih usluga—uključujući [[pravo]], odnose sa javnošću, [[Arhitektura|arhitekturu]] i dizajn—San Francisco je dizajniran kao "alpha" svjetski grad<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012.html|title=The World According to GaWC 2012|work=Globalization and World Cities (GaWC) Study Group and Network|publisher=[[Loughborough University]]|accessdate=25. 1. 2014}}</ref> i na 10. je mjestu među najvećim međunarodnim finansijskim centrima.<ref>{{cite web|url=http://www.longfinance.net/images/GFCI15_15March2014.pdf|title=The Global Financial Centres Index 15|date=mart 2014|publisher=Long Finance|accessdate=5. 4. 2014|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114015209/http://www.longfinance.net/images/GFCI15_15March2014.pdf|dead-url=yes}}</ref> [[Datoteka:Alcatraz Island 1, SF, CA, jjron 25.03.2012.jpg|mini|desno|Otok [[Alcatraz]] dobija više od 1,5&nbsp;miliona godišnjih posjetitelja.<ref>{{cite news | last = Gonzales | first = Richard | title = New Parts of Alcatraz Revealed to Public | work=People and Places | publisher=National Public Radio | date = 22. 5. 2006 | url = http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9977965 | accessdate =15. 6. 2008}}</ref>]] [[Turizam]] je jedna od najvećih gradskih industrija u privatnom sektoru,<ref name="tourism-largest-private-sector">{{cite news | last = Flinn | first = Ryan | title = S.F. tourism picks up, but spending stays flat | work = San Francisco Chronicle | page = D-1 | date = 3. 9. 2010 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/09/02/BU8S1F7CUG.DTL | accessdate = 4. 2. 2012 }}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> čineći ovu industriju odgovornu za više od jedan od sedam poslova u gradu.<ref name="Waters2009">{{cite news |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a0OqYCnyJ8eY |title=Biotech Jobs Germinate as San Francisco Diversifies Economy |first=Rob |last=Waters |date=15. 5. 2009 |work=Bloomberg}}</ref> Pojavljivanje grada u [[Muzika|muzici]], [[filmovi]]ma i popularnoj kulturi je učinilo grad i njegove znamenitosti poznatim širom svijeta.<ref>{{cite web | title = Overseas Visitation Estimates for U.S. States, Cities, and Census Regions: 2013 | work = International Visitation in the United States | publisher = US Office of Travel and Tourism Industries, US Department of Commerce | date = 2013 | url = http://travel.trade.gov/outreachpages/download_data_table/2013_States_and_Cities.pdf | format = PDF | accessdate = 21. 2. 2015 | archive-date = 2015-04-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150421081905/http://travel.trade.gov/outreachpages/download_data_table/2013_States_and_Cities.pdf | url-status = dead }}</ref> San Francisco je 5. po najvećem broju stranih turista od bilo kojeg drugog grada u [[SAD]]-u i 50. je od 100 najposjećenijih gradova međunarodno prema podacima organizacije [[Euromonitor International]].<ref>{{cite news | title = Top 100 City Destinations Ranking | work=euromonitor.com | publisher=Euromonitor | url = http://blog.euromonitor.com/2015/01/top-100-city-destinations-ranking.html | date=27. 1. 2015 | accessdate =21. 2. 2015 }}</ref> Više od 16,9 miliona turista je posjetilo San Francisco [[2013]]. godine, doprinjevši $9,4 milijardi ekonomiji.<ref>{{cite news | title = San Francisco tourism spending set new record at $9.4 billion last year | work=San Francisco Business Times | date = 27. 3. 2014 | url = http://www.bizjournals.com/sanfrancisco/news/2014/03/27/san-francisco-tourism.html | accessdate = 5. 4. 2014 }}</ref> Sa znatno razvijenom infrastrukturom hotela i objektom za konvencije Moscone, San Francisco je popularna destinacija za godišnje konvencije i konference.<ref>{{cite news |url=http://www.sanfrancisco.travel/research/ |title=San Francisco Visitor Industry Statistics |date=2013 |publisher=San Francisco Travel Association |accessdate=5. 4. 2014}}</ref> Ekonomija San Franciska se uraznovrstila od finansijke i turističke u nova polja, odnosno industrije, uključujući visoko [[Tehnologija|tehnološku]], [[Biotehnologija|biotehnološku]] i medicinsko istraživanje od [[1990te|1990ih]].<ref name="Waters2009"/> Tehnološki poslovi su bili zaslužni za 1% ekonomije 1990. godine, rastući na 4% 2010. godine i procjenjenih 8% za kraj 2013. godine.<ref>{{cite news | title = Forecasting San Francisco's Economic Fortunes | first = Jennifer |last = Warburg | date = 27. 2. 2014 | work = SPUR | url = http://www.spur.org/blog/2014-02-27/forecasting-san-francisco-s-economic-fortunes | accessdate = 6. 4. 2014 }}</ref> San Francisco je postao epicentar novim kompanija tokom "dot-com" balona [[1990te|1990ih]] i naknadno društvenih mreža poznih 2000ih.<ref>{{cite news |last = Selna |first = Robert |title = New jobs, houses spur S.F. population in 2007 |work = San Francisco Chronicle |page = B-1 |publisher = Hearst Communications |date = 15. 5. 2008 |url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/05/15/BA2110LPHB.DTL |accessdate = 14. 6. 2008 |archive-date = 2012-06-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120620075204/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F05%2F15%2FBA2110LPHB.DTL |url-status = dead }}</ref> San Francisco je od 2010. godine privukao sve veći broj investitora preduzetničkog kapitala u poređenju sa [[Silicijska dolina|silicijskom dolinom]], dostigavši $4,58 milijarde 2013. godine.<ref>{{cite news |url=http://blogs.wsj.com/venturecapital/2014/02/27/as-bay-area-investment-shifts-north-institutional-venture-partners-opens-san-francisco-office/ |title=As Bay Area Investment Shifts North, Institutional Venture Partners Opens San Francisco Office |date=27. 2. 2014 |first=Russ |last=Garland |work=The Wall Street Journal |accessdate=11. 4. 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://martinprosperity.org/2014/03/26/startup-city-the-urban-shift-in-venture-capital-and-high-technology/ |title=Startup City: The Urban Shift in Venture Capital and High Technology |date=31. 3. 2014 |accessdate=6. 4. 2014 |publisher=Martin Prosperity Institute, Rotman School of Management, University of Toronto |archivedate=2014-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140405044024/http://martinprosperity.org/2014/03/26/startup-city-the-urban-shift-in-venture-capital-and-high-technology/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/opinion/article/San-Francisco-s-urban-tech-boom-3850039.php |title=San Francisco's urban tech boom |first=Richard |last=Florida |publisher=San Francisco Chronicle |date=8. 9. 2012 |accessdate=6. 4. 2014}}</ref> Grad je [[2004]]. godine odobrio porezne izuzetke za biotehnološke kompanije<ref>{{cite news |url=http://www.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2010/05/03/daily38.html |title=S.F. extends biotech payroll tax exemption |date=4. 5. 2010 |first=Eric |last=Young |work=San Francisco Business Times |accessdate=6. 4. 2014}}</ref> kako bi povećali rast [[Mission Bay]] susjedstva, koje sadrži drugi objekat i bolnicu Univerziteta Kalifornije, San Franciska (još poznatog pod imenom UCSF). Mission Bay sadrži Kalifornijski institut za regenerativnu medicinu, Kalifornijski institut za kvantitativnu bionauku i Gladstone institut<ref>{{cite press release |url=http://sfced.org/case-for-business/sectors/life-sciences-biotech/sector-data/ |title=Life Sciences & Biotech |publisher=San Francisco Center for Economic Development; Office of the Mayor, City and County of San Francisco |accessdate= 2014-04-06}}</ref> kao i preko 40 naučnih kompanija privatnog sektora.<ref>{{cite web |url=http://www.sfmayor.org/index.aspx?page=899&recordid=91 |title=Mayor Lee Announces New Biotech Incubator in Mission Bay |date=10. 9. 2013 |accessdate=6. 4. 2014}}</ref> [[Datoteka:San Francisco from Pier 7 September 2013 panorama edit.jpg|mini|lijevo|300px|Brodovi usidreni u pristaništu broj 3. [[Neboder]]i [[Financial District|finansijskog distrikta]] se mogu vidjeti u pozadini.]] Najveći poslodavac grada je gradska vlada, zapošljavajući 5,3% (preko 25.000 ljudi) gradskog stanovništva, nakon kojeg je na drugim mjestu UCSF sa preko 22.000 zaspolenih. Treće mjesto sa 1,8% (8.500+ ljudi) pripada Kaliforijskom pacifičkom medicinskom centru, koji je najveći poslodavac privatnog sektora.<ref name="cafr2014">[http://www.sfcontroller.org/modules/showdocument.aspx?documentid=4941 City and County of San Francisco, California Comprehensive Annual Financial Report, for the Year ended June 30, 2013]. Pristupljeno 6. 4. 2014.</ref> Mali biznisi sa manje od 10 zaposlenika i samo-zaposlene firme čine 85% zaposlenih<ref> {{cite news | last = Tan | first = Aldrich M. | title = San Francisco is gateway city for immigrants and Silicon Valley Technology | work=Fogcityjournal.com | date = 12. 4. 2006 | url = http://www.fogcityjournal.com/news_in_brief/sf_tech_gateway_060412.shtml | accessdate =15. 6. 2008 }}</ref> i broj građana u kompanijama preko 1.000 zaposlenih je pao za pola od [[1977]]. godine.<ref name="SFEconomicStrategy"/> Rast nacionalnih supermarketa je otežan političkim i građanskim konsenzusom. Kako bi kupili male privatne biznise i održali jedistvenost prodavnica grada, komisija malih biznisa podržava javnu kampanju za zadržavanje većeg dijela maloprodajnog novca u lokalnoj ekonomiji<ref>{{cite news |title=Main Street Fights Chain Street |author=Said, Carolyn |date=29. 11. 2005 |url=http://www.sfgate.com/business/article/SMALL-BUSINESS-Main-Street-fights-Chain-Street-2592370.php |accessdate =27. 8. 2006 |work=San Francisco Chronicle }}</ref> i nadzorni odbor je koristio planski kôd da ograniče susjedstva gdje se supermarketi mogu osnovati,<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Supervisors-OK-limits-on-2776613.php |author=Hetter, Katia |date=21. 3. 2004 |title=Supervisors OK limits on chain-store expansion |accessdate=19. 1. 2007 |work=San Francisco Chronicle }}</ref> što su podržali glasači San Franciska.<ref>{{cite web |url=http://smartvoter.org/2006/11/07/ca/sf/meas/G/ |title=Proposition G: Limitations on Formula Retail Stores, City of San Francisco |accessdate=19. 1. 2007 |publisher=smartvoter.org }}</ref> Kao i mnogi drugi gradovi u [[SAD]]-u, San Francisco je jednom imao znatno aktivan proizvođački sektor sa više od 60.000 radnika [[1969]]. godine, ali se skoro sva proizvodnja premjestila na jeftinije lokacije 1980ih.<ref name="Frojo2014"> {{cite news |url=http://www.bizjournals.com/sanfrancisco/print-edition/2014/02/14/made-in-san-francisco-manufacturing.html?page=all |title=Made in San Francisco: Manufacturing a comeback |first=Renée |last=Frojo |date=14. 2. 2014 |accessdate=6. 4. 2014}}</ref> Prema podacima iz 2014. godine, San Francisco je zabilježio mali preporod proizvođačkim poslova sa 4.000 radnika u 500 kompanija, što je dvostruko više nego 2011. godine. Najveći poslodavac proizvođačkog sektora je [[Anchor Brewing Company]], a najveći po prihodima je [[Timbuk2]].<ref name="Frojo2014"/> Početkom [[1900te|1900ih]] porastao je interest [[hotel]]ske industrije: "[[1959]]. godine, grad je imao manje od 3.300 prvoklasnih hotela; taj broj je porastao na 9.000 1970. godine i 1999. godine je opet porastao na 30.000."<ref>{{cite book|title=City for sale: The transformation of San Francisco|url=https://archive.org/details/cityforsaletrans0000hart|first=Chester |last=Hartman|publisher=University of California Press|year=2002}}</ref> Stvaranje konvencijskih centara poput [[Yerba Buena]], je pomogao konvencijsko-turističkoj ekonomiji San Franciska, postavljajući osnovu za velike uspjehe restoranskih i hotelskih industrija. == Kultura i savremeni život == [[Datoteka:Fillmore-sidewalk-1.jpg|mini|desno|Butici širom ulice Fillmore u susjedstvu [[Pacific Heights (San Francisco)|Pacific Heights]].]] Iako su [[Financial District|finansijalni distrikt]], [[Union Square|Union trg]] i [[Fisherman's Wharf]] poznati širom svijeta, San Francisco je takođe poznat po nekolicini kulturno bogatih ulica koji sadržavaju susjedstva mješovite upotrebe okruženih sa centralnim komercijalnim hodnicima po kojima stanovnici kao i posjetitelji mogu hodati. [[Walkscore.com]] je, baš zbog ovoga, rangirao San Francisco na drugo mjesto kao "najbolji grad za hodanje" u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref>{{cite web | url = http://www.walkscore.com/cities-and-neighborhoods/ | title = Most Walkable Cities in the U.S. | accessdate = 28. 3. 2014 | publisher = Walkscore.com }}</ref> Mnoga susjedstva sadrže mješavinu raznih poslova, restorana i prostora koji su potrebni stanovnicima i posjetiteljima. Poneka susjedstva sadrže butike, kafiće i noćni život poput Union ulice u [[Cow Hollow (San Francisco)|Cow Hollowu]], 24. ulice u [[Noe Valley (San Francisco)|Noe Valley]], Valencia ulice u [[Mission District|Missionu]], i Irving ulice u unutrašnjem Sunsetu. Ovaj pristup je znatno uticao na ponovno razvijanje poslova i usluga u susjedstvima distrikta [[South of Market]].<ref name="FogDev">{{cite news |last = Wach |first = Bonnie |title = Fog City rises from the funk |work = USA Today |publisher = Gannett Company, Inc. |date = 3. 10. 2003 |url = http://usatoday30.usatoday.com/travel/destinations/cityguides/sanfrancisco/overview.htm |accessdate = 14. 3. 2015 |archivedate = 2015-03-11 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150311220116/http://usatoday30.usatoday.com/travel/destinations/cityguides/sanfrancisco/overview.htm |deadurl = yes }}</ref> [[Datoteka:South of Market, San Francisco.jpg|mini|lijevo|[[Neboder]]i okružuju vrtove [[Yerba Buena]], u susjedstvu [[South of Market]].]] Počevši od [[1990te|1990ih]], potražnja za vještim radnicima u grani informatičke tehnologije za lokalne poslove u začetku u [[Silicijska dolina|silicijskoj dolini]] je privukla mnoge radnike širom svijeta i uticala je na veći životni standard San Franciska.<ref>{{cite news |last = Schwarzer |first = Michelle |title = San Francisco by the Numbers: Planning After the 2000 Census |work = SPUR Newsletter |publisher = San Francisco Planning and Urban Research Association |date = jul 2001 |url = http://www.spur.org/documents/010701_article_03.shtm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050211032911/http://spur.org/documents/010701_article_03.shtm |archivedate = 2005-02-11 |accessdate = 25. 7. 2010 |deadurl = yes }}</ref> Mnoga susjedstva koja su se sastojala od srednje i niže klase su se počeli dizati na veće nivoe tokom renesanse San Franciska, uključujući susjedstva [[South Beach]] i [[Mission Bay]]. Vrijednost imovine i prihodi stanovnika su se popeli na jedne od najviših u [[SAD]]-u,<ref>{{cite web | last = Sadovi | first = Maura Webber | title = San Francisco's Home Prices Remain Among the Highest in U.S. | work = The Wall Street Journal | date = 12. 4. 2006 | url = http://www.realestatejournal.com/columnists/livingthere/20060412-livingthere.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070301092505/http://www.realestatejournal.com/columnists/livingthere/20060412-livingthere.html | archivedate = 2007-03-01 | accessdate = 14. 6. 2008 | deadurl = no }}</ref><ref name="MedianIncome">{{cite web | title = Median Family Income (In 2003 Inflation-adjusted Dollars) | work = American Community Survey | publisher = US Census Bureau | date = 22. 8. 2007 | url = http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R14T160.htm | accessdate = 14. 6. 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080420102803/http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R14T160.htm | archivedate = 2008-04-20 | deadurl = no }}</ref><ref>{{cite web |last = Hawn |first = Carleen |title = It may not feel like it, but your shot at the good life is getting better. Here's why |work = San Francisco magazine |publisher = Modern Luxury |date = mart 2007 |url = http://www.sanfran.com/archives/view_story/1068/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070224105246/http://www.sanfran.com/archives/view_story/1068/ |archivedate = 2007-02-24 |accessdate = 14. 6. 2008 |deadurl = no }}</ref> pravivši veliku scenu za [[Zabava|zabavu]], [[restoran]]e i [[Maloprodaja|maloprodaju]]. Prema istraživanju iz [[2008]]. godine svih većih gradova, San Francisco je bio na drugom mjestu po kvalitetu života od bilo kojeg drugog grada u državi.<ref>"{{cite web | title = Quality of Living global city rankings – Mercer survey | work=Mercer Consulting |date=jun 2008 | url = http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1307990 | accessdate =23. 2. 2011 }}</ref> Međutim, zbog nevjerovatnog rasta troškova života, mnoge porodice srednjih i nižih klasa su se preselili u vanjska pregrađa zaljevskog područja ili u centralnu dolinu [[Kalifornija|Kalifornije]].<ref name="MiddleClass">{{cite news | last = Hendricks | first = Tyche | title = Rich City Poor City: Middle-class neighborhoods are disappearing from the nation's cities, leaving only high- and low-income districts, new study says. | work = San Francisco Chronicle | page = A-1 | publisher = Hearst Communications | date = 22. 6. 2006 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2006/06/22/MNG6HJIDMM1.DTL | accessdate = 14. 6. 2008 | archive-date = 2008-06-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080628032251/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2006%2F06%2F22%2FMNG6HJIDMM1.DTL | url-status = dead }}</ref> Međunarodni ugled koji San Francisco i dalje ima je postajao od svog osnivanja pa sve do danas sa velikim brojem imigranata iz [[Azija|Azije]] i [[Južna Amerika|Južne Amerike]]. 39% stanovnika nije rođeno u [[SAD]]-u,<ref name="SFEconomicStrategy">{{cite web | last = Egan | first = Ted | title = An Overview of San Francisco's Recent Economic Performance – Executive Summary | publisher = ICF Consulting | date = 3. 4. 2006 | url = http://www.sfgov.org/site/uploadedfiles/moed/economic_strat/ExecutiveSummary_EconomicPerformanceReview.pdf | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070710072642/http://www.sfgov.org/site/uploadedfiles/moed/economic_strat/ExecutiveSummary_EconomicPerformanceReview.pdf | archivedate = 2007-07-10 | format = PDF | accessdate = 14. 6. 2008 | deadurl = yes }}</ref> te je značan broj susjedstva pretrpan sa poslovima i građanskim ustanovama koje su namijenjene novim građanima. Na primjer, od dolaska mnogih etničkih [[Kinezi|kineza]], počevši od [[1970te|1970ih]], istorijski je pretvorilo Kinesku četvrt i paradu kineske nove godine u najveći događaj svoje vrste izvan [[Kina|Kine]].<ref>{{cite news | last = Lam | first = Eric | title = San Francisco Chinese New Year Parade Embroiled in Controversy | publisher = The Epoch Times | date = 22. 12. 2005 | url = http://www.theepochtimes.com/news/5-12-22/36073.html | accessdate = 14. 6. 2008 | archivedate = 2009-05-11 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090511113557/http://www.theepochtimes.com/news/5-12-22/36073.html | deadurl = yes }}</ref> [[Datoteka:Castro Rainbow Flag.jpg|mini|upright| [[Zastava duginih boja]], koja je simbol [[LGBT]] ponosa, je nastala u San Francisku; barjaci poput ovoga ukrašavaju [[Castro Street|Castro ulicu]].]] Sa dolaskom "beat" spisatelja i umjetnika tokom 1950ih i društvenih promjena radi kojih je napravljen [[Haight-Ashbury]] distrikt i [[Ljeto ljubavi]] tokom [[1960te|1960ih]], San Francisco je postao centar [[Liberalizam|liberalnog]] aktivizma i [[Protivkultura|protivkulture]] tog vremena. [[Demokratska stranka (SAD)|Demokratska stranka]], i manjim dijelom stranka zelenih dominiraju gradsku politiku od kraja [[1970te|1970ih]], nakon što je zadnji [[Republikanska stranka (SAD)|Republikanski kandidat]] izgubio u izborima za [[gradonačelnik]]a 1975. godine. Od [[1988]]. godine, San Francisco nije nikad glasao preko 20% za Republikanskog predsjedničkog ili senatskog kandidata.<ref>{{cite web | last = Leip | first = Dave | title = Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections | publisher=Dave Leip | date = 4. 6. 2008 | url = http://www.uselectionatlas.org/ | accessdate =14. 6. 2008 }}</ref> [[2007]]. godine, grad je proširio svoje zdravstvene usluge kao dio programa "Zdrav San Francisco"<ref>[http://www.californiahealthline.org/articles/2011/4/19/reform-law-could-curb-healthy-san-franciscos-enrollment-by-up-to-60.aspx Reform Law Could Curb Healthy San Francisco's Enrollment by Up to 60% – California Healthline]. Californiahealthline.org. Pristupljeno 16. 2. 2012.</ref> što bi subvenciralo neke zdravstvene usluge građanima.<ref>[http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1207599,00.html "San Francisco's Latest Innovation: Universal Health Care"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215232714/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1207599,00.html |date=2008-02-15 }}, by Laura A. Locke, ''Time'', June 23, 2006</ref><ref>[http://www.healthysanfrancisco.org/visitors/Participant_Costs.aspx "Participant Costs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327140533/http://www.healthysanfrancisco.org/visitors/Participant_Costs.aspx |date=2010-03-27 }}, healthysanfrancisco.org. Pristupljeno 10. 4. 2010.</ref><ref>[http://www.insurancejournal.com/news/west/2006/07/20/70664.htm "Universal Health Care Plan Approved in San Francisco"], ''Insurance Journal'', 20. 7. 2006.</ref> San Francisco ima dugu istoriju podržavanja [[LGBT]] prava. Dom je prvoj organizaciji za lezbjiska prava u SAD-u pod nazivom [[Daughters of Bilitis]]; prvoj javno [[Homoseksualnost|gay]] osobi da se kandiduje za javne funkcije u [[SAD]]-u, [[José Sarria]]u; prvom javnog [[Homoseksualnost|gay]] čovjeku da bude izabran za javnu funkciju u [[SAD]]-u, Harvey Milku; prvoj javno lezbijskog sutkinji Mary C. Morgan i prvom [[Transrodnost|transrodnom]] policijskom komesaru, Theresi Sparks. Veliki broj gay građana je zadržao političku i kulturnu zajednicu kroz nekoliko decenija i samim time je stvorio moćnu prisutnost u gradskom životu San Franciska. Grad održava paradu [[San Francisco Pride]], jednu od najvećih i najstarijih pride parada. San Francisco Pride se održava od [[1972]]. godine. Događaji su u određenoj temi, koja se bira svake godine. Preko 100.000 osoba je prisustvovalo 44oj SF Pride paradi, mada su očekivali 1,5 milion ljudi kao prošle godine.<ref>{{cite web|title=Annual gay pride parades around the country take on new meaning as millions turn out to celebrate the Supreme Court rulings on same-sex marriage.|url=http://www.usatoday.com/story/news/nation/2013/06/30/san-francisco-gay-pride-parade-gay-marriage/2473379/|website=USAtoday.com}}</ref> 43. Pride parada je održana kada su [[istospolni brak]]ovi u [[Kalifornija|Kaliforniji]] postali legalni, što su bile važne novosti za [[LGBT]] zajednicu i mnogi su izašli kako bi to proslavili. [[Chelsea Manning]] je imenovana za počasnog maršala, pošto je transrodna osoba u vojsci. Bilo je pritužbi oko njenog imenovanja kao maršala, jer je u zatvoru zbog kršenja akta o špijunaži te je njen orden kao maršal opozvan.<ref>{{cite web|title=Over 100,000 People Attend 44th Annual Pride Parade in San Francisco|url=http://www.nbcbayarea.com/news/local/15-Million-People-Attending-44th-Annual-Pride-Parade-265123311.html|website=NBCbayarea.com}}</ref> San Francisco takođe ima znatno aktivnu ekološku zajednicu. Počevši sa osnivanjem Sierra kluba [[1892]]. godine do osnivanja organizacije Prijatelja urbanih šuma [[1981]]. godine, San Francisco ima istoriju globalnih razgovora o okolišu.<ref>{{cite web|title=About the Sierra Club|url=http://sierraclub.org/john_muir_exhibit/about/sierra.aspx|accessdate=26. 3. 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Friends of the Urban Forest – About us|url=http://www.fuf.net/about-us/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> Reciklažni program San Franciska iz [[1980]]. godine je jedan od najstarijih reciklažnih programa bilo kojeg grada.<ref>{{cite web|title=Recology Residential Service Program|url=http://www.sunsetscavenger.com/residentialFAQ.htm|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> Grad ima inicijativu GoSolarSF koja promovira korištenje solarne energije. Komisija komunalija San Franciska pruža program prodaje električne energije iz obnovljivih izvora.<ref>{{cite web|title=SFPUC GoSolarSF|url=http://sfwater.org/index.aspx?page=133|accessdate=26. 3. 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=About Clean Power SF|url=http://sfwater.org/index.aspx?page=577|accessdate=21. 2. 2015}}</ref> SF Greasecycle je program reciklaže korištenog ulja kako bi se pretvorilo u [[biodizel]].<ref>{{cite web|title=SFPUC Greasecycle|url=http://www.sfwater.org/index.aspx?page=465|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> Novozavršeni Sunset rezervoarski solarni projekt je instalirao 25.000 solarnih ploča na 45.000 [[Km²|km<sup>2</sup>]] krova rezervora. Elektrana od 5 megawatti je utrostručila solarni kapacitet od 2 megawatta od svog otvaranja u decembru [[2010]]. godine.<ref>{{cite press release | title=Mayor Newsom Praises SFPUC For Approving New Five Megawatt Solar Project at Sunset Reservoir | url=http://www.sfmayor.org/ftp/archive/209.126.225.7/archives/PressRoom_NewsReleases_2008_94667/index.html | publisher=Office of the Mayor, San Francisco | date= 2008-12-12 | accessdate= 2009-09-29}}</ref><ref>{{cite news |url=http://abclocal.go.com/kgo/story?section=resources/lifestyle_community/green&id=7830862 |title=SF gets new way to generate renewable energy |author=Leigh Glaser |date=7. 12. 2010 |publisher=KGO ABC7 News |access-date=2015-05-17 |archive-date=2014-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140410123537/http://abclocal.go.com/kgo/story?section=resources/lifestyle_community/green&id=7830862 |dead-url=yes }}</ref> === Zabava i scenska umjetnost === [[Datoteka:SFWMOHLobbySouth.jpg|mini|lijevo|Operna kuća ratnog memorijala u San Francisku. Jedna je od poslijednjih zgrada u ''[[Beaux Arts]]'' stilu u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].]] Centar ratnog memorijala i scenske umjetnosti San Franciska sadrži neke od najtrajnih kompanija scenske umjetnosti u [[SAD]]-u. Operna kuća ratnog memorijala sadrži operu San Franciska, koja je druga po veličini [[Opera (muzika)|operna kompanija]] u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]],<ref>Veća je jedino operna kuća u gradu New York City</ref> kao i balet San Franciska dok se simfonija San Franciska izvodi u Davies simfonijskoj hali. Teatar Herbst sadrži eklektičan miks muzičkih izvođenja kao i gradsku umjetnost i lekcije javnog [[Radio|radija]]. [[The Fillmore]] je muzička zgrada u [[Western Addition]]u. Druga je inkarnacija istorijske zgrade koja je dobila slavu tokom [[1960te|1960ih]] pod izvođenjem [[Bill Graham]]a, tako što je bila dom poznatim muzičarima [[Grateful Dead]], [[Janis Joplin]], [[Led Zeppelin]] i [[Jefferson Airplane]], napravivši zvuk San Franciska. ''[[Beach Blanket Babylon]]'' je avenija koja vrši izvođenja publici North Beacha od [[1974]]. godine. Komičar i glumac [[Robin Williams]] je pomogao San Francisku da postane poznat kao dobar grad za komedijske klubove. Dostigao je slavu [[1970te|1970ih]] tako što je izvodio svoje komične rutine u klubovima [[Holy City Zoo]], Punchline kao i drugima.<ref name="sfexaminer.com">{{cite web|url=http://www.sfexaminer.com/sanfrancisco/san-francisco-had-close-ties-to-career-of-robin-williams/Content?oid=2871628|title=San Francisco had close ties to career of Robin Williams|work=The San Francisco Examiner|access-date=2015-05-17|archive-date=2014-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018142857/http://www.sfexaminer.com/sanfrancisco/san-francisco-had-close-ties-to-career-of-robin-williams/Content?oid=2871628|dead-url=yes}}</ref> takođe je snimio sedam filmova u San Francisku.<ref name="sfexaminer.com"/> A.C.T. teatar je uticajan u [[Zaljevska oblast San Franciska|zaljevskoj oblasti]] od [[1967]]. godine. Redovno producira razne događaje i redovno vrši produkcije Broadway predstava. [[Datoteka:San Francisco Museum of Modern Art in 2011.jpg|mini|Struktura muzeja moderne umjetnosti napravljena od crvenih cigla i kružno. Pogled iz vrtova [[Yerba Buena]]. Iza muzeja se vidi zgrada u ''[[Art Deco]]'' stilu gradnje.]] === Muzeji === [[Muzej moderne umjetnosti San Franciska]] (još poznat pod nazivom SFMOMA) sadrži moderna i djela iz 20. vijeka. Muzej je premješten u trenutnu zgradu u susjedstvu [[South of Market]] [[1995]]. godine i sada privlači više od 600.000 posjetitelja godišnje.<ref>{{cite web |title = Corporate Sponsorship – Why Sponsor |publisher = San Francisco Museum of Modern Art |url = http://www.sfmoma.org/membership/corp_sponsors_why_sponsor.html |accessdate = 14. 6. 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071229011210/http://www.sfmoma.org/membership/corp_sponsors_why_sponsor.html |archivedate = 2007-12-29 |deadurl = yes }}</ref> Palata legije časti uglavnom sadrži evropske antikvitete i umjetnička djela te se zgrada nalazi u Lincoln parku i njen eksterior je modeliran po [[Palais de la Légion d'Honneur|istoimenoj zgradi u Parizu]]. Njime upravljaju Muzeji fine umjetnosti San Franciska, koji takođe upravljaju de Young muzejom u Golden Gate parku. Kolekcija de Younga sadrži [[Sjedinjene Američke Države|američke]] dekorativne objekte i antropološka nalazišta iz [[Afrika|Afrike]], [[Okeanija|Okeanije]] i [[Amerika|Amerikâ]]. Prije pravljenja trenutne građevine, koja se završila sa izgradnjom [[2005]]. godine, de Young je takođe sadržavao muzej azijske umjetnosti koji je sadržavao [[Azija|azijske]] istorijske artefakte stare preko 6.000 godina te je [[2003]]. godine premješten u nekadašnju javnu biblioteku pored civilnog centra. Nasuprot muzičkom konkursu se nalazi Kalifornijska akademija nauka. To je prirodni istorijski muzej koji sadrži Morrison planetarij i Steinhart akvarij. Trenutna struktura građevine sa providnim plafornom je otvorena 2008. godine. Exploratorium je interaktivni naučni muzej koga je osnovao [[Frank Oppenheimer]] 1969. godine i nalazi se na 15. pristaništu Embarcadera. Dva muzejska broda su usidrena blizu Fisherman's Wharfa, [[SS Jeremiah O'Brien|SS ''Jeremiah O'Brien'']] i podmornica [[USS Pampanito (SS-383)|''USS ''Pampanito'''']]. Na [[Nob Hill (San Francisco)|Nob Hillu]] se nalazi žičarni muzej sa prikazom napojnog sistema koji pogoni žičare i skladišta automobila. == Sport i rekreacija == [[Datoteka:AT&T Park July 24, 2016.jpg|mini|[[AT&T park]]. Otvoren [[2000]]. godine.]] [[Bejzbol]]ski tim [[San Francisco Giants]] su napustili saveznu državu [[New York (država)|New York]] i preselili se u [[Kalifornija|Kaliforniju]] prije 1958. sezone. Tim sadrži poznate zvijezde poput [[Willie Mays]]a, [[Willie McCovey]]a i [[Barry Bonds]]a, te je igrao 52 godine prije nego što je osvojio [[World Series]] titulu [[2010]]. godine kao i dvije dodatne titule [[2012]]. i [[2014]]. godine. Giantsi igraju u [[AT&T]] parku koji je otvoren [[2000]]. godine i bio je projekt ponovnog razvijanja susjedstva [[South Beach]] i [[Mission Bay]].<ref>{{cite web |title = Federal Brownfields Tax Incentive: SBC Park |work = Brownfields |publisher = US Environmental Protection Agency |date = maj 2005 |url = http://www.epa.gov/swerosps/bf/pdf/sfcasestudy070505.pdf |format = PDF |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060921012953/http://www.epa.gov/swerosps/bf/pdf/sfcasestudy070505.pdf |archivedate = 2006-09-21 |accessdate = 15. 6. 2008 |deadurl = no }}</ref> San Francisco je [[2012]]. godine postavljen na prvo mjesto kao najbolji grad u Americi za bejzbol. Proučavano je koja su [[Metropolitansko područje|metropolitanska područja]] udomljavala najviše [[Major League Baseball|Major League]] timova od [[1920]]. godine.<ref>{{cite web|last=Sperling|first=Bert|title=Best Baseball Cities|url=http://www.bertsperling.com/2012/10/25/best-baseball-cities/|accessdate=29. 10. 2012}}</ref> [[Datoteka:Candlestick Park aerial.jpg|mini|Park Candlestick je bio domaćin timovima [[San Francisco Giants|Giants]] od 1960-99 i [[San Francisco 49ers|49ers]] od 1971–2013. godine.]] [[San Francisco 49ers]], tim [[NFL]] lige su bili jedni od najstarijih i najredovnijih franšiza sporta grada. Tim je počeo sa igrom 1946. godine kao član AAFCa ([[Američki fudbal|američke fudbalske]] konferencije) te je prešao u [[NFL]] 1950. godine i preselio se u Candlestick park [[1971]]. godine. Tim je počeo igrati svoje domaće mečeve na Levi stadionu u [[Santa Clara (Kalifornija)|Santa Clari]] 2014. godine, te se i dalje nazivaju "[[San Francisco 49ers]]" iako su znatno bliži gradu [[San Jose (Kalifornija)|San Jose]].<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/11/09/BAGNJM99FK1.DTL |title=SAN FRANCISCO / 49ers say they are moving to Santa Clara |publisher=Sfgate.com |date=9. 11. 2006 |accessdate=28. 3. 2012 |first1=Phillip |last1=Matier |first2=Andrew |last2=Ross |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321163850/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/11/09/BAGNJM99FK1.DTL |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pressdemocrat.com/csp/mediapool/sites/PressDemocrat/News/story.csp?cid=2493373&sid=555&fid=181 |title=San Francisco mayor: 49ers move to Santa Clara all but assured |publisher=PressDemocrat.com |date=6. 12. 2011 |accessdate=28. 3. 2012}}</ref> 49ers su osvojili pet Super Bowl titula 1980ih i 1990ih kada su treneri ekipe bili Bill Walsh i [[George Seifert]] i imali su sljedeće poznate igrače: [[Joe Montana]], [[Steve Young]], [[Ronnie Lott]], i [[Jerry Rice]]. [[Datoteka:USF WMG.JPG|mini|Muški košarkaški tim [[Univerzitet San Franciska|univerziteta San Franciska]] igra u sali ratnog memorijala.]] Na univerzitetskom nivou, Dons, tim Univerziteta San Franciska, se natiču u prvoj ligi [[NCAA]] te ih je [[Bill Russel]] vodio kroz košarkaška prventstva [[1955]]. i [[1956]]. godine. [[San Francisco Gators]] i [[San Francisco Urban Knights|Urban Knights]] se natiču u drugoj ligi. AT&T park se koristio kao domaćinski stadion za godišnje igre [[Američki nogomet|američkog nogometa]] od [[2002]]. godine. 2011. godine, San Franciso je bio domaćin kalifornijskom fudbalskom timu [[Golden Bears]] koji su igrali na Candlestick parku i [[AT&T]] parku dok se njihov stadion renovirao. Pješačka trka [[Bay to Breakers]], koja se održava svake godine od [[1912]]. godine, je najpoznatija po svojim šarenim kostimima i veselom duhu natjecanja.<ref>{{cite web |title = About Us – History |work = ING Bay to Breakers |publisher = ING Group |date = 11. 3. 2008 |url = http://baytobreakers.com/index.php?page=race-history |accessdate = 25. 7. 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVUrVxLf?url=http://baytobreakers.com/index.php?page=race-history |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = no }}</ref> Maraton San Franciska privlači više od 21.000 učesnika.<ref>{{cite news | last = Bulwa | first = Demian | title = S.F. Marathon: 26.2&nbsp;miles of feel-good pain | work = [[News release|Press Release]] | publisher = SFGate | date = 27. 7. 2009 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/07/26/BA0218VCGF.DTL | accessdate = 7. 9. 2010 | archive-date = 2009-07-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090728173147/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/07/26/BA0218VCGF.DTL | url-status = dead }}</ref> [[Triatlon]] ''Espace from Alcatraz'' je od [[1860]]. godine privukao više od 2.000 profesionalnih i amaterskih sportaša.<ref>{{cite web | title = Fact Sheet | work = [[News release|Press Release]] | publisher = Accenture Escape from Alcatraz Triathlon | date = 23. 5. 2008 | url = http://www.escapefromalcatraztriathlon.com/Assets/ESCAPE+From+Alcatraz/Fact+Sheet.pdf | accessdate = 19. 1. 2009 | archivedate = 2009-01-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090125053129/http://www.escapefromalcatraztriathlon.com/Assets/ESCAPE+From+Alcatraz/Fact+Sheet.pdf | deadurl = yes }}</ref> Olympic Club je jedan od najstarijih sportskih klubova u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. Osnovan je [[1860]]. godine. Sadrži privatni teren za golf koji graniči sa [[Daly City (Kalifornija)|Daly Cityjem]] te je teren pet puta bio domaćin [[US Open|U.S. Opena]]. Javni Harding Park teren za [[golf]] se povremeno koristi za [[PGA Tour]]. San Francisco je 2013. godine bio domaćin trke jahti.<ref>{{cite news | last = Cote | first = John | title = San Francisco selected to host America's Cup | work=San Francisco Chronicle | publisher=Hearst Communications | year = 2010 | url = http://www.sfgate.com/sports/article/San-Francisco-chosen-to-host-America-s-Cup-2479352.php | accessdate =11. 9. 2013 | deadurl=no}}</ref> Sa idealnom klimom za događaje na otvorenom, San Francisco ima nevjerovatan broj resursa i mogućnosti za amatersko učestvovanje u sportu i rekreaciji. Postoji više od 320&nbsp;km staza za bicikle širom grada<ref>{{cite web | title = Bicycle Network Facilities | work = Commuting and Resources | publisher = SF Municipal Transportation Authority | date = 12. 5. 2008 | url = http://www.sfmta.com/cms/bcomm/3180.html | accessdate = 15. 6. 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120307012603/http://www.sfmta.com/cms/bcomm/3180.html | archivedate = 2012-03-07 | deadurl = yes }}</ref> te su susjedstva [[Embarcadero]] i [[Marina Green]] omiljena mjesta za [[skejtbording]]. Obimni javni tereni za igranje [[tenis]]a su dostupni u parkovima Golden Gate i Dolores kao i u manjim terenima po susjedstvima širom grada. Građani San Franciska su često na vrhu listâ najsposobnijih osoba u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-u.<ref name="fitness">{{cite news |last = Hübler |first = Eric |title = The Fittest and Fattest Cities in America |work = Men's Fitness |publisher = American Media, Inc |year = 2008 |url = http://www.mensfitness.com/city_rankings/454 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20081011203124/http://www.mensfitness.com/city_rankings/454 |archivedate = 2008-10-11 |accessdate = 15. 6. 2008 |deadurl = no }}</ref> [[Plovidba]] i [[jedrenje]] su dvije od mnoštva popularnih aktivnosti [[Zaljevska oblast San Franciska|zaljeva San Franciska]]. Grad sadrži marinu u istoimenom distriktu.<ref>{{cite web|title=St Francis Yacht Club|url=http://www.stfyc.com/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Golden Gate Yacht Club|url=http://www.ggyc.com/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> Jahtni klubovi St. Francis i Golden Gate se nalaze u marini. Jahtni klub [[South Beach]], koji se nalazi kraj [[AT&T park]]a i 39. pristaništa ima obimnu [[Marina (čvor)|marinu]].<ref>{{cite web|title=About South Beach Yacht Club|url=http://www.southbeachyc.org/content.aspx?page_id=22&club_id=739623&module_id=40760|accessdate=26. 3. 2013|archive-date=2013-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807131002/http://www.southbeachyc.org/content.aspx?page_id=22&club_id=739623&module_id=40760}}</ref><ref>{{cite web|title=Pier 39 Marina|url=http://www.pier39marina.com/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> [[Datoteka:Olympic Club 18th hole lakeside.jpg|mini|lijevo|18. rupa terena [[Klub Olympic (San Francisco)|kluba Olympic]].]] Iistorijski distrikt [[Aquatic Park]], koji se nalazi uz sjeverni dio obale San Franciska, je domaćin nekolicini plivačkih i veslačkih klubova.<ref>{{cite web|title=South End Rowing Club|url=http://www.south-end.org/|accessdate=26. 3. 2013|archivedate=2013-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130408074909/http://www.south-end.org/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=The Dolphin Club of SF About us|url=http://www.dolphinclub.org/about.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131205080117/http://www.dolphinclub.org/about.html|archivedate=2013-12-05|accessdate=26. 3. 2013|deadurl=yes}}</ref> Veslački klub [[South End]], koji je osnovan [[1873]]. godine, kao i klub Dolphin i dalje nastavljaju sa prijateljskim suparništvom. Plivači se takođe dnevno mogu primijetiti. Vožnja biciklom postaje sve popularnija u San Francisku. Prema izvještaju agencije za opštinski prevoz ([[Engleski jezik|eng]]. ''Municipal Transportation Agency'', odnosno skraćeno ''MTA'') 2010. godine, broj biciklista je porastao u 33 lokacije za 58% u odnosu na prethodni izvještaj iz [[2006]]. godine.<ref>[http://128.121.89.101/cms/bhome/documents/City_of_San_Francisco_2010_Bicycle_Count_Report_edit12082010.pdf "City of San Francisco 2010 Bicycle Count Report", San Francisco Municipal Transportation Agency, 2010, p. 3]</ref> MTA procjenjuje da se svaki dan u gradu obavi više od 128.000 vožnji biciklom, što bi bilo 6% od cjelokupnog saobraćaja grada.<ref>{{Cite web | url = http://archives.sfmta.com/cms/rbikes/documents/2008SFStateofCyclingReport.pdf | title = 2008 San Francisco State of Cycling Report | publisher = San Francisco Municipal Transportation Agency | year = 2008 | page = 9 | accessdate = 1. 10. 2014}}</ref> Poboljšanje infrastrukture vožnje bicikla građenjem dodanih mjesta za vožnju je omogućilo sigurniju i pristupačniju vožnju bicikla u San Francisku. Od [[2006]]. godine, San Francisco ima zlatni biciklistički status od lige američkim biciklista. == Plaže i parkovi == [[Datoteka:Cliff House from Ocean Beach.jpg|mini|lijevo|[[Ocean plaža (San Francisco)|Ocean plaža]] San Franciska sa pogledom na litičnu kuću.]] [[Datoteka:SF Conservatory of Flowers 3.jpg|mini|Konzervatorijum cvijeća u [[Golden Gate park|parku Golden Gate]].]] Nacionalno rekreacijsko područje [[Golden Gate]]a (još poznato po [[Engleski jezik|engleskoj]] skraćenici GGNRA) sadrži veći dio parkova San Franciska i sve njegove plaže. Jedno je najposjećenijih područja u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] u rekreacijonom pogledu sa preko 13 miliona godišnjih posjetioca. Unutar atrakcija grada se takođe nalazi Ocean plaža, koja se pruža duž obalne linije [[Tihi okean|Tihog okeana]] i posjećuje ga surferska zajednica, kao i Baker plaža koja se nalazi na zapadnoj uvali Golden Gatea kao dio [[Presidio|Presidia]], prijašnje vojne bazne. Crissy polje se takođe nalazi unutar Presidia. GGNR takođe upravlja [[Fort Funston]]om, [[Lands Endo]]m, [[Fort Mason]]om i [[Alcatraz]]om. Služba nacionalnih parkova zasebno upravlja Maritime istorijski nacionalni park San Franciska koji se sadrži od čete istorijskih brodova i rive oko [[Aquatic park (San Francisco)|Aquatic parka]]. [[Datoteka:Alamo Square with Painted Ladies, SF, CA, jjron 26.03.2012.jpg|mini|lijevo|Trg Alamo je jedan od najpoznatijih [[Parkovi|parkova]] u ovom području i često se koristi kao simbolična lokacija San Franciska u [[film]]ovima i popularnoj kulturi.]] Odjel za rekreakciju i parkove San Franciska održava više od 220 parkova.<ref>{{cite web |url = http://sf-recpark.org/index.aspx?page=56 |title = Facility Listings |accessdate = 25. 7. 2010 |work = San Francisco Recreation and Parks Department |publisher = City and County of San Francisco |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVVz5G7d?url=http://sf-recpark.org/index.aspx?page=56 |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = no }}</ref> Najveći i najpoznatiji je [[Golden Gate park]],<ref>{{cite web | url = http://www.tpl.org/content_documents/ccpe_Most_Visited_Parks.pdf | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090318011047/http://www.tpl.org/content_documents/ccpe_Most_Visited_Parks.pdf | archivedate = 2009-03-18 | format = PDF | title = The Most Visited City Parks | accessdate = 17. 6. 2008 | date = 11. 10. 2007 | work = Center for City Park Excellence | publisher = The Trust for Public Land | deadurl = yes }}</ref> koji se rasteže od zapadnog dijela grada do [[Tihi okean|Tihog okeana]]. Park je osnovan 1860ih i napravljen je sadnjom stranih [[Drveće|drveća]] i biljaka dok je prije bio omeđen samo prirodnom travom i dinama. Park sadrže mnoge kulturne i prirodne atrakcije poput staklene bašte cvijeća, japanske čajne bašte i [[Botanika|botaničke bašte]] San Franciska. Blizu gradskog [[Zoološki vrt|zoološkog vrta]] koji sadrži više od 250 vrsta životinja od kojih je mnogo ugroženo,<ref>{{cite web | title = What to See at the Zoo | publisher = San Francisco Zoo | url = http://www.sfzoo.org/openrosters/ViewOrgPageLink.asp?LinkKey=15015&orgkey=1821 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110719005811/http://www.sfzoo.org/openrosters/ViewOrgPageLink.asp?LinkKey=15015&orgkey=1821 | archivedate = 2011-07-19 | accessdate = 14. 6. 2008 | deadurl = yes }}</ref> se nalazi jezero Marced koje je okruženom parkom. Prvo rekreaciono područje San Franciska je bio park kojim je upravljao sistem [[Kalifornija|Kalifornijskih]] državnih parkova pod nazivom [[Candlestick Point]].<ref>{{cite web | title = Candlestick Point SRA | publisher=California State Parks Department | url = http://parks.ca.gov/?page_id=519 | accessdate =27. 1. 2009}}</ref> == Zakon i vlada == San Francisco—službeno poznat pod [[Engleski jezik|engleskim]] nazivom "City and County of San Francisco", odnosno "Grad i okrug San Franciska"—je grad i [[Okrug (teritorijalna jedinica)|okrug]] u isto vrijeme. Ovaj status je dobio i trenutno ga posjeduje sve od [[1856]]. godine kada se odvojio od [[Okrug San Mateo|okruga San Mateo]]. Jedini je istovremeni grad i okrug u [[Kalifornija|Kaliforniji]].<ref name="CityCounty">{{cite web |url = http://sf311.org/index.aspx?page=262 |title = Board of Supervisors – Does San Francisco have a City Council? |accessdate = 16. 6. 2008 |work = SFGov SF311 |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVT9031H?url=http://sf311.org/index.aspx?page=262 |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = yes }}</ref> [[Gradonačelnik]] je istovremeno i okružni izvršni organ i nadgledni odbor je gradsko vijeće. Vlada San Franciska funkcionira na sistemu poveljnog grada i sadrži dvije grane vlasti. Na vrhu izvršne grane vlasti se nalazi [[gradonačelnik]] kao i drugi zvaničnici kojih su izabrali građani kao i gradska služba. Na čelu zakonodavne grane vlasti od 11 članova nadglednog odbora se nalazi predsjednik koji je odgovoran za donošenje zakona i budžeta, mada građani San Franciska često koriste sistem direktne demokratije za donošenje zakona. [[Datoteka:SFCityHall.png|mini|lijevo|Gradska vijećnica San Franciska.]] Članovi nadglednog odbora su izabrani kao prestavnici određenih distrikta unutar grada.<ref name="SF_Gov_Supervisor_Districts">{{cite web | title = Board of Supervisors District Information | url = http://www.sfgov.org/site/bdsupvrs_index.asp?id=4385 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070714005328/http://www.sfgov.org/site/bdsupvrs_index.asp?id=4385 | archivedate = 2007-07-14 | publisher = City and County of San Francisco, Board of Supervisors | accessdate = 29. 1. 2006 | deadurl = yes }}</ref> U slučaju smrti ili ostavke gradonačelnika, predsjednik odbora postaje privremeni gradonačelnik dok cijeli odbor ne odluči ko će biti gradonačelnik do isteka mandata. [[Dianne Feinstein]] je preuzela ured [[1978]]. godine nakon atentata na [[George Moscone]]a, te ju je odbor izabrao kao stalnog gradonačelnika do kraja mandata. [[Edwin M. Lee]] je [[2011]]. godine izabran da završi mandat [[Gavin Newsom|Gavina Newsoma]], koji je podnio ostavku.<ref>{{cite news| url=http://blog.sfgate.com/cityinsider/2011/01/11/ed-lee-becomes-the-citys-first-chinese-american-mayor/ | work=The San Francisco Chronicle | first=John | last=Coté | title=Ed Lee becomes the city's first Chinese American mayor | date=11. 1. 2011}}</ref> Zbog svog jedinstvenog statusa kao grad i okrug istovremeno, lokalna vlada ima nadležnost nad imovinom nad kojim inače ne bi trebala. Na primjer, međunarodni aerodrom San Franciska, koji se nalazi u okrugu San Mateo, je pod vlasništvom grada i okruga San Franciska. San Francisco ima gradski [[zatvor]] u okrugu San Mateo, u neinkorporiranom području pored [[San Bruno (Kalifornija)|San Bruna]]. San Francisco je takođe, [[Raker pakt]]om iz [[1913]]. godine, dobio stalni zakup nad [[Hetch Hetchy]] dolinom i marinom nacionalnog parka [[Yosemite]].<ref name="CityCounty"/> San Francisco je čvor mnogim granama federalne birokratije poput apelacionog suda [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] i pričuvne federalne banke. Grad je u ranim [[1990te|1990im]] imao velike vojne instalacije u [[Presidio|Presidiju]], [[Treasure Island]]u i [[Hunters Point]]u. Postojanje ovih instalacija se i dalje godišnje slavi [[Fleet Week]]om, iako se više ne nalaze u gradu. Savezna država [[Kalifornija]] koristi San Francisco kao dom za [[Vrhovni sud Kalifornije|vrhovni sud savezne države]] i za ostale državne agencije. Više od 70 konzulata San Franciska su strane vlasti.<ref>{{cite web | url = http://www.state.gov/documents/organization/91446.pdf | title = Foreign Consular Offices in the United States, 2007 | accessdate =12. 12. 2008 | publisher=United States Department of State}}</ref> Okružni budžet za fiskalnu godinu 2013–14 je iznosio [[$]]7,9 milijarde.<ref>{{cite web | title = Mayor Lee Signs San Francisco’s Balanced Budget For Fiscal Year 2013–14 & 2014–15 | url = http://www.sfmayor.org/index.aspx?recordid=375&page=846 | publisher = Office of the Mayor | date = 24. 7. 2013 | accessdate = 26. 9. 2013}}</ref> Grad zapošljava oko 27.000 radnika.<ref>{{cite news | author = Gordon, Rachel | title = 1 in 3 San Francisco employees earned $100,000 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/04/25/MNC51CLUBN.DTL | publisher = San Francisco Chronicle | date = 26. 4. 2010 | accessdate = 7. 3. 2012 | archive-date = 2012-03-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120320121037/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2010/04/25/MNC51CLUBN.DTL | url-status = dead }}</ref> === Kriminal i javna sigurnost === Sljedeća tabela sadrži broj prijavljenih incidenata po 1.000 osoba za svaku vrstu prekršaja. {| class="wikitable collapsible" |- ! colspan="3" | Stope kriminala i broj stanovnika |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Broj stanovnika<ref name="FBI-UCR-T8">United States Department of Justice, Federal Bureau of Investigation. [http://www.fbi.gov/about-us/cjis/ucr/crime-in-the-u.s/2012/crime-in-the-u.s.-2012/tables/8tabledatadecpdf/table-8-state-cuts/table_8_offenses_known_to_law_enforcement_by_california_by_city_2012.xls Crime in the United States, 2012, Table 8]. Pristupljeno 15. 11. 2013.</ref> | colspan="2" | 820.363 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Nasilni kriminal<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 5.777 || 7,04 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Ubistva<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 69 || 0,08 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Silovanja<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 108 || 0,13 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Pljačke<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 3.484 || 4,25 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Teških napadi<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 2.116 || 2,58 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Imovinski kriminalitet<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 38.898 || 47,42 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Provale<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 5.317 || 6,48 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Teške krađe<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 28.242 || 34,43 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | &nbsp;&nbsp;Krađe motornih vozila<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 5.339 || 6,51 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Podmetanje požara<ref name="FBI-UCR-T8"/> | 207 || 0,25 |} [[Datoteka:CHP Police Interceptor Utility Vehicle.jpg|mini|lijevo|Službenici patrole [[Kalifornija|Kalifornije]] sprovode Kalifornijski kôd vozila i progone osumljičena lica i budu na licu mjesta svih važnijih prepreka i [[Saobraćajna nesreća|nezgoda saobraćaja]].]] 2011. godine, prijavljeno je 50 [[Ubistvo|ubistava]] što je 6,1 na 100.000 ljudi.<ref>{{cite news|author=Demian Bulwa |url=http://www.sfgate.com/crime/article/Through-hard-times-S-F-killings-at-historic-lows-2441692.php |title=Through hard times, S.F. killings at historic lows |publisher=SFGate |date=5. 1. 2012 |accessdate=29. 7. 2013}}</ref> Bilo je oko 134 [[Silovanje|silovanja]], 3.142 krađa i oko 2.139 napada. Bilo je oko 4.469 provala, 25.100 pljački i 4.210 krađa motornih vozila.<ref>{{cite web|url=http://www.neighborhoodscout.com/ca/san-francisco/crime/ |title=San Francisco crime rates and statistics |publisher=NeighborhoodScout |accessdate=29. 7. 2013}}</ref> Tenderloin područje San Franciska ima najveći postotak [[kriminal]]a u San Francisku sa 70% nasilnog kriminala grada i oko jedne četvrtine gradskih ubistava se dogodi u ovom susjedstvu. Tenderloin područje takođe sadrži velike stope beskućništva, korištenja [[droga]], nasilja bandi i [[Prostitucija|prostitucije]].<ref>{{cite web|url=http://foundsf.org/index.php?title=The_Tenderloin |title=The Tenderloin |publisher=FoundSF |accessdate=29. 7. 2013}}</ref> Još jedno područje sa visokom stopom kriminala je [[Bayview-Hunters Point]]. Beskućništvo je takođe rasteći problem grada.<ref>{{cite web|url=http://www.sfgate.com/homeless/ |title=Shame of the city |publisher=SFGate |accessdate=29. 7. 2013 |date=12. 7. 2012}}</ref> Nekoliko uličnih bandi se nalazi u gradu, kao što su MS-13,<ref>{{cite web |url=http://www.sfweekly.com/related/to/La+Mara+Salvatrucha+Street+Gang/ |title=La Mara Salvatrucha Street Gang – San Francisco |publisher=Sfweekly.com |accessdate=29. 7. 2013 |archivedate=2013-07-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726192405/http://www.sfweekly.com/related/to/La+Mara+Salvatrucha+Street+Gang/ |deadurl=yes }}</ref> [[Sureños]] i [[Norteños]] u Mission distriktu<ref>{{cite news|author=Bulwa, Demian|url=http://www.sfgate.com/bayarea/article/SAN-FRANCISCO-Sure-o-gang-s-threat-growing-in-2667647.php |title=SAN FRANCISCO / Sureño gang's threat growing in Bay Area / Widow's apartment is at heart of group's Mission District turf|publisher=San Francisco Chronicle |date=27. 5. 2005 |accessdate=29. 3. 2014}}</ref> i nekim dijelom Crips banda u [[Bayview–Hunters-Point]].<ref>{{cite web|author=Albert Samaha |url=http://www.sfweekly.com/2012-09-26/news/crips-gangs-sfpd-bloods-bayview-hunters-point/ |title=Crip-less: S.F.'s Dislike of Franchises Extends to Street Gangs – Page 1 – News – San Francisco |publisher=SF Weekly |date=26. 9. 2012 |accessdate=29. 7. 2013}}</ref> Azijske bande su pristune u Kineskoj četvrti. Tadašnje suparništvo dvije kineske bande je [[1977]]. godine dovelo do oružanog napada u restoranu u Kineskoj četvrti u kome je 5 lica usmrćeno i 11 ranjeno. Nijedna od žrtava napada nisu bili članovi bandi. Pet članova [[Joe Boys]] bande je uhapšeno i osuđeno za ovaj zločin.<ref>{{cite news |author=Vanessa Hua |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/10/07/BAGMMLKK661.DTL |title=Golden Dragon Closes and owes a million |publisher=Sfgate.com |date=7. 10. 2006 |accessdate=6. 12. 2011 |archive-date=2011-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805012352/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2006%2F10%2F07%2FBAGMMLKK661.DTL }}</ref> Oružani napad u vezi sa bandama je 1990. godine usmrtio jednog muškarca i ranio šest ostalih ispred noćnog kluba blizu Kineske četvrti.<ref>{{cite news|author=Jim Herron Zamora |url=http://articles.latimes.com/1990-05-15/news/mn-198_1_asian-gang |title=S.F. Chinatown Shootings May Be Tied to Gang |publisher=Los Angeles Times |date=15. 5. 1990 |accessdate=16. 9. 2012}}</ref> Šest tinejdžera je 1998. godine ranjeno u kineskom igralištu nakon čega je 16-ogodišnjak uhapšen.<ref>{{cite news|author=Vanessa Hua |url=http://www.sfgate.com/news/article/Boy-16-Arrested-In-S-F-Chinatown-Shooting-3003614.php |title=Boy, 16, Arrested In S.F. Chinatown Shooting Rampage / Suspect was at scene but didn't fire gun, cops say |publisher=San Francisco Chronicle |date=20. 6. 1998 |accessdate=16. 9. 2012}}</ref> Gradom patrolira policija San Franciska. Ured šerifa San Franciska, BART policija (za javni prevoz), Armtrak policija i [[Kalifornija|Kalifornijska]] patrola kao i mnoge druge lokalne, državne i federalne agencije sprovode zakon u gradu. Vatrogasna služba San Franciska pruža usluge suzbijanja [[požar]]a kao i hitne medicinske službe. == Obrazovanje == === Fakulteti i univerziteti === [[Datoteka:Lone Mountain Campus.jpg|mini|upright|desno|Studendski grad Lone Mountain univerziteta San Franciska.]] [[Univerzitet u Kaliforniji, San Francisco]] je jedini studenski grad sistema Univerziteta Kalifornije koji je posebno namjenjen zdravstvenom obrazovanju i [[Biomedicina|biomedicinskim]] naukama. Jedna je od pet najboljih medicinskih škola u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]<ref>{{cite web | url = http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-medical-schools/primary-care-rankings | title = America's Best Graduate Schools: Best Medical Schools | accessdate = 25. 7. 2010 | year = 2010 | publisher = [[U.S. News and World Report]] | archive-date = 2010-04-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100421213522/http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-medical-schools/primary-care-rankings | dead-url = yes }}</ref> i upravlja medicinskim centrom [[UCSF]] koji je jedan od 15 najboljih [[bolnica]] u zemlji.<ref>{{cite web | url = http://health.usnews.com/health-news/best-hospitals/articles/2011/07/18/best-hospitals-2011-12-the-honor-roll | title = Best Hospitals 2011–12: the Honor Roll | publisher=U.S. News and World Report | author=Comarow, Avery | date = 14. 7. 2010 | accessdate =25. 7. 2010 }}</ref> UCSF je znatno velik lokalni poslodavac koga premašuje jedino lokalna gradska i okružna vlada.<ref>{{cite web | url = http://www.sfced.org/docs/Largest_Employers_in_SF_2007.doc | title = San Francisco Business Information: Largest Employers in San Francisco | accessdate = 9. 6. 2008 | work = San Francisco Business Times Book of Lists, 2007 | format = Microsoft Word | publisher = San Francisco Center for Economic Development | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070817111006/http://www.sfced.org/docs/Largest_Employers_in_SF_2007.doc | archivedate = 2007-08-17 | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite news |title = UCSF packs a $6B punch for economy |publisher = [[San Francisco Business Times]] |author = Leuty, Ron |date = 11. 6. 2010 |url = http://sanfrancisco.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2010/06/14/story1.html |accessdate = 26. 7. 2010 |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVPWF1YS?url=http://sanfrancisco.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2010/06/14/story1.html |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = no }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.ucsf.edu/eir/employment-economic-stimulus |title = Employment & Economic Stimulus |accessdate = 26. 7. 2010 |work = 2010 Economic Impact Report |publisher = [[University of California, San Francisco]] |archiveurl = https://www.webcitation.org/5rVOBCPUT?url=http://www.ucsf.edu/eir/employment-economic-stimulus |archivedate = 2010-07-26 |deadurl = no }}</ref> Studenski grad od 170.000 [[m²]] u [[Mission Bay]]u je otvoren 2003. godine i nadovezuje se na originalnu zgradu u [[Parnassus Heights]]u. Mjesto je zgrada za istraživanje u oblastima [[Biotehnologija|biotehnologije]].<ref>{{cite web | url = http://www.ucsf.edu/news/2003/07/4846/new-ucsf-mission-bay-campus-countrys-largest-biomedical-university-expansio | title = New UCSF Mission Bay campus: country's largest biomedical university expansion | author=Wallace Ravven | accessdate =9. 6. 2008 | publisher=UCSF | date = 22. 7. 2003 }}</ref> U svim pogledima, [[UCSF]] upravlja preko 20 zgrada širom San Franciska.<ref>{{cite web | url = http://www.ucsf.edu/locations | title = Locations | author= UCSF | accessdate =21. 2. 2015 | year = 2015 }}</ref> [[Hasting College of Law]], koji je osnovan u civilnom centru 1878. godine, je najstariji pravni fakultet u [[Kalifornija|Kaliforniji]] i ima najveći broj sudija u zakonodavnim organizacijama savezne države koji su ga pohađali.<ref>{{cite web | url = http://www.uchastings.edu/?pid=37 | title = Hastings Quick Facts | accessdate =30. 8. 2006 | publisher=University of California, Hastings College of the Law}}</ref> Državni [[univerzitet]] San Franciska je dio državnog sistema [[Kalifornija|Kalifornije]] i nalazi se blizu jezera Marced.<ref name=sfsu>{{cite web | url = http://www.sfsu.edu/~puboff/sfsufact/archive/0809/files/SFSU_Facts_0809.pdf | title = SF State Facts 2008–2009 | accessdate = 7. 3. 2009 | publisher = SFSU | archive-date = 2016-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160303214251/http://www.sfsu.edu/~puboff/sfsufact/archive/0809/files/SFSU_Facts_0809.pdf }}</ref> Škola ima otprilike 30.000 studenata i nagrađuje studente sa dodiplomskim, magistranskim i doktoratskim diplomama u više od 100 disciplina.<ref name=sfsu/> Gradski fakultet San Franciska je jedan od najvećih [[community college]] univerziteta u zemlji sa dvogodišnjim studijem, te se nalazi u Ingleside distriktu. Ima preko 100.000 studenata i sadrži obiman program za nastavljanje školovanja.<ref>{{cite web | url = http://www.ccsf.edu/Offices/Public_Information/factsheet.html | title = City College of San Francisco Fact Sheet | accessdate = 16. 6. 2008 | date = april 2008 | format = PDF | publisher = City College of San Francisco | archive-date = 2008-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081202165806/http://www.ccsf.edu/Offices/Public_Information/factsheet.html | dead-url = yes }}</ref> Privatni [[univerzitet]] San Franciska koji se nalazi na Lone planini je jedan od najstarijih institucija višeg obrazovanja u San Francisku kao i jedan od najstarijih univerziteta osnovanih zapadno od rijeke [[Mississippi (rijeka)|Mississippi]].<ref>{{cite web | url = http://www.usfca.edu/online/about_USF/USFAlmanac2007.pdf | title = University of San Francisco Fact Book and Almanac 2007 | date = 31. 12. 2007 | format = PDF | publisher = University of San Francisco | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080624193135/http://www.usfca.edu/online/about_USF/USFAlmanac2007.pdf | archivedate = 2008-06-24 | accessdate = 25. 7. 2010 | deadurl = yes }}</ref> Univerzitet [[Golden Gate]] je privatan, nepristran i mješovit [[univerzitet]] osnovan [[1901]]. godine i nalazi se u finansijalnom distriktu. Uglavnom služi kao postdiplomska institucija fokusirana na učenje prava sa manjim dodiplomskim programima koji su povezati sa njegovim profesionalnim školama. [[Akademija umjetnosti San Franciska]] je najveći institut umjetnosti i dizajna u državi sa preko 13.000 studenata.<ref>{{cite web | url = http://www.academyart.edu/whoweare.html | title = Who We Are | accessdate = 18. 2. 2009 | publisher = Academy of Art University | year = 2008 | archive-date = 2009-02-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090224204014/http://www.academyart.edu/whoweare.html | url-status = dead }}</ref> [[Institut umjetnosti San Franciska]] je najstarija umjetnička škola zapadno od [[Mississippi (rijeka)|Mississippija]].<ref>{{cite book | url = http://books.google.com/books?id=2kz2R2rPFXgC&printsec=frontcover&dq=Roadtripping+USA#PPA489,M1 | title = Let's Go: Roadtripping USA | accessdate =18. 2. 2009 | page = 489 | publisher=MacMillan | year = 2007 | isbn = 9780312361822 }}</ref> Institut je osnovan [[1871]]. godine. [[Kalifornijski univerzitet umjetnosti]], koji se nalazi na [[Potrero Hill]]u, ima programe za [[Arhitektura|arhitekturu]], finu umjetnost, [[dizajn]] i pisanje.<ref>{{cite web | url = http://www.cca.edu/admissions/undergrad/campuses | title = Oakland & San Francisco Campuses | accessdate = 23. 5. 2012 | publisher = California College of the Arts | year = 2012 | archive-date = 2012-05-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120501201558/http://www.cca.edu/admissions/undergrad/campuses }}</ref> [[Muzički konzervatorijum San Franciska]] je jedina nezavisna muzička škola na zapadnoj obali i pruža svojim učenicima diplome u orkestralnim instrumentima, [[Kamerna muzika|kamernoj muzici]], komponiranju i [[Dirigent|dirigiranju]]. [[Kulinarna akademija San Franciska]], koja se povezuje sa Le Cordon Blue programom, pruža programe u kulinarnim vještinama, pecivima i pečenju kao i upravljanju restoranima. [[Kalifornijski institut integralnih studija]] pruža nekolicinu različitih programa u svojim ustanovama profesionalne [[Psihologija|psihologije]] i zdravlja, svijesti i preobraženja. Osnovan je [[1968]]. godine. Poznat po duhovnosti i društvenim promjenama, institut takođe sadrži programe za nastavljanje školovanje nakon dodiplomskog. === Osnovne i srednje škole === Distrikt ujedinjenih škola San Franciska kao i državni odbor obrazovanja upravljaju javnim obrazovnim institucijama. Srednja škola Lowell je najstarija javna srednja škola u [[SAD]]-u zapadno od [[Mississippi (rijeka)|Mississippija]].<ref>{{cite web | title = The Oldest Public High School West of the Mississippi | work = About Lowell: Lowell History | publisher = San Francisco Unified School District | date = 22. 2. 2002 | url = http://www.sfusd.edu/schwww/sch697/about/history/ | archiveurl = https://web.archive.org/web/20020414125943/http://www.sfusd.edu/schwww/sch697/about/history/ | archivedate = 2002-04-14 | accessdate = 25. 7. 2010 | deadurl = yes }}</ref> Nešto niže od 30% stanovnika grada koji mogu ići u školu, upišu se u jednu od 100 privanih ili parohijskih škola San Franciska, što je znatno veći postotak u odnosu na 10% u cijelom [[SAD]]-u.<ref name="SFGPrvtSchools">{{cite news |last = Knight |first = Heather |title = Many reluctantly chose private schools |work = San Francisco Chronicle |page = A-1 |publisher = Hearst Communications |date = 31. 5. 2006 |url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2006/05/31/MNGJIJ50T41.DTL |accessdate = 16. 6. 2008 |archive-date = 2012-05-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120516065408/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2006/05/31/MNGJIJ50T41.DTL |url-status = dead }}</ref> Skoro 40 od ovih su [[Katoličanstvo|katoličke]] škole kojim upravlja [[rimokatolička nadbiskupija San Franciska]].<ref>{{cite web | title = School Directory August 2010 | publisher = Roman Catholic Archdiocese of San Francisco | date = august 2010 | url = http://sfdcs.org/dcs/sites/default/files/docs/school_directory/Directory_Regular_10-11.pdf | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101127114957/http://sfdcs.org/dcs/sites/default/files/docs/school_directory/Directory_Regular_10-11.pdf | archivedate = 2010-11-27 | format = PDF | accessdate = 23. 1. 2011 | deadurl = yes }}</ref> == Mediji == [[Datoteka:SAN FRANCISCO CHRONICLE BUILDING.jpg|mini|Zgrada novina [[San Francisco Chronicle]].]] Glavne dnevne [[novine]] San Franciska su ''[[San Francisco Chronicle]]'', koje su trenutno najveće novine sjeverne [[Kalifornija|Kalifornije]] po tiražu.<ref>{{cite web | title = Top 200 Newspapers by Largest Reported Circulation | publisher = Audit Bureau of Circulations | url = http://www.accessabc.com/products/top200.htm | date = 31. 3. 2007 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070813073544/http://www.accessabc.com/products/top200.htm | archivedate = 2007-08-13 | accessdate = 14. 6. 2008 | deadurl = no }}</ref> Chronicle je poznat po svom, sada umrlom, kolumnistu [[Herb Caen|Herbu Caenu]] koji je zaslužan za kritike i prestavljao je "glas San Franciska". Prijašnji kamen temeljac medijskog carstva [[William Randolph Hearsta|Williama Randolpha Hearsta]] i Ambrosea Biercea [[The San Francisco Examiner|The ''San Francisco Examiner'']], je opao u tiraži i sada se objavljuje kao besplatan dnevni [[tabloid]] pod novom upravom.<ref>{{cite news | last = Rosenberg | first = Scott | title = The San Francisco Examiner, 1887–2000 | publisher = Salon.com | date = 21. 3. 2000 | url = http://archive.salon.com/media/feature/2000/03/21/examiner/index.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090627064603/http://archive.salon.com/media/feature/2000/03/21/examiner/index.html | archivedate = 2009-06-27 | accessdate = 15. 6. 2008 | deadurl = no }}</ref><ref>{{cite news |last = Nolte |first = Carl |title = Examiner Staff Ends an Era With Tears, Newsroom Tales |work = San Francisco Chronicle |page = A-1 |publisher = Hearst Communications |date = 22. 11. 2000 |url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2000/11/22/MN121380.DTL&hw=san+francisco+examiner&sn=005&sc=498 |accessdate = 15. 6. 2008 |archive-date = 2008-06-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080624155741/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2000%2F11%2F22%2FMN121380.DTL&hw=san+francisco+examiner&sn=005&sc=498 |url-status = dead }}</ref> Novine ''[[Sing Tao Daily]]'' navode da su najveće novine napisane na [[Kineski jezik|kineskom jeziku]] u [[Zaljevska oblast San Franciska|zaljevnoj oblasti San Franciska]].<ref>{{cite news |last = Hua |first = Vanessa |title = Newspaper war in the Bay Area: Ming Pao becomes 6th Chinese-language daily |work = San Francisco Chronicle |page = B-1 |publisher = Hearst Communications |date = 3. 8. 2004 |url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2004/08/03/BAGI781MM91.DTL |accessdate = 14. 6. 2008 |archive-date = 2008-06-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080624155806/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2004%2F08%2F03%2FBAGI781MM91.DTL |url-status = dead }}</ref> ''[[SF Weekly]]'' su alternativne gradske sedmične novine. ''[[San Francisco Magazine]]'' i ''7x7'' su ''glossy'' časopisi o San Francisku. Državne novine ''[[Mother Jones]]'' su takođe iz San Franciska. Područje zaljevne oblasti San Franciska je treći po veličini [[Televizija|televizijski]] market<ref>{{cite web | title = Local Television Market Universe Estimates | publisher = Nielsen Media | date = 22. 9. 2007 | url = http://www.nielsenmedia.com/nc/nmr_static/docs/2007-2008_DMA_Ranks.xls | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927200433/http://www.nielsenmedia.com/nc/nmr_static/docs/2007-2008_DMA_Ranks.xls | archivedate = 2007-09-27 | format = XLS | accessdate = 15. 6. 2008 | deadurl = no }}</ref> i četvrti po veličini [[Radio|radijski]] market u [[SAD]]-u.<ref>{{cite web |title = Arbitron Radio Market Rankings: Spring 2008 |publisher = Arbitron |date = 16. 4. 2008 |url = http://www.arbitron.com/radio_stations/mm001050.asp |accessdate = 14. 6. 2008 |archiveurl = https://www.webcitation.org/5Qlkb2wW6?url=http://www.arbitron.com/radio_stations/mm001050.asp |archivedate = 2007-08-01 |deadurl = no }}</ref> Najstarija gradska radijska stanica, [[KCBS]] ([[AM]]), je počela kao eksperimentalna stanica u [[San Jose (Kalifornija)|San Joseu]] [[1909]]. godine, prije nego što je počela sa komercijalnim emitiranjem. [[KALW]] je bila prva FM radijska stanica kada je počela sa radom [[1941]]. godine. Prva televizijska stanica grada je bila [[KPIX]] i počela je sa emitiranjem [[1948]]. godine. Sve veće televizijske mreže u [[SAD]]-u imaju lokalne urede i stanice koje poslužuju područje i većina se nalazi u gradu. [[MSNBC]], [[BBC]], [[Al Jazeera America]], [[Russia Today]] i [[CCTV America]] takođe imaju regionalne novinske agencije u San Francisku. [[Bloomberg West]] je počeo sa radom [[2011]]. godine iz studija na [[Embarcadero|Embarcaderu]]. [[ESPN]] koristi lokalni [[ABC]] studio za emitiranje. Sportske stanice San Franciska, [[Comcast]] SportsNet Bay Area i [[Comcast]] SportsNet California, se nalaze u San Francisku. [[Pac-12]] mreža je isto tako iz San Franciska. Javne radijske i televizijske stanice se emitiraju iz ureda blizu [[Potrero Hill]] susjedstva pod imenom [[KQED]]. KQED-FM je naslušaniji državni radio pod pokroviteljstvom [[Nation Public Radio]] programa.<ref>{{cite web | title = Top 30 Public Radio Subscribers – Winter 2004 Arbitron | work = Radio Research Consortium | publisher = Arbitron Media Research | date = 17. 6. 2004 | url = http://www.pacifica.org/documents/pdf/ArbitronRatingsWinter2004.pdf | archiveurl = https://web.archive.org/web/20050423215537/http://www.pacifica.org/documents/pdf/ArbitronRatingsWinter2004.pdf | archivedate = 2005-04-23 | format = PDF | accessdate = 14. 6. 2008 | deadurl = yes }}</ref> [[CNET]] i [[Salon.com]] su prvi počeli sa korištenjem [[internet]]a u svrhe medija. Nekomercijalni satelitski kanal [[Link TV]] je počeo svoje emitovanje [[1999]]. godine iz San Franciska. Izumitelji iz San Franciska su znatno važni za moderne medije. Tokom [[1870te|1870ih]], [[Eadweard Muybridge]] je počeo snimati pokretnu fotografiju i izmislio [[zoopraksiskop]] koji bi mogao prikazivati njegove snimke. To su bile prve pokretne slike. [[1927]]. godine je kamerna cijev Phila Farnswortha prenijela prvu sliku. To je bio prvi [[televizor]]. == Transportacija == === Autoputevi i ceste === Zbog svoje jedinstvene geografije i autoputnih buda krajem [[1950te|1950ih]],<ref name="freeway">{{cite news |last = Gordon |first = Rachel |title = Boulevard of dreams, the premiere |work = San Francisco Chronicle |page = B-1 |publisher = Hearst Communications |date = 8. 9. 2005 |url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/09/08/BAGBFEJVE21.DTL |accessdate = 16. 6. 2008 |archive-date = 2012-05-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120516065226/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2005/09/08/BAGBFEJVE21.DTL |url-status = dead }}</ref> San Francisco je jedan od nekoliko američkih gradova sa magistralnim putevima umjesto nekoliko [[autoput]]a koji prolaze kroz grad. [[Datoteka:San Francisco Oakland Bay Bridge at night.jpg|desno|mini|Bay most. Pruža jedinu izravnu drumsku vezu sa East Bayom.]] Međudržavni put 80 počinje blizu [[Bay most]]a i jedina je izravna poveznica automobila sa [[East Bay]]om. [[SAD]] ruta 101 povezuje zapadni terminal međudržavnog puta 80 i pruža pristup južnom dijelu grada uz obalu San Franciska do [[Silicijska dolina|silicijske doline]]. Sjeverno od njega, ruta [[SAD]]-a 101 koristi magistralne puteve [[Mission Street]]a, Van Ness avenije, Lombard ulice, Richardson avenije i Doyle Drivea kako bi se povezali na [[Golden Gate most]] i jedina je izravna poveznica automobila ka okrugu Marin i [[North Bayu]]. [[Datoteka:Golden Gate Bridge 1926.jpg|lijevo|mini|[[Golden Gate most]] je jedina drumska veza sa North Bayom.]] Državna ruta 1 takođe ulazi u San Francisco sa sjevera preko [[Golden Gate most]]a i kreće se južno od rute 101, prvo kroz [[Presidio Blvd park]] kroz [[park Golden Gate]] i tada se ukršta sa zapadnim dijelom grada sa magistralnim putem 19. avenije i priključuje se međudržavnom putu 280 na južnom dijelu grada. Međudržavni put 280 nastavlja se južno kroz centralne dijelove poluostrva ka [[San Jose]]u. 280 takođe skreće istočno blizu južnog dijela grada i zaustavlja se južno od [[Bay most]]a u susjedstvu [[South of Market]]. Nakon Loma Prieta zemljotresa [[1989]]. godine, gradska uprava je odlučila da sruši autoput [[Embarcadero]] te su glasači odobrili rušenje dijela centralnog autoputa kako bi se pretvorio u bulevare.<ref name="freeway"/> Državna ruta 35, koja prelazi većinu poluotoka po grebenu planina [[Santa Cruz]], ulazi u grad sa zapada kao Skyline bulevar i slijedi ulice grada tok ne stane na ukrštanju sa [[autoput]]om 1. Državna ruta 82 ulazi u San Francisco sa juga kao ulica Mission i slijedi putanju istorijske ceste [[El Camino Real]] i malo poslije toga se prekida na raskrsnici sa rutom 280. Neki od većih magistralnih puteva su bulevar Geary, Lincoln Way/Koridor Fell Street i ulica Market/Portola Drive. Zapadni terminal istorijskog transkontinentalnog Lincoln autoputa, prve ceste širom [[Sjedinjene Američke Države|Amerike]], se nalazi u parku Lincoln San Franciska. === Javna transportacija === [[Datoteka:3 Cable Car on Hyde St with Alcatraz, SF, CA, jjron 25.03.2012.jpg|mini|desno|upright|Žičara se penje na Hyde ulici. U pozadini se vidi otok [[Alcatraz]].]] 32% građana San Franciska koriste javnu transportaciju kako bi otišli na posao, što čini San Francisco prvim gradom na zapadnoj obali u ovoj statistici i trećim u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]].<ref>{{cite news | url = http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm | title = New Yorkers are Top Transit Users | accessdate = 20. 8. 2008 | author = Les Christie | date = 29. 6. 2007 | work = CNNMoney.com | publisher = Cable News Network | archive-date = 2008-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080516222801/http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm | url-status = dead }}</ref> [[Opštinska željeznica San Franciska]], još poznata kao ''Muni'' (zbog [[Engleski jezik|engleskog]] naziva ''The San Francisco Municipal Railway''), je glavni sistem javnog prevoza San Franciska. Muni je sedmi po veličini sistem javnog prevoza u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] sa 210.848.310 vožnji po podacima iz [[2006]]. godine.<ref>{{cite web | url=http://archives.sfmta.com/cms/rsrtp/documents/09Chapter4-CurrentServiceaccessible-fy08PublicDraftforMTAB10-2.pdf | format=PDF | title=Fiscal Year 2008 Short Range Transit Plan: Chapter 4 | publisher=San Francisco Metropolitan Transportation Agency | accessdate=14. 3. 2015 | archivedate=2015-05-27 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150527143141/http://archives.sfmta.com/cms/rsrtp/documents/09Chapter4-CurrentServiceaccessible-fy08PublicDraftforMTAB10-2.pdf | deadurl=yes }}</ref> Sistem se sastoji od kombiniranog sistema lake [[Gradske željeznica|gradske željeznice]] i metroa Muni Metro i velike mreže [[autobus]]a.<ref name="transportation">{{cite news | title =Bay Area Traveler: Transportation Information | work =SF Gate.com | publisher =Hearst Communications Inc | date =mart 2007 | url =http://www.sfgate.com/traveler/guide/transportation/publictrans.shtml | accessdate =14. 3. 2015 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20080830051722/http://sfgate.com/traveler/guide/transportation/publictrans.shtml | archivedate =2008-08-30 | deadurl =no }}</ref> takođe sadrži istorijsku [[tramvaj]]nu liniju koja se prostire na ulici Market od Castra do [[Fisherman's Wharf]]a.<ref name="transportation"/> takođe sadrži poznate žičare, koje su dizajnirane kao nacionalni istorijski orijentir i znatna su turistička atrakcija.<ref>{{cite web | title = Report on San Francisco's Cable Cars | publisher=San Francisco Beautiful | date=maj 2007 | url = http://www.sfbeautiful.org/PDF/2007_Cable_Car_Report.pdf | format = PDF | accessdate =16. 6. 2008}}</ref> Regionalna prigradska željeznica, [[Bay Area Rapid Transit]], povezuje San Francisco sa [[East Bay]]om preko podvodnog sistema [[Transbay]]. Linija se prostire ispod ulice Market to Civilnog centra gdje se okreće ka jugu do Mission distrikta, južnog dijela grada i kroz sjeverni dio okruga San Mateo pa sve do međunarodnog aerodroma San Franciska i [[Millbre]]a.<ref name="transportation"/> Još jedan sistem prigradskih željeznica pod nazivom Caltrain se prostire od San Franciska i ide duž poluostrva San Franciska pa sve do [[San Jose (Kalifornija)|San Josea]].<ref name="transportation"/> Vozovi kojima su upravljale ''Južne pacifičke linije'' su ranije išli od San Franciska do [[Los Angeles]]a preko gradova [[Palo Alto]] i [[San Jose (Kalifornija)|San Jose]]. Južnopacifička željeznica je radila iz depoa Third i Townsend sve do [[1971]]. godine. Putnički vozovi su vozili do [[San Jose (Kalifornija)|San Josea]] i do dugotrajnih puteva do [[Los Angeles]]a. [[Terminal Transbay]] služi za duge autobusne vozne linije (poput [[Greyhound]]a) i kao čvor za regijske autobuske sisteme AC Transit (za okruge [[Alameda okrug|Alameda]] i [[Contra Costa]]), WestCAT, SamTrans (za [[San Mateo okrug]]) i Golden Gate Transit (za okruge [[Marin okrug|Marin]] i [[Sonoma okrug|Sonoma]]).<ref>{{cite web | url = http://www.transbaycenter.org/TransBay/content.aspx?id=36 | title = Project Overview – Regional Transit | publisher = Transbay Transit Center | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061213231643/http://www.transbaycenter.org/TransBay/content.aspx?id=36 | archivedate = 2006-12-13 | accessdate = 25. 7. 2010 | deadurl = yes }}</ref> [[Amtrak California Thruway Motorcoach]] pokreće lokalni autobus od San Franciska do svog željezničkog sistema preko zaljeva do [[Emeryville]]a.<ref>{{cite web | url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&code=EMY | title=Emeryville Station (EMY) | publisher=Amtrak | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224092953/http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak%2Fam2Station%2FStation_Page&code=EMY | archivedate=2007-12-24 | accessdate=25. 7. 2010 | deadurl=no }}</ref> Linije vožnje od stanice u Emeryvilleu su sljedeće: [[Capitol Corridor]], [[San Joaquin]], [[California Zephyr]] i [[Coast Starlight]]. Thruway servis takođe pruža prevoz do [[San Luis Obispo]]a u [[Kalifornija|Kaliforniji]] sa vezom do [[Pacific Surfliner]]a. [[Datoteka:GGT ferry Del Norte.JPG|mini|lijevo|Trajekt Golden Gatea M/V ''Del Norte''. Usidren kraj trajektne zgrade.]] [[Megabus]] je nedavno ponovo pokrenuo uslugu gradskih autobusa u [[Kalifornija|Kaliforniji]] i [[Nevada|Nevadi]].<ref>{{cite web|title=Megabus.Com Expands Service To/From Los Angeles, San Francisco And Six Cities|url=http://us.megabus.com/.aspx|accessdate=26. 3. 2013|archivedate=2013-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130318154922/http://us.megabus.com/.aspx|deadurl=yes}}</ref> Putnici iz San Franciska mogu izabrati tri rute (San Francisco-[[San Jose (Kalifornija)|San Jose]]-[[Los Angeles]], San Francisco-[[Oakland]]-[[Los Angeles]] i San Francisco-[[Sacramento]]-Reno). Stanica u San Francisku se nalazi na Caltrainu. [[BoltBus]] je počeo pružati usluge putnicima zaljevske oblasti do [[Los Angeles]]a u oktobru 2013. godine.<ref>{{cite web|title=BoltBus to launch Bay Area-Los Angeles service|url=http://www.mercurynews.com/travel/ci_24339715/boltbus-launch-bay-area-los-angeles-service|accessdate=6. 11. 2013}}</ref> Trajekt San Franciska pruža prevoz od istoimene zgrade i pristaništa broj 39 do određenih mjesta u [[Oakland]]u, [[Alameda|Alamedi]], otoku [[Bay Farm]], južnom San Francisku i sjeverno do Vallejoa u okrugu Solano.<ref>{{cite web|title=San Francisco Bay Ferry|url=http://sanfranciscobayferry.com/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> [[The Golden Gate Ferry]] je jedan od najstarijih [[trajekt]]a koji pružaju servis od San Franciska do okruga Marin.<ref>{{cite web|title=Golden Gate Ferry|url=http://goldengateferry.org/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> [[Soltrans]] se bavi naknadnim autobuskim prevozom između trajektne zgrade i Vallejoa. Vožnja [[bicikl]]om je jedan od popularnih načina prevoza u San Francisku. 75.000 stanovnika dnevno koristi bicikle.<ref name="2011 Bicycle Count Report">{{cite news | last = | first = | title = 2011 Bicycle Count Report | work=SFMTA | publisher=City of San Francisco | date = decembar 2011 | url = http://www.sfmta.com/sites/default/files/2011BicycleCountReport-accessible.pdf | accessdate =17. 5. 2012 }}</ref> Pješački saobraćaj je takođe popularan. Walk Score je, [[2011]]. godine, ocijenio San Francisco za drugi najbolji grad za pješačenje u [[SAD]]-u.<ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2011/07/20/BUUK1KCC67.DTL&tsp=1 |title=S.F., Oakland in top 10 most walkable U.S. cities |publisher=''San Francisco Chronicle'' |accessdate=20. 7. 2011 |first=Carolyn |last=Said |date=20. 7. 2011 |archive-date=2012-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516141633/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2011%2F07%2F20%2FBUUK1KCC67.DTL&tsp=1 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.marketwatch.com/story/the-10-most-walkable-us-cities-2011-07-20?link=MW_popular |title=The 10 most walkable U.S. cities |publisher=''MarketWatch'' |year=2011 |accessdate=20. 7. 2011}}</ref> San Francisco je jedan od najstarijih usvojitelja dijeljenja automobila u [[SAD]]-u. Bezprofitna organizacija [[City Carshare]] je otvorena [[2001]]. godine.<ref>{{cite web|title=City CarShare Out Mission|url=https://www.citycarshare.org/why-city-car-share/our-mission/|accessdate=26. 3. 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=Zipcar Our Mission|url=http://www.zipcar.com/about|accessdate=26. 3. 2013}}</ref> [[Zipcar]] se takođe naknadno otvorio. Biciklistično dijeljenje zaljevske oblasti je pokrenuto u augustu [[2013]]. godine sa 700 [[Bicikl|bicikala]] u centru San Franciska i nekoliko odabranih gradova južno od San Josea. [[Opštinska agencija za transport San Franciska|Opštinska agencija za transport]] i [[Distrikt za kvalitet zraka zaljevske oblasti San Franciska|Distrikt za kvalitet zraka zaljevske oblasti]] su odgovorni za upravljanje radnji Alta biciklističkog dijeljenog servisa.<ref>{{cite web|title=SFMTA – Bikesharing|url=http://www.sfmta.com/cms/bshare/indxbishare.htm|accessdate=15. 3. 2013}}</ref> Sistem će se proširiti u budućnosti. === Aerodromi === [[Datoteka:SFOApril2005.JPG|mini|Međunarodni aerodrom San Franciska (nalazi se u okrugu San Mateo ali im upravlja San Francisco) je glavni aerodrom San Franciska i [[Zaljevska oblast San Franciska|zaljevske oblasti]].]] Iako se [[međunarodni aerodrom San Franciska]] (još poznat po skraćenici SFO) nalazi 21&nbsp;km južno od centra grada u neinkorporiranom dijelu okruga [[San Mateo]], on je ipak pod upravom grada i okruga San Franciska. SFO je središte kompanija [[United Airlines]]<ref name="UAL">{{cite news | last = Young | first = Eric | title = Pact keeps United from flying away | work=San Francisco Business Times | publisher=American City Business Journals | date = 2. 4. 2004 | url = http://www.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2004/04/05/story1.html | accessdate =16. 6. 2008 }}</ref> i [[Virgin America]].<ref name="VirginAmerica">{{cite news |last = Raine |first = George |title = Taking to the air: Low-fare startup Virgin America says it has the funding to fly |work = San Francisco Chronicle |page = C-1 |publisher = Hearst Communications Inc |date = 9. 12. 2005 |url = http://www.sfgate.com/business/article/Taking-to-the-air-Low-fare-startup-Virgin-2557672.php |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120516065357/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2005%2F12%2F09%2FVIRGIN.TMP |archivedate = 2012-05-16 |accessdate = 16. 6. 2008 |deadurl = no }}</ref> SFO pruža međunarodni pristup [[Azija|Aziji]] i [[Evropa|Evropi]] sa najvećim međunarodnim terminalom u [[Sjeverna Amerika|Sjevernoj Americi]].<ref name="intlterminalfactsheet">{{cite web | title=Fact Sheet: International Terminal | publisher=San Francisco International Airport | date=maj 2007 | url=http://www.flysfo.com/web/export/sites/default/download/about/news/pressres/fact-sheet/pdf/International_Terminal_Fact_Sheet.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130807172338/http://www.flysfo.com/web/export/sites/default/download/about/news/pressres/fact-sheet/pdf/International_Terminal_Fact_Sheet.pdf | archivedate=2013-08-07 | format=PDF | accessdate=16. 6. 2008 | deadurl=yes }}</ref> SFO je [[2011]]. godine bio 8. najprometniji aerodrom u [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]] i 22. u svijetu sa preko 40.9 miliona putnika.<ref name="SFO-stats-2011">{{cite web | title = Preliminary World Airport Traffic 2011 (Table 2 – TOTAL PASSENGER TRAFFIC 2011) | publisher=Airports Council International | date = 27. 3. 2012 | url = http://www.centreforaviation.com/files/analysis/70690/PR_2012-03-27_PreliminaryResults_2011.pdf | accessdate =22. 4. 2012}}</ref> Međunarodni aerodrom u [[Oakland]]u, koji se nalazi nasuprot zaljeva, je popularna jeftinija alternativa SFOu. Geografski gledano, aerodrom u Oaklandu je otprilike iste udaljenosti od centra grada kao i SFO, ali pošto se nalazi preko zaljeva, veće je udaljenosti kada se treba do njega doći automobilima iz San Franciska. === Morske luke === [[Datoteka:FerryBuildingEmbarcaderoBayBridge.JPG|mini|desno|Trajektna zgrada uz susjedstvo [[The Embarcadero]].]] [[Morska luka]] San Franciska je jednom bila najveća i naprometnija na zapadnoj obali. Sadržavala je nekoliko redova [[Pristanište|pristaništa]] okomitih sa obalom, gdje su mašinerija i ljudi prevozili teret iz usidrenih [[brod]]ova u obližnja skladišta. Luka je rukovala teretoma sa odredišta preko [[Tihi okean|Tihog]] i [[Atlantski okean|Atlantskog okeana]] i bila je središte trgovinom klada na zapadnoj obali. Važan čin američkog radnog pokreta je bio štrajk [[1934]]. godine na zapadnoj obali koji je doveo većinu morskih luka do prestanka rada. Pojavom utovara kontejnerima, počela su se polako prestati koristiti pristaništa. Najkomercijalnijia pristaništa su premješteni u morsku luku [[Oakland]]a i [[Richmond]]a. Nekoliko aktivnih pristaništa koja se bave razlomljenim rasutim teretom su i dalje prisutna kraj kanala [[Islais Creek]]. Veći broj pristaništa su bila prazna po nekoliko godina dok se nije srušio [[Embarcadero]] autoput i dok se opet nije otvorila [[riva]] u centru grada, što je dozvolilo ponovo razvijanje. Središte pristaništa, odnosno trajektna zgrada, je ponovo otvorena kao gurmansko tržište. Druge svrhe pristaništa su pružanje obalnih sredstava za razvijanje i podršku [[Turizam|turizma]] i rekreakcije. Luka koristi pristanište br. 35 za rukovanje sa 60–80 [[kruzer]]a koji se pojave sa oko 200.000 putnika.<ref>{{cite web|title=SFPort – Cruises|url=http://www.sfport.com/index.aspx?page=157|accessdate=16. 3. 2013}}</ref> To su najčešće povratna krstarenja iz [[Aljaska|Aljaske]] i [[Meksiko|Meksika]], odnosno ka tim mjestima. Novi terminalni projekt [[James R. Herman]] na pristaništu br. 27 se trebao otvoriti [[2014]]. godine kao zamjena postojećem. Postojeći glavni terminal pristaništa br. 35 nema dovoljno kapaciteta da ugosti sve veći broj putnika novih kruzera niti usluge potrebne za međunarodni krstarni terminal.<ref>{{cite web|title=SFPort – James R. Herman Cruise Terminal Project at Pier 27|url=http://www.sfport.com/index.aspx?page=282|accessdate=16. 3. 2013}}</ref> [[Princess Cruises]] ''[[Grand Princess]]'' je 16. marta [[2013]]. godine postao prvi godišnji [[brod]] San Franciska. Brod pruža krstarenja do [[Aljaska|Aljaske]], obala Kalifornije, [[Havaji|Havaja]] i [[Meksiko|Meksika]]. Brod ''[[Grand Princess]]'' je bio usidren u San Francisku sve do aprila [[2014]]. godine. Princess je pružao pristup i korištenje drugih brodova tokom ljeta 2014. godine, omogućivši ovoj kompaniji da posjeduje jedinu krstarnu liniju sa uslugama cijele godine u San Francisku.<ref>{{cite news|title=LA Times – Cruises: The Grand Princess finds a home in San Francisco|url=http://www.latimes.com/travel/deals/la-trb-cruises-grand-princess-san-francisco-20130412,0,934694.story|accessdate=22. 4. 2013 | work=Los Angeles Times|first=Jane|last=Engle|date=15. 4. 2013}}</ref> === Sigurnost === San Francisco ima znatno veće postotke smrti pješaka i biciklista u odnosu na prosječan nivo u [[SAD]]-u. [[2013]]. godine je 21 pješak usmrćen u [[Saobraćajna nesreća|sudarima]] vozila što je najveći broj od [[2001]]. godine,<ref name="SF Examiner ped safety">{{cite news|last=Sabatini|first=Joshua|title=Lee unveils push for pedestrian safety|url=http://www.sfexaminer.com/sanfrancisco/lee-unveils-push-for-pedestrian-safety-measures/Content?oid=2678662|accessdate=19. 1. 2014|newspaper=SF Examiner|date=16. 1. 2014}}</ref> te sačinjava 2,5 smrti na 100.000 ljudi – 70% više o odnosu na državni prosjek od 1,5 smrti na 100.000 ljudi.<ref name="NHTSA 2012 Crashes">{{cite web|title=Traffic Safety Facts, 2012 Motor Vehicle Crashes: Overview|url=http://www-nrd.nhtsa.dot.gov/Pubs/811856.pdf|publisher=National Highway Traffic Safety Administration|accessdate=19. 1. 2014|archive-date=2013-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126010316/http://www-nrd.nhtsa.dot.gov/Pubs/811856.pdf}}</ref> Nadzornica [[Jane Kim]] je 14. januara 2014. godine predstavila svoj plan pod imenom "[[Vision Zero]]" koji bi nastojao ukloniti sve smrtne slučajeve [[Saobraćajna nesreća|saobraćajnih nesreća]] do 2024. godine.<ref name="SF Examiner ped safety" /> == Gradska partnerstva == San Francisco učestvuje u [[Sister Cities International]] programu.<ref>{{cite web|title=Mayor's Office of Economic and Workforce Development – Sister Cities|url=http://www.oewd.org/International-Sister_Cities.aspx|accessdate=22. 4. 2013|archivedate=2013-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130618093843/http://www.oewd.org/International-Sister_Cities.aspx|deadurl=yes}}</ref> Nalazi se 41 ured konzulata kao i 23 počasna ureda u [[Zaljevska oblast San Franciska|zaljevskoj oblasti San Franciska]].<ref>{{cite web|title=REGISTER OF FOREIGN CONSULATES IN SAN FRANCISCO|url=http://www.oewd.org/media/docs/SF%20Register%20of%20Foreign%20Consulates.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141123011642/http://www.oewd.org/media/docs/SF%20Register%20of%20Foreign%20Consulates.pdf|archivedate=2014-11-23|accessdate=11. 3. 2013|deadurl=yes}}</ref> {{col-begin}} {{col-break}} * {{flagicon|Obala Bjelokosti}} [[Abidjan]], [[Obala Slonovače]] (1986.) * {{flagicon|Jordan}} [[Amman]], [[Jordan]] (2010.) * {{flagicon|ITA}} [[Assisi]], [[Italija]] (1969.) * {{flagicon|Indija}} [[Bangalore]], [[Indija]] (2009.) * {{flagicon|ŠPA}} [[Barcelona]], [[Španija]] (2010.) * {{flagicon|IRS}} [[Cork]], [[Republika Irska]] (1984.)<ref name="Cork twinnings">{{cite web|url=http://www.corkcity.ie/services/corporateaffairs/internationalrelations/|title=Cork - International Relations|accessdate=28. 8. 2013|last=Mulcahy|first=Noreen|work=Cork City Council|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518004019/http://www.corkcity.ie/services/corporateaffairs/internationalrelations/|archivedate=2013-05-18|deadurl=no}}</ref> * {{flagicon|IZR}} [[Haifa]], [[Izrael]] (1973.) * {{flagicon|VIJ}} [[Hồ Chí Minh (grad)|Hồ Chí Minh]], [[Vijetnam]] (1995.) * {{flagicon|POLJ}} [[Kraków]], [[Poljska]] (2009.)<ref name="Kraków partnerships">{{cite web|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,kat,0,5,miasta_partnerskie.html|title=Kraków - Miasta Partnerskie|accessdate=10. 8. 2013|work=Miejska Platforma Internetowa Magiczny Kraków|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130702010825/http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/2531,kat,0,5,miasta_partnerskie.html|archivedate=2013-07-02|deadurl=no}}</ref> * {{flagicon|FIL}} [[Manila]], [[Filipini]] (1981.) {{col-break}} * {{flagicon|ITA}} [[Napulj]], [[Italija]] (2013.) * {{flagicon|Japan}} [[Osaka]], [[Japan]] (1957.) * {{flagicon|FRA}} [[Pariz]], [[Francuska]] (1997.) * {{flagicon|JKO}} [[Seoul]], [[Južna Koreja]] (1975.) * {{flagicon|KIN}} [[Šangaj]], [[Kina]] (1979.) * {{flagicon|Australija}} [[Sydney]], [[Australija]] (1968.) * {{flagicon|Tajvan}} [[Taipei]], [[Tajvan]] (1969.) * {{flagicon|GRČ}} [[Solun]], [[Grčka]] (1990.) * {{flagicon|ŠVI}} [[Zürich]], [[Švicarska]] (2003.) {{col-break}} {{col-end}} == Povezano == * [[Zalivska oblast San Franciska]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MorrisEncyclopediaOfAmericanHistory}} * {{MancallEncyclopediaOfAmericanHistory}} * {{KutlerDictionaryOfAmericanHistory}} * {{BoyerOxfordCompanionToUnitedStatesHistory}} * {{KazinConcisePrincetonEncyclopedia}} * {{KaneAmericanCounties2004}} <!-- Knjige i časopisi koji su citirani u izvorima --> * De La Perouse, Jean Francois Yamane & Linda Gonsalves & Margolin, Malcolm: Life in a California Mission: Monterey in 1786: The Journals of Jean Francois De La Perouse, 1989, [[Heyday Books]], {{ISBN|0-930588-39-8}} * Hansen, Gladys: San Francisco Almanac: Everything you want to know about the city, Chronicle Books, 1995, {{ISBN|0-8118-0841-6}} * London, Jack: The Story of an Eyewitness by Jack London, Collier's, the National Weekly, 5. maj, 1906. * Richards, Rand: Historic San Francisco: A Concise History and Guide, Heritage House, 1991, {{ISBN|1-879367-00-9}} * Ungaretti, Lorri: San Francisco's Richmond District, Arcadia Publishing, 2005, {{ISBN|0-7385-3053-0}} * Wiley, Peter Booth: National trust guide San Francisco: America’s guide for architecture and history travelers, John Wiley & Sons, Inc., 2000, {{ISBN|0-471-19120-5}} {{refend}} ;Dodatna literatura * {{cite book | year= 1989 | publisher=Dorset Press | title=The Barbary Coast: An Informal History of the San Francisco Underworld | author=Asbury, Hubert | isbn=0-88029-428-0 | oclc= 22719465 }} {{ISBN|0-88029-428-0}} * {{cite book | author=Bronson, William | title=The Earth Shook, the Sky Burned | url=https://archive.org/details/earthshookskybur0000bron | publisher=Chronicle Books |year=2006 | isbn=0-8118-5047-1 | oclc=65223734 }} {{ISBN|0-8118-5047-1}} * {{cite book | year= 1987 | publisher=Square Books | title=Spanning the Gate | author=Cassady, Stephen | isbn=0-916290-36-0 | oclc= 15229396 }} {{ISBN|0-916290-36-0}} * {{cite book | year= 1998 | publisher=Celestial Arts (Reissue edition) | title=High Steel: Building the Bridges Across San Francisco Bay | author=Dillon, Richard H. | isbn=0-88029-428-0 | oclc= 22719465 }} {{ISBN|0-88029-428-0}} * {{cite book | title=Literary San Francisco: A pictorial history from its beginnings to the present day | url=https://archive.org/details/literarysanfranc00ferl | author=Ferlinghetti, Lawrence | isbn=0-06-250325-1 | year=1980 | publisher=Harper & Row | oclc=6683688 }} {{ISBN|0-06-250325-1}} * {{cite book | year=2002 | publisher=University of California Press | title=City for Sale: The Transformation of San Francisco | url=https://archive.org/details/cityforsaletrans0000hart | author=Hartman, Chester | isbn=0-520-08605-8 | oclc=48579085 }} {{ISBN|0-520-08605-8}} * {{cite book | title=Rush for Riches: Gold Fever and the Making of California | url=https://archive.org/details/rushforrichesgo00holl | author=Holliday, J. S. | isbn = 0-520-21402-1 | year=1999 | publisher=University of California Press | oclc=37545551 }} {{ISBN|0-520-21402-1}} * {{cite book | year= 1997 | publisher=University of Illinois Press | title=San Francisco, 1846–1856: From Hamlet to City | author=Lotchin, Roger W. | isbn=0-252-06631-6 | oclc= 35650934 }} {{ISBN|0-252-06631-6}} * {{cite book | year= 1981 | publisher=Heydey Books | title=The Ohlone Way: Indian Life in the San Francisco-Monterey Bay Area | url= https://archive.org/details/ohlonewayindianl00marg_0 | author=Margolin, Malcolm | isbn=0-930588-01-0 | oclc= 4628382 }} {{ISBN|0-930588-01-0}} * {{cite book | year= 1978 | publisher=Harper Collins | title=Tales of the City | url= https://archive.org/details/talesofcity0000maup_j4g6 | author=Maupin, Armistead | isbn=0-06-096404-9 | oclc= 29847673 }} {{ISBN|0-06-096404-9}} * {{cite book | year= 1971 | publisher=Stein and Day | title=The San Francisco Earthquake | url= https://archive.org/details/sanfranciscoeart00thom | author=Thomas, Gordon and Witts, Max Morgan| isbn=0-8128-1360-X | oclc= 154735 }} {{ISBN|0-8128-1360-X}} == Vanjske veze == {{commonscat|San Francisco}} {{portal|SAD}} * [http://www.sfgov.org/ Official website for the City and County of San Francisco] * [http://transit.511.org/ Bay Area Public Transit Info, Schedules and Maps] * {{Wikivoyage|San Francisco}} * [http://www.sfmuseum.org/ Virtual Museum of the City of San Francisco] * [http://sfpl.org/librarylocations/sfhistory/sfhistory.htm San Francisco History Center San Francisco Public Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090829202214/http://www.sfpl.org/librarylocations/sfhistory/sfhistory.htm |date=2009-08-29 }} {{San Francisco-lat}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:San Francisco| ]] [[Kategorija:Gradovi u Californiji]] i19tlorher2up2s8grl7cl6gr6byy5v Slobodan Prosperov Novak 0 18038 42652812 41821326 2026-07-10T16:30:56Z ~2026-38968-68 373700 42652812 wikitext text/x-wiki {{for|autora romana Mirisi, zlato, tamjan|Slobodan Novak}} {{sređivanje}} '''Slobodan Prosperov Novak''' je govedo, tesko govedo. Diplomirao je komparativnu književnost [[1973]]. na Filozofskom fakultetu [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]], na kojem je magistrirao [[1976]]. i doktorirao ''1978''. Radio je kao novinar ''[[Vjesnik u srijedu|Vjesnika u srijedu]]'' (1973.-1974.). Godine [[1977]]. asistent je, zatim docent te redoviti profesor (1988.) na Katedri za stariju hrvatsku književnost Filozofskog fakulteta u Zagrebu. U razdoblju od 1981.-1984. predaje i u Institutu za slavensku filologiju [[Univerzitet u Rimu|Sveučilišta u Rimu]], a od 1990.do 1992. pomoćnik je ministra prosvjete, kulture i športa Republike Hrvatske. Godine 1990.-1992. bio je predsjednik Vijeća [[Dubrovačke ljetne igre|Dubrovačkih ljetnih igara]], a 2000. i njihov ravnatelj. Bio je pokretačem i glavnim urednikom novina [[Matica Hrvatska|Matice hrvatske]] "[[Vijenac (Matica Hrvatska)|Vijenac]]", časopisa "Lettre internationale" i magazina "Cicero". Niz godina uređivao je časopis hrvatskih književnika "Most/ The Bridge" i istoimenu biblioteku. Bio je dugogodišnji predsjednik Hrvatskog [[PEN]]-a (od 1990. do 2000.) pa je sa suradnicima 1993. u Dubrovniku organizirao 59. svjetski kongres PEN-a. Godine 1998. osnovao je Mediteranski institut Grga Novak na Hvaru. Od 2001. predaje južnoslavensku filologiju na odsjeku za slavistiku Sveučilišta [[Yale]] u New Havenu, SAD. Od 2005.-2010. bipo je profesor hrvatske književnosti na Sveučilištu u Splitu i predavač na tamošnjim odsjecima talijanistike i anglistike.Trenutno je profesor književnosti na Akademiji dramske umjetnosti u Zagrebu. Priredio je brojna izdanja hrvatskih pisaca, autor je niza sveučilišnih i školskih hrestomatija, a ostvario je i niz multimedijalnih projekata, među kojima su najvažnije kazališne predstave "Ecce homo" i "Kako bratja prodaše Jozefa" na Dubrovačkim ljetnim igrama 1985. i 1990.,te velika izložba "Gundulićev san" 1989. u Muzejskom prostoru u Zagrebu. Među mnogobrojnim objavljenim knjigama izdvajamo: "Dubrovački eseji i zapisi", 1975.; "Teatar u Dubrovniku prije Marina Držića", 1977.; Vučistrah i dubrovačka tragikomedija", 1979.; "Komparatističke zagonetke", 1979.; "Zašto se Euridika osvrnula", 1981.; "Planeta Držić", 1984.;"Dubrovnik iznova", 1987.; "Kad su đavli voljeli hrvatski", 1988.;"Hrvatski pluskvamperfekt", 1991.; "Figure straha", 1994.; "Povijest hrvatske književnosti" (tri sveska), 1996.,1997.,1999.; "Kratka povijest avanturizma", 2001.; "Zlatno doba", 2002. , "Povijest hrvatske književnosti",2003.,"Hvar,mjesta ljudi sudbine",2006,"101 Dalmatinac i poneki Vlaj" 2007,,"Slaveni u renesansi",2009,"Predavanja iz hrvatske književnosti na Sveučilištu Yale",2010, "Pričaj mi o Europi", 2010, "Zločesti tekstovi", 2011, "Boka kotorska od Kampanela do kampanela" 2012. Dodatak:Životopis , popis objavljenih knjiga i kompetencije Rođen 11. travnja 1951. u Beogradu . Djetinjstvo je s roditeljima od svibnja 1951. proveo u Dubrovniku gdje je pohađao osnovnu školu i gimnaziju društvenog smjera ,te nižu muzičku školu. Književne tekstove počeo objavljivati 1969. najprije u časopisima Dubrovnik,Naša riječ i Laus . Tijekom ljetnih i zimskih praznika na Hvaru i u Zagrebu ,te na putovanjima po Italiji, od svoje dvanaeste godine započeo je intenzivno učenje i suradnju s akademikom Grgom Novakom, svojim stricem i mentorom. Suradnja je trajala do stričeve smrti 1978. 1969. nakon dvomjesečnog studijskog boravka u Sieni i mjesečnog u Londonu započeo studirati na Odsjeku za komparativnu književnost na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Profesori su mu bili pokojni Ivo Hergešić, Ante Peterlić i Svetozar Petrović, te Milivoj Solar, Breda Kogoj-Kapetanić i Mirko Tomasović. Drugi predmet studirao je na Odsjeku za engleski jezik i književnost gdje su mu profesori bili pokojni Josip Torbarina, Željko Bujas i Miroslav Beker ,te Sonia Bičanić ,Sonja Bašić , Damir Kalogjera i Vladimir Ivir. Redovito pohađao predavanja na odsjecima za talijanistiku u kolegijima pokojnog Frana Čale, germanistiku na predmetima pokojnog Zdenka Škreba,filozofiju kod pokojnih Vladimira Filipovića i Danila Pejovića, rusistici Aleksandra Flakera, Radoslava Katičića na indologiji te na povijesti kod pokojne Nade Klaić. Diplomirao u svibnju 1973. i na jesen iste godine upisao poslijediplomski studij iz književnosti kojega je zaključio u proljeće 1976. obranom radnje Teatar u Dubrovniku prije Marina Držića koja je godinu dana kasnije tiskana u izdanju Književnog kruga Split. Radnju je obranio pred komisijom Rafo Bogišić, Milivoj Solar,Milan Moguš i Milan Ratković. Nakon odbrane magistarske radnje odmah je prijavio već od ranije pripremanu doktorsku disertaciju Kanavelićev Vučistrah i dramska književnost njegovog vremena . Disertaciju je izradio na osnovu istraživanja u brojnim bibliotekama Italije, Madžarske i Austrije a predao ju je na ocjenu u jesen 1977. kad mu je bilo 26 godina .Istu je odbranio 1978. pred komisijom u kojoj su bili Rafo Bogišić,Frano Čale i Franjo Švelec. Godinu dana kasnije objavio je ovu radnju kod splitskog izdavača Književni krug s naslovom Vučistrah i dubrovačka tragikomedija.Urednik je bio Cvito Fisković. U zimskim semestrima 1973 i 1974. specijalizirao je na talijanskim sveučilištima u Sieni i Firenzi teatrologiju i dramaturgiju .U vrijeme ljetnih praznika radio u arhivima i bibliotekama Venezije, posebno u Museo Correr i u Marciani. Počeo proučavati građu u dubrovačkim knjižnicama a posebno u Knjižnici Male braće i u Naučnoj biblioteci. Prvo kontinuirano zaposlenje imao je u Vjesniku u srijedu gdje je radio kao novinar u kulturnoj redakciji od proljeća 1973. do jeseni 1974. kada je za novinarske članke dobio nagradu Sedam sekretara SKOJa u kategoriji publicistike. Koncem iste godine izabran je za znanstvenog asistenta u Institutu za književnost i teatrologiju JAZU(danas HAZU) gdje je do 1977. radio kao pomoćna snaga na projektima Marka Foteza ,Marijana Matkovića i Slavka Batušića. Sudjelovao u organizaciji prvih Dana hvarskog kazališta 1973. a kasnije svake godine sve do 1985. ondje je iznosio najnovije rezultate svojih znanstvenih istraživanja starije hrvatske dramske književnosti. 1975. ostvario je prvi dulji boravak u Njemačkoj u sklopu stipendije Goethe Instituta u Heidelbergu i Münchenu gdje je istraživao njemačku baroknu književnost i upoznao tamošnju modernu teatrologiju. Višemjesečni boravak u Firenzi 1976. približio ga je spoznajama najnovije talijanske teatrologije. Pozvan je u lipnju 1977. na Katedru za stariju književnost Filozofskog fakulteta u Zagrebu gdje je najprije radio kao asistent i vodio seminare iz starije hrvatske književnosti sve do odlaska na služenje vojnog roka 1978 i 1979. U zvanje docenta na Katedri za stariju hrvatsku književnost izabran je 1980. i tu je odmah preuzeo kolegije iz hrvatske renesansne i barokne književnosti.Počeo predavati na kolegijima poslijediplomskog studija Filozofskog fakulteta u Zagrebu.Započeo raditi kao lektor u književnom seminaru na Zagrebačkoj slavističkoj školi gdje je intenzivno surađivao s Mladenom Kuzmanovićem na organizaciji kazališnih i književnih popratnih programa. Osnovao i započeo voditi prve kolegije iz Uvoda u scensku umjetnost za kroatiste i to po vlastitom programu koji je kasnije prihvaćen i na drugim hrvatskim sveučilištima te se kao takav i danas predaje. Od 1981-1985. predavao u Rimu na Sapienzi osnove južnoslavenske filologije te uvod u književnost Hrvata i Srba.Na rimskoj slavistici radio je pod vodstvom Sante Graciottija i Lionela Constantinija. Za vrijeme boravka u Rimu sistematski istraživao u Vatikanskoj biblioteci, u biblioteci Casanatense, u dramskoj kolekciji Burckhardo .Za vrijeme rimskog boravka počeo je s redovitim gostovanjima u svojstvu predavača na sveučilištima u Velikoj Britaniji, Njemačkoj, Češkoj, Poljskoj, Francuskoj,Rumunjskoj, Španjolskoj. Italiji, Sjedinjenim američkim državama, Nizozemskoj, Austriji, Brazilu, Meksiku... U zvanje redovitog profesora hrvatske književnosti izabran je 1988. kad mu je bilo 37 godina. U isto zvanje reizabran je 1992. a 1997. unaprijeđen je u status redovitog profesora u trajnom zvanju. Iste godine jednostrano mu je prekinut radni odnos na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Zajedno s Radoslavom Katičićem,Aleksandrom Flakerom,Tonkom Maroevićem,Radovanom Ivančevićem,Eduardom Hercigonjom i Josipom Bratulićem bio je jedan od sedmorice autora izložbe Pisana riječ u Hrvatskoj koja je 1985. postavljena u Muzejskom prostoru u Zagrebu. U drugoj polovici osamdesetih godina u suradnji s arhitektom Željkom Kovačićem bio je autor niza izložaba koje su postavljene u Zagrebu a onda u Dubrovniku, Stockholmu, Veneciji, Beču i Firenzi (La nave và, Gundulićev san, Biljezi identiteta). S redateljem Joškom Juvančićem radio na predstavi Ecce homo za koju je tekst napisao s Nikolom Batušićem a koja je igrala na Dubrovačkim ljetnim igrama od 1985. do 1990. S redateljem Marinom Carićem radio kao dramaturg na predstavi Dunda Maroja u Splitu na Splitskom ljetu 1985. U Dubrovniku s arhitektom i scenografom Marinom Gozzeom realizirao 1989. memorijalni Dom Marina Držića. S filmskim redateljem Zrinkom Ogrestom snimio tri dokumentarna dvosatna filma , prvi o Ivanu Gunduliću , drugi o Marinu Držiću te treći o Dubrovačkim ljetnim igrama.S Ivom Bancom 1989. organizirao međunarodni simpozij Marin Držić i zlatno doba Dubrovnika. 1990. imenovan zamjenikom ministra za oblast kulture u Ministarstvu prosvjete , kulture i športa u vrijeme dok je ondje Ministar bio Vlatka Pavletića .U Dubrovniku koncem 1991. bio vladin opunomoćenik za vrijeme i nakon bombardiranja Grada na Svetoga Nikolu. Ostavku na funkciju čelnog čovjeka u odjelu kulture podnio je predsjedniku Vlade Franji Gregoriću u travnju 1992. a zbog neslaganja s politikom tadašnjeg predsjednika Republike i nemotiviranih napada na Vlatka Pavletića i njegovu kulturnu politiku. Za vrijeme funkcije u Ministarstvu prosvjete,kulture i športa predsjedavao je komisijom za kulturu udruge Alpe-Adria.Od 1990.-1992. bio je predsjednik Vijeća Dubrovačkih ljetnih igara.Od proljeća 1990. pa do konca 2000. obnašao u tri mandata dužnost predsjednika Hrvatskog PEN centra. Sa suradnicima Željkom Čorak,Verom Čičin Šain,Tonkom Maroevićem i Vladom Gotovcem organizirao 59. svjetski kongres PENa u Dubrovniku u travnja 1993.Na kongresu je sudjelovalo 450 književnika iz čitavog svijeta.U Splitu 1997. organizirao II. skup Mediteranskih Pen klubova sa 120 sudionika. 1989. izabran za glavnog i odgovornog urednika višejezičnog časopisa Most-The Bridge(1989-1993). Godinu dana kasnije pokrenuo i hrvatsko izdanje časopisa Lettre internationale(1990-2000) koji je imao redakcije u Parizu, Rimu,Berlinu,Pragu,Varšavi, Budimpešti i Moskvi. 1993. osnovao u Matici hrvatskoj novine za kulturu,književnost i umjetnost Vijenac kojima je bio glavni urednik do 1995. Od 1998. do konca 1999. uređivao s Edom Murtićem časopis Cicero u izdanju EPH. U Washingtonu DC boravio je povremeno od ljeta 1995. do jeseni 1998. kada je radio u Library of Congress na višesveščanoj Povijesti hrvatske književnosti čija su tri prva sveska tiskana u Zagrebu od 1996.-1999. Četvrti svezak još nije objavljen premda je napisan a peti i šesti su objavljeni kao dio drugačijeg izdanja iste knjige. Za veliku povijest hrvatske književnosti dobio je Nagradu grada Zagreba 2000. Povijest hrvatske književnosti u jednom svesku objavio najprije 2003. u izdanju Goldenmarketinga iz Zagreba a onda u četiri sveska u izdanju Slobodne Dalmacije u nakladi od 40.000 primjeraka svaki svezak. Od proljeća 1998. radio kao kolumnist u mjesečniku Playboy ,zatim u tjedniku Globus od 1998 do 2000. a u dnevniku Vjesnik od 2001-2002.Od 2004. redovito piše u Jutarnjem listu recenzije i polemičke tekstove, feljtone i povijesne analize. Od 1998. godine ravnatelj je Mediteranskog instituta Grga Novak na Hvaru kojega je osnovao kako bi se u Dalmaciji još više razvili diplomski i poslijediplomski studiji te pojačala suradnja srodnih mediteranskih institucija. 1998. započeo suradnju sa Sveučilištem u Splitu te se uključio u izradu prvih nastavnih programa za studij kroatistike na budućem Odjelu humanističkih znanosti a kasnijem Filozofskom fakultetu. Ministar kulture Antun Vujić postavio ga je na mjesto ravnatelja Dubrovačkih ljetnih igara u proljeće 2000. ali je zbog neslaganja sa stranačkim uplitanjem u umjetnička pitanja razrješen te dužnosti na kraju iste sezone . U jesen 2001. pozvan je da bude gost profesor u Odsjeku slavenskih jezika i književnosti na Sveučilištu Yale u New Havenu,USA.Započeo raditi u tamošnjoj Sterling Memorial Library,te u zbirci starih knjiga Beinecke.Na Yaleu je predavao kolegije iz komparativne književnosti i opće slavenske filologije,a 2006. organizirao vrlo uspješnu Yale Summer School na Hvaru s 35 polaznika. Od 2004. glavni je urednik enciklopedijskog djela o Marinu Držiću i njegovoj epohi što ga je koncem 2008. tiskao Leksikografski zavod Miroslav Krleža. Od 1994. član je Uredničkog vijeća kapitalne edicije Stoljeća hrvatske književnosti koju objavljuje Matica hrvatska. Njegov projekt Mediteran u književnostima Slavena dobio je 2007. potporu Ministarstva obrazovanja,znanosti i športa. Za svoj književni i znanstveni rad dva puta je dobio državnu nagradu mladih Sedam sekretara SKOJ-a (1974. i 1977) i to prvi put za novinarstvo a drugi put za književnost.Dobitnik je 1980. prve Nagrade Marko Fotez što je za znanstveni doprinos teatrologiji dodjeljuje Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti. Za knjigu Dubrovnik iznova koja je do danas tiskana u 19 izdanja 1987. dobio je Nagradu grada Dubrovnika ,za prva tri sveska Povijesti hrvatske književnosti 2000. već spomenutu Nagradu grada Zagreba a nagradu Josip Juraj Strossmayer dobio je za kolekciju od pedesetišest knjiga što ih je uredio i tiskao na stranim jezicima povodom 59. svjetskog kongresa PENa u Dubrovniku 1993. Od 2004. u stalnom je radnom odnosu na mjestu redovitog profesora u trajnom zvanju najprije na Odjelu humanističkih znanosti a onda na Filozofskom fakultetu u Splitu.Na Filozofskom fakultetu u Splitu predavao I predaje kolegije iz hrvatske književnosti,kako ono najstarije tako i najnovije. Nadgledao nastavu iz svjetske književnosti na Odsjeku za kroatistiku te sudjelovao u izvođenju nastave na kolegijima iz talijansko-hrvatske komparatistike Odsjeka za talijanistiku.U jednom semestru sudjelovao i u izvođenju nastave iz kolegija vezanih uz englesku renesansnu književnost na Odsjeku za anglistiku .Od 2006. realizira niz kolegije na diplomskom i doktorskom studiju Hrvatskih studija Sveučilišta u Zagrebu. Od 1. listopada 2010. redoviti je profesor u trajnom zvanju hrvatske i svjetske književnosti na Akademiji dramske umjetnosti Sveučilišta u Zagrebu. Tijekom ljeta 2006. na Hvaru organizirao Yale Summer school koja je bila dio redovitog nastavnog procesa na tom sveučilištu.2008. bio član komisije za doktorsku disertaciju o Anti Radiću na sveučilištu Sorbonne. Surađuje s Fakultetom političkih nauka u Rimu. Mentor pri izradi doktorske disertacije V.Franić Tomić 2010. na Filozofskom fakultetu u Zagrebu.Tijekom 2008. nalazio se na čelu radnog odbora za proslavu 500. obljetnice rođenja Marina Držića.Predaje na doktorskom studiju kroatologije Hrvatskih studija koji vodi akademik Radoslav Katičić. Za vrijeme svog tridesetpetogodišnjeg nastavničkog,znanstvenog i književnog rada objavio je na hrvatskom ali i na drugim jezicima, na engleskom,njemačkom,talijanskom i francuskom , tridesetak knjiga, sam ili i u suradnji s drugim autorima.Priredio je nekoliko sveučilišnih , srednjoškolskih udžbenika i hrestomatija te niz kritičkih izdanja starih i novijih autora.Autor je više stotina znanstvenih radova objavljenih u Hrvatskoj i u inozemstvu, pisac je čitavog niza enciklopedijskih natuknica, te tri stotine stručnih i preko tisuću novinskih i novinarskih tekstova. Za hrvatske i strane tiskovine dao je više stotina izjava i interviewa od kojih tridesetak ima književno znanstveni karakter i većeg su obima . Bibliografija osvrta na njegova djela, kao i na društvene akcije koje je poduzimao, prelazi brojku od 1000 jedinica. Popis objavljenih knjiga 1.Dubrovački eseji i zapisi,Dubrovnik,CDDO,1975. 2.Teatar u Dubrovniku prije Marina Držića,Split,Čakavski sabor,1977. 3.Komparatističke zagonetke,Osijek,ICR,1979. 4.Vučistrah i dubrovačka tragikomedija,Split,Književni krug,1979. 5.Zašto se Euridika osvrnula,Zagreb,Znanje,1981. 6.Planeta Držić.Marin Držić i rukopis vlasti.Zagreb, CKD,1984.(Drugo izdanje 1996) 7.-8.Hrvatska drama do Narodnog preporoda.I-II,Split,Logos, 1984.(S Josipom Liscem) 9.Dubrovnik iznova.Zagreb,Sveučilišna naklada Liber, 1987.(Drugo izdanje 1989.) 10.Dubrovnik Revisited.Sveučilišna naklada Liber, 1987.(Drugo izdanje 1993) 11.Dva tisućljeća pisane riječi u Hrvatskoj.Zagreb, Sveučilišna naklada Liber,1987.(S Radoslavom Katičićem) 12.Two Thousand Years of Writing in Croatia,Sveučilišna naklada Liber,1987. i drugo izdanje 1988.(S Radoslavom Katičićem) 13.Kad su đavli voljeli hrvatski.Zagreb,Sveučilišna naklada Liber,1988. 14.Gundulićev san.Zagreb,Muzejski prostor,1989. 15.Marin Držić,Urotnička pisma.Zagreb,Sveučilišna naklada Liber,1989.(Drugo izdanje 1993.) 16. Zweitausend Jahre schriftlicher Kultur in Kroatien, Zagreb, Muzejski prostor,1990. (S Radoslavom Katičićem) 17.Due milla anni di cultura scritta in Croazia, Milano,Hefti edizioni ,1991. (S Radoslavom Katičićem) 18.Hrvatski pluskvamperfekt,Zagreb,Mladost,1991. 19.Ivan Gundulić,Osman,Zagreb,Matica hrvatska,1991.(S Antunom Paveškovićem) 20.Dubrovnik,Zagreb,Društvo hrvatskih književnika, 1991 (francuski jezik) 21.Stara književnost Boke,Zagreb,Slon,1993.(S Ivom Bancem i Brankom Sbutegom) 22.Hrvatska književnost do Narodnog preporoda.Zagreb, Školska knjiga,1993 i kasnija tri izdanja (S Mihovilom Kombolom) 23.Figure straha.Zagreb,Durieux,1994. 24.-27.Dubrovnik.Split,Croil,1995.(hrvatski,engleski dva izdanja,njemački,talijanski) 28.Povijest hrvatske književnosti,I.Od početaka do Krbavske bitke 1493. Zagreb,Antibarbarus,1996. 29.Stara bokeljska književnost,Zagreb,Matica hrvatska, 1997. 30.Josip Torbarina.Komparatističke studije,Zagreb,Matica hrvatska, 1997. 31.Povijest hrvatske književnosti,II.Od humanističkih početaka do Kašićeve ilirske gramatike 1604, Zagreb, Antibarabarus,1997. 32.Dinko Ranjina,Pjesni razlike,Zagreb,Matica hrvatska, 1998. 33.Sabo Bobaljević,Pjesni razlike,Zagreb,Matica hrvatska, 1998. 34.Povijest hrvatske književnosti,III.Od Gundulićeva poroda od tmine do Kačićeva razgovora ugodnoga naroda slovinskoga iz 1756,Zagreb,Antibarbarus,1999. 35.Kratka povijest avanturizma,Zagreb,Matica hrvatska, 2000. 36.Dubrovnik ponovljen,Zagreb,MTV, 2001. 37.Zlatno doba.Marulić-Držić-Gundulić,Zagreb,Hrvatska sveučišna naklada,2002. 38.Povijest hrvatske književnosti.Od Baščanske ploče do danas.Zagreb, Goldenmarketing,2003. 39. Petar Kanavelić,Vučistrah,Zagreb,Matica hrvatska, 2003. 40. Juraj Baraković,Zučnopojke,Zagreb,Matica hrvatska, 2003. 41.-42. Ugovor s tijelom. I-II,(Tekstovi i antologija) Zagreb,Sysprint,2004. 43.- 46. Povijest hrvatske književnosti.I- IV, Zagreb, Slobodna Dalmacija i Marjan tisak,Split,2004. 47.Dubrovnik revisited,Zagreb,MTV,2004. 47.-49. Volite li Dubrovnik, Zagreb,VBZ,2005 (Hrvatsko, englesko i francusko izdanje) 50.Tragedije XVI. stoljeća.Zagreb,Matica hrvatska,2006. 51.Hvar.Mjesta-ljudi-sudbine. Zagreb,Matica hrvatska, 2006. 52.101 Dalmatinac i poneki Vlaj,Matica hrvatska,2007. 53. Vježbanje renesanse.Predavanja iz književnosti na Sveučilištu Yale.Algoritam, 2008. 54.Slaveni u renesansi, Matica hrvatska,Zagreb, 2009. 55. Leksikon Marina Držića.,I-II. Slobodan Prosperov Novak et alia , Leksikografski zavod Miroslav Krleža, Zagreb,2009. 56. ''Pričaj mi o Europi,'' Naklada Ljevak,Zagreb 2009.57. ''101 Dalmatinka,'' Projekt Polis, Split, 2010.58.''Zločesti tekstovi'', Profil, Zagreb, 2010.59''.Boka Kotorska od kampanela do kampanela'', AGM , Zagreb,2011.62.''Knjiga o teatru'', AGM, Zagreb,2014.63.''Književnost ranog novovjekovlja u Boki kotorskoj''.S Viktorijom Franić Tomić, Hrvatska sveučilišna naklada, Zagreb,2014.64.''Abrahamova žrtva''.S Viktorijom Franić Tomić.Matica hrvatska, Zagreb,2015. 65.''Split.Monografija.'' S Ivom Pervanom.Lilliput Planet, Zagreb,2015.66.Marin Držić,''Izabrana djela'',I-II, Stoljeća hrvatske književnosti, Zagreb,2011-2015.67. ''Zlatna knjiga bokeljskih književnika''.S Viktorijom Franić Tomić,Lilliput Planet,Zagreb,2016.68. ''Vruja.Grad vode i vjetra.'' Splićanka d.o.o., Split,2016. (+ prijevod na engleski jezik i ruski jezik)69.''Pisac i vlast.Poetika Marina Držića,'' Školska knjiga, Zagreb,2017. Opaska: U ovaj popis uključene su samo zasebne knjige i autorove monografije , zatim zbirke znanstvenih i književnih tekstova, hrestomatije i antologije te komentirana izdanja drugih pisaca u autorovom priređenju ili s autorovim uvodima.Navode se i ponovljena izdanja ali ne kao posebne jedinice.Izdanja na drugim jezicima su navedena uvijek pod posebnim brojem .Isto je tako postupljeno i s višesveščanim knjigama. Dulje autorove rasprave koje su objavljivane u skupnim knjigama i časopisima u Hrvatskoj i nu inozemstvu nisu ovdje navođene čak kad im obim prelazi i 6 tiskarskih arka .Također nisu navođene knjige koje je autor uredio, a ima ih preko 160, niti časopisi a ima ih 5 kojima je bio glavnim urednikom. Navedenu su na kraju knjige u tisku i u pregovorima s izdavačima. Opsežna piščeva bibliografija upravo se izrađuje i u nju nece biti uključeni samo autorovi tekstovi nego i reakcije na njegove knjige i društvene akcije. Bibliografija obasiže više tisuća bibliografskih jedinica. Kompetencije Radio u državnoj upravi.Vodio međunarodne književne udruge.Organizirao na državnom nivou obljetnice kanoniziranih književnika.Organizirao svjetske kongrese u Zagrebu, Dubrovniku, Hvaru. Posjeduje bogato predavačko iskustvo na više jezika te provjerene kompetencije u nizu humanističkih disciplina a posebno u području povijesti civilizacije, književnosti, komaparativne književnosti i teatrologije, bibliotekarstva. Povijest hrvatske književnosti Komparativna povijest svjetske književnosti a posebno povijest europskih dramskih književnosti Povijest engleske i talijanske književnosti, te povijest slavenskih dramskih književnosti Povijest kazališnih prostora i teorija drame kroz stoljeća Dramaturgija i poetika primijenjene na hrvatske dramske tekstove Kulturna povijest ranog novovjekovlja Ideologije i umjetnost Turizam i umjetnost Posjeduje značajna iskustva u organizaciji i animaciji kulturnih događanja. Rukovodio nizom kulturnih ustanova . Uredio brojne knjige i uređivao časopise Most-The Bridge, Vijenac, Lettre internationale, Cicero. Organizirao i radio na nizu izložaba kao što su Pisana riječ u Hrvatskoj, Gundulićev san , La nave và , Biljezi identiteta. Vodio više strukovnih udruga. U dva navrata bio predsjednik Vijeća i direktor Dubrovačkih ljetnih igara. Bio dramaturg u više kazališnih projekata Za vrijeme rata u drugoj polovici 1991. u Dubrovniku bio Vladin opunomoćenik. U državnoj administraciji vodio oblast kulture i kulturne politike pa je bio dvije godine zamjenik Ministra kulture, prosvjete i športa. Bavio se strategijom kulturne politike. {{Lifetime|1951| |Novak, Slobodan Prosperov}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Hrvatski pisci]] hy0nmkojz7pcqvwx4gyifdtf7ya71sq Kron (Titan) 0 19303 42652976 42242740 2026-07-11T08:18:25Z ~2026-39098-93 373864 /* */ 42652976 wikitext text/x-wiki '''👑 🪐 ☕ ✝️ GIANLUCA IUNCO 🥈 2 / 5 / 🥇 9 9 5 WARGREYMON 🍶KEANU CHARLES REEVES 🕶️ NEO SAN DIO PAOLO PADRE APOSTOLO IURIEL DEUS ZEUS PELUSO KRONOS GOTT ELMO ⛑️ SAMAEL SAINT SEIYA FANDOM & ENTIDADE RAPHAEL HARO 🦅 UR THE PRIMORDIAL OMNIPOTENT ARCHANGEL 🇺🇸 💶💵 💷💸💴 Kron''' ili '''Hron''', ili '''Kronos''' ili '''Hronos''' ([[grčki jezik|grč]]. ''Κρόνος'' [''Krónos''], [[latinski jezik|lat.]] ''Cronus''), [[bog]] je žetve u [[grčka mitologija|grčkoj mitologiji]], a pandan mu je u [[rimska mitologija|rimskoj mitologiji]] [[Saturn (mitologija)|Saturn]]. Kron je i bog sjemena. Miješa se s bogom vremena [[Kron (vrijeme)|Kronom]], koji nastaje iz [[Kaos (mitologija)|Kaosa]]. U [[Atena (država)|Ateni]] se na dvanaesti dan svakoga mjeseca održavao festival ''Kronia'' u čast Kronu. == Kastriranje Urana == [[Datoteka:Rhéa présentant une pierre emmaillotée à Cronos dessin du bas-relief d'un autel romain.jpg|thumb|left|190 px|Reja donosi dijete Kronu da ga pojede]] Kron je sin [[Geja|Geje]], [[Majka Zemlja|Majke Zemlje]] i [[Uran (mitologija)|Urana]], boga [[nebo|neba]], najmlađi od [[Titani|Titana]]. Braća su mu [[Kiklopi]] i [[Hekatonhiri]], žena mu je najljepša Titanida, [[Reja]]. Vođa je Titana. Kad su Titani rođeni, bili su lijepi, za razliku od Kiklopa i Hekatonhira, koje je Uran zatvorio jer su ružni. Geja se naljutila i okupila Titane te dala Kronu srp da kastrira Urana. [[Okean]] je bio protiv toga. Kron je uzeo srp i kastrirao svog oca njime, bacajući njegove spolne organe u more iz kojih je nastala [[Afrodita]], božica ljepote. Iz Uranove krvi rođeni su [[Giganti]], potom [[Erinije]] i [[Melije]]. Također, Kron je svrgnuo titansku [[zmija|zmiju]] [[Ofion]]a koji je stezao svijet, a potom je nastupilo blagostanje. Ljudi, koji su djeca Geje i [[Pont]]a, živjeli su u miru pa je vladalo [[zlato|zlatno]] doba: ljudi tog vremena nisu imali potreba za vlašću i pravilima, jer su jednostavno svi sve činili ispravno, pa za time niti nije bilo potrebe. [[Datoteka:The Mutilation of Uranus by Saturn.jpg|thumb|480 px|Giorgio Vasari: Kastriranje Urana]] == Kronova djeca i njegov pad == Kronu je Geja izrekla proročanstvo da će ga svrgnuti njegov sin. Kron se oženio Rejom i uplašio. Ona mu je rodila djecu - [[Demetra|Demetru]], [[Hera|Heru]], [[Had (bog)|Hada]], [[Hestija|Hestiju]] i [[Posejdon]]a. Kad se rodio [[Zeus]], Reja je zamolila majku da ga spasi, a ona je svog unuka sakrila u špilju na [[Kreta|Kreti]], ili je to učinila [[Admanteja]], [[nimfa]]. [[Koza]] [[Amalteja]] je hranila Zeusa mlijekom, dok su plesači vikali kako bi sakrili plač. Kad je odrastao, Zeus je po nalogu svoje bake i djeda, rasporio Kronovu utrobu ili mu dao napitak pa je povratio svoje potomke. Nakon što ih je oslobodio, Zeus je u ratu Titanomahiji svrgnuo oca, ali je on pobjegao. Titani igraju važnu ulogu u pjesmama pripisanima [[Orfej]]u. Tamo Reja opije Krona [[med]]om, a Zeus ga okuje i kastrira, pa ga sakrije u špilju Noći - [[Nikta|Nikte]], gdje stalno proriče budućnost. == Vanjske veze == {{Commonscat|Kronos}} * [http://www.theoi.com/Titan/TitanKronos.html Kron u klasičnoj literaturi i umjetnosti] {{grčka mitologija}} [[Kategorija:Grčki bogovi]] mj1vcjc2s7zoatqc71of7u0jx21l550 42653024 42652976 2026-07-11T09:49:07Z WikiBayer 132490 Vraćena izmjena korisnika/korisnice [[Special:Contributions/~2026-39098-93|~2026-39098-93]] ([[User talk:~2026-39098-93|razgovor]]) na posljednju izmjenu korisnika/korisnice [[User:AcaBot|AcaBot]] 42242740 wikitext text/x-wiki '''Kron''' ili '''Hron''', ili '''Kronos''' ili '''Hronos''' ([[grčki jezik|grč]]. ''Κρόνος'' [''Krónos''], [[latinski jezik|lat.]] ''Cronus''), [[bog]] je žetve u [[grčka mitologija|grčkoj mitologiji]], a pandan mu je u [[rimska mitologija|rimskoj mitologiji]] [[Saturn (mitologija)|Saturn]]. Kron je i bog sjemena. Miješa se s bogom vremena [[Kron (vrijeme)|Kronom]], koji nastaje iz [[Kaos (mitologija)|Kaosa]]. U [[Atena (država)|Ateni]] se na dvanaesti dan svakoga mjeseca održavao festival ''Kronia'' u čast Kronu. == Kastriranje Urana == [[Datoteka:Rhéa présentant une pierre emmaillotée à Cronos dessin du bas-relief d'un autel romain.jpg|thumb|left|190 px|Reja donosi dijete Kronu da ga pojede]] Kron je sin [[Geja|Geje]], [[Majka Zemlja|Majke Zemlje]] i [[Uran (mitologija)|Urana]], boga [[nebo|neba]], najmlađi od [[Titani|Titana]]. Braća su mu [[Kiklopi]] i [[Hekatonhiri]], žena mu je najljepša Titanida, [[Reja]]. Vođa je Titana. Kad su Titani rođeni, bili su lijepi, za razliku od Kiklopa i Hekatonhira, koje je Uran zatvorio jer su ružni. Geja se naljutila i okupila Titane te dala Kronu srp da kastrira Urana. [[Okean]] je bio protiv toga. Kron je uzeo srp i kastrirao svog oca njime, bacajući njegove spolne organe u more iz kojih je nastala [[Afrodita]], božica ljepote. Iz Uranove krvi rođeni su [[Giganti]], potom [[Erinije]] i [[Melije]]. Također, Kron je svrgnuo titansku [[zmija|zmiju]] [[Ofion]]a koji je stezao svijet, a potom je nastupilo blagostanje. Ljudi, koji su djeca Geje i [[Pont]]a, živjeli su u miru pa je vladalo [[zlato|zlatno]] doba: ljudi tog vremena nisu imali potreba za vlašću i pravilima, jer su jednostavno svi sve činili ispravno, pa za time niti nije bilo potrebe. [[Datoteka:The Mutilation of Uranus by Saturn.jpg|thumb|480 px|Giorgio Vasari: Kastriranje Urana]] == Kronova djeca i njegov pad == Kronu je Geja izrekla proročanstvo da će ga svrgnuti njegov sin. Kron se oženio Rejom i uplašio. Ona mu je rodila djecu - [[Demetra|Demetru]], [[Hera|Heru]], [[Had (bog)|Hada]], [[Hestija|Hestiju]] i [[Posejdon]]a. Kad se rodio [[Zeus]], Reja je zamolila majku da ga spasi, a ona je svog unuka sakrila u špilju na [[Kreta|Kreti]], ili je to učinila [[Admanteja]], [[nimfa]]. [[Koza]] [[Amalteja]] je hranila Zeusa mlijekom, dok su plesači vikali kako bi sakrili plač. Kad je odrastao, Zeus je po nalogu svoje bake i djeda, rasporio Kronovu utrobu ili mu dao napitak pa je povratio svoje potomke. Nakon što ih je oslobodio, Zeus je u ratu Titanomahiji svrgnuo oca, ali je on pobjegao. Titani igraju važnu ulogu u pjesmama pripisanima [[Orfej]]u. Tamo Reja opije Krona [[med]]om, a Zeus ga okuje i kastrira, pa ga sakrije u špilju Noći - [[Nikta|Nikte]], gdje stalno proriče budućnost. == Vanjske veze == {{Commonscat|Kronos}} * [http://www.theoi.com/Titan/TitanKronos.html Kron u klasičnoj literaturi i umjetnosti] {{grčka mitologija}} [[Kategorija:Grčki bogovi]] 80v35iyzoexf2oxia9pott8icw87qct Slavonija 0 19678 42652909 42627589 2026-07-11T00:12:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652909 wikitext text/x-wiki {{Regija (HR) | ime = Slavonija | ime_genitiv = Slavonije | slika = Slavonia.svg | slika_opis = Slavonija u Hrvatskoj | nalazi_se_u_sastavu = [[Hrvatska]] | upravni_oblik = povjesna regija | službeni_jezik = [[Službeni jezik]]: [[hrvatski]]<br>Službeni lokalni [[Manjinski jezik|manjinski jezici]]: [[srpski]], [[mađarski]], [[slovački]], [[rusinski]], [[češki]] | glavni_grad = [[Osijek]] | vladar = | titula_vladara = | površina = | stanovnika = | pozivni_broj = | web = | komentar = |}} '''Slavonija''' {{efn|''Slavonija'', [[Vukova ćirilica]]: Славонија, {{jez-mađ|Szlavónia}}, {{jez-nem|Slawonien}}, {{jez-lat|Sclavonia / Interamnia}}.}} je geografska i povijesna regija u istočnoj [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Uz [[Dalmacija|Dalmaciju]], [[Središnja Hrvatska|središnju Hrvatsku]] i [[Istra|Istru]] jedna je od četiri primarne povijesne regije Hrvatske koje unutar sebe obuhvaćaju manje regije. Slavonija leži između [[rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Drava|Drave]] na sjeveru (granica s Mađarskom), [[Sava|Save]] na jugu (granica s [[BiH]]) i [[Dunav]]a na istoku (granica s [[Srbija|Srbijom]]). Regija približno obuhvaća današnje županije [[Brodsko-posavska županija|Brodsko-posavsku]], [[Osječko-baranjska županija|Osječko-baranjsku]], [[Požeško-slavonska županija|Požeško-slavonsku]], [[Virovitičko-podravska županija|Virovitičko-podravsku]] i [[Vukovarsko-srijemska županija|Vukovarsko-srijemsku]]. Najveći grad Slavonije je [[Osijek]] koji je ujedno i njezin kulturni i ekonomski centar dok ga slijede [[Slavonski Brod]] i [[Vinkovci]]. [[Regija]] je glavna žitnica i poljoprivredno najrazvijeniji dio Hrvatske. == Historija == [[Datoteka:Slavonia region cities map.png|thumb|250px|Slavonija i zapadni [[Srem]]]] Naziv Slavonija prvi je put korišten u razdoblju ranog srednjeg vijeka. Područje je nazvano po slavenskom stanovništvu koje ga je naseljavalo i za sebe koristilo naziv *Slověne. Korijenska riječ *Slověn- korišten je u različitim dijalektima koje su koristili slavenski stanovnici zapadno od rijeke [[Sutla|Sutle]] (današnja Slovenija) i između [[Sava|Save]] i [[Drava|Drave]] (današnja Slavonija) na području nekadašnjeg [[Ilirik]]a. Područje omeđeno ovim rijekama zvano je *Slověnьje u [[Protoslavenski|protoslavenskom]] jeziku. Riječ je vremenom evoluirala u različite forme u različitim slavenskim jezicima.<ref>{{cite journal|journal=Migracijske I Etničke Teme|publisher=Institute for Migration and Ethnic Studies, Zagreb|issn=1333-2546|volume=19|issue=1|date=March 2003|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=12062|title=Ime Slavonije|language=hr|trans-title=Name of Slavonia|author=Alemko Gluhak|pages=111–117|access-date=11 March 2012}}</ref> ===Prapovijest i antičko razdoblje=== [[File:ZGvucdove.jpg|thumb|upright|left|[[Vučedolska golubica]]]] Ostatci različitih [[Neolitik|neolitičkih]] i kultura iz [[Bakreno doba|bakrenog doba]] pronalaženi su u različitim dijelovima Hrvatske,<ref>{{cite journal|journal=Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog Zavoda|publisher=[[Sveučilište u Zagrebu]], Filozofski fakultet |issn=0473-0992|title=Study of the Neolithic and Eneolithic as reflected in articles published over the 50 years of the journal Opuscula archaeologica|pages=93–122|volume=30|issue=1|date=April 2008|author=Tihomila Težak-Gregl|access-date=15 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=34026}}</ref> ali se većina njih pronalazi u rječnim dolinama sjevernog kontinentalnog dijela zemlje, uključujući Slavoniju. Najznačajnije od tih kultura uključuju [[Starčevačka kultura|starčevačku kulturu]] čiji su artefakti otkriveni u blizini [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]] te su radiokarbonskim datiranjem procijenjene starosti od 6100–5200 godina prije nove ere,<ref>{{cite journal|journal=Prilozi Instituta Za Arheologiju U Zagrebu|publisher=Institute of Archaeology, Zagreb|issn=1330-0644|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=18453|volume=23|issue=1|date=April 2007|title=Novi radiokarbonski datumi rane starčevačke kulture u Hrvatskoj|trans-title= |language= |author1=Kornelija Minichreiter|author2=Ines Krajcar Bronić|access-date=6 June 2012}}</ref> [[Vučedolska kultura]] i [[Badenska kultura]].<ref>{{cite journal|journal=Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog Zavoda|publisher=[[Sveučilište u Zagrebu]], Filozofski fakultet |issn=0473-0992|title=The Kostolac horizon at Vučedol|pages=25–40|volume=29|issue=1|date=December 2005| author=Jacqueline Balen|access-date=15 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=26644}}</ref><ref>{{cite journal|journal=Opvscvla Archaeologica Radovi Arheološkog Zavoda|publisher=[[Sveučilište u Zagrebu]], Filozofski fakultet|issn=0473-0992|title=Prilog poznavanju neolitičkih obrednih predmeta u neolitiku sjeverne Hrvatske|trans-title=A Contribution to Understanding Neolithic Ritual Objects in the Northern Croatia Neolithic|language= hr|pages=43–48|volume=27|issue=1|date=December 2003|author=Tihomila Težak-Gregl|access-date=15 October 2011|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=8717}}</ref> Najveći broj artefakata povezanih s badenskom i vučedolskom kulturom pronađeno je u Podunavlju u blizini [[Vukovar]]a, [[Vinkovci|Vinkovaca]] i [[Osijek]]a. Badenska nalazišta u Slavoniji datirana su na 3600–3300,<ref name="Heritage-Baden">{{cite web|publisher=[[Ministarstvo kulture (Hrvatska)]]|url=http://www.bastina-slavonija.info/TematskeCjeline.aspx?id=75|title=Badenska kultura|trans-title=Baden culture|language=hr|access-date=6 June 2012}}</ref> a vučedolske na 3000–2500 godina prije nove ere.<ref name="Heritage-Vučedol">{{cite web|publisher=[[Ministry of Culture (Croatia)]]|url=http://www.bastina-slavonija.info/TematskeCjeline.aspx?id=8 |title=Vučedolska kultura|trans-title=Vučedol culture|language=hr|access-date=6 June 2012}}</ref> [[Željezno doba]] je ostavilo tragove kroz artefakte rane [[Iliri|ilirske]] [[Halštatska kultura|Halštatske kulture]] i [[Kelti|keltske]] [[Latenska kultura|Latenske kulture]].<ref>{{cite journal|journal=Prilozi Instituta Za Arheologiju U Zagrebu|publisher=Institut za arheologiju|issn=1330-0644|volume=19|issue=1|date=July 2002|trans-title= |title=Prilog poznavanju naseljenosti Vinkovaca i okolice u starijem željeznom dobu|language=hr|pages=79–100|author1=Hrvoje Potrebica|author2=Marko Dizdar|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=1560|access-date=15 October 2011}}</ref> Regiju su znatno nakon toga razdoblja naselili Iliri i druga plemena uključujući Panonce koji su kontrolirali najveći dio današnje Slavonije. Iako zbog je utjecaja vlažne kontinentalne klime i izostanka kamenih struktura broj ilirskih arheoloških nalaza znatno manji nego u područjima bližim [[Jadransko more|Jadranskom moru]], značajna otkrića pronađena su između ostalog na području [[Požeška dolina|Požeške doline]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4Nv6SPRKqs8C|author=John Wilkes|title=The Illyrians|year=1995|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|location=Oxford, UK|isbn=978-0-631-19807-9|pages=57|access-date=11 March 2012}}</ref> Panonci su sa [[Rimska Republika|Rimskom Republikom]] prvi put u kontakt došli 35 godine prije nove ere kada su Rimljani osvojili Segeticu na mjestu današnjeg [[Sisak|Siska]]. Rimska osvajanja okončana su 11. godine prije nove ere kada je osnovana i [[rimska provincija]] [[Ilirik]] koja je obuhvaćala područje Slavonije. Provincija je preimenovana u Pannoniju i podijeljena kroz sljedeća dva desetljeća.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6L49AAAAIAAJ|title=Pannonia and Upper Moesia|author=András Mócsy|publisher=[[Routledge]]|isbn= 978-0-7100-7714-1|year=1974|access-date=11 March 2012|pages=32–39}}</ref> ===Srednji vijek=== [[File:Medieval pozega.jpg|thumb|left|380px|Srednjovjekovna [[Požega (Hrvatska)|Požega]]]] Poslije raspada [[Zapadno Rimsko Carstvo|Zapadnog Rimskog Carstva]] koje je do tada obuhvaćalo područje suvremene Slavonije njezino je područje do kraja V. stoljeća postalo dio [[Ostrogotsko Kraljevstvo|Ostrogotskog Kraljevstva]]. Ipak, uprava nad ovim relativno rubnim područjem pokazalo se izazovnim te su [[Langobardi]] preuzeli sve veću ulogu u Panoniji u VI. stoljeću sve do okončanja i njihovog utjecaja 568. godine kada su u ovu regiju pristigli [[Obri]] i Slaveni koji su svoju kontrolu učvrstili do 582. godine.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6UbOtJcF8rQC|title=Becoming Slav, Becoming Croat: Identity Transformations in Post-Roman and Early Medieval Dalmatia|author=Danijel Dzino|publisher=[[Brill Publishers]]|year=2010|isbn=978-90-04-18646-0|access-date=11 March 2012}}</ref> Nakon propasti [[Avarski kaganat|Avarskog kaganata]] početkom IX. stoljeća panonski su Slaveni osnovali panonske kneževine koje su bile u vazalnom odnosu prema [[Franačka|Francima]]. Ugarski prodor u Europu preplavio je i doveo do kraja ovih kneževina dok je najistočniji dio Slavonije u IX. stoljeću vjerojatno bio pod vlašću [[Prvo Bugarsko Carstvo|Prvog Bugarskog Carstva]].<ref>{{cite book |last1=Alimov |first1=D. E. |title=Этногенез хорватов: формирование хорватской этнополитической общности в VII–IX вв. |language=ru |date=2016 |publisher=Нестор-История |location=[[Sankt Petersburg]] |isbn=978-5-4469-0970-4 |pages=303–305 |url=https://www.bulgari-istoria-2010.com/booksRu/D_Alimov_Ethnogenesis_of_the_Croats.pdf |access-date=12 December 2019 |archive-date=12 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212091547/https://www.bulgari-istoria-2010.com/booksRu/D_Alimov_Ethnogenesis_of_the_Croats.pdf |url-status=dead }}</ref> Prvi hrvatski kralj [[Tomislav (hrvatski kralj)|Tomislav]] je porazio Ugare i [[Bitka na Bosanskim visoravnima|bugarsku invaziju]] pri čemu je proširio utjecaj hrvatskih vladara ka sjeveru i Slavoniji.<ref name="Posavec">{{cite journal|journal=Radovi Zavoda Za Hrvatsku Povijest|volume=30|issue=1|issn=0353-295X|pages=281–290|title=Povijesni zemljovidi i granice Hrvatske u Tomislavovo doba|trans-title= |author=Vladimir Posavec|date=ožujak 1998|access-date= |url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=62779}}</ref> Srednjovjekovno je hrvatsko kraljevstvo svoj vrhunac doseglo u XI. stoljeću za vladavine [[Petar Krešimir IV|Petra Krešimira IV.]] (1058–1074) i [[Dmitar Zvonimir|Dmitra Zvonimira]] (1075–1089).<ref name="Margetić">{{cite journal|journal=Radovi Zavoda Za Hrvatsku Povijest|volume=29|issue=1|issn=0353-295X| title= Regnum Croatiae et Dalmatiae u doba Stjepana II |author=Lujo Margetić|date=siječanj 1997 |url= http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=76963}}</ref> Nakon smrti [[Stjepan II od Hrvatske|Stjepana II. od Hrvatske]] 1091. godine, pri čemu je nestala i dinastija [[Trpimirovići|Trpimirovića]], [[Ladislav I Sveti|Ladislav I. Sveti]] za sebe je preuzeo hrvatsku krunu. Otpor ovom zahtjevu dovela je do [[Bitka na Gvozdu|bitke na Gvozdu]] i početka [[Hrvatska u personalnoj uniji s Mađarskom|personalne unije Mađarske i Hrvatske]] 1102. godine sa vladarom [[Koloman]]om na prijestolju.<ref name="HR-HU-Heka">{{cite journal|journal=Scrinia Slavonica|issn=1332-4853|publisher=Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje|title= Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije|trans-title= |url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=68144|author= Ladislav Heka|date=2008|volume=8|issue=1|pages=152–173|access-date=}}</ref> U drugoj polovici XII. stoljeća područjem između Drave i Save upravljali su slavonski banovi koje je imanovao vladar. Od XIII. stoljeća drugi su banovi upravljali cijelim područjem središnje Hrvatske, zapadnih dijelova Slavonije i sjeverozapadom Bosne, na području gdje je nastao i entitet poznat kao [[Kraljevina Slavonija]] ({{lang-la|regnum Sclavoniae}}), dok je područje suvremene istočne Slavonije postalo sastavni dio Ugarske. Hrvatska i Slavonija su 1476. ujedinjene pod upravom zajedničkog bana, ali su odvojene sabore zadržale sve do 1558. godine.<ref>{{cite encyclopedia |title=Slavonija |encyclopedia=Hrvatska enciklopedija |year=2021 |last= |first= |publisher=Leksikografski institut Miroslav Krleža |location= |id= |url=https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=56610 |access-date=5. travnja 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230123011635/https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=56610 |date=2023-01-23 }}</ref> [[Stogodišnji hrvatsko-turski rat]] vodio je od 1493. godine u [[Krbavska bitka|krbavskoj]] i 1526. godine u [[Mohačka bitka|mohačkoj bitci]] do odlučujućih [[Osmansko Carstvo|osmanskih]] pobijeda. [[Ludovik II. Jagelović]] stradao je u mohačkoj bitci nakon čega je [[Habsburg]]ovac [[Ferdinand I., car Svetog Rimskog Carstva]] izabran za hrvatskog vladara na [[Cetinski sabor|Cetinskom saboru]] 1527. godine pod uvjetom da osigura odbranu od Osmalnija i uz poštovanje stečenih političkih prava.<ref name="Povijest-saborovanja">{{cite web|url=http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404|title=Povijest saborovanja |publisher=[[Sabor]]|access-date=18 October 2010|archive-date=28 April 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120428013806/http://www.sabor.hr/Default.aspx?sec=404}}</ref> Ovo je razdoblje svjedočilo porastu značaja domaćih velikaških obitelji kao što su bili [[Frankopani]] i [[Šubići]] pri čemu su brojni banovi izabrani iz ove dvije obitelji.<ref name="Font">{{cite journal|journal=Povijesni Prilozi|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=13778|issn=0351-9767|publisher=Hrvatski povjesni institut|date=July 2005|volume=28|issue=28|pages=7–22|author=Márta Font|title=Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku |access-date=}}</ref> Suvremeni grb Slavonije, kakav je sastavni dio [[Grb Hrvatske|grba Hrvatske]]<ref name="Arms-Act">{{cite news|newspaper=Narodne Novine|url=http://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/253505.html|language=hr|title=Zakon o grbu, zastavi i himni Republike Hrvatske te zastavi i lenti predsjednika Republike Hrvatske |date=21. prosinac 1990|access-date=19 November 2011}}</ref> potječe iz ovoga razdoblja i Slavoniji ga je dodijelio [[Vladislav II.]] 8. prosinca 1496. godine.<ref>{{cite web|publisher=[[Osječko-baranjska županija]]|url=http://www.obz.hr/hr/pdf/znamenjaWEB.pdf|title=The symbols of Osijek-Baranja County|page=44|year=2003|author=Davor Brunčić|access-date=2 April 2012}}</ref> ===Osmanska osvajanja=== [[File:Luka Ibrisimovic-Sokol.jpg|thumb|left|160px|upright|right|[[Luka Ibrišimović]] je poveo ustanak protiv Osmanlija u Požegi.<ref>{{cite web|publisher=[[Leksikografski institut Miroslav Krleža]]|work=Hrvatski Biografski Leksikon|title=Ibrišimović, Luka|language=hr|trans-title=|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=96|year=2005|author=Franjo Emanuel Hoško|access-date=2 April 2012|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314211216/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=96|url-status=dead}}</ref>]] Po okončanju Mohačke bitke Osmanlije su proširile svoje posjede u Slavoniji zauzimanjem [[Đakovo|Đakova]] 1536. i Požege 1537. godine pri čemu su porazili habsburšku vojsku koju je vodio [[Ivan Katzianer]] i koji je 1537. godine htio ponovno zauzeti Slavoniju u [[Gorjani]]ma. Do 1540. i [[Osijek]] se našao pod potpunom osmanskom kontrolom te je regularna osmanska uprava uspostavljena osnivanjem [[Požeški sandžak|Požeškog]], [[Pakrački sandžak|Pakračkog]] i [[Sremski sandžak|Sremskog sanžaka]]. Iste se godine Osmanlijama predala i [[Novska]], a 1541. osvojene su i [[Našice]], 1542. [[Orahovica]] i [[Slatina (Podravina)|Slatina]], 1543. [[Voćin]], [[Sirač]] a tek nakon 40 dana opsade i [[Valpovo]]. 1544. Osmanlije su osvojile [[Pakrac]]. Slabljenje neprijateljstava dovelo je do petogodišnjeg primirja 1547. godine pri čemu je granica privremeno stabilizirana, a [[Virovitica]] postala najznačajnija odbranbena utvrda protiv Osmanlija, a Požega centar osmanlijske Slavonije. Daljnje širenje ka zapadu predstavljalo je značajan izazov za [[Zagreb]] i ostatke Hrvatske i Ugarske što je potaklo Habsburgovce na dodatne napore u učvršćivanju odbrane. Godinu dana po okončanju primirja postignutog 1547. godine [[Ivan Lenković]] je osmislio sustav utvrda i stacioniranih trupa na graničnom području što je predstavljalo ranu fazu nastanka [[Hrvatska Vojna krajina|Hrvatske Vojne krajine]]. Osmanska osvajanja Slavonije okončana su kada je 1552. godine osvojena i Virovitica.<ref name="Mujadžević">{{cite journal|journal=Povijesni Prilozi|publisher=Croatian History Institute|issn=0351-9767|title=Osmanska osvajanja u Slavoniji 1552. u svjetlu osmanskih arhivskih izvora|language=hr|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=63160 |volume=36|issue=36|date=lipanj 2009|author=Dino Mujadžević|pages=89–107|access-date=}}</ref> Osmansko napredovanje prema Hrvatskoj nastavljeno je 1593. godine [[Bitka kod Siska|bitkom kod Siska]] koja je dovela do prvog značajnog osmanskog poraza i dugotrajnije stabilizacije granice. U vrijeme [[Veliki turski rat|Velikog turskog rata]] (1683–1698) Slavonija je oslobođena u razdoblju od 1684. i 1691. godine kada su Osmanlije napustili regiju. Ostankom Osmanlija u Bosni utvrđena je i današnja granica između Slavonije i Bosne na rijeci Savi.<ref name="Blagojević">{{cite journal|journal=Zbornik Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci|publisher=[[Sveučilište u Rijeci]]|issn=1846-8314|title=Zemljopisno, povijesno, upravno i pravno određenje istočne Hrvatske – korijeni suvremenog regionalizma|language=hr|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=63800 |volume=29|issue=2|date=prosinac 2008|author=Anita Blagojević|pages=1149–1180|access-date= }}</ref> [[Datoteka:Church of the All Saints - former mosque - Đakovo.jpg|mini|290px|Crkva svih svetih u Đakovu (originalno osmanska džamija).]] Osmansko-hrvatski ratovi doveli su do velikih demografskih promjena u Slavoniji pri čemu su iz Slavonije otišli preci današnjih [[Gradišćanski Hrvati|Gradišćanskih Hrvata]].<ref name="BurgenlandCro">{{cite web|publisher=Croatian Cultural Association in Burgenland|url=http://www.hkd.at/index.php?option=com_content&view=article&id=61&Itemid=102&lang=hr|language=hr|title=Povijest Gradišćanskih Hrvatov|trans-title= |access-date=17 October 2011|archive-date=14 November 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114132821/http://www.hkd.at/index.php?option=com_content&view=article&id=61&Itemid=102&lang=hr}}</ref> Muslimansko je stanovništvo na kraju turske vladavine činilo gotovo polovicu slavonskog stanovništva od kojih su velika većina bili lokalno slavensko stanovništvo ili useljenici iz Bosne ili [[Srbija|Srbije]], a tek iznimno i rijetko [[Turci]] ili [[Arapi]].<ref>Nihad Kulenović, 2016, Cross border cooperation between Baranja and Tuzla Region, http://baza.gskos.hr/Graniceidentiteti.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218132411/http://baza.gskos.hr/Graniceidentiteti.pdf |date=2020-02-18 }} #page=234</ref> U drugoj polovici XVI. stoljeća došlo je do asimilacije u Vlaško stanovništvo zbog privlačnosti privilegija koje je stekla ta zajednica.<ref> Karl Kaser, 1997, Slobodan seljak i vojnik: Rana krajiška društva, 1545-1754, https://books.google.hr/books/about/Slobodan_seljak_i_vojnik_Rana_kraji%C5%A1ka.html?id=eqR0PgAACAAJ&redir_esc=y #page= 93</ref> Kako bi se nadomjestilo velike demografske gubitke Habsburzi su započeli kolonizaciju Slavonije pri čemu su u regiju pozvali i [[Pravoslavlje|pravoslavno]] stanovništvo iz Bosne i Srbije koje je pružilo vojnu službu na području Vojne krajine. Doseljavanje [[Srbi|Srba]] u Slavoniju doseglo je vrhunac u razdoblju [[Velika seoba Srba|Velike seobe Srba]] 1690. i 1737–39. godine.<ref name="Indiana University Press">{{cite book|author1=[[John R. Lampe]]|author2=Marvin R. Jackson|title=Balkan economic history, 1550–1950: from imperial borderlands to developing nations|page= 62|publisher=[[Indiana University Press]]|year=1982|isbn=978-0-253-30368-4|url=https://books.google.com/books?id=OtW2axOSn10C|access-date=17 October 2011}}</ref> Najveći broj Srba naselio se na području istočne Slavonije pri čemu su Sremski Karlovci postali sjedište [[Karlovačka mitropolija|Srpske pravoslavne mitropolije]], a uskoro i kulturno i političko središte Srba do oslobođenja Srbije.<ref name="Banac2015">{{cite book|author=Ivo Banac|title=The National Question in Yugoslavia: Origins, History, Politics|url=https://books.google.com/books?id=Zf6tDwAAQBAJ|date=2015|publisher=Cornell University Press|isbn=978-1-5017-0194-8|page=38}}</ref> Dio doseljenika došao je i sa neudaljenih područja južno od Save iz Tuzle i sa Usore time nastavivši proces koji je započeo poslije 1521. godine. Početkom XVII. stoljeća vjerojatno je došlo do još jednog useljavanja oko 10,000 obitelji sa područja Kliškog sandžaka ili manje vjerojatno iz Bosanskog sandžaka.<ref>Nenad Moačanin, 2003, Požega i Požeština u sklopu Osmanlijskoga carstva : (1537.-1691.) http://baza.gskos.hr/cgi-bin/unilib.cgi?form=D1430506006{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} #page=35,40,80</ref> ===Habsburška monarhija i Austro-Ugarska=== [[File:Dvorac Pejačević. Našice.jpg|thumb|left|370px|Palača [[Pejačevići|Pejačevića]] u [[Našice|Našicama]].]] Područja oslobođena kroz potpisivanje [[Karlovački mir|Karlovačkog mira]] ušlo je kao dio Hrvatske u Ugarskoj pod Habsburšku vlast pri čemu je uz Unu, Savu i Dunav uspostavljena [[Slavonska vojna granica|Slavonska vojna krajina]]. Osijek je od Požege preuzeo ulogu upravnog i vojnog središta nove [[Kraljevina Slavonija|Kraljevine Slavonije]].<ref name="Blagojević"/> 1830-e i 1840-e svjedočile su porastu romantičarskog nacionalizma u obliku [[Ilirski pokret|Ilirskog pokreta]] koji je zagovarao [[Južni Sloveni|južnoslavensko]] ujedinjenje. Pokret se usmjerio na stvaranje zajedničkog standardnog jezika kao kontrateže [[Mađarski jezik|mađarskom jeziku]] i promociji hrvatske književnosti i kulture.<ref name="CRIS-Stančić">{{cite journal|journal=Cris: časopis Povijesnog društva Križevci|issn=1332-2567|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=80164|author=Nikša Stančić|title=Hrvatski narodni preporod – ciljevi i ostvarenja|trans-title=Croatian National Revival – goals and achievements|pages=6–17|volume=10|issue=1|date=February 2009|access-date=7 October 2011|language=hr}}</ref> Kada su predstavnici Hrvatske za vrijeme [[Mađarska revolucija 1848.|Mađarske revolucije 1848.]] stali na reakcionarnu austrijsku stranu ban [[Josip Jelačić]] je u značajnoj mjeri pomogao u pobjedi nad revolucijom što je dovelo i do jačanja germanizacije.<ref name="Ante Čuvalo 2008 13–27">{{cite journal|journal=Review of Croatian History|publisher=Croatian Institute of History|issn=1845-4380|volume=4|issue=1|date=December 2008|author=Ante Čuvalo|title=Josip Jelačić – Ban of Croatia|pages=13–27|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=77559|access-date=17 October 2011}}</ref> Do 1860-ih promašaj te politike postao je vidljiv kada je 1867. godine došlo i do [[Austro-ugarska nagodba|Austro-ugarske nagodbe]] i stvaranja personalne unije između [[Austrijsko Carstvo|Austrijskog Carstva]] i Kraljevine Ugarske. Nagodba je (izuzev Dalmacije) status Hrvatske i Slavonije ostavila Ugarskoj za rješavanje u okviru [[Zemlje Krune Svetog Stjepana|Zemalja Krune Svetog Stjepana]] što je riješeno postizanjem [[Hrvatsko-ugarska nagodba|Hrvatsko-ugarske nagodbe]] kada je nestala Kraljevina Slavonija kroz stvaranje [[Kraljevina Hrvatska i Slavonija|Kraljevine Hrvatske i Slavonije]].<ref>{{cite web|url=http://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/nagodba1.htm|title=Constitution of Union between Croatia-Slavonia and Hungary|publisher=H-net.org|access-date=16 May 2010}}</ref> Nakon što je Austro-Ugarska poslije Berlinskog sporazuma iz 1878. godine okupirala [[Bosna i Hercegovina (Austro-Ugarska)|Bosnu i Hercegovinu]] ukinuta je i Vojna krajina koja je 1881. godine ušla u sastav Hrvatske i Slavonije.<ref>{{cite journal|journal=Zbornik Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci|issn=1330-349X|publisher=[[Sveučilište u Rijeci]]|url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=39787|author=Ladislav Heka|title=Hrvatsko-ugarska nagodba u zrcalu tiska|volume=28|issue=2|date=December 2007|access-date=10 April 2012|pages=931–971}}</ref><ref name="Dubravica">{{cite journal|journal=Politička Misao|issn=0032-3241|publisher=[[Sveučilište u Zagrebu]] |title=Političko-teritorijalna podjela i opseg civilne Hrvatske u godinama sjedinjenja s vojnom Hrvatskom 1871.-1886. |url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=38709&lang=en|author=Branko Dubravica|pages=159–172|volume=38|issue=3|date=January 2002|access-date=10 April 2012}}</ref> ===Jugoslavija=== Nakon raspada [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarske]], Slavonija postaje dio [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], gdje je od [[1929]]. dio [[Savska banovina|Savske banovine]]. Za vrijeme [[2. svjetski rat|2. svjetskog rata]] spada u njemačku okupacijsku zonu [[NDH|Nezavisne Države Hrvatske]], a nakon rata postaje dio Socijalističke Republike Hrvatske, unutar [[SFRJ]]. Nakon što je Hrvatska proglasila nezavisnost [[1991]]., Srpsko stanovništvo osnovalo je vlastitu državu od dijelova istočne i zapadne Slavonije. Istočni dio je nazvan Srpska autonomna oblast Slavonija, Baranja i zapadni Srem, a sadržavala je područja istočno od [[Osijek]]a, [[Vinkovci|Vinkovaca]] i sjeveroistočno od [[Županja|Županje]] (cijela [[Baranja]], gradovi [[Vukovar]] i [[Ilok]]). Zapadni dio sadržavao je područje oko sela [[Okučani]] i veći dio planine [[Psunj]]. U svibnju [[1995]]. Zapadna regija je vraćena Hrvatskoj nakon vojne [[Operacija Bljesak|operacije Bljesak]]. Istočna regija je predana mirovnoj misiji Ujedinjenih Naroda ([[UNTAES]]) [[1996]]., a [[1998]]. vraćena je Hrvatskoj. == Gospodarstvo == [[Datoteka:Jutro u Slavoniji.gif|thumb|left|420px|Jutro u Slavoniji]] Na poljoprivrednim površinama uzgajaju se većinom [[žitarice]] ([[pšenica]] i [[kukuruz]]), [[industrijsko bilje]] ([[šećerna repa]], uljarice, krmno bilje i [[duhan]]), te u nešto manjoj mjeri [[voće]] ([[jabuka|jabuke]], [[kruška|kruške]], [[šljiva|šljive]]). U istočnom dijelu razvijeno je i [[vinogradarstvo]]. U [[stočarstvo|stočarskoj proizvodnji]] prevladava [[govedarstvo]] i [[svinjogojstvo]]. Razvijeno je i [[ribnjačarstvo]]. Slavonske [[šuma|šume]] pružaju važan izvor drvne građe (posebno visokokvalitetni [[hrast lužnjak]]). Iskorištavanje [[šuma]], koje je započelo još sredinom 19. stoljeća, i danas je vrlo aktivno, ali zbog nerazvijenosti procesa obrade, ne predstavlja posebno profitabilnu gospodarsku granu. == Turizam == [[Datoteka:Tree in the sun.jpg|thumb|right|400px|Drvo na polju]] [[Datoteka:Tree in fog.JPG|thumb|right|400px|Drvo na polju u magli]] Zahvaljujući brojnim riječicama i potocima, očuvanim šumama, sačuvan je tradicionalni [[lov]]ni i [[ribolov]]ni turizam, te seoski turizam. Slavonija i Baranja su idealne destinacije za turiste koji žele provesti odmor u miru i tišini, daleko od gradskih gužvi. Slavoniju okružuju tri rijeke: [[Sava]], [[Drava]] i [[Dunav]] tvoreći prostor iznimne ljepote s bogatim šumama, pašnjacima i brežuljcima. U Slavoniji su brojni dvorci i ljetnikovci koji su nekad pripadali bogatim obiteljima, te daju posebnu draž ovom dijelu Hrvatske. Najveći grad u Slavoniji je Osijek, smješten na rijeci Dravi, predstavlja zanimljivu turističku destinaciju s brojnim parkovima, kulturnim spomenicima i brojnim zabavnim sadržajima. [[Baranja]] je prirodno najbolje izdvojena cjelina. Prostire se između Drave, Dunava i granice sa Mađarskom. Na mjestu gdje se spajaju rijeke Dunav i Drava, priroda je napravila osobit fenomen Park prirode [[Kopački rit]]. Kopački rit bogat je životinjskim i biljnim svijetom. [[1967.]] god. proglašen je parkom prirode, a uže područje zoološkim rezervatom. Veća mjesta na području Slavonije i Baranje su: Osijek, Vukovar, Vinkovci, Slavonski brod, Požega, Daruvar, Nova Gradiška, Kutjevo, Županja, Đakovo, Našice, Virovitica. Većina smještaja su pansioni sa apartmanima i sobama ili hoteli. Glavna turistička ponuda Slavonije i Baranje bazirana je na [[lovni turizam|lovnom turizmu]], ribolovu, te [[seoski turizam|seoskom turizmu]] tj. agroturizmu. == Stanovništvo == Većina stanovništva su [[Hrvati]], dok su [[Srbi]] najveća nacionalna manjina. Podaci su iz popisa stanovništva [[2001]]. === Etnički sastav po županijama === * [[Virovitičko-podravska županija|Virovitičko-podravska]]: 89,47% [[Hrvati]], 7,08% [[Srbi]], 0,27% [[Mađari]], 0,25% [[Albanci]], 0,10% [[Česi]] * [[Osječko-baranjska županija|Osječko-baranjska]]: 83,89% [[Hrvati]], 8,73% [[Srbi]], 2,96% [[Mađari]], 0,65% [[Slovaci]], 0,30% [[Romi]], 0,29% [[Nijemci]], 0,26% [[Albanci]], 0,15% [[Slovenci]], 0,12% [[Bošnjaci]], 0,11% [[Crnogorci]] * [[Požeško-slavonska županija|Požeško-slavonska]]: 88,68% [[Hrvati]], 6,54% [[Srbi]], 0,92% [[Talijani]], 0,90% [[Česi]], 0,26% [[Mađari]], 0,17% [[Albanci]], 0,14% [[Slovaci]] * [[Brodsko-posavska županija|Brodsko-posavska]]: 93,98% [[Hrvati]], 3,02% [[Srbi]], 0,33% [[Romi]], 0,21% [[Bošnjaci]], 0,18% [[Ukrajinci]], 0,16% [[Albanci]] * [[Vukovarsko-srijemska županija|Vukovarsko-srijemska]]: 78,27% [[Hrvati]], 15,45% [[Srbi]], 1,00% [[Mađari]], 0,88% [[Rusini]], 0,65% [[Slovaci]], 0,56% [[Bošnjaci]], 0,24% [[Albanci]], 0,23% [[Ukrajinci]] === Najveći gradovi === # [[Osijek]] 114.616 # [[Slavonski Brod]] 64.612 # [[Vinkovci]] 35.912 # [[Vukovar]] 31.670 # [[Đakovo]] 30.092 # [[Požega (Hrvatska)|Požega]] 28.201 # [[Virovitica]] 22.618 # [[Našice]] 17.320 # [[Županja]] 16.383 # [[Nova Gradiška]] 15.833 == Poznati Slavonci == {{Div col|colwidth=24em}} * [[Željka Antunović]] * [[Mijo Babić]] * [[Stjepan Babić]] * [[Borna Barišić]] * [[Slavko Bjelajac]] * [[Dobriša Cesarić]] * [[Bela Čikoš Sesija]] * [[Adof Danhelovsky]] * [[Ivan Dečak]] * [[Stanija Dobrojević]] * [[Jelena Dokić]] * [[Robert Domani]] * [[Miroslav Feldman]] * [[Ivan Filipović]] * [[Josip Frank]] * [[Branimir Glavaš]] * [[Siniša Glavašević]] * [[Josip Hamm]] * [[Franjo Hanaman]] * [[August Harambašić]] * [[Andrija Hebrang (stariji)|Andrija Hebrang]] * [[Vladimir Herzog]] * [[Luka Ibrišimović]] * [[Antun Kanižlić]] * [[Matija Petar Katančić]] * [[Bratoljub Klaić]] * [[Vilim Korajac]] * [[Snježana Kordić]] * [[Jadranka Kosor]] * [[Josip Kozarac]] * [[Ivan Krajačić]] * [[Franjo Krežma]] * [[Franjo Kuhač]] * [[Izidor Kršnjavi]] * [[Stjepan Lahovsky]] * [[Dragutin Lerman]] * [[Danijel Ljuboja]] * [[Ksenija Marinković]] * [[Božidar Maslarić]] * [[Antun Gustav Matoš]] * [[Branko Mešeg]] * [[Stipe Mesić]] * [[Ivan Meštrović]] * [[Siniša Mihajlović]] * [[Milutin Milanković]] * [[Savo Milošević]] * [[Emilio Milutinović]] * [[Adolf Mošinsky]] * [[Oscar Nemon]] * [[Zaharije Orfelin]] * [[Armin Pavić]] * [[Pavao Pavličić]] * [[Matko Peić]] * [[Dora Pejačević]] * [[Vaso Pelagić]] * [[Branko Radičević]] * [[Matija Antun Relković]] * [[Josip Runjanin]] * [[Leopold Ružička]] * [[Vladimir Šeks]] * [[Ferdo Šišić]] * [[Miroslav Škoro]] * [[Kićo Slabinac]] * [[Hrvoje Šošić]] * [[Fabijan Šovagović]] * [[Peja Stojaković]] * [[Patrijarh srpski Pavle|Gojko Stojčević]] * [[Josip Juraj Strossmayer]] * [[Davor Šuker]] * [[Sava Šumanović]] * [[Dragutin Tadijanović]] * [[Franz von Teck]] * [[Josip Eugen Tomić]] * [[Donna Vekić]] * [[Grigor Vitez]] * [[Ante Vukasović]] * [[Adolf Waldinger]] * [[Domagoj Vida]] {{div col end}} == Povezano == * [[Panonska nizija]] * [[Vojvodina]] * [[Transilvanija]] {{Commonscat|Slavonia}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Bibliografija == {{refbegin}} * [https://enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=56610 Slavonija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230123011635/https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=56610 |date=2023-01-23 }}. [[Hrvatska enciklopedija (LZMK)|Hrvatska enciklopedija]], mrežno izdanje. [[Leksikografski zavod Miroslav Krleža]], 2021. Pristupljeno 8. 2. 2023. {{refend}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Slavonija| ]] [[Kategorija:Hrvatske regije]] [[Kategorija:Geografija Hrvatske]] i6pb1rb01k4206huamknr8qki64txbl Vuk Stefanović Karadžić 0 19777 42652910 42554039 2026-07-11T00:12:54Z Inokosni organ 160059 42652910 wikitext text/x-wiki {{Preusmeri|Vuk Karadžić}} {{Infokutija pisac | ime = Vuk Stefanović Karadžić<br>{{small|Вук Стефановић Караџић}} | slika = VukKaradzic.jpg | širina_slike = | opis = | ime_po_rođenju = | datum_rođenja = [[6. novembra]] [[1787.]] | mjesto_rođenja = {{flagicon|SRB}} [[Tršić (Loznica)|Tršić]], kod [[Loznica|Loznice]], [[Srbija]]<br>{{small|(tada {{flag|Osmansko Carstvo|1793}})}} | datum_smrti = [[7. veljače]] [[1864.]] | mjesto_smrti = {{flagicon|AUT}} [[Beč]], [[Austrija]]<br>{{small|(tada {{flag|Austrijsko Carstvo}})}} | počivalište = [[Saborna crkva u Beogradu|Saborna crkva]]<br>{{small|{{flagicon|SRB}} [[Beograd]], [[Srbija]]}} | pseudonim = | državljanstvo = | rodbina = | supružnik = Anna Maria Kraus | partner = | djeca = | obrazovanje = | alma_mater = | zanimanje = filolog, lingvist, pisac | period = | jezik = [[srpski jezik]] | pokret = [[romantizam]]<br>([[srpski narodni preporod]]) | žanr = | znamenita_djela = <div> * ''Pismenica serbskoga jezika'' (1814) * ''Srpske narodne pjesme'' (1814-1815) * ''[[Kovčežić za istoriju, jezik i običaje Srba sva tri zakona|Kovčežić]]'' ([[1849.]]) </div> | nagrade = | uticaj_od = | uticaj_na = | potpis = | website = }} '''Vuk Stefanović Karadžić''' ([[Tršić (Loznica)|Tršić]], kod [[Loznica|Loznice]], [[1787.]] – [[Beč]], [[1864.]]) bio je srpski filolog, antropolog, književnik i najznačajniji srpski lingvista [[19. vek]]a. Njegovim književnim radom počinje sezona [[romantizam|romantizma]] u [[Kneževina Srbija|Srbiji]], na čemu se uostalom tvori narodna svest i savremena književnost u novoj državi.<ref name="Deretic 1986 p">{{Harvnb|Deretic|1986|p=}}</ref> Reformama koje je načinio [[srpski jezik|srpskom jeziku]] uveden je fonetski pravopis, standardizovan pravopis [[srpskohrvatska azbuka|ćirilice]], te je u prednost narodnome jeziku [[srpskoslovenski jezik|srpskoslovenski]] potisnut iz upotrebe. Pisac je prvog rečnika srpskog jezika (''[[Srpski rječnik]]'') i sakupljač narodnih priča i pesama. Jedan je od glavnih predvoditelja [[Bečki književni dogovor|Bečkog književnog dogovora]] kojime je udaren temelj zajedničkom [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]]. == Život == Rođen je [[6. 11.|6. novembra]]{{efn|Njegov datum rođenja je 6. novembar 1787 ili 26. oktobar 1787. po starom [[Julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]].}} [[1787.]] u [[Tršić (Loznica)|Tršić]]u kod [[Loznica|Loznice]] u porodici u kojoj su deca umirala, pa je po narodnom običaju dobio ime [[Vuk]] kako mu [[Vještičarstvo|veštice]] ne bi naudile. Otac mu je bio Stefan Karadžić, a majka Jegda Zrnić. Karadžići potiču iz plemena Drobnjaci<ref name="Novakovic 1871 221">{{Harvnb|Novakovic|1871|p=221}}</ref> i u Tršić su doselili iz [[Stara Hercegovina|stare Hercegovine]]<ref name="Deretic 1986 p"/> (iz [[Šavnik]]a u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]) oko [[1737.]] za vreme [[Rusko-turski rat (1735–1739)|Austro–turskog rata]]<ref name="Novakovic 1871 221"/>. Njihovu kuću u Tršiću, naselje tada pod [[Osmansko Carstvo|osmanskom]] vlašću, Turci su spaljivali 12 puta. Pisanje i čitanje je naučio od rođaka Jevte Savića{{efn|Jevta Savić Čotrić ([[Tršić (Loznica)|Tršić]], oko [[1767.]] — [[Šabac]], [[1820]]/[[1821]])}}, koji je bio jedini pismen čovek u kraju. Prvo obrazovanje je stekao u [[Loznica|Loznici]], a kasnije je nastavio u [[Manastir Tronoša|manastiru Tronoši]]. Kako ga u manastiru nisu učili, nego terali da čuva stoku, otac ga je vratio kući. Tokom [[1804]], na početku [[Prvi srpski ustanak|Prvog srpskog ustanka]], Vuk je bio pisar kod cerskog hajdučkog [[harambaša|harambaše]] [[Đorđe Ćurčija|Đorđa Ćurčije]]. Ne uspevši da se upiše u [[Karlovačka gimnazija|Karlovačku gimnaziju]]<ref>{{sr}} {{cite web |url=http://sremskikarlovci.rs/istorija/|title= Opština Sremski Karlovci: Istorija|last= |first= |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote=}}</ref>{{efn|Karlovačka gimnazija u [[Sremski Karlovci|Sremskim Karlovcima]] je druga najstarija srednoškolska ustanova u Srbiji. Tada je bila jedna od glavnih opcija za više obrazovanje u celoj zemlji.}}, jer su procenili da je bio već prestar za upis<ref>{{sr}} {{cite web |url=https://www.vreme.com/dodatno/koreni-obrazovanja-u-srbiji/|title= Koreni obrazovanja u Srbiji|last= |first= |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote=}}</ref>, jedno vreme je proveo u tamošnjoj bogosloviji, gde je kao profesor radio [[Lukijan Mušicki]], pa je otišao u [[Petrinja|Petrinju]] gde je učio [[nemački jezik]].<ref name="Biografija">{{sh}} {{cite web |url=https://www.biografija.org/knjizevnost/vuk-stefanovic-karadzic/ |title=Biografija: Vuk S. Karadžić |last= |first= |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote=}}</ref> Zatim će mladi Karadžić otputovati u [[Beograd]] da bi upoznao čuvenog [[Dositej Obradović|Dositeja Obradovića]], svog voljenog [[Prosvetiteljstvo|prosvetitelja]]. Ovaj je ga grubo oterao, što je razočaralo mladića koji je stoga otišao u [[Opština Osečina|Jadar]] gde je počeo da radi kao [[pisar]] kod vojvode [[Jakov Nenadović|Jakova Nenadovića]]. Ipak kada je [[Dositej Obradović|Obradović]] otvorio Veliku školu u [[Beograd]]u ([[1808]]), Vuk je se vratio da bi postao njen đak, mada je ubrzo oboleo i otišao na lečenje u [[Novi Sad]], pa u [[Pešta|Peštu]] gde konačno nije uspeo da izleči bolesnu nogu, koja je ostala zgrčena tako da je od tada morao se služiti štapom do kraja života<ref name="Novakovic 1871 221-222">{{Harvnb|Novakovic|1871|p=221-222}}</ref>. Vratio se u Srbiju [[1810.]] godine. Za neko kraće vreme je u Beogradu radio kao [[učitelj]] u osnovnoj školi, da bi sa Jevtom Savićem prešao u [[Negotin|Negotinsku krajinu]] i tamo obavljao činovničke poslove: služio je kao upravitelj u [[Брза Паланка|Brzoj Palanci]] (1812/13) pod [[Karađorđe]]m<ref>{{Harvnb|Novakovic|1871|p=222}}</ref>. Kada je [[1813.]] [[Prvi srpski ustanak|ustanak]] propao, sa porodicom je prešao u [[Zemun]] i zatim ubrzo izbegao u [[Beč]]. U [[Beč]]u je upoznao [[Jernej Kopitar|Jerneja Kopitara]], koji je bio bibliotekar i upravnik [[Austrijska nacionalna biblioteka|Bečke dvorske biblioteke]] pod vladom cara [[Franz II od Svetog Rimskog Carstva|Franca II.]] i njihov susret će radikalno promeniti Vukov život. Kopitar je kroz vrijeme postao glavni austrijski [[cenzor]] i bio je vrlo uticajna osoba u književnom životu Beča. U Karadžiću je on prepoznao pravu osobu koja bi mogla «učini kraj dotadašnjem haosu» u srpskoj literaturi<ref name="Deretic 1986 p"/>, dakle neki vid borbenog, strastvenog i žestokog [[Prosvetiteljstvo|prosvetitelja]], i stoga mu je dalje pomagao u ostvarenju njegovog nacrta. Isto u Beču Vuk je upoznao [[Dimitrije Davidović|Dimitrija Davidovića]] i [[Dimitrije Frušić|Dimitrija Frušića]]<ref name="Novakovic 1871 221-222"/>, koji su onda počeli izdavati „Srpske novine”<ref name="Novakovic 1871 221-222"/>. Vuk je započeo svoj rad na reformi jezika i pravopisa i uvođenju narodnog jezika u književnost, nastavljajući tako proces obnove u [[Srpski jezik|srpskom jeziku]] koji su pokrenuli [[Avram Mrazović]] i [[Dositej Obradović]]. Godine [[1814.]] je u Beču objavio zbirku narodnih pesama koju je nazvao ''Mala prostonarodna slaveno-serbska pjesnarica''. Iste godine je objavio ''Pismenicu serbskoga jezika po govoru prostoga naroda napisanu'', prvu gramatiku srpskog jezika na narodnom govoru. [[1815.]] godine je izdao drugu zbirku narodnih pesama pod imenom ''Narodna serbska pesnarica''. Iste godine [[1815.]] počinje Vukov angažman u srpskoj književnosti kada objavljuje kritiku odnosno napad na romane ''Usamljeni junoša'' (1810) i ''Ljubomir u Jelisijumu'' (1814) [[Milovan Vidaković|Milovana Vidakovića]].<ref name="Deretic 1986 p"/> Vuk je Vidakoviću prvenstveno zamerio izveštačeni stil, dalek od ideala jednog novog pojednostavljenog pisma i od jednog književnog jezika zasnovanog na govornom srpskom jeziku koji bi konačno bio oslobođen od ovisnosti na ruskoslovenske i druge vanjske uticaje. Zbog problema sa [[Miloš Obrenović|knezom Milošem Obrenovićem]] bilo mu je zabranjeno da štampa knjige u Srbiji, a i u austrijskoj državi. Svojim radom je stekao prijatelje i pomoć u [[Rusko Carstvo|Rusiji]], gde je dobio stalnu penziju [[1826]]. godine. Nastavio je takođe svoj rad na književnoj kritici, objavljujući više članaka pod pseudonimom na Danici<ref>{{Harvnb|Novakovic|1871|p=225}}</ref>. Bio je dobro poznat u inostranstvu i družio je se sa [[Jacob Grimm|Jakobom Grimom]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.academia.edu/9267042 |title=The Cultural Collaboration between Jacob Grimm and Vuk Karadžić. A fruitful Friendship Connecting Western Europe to the Balkans |last=Selvelli |first=Giustina |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote=}}</ref> [[Johann Wolfgang von Goethe|Goetheom]] i istoričarom [[Leopold von Ranke|Rankeom]]<ref name="Deretic 1986 p"/>. Karadžić je bio primarni izvor za Rankeovo delo ''Die serbische Revolution''<ref name="Biografija"/><ref name="WGW">{{de}} {{cite web |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Vuk_Stefanovi%C4%87_Karad%C5%BEi%C4%87 |title=Wien Geschichte Wiki: Vuk Stefanović Karadžić |last= |first= |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote=}}</ref> (Srpska revolucija), napisano [[1829.]] godine. Oženio je [[1816.]] Anna Mariju Kraus<ref name="Najzena">{{sr}} {{cite web |url=https://www.najzena.rs/porodica/vesti/5149/tuzna-prica-zene-vuka-stefanovica-karadzica-sama-je-sahranila-skoro-svu-decu-ona-nikako-nije-volela-srbiju-a-njena-pisma-govore-i-zasto/vest |title=Tužna priča žene Vuka Stefanovića Karadžića |last= |first= |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote= |archive-date=2021-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228204736/https://www.najzena.rs/porodica/vesti/5149/tuzna-prica-zene-vuka-stefanovica-karadzica-sama-je-sahranila-skoro-svu-decu-ona-nikako-nije-volela-srbiju-a-njena-pisma-govore-i-zasto/vest |url-status=dead }}</ref>{{efn|Anna Maria Kraus (1798–1876), ćerka austrijskog trgovca. Annina majka je bila Vukova stanodavka u prvim bečkim godinama.<ref name="Najzena"/>}}, austrijanku iz Beča. Vuk i Anna su imali nesrećan brak, neki autori kažu da je Vuk bio 11 godina odvojen od porodice,<ref name="Najzena"/> imali su puno dece, ali samo dvoje je preživelo prve godine života, Viljemina «Mina»{{efn|Viljemina Karadžić (1828-1894), udala se Aleksi Vukomanoviću. Imala jednog sina (Janko Vukomanović 1859-1878) i umrla u Beču.}} i Dimitrije{{efn|Dimitrije Karadžić (1836-1883), postao inženjer, umro u [[Sankt Peterburg|Sankt-Petersburgu]].}}. Jedan treći sin, Sava Karadžić, o kojem se kaže da je bio jako nadaren, umro je u 17. godini života, dok kćer Ruža je umrla u svojoj 18. godini.<ref name="Najzena"/> {{izdvojeni citat|Piši kao što govoriš, čitaj kako je napisano.|Glavno načelo Karadžićeve reforme}} [[Datoteka:1836 pre-reform Serbian transcript.png|thumb|450px|Transkript ručno zapisane beleške iz 1836. godine, pre reformi u pisanju [[vernakular|narodnog jezika]] - pri dnu su potpisi troje svedoka, svaki pisan svojim pravopisnim standardom]] Jedan od najzanimljivijih Vukovih nacrta su ''Srpske narodne pesme'' na kojim je besprekorno radio dugim godinama i koje je objavio [[1823.]] u [[Leipzig]]u, da bi u novim izdanjima delo proširio i lepše uredio [[1824.]] i [[1833.]]<ref name="Novakovic 1871 221-222"/> U proleće [[1831.]] godine je imenovan za predsednika „Beogradskog Sjedinjenja Magistrata i Suda” (29. marta 1831), što se u današnjim terminima smatra [[Gradonačelnik Beograda|gradonačelnikom Beograda]].<ref>{{sh}} {{cite web |url=https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:396042-Vuk-Karadzic-bio-gradonacelnik-Beograda|title= Vuk Karadžić bio gradonačelnik Beograda|last= |first= |date= |website= |publisher= |accessdate=15. 07. 2022 |quote=}}</ref> Godine [[1847.]] na srpskom književnom prostoru su objavljena dela nekih književnika ([[Đura Daničić|Daničićev]] ''Rat za srpski jezik'', ''Pesme'' [[Branko Radičević|Radičevića]], i delomično [[Petar II Petrović Njegoš|Njegošev]] ''Venac'') koji su zapravo pratioci Vukovog pravca, zajedno sa Vukovim prevodom [[Novi zavjet|Novog zaveta]]. To je bio njegov prvi veliki uspeh, mada su njegove ideje bile marginalne i nepopularne jer je imao mnogo protivnika i neprijatelja u Srbiji. Posle [[Revolucija 1848–1849.|velike narodne revolucije]] ([[1848]]), nacionalna borba malih naroda je postala sve jači ideal u političkim i književnim europskim krugovima, posve kod progresivne i liberalne levice. U martu [[1850.]] jedna mala grupa srpskih ([[Đuro Daničić|Daničić]]), hrvatskih ([[Ivan Mažuranić|Mažuranić]]) i slovenskih ([[Franc Miklošič|Miklošič]]) intelektualaca je se sastala zajedno sa Karadžićem u Beču da bi razgovarala o mogućnosti jednog zajedničkog [[Srpskohrvatski jezik|serbsko/horvatskog jezika]], na čemu se temelji dokument poznat kao [[Bečki književni dogovor]].{{efn|Potpisnici [[Bečki književni dogovor|Bečkog književnog dogovora]]: [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], [[Dimitrija Demeter]], [[Ivan Mažuranić]], [[Vinko Pacel]], [[Stjepan Pejaković]], Vuk Stefanović Karadžić, [[Đuro Daničić]] i [[Franc Miklošič]].}} <br/> Vukova reforma će biti priznata za zvanični književni jezik u Srbiji [[1868]], četiri godine nakon njegove smrti. [[Ljudevit Gaj|Gaj]] će umreti [[1872]], dok će [[Ivan Mažuranić|Mažuranić]] pre svoje smrti ([[1890]]) postati [[Ban|hrvatski ban]] (1873–1880) u [[Austro-Ugarska|Austro-ugarskom carstvu]] i tako ostaviti dubok trag u hrvatskoj kulturi, tako na književno-jezičnom nivou (tzv. ''[[Hrvatski vukovci]]'') kako i u društveno-političkoj raspravi. Vuk Karadžić je umro [[6. 2.|6. februara]] [[1864]], popodne, u [[Beč]]u{{efn|Vuk Karadžić je preminuo «u Traunovoj kući, u Marokanskoj ulici, u Landštrasima». Danas ta adresa je: Marokkanergasse 3, 1030 Wien, u okrugu (''Bezirk'') Landstraße.}} u svojoj 76. godini. Malo se zna o uzrocima i okolnostima, jer su slaba direktna svedočenja. Njegov prah<ref name="Deretic 1986 p"/> je prenešen u [[Beograd]] [[1897]]. godine i sa velikim počastima sahranjen u porti [[Saborna crkva u Beogradu|Saborne crkve]], pored [[Dositej Obradović|Dositeja Obradovića]]. == Reforma ćirilice == {{main|Vukova ćirilica}} Iz staroslovenske azbuke Vuk je uzeo sledeća 24 slova: {| cellpadding=4 style="font-size:larger; text-align:center;" class="Unicode" |- | '''А а''' || '''Б б''' || '''В в''' || '''Г г''' || '''Д д''' || '''Е е''' || '''Ж ж''' || '''З з''' |- | '''И и''' || '''К к''' || '''Л л''' || '''М м''' || '''Н н''' || '''О о''' || '''П п''' || '''Р р''' |- | '''С с''' || '''Т т''' || '''У у''' || '''Ф ф''' || '''Х х''' || '''Ц ц''' || '''Ч ч''' || '''Ш ш''' |} Njima je dodao: '''Ј ј''', '''Љ љ''', '''Њ њ''', '''Ћ ћ''', '''Ђ ђ''' i '''Џ џ''', a izbacio: {| cellpadding=4 style="font-size:larger; text-align:center;" class="Unicode" |- | '''Ѥ ѥ''' (је) || '''Ѣ, ѣ''' (јат) || '''І ї''' (и) || '''Ы ы''' (и) || '''Ѵ ѵ''' (и) || '''Ѹ ѹ''' (у) || '''Ѡ ѡ''' (о) || '''Ѧ ѧ''' (ен) || '''Я я''' (ја) |- | '''Ю ю''' (ју) || '''Ѿ ѿ''' (от) || '''Ѭ ѭ''' (јус) || '''Ѳ ѳ''' (т) || '''Ѕ ѕ''' (дз) || '''Щ щ''' (шч) || '''Ѯ ѯ''' (кс) || '''Ѱ ѱ''' (пс) || '''Ъ ъ''' (тврди полуглас) || '''Ь ь'''(меки полуглас) |} == Filološki rad == [[Datoteka:Diploma Vuku Karadžiću za počasnog građanina Zagreba 1861.jpg|thumb|300px|Diploma Vuka Karadžića po imenovanju za počasnog građanina [[Zagreb]]a, 1861. godine]] U prvoj polovini [[19. vek]]a, uz pomoć tadašnjih vrhunskih filologa, kao što su [[braća Grim]] i [[Austro-Ugarska|austrijskih]] vlasti koje je predstavljao [[Jernej Kopitar]], Vuk Stefanović Karadžić je reformisao [[srpski jezik|srpsku]] [[pismo|ortografiju]] i [[pravopis]], praveći veliki rez između dotadašnje [[slavenosrpski jezik|slavenosrpske]] kulture i novog [[standardni jezik|standarda]]. Karadžićeva kapitalna dela, među kojima se ističu prvo izdanje ''[[Srpski rječnik|Srpskog rječnika]]'' ([[1818]]), drugo, znatno prošireno ([[1852]]), te prevod ''[[Novi zavet|Novoga zavjeta]]'' (1847), postavili su temelje za [[savremeni standardni srpski jezik]], a znatno su uticala i na oblik [[savremeni standardni hrvatski jezik|savremenog standardnog hrvatskog jezika]], ponajviše u fazi hrvatskih vukovaca ili [[mladogramatičari|mladogramatičara]]. Osnovna načela Karadžićeve reforme se mogu sažeti u tri tačke: # izjednačavanje [[narodni jezik|narodnog]] i [[književni jezik|književnog jezika]], tj. insistiranje na [[folklor]]nim [[morfologija, lingvistička|jezičkim oblicima]], za koje se smatralo da su pouzdan vodič zabeležen u [[narodna pesma|narodnim pesmama]] i [[narodna poslovica|poslovicama]]; # prekid sa svim starijim oblicima [[srpska književnost|srpske književnosti]] i [[pismenost]]i i novo utemeljenje [[savremeni standardni srpski jezik|standardnog jezika]] bez oslona na tradiciju; # i, [[novoštokavski dijalekti|novoštokavski]] folklorni purizam, što se očitovalo u čišćenju jezika od [[crkvenoslovenski jezik|crkvenoslavizama]] koji su identifikovani kao [[ruskocrkvenoslovenski jezik|ruskocrkvena]] naplavina koja ne odgovara [[fonologija|glasovnoj]] i [[gramatika|gramatičkoj]] strukturi [[srpski jezik|srpskog jezika]]. Na tehničkom nivou, Karadžićeva reforma se manifestovala u novoj [[srpska ćirilica|srpskoj ćirilici]] u kojoj su izbačeni nepotrebni [[poluglasnik|poluglasnici]] (''ъ, ь''), apsorbirani grafemi za ''lj, nj, dž'' koje je predlagao [[Sava Mrkalj]] (Vuk je gotovo u potpunosti preuzeo grafiju "narodnog" pisanog idiolekta [[Gavril Stefanović Venclović|Gavrila Stefanovića Venclovića]], monaha u [[manastir Rača|manastiru Rači]] s kraja [[17. vek|17.]] i početka [[18. vek]]a), te uvedena [[grafema]] ''j'' iz ([[Nemačka|nemačke]]) [[latinice]]. Novi [[fonološki pravopis]], primeren prozirnom [[idiom]]u kakav je [[srpski jezik|srpski]], zamenio je stariji [[tvorbeno-morfološki pravopis|tvorbeno-morfološki]]. [[Jezički supstrat]] je bila [[novoštokavska akcentuacija|novoštokavska ijekavština]] ([[istočnohercegovački dijalekat|istočnohercegovačko-krajiško narečje]]), koju je Vuk Karadžić stilizirao delom i prema [[hrvatski jezik|hrvatskim pisanim djelima]] (''tjerati'' umesto ''ćerati'', ''djevojka'' umesto ''đevojka'', ''hoću'' umesto ''oću''). Ali, zbog uticaja srpske građanske klase u [[Vojvodina|Vojvodini]] i [[Srbija|Srbiji]], ta je reforma prihvaćena u nešto izmenjenom obliku: [[ijekavski izgovor|ijekavski]] refleks ''jata'' (''ѣ'') je zamenjen [[ekavski izgovor|ekavskim]] (npr. ''dete'' umesto ''dijete''). [[ijekavski izgovor|Srpski književni jezik ijekavskog refleksa jata]] ostao je u [[Crna Gora|Crnoj Gori]], [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]], među [[Srbi]]ma i Hrvatskoj, kao i u narodnim govorima zapadne i jugozapadne Srbije. == Nefilološki rad == Vuk je pored svog najvećeg doprinosa na književnom planu, dao veoma značajan doprinos i srpskoj antropologiji u kombinaciji sa onovremenom etnografijom. Uz etnografske zapise ostavio je zapise i o fizičkim osobinama tela. U književni jezik je uneo bogatu narodnu terminologiju o delovima tela od temena do stopala. Treba napomenuti da se ovim terminima i danas koristimo, kako u nauci tako i u svakodnevnom govoru. Dao je, između ostalog, i svoje tumačenje veze između prirodne sredine i stanovništva, a tu su i delovi o ishrani, o načinu stanovanja, higijeni, bolestima, kao i o pogrebnim običajima. U celini posmatrano, ovaj značajni doprinos Vuka Karadžića nije toliko poznat niti izučavan. ==Dela Vuka Karadžića== * 1814 – ''Mala prostonarodna slaveno-serbska pesnarica'' [Beč] * 1814 – ''Pismenica serbskoga jezika'' [Beč] * 1814 – ''Srpske narodne pjesme'' [Beč] (1814, 1815) ~ ''Narodna srbska pjesnarica'' * 1817 – ''O Vidakovićevom romanu'' * 1818 – ''[[Srpski rječnik]]'' (1852) * 1820 – ''O Ljubibratovićevim prevodima'' * 1821 – ''Narodne srpske pripovjetke'' [Beč] (dopun. 1853 , 1870) ~ ''Srpske narodne priče'' * 1823 – ''Luke Milovanova Opit nastavlenja k Srbskoj sličnorečnosti i slogomjerju ili prosodii'' [Beč] * 1823 – ''Narodne srpske pjesme'' I–V [Beč, Leipzig] (1824, 1833, 1841, 1845, 1846, 1862, 1865, 1866) * 1824 – ''Mala srpska gramatika'' [Leipzig] * 1825 – ''Žizni i podvigi Knjaza Miloša Obrenovića'' [Sankt-Petersburg] * 1826 – ''Danica'' I–V [Beč] (1827, 1828, 1829, 1834) * 1826 – ''Žitije hajduk-Veljka Petrovića'' * 1827 – ''O staroj istoriji, turskoj vladavini, hajudima'' * 1827 – ''Žitije Đorđa Arsenijevića'' [Budim] * 1827 – ''Geografičesko-statističesko opisanije Srbije'' * 1827 – ''О staroj istoriji, turskoj vladavini, hajducima'' * 1827 – ''Prvi srpski bukvar'' * 1828 – ''О Milošu Obrenoviću'' [Budim] (1832) * 1828 – ''Prva godina srpskog vojevanja na daije'' * 1829 – ''Kao srpski Plutarh, ili žitije znatni Srbalja'' * 1834 – ''Druga godina srpskog vojevanja na daije'' * 1836 – ''Narodne srpske poslovice i druge različne, kao i one u običaj uzete riječi'' [Cetinje] (1849) * 1837 – ''Montenegro und die Montenegriner'' {{de}} (Stuttgart) * 1839 – ''Odgovori Jovanu Hadžiću – Milošu Svetiću na njegovne Sitnice jezikoslovne'' (1843, 1847) * 1844 – ''Odgovor na laži i opadanja u „Srpskom ulaku”'' * 1845 – ''Pisma Platonu Atanackoviću'' * 1845 – ''Srpsko epsko pesništvo'' * 1847 – ''Novi zavet '' [Beč] * 1849 – ''[[Kovčežić (Karadžić)|Kovčežić za istoriju, jezik i običaje Srba sva tri zakona]]'' [Beč] [Druckerei des armenischen Klosters] * 1857 – ''Primeri Srpsko-slovenskog jezika'' [Beč] * 1860 – ''Praviteljstvujušči sovjet serbski za vremena Kara-Djordjijeva'' [Beč] ===Posthumna dela=== Dela koja nisu objavljena za vreme života Vuka Karadžića. * 1866 – ''Srpske narodne pjesme iz Hercegovine'' [Beč] * 1867 – ''Život i običaji naroda srpskog'' [Beč] * 1872 – ''Nemačko srpski rečnik'' [Beč] * ''Crven ban : narodna erotska poezija'' == Pregled slika == <gallery> File:Vuk´s house today.JPG|thumb|Vukova spomen-kuća u [[Tršić (Loznica)|Tršiću]] File:Vukov spomenik.JPG|thumb|250px|right|Spomenik u Beogradu File:Grave of Vuk Karadzic.jpg|Grobnica u Beogradu File:Former grave of Vuk Karadžić, St. Marx Cemetery, Vienna, 2017.jpg|Grobnica u Beču File:Wien 03 Vuk Stefanovic Karadzic a.jpg|Spomenik u Beču File:2008-03-01 0163 Marokkanergasse3 Gedenktafel Vuk Stefanovic Karadzic.jpg|Spomen–ploča u Beču File:Vuk Karadžić's gusle, Museum of Vuk and Dositej.jpg|Vukove gusle File:Vuk Stefanović Karadžić plaque (Szentendre Vuk Karadzsics tér).jpg|Spomen–ploča u [[Szentendre]]u File:Vuk Karadzic 1840.jpg|Portret 1840. slikar Dimitrije Avramović File:Bust of Vuk Stefanović Karadžić. - Budapest.JPG|Spomenik u Budimpešti File:Fotografija Vuk Karadžić.jpg|Slika Vuka Karadžića File:Uroš Knežević - Vuk Stefanović Karadžić.jpg|Portret, slikar Uroš Knežević </gallery> == Napomene == {{notelist|2|}} == Reference == {{reflist|2|}} == Literatura == * {{cite book|last=Deretić|first=Jovan|year=1986|title= Kratka istorija srpske književnosti|url=https://www.rastko.rs/knjizevnost/jderetic_knjiz/jderetic-knjiz_06.html|location= Beograd|publisher= Beogradski izdavačko-grafički zavod|pages=342|ref = Deretic}} * Karadžić Vuk, ''Sabrana dela'', knjiga XVIII, Beograd, Prosveta, 1972. * {{cite book|last=Stojanović|first=Ljubomir|year=1924|title= Život i rad Vuka Stef. Karadžića|url=|location= Beograd-Zemun|publisher= Štamparija grafichkog zavoda Makarije|pages=783|ref = Stojanovic}} * {{cite book|last=Novaković|first=Stojan|year=1871|title= Istorija srpske književnosti|url=https://www.google.fr/books/edition/Istorija_srpske_knji%C5%BEevnosti/hBYEAAAAYAAJ?hl=fr&gbpv=1&dq=istorija+srpske+knjizevnosti&printsec=frontcover|location= Beograd|publisher= Izd. i štampa Državne štamparije|pages=328|ref = Novakovic}} * {{Cite book|ref=harv|last=Skerlić|first=Jovan|last2=|first2=|title=Istorija nove srpske književnosti|url=https://kritika.unilib.rs/sr/islandora/object/skerlic%253A888|year=1914|location=Beograd|publisher=Štamparija "S. B. Cvijanović"|isbn=|pages=519|access-date=2022-12-15|archive-date=2022-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005120658/https://kritika.unilib.rs/sr/islandora/object/skerlic%253A888}} (<small>str. 239-275</small>) == Vanjske veze == {{Commonscat|Vuk Karadžić}} * [http://vukova-zaduzbina.rs Vukova zadužbina u Beogradu] * [http://www.narodnimuzej.rs/code/navigate.php?Id=93 Muzej Vuka i Dositeja u Beogradu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318201601/http://www.narodnimuzej.rs/code/navigate.php?Id=93 |date=2012-03-18 }} * [https://nasledje.gov.rs/index.cfm/spomenici/pregled_spomenika?spomenik_id=43988 Spomen kuća Vuka Stefanovića Karadžića] * [https://www.rastko.rs/filologija/vuk/vkaradzic-bukvar.html Prvi srpski bukvar 1827] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120235534/http://www.antikvarne-knjige.com/eknjige/prvi_srpski_bukvar.html |date=2008-11-20 }} * [https://www.rastko.rs/knjizevnost/usmena/vkaradzic-price/vkaradzic-price_2.html Pripovijetke 1853] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108025735/http://www.antikvarne-knjige.com/e_knjige.html |date=2007-01-08 }} * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GSvcid=1462&GRid=19471& Informacija o njegovom grobu] u Beču (Sankt Marxer Friedhof) {{normativna kontrola}} {{Lifetime|1787|1864|Karadžić, Vuk Stefanović}} [[Kategorija:Srpska književnost]] [[Kategorija:Srpski lingvisti]] [[Kategorija:Slavisti]] [[Kategorija:Lingvisti]] [[Kategorija:Skupljači narodnih zagonetaka]] [[Kategorija:Biografije, Loznica]] [[Kategorija:Biografije, Beč]] h3lkezeaxv3z4no4g9hp22y99ywgov9 Slavistika 0 19778 42652907 42502763 2026-07-11T00:06:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652907 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Slavic europe (Kosovo unshaded).svg|mini|Slavenska Evropa]] '''Slavistika''' ({{lang-de|Slawistik}}; {{lang-en|Slavic studies}}; {{lang-it|Slavistica}}; {{lang-fr|Slavistique}}; {{lang-ru|Славистика}}; {{lang-cz|Slavistika}}; {{lang-pl|Slawistyka}}; {{lang-bg|Славистика}}) je akademska disciplina koja se bavi [[Slaveni|slavenskim]] studijama, [[slavenski jezici|slavenskim jezicima]], književnošću i kulturom. [[jezikoslovlje|Jezikoslovci]] i [[filozofija|filozofi]] koji se bave proučavanjem slavistike nazivaju se '''slavistima'''. Slavistika se pojavila krajem [[18. stoljeće|18.]] i početkom [[19. stoljeće|19.]] vijeka, istovremeno sa nacionalnim buđenjem raznih naroda slavenskog porijekla i pokušajima uspostavljanja zajedničke svijesti o slavenskoj zajednici, posebno popularno u [[Pan-slavizam|Pan-slavenskom pokretu]]. Među prvim naučnicima koji su koristili termin je [[Jozef Dobrovoljski]]. Danas se slavistika uobičajeno dijeli na tri perioda. Sve do 1876. slavisti su primarno bili fokusirani na dokumentiranje i izdavanje klasičnih i tradicionalnih dijela na narodnim jezicima, kao i na izdavanje prvih modernih [[rječnik]]a i [[gramatika]] za većinu slavenskih jezika. Drugi je period završio sa krajem [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] i obilježio ga je snažan razvoj slavističke filologije i lingvistike, primarno među slavistima aktivnima van samih slavenskih zemalja i zajednica kao što su bili [[August Schleicher]] i [[August Leskien]] na [[Univerzitet u Leipzigu|Univerzitetu u Leipzigu]]. Po završetku Prvog svjetskog rata slavisti su svoju pažnju usmjerili primarno na [[Dijalektologija|dijalektologiju]], dok se sama disciplina nastavila značajnije razvijati i u samim slavenskim zemljama. Po završetku [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] došlo je do snažnog razvoja i procvata slavističkih studija. Značajno je na takav razvoj djelovao i sukob između zapadnih zemalja i zemalja [[Istočni blok|Istočnog bloka]] koji je za posljedicu imao rast interesa zapadne akademske zajednice za sveobuhvatno izučavanje društava [[Istočna Evropa|istočne Evrope]]. Kraj [[Hladni rat|Hladnoga rata]] doveo je do slabljenja interesa i institucionalne potpore za izučavanje slavistike na mnogim svjetskim univerzitetima. == Grane == [[Datoteka:800px-Slavistika poljska2.jpg|mini|Slavistički susret na Univerzitetu u Bielsko-Białi u Poljskoj]] Tradicionalno se slavistika dijeli u tri velike grupe, slično podjeli slavenskih jezika (u zagradama): * zapadna slavistika ** [[bohemistika]] ([[češki]]), [[slovakistika]] ([[slovački]]), [[polonistika]] ([[poljski]]), [[kašubistika]] ([[kašupski]]), [[polabistika]] ([[polapski]]) i [[sorabistika]] ([[lužičkosrpski]]) * istočna slavistika ** [[bjelorusistika]] ([[bjeloruski]]), [[rusistika]] ([[ruski]]), [[ukrajinistika]] ([[ukrajinski]]) i [[rutenistika]] ([[rusinski]]) * južna slavistika ** [[paleoslavistika]] ([[starocrkvenoslavenski]]), [[bulgaristika]] ([[bugarski]]), [[makedonistika]] ([[makedonski]]), [[serbokroatistika]] ([[srpskohrvatski]]) i [[slovenistika]] ([[slovenski]]). ==Slavisti== ===Poznati slavisti u prošlosti=== *[[Jozef Dobrovski]] (1753-1829) iz [[Češka (historijska)|Bohemije]] *[[Jernej Kopitar]] (1780–1840) iz [[Kranjska|Kranjske]] *[[Vuk Stefanović Karadžić]] (1787–1864) iz [[Mačva|Mačve]] *[[Pavel Josef Šafařík]] (1795–1861) iz [[Košički kraj|Košičkog kraja]] *[[Fran Miklošič]] (1813–1891) iz [[Štajerska|Štajerske]] *[[Đuro Daničić]] (1825–1882) iz [[Bačka|Bačke]] *[[Vatroslav Jagić]] (1838–1923) iz [[Centralna Hrvatska|centralne Hrvatske]] *[[Antoine Meillet]] (1866–1936) iz [[Auvergne|Overnje]] *[[Aleksandar Belić]] (1876–1960) iz [[Beograd]]a *[[André Vaillant]] (1890–1977) iz [[Pikardija|Pikardije]] ===Suvremeni slavisti=== *[[Snježana Kordić]] *[[Magdalena Koch]] *[[Radoslav Katičić]] == Povezano == * [[paleoslavistika]] * [[rusistika]] * ''[[Archiv für slavische Philologie]]'' * ''[[The Russian Review]]'' * ''[[Slavic Review]]'' ==Vanjske veze== *[http://www.fil.bg.ac.rs/lang/sr/katedre/slavistika/ Katedra za slavistiku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503221104/http://www.fil.bg.ac.rs/lang/sr/katedre/slavistika/ |date=2016-05-03 }} Filološkog fakulteta [[Univerzitet u Beogradu]] *[http://slavistika.net/ Odjel za slavistiku] Filozofskog fakulteta [[Univerzitet u Ljubljani]] *[http://www.ffzg.unizg.hr/slaven/ Odsjeci za slavenske jezike i književnosti] Filozofskog fakulteta [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]] *[http://www.ff.uns.ac.rs/fakultet/odseci/fakultet_odseci_slavistika.html Odsek za slavistiku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190720234219/http://www.ff.uns.ac.rs/fakultet/odseci/fakultet_odseci_slavistika.html |date=2019-07-20 }} Filozofskog fakulteta [[Univerzitet u Novom Sadu|Univerziteta u Novom Sadu]] *[http://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/odsjeci/odsjek-za-slavenske-jezike-i-knjizevnosti Odsjek za slavenske jezike i književnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414162950/http://www.ff.unsa.ba/index.php/bs/odsjeci/odsjek-za-slavenske-jezike-i-knjizevnosti |date=2016-04-14 }} Filozofskog fakulteta [[Univerzitet u Sarajevu|Univerziteta u Sarajevu]] *[http://www.slav.uni-sofia.bg/ Fakultet slavenskih filologija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412011554/http://www.slav.uni-sofia.bg/ |date=2016-04-12 }} [[Univerzitet sv. Kliment Ohridski u Sofiji|Univerziteta u Sofiji]] *[http://www.slavicreview.illinois.edu/info/related.html Lista slavističkih i regionalnih publikacija] *[http://www.slavistik-portal.de/ Antragstellerin des Projekts Virtuelle Fachbibliothek Slavistik] *[http://aseees.org/ The Association for Slavic, East European, & Eurasian Studies] *[http://www.ualberta.ca/~csp/cas/ The Canadian Association of Slavists-l'Association Canadienne des Slavistes] *[http://www.inslav.ru/ Институт славяноведения Российской академии наук] *[http://www.ucl.ac.uk/ssees/ School of Slavonic and East European Studies] na [[Лондонски универзитетски колеџ|Londonskom univerzitetskom koledžu]] *[http://www.etudes-slaves.paris-sorbonne.fr/spip.php?rubrique1 Le Centre d’études slaves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160531220244/http://www.etudes-slaves.paris-sorbonne.fr/spip.php?rubrique1 |date=2016-05-31 }} na [[Univerzitet Pantheon-Sorbonne|Univerzitetu Pantheon-Sorbonne]] *[http://associazioneslavisti.com/ L'Associazione Italiana degli Slavisti] [[Kategorija:Slavistika| ]] [[Kategorija:Etnologija]] [[Kategorija:Slavenski narodi]] riza4rj1lczjwvigpezy2mxgwmlysyd Synaptic 0 20188 42653034 42261830 2026-07-11T11:14:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653034 wikitext text/x-wiki {{Infokutija program | naziv = Synaptic Package Manager | logo = | screenshot = [[Datoteka:Synaptic Package Manager.png|center|250px]] | opis slike = Snimak ekrana Synaptica | izdavač = [[Michael Vogt]] | zadnja verzija = 0.57.11 | datum izdavanja = [[27. juli]] [[2006]] | sljedeće izdanje = | datum izdavanja sljedeće verzije = | operativni sistem = [[Linux]] | platforma = | žanr = Upravitelj paketima | licenca = [[GPL]] | website = [http://www.nongnu.org/synaptic/ nognu.org/synaptic/] }} '''Synaptic''' јe [[računarski program]] koјi predstavlja [[GTK+]] verziјu [[APT]] programa za [[Debian]] [[Linux]] sistem upravljanja paketima. Synaptic se obično koristi na sistemima baziranim na '''deb''' paketima, ali se može koristiti it na sistemima baziranim na [[RPM]] paketima. Razvoј Synaptica јe finansirala [[Connectiva]], koјa јe tražila od Alfredo Kojime, tadašnjeg zaposlenog, da napiše grafičku verziјu za '''APT''', nastavljajući rad koјi јe započet pravljenjem APT RPM verziјe i kasniјe јe Synaptic počeo da se koristi u Connectiva instalacionom procesu. Gustavo Niemeye јe takođe radio na razvoјu, dok јe radio za Connectiva kompaniju. Trenutno projekat održava Michael Vogt. == Vanjske veze == * [http://www.nongnu.org/synaptic/ Synaptic Package Manager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225075751/http://www.nongnu.org/synaptic/ |date=2011-02-25 }} * [https://wiki.ubuntu.com/SynapticHowto Ubuntu howto stranica za Synaptic] {{Commonscat}} [[Kategorija:Linux]] [[Kategorija:Softver]] 3ouzdkzy5ls1dd5c8p0p3hpadc73m9i Sunčeve pjege 0 20200 42653017 41586388 2026-07-11T09:38:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653017 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Sun projection with spotting-scope.jpg|thumb|250px|right|Sunčeve pjege snimljene 22. lipnja 2004. godine]] [[Datoteka:Sunspot 1112.jpg|thumb|250px|right|Pogled na koronalne strukture iznad Sunčevih pjega, snimljeno u listopadu 2010. godine]] '''Sunčeve pjege''' su privremena pojava u [[fotosfera|fotosferi]], na [[Sunce|Suncu]], kada postaju vidljive tamne mrlje, u usporedbi sa okolnim područjem. Uzrok je u snažnim magnetskim aktivnostima, koje sputavaju [[Konvekcija|konvekciju]] (prenošenje magnetskog polja) s vrtložnim strujama i tako se stvaraju područja s nižom temperaturom. Temperatura na Sunčevim pjegama je 3000 – 4500 [[Kelvin|K]], a u okolnim područjima oko 5780 K, što i ostavlja privid tamnih pjega. Sunčeve pjege se šire i sužavaju dok se kreću po površini Sunca i mogu imati promjer do 80 000 km, tako da se mogu vidjeti na [[Zemlja|Zemlji]] ponekad i bez [[teleskop]]a.<ref>[http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1989QJRAS..30...59M/0000060.000.html] harvard.edu</ref> Mogu se kretati brzinom od nekoliko 100 m/s. Zbog jake magnetske aktivnosti, Sunčeve pjege povezane su i s [[koronalni luk|koronalnim lukovima]], [[Sunčeve baklje|Sunčevim bakljama]] i [[Koronalni izbačaji masa|koronalnim izbačajem masa]], koji nastaju iz okolnih aktivnih područja. Slična pojava je primijećena i na nekim zvijezdama, pa su to {{ill|zvjezdane pjege|en|starspot}}.<ref>[http://www.aip.de/groups/activity/presse/pressrelease990610.html press release 990610] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624105256/http://www.aip.de/groups/activity/presse/pressrelease990610.html |date=2010-06-24 }}, K. G. Strassmeier, 1999., University of Vienna, "Starspots vary on the same (short) time scales as Sunspots do"</ref> == Promjenjivost Sunčevih pjega == Broj Sunčevih pjega brzo raste i zatim sporo opada, u nepravilnom ciklusu od otprilike 11 godina. Neki periodi od 11 godina imaju više, a neki manji broj Sunčevih pjega. Tako je primjećeno da od 1900. do 1960-ih godina, broj Sunčevih pjega raste, dok od [[1960-ih]] godina do danas, je u opadanju. Prosječan broj Sunčevih pjega je sličan unazad 8 000 godina.<ref>Solanki SK, Usoskin IG, Kromer B, Schüssler M, Beer J., 2004., "Unusual activity of the Sun during recent decades compared to the previous 11,000 years", journal=Nature, [http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/pubs/solanki2004/solanki2004.html]</ref> Broj Sunčevih pjega je u uzajamnoj vezi sa [[Sunčevo zračenje|Sunčevim zračenjem]], a mjerenja traju od 1979. sa satelita. Budući su Sunčeve pjege tamnija područja s manjom temperaturom, onda se očekuje da će za vrijeme povećanog broja Sunčevih pjega i Sunčevo zračenje biti manje, a time i Sunčeva konstanta. Ipak, mjerenja su pokazala da to nije točno, jer okolna područja Sunčevih pjega svijetle sjajnije, pa su i toplija; i konačno za vrijeme povećanog broja Sunčevih pjega je i Sunčevo zračenje veće. Promjene Sunčevog zračenja za vrijeme 11 godišnjeg ciklusa je malo, samo 0,1 % (srednja vrijednost Sunčeve konstante je 1366 W/m<sup>2</sup>).<ref>"Solar Forcing of Climate" [http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/244.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050315081547/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/244.htm |date=2005-03-15 }}</ref><ref>Spencer Weart: "Changing Sun, Changing Climate?", [http://www.aip.org/history/climate/solar.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060617030502/http://www.aip.org/history/climate/solar.htm |date=2006-06-17 }}</ref> Za vrijeme Maunderovog minimuma, od 1645. do 1715. godine, broj Sunčevih pjega je bio vrlo mali, i podudarao za s vrlo hladnim periodom vremena, pa se to doba i zove [[Malo ledeno doba]]. == Historijske činjenice == [[Datoteka:Sunspot Numbers.png|thumb|right|350px|Sunčeve pjege u zadnjih 400 godina]] [[Datoteka:Sunspots 11000 years.svg|thumb|right|350px|Sunčeve pjege u zadnjih 11 000 godina]] [[Datoteka:Predictions3 strip.jpg|thumb|350px|Broj Sunčevih pjega u zadnjih 70 godina i procjena za slijedeće razdoblje. 2011. se očekuje maksimum, ali u stvarnosti je još uvijek minimum]] === Internet i Sunčeve pjege === Neki naučnici su ustanovili da prilikom pojave sunčevih pega dolazi do smanjenja protoka podataka na internetu. Za sada je ova pojava neispitana ali po tvrdnjama tih naučnika protok podataka preko globalne mreže opadne i za 50%. Priča kruži da su izgubljeni podatci nastali zbog problema sa zaokrugljivanjem brojeva koje na funkcioniše u tom periodu.[[Datoteka:Predictions3 strip.jpg|thumb|350px|Broj Sunčevih pjega u zadnjih 70 godina i procjena za slijedeće razdoblje. 2011. se očekuje maksimum, ali u stvarnosti je još uvijek minimum]] === Prethistorijski dokazi === Proučavanjem [[Stratigrafija|statigrafskih]] podataka (statigrafija je grana geologije koja proučava slojeve stijena), došlo se do zaključka da su Sunčevi ciklusi aktivni već stotinama milijuna godina, ako ne i duže. Proučavanjem godišnjih sedimentnih stijena iz doba [[Kambrij|prakambrija]] (prije 4.500,000.000 godina), vidjelo se da i u to doba su postojali Sunčevi ciklusi od otprilike 11 godina, sa pojačanim Sunčevim zračenjem.<ref>"Solar affinity of sedimentary cycles in the late Precambrian Elatina Formation" Williams G.E., 1985.,journal=Australian Journal of Physics</ref><ref>"Digging down under for sunspots" Reed Business, 1981., journal=New Scientist [http://books.google.com/?id=4CpdD9YdMeoC&pg=PA147&lpg=PA147&dq=williams+sunspot+varve&q=williams%20sunspot%20varve]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Proučavanjem godova na deblu [[Drvo|drveća]], došlo se do slike o prošlim Sunčevim ciklusima, na osnovu izotopa [[ugljik]]a C-14 i to zadnjih 11 400 godina, budući da nije bilo direktnih promatranja. === Rana promatranja === Prvi zapis o promatranju Sunčevih pjega potječe iz [[364. pr. Kr.]], na osnovu komentara [[Kina|kineskog]] astronoma Gan De, u katalogu zvijezda. Oko 28. pr. Kr., kineski astronomi su redovito pratili Sunčeve pjege.<ref>"Early Astronomy and the Beginnings of a Mathematical Science", 2007., University of Cambridge, [http://nrich.maths.org/6843] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024005111/http://nrich.maths.org/6843 |date=2012-10-24 }}</ref> Prvi zapisi u [[Europa|Europi]] potječu iz [[807.]], od svećenika Adelmusa, koji je primjetio Sunčeve pjege vidljive 8 dana.<ref>"A Few Pre-Copernican Astronomers" Wilson E. R., 1917., journal=Popular Astronomy</ref> Velike Sunčeve pjege primjetio je i [[Karlo Veliki]] 813. [[Galileo Galilei]] je prvi ispravno objasnio tu pojavu 1612. === 17. i 18. stoljeće === Sunčeve pjege je prvi promatrao teleskopom engleski astronom Thomas Harriot 1610. Zbog Sunčevih pjega je došlo do žestokih znanstvenih rasprava u to vrijeme, jer se to suprostavljalo mišljenju [[Aristotel]]a o savršenim, nepromjenjivim nebeskim kuglama. <!-- Tek je [[Nikola Kopernik]] uspio to objasniti s heliocentričnim sustavom. Ovo je greška. Nikola Kopernik se nije bavio pjegama. A i živio je 100 godina prije Harriota. (1473–1543) --> [[Ruđer Bošković|Bošković]] je u svom djelu ''O Sunčevim pjegama'' (1736) objavio originalnu metodu određivanja brzine vrtnje Sunca na temelju bilježenja tri položaja jedne pjege.<br /> U petom svesku ''Djela koja se odnose na optiku i astronomiju'' (1785) opisao je i kako se s pomoću određivanja tri položaja jedne pjege mogu odrediti kut [[inklinacija|inklinacije]] između ravnine [[ekliptika|ekliptike]] i ekvatorske ravnine Sunca i ekliptička longituda uzlaznga čvora Sunčeva ekvatora. Dao je i primjere tih izračuna na temelju stvarnih podataka koje je je izmjerio 1777. Njegov je izračun brzine vrtnje Sunca (siderički period vrtnje Sunca 26,77 dana) vjerodostojan i danas. U znanstvenopopularnom djelu pisanom u stihovima ''Pomrčine Sunca i Mjeseca'' (1760) opisujući Sunčeve (Titanove) pjege napisao je: [[Datoteka:Sunspot-2004.jpeg|thumb|right|Velika skupina Sunčevih pjega snimljena 2004.]] * ''Sjajno mu nagrđuju čelo. Jer bilo da nastanu nove'' * ''Njemu nasred lica ili pjege, njih više, u jednu da se spoje''. * ''Ili se kidaju, deru pa više ih bude iz jedne'' * ''One u isto vrijeme na isti odlaze dio'' * ''Neba, vidimo ih uvijek u krugu koncentrično kružeć'' * ''Te se oko Titana po srijedi jednodušno vrte.''<ref>Roman Brajša, Tatjana Kren i Davor Krajnović, Sunčeva pjega, [[Leksikon Ruđera Boškovića]] str. 128-129 {{ISBN|978-953-268-020-1}}</ref> === 19. stoljeće === Promjenjivost broja Sunčevih pjega prvi je primjetio Heinrich Schwabe između 1826. i 1843. Godine 1859. primijećeno da se u razdoblju povećane Sunčeve aktivnosti javljaju i Sunčeve baklje, jer su te godine doživljeli i [[geomagnetska oluja|geomagnetsku oluju]], ometanje telegrafskih linija i pojavu polarne svjetlosti sve do Havaja, Kube i Italije. === 21. stoljeće === Od 2007. do 2009. primijećeno je da je broj Sunčevih pjega puno manji od prosjeka.<ref>"Are Sunspots Disappearing?" Phillips Tony, 2009., [http://science.nasa.gov/headlines/y2009/03sep_sunspots.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325075628/http://science.nasa.gov/headlines/y2009/03sep_sunspots.htm |date=2010-03-25 }}</ref> U prosincu 2009. godine pojavila se veća skupina Sunčevih pjega, ali to je još uvijek ispod prosjeka.<ref>[http://www.newscientist.com/article/mg20627640.800-whats-wrong-with-the-sun.htm "What's wrong with the sun?", 2010., Stuart Clark]</ref> == Fizika == Za Sunčeve se pjege pretpostavlja da su vidljivi dvojnik cijevi [[Magnetski tok|magnetskog toka]], koji nastaje u konvektivnoj zoni Sunčeve jezgre, koje se uvijaju zbog diferencijalnih rotacija. Kada jačina magnetskog toka dođe do odredene granice, on se počne uvijati i buši Sunčevu površinu. Konvekcija ili prenošenje plazme je smanjeno na tim mjestima, pa je i temperatura Sunčeve pjege niža. [[Wilsonov efekt]] govori nam da su Sunčeve pjege ustvari uleknuća na Sunčevoj površini. [[Zeemanov efekt]] govori da Sunčeve pjege uvijek dolaze u parovima, a u stvarnosti dolaze u skupinama. Magnetski pritisak teži da smanji koncentraciju polja, tako da se Sunčeve pjege teže rasprše, a to traje danima, pa i tjednima. Najnovija 3D istraživanja s letjelice SOHO pokazala su da Sunčeve pjege nalikuju [[tornado|tornadu]] ili [[tropske oluje|tropskoj oluji]]. [[Datoteka:Sunspot TRACE.jpeg|thumb|right|Sunčeva pjega u ultraljubičastom svjetlu, svemirska letjelica TRACE]] Ciklus aktivnosti Sunčevih pjega traje u prosjeku 11 godina. Točka najvećih aktivnosti Sunčevih pjega naziva se '''Sunčev maksimum''', dok točka najmanjih Sunčevih aktivnosti Sunčevih pjega naziva se '''Sunčev minimum'''. U početku Sunčevog ciklusa, Sunčeve se pjege pojavljuju na 30º do 45º sjevernih i južnih geografskih širina Sunca, zatim se spuštaju prema ekvatoru, do prosječno 15 º kod Sunčevog maksimuma, a nakon toga se spušta do 7º geografskih širina – i to se naziva [[Spörerov zakon]]. == Promatranje Sunčevih pjega == Sunčeve pjege promatraju se s tla ili iz orbita Zemlje, sa '''Sunčevim teleskopima'''. Ti teleskopi rabe filtre ili projekciju na neku podlogu, a postoje i kamere s filtrima. Postoje posebni alati za praćenje Sunčevih pjega kao spektroskopi ili spektrohelioskopi. Izravno gledanje u Sunce vrlo je opasno, za amatere je preporučljivo rabiti projekciju na drugim podlogama. Za izravno gledanje kroz teleskop potrebno je imati vodik-alfa širokopojasni filtar ili prigušeni filtar na staklu s aluminijskom presvlakom (nalikuju ogledalu). == Primjena == Zbog svoje povezanosti s ostalim Sunčevim aktivnim područjima, praćenje njihove aktivnosti pomaže u prognozi stanja [[ionosfera|ionosfere]], a time i prijenosa kratkovalnih [[radio valovi|radio valova]] i satelitskih komunikacija. == Izvori == {{izvori|3}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Sunspots}} * [http://www.solarcycle24.com/ Sunčev ciklus 24 VHF aurora vebsajt (www.solarcycle24.com)] * [http://www.universetoday.com/am/publish/sharpest_image_sunspot.html?6102005 Visoka rezolucija slika sunčeve pege] * [http://www.perseus.gr/Astro-Solar-Sunspots.htm Impresivna kolekcija slika sunčeve pege] * {{cite web | title=11,000 Year Sunspot Number Reconstruction | work=Global Change Master Directory | url=http://gcmd.nasa.gov/KeywordSearch/Metadata.do?Portal=GCMD&KeywordPath=%5BParameters%3ACategory%3D%27EARTH+SCIENCE%27%2CTopic%3D%27SUN-EARTH+INTERACTIONS%27%2CTerm%3D%27SOLAR+ACTIVITY%27%2CVariable%3D%27SUNSPOTS%27%5D&OrigMetadataNode=GCMD&EntryId=NOAA_NCDC_PALEO_2005-015&MetadataView=Brief&MetadataType=0&lbnode=gcmd3b | accessdate=11. ožujka 2005 | archivedate=2015-11-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151102112535/http://gcmd.nasa.gov/KeywordSearch/Metadata.do?Portal=GCMD&KeywordPath=%5BParameters:Category='EARTH+SCIENCE',Topic='SUN-EARTH+INTERACTIONS',Term='SOLAR+ACTIVITY',Variable='SUNSPOTS'%5D&OrigMetadataNode=GCMD&EntryId=NOAA_NCDC_PALEO_2005-015&MetadataView=Brief&MetadataType=0&lbnode=gcmd3b | deadurl=yes }} ** {{cite web | title= Unusual activity of the Sun during recent decades compared to the previous 11,000 years | work=WDC for Paleoclimatology | url=http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/pubs/solanki2004/ | accessdate=11. ožujka 2005}} * {{cite web | title=Sunspot Numbers from Ancient Times to Present from NOAA/NGDC | work=Global Change Master Directory | url=http://gcmd.nasa.gov/KeywordSearch/Metadata.do?Portal=GCMD&KeywordPath=%5BParameters%3ACategory%3D%27EARTH+SCIENCE%27%2CTopic%3D%27SUN-EARTH+INTERACTIONS%27%2CTerm%3D%27SOLAR+ACTIVITY%27%2CVariable%3D%27SUNSPOTS%27%5D&OrigMetadataNode=GCMD&EntryId=FE00140&MetadataView=Brief&MetadataType=0&lbnode=gcmd3b | accessdate=11. ožujka 2005 | archivedate=2015-09-14 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150914054517/http://gcmd.nasa.gov/KeywordSearch/Metadata.do?Portal=GCMD&KeywordPath=%5BParameters%3ACategory%3D%27EARTH+SCIENCE%27%2CTopic%3D%27SUN-EARTH+INTERACTIONS%27%2CTerm%3D%27SOLAR+ACTIVITY%27%2CVariable%3D%27SUNSPOTS%27%5D&OrigMetadataNode=GCMD&EntryId=FE00140&MetadataView=Brief&MetadataType=0&lbnode=gcmd3b | deadurl=yes }} ** {{cite web | title=SUNSPOT NUMBERS | work=NOAA NGDC Solar Data Services | url=ftp://ftp.ngdc.noaa.gov/STP/SOLAR_DATA/SUNSPOT_NUMBERS/ | accessdate=21 June 2010 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Sunce}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Sunce|Pjege]] cwdeqmpl4izlt8flrf0d7aieew2kkf6 The Simpsons 0 21964 42652813 42648974 2026-07-10T16:36:34Z ~2026-39188-59 373703 /* */ 42652813 wikitext text/x-wiki {{translitN|The Simpsons}} {{TVserija | bgcolour = | ime serije = Simpsoni | originalni naslov = The Simpsons | slika = Simpsons FamilyPicture.png | opis slike = U smjeru kazaljke sata: Homer, Marge, Lisa, Maggie i Bart. | format = [[animirani film|animirani]]/[[komedija]] | trajanje epizode = 21 - 23 [[minut]]e | autor = [[Met Grejning|Matt Groening]] | razvoj = James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon | izvršni producent = Al Jean <br /> James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon | glumci = Dan Castellaneta <br /> Julie Kavner <br /> Nancy Cartwright <br /> Yeardley Smith <br /> Hank Azaria <br /> Harry Shearer <br /> Marcia Wallace <br /> Pamela Hayden <br /> Tress MacNeille <br /> Maggie Roswell <br /> Russi Taylor <br /> Marcia Mitzman Gaven | država = {{ZD|USA}} [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | jezik = [[engleski jezik|engleski]] | tv kuća = [[Fox Broadcasting Company|FOX]] | početak serije = [[17. 12.|17. decembar]] [[1989]]. | kraj serije = | broj epizoda = 808 <small>(trenutno)</small> | prethodna = | sljedeća = | u BiH = NTV Hayat<br>BHT 1 | web_stranica = http://www.thesimpsons.com/ | imdb = 0096697 }} '''''Simpsoni''''', '''''Simpsonovi''''' i '''''Obitelj Simpson''''' ({{Jez-en|'''The Simpsons'''}}) su [[animirani film|animirana]] [[Televizijska serija|TV serija]], dobitnik [[Emmy Award|Emmyja]] koju je stvorio [[Met Grejning|Matt Groening]], također i autor animirane TV serije ''[[Futurama]]'', za TV kuću Fox Network. Serija je postala jedna od prvih velikih hitova te TV kuće, a uz to je i jedna od najuspješnijih televizijskih serija u historiji tog medija. Televizijska se serija razvila iz niza kratkih animacija koje su se emitirale tokom showa Tracey Ullman. Serija je [[satira|satirička]] parodija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] načina života. Prikazuje cjelovitu [[američka kultura|američku kulturu]] i [[društvo]], a često se koristi šalama na vlastiti račun. Sami Simpsoni utjecali su na [[popularna kultura|popularnu kulturu]]. Fraze iz serije počele su se koristiti u stvarnom životu, a usklik "d'oh!" može se pronaći u rječniku engleskog jezika. Simpsoni su utjecali i na mnoge animirane serije za odrasle tokom kasnih 1990-ih kao što su ''[[South Park]]'' i ''[[Family Guy]]''. Iako je tokom posljednjih nekoliko godina, po nekima, došlo do pada kvalitete serija je još uvijek veoma gledana i dobija pozitivne kritike. Simpsoni su najdugotrajnija američka animirana TV serija.<ref name="dužina">http://www.nohomers.net/content/info/history/{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Od njihovog prvog prikazivanja [[17. 12.|17. decembra]] [[1989]]. emitirano je 662 epizode kroz 30 sezona. U produkciji postoji i cjelovečernji animirani film koji se prikazivao [[27. 7.|27. jula]] [[2007]].<ref name="film">http://www.imdb.com/title/tt0462538/releaseinfo</ref> == Nastanak == Groening je prvi put dobio ideju za Simpsone u predvorju ureda [[James L. Brooks|Jamesa L. Brooksa]]. Brooks ga je pozvao na dogovor za stvaranje kratke animirane serije temeljene na Groeningovom stripu ''Life in Hell''. Kad je Groening shvatio da bi stvaranje animirane serije prema njegovom stripu zahtijevalo odricanje od autorskih prava, odlučio je krenuti u drugom smjeru. U žurbi je skicirao svoju verziju disfunkcionalne porodice. Likove je oblikovao po članovima vlastite porodice, a za svoj je lik izabrao ime "Bart" zato što je to [[anagram]] engleske riječi "''brat''" (derište).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.1.4 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.1.4 |deadurl=yes }}</ref> [[Porodica Simpson]] prvi se put pojavila u kratkoj animaciji u showu Tracey Ullman, a prva je epizoda, "Good Night", emitirana [[19. 4.|19. aprila]] [[1987]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.1 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.1 |deadurl=yes }}</ref> Porodica je bila prilično "grubo" nacrtana zato što je Groening animatorima predao samo skice vjerujući da će ih oni popraviti, ali su oni nastavili crtati prema njegovim skicama.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.simpsoncrazy.com/information/history.shtml |access-date=2007-02-02 |archive-date=2009-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090407072153/http://www.simpsoncrazy.com/information/history.shtml |dead-url=yes }}</ref> [[1989]]. Simpsoni su prilagođeni za polusatnu seriju za TV kuću Fox. Prva emitirana epizoda bila je "''Simpsons Roasting on an Open Fire''" umjesto planirane prve epizode "Neka začarana večer". Ta je epizoda morala biti ponovno nacrtana nakon što su autori uočili lošu kvalitetu animacije i bila je emitirana kao posljednja epizoda prve sezone. Simpsoni su bili jedna od prvih pravih Foxovih hit TV serija; to je bila prva Foxova serija koja je dospjela na spisak trideset najgledanijih serija u sezoni.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://classictvhits.com/tvratings/1989.htm |access-date=2007-02-02 |archive-date=2015-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512024139/http://www.classictvhits.com/tvratings/1989.htm }}</ref> nekoliko epizoda serije gledalo je više od 20 miliona ljudi, a povremeno je ta brojka dostizala i 30 miliona gledatelja.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/bibliography02.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2007-01-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070101205652/http://www.snpp.com/guides/bibliography02.html |deadurl=yes }}</ref> Tracey Ullman podnijela je tužbu protiv Foxa, tvrdeći da je njena emisija izvor uspjeha Simpsona i stoga je zahtijevala udio u profitu serije. Nakon nekog vremena sud je presudio u korist TV kuće.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.13 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.13 |deadurl=yes }}</ref> Simpsoni su izazvali kontroverzu i negodovanje roditeljskih udruga i konzervativnijih političara zbog [[Bart Simpson|Barta Simpsona]], buntovnika koji izaziva nevolje i izvlači se bez posljedica, kojeg su smatrali lošim uzorom djeci. [[George H. W. Bush]] jednom je prilikom rekao: "Pokušat ćemo ojačati američku porodicu. Učiniti je više nalik porodici Walton, a manje porodici Simpson."<ref name="mikescully">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/other/articles/firstfamily.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2014-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140811014602/http://www.snpp.com/other/articles/firstfamily.html |deadurl=yes }}</ref> Mnogi su proizvodi sa Simpsonima kao zaštitinim znakom zabranjeni u nekim američkim školama u nekoliko dijelova [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a. Međutim, proizvodi s likovima iz Simpsona nastavili su se odlično prodavati. U prvih 14 mjeseci prodaje ukupni je profit u cijelom svijetu iznosio 2 milijarde [[dolar]]a.<ref name="mikescully"/> == O seriji == === Teme === Serija redovno izruguje i satirizira osobe iz svijeta zabave. [[Klaun Krusty]] omiljen je među springfieldskom djecom, ali izvan pozornice on je ciničan i ogorčen čovjek lošeg zdravlja zbog godina zloupotrebe droga, alkohola i kockanja. Podržat će i reklamirati bilo koji proizvod ako mu se ponudi dovoljna svota novca. Kent Brockman je egoističan, razmažen voditelj vijesti koji ne poštuje novinarsku etiku. Čak se i [[Rupert Murdoch]], čije korporativno carstvo uključuje i TV kuću Fox koja je prva počela emitirati Simpsone, pojavio u nekoliko epizoda serije. Zapravo je ismijavanje TV kuće Fox postala stalna šala u seriji. Serija se tokom godina bavila i političkom satirom, često prikazujući bivše i aktualne predsjednike SAD-a, ali i druge svjetske vođe. Neki od primjera su: [[George H. W. Bush]], prikazan kao Homerov zakleti neprijatelj u epizodi "Two Bad Neighbors", [[Al Gore]] ismijan zbog svoje, u seriji, banalne osobnosti, a [[Ujedinjeni narodi]] često su prikazivani kao nekompetentna organizacija. Seriju su prihvatili mnogi socijalni konzervativci zato što su Simpsoni, za razliku od drugih, modernijih porodica iz TV serija ipak tradicionalna porodica. Serija se poigravala mogućnostima izvanbračnih avantura, ali na kraju uvijek još više učvršćujući Homerov i Margein brak. Konzervativni i evangelički kršćani također su istaknuli i ulogu Neda Flandersa kao uzor predanog kršćanina koji je ponekad ismijavan, ali unatoč stalnim Homerovim provokacijama ne odstupa od svojeg načina života. Ipak, postoje i mnoge epizode koje socijalni konzervativci toliko ne odobravaju; na primjer, u epizodi "Homerova fobija", Homer pobjeđuje [[homofobija|homofobiju]] i sprijateljuje se s [[homoseksualnost|homoseksualcem]], a u epizodi "Ima nešto u ženidbi" promiče prihvaćanje gay brakova. [[Lisa Simpson]], najinteligentnija članica porodice Simpson prikazana je kao veliki liberal. === Radnja === Format radnje Simpsona tokom godina se donekle promijenio. Lik ili skupina likova obično je smještena u neku problematičnu situaciju koju moraju riješiti ili naučiti prihvatiti. U početku su te sitacije bile prilično jednostavne, realne društvene situacije s realističnim raspletima, veoma slične ostalim TV serijama. Na primjer, u jednoj od epizoda prve sezone Barta tuče školski nasilnik i on mora naučiti založiti se za sebe. S vremenom su zapleti postajali sve neobičniji i često sve manje realistični. Kako je serija napredovala, osim sve manjeg realizma, postalo je uobičajeno da uzrok nekog događja u glavnoj radnji dolazi iz relativno nepovezanog uvodnog dijela. Na primjer, u epizodi "Hurricane Neddy", cijeli se uvodni dio bavi [[orkan|uraganom]] koji je pogodio Springfield po scenariju sličnom onome iz filma [[Twister (film)|Twister]]; tada doznajemo samo da je uništena kuća Neda Flandersa, a zatim kreće glavna radnja u kojoj Fladners doživljava živčani slom. Simpsoni ponekad koriste još jednu strukturu radnje. Ta se struktura sastoji od tri kratke priče, često sa širom pričom koja povezuje manje priče. Obično se korsiti za epizode u povodu [[Noć vještica|Noći vještica]], ali i u običnim epizodama; tipična je za parodiranje starih priča u kojima su glavni likovi Simpsoni. Radnje mnogih epizoda usredotočuju se na jedan određeni lik ili vezu između dva lika. Te se radnje često razvijaju iz određenih shema: [[Homer Simpson|Homer]] dobiva novi posao ili se pokušava na brzinu obogatiti; [[Marge Simpson|Marge]] pokušava pobjeći iz monotonije održavanja kućanstva tražeći posao ili baveći se novim hobijem; [[Bart Simpson|Bart]] uzrokuje veliki problem i pokušava popraviti situaciju, zataškati cijeli događaj ili ga potpuno ignorirati; [[Lisa Simpson|Lisa]] prihvaća i sprovodi ciljeve neke određene grupe ili zajednice. Epizode su se ponekad usredotočile i na probleme sporednih likova koji se obično rješavaju uz pomoć člana porodice Simpson. Kad se radnja bavi cijelom porodicom, oni obično odlaze na odmor. To se događalo dovoljno često da rečenica koju Homer tada obično izgovori postane jedna od poznatih parodija same serije: "Simpsoni sada idu (gdje već idu)!" Sa svim putovanjima na kojima su bili, Simpsoni su posjetili sve [[kontinent]]e osim [[Antarktik]]e. Serija ponekad koristi i razdvajanje priče na dvije paralelne radnje kao u epizodi "Sunday, Cruddy Sunday", koja prati Homerov i Bartov put na Super Bowl, a uz to i Margeino i Lisino dosađivanje kod kuće. ==== Mjesto i vrijeme radnje ==== Radnja serije odvija se u imaginarnom američkom gradu [[Springfield (Simpsoni)|Springfieldu]]. Savezna država u kojoj se grad nalazi nikad nije imenovana, a namjera autora nikad ni nije bila da grad postoji u nekoj određenoj državi. Unatoč tome, obožavatelji su pokušavali odrediti lokaciju Springfielda koristeći se karakteristikama grada, okolnim reljefom i znamenitostima kao tragovima. U posljednje vrijeme kao odgovor na to "traganje" autori serije sugerirali su, ali i isključili većinu američkih saveznih država kao moguću lokaciju grada sukobljavajući "dokaze". Groening je rekao da Springfield ima mnogo zajedničkog s [[Portland]]om u [[Oregon]]u, gradom u kojem je on odrastao<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.portlandtribune.com/archview.cgi?id=12392 |access-date=2005-03-05 |archivedate=2005-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050305065812/http://www.portlandtribune.com/archview.cgi?id=12392 |deadurl=yes }}</ref>, a ime "Springfield" izabrano je zato što je to često ime američkih gradova, koje se pojavljuje u više od trideset saveznih država. Reljef Springfielda i okolice veoma je "prilagodljiv" pa tako postoje obale mora, pustinje, visoke planine, ili bilo koji drugi reljefni oblik potreban za priču ili šalu. Vrijeme radnje smješteno je u vječne '90e, iako se [[kultura|kulturne]] reference mijenjaju kako [[vrijeme (fizika)|vrijeme]] prolazi , u ''Simpsonima'' niko ne [[starenje|stari]] i ništa se ne mijenja. Sve ono što se dogodilo u nekoj epizodi do kraja iste mora biti ''sređeno'' kako bi se održao [[status quo]]. == Likovi == Homer Jay Simpson, Bart Simpson, Marge (Bouvier) Simpson, Lisa Simpson, Maggie Simpson, Montgomery Burns, Milhouse Van Houten, Luan Van Houten, Nelson Muntz, Ned Flanders, Nahasapimapetilon Apu, Krusty de Clown, Abraham Simpson, Ralph Wiggum, Barney Gumble, Moe Szyslak, Seymour Skinner, Patty i Selma Bouvier, Waylon Smithers, Edna Krabapel, domar Willie, Troy Maklur, Hans Krticman, Martin Prins, Clancy Wiggum, grappig boek, Joe Quimby, Kent Brockman, Timothy Lovejoy, Julius Hibbert, Carl Carlson, Leny Lenard === Glavni likovi === {{glavni|Spisak likova u Simpsonima}}<br /> Homer Simpson djelatnik je springfieldske nuklearne elektrane i prilično je prigluh, ali ipak brižan surprug i otac. Marge Simpson najvećim je dijelom tipizirana američka kućanica i majka koja želi uzbudljiviji život. Bart Simpson desetogodišnji je dječak koji redovito upada u nevolje, a sebe smatra buntovnikom. Lisa Simpson veoma je inteligentna osmogodišnjakinja i srednje dijete u porodici koja je liberalna aktivistica i voli svirati [[saksofon]]. Maggie Simpson je beba koja se izražava jedino gestikulacijom i sisanjem cucle varalice. Porodica ima psa (Božićnjakov mali pomoćnik) i mačku (Pahuljica br. 2), a uz to je imala i nekoliko drugih ljubimaca koji su se pojavili svega jednom ili dvaput samo za potrebe radnje neke epizode. === Sporedni likovi === {{glavni|Spisak likova u Simpsonima}}<br /> U seriji postoje mnogi luckasti sporedni likovi koji uključuju kolege sa posla, učitelje, porodične prijatelje, daljnju rodbinu i lokalne poznate osobe. U originalu su mnogi od tih likova planirani kao jednokratne šale ili kako bi ispunili neku određenu funkciju u gradu; mnogi od njih dobili su veće i važnije uloge, a neki su likovi čak bili i teme vlastitih epizoda. == Produkcija == === Izvršni producenti === <div class="infobox" style="width: 40em; font-size: 85%; padding-left: 5px; width: 360px"> Popis ''show runnera'' Simpsona po sezonama: * 1. - 2. sezona: [[Met Grejning|Matt Groening]], [[James L. Brooks]] i [[Sam Simon]] * 3. - 4. sezona: [[Al Jean]] i [[Mike Reiss]] * 5. - 6. sezona: [[David Mirkin]] * 7. - 8. sezona: [[Bill Oakley]] i [[Josh Weinstein]] * 9. - 12. sezona: [[Mike Scully]] * 13. sezona do danas: [[Al Jean]] </div> [[Datoteka:Mirkinjean.jpg|left|200px|thumbnail|[[Al Džin]] (levo) je trenutno producent Simpsonovih. [[Dejvid Mirkin]] (desno) je bio producent petog i šestog serijala, a od 1994 radi i kao scenarista.]] Groening, Brooks i Simon prije su bili izvršni producenti serije dok sada djeluju kao kreativni savjetnici. Zahtjevnije radno mjesto na seriji poznato je kao ''show runner'', osoba koja je glavni scenarist serije i zadužena je za sve aspekte produkcije serije kroz cijelu sezonu. Na odjavnoj špici serije ''show runneri'' su navedeni kao izvršni producenti. Oni često ostaju raditi na seriji i po nekoliko sezona, ali obično svoje planove uspijevaju ostvariti i u samo jednoj sezoni. Od 13. sezone ''show runner'' serije je [[Al Jean]]. === Glasovi === Postoji šest glavnih glumaca koji svoje glasove posuđuju likovima iz Simpsona. Tako npr. [[Dan Castellaneta]] posuđuje glas Homeru Simpsonu, njegovom ocu Abrahamu Simpsonu, klaunu Krustyju i mnogim drugim likovima.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_castellaneta.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207230723/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_castellaneta.htm |deadurl=no }}</ref> [[Julie Kavner]] daje glas Marge Simpson i njezinim sestrama Patty i Selmi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_kavner.htm |access-date=2004-11-15 |archivedate=2004-11-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041115023514/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_kavner.htm |deadurl=no }}</ref> Ona također povremeno, ali rijetko posuđuje glas i drugim likovima koji se u seriji pojave samo jednom. Poznata je po tome što je odbila izvesti imitaciju Margeinog glasa u javnosti kako bi održala tajnovitost lika. [[Nancy Cartwright]] daje glas Bartu Simpsonu i drugim učenicima springfieldske osnovne škole.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_cartwright.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207230419/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_cartwright.htm |deadurl=no }}</ref> [[Yeardley Smith]], glas Lise Simpson, jedini je glumac u seriji koji daje glas samo jednom liku, iako i on povremeno daje glasove likovima koji se u seriji pojavljuju samo jednom.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_smith.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207233504/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_smith.htm |deadurl=no }}</ref> Dva glavna glumca koja ne posuđuju glasove ni jednom članu naslovne porodice daju glasove većini građana Springfielda. Tako [[Hank Azaria]] glas posuđuje Moe, šefu policije Wiggumu i Apuu<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_azaria.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207225533/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_azaria.htm |deadurl=no }}</ref>, dok [[Harry Shearer]] daje glas gospodinu Burnsu, Smithersu, ravnatelju Skinneru, Nedu Flandersu, dr. Hibbertu i mnogim drugima.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_shearer.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207232319/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_shearer.htm |deadurl=no }}</ref> Zajedno s glavnim glumcima, glasove likovima redovno posuđuju i Pamela Hayden, Tress MacNeille, Marcia Wallace, Maggie Rosswell i Russi Taylor. Od 1999. do 2002. zbog svađe oko plaće s FOX-om likovima Maggie Roswell glas je posuđival Marcia Mitzman Gaven. Karl Wiedergott također je posudio glas mnogim manjim likovima. "Posebni gosti" koji se često vraćaju u seriju i daju glasove likovima su, između ostalog, [[Albert Brooks]], [[Phil Hartman]], [[Jon Lovitz]], [[Jane Kaczmarek]], [[Jan Hooks]], [[Joe Mantegna]] i [[Kelsey Grammer]]. === Scenarij === Ekipa scenarista koja radi na seriji dijeli sezonu na dva dijela. Za svaku polovinu sezone napiše se otprilike 16 priča od kojih zatim scenaristi izabiru i razvijaju 12 scenarija.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-4.html#4.3 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2012-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130035403/http://www.snpp.com/guides/lisa-4.html#4.3 |deadurl=yes }}</ref> Zato što produkcija jedne epizode Simpsona traje šest mjeseci, serija vrlo rijetko komentira aktualne događaje, iako se ponekad bavi predviđenim događajima kao što su [[Olimpijske igre]] ili različita svjetska prvenstva. Završna obrada scenarija odvija se na grupnim preoblikovanjima scenarija. Tada scenaristi mogu dodavati ili izbacivati pojedine šale, dodavati nove scene te čuti glavne glumce kako čitaju svoj tekst. Vođa te grupe je [[George Meyer]] koji na seriji radi još od njezinih početaka. Dugogodišnji scenarist serije [[Jon Vitti]] objašnjava da iako on dobiva zaslugu za scenarij pojedine epizode, najbolje citate i dijaloge obično smisli George Meyer.<ref>Owen, David. "Taking Humor Seriously", The New Yorker, 13. februara 2000.</ref> Scenarist s najviše napisanih epizoda je [[John Swartzwelder]] koji je lično napisao 60 epizoda. Scenarist serije bio je i [[Conan O'Brien]] koji je napisao 4 scenarija prije nego što je postao voditelj emisije Late Night s Conanom O'Brienom koja se emitira na [[NBC]]-u. Engleski komičar [[Ricky Gervais]] jedina je slavna osoba koja je napisala scenarij epizode, iako su epizode pisali i drugi gostujući scenaristi kao na primjer [[Spike Feresten]], scenarist [[Seinfeld]]a. === Emitiranje === Simpsone u SAD-u emitira mreža FOX, a uz to su distribuirani i u inozemstvu. U BiH je Simpsone emitirala TV kuća [[Hayat]]. == Zaštitni znakovi == === Uvodna špica === Uvodna špica Simpsona jedan je od najupečatljivijih zaštitnih znakova serije. Gotova svaka epizoda započinje približavanjem gradu Springfieldu kroz veliki natpis s imenom serije. Zatim slijedimo članove porodice na njihovom putu kući. Nakon ulaska u kuću porodica se smješta na svoj kauč kako bi gledali televiziju. Skladbu koja se može čuti tokom uvodne špice skladao je Danny Elfman 1989. nakon što ga je Groening zamolio za "retro" skladbu. Jedan od jedinstvenih aspekata uvodne špice serije je nekoliko njezinih dijelova koji se mijenjaju od epizode do epizode. Bart obično svaki put piše nešto drugo na školskoj ploči. Lisa ponekad svira neku drugu skladbu na svojem saksofonu i nešto se drugo dogodi kad porodica uđe u dnevnu sobu i sjedne na kauč. Ovo posljednje ponekad je i jedini dio uvodne špice koje "preživi" proces skraćivanja u nekim dužim epizodama. === Epizode za Noć vještica === Tradicija serije postale su epizode za [[Noć vještica]]. Epizodom "Treehouse of Horror" započela je tradicija od tri odvojene i nepovezane priče u svakoj epizodi za Noć vještica. U tim se pričama naslovna porodica obično nađe u nekom zastršujućem, znanstveno fantastičnom ili nadnaravnom okruženju i obično parodira ili odaje počast slavnim filmskim ostvarenjima iz tih žanrova. === Gegovi i fraze === U Simpsonima postoje mnogi gegovi, od kojih su neki tokom emitiranja serije i "umirovljeni". Simpsoni su možda najbolje došli do javnosti brojnim frazama svojih likova. Te fraze, između ostaloga, uključuju i poznati Homerov uzvik "D'oh!", "Eeeeeeexcellent..." ("Ooooodlično...") [[montgomeri Berns|gospodina Burnsa]] i "Ha-ha!" [[Nelson Muntz|Nelsona Muntza]]. Zanimljiv se fenomen dogodio s Bartovim frazama. Njegovi zaštitni znakovi "Ay, caramba!" i "Eat my shorts!" ("Pojedi mi gaće!") pojavili su se na majicama još u početku emitiranja serije; međutim, druga je fraza bila rijetko korištena u seriji sve dok je nisu popularizirali prozivodi vezani za seriju. Serija je poznata i po gegovima sa znakovima i gegovima smrznutog ekrana. Gegovi sa znakovima su u seriji znakovi s tekstom koji zvuče smiješno. Takvi se gegovi često pojavljuju kod naziva različitih trgovina, ali i na natpisima ispred škole i crkve. Gegovi smrznutog ekrana su oni koji su prekratki da bi ih se moglo vidjeti uobičajenim gledanjem serije, ali vidljivi su ako se snimka epizode zaustavi u određenom trenutku. == Reakcije kritike i postignuća == === Nagrade === Simpsoni su od početka emitiranja osvojili desetine nagrada, uključujući i 23 [[Emmy Award|Emmyja]], 22 nagrade Annie i nagradu Peabody. 14. januara 2000. Simpsoni su dobili svoju zvijezdu na hollywoodskom Šetalištu slavnih. Časopis Time je [[1998]]. u svojem broju o najvećim uspjesima u umjetnosti i zabavi u 20. vijeku proglasio Simpsone najboljom televizijskom serijom stoljeća.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2007-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930204041/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html |deadurl=yes }}</ref> U istom je broju Bart Simpson stavljen na popis 100 najutjecajnijih ljudi 20. vijeka.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/time100/artists/profile/simpson.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2000-04-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000408163510/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/simpson.html |deadurl=no }}</ref> Bio je jedini imaginarni lik na popisu. === Duljina prikazivanja === [[9. 2.|9. februara]] [[1997]]. Simpsoni su epizodom "The Itchy & Scratchy & Poochie Show" postali najduže emitirana animirana TV serija koja se prikazuje u najboljem terminu u Americi, zamijenivši na tom mjestu Kremenkove. 2004. postali su i najdulje emitirana serija, igrana ili animirana, u Americi zamijenivši tako seriju [[Avanture Ozzieja i Harriet]] (1952. - 1966.)<ref name="dužina"/> U oktobru 2004. Scooby-Doo je nakratko od Simpsona preuzeo mjesto animirane serije s najvećim brojem epizoda<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3949579.stm</ref> U aprilu 2005. Scooby-Doo je ponovno prestao s emitiranjem, s ukupno 371 epizodom, a Simpsoni su do kraja prikazivanja sedamnaeste sezone "skupili" 378 epizoda. 2007. Simpsoni će obilježiti 20. godišnjicu prikazivanja zato što je serija počela s prikazivanjem 1987. u emisiji Tracey Ullman. Sa svojom 19. sezonom (2007. - 2008.) Simpsonima će nedostajati samo jedna sezona da dostignu američku TV seriju Gunsmoke koja je bila emitirana kroz 20 sezona; međutim, ukupni broj epizoda Gunsmokea je 635, mnogo manje od broja epizoda Simpsona. Simpsoni drže i još tri rekorda. Zato što su tehnički nastali iz emisije Tracey Ullman, najduže su emitirani američki spinoff. Imaju najdulje nepromijenjenu uvodnu scenu; iako uvodna "špica" svake epizode sadrži neke drugačije elemente i tokom godina je skraćivana, osnovna tema i uvodna glazba nisu se mijenjali. Najduže je emitirana serija koja nikad nije doživjela veliku promjenu glumačke ekipe ili dodavanje/izbacivanje glavnih likova. I dok su Simpsoni američka serija s najviše epizoda, neke inozemne animirane serije, pogotovo japanski animei kao što su Dragon Ball, Doraemon i [[Pokémon]]i imaju više epizoda od Simpsona. == Film == {{glavni|The Simpsons Movie}} O mogućem cjelovečernjem filmu o Simpsonima priča se još od ranih dana emitiranja serije. James L. Brooks smatrao je epizodu "Kamp Krusty" prikladnom za film. Međutim, ta je epizoda normalno emitirana zbog poteškoća tokom pokušaja proširivanja scenarija. Glasine o snimanju [[igrani film|igranog filma]] o Simpsonima bile su lažne. Sada je potvrđeno da se radi na animiranom filmu o Simpsonima. Produciraju ga 20th Century Fox, Gracie Films i Film Roman, a trebao bi početi s prikazivanjem [[27. 7.|27. srpnja]] [[2007]].<ref name="film"/> Film će biti produciran uz seriju, unatoč glasinama da će se u produkciju filma krenuti tek nakon završetka prikazivanja serije.i tako ce ostati. == Izvori == {{Reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|The Simpsons}} * [http://www.thesimpsons.com/ Službene web-stranice ''Simpsona''] * [http://www.simpsonscity.com/ The Simpsons City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070408234018/http://www.simpsonscity.com/ |date=2007-04-08 }} {{The Simpsons}} {{Tinejdžerski izbor za animiranu seriju}} {{Authority control}} {{TVSvijek|1989|TRAJE|Simpsons, The}} [[Kategorija:The Simpsons| ]] [[Kategorija:Američke TV serije]] [[Kategorija:Animirane TV-serije]] m2j0zaseclyw1bh8dtp92oy4gdsvev7 42652815 42652813 2026-07-10T16:39:48Z ~2026-39188-59 373703 /* */ 42652815 wikitext text/x-wiki {{translitN|The Simpsons}} {{TVserija | bgcolour = | ime serije = Simpsoni | originalni naslov = The Simpsons | slika = Simpsons FamilyPicture.png | opis slike = U smjeru kazaljke sata: Homer, Marge, Lisa, Maggie i Bart. | format = [[animirani film|animirani]]/[[komedija]] | trajanje epizode = 21 - 23 [[minut]]e | autor = [[Met Grejning|Matt Groening]] | razvoj = James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon | izvršni producent = Al Jean <br /> James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon | glumci = Dan Castellaneta <br /> Julie Kavner <br /> Nancy Cartwright <br /> Yeardley Smith <br /> Hank Azaria <br /> Harry Shearer <br /> Marcia Wallace <br /> Pamela Hayden <br /> Tress MacNeille <br /> Maggie Roswell <br /> Russi Taylor <br /> Marcia Mitzman Gaven | država = {{ZD|USA}} [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]<br>{{ZD|NL}} [[Nizozemska]]<br>{{ZD|DAN}} [[Danska]] | jezik = [[engleski jezik|engleski]] | tv kuća = [[Fox Broadcasting Company|FOX]] | početak serije = [[17. 12.|17. decembar]] [[1989]]. | kraj serije = | broj epizoda = 808 <small>(trenutno)</small> | prethodna = | sljedeća = | u BiH = NTV Hayat<br>BHT 1 | web_stranica = http://www.thesimpsons.com/ | imdb = 0096697 }} '''''Simpsoni''''', '''''Simpsonovi''''' i '''''Obitelj Simpson''''' ({{Jez-en|'''The Simpsons'''}}) su [[animirani film|animirana]] [[Televizijska serija|TV serija]], dobitnik [[Emmy Award|Emmyja]] koju je stvorio [[Met Grejning|Matt Groening]], također i autor animirane TV serije ''[[Futurama]]'', za TV kuću Fox Network. Serija je postala jedna od prvih velikih hitova te TV kuće, a uz to je i jedna od najuspješnijih televizijskih serija u historiji tog medija. Televizijska se serija razvila iz niza kratkih animacija koje su se emitirale tokom showa Tracey Ullman. Serija je [[satira|satirička]] parodija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] načina života. Prikazuje cjelovitu [[američka kultura|američku kulturu]] i [[društvo]], a često se koristi šalama na vlastiti račun. Sami Simpsoni utjecali su na [[popularna kultura|popularnu kulturu]]. Fraze iz serije počele su se koristiti u stvarnom životu, a usklik "d'oh!" može se pronaći u rječniku engleskog jezika. Simpsoni su utjecali i na mnoge animirane serije za odrasle tokom kasnih 1990-ih kao što su ''[[South Park]]'' i ''[[Family Guy]]''. Iako je tokom posljednjih nekoliko godina, po nekima, došlo do pada kvalitete serija je još uvijek veoma gledana i dobija pozitivne kritike. Simpsoni su najdugotrajnija američka animirana TV serija.<ref name="dužina">http://www.nohomers.net/content/info/history/{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Od njihovog prvog prikazivanja [[17. 12.|17. decembra]] [[1989]]. emitirano je 662 epizode kroz 30 sezona. U produkciji postoji i cjelovečernji animirani film koji se prikazivao [[27. 7.|27. jula]] [[2007]].<ref name="film">http://www.imdb.com/title/tt0462538/releaseinfo</ref> == Nastanak == Groening je prvi put dobio ideju za Simpsone u predvorju ureda [[James L. Brooks|Jamesa L. Brooksa]]. Brooks ga je pozvao na dogovor za stvaranje kratke animirane serije temeljene na Groeningovom stripu ''Life in Hell''. Kad je Groening shvatio da bi stvaranje animirane serije prema njegovom stripu zahtijevalo odricanje od autorskih prava, odlučio je krenuti u drugom smjeru. U žurbi je skicirao svoju verziju disfunkcionalne porodice. Likove je oblikovao po članovima vlastite porodice, a za svoj je lik izabrao ime "Bart" zato što je to [[anagram]] engleske riječi "''brat''" (derište).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.1.4 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.1.4 |deadurl=yes }}</ref> [[Porodica Simpson]] prvi se put pojavila u kratkoj animaciji u showu Tracey Ullman, a prva je epizoda, "Good Night", emitirana [[19. 4.|19. aprila]] [[1987]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.1 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.1 |deadurl=yes }}</ref> Porodica je bila prilično "grubo" nacrtana zato što je Groening animatorima predao samo skice vjerujući da će ih oni popraviti, ali su oni nastavili crtati prema njegovim skicama.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.simpsoncrazy.com/information/history.shtml |access-date=2007-02-02 |archive-date=2009-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090407072153/http://www.simpsoncrazy.com/information/history.shtml |dead-url=yes }}</ref> [[1989]]. Simpsoni su prilagođeni za polusatnu seriju za TV kuću Fox. Prva emitirana epizoda bila je "''Simpsons Roasting on an Open Fire''" umjesto planirane prve epizode "Neka začarana večer". Ta je epizoda morala biti ponovno nacrtana nakon što su autori uočili lošu kvalitetu animacije i bila je emitirana kao posljednja epizoda prve sezone. Simpsoni su bili jedna od prvih pravih Foxovih hit TV serija; to je bila prva Foxova serija koja je dospjela na spisak trideset najgledanijih serija u sezoni.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://classictvhits.com/tvratings/1989.htm |access-date=2007-02-02 |archive-date=2015-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512024139/http://www.classictvhits.com/tvratings/1989.htm }}</ref> nekoliko epizoda serije gledalo je više od 20 miliona ljudi, a povremeno je ta brojka dostizala i 30 miliona gledatelja.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/bibliography02.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2007-01-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070101205652/http://www.snpp.com/guides/bibliography02.html |deadurl=yes }}</ref> Tracey Ullman podnijela je tužbu protiv Foxa, tvrdeći da je njena emisija izvor uspjeha Simpsona i stoga je zahtijevala udio u profitu serije. Nakon nekog vremena sud je presudio u korist TV kuće.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.13 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.13 |deadurl=yes }}</ref> Simpsoni su izazvali kontroverzu i negodovanje roditeljskih udruga i konzervativnijih političara zbog [[Bart Simpson|Barta Simpsona]], buntovnika koji izaziva nevolje i izvlači se bez posljedica, kojeg su smatrali lošim uzorom djeci. [[George H. W. Bush]] jednom je prilikom rekao: "Pokušat ćemo ojačati američku porodicu. Učiniti je više nalik porodici Walton, a manje porodici Simpson."<ref name="mikescully">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/other/articles/firstfamily.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2014-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140811014602/http://www.snpp.com/other/articles/firstfamily.html |deadurl=yes }}</ref> Mnogi su proizvodi sa Simpsonima kao zaštitinim znakom zabranjeni u nekim američkim školama u nekoliko dijelova [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a. Međutim, proizvodi s likovima iz Simpsona nastavili su se odlično prodavati. U prvih 14 mjeseci prodaje ukupni je profit u cijelom svijetu iznosio 2 milijarde [[dolar]]a.<ref name="mikescully"/> == O seriji == === Teme === Serija redovno izruguje i satirizira osobe iz svijeta zabave. [[Klaun Krusty]] omiljen je među springfieldskom djecom, ali izvan pozornice on je ciničan i ogorčen čovjek lošeg zdravlja zbog godina zloupotrebe droga, alkohola i kockanja. Podržat će i reklamirati bilo koji proizvod ako mu se ponudi dovoljna svota novca. Kent Brockman je egoističan, razmažen voditelj vijesti koji ne poštuje novinarsku etiku. Čak se i [[Rupert Murdoch]], čije korporativno carstvo uključuje i TV kuću Fox koja je prva počela emitirati Simpsone, pojavio u nekoliko epizoda serije. Zapravo je ismijavanje TV kuće Fox postala stalna šala u seriji. Serija se tokom godina bavila i političkom satirom, često prikazujući bivše i aktualne predsjednike SAD-a, ali i druge svjetske vođe. Neki od primjera su: [[George H. W. Bush]], prikazan kao Homerov zakleti neprijatelj u epizodi "Two Bad Neighbors", [[Al Gore]] ismijan zbog svoje, u seriji, banalne osobnosti, a [[Ujedinjeni narodi]] često su prikazivani kao nekompetentna organizacija. Seriju su prihvatili mnogi socijalni konzervativci zato što su Simpsoni, za razliku od drugih, modernijih porodica iz TV serija ipak tradicionalna porodica. Serija se poigravala mogućnostima izvanbračnih avantura, ali na kraju uvijek još više učvršćujući Homerov i Margein brak. Konzervativni i evangelički kršćani također su istaknuli i ulogu Neda Flandersa kao uzor predanog kršćanina koji je ponekad ismijavan, ali unatoč stalnim Homerovim provokacijama ne odstupa od svojeg načina života. Ipak, postoje i mnoge epizode koje socijalni konzervativci toliko ne odobravaju; na primjer, u epizodi "Homerova fobija", Homer pobjeđuje [[homofobija|homofobiju]] i sprijateljuje se s [[homoseksualnost|homoseksualcem]], a u epizodi "Ima nešto u ženidbi" promiče prihvaćanje gay brakova. [[Lisa Simpson]], najinteligentnija članica porodice Simpson prikazana je kao veliki liberal. === Radnja === Format radnje Simpsona tokom godina se donekle promijenio. Lik ili skupina likova obično je smještena u neku problematičnu situaciju koju moraju riješiti ili naučiti prihvatiti. U početku su te sitacije bile prilično jednostavne, realne društvene situacije s realističnim raspletima, veoma slične ostalim TV serijama. Na primjer, u jednoj od epizoda prve sezone Barta tuče školski nasilnik i on mora naučiti založiti se za sebe. S vremenom su zapleti postajali sve neobičniji i često sve manje realistični. Kako je serija napredovala, osim sve manjeg realizma, postalo je uobičajeno da uzrok nekog događja u glavnoj radnji dolazi iz relativno nepovezanog uvodnog dijela. Na primjer, u epizodi "Hurricane Neddy", cijeli se uvodni dio bavi [[orkan|uraganom]] koji je pogodio Springfield po scenariju sličnom onome iz filma [[Twister (film)|Twister]]; tada doznajemo samo da je uništena kuća Neda Flandersa, a zatim kreće glavna radnja u kojoj Fladners doživljava živčani slom. Simpsoni ponekad koriste još jednu strukturu radnje. Ta se struktura sastoji od tri kratke priče, često sa širom pričom koja povezuje manje priče. Obično se korsiti za epizode u povodu [[Noć vještica|Noći vještica]], ali i u običnim epizodama; tipična je za parodiranje starih priča u kojima su glavni likovi Simpsoni. Radnje mnogih epizoda usredotočuju se na jedan određeni lik ili vezu između dva lika. Te se radnje često razvijaju iz određenih shema: [[Homer Simpson|Homer]] dobiva novi posao ili se pokušava na brzinu obogatiti; [[Marge Simpson|Marge]] pokušava pobjeći iz monotonije održavanja kućanstva tražeći posao ili baveći se novim hobijem; [[Bart Simpson|Bart]] uzrokuje veliki problem i pokušava popraviti situaciju, zataškati cijeli događaj ili ga potpuno ignorirati; [[Lisa Simpson|Lisa]] prihvaća i sprovodi ciljeve neke određene grupe ili zajednice. Epizode su se ponekad usredotočile i na probleme sporednih likova koji se obično rješavaju uz pomoć člana porodice Simpson. Kad se radnja bavi cijelom porodicom, oni obično odlaze na odmor. To se događalo dovoljno često da rečenica koju Homer tada obično izgovori postane jedna od poznatih parodija same serije: "Simpsoni sada idu (gdje već idu)!" Sa svim putovanjima na kojima su bili, Simpsoni su posjetili sve [[kontinent]]e osim [[Antarktik]]e. Serija ponekad koristi i razdvajanje priče na dvije paralelne radnje kao u epizodi "Sunday, Cruddy Sunday", koja prati Homerov i Bartov put na Super Bowl, a uz to i Margeino i Lisino dosađivanje kod kuće. ==== Mjesto i vrijeme radnje ==== Radnja serije odvija se u imaginarnom američkom gradu [[Springfield (Simpsoni)|Springfieldu]]. Savezna država u kojoj se grad nalazi nikad nije imenovana, a namjera autora nikad ni nije bila da grad postoji u nekoj određenoj državi. Unatoč tome, obožavatelji su pokušavali odrediti lokaciju Springfielda koristeći se karakteristikama grada, okolnim reljefom i znamenitostima kao tragovima. U posljednje vrijeme kao odgovor na to "traganje" autori serije sugerirali su, ali i isključili većinu američkih saveznih država kao moguću lokaciju grada sukobljavajući "dokaze". Groening je rekao da Springfield ima mnogo zajedničkog s [[Portland]]om u [[Oregon]]u, gradom u kojem je on odrastao<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.portlandtribune.com/archview.cgi?id=12392 |access-date=2005-03-05 |archivedate=2005-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050305065812/http://www.portlandtribune.com/archview.cgi?id=12392 |deadurl=yes }}</ref>, a ime "Springfield" izabrano je zato što je to često ime američkih gradova, koje se pojavljuje u više od trideset saveznih država. Reljef Springfielda i okolice veoma je "prilagodljiv" pa tako postoje obale mora, pustinje, visoke planine, ili bilo koji drugi reljefni oblik potreban za priču ili šalu. Vrijeme radnje smješteno je u vječne '90e, iako se [[kultura|kulturne]] reference mijenjaju kako [[vrijeme (fizika)|vrijeme]] prolazi , u ''Simpsonima'' niko ne [[starenje|stari]] i ništa se ne mijenja. Sve ono što se dogodilo u nekoj epizodi do kraja iste mora biti ''sređeno'' kako bi se održao [[status quo]]. == Likovi == Homer Jay Simpson, Bart Simpson, Marge (Bouvier) Simpson, Lisa Simpson, Maggie Simpson, Montgomery Burns, Milhouse Van Houten, Luan Van Houten, Nelson Muntz, Ned Flanders, Nahasapimapetilon Apu, Krusty de Clown, Abraham Simpson, Ralph Wiggum, Barney Gumble, Moe Szyslak, Seymour Skinner, Patty i Selma Bouvier, Waylon Smithers, Edna Krabapel, domar Willie, Troy Maklur, Hans Krticman, Martin Prins, Clancy Wiggum, grappig boek, Joe Quimby, Kent Brockman, Timothy Lovejoy, Julius Hibbert, Carl Carlson, Leny Lenard === Glavni likovi === {{glavni|Spisak likova u Simpsonima}}<br /> Homer Simpson djelatnik je springfieldske nuklearne elektrane i prilično je prigluh, ali ipak brižan surprug i otac. Marge Simpson najvećim je dijelom tipizirana američka kućanica i majka koja želi uzbudljiviji život. Bart Simpson desetogodišnji je dječak koji redovito upada u nevolje, a sebe smatra buntovnikom. Lisa Simpson veoma je inteligentna osmogodišnjakinja i srednje dijete u porodici koja je liberalna aktivistica i voli svirati [[saksofon]]. Maggie Simpson je beba koja se izražava jedino gestikulacijom i sisanjem cucle varalice. Porodica ima psa (Božićnjakov mali pomoćnik) i mačku (Pahuljica br. 2), a uz to je imala i nekoliko drugih ljubimaca koji su se pojavili svega jednom ili dvaput samo za potrebe radnje neke epizode. === Sporedni likovi === {{glavni|Spisak likova u Simpsonima}}<br /> U seriji postoje mnogi luckasti sporedni likovi koji uključuju kolege sa posla, učitelje, porodične prijatelje, daljnju rodbinu i lokalne poznate osobe. U originalu su mnogi od tih likova planirani kao jednokratne šale ili kako bi ispunili neku određenu funkciju u gradu; mnogi od njih dobili su veće i važnije uloge, a neki su likovi čak bili i teme vlastitih epizoda. == Produkcija == === Izvršni producenti === <div class="infobox" style="width: 40em; font-size: 85%; padding-left: 5px; width: 360px"> Popis ''show runnera'' Simpsona po sezonama: * 1. - 2. sezona: [[Met Grejning|Matt Groening]], [[James L. Brooks]] i [[Sam Simon]] * 3. - 4. sezona: [[Al Jean]] i [[Mike Reiss]] * 5. - 6. sezona: [[David Mirkin]] * 7. - 8. sezona: [[Bill Oakley]] i [[Josh Weinstein]] * 9. - 12. sezona: [[Mike Scully]] * 13. sezona do danas: [[Al Jean]] </div> [[Datoteka:Mirkinjean.jpg|left|200px|thumbnail|[[Al Džin]] (levo) je trenutno producent Simpsonovih. [[Dejvid Mirkin]] (desno) je bio producent petog i šestog serijala, a od 1994 radi i kao scenarista.]] Groening, Brooks i Simon prije su bili izvršni producenti serije dok sada djeluju kao kreativni savjetnici. Zahtjevnije radno mjesto na seriji poznato je kao ''show runner'', osoba koja je glavni scenarist serije i zadužena je za sve aspekte produkcije serije kroz cijelu sezonu. Na odjavnoj špici serije ''show runneri'' su navedeni kao izvršni producenti. Oni često ostaju raditi na seriji i po nekoliko sezona, ali obično svoje planove uspijevaju ostvariti i u samo jednoj sezoni. Od 13. sezone ''show runner'' serije je [[Al Jean]]. === Glasovi === Postoji šest glavnih glumaca koji svoje glasove posuđuju likovima iz Simpsona. Tako npr. [[Dan Castellaneta]] posuđuje glas Homeru Simpsonu, njegovom ocu Abrahamu Simpsonu, klaunu Krustyju i mnogim drugim likovima.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_castellaneta.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207230723/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_castellaneta.htm |deadurl=no }}</ref> [[Julie Kavner]] daje glas Marge Simpson i njezinim sestrama Patty i Selmi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_kavner.htm |access-date=2004-11-15 |archivedate=2004-11-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041115023514/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_kavner.htm |deadurl=no }}</ref> Ona također povremeno, ali rijetko posuđuje glas i drugim likovima koji se u seriji pojave samo jednom. Poznata je po tome što je odbila izvesti imitaciju Margeinog glasa u javnosti kako bi održala tajnovitost lika. [[Nancy Cartwright]] daje glas Bartu Simpsonu i drugim učenicima springfieldske osnovne škole.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_cartwright.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207230419/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_cartwright.htm |deadurl=no }}</ref> [[Yeardley Smith]], glas Lise Simpson, jedini je glumac u seriji koji daje glas samo jednom liku, iako i on povremeno daje glasove likovima koji se u seriji pojavljuju samo jednom.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_smith.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207233504/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_smith.htm |deadurl=no }}</ref> Dva glavna glumca koja ne posuđuju glasove ni jednom članu naslovne porodice daju glasove većini građana Springfielda. Tako [[Hank Azaria]] glas posuđuje Moe, šefu policije Wiggumu i Apuu<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_azaria.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207225533/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_azaria.htm |deadurl=no }}</ref>, dok [[Harry Shearer]] daje glas gospodinu Burnsu, Smithersu, ravnatelju Skinneru, Nedu Flandersu, dr. Hibbertu i mnogim drugima.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_shearer.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207232319/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_shearer.htm |deadurl=no }}</ref> Zajedno s glavnim glumcima, glasove likovima redovno posuđuju i Pamela Hayden, Tress MacNeille, Marcia Wallace, Maggie Rosswell i Russi Taylor. Od 1999. do 2002. zbog svađe oko plaće s FOX-om likovima Maggie Roswell glas je posuđival Marcia Mitzman Gaven. Karl Wiedergott također je posudio glas mnogim manjim likovima. "Posebni gosti" koji se često vraćaju u seriju i daju glasove likovima su, između ostalog, [[Albert Brooks]], [[Phil Hartman]], [[Jon Lovitz]], [[Jane Kaczmarek]], [[Jan Hooks]], [[Joe Mantegna]] i [[Kelsey Grammer]]. === Scenarij === Ekipa scenarista koja radi na seriji dijeli sezonu na dva dijela. Za svaku polovinu sezone napiše se otprilike 16 priča od kojih zatim scenaristi izabiru i razvijaju 12 scenarija.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-4.html#4.3 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2012-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130035403/http://www.snpp.com/guides/lisa-4.html#4.3 |deadurl=yes }}</ref> Zato što produkcija jedne epizode Simpsona traje šest mjeseci, serija vrlo rijetko komentira aktualne događaje, iako se ponekad bavi predviđenim događajima kao što su [[Olimpijske igre]] ili različita svjetska prvenstva. Završna obrada scenarija odvija se na grupnim preoblikovanjima scenarija. Tada scenaristi mogu dodavati ili izbacivati pojedine šale, dodavati nove scene te čuti glavne glumce kako čitaju svoj tekst. Vođa te grupe je [[George Meyer]] koji na seriji radi još od njezinih početaka. Dugogodišnji scenarist serije [[Jon Vitti]] objašnjava da iako on dobiva zaslugu za scenarij pojedine epizode, najbolje citate i dijaloge obično smisli George Meyer.<ref>Owen, David. "Taking Humor Seriously", The New Yorker, 13. februara 2000.</ref> Scenarist s najviše napisanih epizoda je [[John Swartzwelder]] koji je lično napisao 60 epizoda. Scenarist serije bio je i [[Conan O'Brien]] koji je napisao 4 scenarija prije nego što je postao voditelj emisije Late Night s Conanom O'Brienom koja se emitira na [[NBC]]-u. Engleski komičar [[Ricky Gervais]] jedina je slavna osoba koja je napisala scenarij epizode, iako su epizode pisali i drugi gostujući scenaristi kao na primjer [[Spike Feresten]], scenarist [[Seinfeld]]a. === Emitiranje === Simpsone u SAD-u emitira mreža FOX, a uz to su distribuirani i u inozemstvu. U BiH je Simpsone emitirala TV kuća [[Hayat]]. == Zaštitni znakovi == === Uvodna špica === Uvodna špica Simpsona jedan je od najupečatljivijih zaštitnih znakova serije. Gotova svaka epizoda započinje približavanjem gradu Springfieldu kroz veliki natpis s imenom serije. Zatim slijedimo članove porodice na njihovom putu kući. Nakon ulaska u kuću porodica se smješta na svoj kauč kako bi gledali televiziju. Skladbu koja se može čuti tokom uvodne špice skladao je Danny Elfman 1989. nakon što ga je Groening zamolio za "retro" skladbu. Jedan od jedinstvenih aspekata uvodne špice serije je nekoliko njezinih dijelova koji se mijenjaju od epizode do epizode. Bart obično svaki put piše nešto drugo na školskoj ploči. Lisa ponekad svira neku drugu skladbu na svojem saksofonu i nešto se drugo dogodi kad porodica uđe u dnevnu sobu i sjedne na kauč. Ovo posljednje ponekad je i jedini dio uvodne špice koje "preživi" proces skraćivanja u nekim dužim epizodama. === Epizode za Noć vještica === Tradicija serije postale su epizode za [[Noć vještica]]. Epizodom "Treehouse of Horror" započela je tradicija od tri odvojene i nepovezane priče u svakoj epizodi za Noć vještica. U tim se pričama naslovna porodica obično nađe u nekom zastršujućem, znanstveno fantastičnom ili nadnaravnom okruženju i obično parodira ili odaje počast slavnim filmskim ostvarenjima iz tih žanrova. === Gegovi i fraze === U Simpsonima postoje mnogi gegovi, od kojih su neki tokom emitiranja serije i "umirovljeni". Simpsoni su možda najbolje došli do javnosti brojnim frazama svojih likova. Te fraze, između ostaloga, uključuju i poznati Homerov uzvik "D'oh!", "Eeeeeeexcellent..." ("Ooooodlično...") [[montgomeri Berns|gospodina Burnsa]] i "Ha-ha!" [[Nelson Muntz|Nelsona Muntza]]. Zanimljiv se fenomen dogodio s Bartovim frazama. Njegovi zaštitni znakovi "Ay, caramba!" i "Eat my shorts!" ("Pojedi mi gaće!") pojavili su se na majicama još u početku emitiranja serije; međutim, druga je fraza bila rijetko korištena u seriji sve dok je nisu popularizirali prozivodi vezani za seriju. Serija je poznata i po gegovima sa znakovima i gegovima smrznutog ekrana. Gegovi sa znakovima su u seriji znakovi s tekstom koji zvuče smiješno. Takvi se gegovi često pojavljuju kod naziva različitih trgovina, ali i na natpisima ispred škole i crkve. Gegovi smrznutog ekrana su oni koji su prekratki da bi ih se moglo vidjeti uobičajenim gledanjem serije, ali vidljivi su ako se snimka epizode zaustavi u određenom trenutku. == Reakcije kritike i postignuća == === Nagrade === Simpsoni su od početka emitiranja osvojili desetine nagrada, uključujući i 23 [[Emmy Award|Emmyja]], 22 nagrade Annie i nagradu Peabody. 14. januara 2000. Simpsoni su dobili svoju zvijezdu na hollywoodskom Šetalištu slavnih. Časopis Time je [[1998]]. u svojem broju o najvećim uspjesima u umjetnosti i zabavi u 20. vijeku proglasio Simpsone najboljom televizijskom serijom stoljeća.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2007-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930204041/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html |deadurl=yes }}</ref> U istom je broju Bart Simpson stavljen na popis 100 najutjecajnijih ljudi 20. vijeka.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/time100/artists/profile/simpson.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2000-04-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000408163510/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/simpson.html |deadurl=no }}</ref> Bio je jedini imaginarni lik na popisu. === Duljina prikazivanja === [[9. 2.|9. februara]] [[1997]]. Simpsoni su epizodom "The Itchy & Scratchy & Poochie Show" postali najduže emitirana animirana TV serija koja se prikazuje u najboljem terminu u Americi, zamijenivši na tom mjestu Kremenkove. 2004. postali su i najdulje emitirana serija, igrana ili animirana, u Americi zamijenivši tako seriju [[Avanture Ozzieja i Harriet]] (1952. - 1966.)<ref name="dužina"/> U oktobru 2004. Scooby-Doo je nakratko od Simpsona preuzeo mjesto animirane serije s najvećim brojem epizoda<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3949579.stm</ref> U aprilu 2005. Scooby-Doo je ponovno prestao s emitiranjem, s ukupno 371 epizodom, a Simpsoni su do kraja prikazivanja sedamnaeste sezone "skupili" 378 epizoda. 2007. Simpsoni će obilježiti 20. godišnjicu prikazivanja zato što je serija počela s prikazivanjem 1987. u emisiji Tracey Ullman. Sa svojom 19. sezonom (2007. - 2008.) Simpsonima će nedostajati samo jedna sezona da dostignu američku TV seriju Gunsmoke koja je bila emitirana kroz 20 sezona; međutim, ukupni broj epizoda Gunsmokea je 635, mnogo manje od broja epizoda Simpsona. Simpsoni drže i još tri rekorda. Zato što su tehnički nastali iz emisije Tracey Ullman, najduže su emitirani američki spinoff. Imaju najdulje nepromijenjenu uvodnu scenu; iako uvodna "špica" svake epizode sadrži neke drugačije elemente i tokom godina je skraćivana, osnovna tema i uvodna glazba nisu se mijenjali. Najduže je emitirana serija koja nikad nije doživjela veliku promjenu glumačke ekipe ili dodavanje/izbacivanje glavnih likova. I dok su Simpsoni američka serija s najviše epizoda, neke inozemne animirane serije, pogotovo japanski animei kao što su Dragon Ball, Doraemon i [[Pokémon]]i imaju više epizoda od Simpsona. == Film == {{glavni|The Simpsons Movie}} O mogućem cjelovečernjem filmu o Simpsonima priča se još od ranih dana emitiranja serije. James L. Brooks smatrao je epizodu "Kamp Krusty" prikladnom za film. Međutim, ta je epizoda normalno emitirana zbog poteškoća tokom pokušaja proširivanja scenarija. Glasine o snimanju [[igrani film|igranog filma]] o Simpsonima bile su lažne. Sada je potvrđeno da se radi na animiranom filmu o Simpsonima. Produciraju ga 20th Century Fox, Gracie Films i Film Roman, a trebao bi početi s prikazivanjem [[27. 7.|27. srpnja]] [[2007]].<ref name="film"/> Film će biti produciran uz seriju, unatoč glasinama da će se u produkciju filma krenuti tek nakon završetka prikazivanja serije.i tako ce ostati. == Izvori == {{Reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|The Simpsons}} * [http://www.thesimpsons.com/ Službene web-stranice ''Simpsona''] * [http://www.simpsonscity.com/ The Simpsons City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070408234018/http://www.simpsonscity.com/ |date=2007-04-08 }} {{The Simpsons}} {{Tinejdžerski izbor za animiranu seriju}} {{Authority control}} {{TVSvijek|1989|TRAJE|Simpsons, The}} [[Kategorija:The Simpsons| ]] [[Kategorija:Američke TV serije]] [[Kategorija:Animirane TV-serije]] p6766f1htelpjulg2xzc2n6vh2nyx6a 42652816 42652815 2026-07-10T16:40:02Z ~2026-39188-59 373703 /* */ 42652816 wikitext text/x-wiki {{translitN|The Simpsons}} {{TVserija | bgcolour = | ime serije = Simpsoni | originalni naslov = The Simpsons | slika = Simpsons FamilyPicture.png | opis slike = U smjeru kazaljke sata: Homer, Marge, Lisa, Maggie i Bart. | format = [[animirani film|animirani]]/[[komedija]] | trajanje epizode = 21 - 23 [[minut]]e | autor = [[Met Grejning|Matt Groening]] | razvoj = James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon | izvršni producent = Al Jean <br /> James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon | glumci = Dan Castellaneta <br /> Julie Kavner <br /> Nancy Cartwright <br /> Yeardley Smith <br /> Hank Azaria <br /> Harry Shearer <br /> Marcia Wallace <br /> Pamela Hayden <br /> Tress MacNeille <br /> Maggie Roswell <br /> Russi Taylor <br /> Marcia Mitzman Gaven | država = {{ZD|USA}} [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]<br>{{ZD|NED}} [[Nizozemska]]<br>{{ZD|DAN}} [[Danska]] | jezik = [[engleski jezik|engleski]] | tv kuća = [[Fox Broadcasting Company|FOX]] | početak serije = [[17. 12.|17. decembar]] [[1989]]. | kraj serije = | broj epizoda = 808 <small>(trenutno)</small> | prethodna = | sljedeća = | u BiH = NTV Hayat<br>BHT 1 | web_stranica = http://www.thesimpsons.com/ | imdb = 0096697 }} '''''Simpsoni''''', '''''Simpsonovi''''' i '''''Obitelj Simpson''''' ({{Jez-en|'''The Simpsons'''}}) su [[animirani film|animirana]] [[Televizijska serija|TV serija]], dobitnik [[Emmy Award|Emmyja]] koju je stvorio [[Met Grejning|Matt Groening]], također i autor animirane TV serije ''[[Futurama]]'', za TV kuću Fox Network. Serija je postala jedna od prvih velikih hitova te TV kuće, a uz to je i jedna od najuspješnijih televizijskih serija u historiji tog medija. Televizijska se serija razvila iz niza kratkih animacija koje su se emitirale tokom showa Tracey Ullman. Serija je [[satira|satirička]] parodija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] načina života. Prikazuje cjelovitu [[američka kultura|američku kulturu]] i [[društvo]], a često se koristi šalama na vlastiti račun. Sami Simpsoni utjecali su na [[popularna kultura|popularnu kulturu]]. Fraze iz serije počele su se koristiti u stvarnom životu, a usklik "d'oh!" može se pronaći u rječniku engleskog jezika. Simpsoni su utjecali i na mnoge animirane serije za odrasle tokom kasnih 1990-ih kao što su ''[[South Park]]'' i ''[[Family Guy]]''. Iako je tokom posljednjih nekoliko godina, po nekima, došlo do pada kvalitete serija je još uvijek veoma gledana i dobija pozitivne kritike. Simpsoni su najdugotrajnija američka animirana TV serija.<ref name="dužina">http://www.nohomers.net/content/info/history/{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Od njihovog prvog prikazivanja [[17. 12.|17. decembra]] [[1989]]. emitirano je 662 epizode kroz 30 sezona. U produkciji postoji i cjelovečernji animirani film koji se prikazivao [[27. 7.|27. jula]] [[2007]].<ref name="film">http://www.imdb.com/title/tt0462538/releaseinfo</ref> == Nastanak == Groening je prvi put dobio ideju za Simpsone u predvorju ureda [[James L. Brooks|Jamesa L. Brooksa]]. Brooks ga je pozvao na dogovor za stvaranje kratke animirane serije temeljene na Groeningovom stripu ''Life in Hell''. Kad je Groening shvatio da bi stvaranje animirane serije prema njegovom stripu zahtijevalo odricanje od autorskih prava, odlučio je krenuti u drugom smjeru. U žurbi je skicirao svoju verziju disfunkcionalne porodice. Likove je oblikovao po članovima vlastite porodice, a za svoj je lik izabrao ime "Bart" zato što je to [[anagram]] engleske riječi "''brat''" (derište).<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.1.4 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.1.4 |deadurl=yes }}</ref> [[Porodica Simpson]] prvi se put pojavila u kratkoj animaciji u showu Tracey Ullman, a prva je epizoda, "Good Night", emitirana [[19. 4.|19. aprila]] [[1987]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.1 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.1 |deadurl=yes }}</ref> Porodica je bila prilično "grubo" nacrtana zato što je Groening animatorima predao samo skice vjerujući da će ih oni popraviti, ali su oni nastavili crtati prema njegovim skicama.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.simpsoncrazy.com/information/history.shtml |access-date=2007-02-02 |archive-date=2009-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090407072153/http://www.simpsoncrazy.com/information/history.shtml |dead-url=yes }}</ref> [[1989]]. Simpsoni su prilagođeni za polusatnu seriju za TV kuću Fox. Prva emitirana epizoda bila je "''Simpsons Roasting on an Open Fire''" umjesto planirane prve epizode "Neka začarana večer". Ta je epizoda morala biti ponovno nacrtana nakon što su autori uočili lošu kvalitetu animacije i bila je emitirana kao posljednja epizoda prve sezone. Simpsoni su bili jedna od prvih pravih Foxovih hit TV serija; to je bila prva Foxova serija koja je dospjela na spisak trideset najgledanijih serija u sezoni.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://classictvhits.com/tvratings/1989.htm |access-date=2007-02-02 |archive-date=2015-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512024139/http://www.classictvhits.com/tvratings/1989.htm }}</ref> nekoliko epizoda serije gledalo je više od 20 miliona ljudi, a povremeno je ta brojka dostizala i 30 miliona gledatelja.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/bibliography02.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2007-01-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070101205652/http://www.snpp.com/guides/bibliography02.html |deadurl=yes }}</ref> Tracey Ullman podnijela je tužbu protiv Foxa, tvrdeći da je njena emisija izvor uspjeha Simpsona i stoga je zahtijevala udio u profitu serije. Nakon nekog vremena sud je presudio u korist TV kuće.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.13 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2013-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130206011706/http://www.snpp.com/guides/lisa-2.html#2.2.13 |deadurl=yes }}</ref> Simpsoni su izazvali kontroverzu i negodovanje roditeljskih udruga i konzervativnijih političara zbog [[Bart Simpson|Barta Simpsona]], buntovnika koji izaziva nevolje i izvlači se bez posljedica, kojeg su smatrali lošim uzorom djeci. [[George H. W. Bush]] jednom je prilikom rekao: "Pokušat ćemo ojačati američku porodicu. Učiniti je više nalik porodici Walton, a manje porodici Simpson."<ref name="mikescully">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/other/articles/firstfamily.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2014-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140811014602/http://www.snpp.com/other/articles/firstfamily.html |deadurl=yes }}</ref> Mnogi su proizvodi sa Simpsonima kao zaštitinim znakom zabranjeni u nekim američkim školama u nekoliko dijelova [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a. Međutim, proizvodi s likovima iz Simpsona nastavili su se odlično prodavati. U prvih 14 mjeseci prodaje ukupni je profit u cijelom svijetu iznosio 2 milijarde [[dolar]]a.<ref name="mikescully"/> == O seriji == === Teme === Serija redovno izruguje i satirizira osobe iz svijeta zabave. [[Klaun Krusty]] omiljen je među springfieldskom djecom, ali izvan pozornice on je ciničan i ogorčen čovjek lošeg zdravlja zbog godina zloupotrebe droga, alkohola i kockanja. Podržat će i reklamirati bilo koji proizvod ako mu se ponudi dovoljna svota novca. Kent Brockman je egoističan, razmažen voditelj vijesti koji ne poštuje novinarsku etiku. Čak se i [[Rupert Murdoch]], čije korporativno carstvo uključuje i TV kuću Fox koja je prva počela emitirati Simpsone, pojavio u nekoliko epizoda serije. Zapravo je ismijavanje TV kuće Fox postala stalna šala u seriji. Serija se tokom godina bavila i političkom satirom, često prikazujući bivše i aktualne predsjednike SAD-a, ali i druge svjetske vođe. Neki od primjera su: [[George H. W. Bush]], prikazan kao Homerov zakleti neprijatelj u epizodi "Two Bad Neighbors", [[Al Gore]] ismijan zbog svoje, u seriji, banalne osobnosti, a [[Ujedinjeni narodi]] često su prikazivani kao nekompetentna organizacija. Seriju su prihvatili mnogi socijalni konzervativci zato što su Simpsoni, za razliku od drugih, modernijih porodica iz TV serija ipak tradicionalna porodica. Serija se poigravala mogućnostima izvanbračnih avantura, ali na kraju uvijek još više učvršćujući Homerov i Margein brak. Konzervativni i evangelički kršćani također su istaknuli i ulogu Neda Flandersa kao uzor predanog kršćanina koji je ponekad ismijavan, ali unatoč stalnim Homerovim provokacijama ne odstupa od svojeg načina života. Ipak, postoje i mnoge epizode koje socijalni konzervativci toliko ne odobravaju; na primjer, u epizodi "Homerova fobija", Homer pobjeđuje [[homofobija|homofobiju]] i sprijateljuje se s [[homoseksualnost|homoseksualcem]], a u epizodi "Ima nešto u ženidbi" promiče prihvaćanje gay brakova. [[Lisa Simpson]], najinteligentnija članica porodice Simpson prikazana je kao veliki liberal. === Radnja === Format radnje Simpsona tokom godina se donekle promijenio. Lik ili skupina likova obično je smještena u neku problematičnu situaciju koju moraju riješiti ili naučiti prihvatiti. U početku su te sitacije bile prilično jednostavne, realne društvene situacije s realističnim raspletima, veoma slične ostalim TV serijama. Na primjer, u jednoj od epizoda prve sezone Barta tuče školski nasilnik i on mora naučiti založiti se za sebe. S vremenom su zapleti postajali sve neobičniji i često sve manje realistični. Kako je serija napredovala, osim sve manjeg realizma, postalo je uobičajeno da uzrok nekog događja u glavnoj radnji dolazi iz relativno nepovezanog uvodnog dijela. Na primjer, u epizodi "Hurricane Neddy", cijeli se uvodni dio bavi [[orkan|uraganom]] koji je pogodio Springfield po scenariju sličnom onome iz filma [[Twister (film)|Twister]]; tada doznajemo samo da je uništena kuća Neda Flandersa, a zatim kreće glavna radnja u kojoj Fladners doživljava živčani slom. Simpsoni ponekad koriste još jednu strukturu radnje. Ta se struktura sastoji od tri kratke priče, često sa širom pričom koja povezuje manje priče. Obično se korsiti za epizode u povodu [[Noć vještica|Noći vještica]], ali i u običnim epizodama; tipična je za parodiranje starih priča u kojima su glavni likovi Simpsoni. Radnje mnogih epizoda usredotočuju se na jedan određeni lik ili vezu između dva lika. Te se radnje često razvijaju iz određenih shema: [[Homer Simpson|Homer]] dobiva novi posao ili se pokušava na brzinu obogatiti; [[Marge Simpson|Marge]] pokušava pobjeći iz monotonije održavanja kućanstva tražeći posao ili baveći se novim hobijem; [[Bart Simpson|Bart]] uzrokuje veliki problem i pokušava popraviti situaciju, zataškati cijeli događaj ili ga potpuno ignorirati; [[Lisa Simpson|Lisa]] prihvaća i sprovodi ciljeve neke određene grupe ili zajednice. Epizode su se ponekad usredotočile i na probleme sporednih likova koji se obično rješavaju uz pomoć člana porodice Simpson. Kad se radnja bavi cijelom porodicom, oni obično odlaze na odmor. To se događalo dovoljno često da rečenica koju Homer tada obično izgovori postane jedna od poznatih parodija same serije: "Simpsoni sada idu (gdje već idu)!" Sa svim putovanjima na kojima su bili, Simpsoni su posjetili sve [[kontinent]]e osim [[Antarktik]]e. Serija ponekad koristi i razdvajanje priče na dvije paralelne radnje kao u epizodi "Sunday, Cruddy Sunday", koja prati Homerov i Bartov put na Super Bowl, a uz to i Margeino i Lisino dosađivanje kod kuće. ==== Mjesto i vrijeme radnje ==== Radnja serije odvija se u imaginarnom američkom gradu [[Springfield (Simpsoni)|Springfieldu]]. Savezna država u kojoj se grad nalazi nikad nije imenovana, a namjera autora nikad ni nije bila da grad postoji u nekoj određenoj državi. Unatoč tome, obožavatelji su pokušavali odrediti lokaciju Springfielda koristeći se karakteristikama grada, okolnim reljefom i znamenitostima kao tragovima. U posljednje vrijeme kao odgovor na to "traganje" autori serije sugerirali su, ali i isključili većinu američkih saveznih država kao moguću lokaciju grada sukobljavajući "dokaze". Groening je rekao da Springfield ima mnogo zajedničkog s [[Portland]]om u [[Oregon]]u, gradom u kojem je on odrastao<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.portlandtribune.com/archview.cgi?id=12392 |access-date=2005-03-05 |archivedate=2005-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050305065812/http://www.portlandtribune.com/archview.cgi?id=12392 |deadurl=yes }}</ref>, a ime "Springfield" izabrano je zato što je to često ime američkih gradova, koje se pojavljuje u više od trideset saveznih država. Reljef Springfielda i okolice veoma je "prilagodljiv" pa tako postoje obale mora, pustinje, visoke planine, ili bilo koji drugi reljefni oblik potreban za priču ili šalu. Vrijeme radnje smješteno je u vječne '90e, iako se [[kultura|kulturne]] reference mijenjaju kako [[vrijeme (fizika)|vrijeme]] prolazi , u ''Simpsonima'' niko ne [[starenje|stari]] i ništa se ne mijenja. Sve ono što se dogodilo u nekoj epizodi do kraja iste mora biti ''sređeno'' kako bi se održao [[status quo]]. == Likovi == Homer Jay Simpson, Bart Simpson, Marge (Bouvier) Simpson, Lisa Simpson, Maggie Simpson, Montgomery Burns, Milhouse Van Houten, Luan Van Houten, Nelson Muntz, Ned Flanders, Nahasapimapetilon Apu, Krusty de Clown, Abraham Simpson, Ralph Wiggum, Barney Gumble, Moe Szyslak, Seymour Skinner, Patty i Selma Bouvier, Waylon Smithers, Edna Krabapel, domar Willie, Troy Maklur, Hans Krticman, Martin Prins, Clancy Wiggum, grappig boek, Joe Quimby, Kent Brockman, Timothy Lovejoy, Julius Hibbert, Carl Carlson, Leny Lenard === Glavni likovi === {{glavni|Spisak likova u Simpsonima}}<br /> Homer Simpson djelatnik je springfieldske nuklearne elektrane i prilično je prigluh, ali ipak brižan surprug i otac. Marge Simpson najvećim je dijelom tipizirana američka kućanica i majka koja želi uzbudljiviji život. Bart Simpson desetogodišnji je dječak koji redovito upada u nevolje, a sebe smatra buntovnikom. Lisa Simpson veoma je inteligentna osmogodišnjakinja i srednje dijete u porodici koja je liberalna aktivistica i voli svirati [[saksofon]]. Maggie Simpson je beba koja se izražava jedino gestikulacijom i sisanjem cucle varalice. Porodica ima psa (Božićnjakov mali pomoćnik) i mačku (Pahuljica br. 2), a uz to je imala i nekoliko drugih ljubimaca koji su se pojavili svega jednom ili dvaput samo za potrebe radnje neke epizode. === Sporedni likovi === {{glavni|Spisak likova u Simpsonima}}<br /> U seriji postoje mnogi luckasti sporedni likovi koji uključuju kolege sa posla, učitelje, porodične prijatelje, daljnju rodbinu i lokalne poznate osobe. U originalu su mnogi od tih likova planirani kao jednokratne šale ili kako bi ispunili neku određenu funkciju u gradu; mnogi od njih dobili su veće i važnije uloge, a neki su likovi čak bili i teme vlastitih epizoda. == Produkcija == === Izvršni producenti === <div class="infobox" style="width: 40em; font-size: 85%; padding-left: 5px; width: 360px"> Popis ''show runnera'' Simpsona po sezonama: * 1. - 2. sezona: [[Met Grejning|Matt Groening]], [[James L. Brooks]] i [[Sam Simon]] * 3. - 4. sezona: [[Al Jean]] i [[Mike Reiss]] * 5. - 6. sezona: [[David Mirkin]] * 7. - 8. sezona: [[Bill Oakley]] i [[Josh Weinstein]] * 9. - 12. sezona: [[Mike Scully]] * 13. sezona do danas: [[Al Jean]] </div> [[Datoteka:Mirkinjean.jpg|left|200px|thumbnail|[[Al Džin]] (levo) je trenutno producent Simpsonovih. [[Dejvid Mirkin]] (desno) je bio producent petog i šestog serijala, a od 1994 radi i kao scenarista.]] Groening, Brooks i Simon prije su bili izvršni producenti serije dok sada djeluju kao kreativni savjetnici. Zahtjevnije radno mjesto na seriji poznato je kao ''show runner'', osoba koja je glavni scenarist serije i zadužena je za sve aspekte produkcije serije kroz cijelu sezonu. Na odjavnoj špici serije ''show runneri'' su navedeni kao izvršni producenti. Oni često ostaju raditi na seriji i po nekoliko sezona, ali obično svoje planove uspijevaju ostvariti i u samo jednoj sezoni. Od 13. sezone ''show runner'' serije je [[Al Jean]]. === Glasovi === Postoji šest glavnih glumaca koji svoje glasove posuđuju likovima iz Simpsona. Tako npr. [[Dan Castellaneta]] posuđuje glas Homeru Simpsonu, njegovom ocu Abrahamu Simpsonu, klaunu Krustyju i mnogim drugim likovima.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_castellaneta.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207230723/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_castellaneta.htm |deadurl=no }}</ref> [[Julie Kavner]] daje glas Marge Simpson i njezinim sestrama Patty i Selmi.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_kavner.htm |access-date=2004-11-15 |archivedate=2004-11-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041115023514/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_kavner.htm |deadurl=no }}</ref> Ona također povremeno, ali rijetko posuđuje glas i drugim likovima koji se u seriji pojave samo jednom. Poznata je po tome što je odbila izvesti imitaciju Margeinog glasa u javnosti kako bi održala tajnovitost lika. [[Nancy Cartwright]] daje glas Bartu Simpsonu i drugim učenicima springfieldske osnovne škole.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_cartwright.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207230419/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_cartwright.htm |deadurl=no }}</ref> [[Yeardley Smith]], glas Lise Simpson, jedini je glumac u seriji koji daje glas samo jednom liku, iako i on povremeno daje glasove likovima koji se u seriji pojavljuju samo jednom.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_smith.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207233504/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_smith.htm |deadurl=no }}</ref> Dva glavna glumca koja ne posuđuju glasove ni jednom članu naslovne porodice daju glasove većini građana Springfielda. Tako [[Hank Azaria]] glas posuđuje Moe, šefu policije Wiggumu i Apuu<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_azaria.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207225533/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_azaria.htm |deadurl=no }}</ref>, dok [[Harry Shearer]] daje glas gospodinu Burnsu, Smithersu, ravnatelju Skinneru, Nedu Flandersu, dr. Hibbertu i mnogim drugima.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_shearer.htm |access-date=2004-12-07 |archivedate=2004-12-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041207232319/http://www.thesimpsons.com/actors/bios_actors_shearer.htm |deadurl=no }}</ref> Zajedno s glavnim glumcima, glasove likovima redovno posuđuju i Pamela Hayden, Tress MacNeille, Marcia Wallace, Maggie Rosswell i Russi Taylor. Od 1999. do 2002. zbog svađe oko plaće s FOX-om likovima Maggie Roswell glas je posuđival Marcia Mitzman Gaven. Karl Wiedergott također je posudio glas mnogim manjim likovima. "Posebni gosti" koji se često vraćaju u seriju i daju glasove likovima su, između ostalog, [[Albert Brooks]], [[Phil Hartman]], [[Jon Lovitz]], [[Jane Kaczmarek]], [[Jan Hooks]], [[Joe Mantegna]] i [[Kelsey Grammer]]. === Scenarij === Ekipa scenarista koja radi na seriji dijeli sezonu na dva dijela. Za svaku polovinu sezone napiše se otprilike 16 priča od kojih zatim scenaristi izabiru i razvijaju 12 scenarija.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snpp.com/guides/lisa-4.html#4.3 |access-date=2007-02-02 |archivedate=2012-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130035403/http://www.snpp.com/guides/lisa-4.html#4.3 |deadurl=yes }}</ref> Zato što produkcija jedne epizode Simpsona traje šest mjeseci, serija vrlo rijetko komentira aktualne događaje, iako se ponekad bavi predviđenim događajima kao što su [[Olimpijske igre]] ili različita svjetska prvenstva. Završna obrada scenarija odvija se na grupnim preoblikovanjima scenarija. Tada scenaristi mogu dodavati ili izbacivati pojedine šale, dodavati nove scene te čuti glavne glumce kako čitaju svoj tekst. Vođa te grupe je [[George Meyer]] koji na seriji radi još od njezinih početaka. Dugogodišnji scenarist serije [[Jon Vitti]] objašnjava da iako on dobiva zaslugu za scenarij pojedine epizode, najbolje citate i dijaloge obično smisli George Meyer.<ref>Owen, David. "Taking Humor Seriously", The New Yorker, 13. februara 2000.</ref> Scenarist s najviše napisanih epizoda je [[John Swartzwelder]] koji je lično napisao 60 epizoda. Scenarist serije bio je i [[Conan O'Brien]] koji je napisao 4 scenarija prije nego što je postao voditelj emisije Late Night s Conanom O'Brienom koja se emitira na [[NBC]]-u. Engleski komičar [[Ricky Gervais]] jedina je slavna osoba koja je napisala scenarij epizode, iako su epizode pisali i drugi gostujući scenaristi kao na primjer [[Spike Feresten]], scenarist [[Seinfeld]]a. === Emitiranje === Simpsone u SAD-u emitira mreža FOX, a uz to su distribuirani i u inozemstvu. U BiH je Simpsone emitirala TV kuća [[Hayat]]. == Zaštitni znakovi == === Uvodna špica === Uvodna špica Simpsona jedan je od najupečatljivijih zaštitnih znakova serije. Gotova svaka epizoda započinje približavanjem gradu Springfieldu kroz veliki natpis s imenom serije. Zatim slijedimo članove porodice na njihovom putu kući. Nakon ulaska u kuću porodica se smješta na svoj kauč kako bi gledali televiziju. Skladbu koja se može čuti tokom uvodne špice skladao je Danny Elfman 1989. nakon što ga je Groening zamolio za "retro" skladbu. Jedan od jedinstvenih aspekata uvodne špice serije je nekoliko njezinih dijelova koji se mijenjaju od epizode do epizode. Bart obično svaki put piše nešto drugo na školskoj ploči. Lisa ponekad svira neku drugu skladbu na svojem saksofonu i nešto se drugo dogodi kad porodica uđe u dnevnu sobu i sjedne na kauč. Ovo posljednje ponekad je i jedini dio uvodne špice koje "preživi" proces skraćivanja u nekim dužim epizodama. === Epizode za Noć vještica === Tradicija serije postale su epizode za [[Noć vještica]]. Epizodom "Treehouse of Horror" započela je tradicija od tri odvojene i nepovezane priče u svakoj epizodi za Noć vještica. U tim se pričama naslovna porodica obično nađe u nekom zastršujućem, znanstveno fantastičnom ili nadnaravnom okruženju i obično parodira ili odaje počast slavnim filmskim ostvarenjima iz tih žanrova. === Gegovi i fraze === U Simpsonima postoje mnogi gegovi, od kojih su neki tokom emitiranja serije i "umirovljeni". Simpsoni su možda najbolje došli do javnosti brojnim frazama svojih likova. Te fraze, između ostaloga, uključuju i poznati Homerov uzvik "D'oh!", "Eeeeeeexcellent..." ("Ooooodlično...") [[montgomeri Berns|gospodina Burnsa]] i "Ha-ha!" [[Nelson Muntz|Nelsona Muntza]]. Zanimljiv se fenomen dogodio s Bartovim frazama. Njegovi zaštitni znakovi "Ay, caramba!" i "Eat my shorts!" ("Pojedi mi gaće!") pojavili su se na majicama još u početku emitiranja serije; međutim, druga je fraza bila rijetko korištena u seriji sve dok je nisu popularizirali prozivodi vezani za seriju. Serija je poznata i po gegovima sa znakovima i gegovima smrznutog ekrana. Gegovi sa znakovima su u seriji znakovi s tekstom koji zvuče smiješno. Takvi se gegovi često pojavljuju kod naziva različitih trgovina, ali i na natpisima ispred škole i crkve. Gegovi smrznutog ekrana su oni koji su prekratki da bi ih se moglo vidjeti uobičajenim gledanjem serije, ali vidljivi su ako se snimka epizode zaustavi u određenom trenutku. == Reakcije kritike i postignuća == === Nagrade === Simpsoni su od početka emitiranja osvojili desetine nagrada, uključujući i 23 [[Emmy Award|Emmyja]], 22 nagrade Annie i nagradu Peabody. 14. januara 2000. Simpsoni su dobili svoju zvijezdu na hollywoodskom Šetalištu slavnih. Časopis Time je [[1998]]. u svojem broju o najvećim uspjesima u umjetnosti i zabavi u 20. vijeku proglasio Simpsone najboljom televizijskom serijom stoljeća.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2007-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930204041/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html |deadurl=yes }}</ref> U istom je broju Bart Simpson stavljen na popis 100 najutjecajnijih ljudi 20. vijeka.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.time.com/time/time100/artists/profile/simpson.html |access-date=2007-02-02 |archivedate=2000-04-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000408163510/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/simpson.html |deadurl=no }}</ref> Bio je jedini imaginarni lik na popisu. === Duljina prikazivanja === [[9. 2.|9. februara]] [[1997]]. Simpsoni su epizodom "The Itchy & Scratchy & Poochie Show" postali najduže emitirana animirana TV serija koja se prikazuje u najboljem terminu u Americi, zamijenivši na tom mjestu Kremenkove. 2004. postali su i najdulje emitirana serija, igrana ili animirana, u Americi zamijenivši tako seriju [[Avanture Ozzieja i Harriet]] (1952. - 1966.)<ref name="dužina"/> U oktobru 2004. Scooby-Doo je nakratko od Simpsona preuzeo mjesto animirane serije s najvećim brojem epizoda<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3949579.stm</ref> U aprilu 2005. Scooby-Doo je ponovno prestao s emitiranjem, s ukupno 371 epizodom, a Simpsoni su do kraja prikazivanja sedamnaeste sezone "skupili" 378 epizoda. 2007. Simpsoni će obilježiti 20. godišnjicu prikazivanja zato što je serija počela s prikazivanjem 1987. u emisiji Tracey Ullman. Sa svojom 19. sezonom (2007. - 2008.) Simpsonima će nedostajati samo jedna sezona da dostignu američku TV seriju Gunsmoke koja je bila emitirana kroz 20 sezona; međutim, ukupni broj epizoda Gunsmokea je 635, mnogo manje od broja epizoda Simpsona. Simpsoni drže i još tri rekorda. Zato što su tehnički nastali iz emisije Tracey Ullman, najduže su emitirani američki spinoff. Imaju najdulje nepromijenjenu uvodnu scenu; iako uvodna "špica" svake epizode sadrži neke drugačije elemente i tokom godina je skraćivana, osnovna tema i uvodna glazba nisu se mijenjali. Najduže je emitirana serija koja nikad nije doživjela veliku promjenu glumačke ekipe ili dodavanje/izbacivanje glavnih likova. I dok su Simpsoni američka serija s najviše epizoda, neke inozemne animirane serije, pogotovo japanski animei kao što su Dragon Ball, Doraemon i [[Pokémon]]i imaju više epizoda od Simpsona. == Film == {{glavni|The Simpsons Movie}} O mogućem cjelovečernjem filmu o Simpsonima priča se još od ranih dana emitiranja serije. James L. Brooks smatrao je epizodu "Kamp Krusty" prikladnom za film. Međutim, ta je epizoda normalno emitirana zbog poteškoća tokom pokušaja proširivanja scenarija. Glasine o snimanju [[igrani film|igranog filma]] o Simpsonima bile su lažne. Sada je potvrđeno da se radi na animiranom filmu o Simpsonima. Produciraju ga 20th Century Fox, Gracie Films i Film Roman, a trebao bi početi s prikazivanjem [[27. 7.|27. srpnja]] [[2007]].<ref name="film"/> Film će biti produciran uz seriju, unatoč glasinama da će se u produkciju filma krenuti tek nakon završetka prikazivanja serije.i tako ce ostati. == Izvori == {{Reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|The Simpsons}} * [http://www.thesimpsons.com/ Službene web-stranice ''Simpsona''] * [http://www.simpsonscity.com/ The Simpsons City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070408234018/http://www.simpsonscity.com/ |date=2007-04-08 }} {{The Simpsons}} {{Tinejdžerski izbor za animiranu seriju}} {{Authority control}} {{TVSvijek|1989|TRAJE|Simpsons, The}} [[Kategorija:The Simpsons| ]] [[Kategorija:Američke TV serije]] [[Kategorija:Animirane TV-serije]] kbl3kz3t5dozndvusa6p9b9sqmcdpjv Solun 0 22101 42652936 42586163 2026-07-11T02:55:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652936 wikitext text/x-wiki {{Grčki grad (HR) |ime= Solun |izvorno ime= Θεσσαλονίκη |latinično ime= Thessaloníki |slika= |periferija= Središnja Makedonija |prefektura= Solun |pokrajina= |stanovništvo= 363.987 |godina popisa= 2001.<ref>[http://www.ypes.gr/UserFiles/f0ff9297-f516-40ff-a70e-eca84e2ec9b9/D_diairesi.xls Δείτε τη Διοικητική Διαίρεση. Grčko ministarstvo unutrašnjih poslova (pristupljeno 9. 09. 2009.) {{el icon}}]</ref> |šire stanovništvo= 800.764 |godina popisa šireg stanovništva= 2001. |gustoća stanovništva= 20.449 |šira gustoća stanovništva= |površina= 17.8 |šira površina= |visina= 20 |z. širina = 40.38 |z. dužina = 22.57 |širina-stupnjevi= 40 |širina-minute= 38 |širina-oznaka= N |dužina-stupnjevi= 22 |dužina-minute= 57 |dužina-oznaka= E |poštanski broj= 53x xx, 54x xx, 55x xx, 56x xx |pozivni broj= (GR=+30)2310(stariji 0310,031) |registarska oznaka= N |gradonačelnik= Stelios Angeludis |stranica= [http://www.thessaloniki.gr/portal/page/portal/DimosThessalonikis DimosThessalonikis] }} '''Solun''' ({{Lang-gr|Θεσσαλονίκη, ''Thessaloniki/Tesaloniki''}}), drugi po veličini grad u [[Grčka|Grčkoj]]. Ovo je glavno mjesto grčke [[Egejska Makedonija|regije Makedonije]] i smatra se drugim grčkim glavnim gradom zbog svoje velike povijesne i strateške važnosti. Grad se rasprostire na 17&nbsp;km, duž [[Solunski zaljev|Solunskog zaljeva]] i sastoji se od 13 općina. U grčkom jeziku, grad je još poznat pod nazivom Σαλονίκη (''Saloniki''), u [[turski|turskom]] kao ''Selânik'', u [[slavenski jezici|slavenskim jezicima]] kao ''Solun'' (''Солун''), na [[Vlaški jezik|arumunjskom]] kao ''Săruna'' i na [[ladino|ladinu]] kao ''Selanik''. U Grčkoj je grad drugo po veličini gospodarsko, industrijsko, trgovačko i kulturno središte, kao i važno prometno mjesto u [[Jugoistočna Europa|jugoistočnoj Europi]]. Trgovačka luka grada je vrlo važna za Grčku i za druge zemlje na jugoistoku [[Europa|Europe]]. Grad je poznat po mnogobrojnim spomenicima i zgradama iz [[bizant]]skog i [[Otomansko Carstvo|otomanskog]] razdoblja. == Historija == === [[Helenistička Grčka|Helenističko]] doba === Grad je oko [[315. pne.|315. godine pne.]] osnovao [[Kasander]], kralj Makedonije (''Μακεδών'') na ili blizu mjesta starog grada Terme i na 26 drugih okolnih sela. Nazvao je grad po svojoj ženi Tesaloniki, sestri [[Aleksandar Veliki|Aleksandra Velikog]], njoj je ime dao njezin otac Filip II. Makedonski, koji je na dan njezinog rođenja ostvario pobjedu (grčki, latinično: ''nike'') protiv [[Tesalija]]ca. Solun se počeo naglo razvijati, i u 2. stoljeću pne. je dobio zidove. Grad je bio autonomni dio Kraljevine Makedonije, sa vlastitim parlamentom u kojem je kralj imao svog predstavnika. === [[Rimsko Carstvo|Rimsko]] doba === Poslije pada Kraljevine Makedonije, [[168. pne.]], Solun je postao grad u [[Rimska Republika|Rimskoj Republici]]. Postao je važno trgovačko središte na [[Via Egnatia|Via Egnatiji]], rimskoj cesti koja je spajala [[Bizantion]] ([[latinski]]: ''Byzantium'', kasnije [[Istanbul|Konstantinopol]]) sa [[Dyrrachium]]om (danas [[Drač]], [[albanski]]: ''Durrës'') u [[Albanija|Albaniji]]. Ta cesta je omogućavala trgovinu između Europe i Azije. Grad je postao glavno mjesto jednog od četiri rimska okruga u Makedoniji. Zadržao je svoje povlastice, ali je njime vladao [[pretor]] (latinski: ''praetor'') i imao je rimski vojni garnizon. U jednom kratkom razdoblju u [[1. vijek pne.|1. vijeku pne.]], sve grčke provincije su bile pod Solunom. Zbog velike trgovačke važnosti, Rimljani su gradu izgradili prostranu luku (Σκαπτός Λιμήν), koja je opsluživala grad sve do [[18. vijek]]a. [[Datoteka:THES Arch of Galerius E face.jpg|thumb|220px|[[Galerije]]v slavoluk u Solunu]] Solunska akropola koja se nalazi na sjevernim brdima je izgrađena [[55. pne.|55. godine, pne.]], nakon napada [[Tračka|Tračana]]. U gradu je tokom 1. vijeka, osnovana [[Židovstvo|židovska]] kolonija, a i bio je jedan od ranih centara [[Kršćanstvo|kršćanstva]]. Na svom drugom misionarskom putovanju [[Pavao iz Tarza]] je propovijedao u gradskoj [[sinagoga|sinagogi]] i postavio temelje nove [[crkva|crkve]]. Pobunjeni Židovi su ga izbacili iz grada i on je pobjegao u Veroju. [[Prva poslanica Solunjanima|Pavlova poslanica Solunjanima]] je poslana kršćanskoj zajednici u Solunu. Zaštitnika, [[Sveti Dimitrije|Svetog Dimitrija]], grad je dobio [[306]]. godine. Njemu se prepisuju veliki broj čuda koja su spasila grad. On je bio rimski [[prokonzul]] ([[latinski]]: ''Proconsul'') Grčke, za vrijeme protukršćanskog cara [[Maksimijan]]a i bio je mučen u rimskom zatvoru, na čijem mjestu je danas crkva Svetog Dimetrija. Crkvu je sagradio rimski [[podprefekt]] [[Ilirik]]a, 463. godine. === Vizantijsko doba === [[Datoteka:St George as patron of two children. Mosaic, church of St Demetrios in Thessaloniki.jpg|thumb|left|Mozaik iz 7. stoljeća, unutar crkve Svetog Dimitrija, koji predstavlja sv. Dimitrija sa djecom]] Nakon podjele [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]] na istočni i zapadni dio kojima se vladalo iz [[Istanbul|Konstantinopola]] i [[Rim]]a, Solun je potpao pod [[Bizant|Istočno Rimsko Carstvo (Bizant)]]. Solun je bio drugi po važnosti grad poslije Konstantinopola. [[390]]. godine, grad je postao mjesto revolta protiv cara [[Teodosije I|Teodozija Prvog]] i njegovih [[Goti|gotskih]] plaćenika. Rimski general i nekoliko drugih visokih dužnosnika su ubijeni u pobuni, što je rezultiralo masakrom od 7.000 do 15.000 stanovnika na gradskom hipodromu. Nakon ovoga slijedi zlatno doba grada, sve do pada Rimskog Carstva i najezda [[Barbari|barbara]]. [[620]]. godine, veliki je [[potres]] pogodio grad u kojem je srušen veliki broj zgrada, uključujući i rimski forum. U [[7. vijek]]u, [[Slaveni]] su napali grad, ali ga nisu uspjeli osvojiti. Bizantska braća [[Kiril i Metod]], koji su rođeni u Solunu su poslani od strane bizantskog cara [[Mihajlo III Pijanica|Mihajla Trećeg]] u misionarsku misiju u sjeverne regije zemlje. Tamo su uzeli [[južnoslavenski jezici|južnoslavenski govor]] za osnovu [[Crkvenoslovenski jezik|Ckrvenoslavenskog jezika]]. U [[9. vijek]]u, Bizantinci su odlučili preseliti tržnicu za [[Bugari|bugarska]] dobra iz [[Carigrad]]a u Solun. Bugarski [[car]] [[Simeon I]] je napao [[Trakija|Trakiju]], pobijedio bizantsku vojsku i prisilio Carstvo da vrati tržnicu u Carigrad. [[904]]. godine, [[Saraceni]] sa [[Kreta|Krete]] su napali grad i nakon deset dana pljačkanja, otišli sa bogatim plijenom i 22.000 [[rob]]ova, većinom mlađeg stanovništva. Usprkos ovome, grad se brzo oparavio i zajedno sa Bizantom doživio procvat u 10., 11. i 12. vijeku. Broj stanovnika grada se naglo povećavao, zajedno sa velikom židovskom zajednicom. Svakog [[listopad]]a, izvan gradskih zidina se održavao sajam sv. Dimitrija, koji je trajao 6 dana. U to vrijeme ovo je bio jedan od najvećih sajmova u tom dijelu svijeta. [[Datoteka:Thessaloniki Rotunda from street July 2006.jpg|thumb|right|200px|Rotunda - najstarija zgrada u središtu grada]] Ekonomski razvoj grada je nastavljen i u 12. vijeku za vrijeme dinastije Komneni, koja je proširila bizantsku vladu na sjever u [[Srbija|Srbiju]] i [[Mađarska|Mađarsku]]. U gradu se tad nalazila kovnica novca, što je u to vrijeme bio veliki znak bogatstva. Poslije smrti cara [[Manuel I|Manuela I]], [[1180]]. godine, Bizantsko Carstvo je započelo svoj pad. 1185. godine, [[Normani|Normanski]] vladari [[Sicilija|Sicilije]] su napali i okupirali grad, što je rezultiralo njegovim popriličnim uništenjem. Njihova vladavina je trajala manje od godinu dana, jer ih je Bizant pobijedio u dvije bitke i prisilio na evakuaciju. Solun je nestao sa karte Bizanta [[1204]]. godine, kada su [[Carigrad]] osvojili [[križari]] u [[Četvrti križarski rat|Četvrtom križarskom ratu]]. Solun i okolni teritoriji su postali dio Solunskog Kraljevstva u [[Latinsko Carstvo|Latinskom Carstvu]]. Grad je vraćen u [[Bizantsko Carstvo]], [[1246]]. godine. Iako je ovo vrijeme raznih invazija, Solun je imao veliki broj stanovništva i razvijenu trgovinu. Ovo je rezultiralo intelektualnim i umjetničkim procvatom, čije tragove danas možemo naći u mnogim crkvama i njihovim freskama. U 14. vijeku, grad je zahvatio zelotski pokret, koji je započeo kao religijski sukob između konzervativnog [[biskup]]a Gregoriosa Palamasa (''Γρηγόριος Παλαμάς'') i redovnika [[Barlaam]]a. Brzo se ovo pretvorilo u politički sukob u kojem su zeloti nakratko osvojili vlast nad gradom. === Otomansko doba === [[Datoteka:White_Tower_of_Thessaloniki_(2007-06-15).jpg|thumb|220px|left|Bijeli Toranj, turska utvrda]] Bizantsko Carstvo, koje nije uspijevalo zaštititi grad od najezda Turaka, je prodala Solun [[Mletačka Republika|Mletačkoj Republici]], koja je kontrolirala grad do turskog napada [[29. mart]]a [[1430]]. godine, pod vodstvom [[Murat II.|Murata Drugog]], koji je nakon trodnevne opsade zauzeo grad. Tokom [[Otomansko Carstvo|otomanske]] vlasti, grad je postao multikulturalan, a stanovništvo su činili [[Židovi]] (najveća zajednica), [[Turci]], [[Slaveni]], [[Albanci]] i [[Grci]] koji su činili četvrtinu stanovništva. Od oko 130.000 stanovnika koji su živjeli u gradu početkom stoljeća, 60.000 su bili [[Sefardi|Sefardski Židovi]], čiji su preci prognani iz [[Španjolska|Španjolske]] i [[Portugal]]a poslije [[1492]]. Grad je ostao u rukama Turaka idućih pet vjekova i postao je jedan od najvažnijih gradova u Carstvu i jedno od najvažnijih trgovačkih središta [[Balkan]]a. [[Željeznička pruga]] je stigla u grad 1888. godine, a u razdoblju od 1896. do 1904. je izgrađena nova luka. Osnivač moderne Turske, [[Kemal Atatürk]] je rođen u gradu 1881. godine, a ovdje se i nalazilo sjedište pokreta [[Mladi Turci|Mladih Turaka]], početkom [[20. vijek]]a. Rodna kuća je danas muzej i tu je turski konsulat. Solun je prvo bio središte [[Sandžak (teritorijalna jedinica)|sandžaka]] u [[vilajet]]u [[Rumelija]] između 1393. i 1402. i opet, između 1430. i 1864. godine, nakon čega je postao pokrajina. Solunska pokrajina se sastojala od sandžaka Selânik (''Solun''), [[Drama, Grčka|Drama]] i [[Seres]] (''Siroz'' ili ''Serez''). Građevine iz otomanskog razdoblja se mogu najviše naći u dijelu grada 'Ano Poli' (Gornji grad), u kojem se nalaze jedine tradicionalne drvene kuće i fontane koje su preživjele veliki požar. U središti grada su opstale i nekoliko [[džamija]], kao "Hamza-Bej džamija", Alatza Imaret džamija", "Bezesteni" i "Jahudi Hamam". Skoro svi od više od 40 [[minaret]]a su izgorjeli u požaru ili su maknuti poslije 1912. Samo je jedan preživio u Rotundi. Također je preživjelo i nekoliko turskih kupališta. [[Datoteka:Thessaloniki Upper Town2.jpg|thumb|center|600px|Solunski 'Ano Poli' (Stari grad)]] === Moderno doba === [[Datoteka:Greek soldiers marching in Thessaloniki 1916.jpg|thumb|right|Marš grčkih vojnika u Solunu, 1916. godine]] Solun je bio meta [[Prvi balkanski rat|Prvog balkanskog rata]], [[1912]]. godine, na kraju kojeg je [[Grčka]] ujedinjena, [[26. oktobar|26. oktobra]] [[1912]]. godine, danas je taj dan Grčki nacionalni praznik. Kralj [[Đorđe I,kralj Grčke|Đorđe Prvi]] je ubijen u [[atentat]]u za vrijeme posjeta Solunu, [[18. mart]]a [[1913]]. 1915. godine, za vrijeme [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]], savezničke snage su se iskrcale u Solunu i koristili grad kao bazu za ofenzivu protiv pronjemačke [[Bugarska|Bugarske]]. Prosavezničku privremenu vladu je odavde vodio [[Elefterios Venizelos]], suprotno volji neutralnog kralja Grčke. Veći dio grada je uništen u požaru [[18. august]]a [[1917]]. godine, kojeg su slučajno uzrokovali [[Francuska|francuski]] vojnici. Požar je u beskućnike pretvorio 72.000 ljudi, od ukupno 271.157 ljudi koji su živjeli tad u gradu. Obnova središta grada je bila zabrenjena, sve dok se nije donio moderni razvojni plan grada. Taj plan je napravio francuski arhitekt [[Ernest Hebrard]]. Njegov plan je uklonio istočnjački izgled grada i pretvorio ga u moderni europski grad. Jedna od glavnih posljedica požara je bilo i uništenje polovice domova Židova, što je dovelo do njihovog masovnog iseljenja. Veliki broj njih se preselio u [[Palestina|Palestinu]], a manji u [[Francuska|Francusku]] i [[SAD]]. Njih su zamijenili grčke izbjeglice, koje su bježale iz Smirne u Turskoj, 1922. nakon [[Grčko-turski rat 1919-1922|Grčko-turskog rata 1919-1922]]. Kao rezultat ove humanitarne krize, gradsko stanovništvo se naglo povećalo. [[Datoteka:Salonica-view-aerial2.jpg|thumb|left|240px|Pogled na gradsko središte i luku]] Solun je zauzela [[Treći rajh|Nacistička Njemačka]], [[9. april]]a [[1941]]. godine i držala ga pod okupacijom sve do 30. oktobra [[1944]]. Grad je teško oštećen u [[Saveznici|Savezničkom]] bombardiranju, a židovsko stanovništvo su gotovo u potpunosti istrijebili [[nacisti]]. Jedva je tisuću Židova preživjelo. Poslije rata je Solun brzo obnovljen i broj stanovništva se naglo povećao. Grad se najviše razvijao od 1950-ih do 1980-tih, ali bez urbanističkog plana, što je dovelo do velikih prometnih gužvi, koje su ostale do danas. 20. juna [[1978]]. godine, grad je pogodio jak potres jačine 6.5 stupnjeva. Ovaj potres je prouzročio štetu na mnogim zgradama i povijesnim spomenicima, kao i smrt 40 ljudi. Grad se opet brzo oporavio i nakon ove prirodne katastrofe. Raniji kršćanski i bizantski spomenici u Solunu su stavljeni na [[UNESCO]]-v popis [[Svjetska baština|Svjetske baštine]], [[1988]]. godine. Solun je postao [[Europski grad kulture]] za [[1997]]. godinu. Solun je vrlo važan univerzitetski centar [[Jugoistočna Europa|jugoistočne Europe]] i u njemu živi veliki broj studenata iz cijele zemlje. U gradu se nalazi Aristotelovo Sveučilište, najveće u Grčkoj, i Makedonsko Sveučilište. == Privreda == Solunska privreda najviše ovisi o luci, kao i o industirjskom i trgovačkom sektoru. Industrijski se u gradu proizvodi: rafinirano ulje, kemikalije, [[tekstil]], strojevi, [[brašno]], [[cement]], farmaceutika i alkohol. Veliki broj obližnjih država, koriste ovaj grad kao luku. Većina ljudi u gradu je zaposlena u manjim poduzećima. Službeno je 2002. godine, stopa [[nezaposlenost]]i bila 10%, ali pravi brojevi su vjerojatno mnogo niži. == Stanovništvo == === Statistički podaci === Stanovništvo u Solunskoj općini- {| class="wikitable" |- bgcolor="#efefef" ! Godina !! Stanovništvo !! Promjena |- | 1981 || 406,413 || - |- | 1991 || 383,967 || -22,446/-5.52% |- | 2001 || 363,987 || -19,980/-5.20% |} Iako se stanovništvo općine Solun, konstantno smanjuje, aglomerizacijsko područje grada raste, budući da se stanovništvo preseljava u predgrađa. === Solunski [[Jevreji|Židovi]] === [[Datoteka:Street in Ladidaka neighbourhood of Thessaloniki July 2006.jpg|240px|thumb|left|Dućani u četvrti Ladadika, koja je prije bila židovska četvrt]] Solunska [[Jevreji|židovska]] zajednica je bila većinom [[sefardi]]jskog porijekla, iako je postojala i manja skupina starih [[Romanioti|Romaniota]]. Tokom otomanske vladavine, Židovi u Solunu su činili više od polovice stanovništva i postojala je jaka židovska vladavina u trgovini, sve dok Grčka nije preuzela grad u 1912. godini. Kao rezultat židovskog utjecaja na grad, veliki broj nežidovskog stanovništva je govorila [[ladino]], a grad se praktički gasio u subotu, na židovski [[sabat]]. Najveće opadanje broja Židova počinje nakon velikog požara 1917. Grčka je vlada u svojim naporima heleniziranja grada, namjerno onemogućavala povratak Židova svojim domovima, iako je kompenzirala njihove gubitke. Veliki broj Židova se tad preselio u [[Turska|Tursku]], [[SAD]], [[Europa|Europu]] i [[Aleksandrija|Aleksandriju]] u [[Egipat|Egiptu]]. [[1922]]. godine. zakon koji je zabranio trgovinu nedjeljom je dodatno uzdrmao židovske trgovce. Solunski Židovi su i dalje bili važan dio grada, sve do nacističke okupacije za vrijeme Drugog svjetskog rata. Nacisti su smaknuli 96% solunskih Židova u [[holokaust]]u, čime su uništili židovsku zajednicu grada. Danas u gradu živi oko 1.000 Židova, iako postoje značajne zajednice solunskih Židova u SAD-u i [[Izrael]]u. '''Židovi u Solunu'''<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm |access-date=2007-02-04 |archivedate=2008-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081226001725/http://www.jmth.gr/web/thejews/pages/pages/history/pages/his.htm |deadurl=yes }}</ref> {| class="wikitable" ! Godina ! Ukupno stanovništva ! Židovsko stanovništvo ! postotak Židova |- |1842 | align="right" |70,000 | align="right" |36,000 | align="right" |51% |- |1870 | align="right" |90,000 | align="right" |50,000 | align="right" |56% |- |1882/84 | align="right" |85,000 | align="right" |48,000 | align="right" |56% |- |1902 | align="right" |126,000 | align="right" |62,000 | align="right" |49% |- |1913 | align="right" |157,889 | align="right" |61,439 | align="right" |39% |- |1943 | align="right" | | align="right" |53,000 | align="right" | |- |2000 | align="right" |363,987 | align="right" |1,000 | align="right" |0% |} == Kultura == [[Datoteka:Thessaloniki odeion August 2 2006.jpg|thumb|240px|right|Dio Hipodroma]] [[Datoteka:Agia Sofia front July 2006.jpg|thumb|240px|right|Aja Sofija.]] === Muzeji === * [http://www.jmth.gr/ Židovski muzej u Solunu] (Museo Djudio de Salonik) * Makedonski muzej suvremene umjetnosti * [http://www.greekstatemuseum.com Državni muzej suvremene umjetnosti] * Makedonsko-trački folklorni i etnološki muzej * [http://www.mbp.gr/ Muzej Bizantske kulture] * [http://alexander.macedonia.culture.gr/2/21/211/21116/e211pm01.html Solunski arheološki muzej] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206012106/http://alexander.macedonia.culture.gr/2/21/211/21116/e211pm01.html |date=2006-12-06 }} * [http://www.cinemuseum.gr Solunski kinematografski muzej] * Solunski muzej makedonske borbe * [http://www.sportmuseum.gr/index.php?lan=1 Solunski sportski muzej] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061222080321/http://www.sportmuseum.gr/index.php?lan=1 |date=2006-12-22 }} * [http://www.eyath.gr/ Vodeni muzej] * Bijeli toranj, muzej i spomenik * [http://www.tmth.edu.gr/ Tehnički muzej ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070111014723/http://www.tmth.edu.gr/ |date=2007-01-11 }} * [http://www.thmphoto.gr/ Muzej fotografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061224214900/http://www.thmphoto.gr/ |date=2006-12-24 }} * [http://web.auth.gr/teloglion/ Zaklada za umjetnost Teloglion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070406234057/http://web.auth.gr/teloglion/ |date=2007-04-06 }} === Arheološka nalazišta === * Kripta crkve sv. Dimitrija * Agia Paraskevi, Solun, staro groblje * Stara Agora u Solunu * Manastir Latomos u Solunu * Rimska palača i Hipodrom === Spomenici === * Galerijev slavoluk i grobnica * Gradske zidine * Trigonijski toranj * Stara Agora * Rotunda * Rimska palača i Hipodrom * Crkva Aje Sofije === Manifestacije === * [https://www.thessalonikitourism.gr/index.php/en/component/k2/item/453-thessaloniki-international-trade-fair Solunski međunarodni trgovački sajam] * [http://www.filmfestival.gr/ Solunski međunarodni filmski festival] * [http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm Solunski festival dokumentarnog filma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070806104925/http://www.filmfestival.gr/docfestival/index.htm |date=2007-08-06 }} * [http://www.photosynkyria.gr/ Solunski međunarodni festival fotografije] * Dimitria * Video Dance Festival * DMC DJ Championship === Mediji === {| width="100%" |- valign="top" | width="50%" | ==== Novine ==== * Makedonia-Thessaloniki * Agelioforos ==== Televizija ==== * [[ERT3]] [http://www.ert3.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} - odjeljak [[Elliniki Radiophoniki Tileorasi]] (ERT) * [[TV Macedonia]] [http://www.maketv.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127163728/http://www.maketv.gr/ |date=2012-11-27 }} * TV100 * Apollon TV * Best TV (lokalna) * TV Balkania * [http://www.europeone.gr Europe One] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210620223252/https://europeone.gr/ |date=2021-06-20 }} * Omega TV * Orion TV * Panorama TV * Gnomi TV * TV Thessaloniki * Vergina TV * 4E, Crkvena TV stanica | width="50%" | ==== Radio ==== * [http://www.984.gr Panorama FM - 98.4 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215172521/http://www.984.gr/ |date=2018-12-15 }} * [http://www.starfm.gr Star FM - 97.1 FM] * [http://www.laikos.fm Laikos FM - 87.6 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818051714/http://laikos.fm/ |date=2019-08-18 }} * [http://www.88miso.gr Mylos FM - 88.5 FM] * [http://www.radiodj89.gr Thessaloniki Radio Deejay - 89.0 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307080501/http://radiodj89.gr/ |date=2018-03-07 }} * [http://www.zooradio.gr Zoo Radio - 90.8 FM] * [http://www.ellinikosfm.gr Ellinikos FM - 92.8 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619155722/http://www.ellinikosfm.gr/ |date=2021-06-19 }} * [http://www.heartfm.gr Heart FM - 93.1 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916131950/http://heartfm.gr/ |date=2019-09-16 }} * [http://www.radiothessaloniki.gr Radio Thessaloniki - 94.5 FM] * [http://www.eroticosfm.gr Eroticos FM - 94.8 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060224074951/http://www.eroticosfm.gr/ |date=2006-02-24 }} * [http://www.cosmoradio.gr Cosmoradio - 95.1 FM] * [http://www.metropolisfm.gr Athlitiko Metropolis - 95.5 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140210230846/http://www.metropolisfm.gr/ |date=2014-02-10 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 95.8 FM - public - 95.8 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.ert3.gr ERT 3 102 FM - public - 102.0 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530084015/http://www.ert3.gr/ |date=2013-05-30 }} * [http://www.extrasports.gr Extra Sport - 103.0 FM] * [http://www.bananafm.gr Banana FM - 104.0 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110502083204/http://bananafm.gr/ |date=2011-05-02 }} * [http://www.rockradio.gr Rock Radio 104.7 - 104.7 FM] * [http://www.1055rock.gr 1055 Rock - 105.5 FM] * [http://www.cityinternational.gr City International -106.1 FM ] * [http://www.safari.gr Safari FM - 107.1 FM] * [http://www.republicradio.gr Republic Radio - 100.3 FM]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === Sportski klubovi === [[Datoteka:Toumba-Stadium7.jpg|thumb|left|150px| Navijači '''PAOK'''-a na utakmici]] [[Datoteka:Aris-Basket2.jpg|thumb|right|150px|[[Alexandreio Melathron]] (Palais des Sports) Košarkaška dvorana (kapacitet: 5.500). Dom povijesne košarkaške momčadi '''Aris''']] * [[Iraklis]] FC [http://www.iraklis-fc.gr/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219063023/http://www.iraklis-fc.gr/ |date=2008-02-19 }} Igra u prvoj ligi. (2005-2006: 4. mjesto) * [[PAOK FC]] [http://www.paokfc.gr/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924211614/http://www.paokfc.gr/ |date=2020-09-24 }} Igra u prvoj ligi. (2004-2005: 5. mjesto) * [[Aris FC]] [http://www.arisfc.gr/] Igra u prvoj ligi. (2004-2005: 14. mjesto) * [[Apollon Kalamarias]] [http://www.apollonkalamariasfc.gr/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017162242/http://www.apollonkalamariasfc.gr/ |date=2008-10-17 }} Igra u prvoj ligi (2004-2005: 12. mjesto) * Agrotikos Asteras - treća liga * Epanomi (bivši ILTEX Lykoi, danas su to spojeni klubovi) - treća liga * Pavlos Melas FC - treća liga === Bolnice i klinički centri === * Međubalkanski medicinski centar [http://www.iatriko.gr] * AHEPA sveučilišna bolnica [http://www.ahepahosp.gr] * [http://www.papageorgiou-hospital.gr Bolnica Papageorgiou] * [http://www.gpapanikolaou.gr/gr/index_gr Bolnica Papanicolaou]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Solunska Hipokratova bolnica * bolnica Georgia Gennimatasa * Bolnica sv. Dimitrija * [http://www.klinikiagiosloukas.gr Klinika sv. Luke] * [http://www.euromedica.com.gr/DisplayCenterInfo.asp?un_id=68 Kyanous Stavros(Crveni Križ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050414154612/http://www.euromedica.com.gr/DisplayCenterInfo.asp?un_id=68 |date=2005-04-14 }} == Transport == [[Datoteka:Thessaloniki-E75.jpg|thumb|right|190px|Zapadni ulaz u Solun sa autoputa [[E75]] ('''Solun'''-[[Katerini]]-[[Atena]])]] Prvi autoput je kroz Solun prošao u 1970-ima. Solun je dostupan sa autoputem GR-1/E75 iz [[Atena (grad)|Atene]], GR-4, GR-2, (Via Egnatia) /E90 i GR-12/E85 iz Seresa and [[Sofija|Sofije]]. Autoput GR-1 je u 1970-ima došao do Soluna i to je bio kraj njegove izgradnje. U 1980-ima, započela je gradnja solunske obilaznice, koja se otvorila 1988. Nedavno je postojeća infrastruktura na autoputevima dograđena. Gradnja 9.6&nbsp;km duge mreže [[metro]]a će početi u junu 2006. Gradnja će trajati 6.5 godina, ako sve bude teklo po planu i biti će završena krajem 2012. godine. Ovo će bitno smanjiti velike gužve u središtu grada. Javni prijevoz u gradu se trenutno odvija samo [[autobus]]ima. Grad je veliko željezničko čvorište na Balkanu, sa izravnim vezama za Sofiju, [[Skoplje]], [[Beograd]], [[Moskva|Moskvu]], [[Beč]], [[Budimpešta|Budimpeštu]], [[Istanbul]] i [[Zagreb]], kao i za Atenu i druga odredišta u Grčkoj. Zračni promet se odvija preko Makedonskog međunarodnog aerodroma. Budući da su aerodromske piste dosta kratke, aerodrom ne može primati prevelike [[avion]]e, u budućnosti se planira njeno proširenje. == Klima == Solun se nalazi u području izmijenjene [[Sredozemna klima|sredozemne klime]], zahvaljujći otvorenosti grada i okolice utjecajima iz unutrašnjosti [[Balkan]]a. Zbog toga su [[Zima|zime]] s negativnim temperaturam i omanjim količinama snijega normalna pojava, što je bitno drugačije od južne [[Grčka|Grčke]] i [[Atena|Atene]]. [[Mraz]] je također česta pojava zimi. [[Leto|Ljeta]] su topla, ali ne žarka sa rijetkim padavinama u vidu jakih pljuskova. Godišnja količina oborina je 451&nbsp;mm. {| class="wikitable" | style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | [[Mjesec]] | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jan | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Feb | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mar | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Apr | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Maj | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jun | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jul | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Aug | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Sep | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Okt | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Nov | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Dec |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Maks. [°C] | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | 9 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 10 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 13 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 18 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 23 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 28 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 31 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 30 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 26 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 21 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 14 | style="background: #FFFF66; color:#000080;" | 10 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | Min. [°C] | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 1 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 5 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 12 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 16 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF66; color: black;" | 18 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 15 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 11 | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6 | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Padaline (mm) | style="background: #0033FF; color: black;" | 40 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 38 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 35 | style="background: #0033FF; color: black;" | 43 | style="background: #66CCFF; color: black;" | 30 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 22 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 20 | style="background: #66FFFF; color: black;" | 27 | style="background: #0033FF; color: black;" | 45 | style="background: #0033FF; color: black;" | 58 | style="background: #0033FF; color: black;" | 50 |----- | style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Najviše temp. [°C] | style="background: #FFFF99;" | 20 || style="background: #FFFF99;" | 22 | style="background: #FFCC66;" | 25 | style="background: #FFCC00;" | 31 || style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 42 || style="background: #FF9900;" | 39 | style="background: #FF9900;" | 36 | style="background: #FFCC00;" | 32 || style="background: #FFCC66;" | 27 | style="background: #FFCC66;" | 26 |} == Galerija slika == <gallery> Image:Thessaloniki_from_Karabournaki.jpg|Djelomični pogled na grad Image:Thessaloniki Ottoman House.JPG|Jedna od starih kuća u Ano Poliju Image:Thessaloniki Eptapyrgio entrance.jpg|Ulaz u Eptapirgio Image:Olympion Cinema Thessaloniki.jpg|Kino '''Olympion'''; mjesto filmskog festivala Image:Looking down at Hagia Sophia Sq Thessaloniki 2004.jpg|Trg '''Aja Sofija''' Image:Aristotelous Sq Christmas 2005.jpg|Božićne lampice na Aristotelovom trgu Image:Thessaloniki City Walls.JPG|Gradski zidovi u zimi Image:Thessaloniki rooftops August 8 2006.jpg|Istočni Solun </gallery> == Značajne osobe == * [[Kiril i Metod|Sveti Kiril i Metod]], apostoli Slavena. * [[Manolis Anagnostakis]], doktor i ljevičarski pisac * [[Pavle Savić]], srpski fizičar * [[Stavros Koujioumtzis]] (1932-2005), grčki glazbenik i kompozitor * [[Dionisis Savvopoulos]] (rođen 1944.), grčki glazbenik, pjevač i kompozitor * [[Arif Hikmet]] (umro 1978.), turski arhitekt * [[Stratos Dionisiou]] (umro 1990.), pjevač * [[Zoe Laskari]] (rođena 1938.), grčka glumica * [[Marinella]] (rođena 1935.), grčka pjevačica * [[Kostas Voutsas]] ( rođen 1930.), grčki glumac * [[Calliope Tatti]] (1897 - 1978) * [[Mustafa Kemal Atatürk]] (1881 - 1938), političar, osnivač moderne Turske * [[Nazım Hikmet]], (1902 - 1963), turski pjesnik * [[Cahit Arf]] (1910 - 1997), turski matematičar * [[Salih Omurtak]] (1889 - 1954) turski general * [[Peja Stojaković]], srpsko-grčki [[NBA]] košarkaš == Gradovi prijatelji == (po kronološkom redu) * {{flag|SAD}} [[Hartford, Connecticut|Hartford]], [[Connecticut]], od 5. maja [[1962]]. * {{flag|Bugarska}} [[Plovdiv]], od 27. veljače [[1984]]. * {{flag|Australija}} [[Melbourne]], [[Victoria (Australija)|Victoria]], od 19. marta [[1984]]. * {{flag|Cipar}} [[Limasol]], [[Cipar]], od 30. juna [[1984]]. * {{flag|Njemačka}} [[Leipzig]], [[Saska]], od 10. oktobra [[1984]]. * {{flag|Italija}} [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], od 20. oktobra [[1984]]. * {{flag|Slovačka}} [[Bratislava]], od 23. aprila [[1986]]. * {{flag|Njemačka}} [[Köln]], [[Sjeverna Rajna-Vestfalija]], od 3. maja [[1988]]. * {{flag|Rumunjska}} [[Constanţa]], od 5. jula [[1988]]. * {{flag|SAD}} [[San Francisco, California|San Francisco]], [[Kalifornija]], od 6. augusta[[1990]]. * {{flag|Francuska}} [[Nica]], [[Provansa-Alpe-Azurna obala]], od 20. marta [[1992]]. * {{flag|Egipat}} [[Aleksandrija]], od 12. jula [[1993]]. * {{flag|Izrael}} [[Tel Aviv]], od 24. novembra [[1994]]. == Reference == {{izvori}} {{Commonscat|Thessaloniki}} == Vanjske veze == * [http://www.thessalonikicity.gr Službena stranica] * [http://www.cityportal.gr Vodič kroz grad] * [http://www.filmfestival.gr/ Solunski filmski festival] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?tb=1&city=Thessaloniki&country=GR Mapquest - Solun] * [http://www.travel-to-thessaloniki.com/ Vodič] * [http://www.saloniki.org www.saloniki.org Solun] * [http://www.superbgreece.com/Makedonia/Thessaloniki/index.htm Vodič za posjetitelje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060103151442/http://www.superbgreece.com/Makedonia/Thessaloniki/index.htm |date=2006-01-03 }} * [http://sabin.ro/gallery/thessaloniki Galerija fotografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107065913/http://sabin.ro/gallery/thessaloniki |date=2007-01-07 }} * [http://lahana.org/blog/Thessaloniki%20postcard.htm Stare razglednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927073224/http://lahana.org/blog/Thessaloniki%20postcard.htm |date=2007-09-27 }} * [http://www.in-chalkidiki.com/thessaloniki.htm Solun današnjice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206191234/http://www.in-chalkidiki.com/thessaloniki.htm |date=2007-02-06 }} * [http://www.greece-map.net/thessaloniki.htm Karta grada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312123543/http://www.greece-map.net/thessaloniki.htm |date=2007-03-12 }} * [http://www.auth.gr/ Aristotelovo sveučilište u Solunu] * [http://lahana.org/blog/Thessaloniki.htm Tramvaj u Solunu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927073232/http://lahana.org/blog/Thessaloniki.htm |date=2007-09-27 }} * [http://www.uom.gr/ Makedonsko Sveučilište] {{Glavni gradovi grčkih prefektura}} {{Evropski gradovi kulture}} [[Kategorija:Gradovi u Grčkoj]] [[Kategorija:Solun| ]] l9vwwgkhgc95rhiajpt5u9gpibuuozc Sergipe 0 30992 42652861 42412672 2026-07-10T20:00:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652861 wikitext text/x-wiki {{Regija (HR) | ime =Država Sergipe | ime_genitiv=Države Sergipe | slika =Sergipe_in_Brazil.svg | slika_opis= Pozicija države na [[Karta|karti]] [[Brazil]]a | nalazi_se_u_sastavu=[[Brazil]]a | upravni_oblik= [[Federacija|Savezna država]] | službeni_jezik=[[portugalski]] | glavni_grad=[[Aracaju]] | vladar =Fabio Cruz Mitidieri | titula_vladara=[[guverner|Governador]] | površina=21.938.188 | stanovnika=2210004 | pozivni_broj = | web= | komentar = |}} '''Država Sergipe''' ([[portugalski]]: ''Estado do Sergipe'') je jedna od 26 [[Države Brazila|Saveznih država]] [[Brazil]]a, koja se nalazi na [[istok]]u [[Brazil|zemlje]] na prosječnoj [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 223 [[metar]]a<ref name=os/>. Sergipe sa [[jug]]a i [[zapad]]a [[granica|graniči]] sa [[Bahia|Saveznom državom Bahia]], a sa [[sjever]]a sa [[Alagoas|Državom Alagoas]] od koje je razdvaja [[rijeka]] [[São Francisco (rijeka)|São Francisco]] i sa [[istok]]a sa [[Atlanski ocean|Atlanskim oceanom]]. Svojom [[površina|površinom]] od 21.938,188 [[km²]], je najmanja savezna država, u kojoj živi 2,210,004 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/se/ | title =''Sergipe'' | accessdate =21.01.2024. | language=portugalski | publisher=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística}}</ref> [[Administrativni centar]] države je [[grad]] [[Aracaju]] koji ima 672,610 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=cita>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/brazil/cities/sergipe/?cityid=2457 | title =Aracaju | accessdate =21.01.2024. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> Država je osnovana [[1889]].<ref name=os>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/brazil/cities/?cityid=2457 | title =''Sergipe Federal State – Capital: Aracaju'' | accessdate =21.01.2024. | language=engleski | publisher=City population}}</ref>, danas je [[Državna uprava|administrativno]] podjeljena na 75 [[općina]]. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [https://www.se.gov.br/ ''Sergipe Governo do Estado'' (službene stranice)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520234207/https://www.se.gov.br/ |date=2022-05-20 }} {{pt icon}} {{Države Brazila}} [[Kategorija:Države Brazila]] {{Geog-stub}} mjrlgwmk7ir8wovwwmffbk2l0jhp485 Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku 0 34485 42652836 42567341 2026-07-10T18:03:38Z Vipz 151311 - [[Kategorija:Srpski sajtovi]] 42652836 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | ime = [[Datoteka:Wikipedia-favicon.png|16px|Favicon of Wikipedia]] Srpskohrvatska Wikipedija | screenshot = [[Datoteka:Serbo-Croatian Wikipedia screenshot.png|200px|Glavna stranica srpskohrvatske Wikipedije]] | logo = [[Datoteka:Wikipedia-logo-v2-sh.svg]] | caption = Logotip i snimak glavne stranice | url = [http://sh.wikipedia.org/ sh.wikipedia.org] | komercijalan = ne | tip = [[internetski enciklopedijski projekt]] | jezik = [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]] | registracija = opcionalna | posednik = [[Fondacija Wikimedija]] | autor = zajednica Wikipedije na srpskohrvatskom jeziku | start datum = {{start date and age|2002|1|16}} }} <!-- identifikator u Wikimedijinoj bazi podataka: shwiki --> '''Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku''', skraćeno '''srpskohrvatska Wikipedija''', izdanje je slobodne internetske enciklopedije [[Wikipedia|Wikipedije]] na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]]. Pokrenuta je 16. januara 2002. i trenutačno broji preko {{Zaokruživanje|{{NUMBEROF|ARTICLES|sh}}|-4}} članaka, što je čini drugom najvećom među [[južnoslavenski jezici|južnoslavenskim]] izdanjima Wikipedije<ref>„[[:m:List of Wikipedias by language group#Slavic|List of Wikipedias by language group § Slavic]]”. Meta-Wiki.</ref> i {{Wikipedia rank by size|sh}}. najvećom među svim jezičnim izdanjima Wikipedije.<ref>„[[:m:List of Wikipedias#All Wikipedias ordered by number of articles|List of Wikipedias § All Wikipedias ordered by number of articles]]”. Meta-Wiki.</ref> == Historija == === Osnivanje === Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku pokrenuta je 16. januara 2002.<ref name="obavjestenja">{{cite web |url=http://sh.wikipedia.com:80/wiki.cgi?Obavjestenja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20020219154055/http://sh.wikipedia.com:80/wiki.cgi?Obavjestenja |archive-date=19. februara 2002 |date=23. januara 2002 |title=Obavjestenja |website=sh.wikipedia.com |access-date=11. februara 2026 }}</ref><ref name="pingos-enwiki">[[:en:Special:Diff/263549|„User:Larry Sanger/Will these comments ever stop”]]. en.wikipedia.org. 16. januara 2002.</ref><ref name="gmane">{{cite web |url=http://thread.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/185 |title=&lbrack;Intlwiki-l&rbrack; Help with international Wikipedia - character set, administration |date=17. januara 2002 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130926133837/http://thread.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/185 |archive-date=26. septembra 2013 |website=thread.gmane.org |access-date=11. februara 2026 }}</ref> Na adresi -{sh.wikipedia.com}- započeo ju je Goran Kulenović (korisnik [[:w:en:User:Pingos~enwiki|Pingos]]),<ref name="pingos-enwiki"/><ref name="gmane"/> 33-godišnjak iz [[Kanada|Kanade]] koji je prethodno prebivao u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]].<ref>[[:en:Special:Diff/266962081|„User:Pingos~enwiki”]]. en.wikipedia.org. 16. januara 2002</ref> Prvi izvještaj o radu srpskohrvatske Wikipedije dao je 30. januara 2002. [[:en:User:Taw|Tomasz Wegrzanowski]], koji je njezin nastanak označio »događajem mjeseca«.<ref>{{cite web |url=http://thread.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/196 |title=&lbrack;Intlwiki-l&rbrack; 30 jan stats |date=30. januara 2002 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130924214846/http://thread.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/196 |website=thread.gmane.org |archive-date=24. septembra 2014 |access-date=11. februara 2026 }}</ref> Dana 12. decembra 2002. osnovana je [[Wikipedija na bosanskom jeziku]], čiji je prvobitan sadržaj izdvojen sa srpskohrvatske Wikipedije.<ref name="raskol">[[Posebno:Diff/9|„Glavna stranica”]]. sh.wikipedia.org. 9. marta 2003.</ref> 23. decembra 2002. srpskohrvatska Wikipedija prebačena je na sadašnju adresu, -{sh.wikipedia.org}-.<ref name="Start">[[Posebno:Diff/1|„MainPage”]]. sh.wikipedia.org. 23. decembra 2002.</ref> Naposljetku su 16. februara 2003. pokrenute inačice Wikipedije na [[Wikipedija na hrvatskom jeziku|hrvatskom jeziku]] i [[Wikipedija na srpskom jeziku|srpskom jeziku]].<ref name="raskol"/> === Period neaktivnosti === Godine 2005. srpskohrvatska Wikipedija bila je zaključana na nekoliko mjeseci, od 20. februara<ref name="meta-inactive-wikis">[[:m:Special:Diff/102034|„Inactive wikis”]]. Meta-Wiki. 20. februara 2005.</ref> do 23. juna, kada je ponovo otvorena.<ref name="Pokrajac">[[:en:Special:Diff/32924522|„Wikipedia:Multilingual coordination”]]. en.wikipedia.org. 27. decembra 2005.</ref> Prije pokretanja bilo je potrebno ponovo proći uobičajenu proceduru za pokretanje novog jezičnog izdanja Wikipedije.<ref>[[:m:Requests for new languages/Wikipedia Serbo-Croatian|„Requests for new languages/Wikipedia Serbo-Croatian”]]. Meta-Wiki.</ref> Rasprava koja se provodila tokom ponovnog otvaranja srpskohrvatske Wikipedije dotakla se izazova zajedničkog uređivanja u okruženju opterećenom još uvijek svježim posljedicama [[Ratovi na prostoru bivše Jugoslavije|ratova na prostoru bivše Jugoslavije]], kao i načina na koje podjela projekata po nacionalnim jezičkim standardima utječe na interpretaciju i primjenu načela [[WP:Neutralno gledište|neutralnog gledišta]] u enciklopedijskom radu.<ref name="Rogers">{{Cite book |last=Rogers |first=Richard |date=2015 |title=Digital Methods |chapter=Wikipedia as Cultural Reference |chapter-url=https://books.google.com/books?id=AOsCEAAAQBAJ&pg=PA172 |location= |publisher=MIT Press |pages=166–177 |isbn=9780262528245 |access-date=10 February 2026 |quote=Thus the treatment here of points of view as national derives from the discussion about the closing and reopening of the Serbo-Croatian Wikipedia, and the related founding of the Bosnian, Croatian, and Serbian ones, which are considered solutions to the burden of collaboration after the Balkan wars.}}</ref> === Rast === Iako je početak bio polagana intenziteta uređenja, srpskohrvatska Wikipedija doživjela je od 2011. malu [[renesansa|renesansu]] i zabilježila ogroman skok u broju članaka. U tri godine, od 2012. do 2015., broj se njezinih članaka učetverostručio, čime je u tom razdoblju postala najbrže rastuće izdanje Wikipedije na području bivše Jugoslavije. Velik doprinos dali su novi korisnici, od kojih su neki bili došljaci, dok su drugi stigli sa srpskohrvatskih varijetetskih izdanja Wikipedije (najznačajniji primjer je »[[odljev mozgova]]« sa hrvatske Wikipedije, koji se poklopio sa rastom sadržaja na srpskohrvatskoj inačici). Dana 26. septembra 2014. srpskohrvatska Wikipedija je prešla broj od 253 tisuće članaka i postala najvećom južnoslavenskom Wikipedijom. Značajan doprinos ovom postignuću dao je opsežan automatizirani unos članaka pomoću [[Wikipedija:Botovi|wikipedijskih botova]].<ref>{{Cite journal |last=Alshahrani |first=Saied |last2=Alshahrani |first2=Norah |last3=Matthews |first3=Jeanna |date=2023 |title=DEPTH+: An Enhanced Depth Metric for Wikipedia Corpora Quality |url=https://aclanthology.org/2023.trustnlp-1.16 |journal=ACL Anthology |language=en |publisher=Association for Computational Linguistics |pages=175–189 |doi=10.18653/v1/2023.trustnlp-1.16|doi-access=free }}</ref> Potkraj 2022. godine srpskohrvatsko izdanje Wikipedije obilježilo je dvadeset godina postojanja, što se vremenski podudarilo s uvođenjem alata za preslovljavanje latinice na ćirilicu (-{[[Wikipedija:LC|{{lang|en|LanguageConverter}}]]}-). Sredinom 2023. godine uz podršku [[:m:Movement Strategy and Governance|Tima za strategiju i upravljanje pokretom]] saradnici i saradnice bosanske, hrvatske, srpske te srpskohrvatske Wikipedije osnovali su [[WP:Međuprojektna saradnja|Inicijativu za međuprojektnu saradnju]]. Godine 2024. zajednica srpskohrvatske Wikipedije uspostavila je blisku saradnju s [[:mw:Wikimedia Product|Odjelom za proizvode i tehnologiju Fondacije Wikimedija]] te stekla status [[:mw:Pilot wiki|pilot-wikija]], sudjelujući u testiranju noćne teme -{Vectora 2022}-. U okolnostima globalne uspostave -{Vectora 2022}- kao zadane teme projekata Wikimedije, zajednica je srpskohrvatske Wikipedije početkom 2025. godine usvojila novi dizajn glavne stranice. == Statistika == {{Vidi takođe|Posebno:Statistike}} [[Datoteka:Number of articles over time on BS, HR, SH and SR Wikipedias.png|thumb|upright=2|Grafikon koji pokazuje kretanje broja članaka na izdanjima Wikipedije na bosanskom, hrvatskom, srpskom i srpskohrvatskom jeziku. U razdoblju od 2014. do 2017. srpskohrvatska Wikipedija je bila najveće izdanje Wikipedije zasnovano na srpskohrvatskom pluricentričnom jeziku.]] Srpskohrvatska Wikipedija imala je 16. februara 2003. skoro 200 stranica.<ref>[[Posebno:Diff/6|„Glavna stranica”]]. sh.wikipedia.org. 16. februara 2003. {{izdvojeni citat|Former Serbocroatian Wikipedia, now presumably obsolete, but still containing nearly 200 pages that could be translated for use in the above Wikipedias.|16. februara 2003. u 21:52.}}</ref> Do početka 2005. na Wikipediji su dominirali članci iz područja [[enigmatika|enigmatike]], kada je ona nakratko zamrla. Poslije ponovnog pokretanja slijedio je relativno brz rast u broju članaka. Prag od 1000 članaka prijeđen je 7. oktobra 2005., a prag od 5000 članaka prijeđen je 22. jula 2006. Srpskohrvatska Wikipedija imala je 10. aprila 2007. 10.000 članaka. Broj članaka udvostručen je 4. novembra 2008., kada je prijeđen prag od 20.000 članaka. Prag od 30.000 članaka prijeđen je 20. maja 2010. Kratka hronologija broja članaka: {{Div col}} * 2007-04: 10.000 članaka * 2008-11: 20.000 članaka * 2010-05: 30.000 članaka * 2011-11: 50.000 članaka * 2012-10: 70.000 članaka * 2013-04: 80.000 članaka * 2013-10: 90.000 članaka * 2014-01: 100.000 članaka * 2014-02: 110.000 članaka * 2014-03: 130.000 članaka * 2014-04: 160.000 članaka * 2014-05: 170.000 članaka * 2014-06: 180.000 članaka * 2014-07: 190.000 članaka * 2014-08: 210.000 članaka * 2014-10: 270.000 članaka * 2015-03: 394.000 članaka * 2015-07: 425.000 članaka * 2016-01: 430.000 članaka * 2019-09: 450.000 članaka * 2024-08: 460.000 članaka {{Div col end}} == Politika uređenja == {{Vidi takođe|Wikipedija:Pravila i smjernice|Wikipedija:Jezičke smjernice}} Glavni je cilj srpskohrvatske ''Wikipedije'', u skladu s politikama i smjernicama, olakšati koordinaciju među pojedinim srpskohrvatskim wikipedijskim izdanjima da se uzalud ne bi rasipala energija i duplirali članci. Srpskohrvatska Wikipedija nastoji da uključi sve govornike srpskohrvatskog jezika. Osnov politike srpskohrvatske Wikipedije je jezička inkluzivnost, što podrazumijeva slobodnu uporabu bilo kojeg varijeteta srpskohrvatskog jezika prilikom uređenja članaka. Na srpskohrvatskoj Wikipediji dozvoljeno je pisati bilo kojim varijetetom.<ref name="Lončarek">{{Cite web |last=Lončarek |first=Karmen |title=Digitalizirano prosvjetiteljstvo |website=Na pola puta |url=https://www.napolaputa.net/ucesnici/2010-godina/karmen-lonacarek/ |url-status=live |dead-url=no |access-date=3. oktobra 2013 |archive-date=21. januara 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121051308/http://www.napolaputa.net/ucesnici/2010-godina/karmen-lonacarek/ }}</ref> Na srpskohrvatskoj Wikipediji primjenjuje se [[WP:0T|nulta tolerancija]] na [[nasilje]] i vrijeđanje na nacionalnoj, vjerskoj, rasnoj i drugoj osnovi, kao i na druge oblike [[diskriminacija|diskriminacije]]. == Kvaliteta == [[Datoteka:PC Press Top 50 2016 award shwiki.jpg|thumb|Srpskohrvatskoj Wikipediji je dodijeljeno priznanje PC Press Top 50 za „najbolju online stvar među bazama znanja”, 2016.]] {{Vidi takođe|Wikipedija:Istaknuti članci}} {{izdvojeni citat|Zato i ne iznenađuje što najkvalitetnije stranice Vikipedije napisane na balkanskim jezicima nisu ni na srpskoj, ni na hrvatskoj verziji ove enciklopedije, već na - onoj srpskohrvatskoj. Sa čak 89 hiljada kvalitetni(ji)h odrednica, srpskohrvatska Vikipedija se subverzivno bori sa dominacijom one srpske i one hrvatske. Na kosmopolitski način, a snagom preciznosti, objektivnosti, neutralnosti i argumenata.|sociolog Aleksej Kišjuhas, septembar 2013.<ref name="Kišjuhas">{{cite newspaper |last=Kišjuhas |first=Aleksej |date=27. septembra 2013 |url=https://www.danas.rs/kolumna/aleksej-kisjuhas/vikipedija/ |title=Vikipedija |newspaper=[[Danas (dnevnik)|Danas]] |access-date=11. februara 2026}}</ref>}} Na srpskohrvatskoj Wikipediji originalno je nastao veći broj članaka o [[:Kategorija:Srpskohrvatski jezik|zajedničkom jeziku]], [[:Kategorija:Historija Jugoslavije|historiji]] i [[:Kategorija:Raspad SFR Jugoslavije|raspadu SFRJ]], [[:Kategorija:Jugoslavija u Drugom svjetskom ratu|Drugom svjetskom ratu u Jugoslaviji]], [[:Kategorija:Historija Kosova|historiji Kosova]] i drugim [[:Kategorija:Balkan|balkanskim temama]]. Pored toga, opsežnije su pokrivene teme vezane za [[:Kategorija:Stari vijek|starovjekovnu historiju]] i [[:Kategorija:Rano hrišćanstvo|rano hrišćanstvo]], umjetničke teme kao [[:Kategorija:Teatar|teatar]] i [[:Kategorija:Film|kinematografija]], humanističke teme kao [[:Kategorija:filozofija|filozofija]], [[:Kategorija:Religija|religija]], [[:Kategorija:Ateizam|ateizam]], zatim [[:Kategorija:Hemija|kemija]], [[:Kategorija:Enigmatika|enigmatika]], [[:Kategorija:LGBT|LGBT]], i sl. Sistematično su obrađeni i članci vezani za [[:Kategorija:Kalendar|razne kalendare]] i [[:Kategorija:Kronologija|kronologiju]] po [[:Kategorija:Vjekovi|vjekovima]], [[:Kategorija:Decenije|dekadama]] i [[:Kategorija:Godine|godinama]]. Pored toga, srpskohrvatska Wikipedija odabire i preuzima kvalitetne članke s preostala tri srpskohrvatska wikipedijska izdanja i proširuje tematske cjeline prevodima s engleske i drugih većih izdanja Wikipedije.<ref name="Lončarek"/> Časopis ''[[PC Press]]'' dodijelio je srpskohrvatskoj Wikipediji nagradu PC Press Top 50 za „najbolju online stvar među bazama znanja” za 2016. godinu.<ref>{{Cite web |url=http://pcpress.rs/top50-2016-pobednici/?Odeljak=5&formSubmit=Izaberite+stranu |title=PC Press Top 50 – pobednici 2016 |accessdate=12. februara 2017 |work= |publisher=''[[PC Press]]'' |date=}}</ref> U [[kvalitativno-komparativna analiza|kvalitativno-komparativnoj analizi]] četiriju Wikipedija na jezicima BCMS, provedenoj 2023. godine, ispitanici su srpskohrvatsku Wikipediju ocijenili „najmanje konfliktnim okruženjem među četiri jezična izdanja” te naveli da su njezini urednici „najskloniji u davanju prednosti enciklopedijskom identitetu nad nacionalnim u procesu izgradnje znanja”, što ju je činilo znatno manje privlačnom metom za preuzimanje upravljačke kontrole u usporedbi s hrvatskim i srpskim izdanjem.<ref name="CSCW">{{Cite journal |last1=Kharazian |first1=Zarine |last2=Starbird |first2=Kate |last3=Hill |first3=Benjamin Mako |author-link2=:en:Kate Starbird |author-link3=Benjamin Mako Hill |date=November 2023 |title=Governance Capture in a Self-Governing Community: A Qualitative Comparison of the Croatian, Serbian, Bosnian, and Serbo-Croatian Wikipedias |journal=Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction |volume=8 |issue=CSCW1 |doi=10.1145/3637338 |doi-access=free |publisher=[[University of Washington]] |quote=All of the interviewees familiar with the Serbo-Croatian projects classified Serbo-Croatian as, by far, the least contentious environment of the four language editions. [...] Of the four Wikipedias in the BCMS language environment, editors on the Serbo-Croatian Wikipedia were the most likely to privilege an encyclopedic identity over a national one in the process of knowledge construction, an observation from our interviews that has also been corroborated by Rogers. This ultimately made the project a considerably less attractive target than the Croatian and Serbian Wikipedias where nationalist narratives had the potential to resonate further.}}</ref> == Rang == Godine 2006. srpskohrvatska Wikipedija bila je po broju članaka na 61. mjestu u svijetu.<ref name="WikiListHist">{{cite web |title=List of Wikipedias |publisher=Wikimedia |url=http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060204035946/http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias |archivedate=2006-02-04 |access-date=2015-10-08 |deadurl=no }}</ref> Do 2015. napredovala je za 42 mjesta i time stigla na 19. mjesto,<ref name="WikiListHist"/> čime se uvrstila na popis 20 najvećih izdanja Wikipedije. == Povezano == * [[Wikipedija na bosanskom jeziku]] * [[Wikipedija na crnogorskom jeziku]] * [[Wikipedija na hrvatskom jeziku]] * [[Wikipedija na srpskom jeziku]] * [[Wikipedija:Arhiva glavne stranice]] == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{commonscat|Serbo-Croatian Wikipedia}} * [[:m:Tell us about Serbocroatian Wikipedia|„Tell us about Serbo-Croatian Wikipedia”]]. [Recite nam o srpskohrvatskoj Wikipediji]. Meta-Wiki * {{Cite news |last=Pavlica |first=Damjan |date=14. oktobra 2013 |url=http://www.e-novine.com/drustvo/92196-Jedina-zajednika-Wikipedija.html |title=Jedina zajednička Wikipedija |newspaper=[[E-novine]] |url-status=dead |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20131121075631/http://www.e-novine.com/drustvo/92196-Jedina-zajednika-Wikipedija.html |archive-date=21. novembra 2013 |access-date=18. februara 2026}} * {{Cite thesis |url=https://repozitorij.unizd.hr/islandora/object/unizd:5548 |title=Usporedba tekstova o ruskim filmovima na hrvatskoj, srpskohrvatskoj i engleskoj verziji Wikipedije |last=Ramljak |first=Marta |location=[[Sveučilište u Zadru]] |date=2021-07-09 |type=diplomski rad |access-date=2023-03-21 |archive-date=2023-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321151859/https://repozitorij.unizd.hr/islandora/object/unizd:5548 }} * [[:m:Wikipedia article depth]] (Meta-Wiki) – srpskohrvatska Wikipedija na 2. mjestu po koeficijentu dubine članaka {{Wikipedije}} [[Kategorija:Wikipedije po jezicima|srpskohrvatski]] [[Kategorija:Srpskohrvatski jezik|Wikipedia]] 4isu9295sbv5fjadc1okxsxfl58iaeh Strasbourg 0 40907 42652975 42644691 2026-07-11T08:17:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652975 wikitext text/x-wiki {{Grad u Francuskoj | naziv = Strasbourg | izvorni_naziv = | slika = Absolute place Kleber 02.jpg | opis_slike = ''[[Place Kléber]]'' | gradska_zastava = Flag of Strasbourg.svg | grb = FRA Strasbourg (lesser arms) COA.svg | region = [[Alsace]] | departman = [[Bas-Rhin (departman)|Bas-Rhin]] | prefektura = [[Okrug Strasbourg|Strasbourg]] | kanton = | osnivanje = | grad_od = | površina = 222 | stanovništvo = 272.222<ref>{{Insee}}</ref> | godina_stanovništvo = 2011-01-01 | gustina = 3478,43 | gšir = 48.58 | gduž = 7.75 | aglomeracija = 761042 | godina_aglomeracija = 2010 | nadmorska_visina = 132 - 151 | vremenska_zona = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | gradonačelnik = [[Jeanne Barseghian]] (EÉLV) | veb-strana = [https://www.strasbourg.eu/ strasbourg.eu] | predsednik = | vreme_službovanja = | INSEE = 67482 | poštanski_kod = 0388, 0390, 0368 }} '''Strasbourg''' ([[alzaški]]: ''Strossburi''; [[njemački]]: ''Straßburg'') je grad je na istoku [[Francuska|Francuske]], na lijevoj strani [[Rajna|Rajne]]. Glavno je mjesto (''chef-lieu'') pokrajine [[Alzas]] i departmana [[Bas-Rhin (departman)|Bas-Rhin]]. Po veličini je sedmi grad u Francuskoj i jedini grad u svijetu, čiji je centar [[UNESCO]] proglasio [[Svjetska baština|svjetskom baštinom]] [[1988]]. godine. Također je jedan od rijetkih gradova, zajedno sa [[Ženeva|Ženevom]] i [[New York]]om u kome se nalaze sjedišta međunarodnih organizacija, a da nije glavni grad neke države. U Strasbourgu se nalazi sjedište [[Vijeće Europe|Vijeća Europe]], [[Europski sud za ljudska prava]] i [[Europski parlament]], koji drži neke sjednice i u [[Bruxelles]]u. == Historija == === Stari vijek === Na mjestu današnjeg Strasbourga nalazilo se jedno keltsko selo imena ''Argentorate''. Istraživanja su pokazala da je ovo područje bilo naseljeno i prije toga. [[12. pne.|12. godine pne.]] [[Rimsko Carstvo|rimski]] general [[Drusus]], brat [[car]]a [[Tiberije|Tiberija]] ovdje je osnovao novi grad i romanizirao njegovo ime u ''Argentoratum''. To je bila vojna utvrda s kampom koja se nalazila na ''[[limes]]u'' (granica Rimskog Carstva) na Rajni. Oko kampa se stvorila ''[[canabae]]'' (aglomerizacija civilnog stanovništva) i razvijala prema zapadu). Kasnije se granica pomiče istočno i Argentoratum postaje pozadinska rimska utvrda, sve do kraja trećeg stoljeća. [[352]]. godine, grad razaraju [[Alemani]] i [[Franci]], a [[Julijan Apostata]] ponovno ga osvaja [[357]]. godine. [[406]]., [[Huni]], [[Burgundi]], [[Vandali]] i [[Svevi]] napadaju [[Galija|Galiju]]. Grad uništava [[Atila]], [[451]]. godine. === Srednji vijek === Grad su [[496]]. godine obnovili [[Franci]], pod imenom ''Strateburgum'' koji se počeo ubrzano razvijati poslije [[Klovis I.|Klovisovog]] preobraćenja na [[kršćanstvo]]. Ovaj je grad bio jedan od rijetkih gradova u regiji koji su bili sjedišta [[biskup]]a, u to vrijeme velikog političkog dužnosnika. U osmom i devetom stoljeću grad trgovački i gospodarski buja te se stanovništvo udvostručuje. U to je vrijeme pod nazorom biskupa izgrađena nova [[katedrala]] i otvorene su mnoge župe. [[842]]. grad ugošćuje [[Karlo II., kralj Francuske|Karla Ćelavog]] i [[Ludvig Njemački|Ludviga Njemačkog]] koji su se pobunili protiv njihova brata [[Lotar I., car Svetog Rimskog Carstva|Lotara]] oko podjele carstva koji ime je ostavio njihov djed [[Karlo Veliki]] i u ovom gradu napravili pisanu zakletvu, danas poznatu pod nazivom "[[Zakletva iz Strasbourga]]". To je prvi tekst na nekom [[Romanski jezici|romanskom jeziku]] koji nije [[latinski]] ([[starofrancuski]]) i na nekom [[Germanski jezici|germanskom jeziku]] ([[staronjemački]]). Krajem sukoba i [[Verdunski sporazum|sporazumom u Verdunu]], Strasbourg pripada Lotaru, ali njegovom smrću ostaje u [[Germanija|Germaniji]]. [[962]]. godine, [[Oton I. Veliki, car Svetog Rimskog Carstva|Oton Veliki]] osniva [[Sveto Rimsko Carstvo]] oslanjajući se na [[Rimokatolička Crkva|Crkvu]]. U ovo vrijeme Strasbourg dobiva pravo za samostalno upravljanje sudstvom i pravo na kovanje vlastitog [[novac|novca]]. Grad se nastavlja razvijati gradnjom novog ograđenja grada u [[12. stoljeće|12. stoljeću]], koje je još prošireno stoljeće kasnije. Od [[1202]]. do [[1220]]. godine, grad se izgrađuje oko crkava Saint-Pierre-le-Jeune i Saint-Pierre-le-Vieux. Mnoge su kule i utvrde izgrađene u to vrijeme, koje su nestale tek u 19. stoljeću. [[Datoteka:Strasbourg petite france.jpg|thumb|right|Prekriveni Mostovi u Maloj Francuskoj]] Od [[1228]]. godine, trgovačke četvrti čine važan sastavni dio grada. Ulice i građevine iz tog vremena svjedoče o bujnom trgovačkom životu tadašnjih Strazburžana. Grad je u to vrijeme bio zaštićen sustavom kula povezanih Prekrivenim Mostovima (''Ponts Couverts''). Građanstvo se u to vrijeme željelo uključiti u politički život grada, tako da je [[1214]]. osnovano vijeće građana, a [[1262]]. građani preuzimaju vodstvo gradom. U ovo se doba događaju mnogi sukobi oko moći. Najveći su sukobi između dvije suprostavljene obitelji: Zorn i Mullenheim, građanski je rat izazvao revolt Strazburžana i vlast se vraća trgovačkoj klasi. Nakon dugog problematičnog razdoblja u [[15. stoljeće|15. stoljeću]] stvara se nova politička organizacija: gradom upravlja ''Ammeister'' (gradonačelnik) kojeg imenuju članovi gradskog vijeća, dok četiri ''Stettmeistera'' imenuje plemstvo. U to vrijeme grad broji oko 16 000 stanovnika, kuje vlastiti novac i ima status slobodnog grada u Carstvu, tj. ''de facto'' kneževine. [[Datoteka: StrassburgMuenster.jpg|thumb|left|[[Strazburška katedrala|katedrala]]]] Između [[1370]]. i [[1390]]. godine, na kraju [[Stogodišnji rat|Stogodišnjeg rata]], stanovništvo se boji napada pljačkaških bandi koji haraju po tom kraju. Vlast tada odlučuje zaštititi zapadni i sjeverni dio grada. [[Datoteka:Argentina Straſʒburg 1493.jpg|thumb|right|Grad [[1493]]. godine]] Posljednje je proširenje grada u [[Srednji vijek|srednjem vijeku]] između [[1387]]. i [[1441]]. To se proširenje odnosilo na četvrt [[Krutenau]] u kojoj su živjeli mnogi ribari i trgovci. Grad se nije bitno proširivao sve do 19. stoljeća. Srednji je vijek zlatno doba Strasbourga. Njegovo je bogatstvo primarno zasluga njegovog građanstva i najviše topografije. Zahvaljujući mnogim vodenim i cestovnim putovima, ovaj je grad, okružen vodom, postao centar vrlo aktivne trgovine. U osvit Srednjeg vijeka, alzaško vino postalo je poznato u [[Njemačka|Njemačkoj]] i [[Nizozemska|Nizozemskoj]], pa čak i u [[Engleska|Engleskoj]] i [[Skandinavija|Skandinaviji]]. Strasbourg je također izvozio i [[tekstil]] i [[žitarice]], a uvozio mnoge tada luksuzne proizvode kao: [[staklo]], kože, krzna, [[svila|svilu]] i začine. Stara Carina jedan je od rijetkih dokaza bujajuće riječne trgovine u to vrijeme. Nalazi se uz obale [[Ill (rijeka)|Illa]], a sagrađena je [[1358]]. za pohranjivanje i oporezivanje dobara kojima je tržio Strasbourg. Najpoznatiji je simbol iz ovog razdoblja katedrala za čiju su gradnju trebala četiri stoljeća. Gradnja je počela 1015. na mjestu stare rimske bazilike, a toranj je završen tek [[1439.]] godine. Grad je prepun crkvi koje su dali izgraditi redovnici ili plemenitaši. Među najstarijim crkvama u gradu jesu: Saint-Pierre-le-Vieux, Saint-Pierre-le-Jeune i Saint-Thomas. Uz crkve sagrađeno je i mnoštvo samostana, ukupno dvadeset. Brojni spomenici izgrađeni za vrijeme Srednjeg vijeka vjerno prikazuju kako je umjetnost tada bila u službi [[vjera|vjere]]. Umjetnike je u to vrijeme u grad najviše privlačila izgradnja katedrale. Većina tih umjetnika bila je anonimna. Slikarska umjetnost razvila se tek u 15. stoljeću, a elzaška škola bila je poznata po oslikavanju [[oltar]]a. Intelektualni se život javlja također u 15. stoljeću, pojavom tiskanih djela. U ovo je vrijeme u gradu živio i [[Johannes Gutenberg]]. Strasbourg je u to vrijeme postao veliki tiskarski centar, na kraju Srednjeg vijeka u gradu je postojalo oko pedeset tiskara. Ovaj izum u grad privlači i humanizam. Najveći su strazburški humanisti: [[Jakob Wimpheling]], [[Geiler von Kaysersberg]] i [[Sebastian Brant]]. Nedugo nakon njihovog kritičkog djelovanja o radu [[Rimokatolička Crkva|Crkve]] javlja se i [[Reformacija]]. === Renesansa === [[Renesansa]] je za grad bila vrlo problematično razdoblje, [[humanizam]] i [[Reformacija]] obilježavaju ovo razdoblje. Strasbourg je jedan od prvih gradova na kojima su se vidjele ove promjene. [[1518]]. na vratima strazburške katedrale pričvršćene su [[Martin Luther|Lutherove]] teze. Zahvaljujući tisku, Lutherova je propaganda brzo raširena i već [[1524]]. grad prihvaća [[protestantizam]] i predaje crkve u ruke protestanata. Paralelno uz Reformaciju događa se i seljačka pobuna, kada se 50 000 seljaka diglo protiv plemstva i svećenstva. Seljaci su palili opatije i dvorce, a Strasbourg je odbio umiješati se u sukob, tako da nije ni pomagao niti se borio protiv pobunjenika. [[Datoteka:CivitatesOrbisTerrarum Strasbourg.jpg|thumb|right|Plan grada, [[1572]]. godine]] Loše razdoblje grada došlo je ipak s ratovima. Car, [[Karlo V., car Svetog Rimskog Carstva|Karlo V.]], [[katolik]], započeo je rat protiv protestanata i njihovih saveznika (Strasbourg). Padom protestantske lige, Strasbourg vraća Katedralu i dvije crkve katolicima. Grad je također upao i u financijske poteškoće. [[1592]]. gradska financijska sredstva napokon su postala u potpunosti iscrpljena zbog biskupskog rata. Rat je izbio zbog izbora novog biskupa oko kojeg se nisu mogli suglasiti protestanti i katolici. Rat je bjesnio 20 godina i opustošio okolicu grada. Dolaskom Reformacije, umjetnost gubi svog glavnog mecenu: Rimokatoličku Crkvu. Iz Katedrale nestaje mnoštvo oltara i umjetnost se u to vrijeme okreće od religije prema ''grešnoj'' umjetnosti. Preobražaj u [[arhitektura|arhitekturi]] tekao je sporo, tek se u razdoblju od [[1550]]. do [[1580]]. pojavio renesansni stil. U [[17. stoljeće|17. stoljeću]] javlja se [[Italija|talijanski]] [[klasicizam]] u arhitekturi, čiji je najbolji primjer Hotel Vrana. Jednostavni stil Srednjeg vijeka zamjenjuje umjetnost izrezbarina. [[Kuća Kammerzell]] savršeno prikazuje skulpturalnu umjetnost u izobilju. Kuća se nalazi na trgu katedrale i duguje ime trgovcu Jean-Françoisu Kammerzellu koji ju je kupio u 19. stoljeću. Fasada kuće sadrži brojne izrezbarine od drveta. Kao i Kuća Tanneurs, Kuća Kammerzell prikazuje veliku sklonost uokviravanja prozora u to vrijeme. Osim drveta, u to je vrijeme bila popularna i cigla, najoriginalnija ciglena zgrada izgrađena u to vrijeme jest Trgovačka komora. === Ancien Régime === Godine [[1618]]. izbio je [[Tridesetogodišnji rat|tridesetogodišnji religijski rat]] između protestanata i katolika. [[Alzas]] je praktički razrušen, ali je Strasbourg ostao neutralan u ovom sukobu. Krajem rata [[1638]]. godine, [[Alzas]] okupira Francuska, ali Strasbourg ostaje slobodni kraljevski grad. Grad ostaje izoliran i oslabljen, pa za vrijeme opsade [[Luj XIV., kralj Francuske|Luja XIV.]], [[30. rujna]] [[1681]]. potpisuje kapitulaciju i priznaje francusku vlast. Simbolično kralj tada naručuje rušenje dijela utvrda grada. Između kralja i gradonačelnika postiže se dogovor u kojem grad zadržava vlast nad politikom, upravom i religijom. Zauzvrat je grad morao prihvatiti izgradnju vojnog garnizona. [[Datoteka:Strassburg_um_1900.jpg|thumb|left|Kuća Kammerzell]] U to vrijeme u grad dolazi mnoštvo novih stanovnika privučeni njegovim olakšicama. Jedan od plemića, [[kardinal]] [[Armand de Rohan-Soubise]], sin Luja XIV., gradi novu biskupsku palaču imena [[Palais des Rohan]] na rijeci [[Ill (rijeka)|Ill]], nasuprot kuća građanstva. Strasbourg je postao vrlo važan grad za Francusku u to vrijeme, zbog svog polažaja na [[Rajna|Rajni]] i zbog vojnog garnizona. Izabranik [[Luj XV, kralj Francuske|Luja XV.]], [[Jacques François Blondel]] osmislio je plan rekonstrukcije Strasbourga koji je, zbog manjka sredstava samo djelomično izvršen. Zahvaljujući njemu izgrađene su mnoge povijesne zgrade u gradu. [[Datoteka:Strasbourg-RemiLeblond-PontsCouverts.JPG|thumb|right|Les ponts couverts]] Malo po malo mijenjao se izgled starog grada po uzoru na pariške građevine. U ovo vrijeme Strasbourg bilježi novi napredak i postaje glavno mjesto regije. Građanstvo se bogati i izgrađuje nove velebne građevine. U ovo se vrijeme razvijaju književni saloni u kojima visoko strazburško društvo provodi svoje vrijeme. Mnogi mladi intelektualci iz Njemačke, [[Švedska|Švedske]], Engleske i [[Švicarska|Švicarske]] dolaze na studij u grad, kao [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]. Razvija se i keramička i zlatarska umjetnost, a stvaraju se i velike kovačnice. U ovo se vrijeme događa i veliki nerazmjer u bogatstvu stanovništva, oko petine stanovništva prisiljeno je prositi. Grad postaje prenapučen unutar svojih zidina, ali se i razvijaju nove gospodarske aktivnosti. U gradu se otvaraju mnoge pivnice i pušionice, ali trgovina odumire zbog velikih poreza i nesigurnosti cestovnih putova. === Moderno doba === [[1789]]. godine, u doba [[Francuska revolucija|Revolucije]], grad je imao između 55 000 i 60 000 stanovnika. Gradska je vlast srušena udarom na upravu i gradonačelnik odstupa. Gradske su priviligije ukinute. Građanstvo daje potporu revolucionarima i nove institucije bivaju brzo prihvaćene. Grad je poprilično propatio u to vrijeme, pogotovo za vrijeme [[Vladavina Terora|Vladavine Terora]] koja je trajala dvije godine. Poslije Kapitulacije povećava se vojna prisutnost u gradu. Tada su sagrađene mnoge obrambene ustanove uključujući tvrđavu i sustav poplavljivanja grada u slučaju napada. [[1792]]. godine, satnik [[Claude Joseph Rouget de Lisle]] sklada pjesmu za rajnsku vojsku, koja kasnije postaje [[Marseljeza]]. Strasbourg opet cvjeta za vrijeme [[Prvo francusko Carstvo|Prvog Carstva]]. Poslije Revolucije, gospodarski je rast velik, najviše zahvaljujući vojsci. Zahvaljujući [[prefekt]]u [[Lezay-Marnésia]] gospodarski se razvija i grad i departman te svi slojevi građanstva. Za vrijeme njegove vladavine poboljšan je sustav cesta i potaknut razvoj raznih [[poljoprivreda|poljoprivrednih]] kultura, te [[trgovina|trgovine]]. Ovo je i vrijeme realizacije velikih projekata, izgrađen je [[Kanal Rhône-Rajna]] i cestovni [[most]] između Strasbourga i [[Kehl]]a. Sad se i tehnologija uključuje u arhitekturu, u središtu grada pojavljuju se željezni mostovi, kao [[most]] Saint-Thomas, izgrađen [[1841]]. Mnoge su kulturne institucije također izgrađene, kao Nova Opera i Konzervatorij. Vlast također daje ponovno otvoriti sveučilište koje su zatvorili revolucionari i koje sada postaje akademija. Od [[1800]]. do [[1870]]. grad mjenja svoj izgleda zahvaljujući realizacijama velikih projekata. [[1840]]. postavljeni su spomenici [[Johannes Gutenberg|Gutenbergu]] i [[Jean-Baptiste Kléber|Kléberu]], autora [[Philippe Grass|Philipea Grassa]]. Ulice dobivaju pločnike i ulične svjetiljke. [[Napoleon]]ovo doba također je od koristi gradu, sve do [[Francusko-pruski rat|rata 1870]]. [[Datoteka:Karte Strassburg MK1888.png|thumb|right|Karta Straßburga [[1888]]. godine]] Iako je u Srednjem vijeku grad veliki dio svog budžeta posvetio održavanjem utvrđenja, grad je bio vrlo slabo pripremljen za napad [[Baden]]aca [[1870]]. Grad je bio bombardiran tri dana, a za vrijeme bombardiranja uništen je velik dio povijesnih građevina, kao i ogromni fond povijesnih i rijetkih knjiga u gradskoj knjižnici. Zbog nedostatka hrane, general Uhrich je kapitulirao, a šteta načinjena gradu bila je ogromna, mnoštvo stanovništva bilo je ubijeno ili ranjeno. [[Alzas]] i [[Lorraine|Lotaringiju]] anektiralo je [[Njemačko Carstvo]], a glavno političko središte bio je Strasbourg. Za vrijeme njemačke vladavine, točnije za vrijeme vladavine nadstojnika [[Otto Back]]a i [[Conrad Schwander]]a udvostručena je površina stambenog dijela grada za samo tridesetak godina. Poslije bombardiranja javilo se pitanje obnove. Budući da se grad gušio unatar svojih bedema, alzaški [[arhitekt]] Conrath dao je sagraditi velike ulice, s mnoštvom prostranih zelenih površina. Sagrađene su mnoge nove javne ustanove, kao: zgrada sveučilišta, pošta i kupališta. Trg Republike postao je mjesto gdje su se sastajali stari i novi grad. Tamo su sagrađene pet velebnih zgrada kao: [[parlament]] [[Alsace|Alzasa]] i [[Lorraine|Lotaringije]] (danas [[Narodno Kazalište u Strasbourgu]]), Sveučilišna knjižnica, Carska palača (danas [[Rajnska palača]]), mješavina [[Firenca|firentinske]] [[renesansa|renesanse]] i [[berlin]]skog [[barok]]a. [[Datoteka:Straßburg (1890-1900).jpg|thumb|left|Pogled na grad [[1895]]. godine]] U to doba modernizacije, zadržale su se i neke primitivne karakteristike, npr. u zgradama građenim krajem 19. stoljeća, rijetko su građene kupaonice, stanovništvo se kupalo jednom tjedno na javnim kupalištima, kad su bila čista. Slično je bilo i sa školjkama, bile su građene izvan zgrada. Oko [[1900]]. godine, javlja se moderni pravac iz [[Glasgow]]a, pod nazivom [[Art nouveau]]. U gradu se tada javljaju zgrade građene kombinacijom [[Orijentalistika|orijentalistike]] i [[Jugendstil]]a, kao Egipatska Kuća. [[Datoteka:Strasbourg-RemiLeblond-J2R-Passerelle.jpg|thumb|right|Pješački most Mimram, u Vrtu Dvije Obale]] Od [[1912]]. događaju se promjene u vezi komunikacije i prometa. Uređuju se ulice i trgovi i sade drveća, a grad dobiva i novi kolodvor. Uređena je i trgovačka i industrijska luka na [[Rajna|Rajni]]. Strasbourg se pretvara u industrijski grad i udvostručuje mu se stanovništvo te buja intelektualni život. Nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]], iz kojeg je Strasbourg izašao poprilično netaknut, [[Alsace|Alzas]] i [[Lorraine|Lotaringija]] vraćeni su Francuskoj koja želi ''pofrancuziti'' regiju izostavljajući alzašku kulturu i napredak ostvaren od [[1870]]. do [[1914]]. godine. Političke prepirke oko položaja [[Alzašani|Alzašana]] prate kulturni protesti. Kako bi sačuvali svoju posebnost, Strazburžani osnivaju elzaški muzej i Alzaški teatar. Dolaskom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], [[Alsace|Alzas]] opet pripaja Njemačka, koja počinje s jakom politikom [[germanizacija|germanizacije]] stanovništva, zabranjuje se upotreba [[francuski|francuskog]] i mijenjaju se imena ulica i francuska prezimena u njemačka. 23. studenog [[1944]]. godine, Strasbourg oslobađaju [[Philippe de Hauteclocque|leclercove]] trupe i Alzas se vraća u Francusku. Tijekom [[1960-ih]], Strasbourg postaje mjesto francusko-njemačke pomirdbe. [[2004]]. godine, Strasbourg i Kehl organizirali su ''Festival dviju obala'', na obije strane Rajne. Udvostručio se broj mostova koje povezuju obje obale Rajne: most Pflimlin otvoren je [[2002]]. godine, a pješački most Mimram 2004. godine povodom hortikulturne izložbe (''Landesgartenschau''). == Geografija == Kroz grad protiče rijeka [[Ill (rijeka)|Illa]], [[pritoka]] Rajne i razdvaja se u pet rukavaca u središtu grada (u Maloj Francuskoj). Sastoji se od nekoliko četvrti kao: [[Njemačka četvrt]], [[Robertsau]], [[Cronenbourg]], [[Koenigshoffen]], [[Hautepierre]], [[Elsau]], [[Krutenau]], [[Neudorf]], [[Meinau]], [[Neuhof]]...). [[Datoteka:Strasbourg River Ill.jpg|thumb|center|750px|Kejevi [[Krutenau]]a, s pogledom na palaču [[Palais des Rohan de Strasbourg|Palais des Rohan]] (180°)]] === Položaj === [[Datoteka:Strasbourg SIR-C-X-SAR PIA01859.png|left|thumb|Pogled na grad iz satelita]] Strasbourg se nalazi u alzaškoj dolini u sjeveroistočnom dijelu Francuske. Grad je u središtu zapadne Europe što mu daje veliki prometni i politički značaj. Prometno je važan položaj u dolini Rajne, koja od [[Basel]]a do [[Mainz]]a čini prirodni koridor. Zračne linije, grad je udaljen jednako (oko 750 [[km]]) od [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]], [[Baltičko more|Baltičkog mora]] i [[Atlantski ocean|Atlantika]]. 500&nbsp;km je udaljen od [[Jadransko more|Jadrana]] i [[Sjeverno more|Sjevernog mora]]. === Klima === [[Datoteka:Strasbourg climat.png|thumb|right|Grafikon prosječnih temperatura (1949.-2001.)]] [[Klima]] u kojoj se nalazi Strasbourg polukontinantalna je s jakim promjenama temperatura. Zime su vrlo hladne, s velikim brojem padalina, a ljeta su vruća i sparna. Vjetrovi koji pušu gradom vrlo su rijetki i spori. Krajem ljeta česte su oluje, klima grada razlikuje se od ostalih francuskih regija zbog zaštite [[Vosges|Vosgeških planina]]. === Geomorfologija i hidrografija === Grad se nalazi na prosječnoj visini od 140 metara, iznad razine mora i karakterizira ga poprilično ravan reljef. U središtu grada tek se može zapaziti lagana neravnina terena. Istočni dio općinskog područja, uzduž rijeke Rajne sastoji se od više otoka ([[île aux Épis]], Rohrschollen...) koje tvore rukavci [[Rajna|Rajne]] koji se spajaju sa Illom. Zbog velikog broja vodenih površina, ovo je područje vrlo osjetljivo na [[poplava|poplave]]. Ovo je razlog zašto je gradnja većine stambenog dijela bila popraćena navodnjavanjem i isušivanjem određenih kanala. === Zelene površine === Sjeveroistok i jugoistok općine prekriveni su prostranim šumama, koje su ostaci stare velike rajnske šume, koja se nalazila uzduž velikog dijela rijeke. Ova iznimna [[šuma]] sadržavala je mnoge jedinstvene i raznolike životinjske vrste u Europi. Izgradnjom brana usporio se tok inače vrlo divlje rijeke i ovo je postalo močvarno područje. Trenutno je na snazi program "Živa Rajna" čiji je cilj očuvanje i obnova prirodnih staništa uzduž Rajne. Grad ima oko 300 [[hektar]]a parkova i vrtova, od kojih je glavni [[parc de l'Orangerie]]. Park se nalazi nasuprot Europske palače i u njemu se nalaze brojne atrakcije, kao: Zoološki vrt, uzgajalište [[roda]] i uređeno jezero na kojem se nalazi paviljon sagrađen [[1804]]. u čast carice [[Joséphine de Beauharnais|Jozefine]]. Druge zelene površine jesu: * botanički vrt, otvoren [[1880]]. za studente medicinskog i farmacijskog fakulteta * parc de la Citadelle, na mjestu tvrđave koju je sagradio Vauban po naredbi Luja XIV., nalazi se na jugoistoku grada * park dvorca Pourtalès u Robertsauu * Contadesov park, napravljen u [[18. stoljeće|18. stoljeću]] kao gradsko šetalište * Vrt Dviju Obala (''le jardin des Deux Rives''), prekogranični park na obje strane Rajne, površine 55 [[ha]]. U središtu parka nalazi se pješački most. == Demografija == {{DemografijaFR| 1962=228971| 1968=249396| 1975=253384| 1982=248712| 1990=252338| 1999=263941| 2006=272975| 2011=272222| sansdoublescomptes= 1962}} == Europski grad == Zbog svoje dvonacionalne i dvojezične kulture, grad je postao jedan od glavnih gradova ujedinjene [[Europa|Europe]]. U njemu se nalazi [[Vijeće Europe]], sjedište [[Europski parlament|Europskog parlamenta]] i [[Europski sud za ljudska prava]]. '''[[Europski parlament]]''' Od [[7. srpnja]] [[1981]]. Europski parlament donio je mnogo rezolucija u vezi sa svojim sjedištem, zahtijevajući od vlada zemalja članica, poštovanje obveze osnivanja stalnog sjedišta za njihove institucije. Za to je vrijeme parlament obično radio u nekoliko gradova ([[Luxembourg (grad)|Luxembourg]], Strasbourg, [[Bruxelles]]). Za sjednice Europskog Vijeća u [[Edinburgh]]u, 11. i 12. prosinca [[1992]]. godine, odlučeno je osnivanje sjedišta institucija, pod sljedećim uvjetima: * [[Europski parlament]] ima svoje sjedište u Strasbourgu, gdje se održavaju 12 sjednica godišnje, svaki mjesec, uključujući i proračunsku sjednicu * dodatne sjednice održavaju se u [[Bruxelles]]u * parlamentarni odbori imaju svoje sjedište u Bruxellesu * Generalno vijeće zadržava svoje sjedište u Luksemburgu Nakon što je Pravni Sud odobrio ovu odluku, ona je unijeta u [[Sporazum u Amsterdamu]] u obliku protokola. Sjednice se održavaju svake godine po rasporedu koje donosi Konferencija predsjednika. Od 2004. godine, parlament održava jedanaest zasjedanja tjedno u Strasbourgu i pet u dva dana u Bruxellesu. '''[[Vijeće Europe]]''' To je međunarodna organizacija koja okuplja 48 zemalja članica, sjedište je u Strasbourgu, a ovdje se nalaze i: * Generalno tajništvo Vijeća Europe * Uprava Vijeća * Europski sud za ljudska prava * Europski ljekopis * Europski Omladinski Centar * Europski audio-vizualni obzervatorij * Zaklada Eurimages U Strasbourgu se također nalaze i sljedeće europske institucije: * zapovjedništvo [[Eurocorps]]a * informatički centar [[Europol]]a * Središnja komisija za navigaciju Rajnom (od 1920.) * francusko-njemački televizijski kanal [[Arte]] * Međunarodno povjerenstvo za supružnički status CIEC * Europska znanstvena zaklada FSE ili ESF * Znanstveni program [[FRONTIERE HUMAINE]] * Skupština Europskih Regija * Skupština Europskih Vinskih Regija * [[EPRA]] * [[CIRCOM]] * Europski pučki pravobranitelj * Europski institut za patente * [[ISU]] (International Space University) '''Europska četvrt :''' U gradu postoji europska četvrt koja se brzo razvija zahvaljujući novim organizacijama i njihovim upravama. Ovdje se gradi i poslovni centar te se četvrt povezuje s ostatkom grada gradskim prijevozom. == Gospodarstvo == Zbog vrlo povoljnog geografskog položaja, grad je vrlo prometno raskrižje Europe. Kao i u svim većim gradovima, najviše je stanovništva zapošljeno u tercijanom sektoru, iako je velik broj ljudi zaposlen i u industriji, pogotovo iz okolnih mjesta. Grad broji oko 150 000 radno aktivnih stanovnika, ali taj je broj mnogo veći, budući da mnoštvo ljudi koji rade u Strasbourgu ne žive točno u njemu. === Trgovina i obrtništvo === [[Datoteka:Marche_de_noel_strasbourg.jpg|thumb|right|Božićna tržnica u Strasbourgu.]] Obrtnici zapošljavaju oko 10% radnog stanovništva grada. Taj je postotak u trgovini mnogo veći. Trgovinska se aktivnost najviše odvija u dvije velike komercijalne zone koje se nalaze na jugu i sjeveru grada. Središte grada prepuno je luksuznih [[trgovina]], a u njemu se nalazi i jedan trgovački centar. Grad trgovački privlači ljude iz cijele okolice i s obje strane Rajne. === Turizam i ugostiteljstvo === Grad, kao i općenito [[Alzas]], računa mnogo na [[turizam]] u svom razvoju. Smatra se da turizam čini oko 2% godišnjeg prihoda Alzasa, gdje najveći dio ostvaruje Strasbourg. Jedna od najvećih atrakcija svake godine jest božićna tržnica, koja počinje s radom u prosincu. U tom je razdoblju najveća popunjenost hotelskih kapaciteta u gradu i regiji. Nažalost, ta je popunjenost mnogo niža u ostatku godine. [[Ugostiteljstvo]] je vrlo razvijeno u Strasbourgu, pogotovo u središtu grada. Grad ima vrlo raznoliku ponudu restorana, od mnogobrojnih döner-kebapa do luksuznih restorana (kao Burehiesel i Au Crocodile). Također je moguće pronaći mnoštvo tipičnih regionalnih gostionica, kao vinarije i pivnice. === Industrija i građevinarstvo === [[Datoteka:StrasbourgWaken.JPG|thumb|right|Pogled na grad]] Zaposleni u industriji čine oko 13,8% od ukupnog broja zaposlenog stanovništva. Građevinarstvo čini manji dio tog broja. U gradu se nalazi mnoštvo multinacionalnih poduzeća, koja pružaju kvalitetno zaposlenje, pogotovo u automobilskom sektoru (npr. [[General Motors]] ili [[Johnson Controls]]). Udio zaposenih u [[industrija|industriji]] mnogo je važniji za okolne općine. Riječna luka Strasbourga ima veliku ulogu u gospodarskom razvoju grada. Danas su određena mjesta u luci namijenjena za industrijski otpad. Danas postoji veliki broj čeličana s obje strane Rajne, pogotovo s njemačke. 1990-ih osnovana je i jaka farmaceutska industrija, oko grada postoji nekoliko istraživačkih centara, kao Institut de Génétique et de Biologie Moléculaire et Cellulaire ili l’Institut Clinique de la Souris u [[Illkirch-Graffenstaden]]u. === Ostalo === Od ostalog najvažnije prihode donose nekretnine i europske institucije. Ovo je također i sveučilišni grad, oko 1/5 stanovništva čine studenti koji se okupljaju kod sveučilišta ili kod četvrti [[Krutenau]]. == Uprava == U općinskom području Strasbourga nalazi se oko 60% stanovništva strazburške aglomerizacije. Tako na ovih 306 [[km²]], živi 451 000 stanovnika. Između [[1990]]. i [[1999]]. stanovništvo grada poraslo je za 6.5%, što je prosječno rast od 0.70% godišnje. U području gradskog utjecaja živi oko 213 000 radno aktivnih stanovnika. Strasbourg ima poprilično jedinstvenu upravu u Francuskoj, koja je spojena sa upravom svoje utjecajne zone [[1968]]. radi efikasnosti i upravnih troškova. [[2005]]. osnovan je [[eurodistrict]] strazburške zone i njemačkog okruga [[Ortenau]] u [[Baden]]u. U tom području sad živi oko 860 000 stanovnika. Dogovorena je zajednička suradnja u pitanjima zdravstva, prijevoza, edukacije itd. === Političari === Nekoliko gradonačelnika '''Strasbourga''' : * [[Fabienne Keller]] ([[2001]] do danas) - [[Union pour la démocratie française|UDF]], potom [[Union pour un mouvement populaire|UMP]] * [[Catherine Trautmann]] ([[1989]]-[[2001]]) - [[Parti socialiste (France)|PS]] * [[Marcel Rudloff]] ([[1983]]-[[1989]]) - [[Union pour la démocratie française|UDF]] / [[Centre des démocrates sociaux|CDS]] * [[Pierre Pflimlin]] ([[1959]]-[[1983]]) - [[Mouvement républicain populaire|MRP]], potom [[Union pour la démocratie française|UDF]] / [[Centre des démocrates sociaux|CDS]] * [[Charles Frey]] ([[1935]]-[[1955]]) * [[Émile Kuss]] ([[1870]]-[[1871]]) * barun [[Philippe-Frédéric de Dietrich]] ([[1790]]-[[1792]]) Predsjednici '''communauté urbaine''' : * [[Robert Grossmann]] ([[2001]] do danas) - [[Rassemblement pour la République|RPR]], potom [[Union pour un mouvement populaire|UMP]] * [[Catherine Trautmann]] ([[1989]]-[[2001]]) - [[Parti socialiste (France)|PS]] * [[Marcel Rudloff]] ([[1983]]-[[1989]]) - [[Union pour la démocratie française|UDF]] / [[Centre des démocrates sociaux|CDS]] * [[Pierre Pflimlin]] ([[1967]]-[[1983]]) - [[Mouvement républicain populaire|MRP]], potom [[Union pour la démocratie française|UDF]] / [[Centre des démocrates sociaux|CDS]] === Kantoni Strasbourga === Strasbourg je podijeljen u 10 [[Strasbourg-Ville|kantona]] : * [[Kanton Strasbourg-1|1. kanton]] (centar grada) broji 23.756 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-2|2. kanton]] (četvrt Gare) broji 21.362 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-3|3. kanton]] (Esplanade, Bourse, [[Krutenau]])broji 24.893 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-4|4. kanton]] (Quartier des Quinze) broji 20.756 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-5|5. kanton]] (la [[Robertsau]]) broji 22.402 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-6|6. kanton]] ([[Cronenbourg]], [[Hautepierre]], Wacken) broji 42.549 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-7|7. kanton]] ([[Meinau]], Neudorf-Ouest) broji 25.533 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-8|8. kanton]] ([[Neudorf]]) broji 25.518 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-9|9. kanton]] ([[Koenigshoffen]], Montagne-Verte, [[Elsau]]) broji 31.331 stanovnika * [[Kanton Strasbourg-10|10. kanton]] ([[Neuhof]], luka na Rajni) broji 26.015 stanovnika <small>(Popis od 1999.)</small> === Pobratimljeni gradovi === * [[Datoteka:Flag of the United States.svg|20px]] [[Boston]] ([[SAD]]), od [[1960]]. * [[Datoteka:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Leicester]] ([[UK]]), od [[1960]]. * [[Datoteka:Flag of Germany.svg|20px]] [[Stuttgart]] ([[Njemačka]]), od [[1962]]. * [[Datoteka:Flag of Germany.svg|20px]] [[Dresden]] ([[Njemačka]]), od [[1990]]. * [[Datoteka:Flag of Israel.svg|20px]] [[Ramat Gan]] ([[Izrael]]), od [[1991]]. * [[Datoteka:Flag of Haiti.svg|20px]] [[Jacmel]] ([[Haiti]]), od [[1996]]. * [[Datoteka:Flag of Russia.svg|20px]] [[Novgorod]] ([[Rusija]]), od [[1997]]. * [[Datoteka:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Fez]] ([[Maroko]]) === Stanovništvo === {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Razvoj stanovništva ! [[1684]] !! [[1789]] !! [[1851]] !! [[1871]] !! [[1910]] !! [[1921]] !! [[1936]] !! [[1946]] |- | align=center| 22 000 || align=center| 49 943 || align=center| 75 565 || align=center| 85 654 || align=center| 178 891 || align=center| 166 767 || align=center| 193 119 || align=center| 175 515 |- ! [[1954]] !! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2004]] |- | align=center| 200 921 || align=center| 228 971 || align=center| 249 396 || align=center| 253 384 || align=center| 248 712 || align=center| 252 338|| align=center| 264 115 || align=center| 272 800 |} == Kultura i baština == Povijesni centar grada, « Grande île » ili « ellipse insulaire » nalazi se na [[UNESCO]]-vu popisu [[Svjetska baština|svjetske baštine]] od 1988. To je prvi put da je svjetskom baštinom proglašen cijeli jedan centar grada. Strasbourg je također proglašen gradom povijesti i umjetnosti od francuskog Ministarstva za kulturu. === Arhitektura i spomenici === [[Datoteka:Strasbourg petitefrance2.jpg|thumb|right|Mala Francuska]] ==== Srednji vijek i Renesansa ==== * Prekriveni Mostovi (srednjevjekovno utvrđenje) * Trg Katedrale: ** Katedrala Naše Gospe, gotičke arhitekture, građene od [[1176]]. do [[1439]]. ** Kuća Kammerzell ([[15. stoljeće]]) * četvrt Mala Francuska * Stara Carina (uništena u bombardiranju [[1944]]. godine, vrećena u svoj izgled u 15. stoljeću, 1956.) * Boecklinški dvor * Hotel Vrana. Zatvoren u 19. stoljeću, imao je vrlo poznate goste, kao: [[Friedrich II.]], [[Jean-Jacques Rousseau]] i [[Alexandre Dumas]]. * civilna bolnica ==== 18. i 19. stoljeće ==== * Stare zidine iz 13. stoljeća, koje je preoblikovao Vauban u 18. stoljeću. * Aubette (od [[1765]]. do [[1778]].) (arhitekt : [[Jacques François Blondel]]) na trgu Kléber * Palača Rohan (arhitekt : [[Robert de Cotte]]) * općinska opera (arhitekt : Villot) ==== Carska njemačka arhitektura ==== U gradu postoji mnogo primjera [[Vilim I.|vilimske]] arhitekture, kao: * Trg Republika na kojem se nalazi: ** [[Rajnska palača]] (stara carska palača) ** [[Narodno kazalište u Strasbourgu]] (stara skupština [[Alsace|Alzasa]] i [[Lorraine|Lotaringije]]) ** Prefektura (staro ministrastvo [[Alsace|Alzasa]] i [[Lorraine|Lotaringije]]) ** [[Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Strasbourgu]] * Glavna pošta (arhitekt : Rechenberg), neogotički stil * Gradska kupališta (arhitekt: Fritz Beblo) * Sveučilišna palača ([[1884]].) (arhitekt : Otto Warth) * Palača pravde (arhitekt : Neckelmann) * Glavni kolodvor ([[1878]]) * Zgrada ''Gallia'' (''Germania'' izvorno) u kojoj se danas nalazi udruga studenata Strasbourga Izuzetni primjeri ''[[Jugendstil]]a'', su: * 22., ulica generala Castelnaua (arhitekti F.Lütke i H. Backes) * vila Schützenberger, u 76., avenija Robertsaua ( arhitekti : Berninger & Krafft) * hotel Brion, 22., ulica Sleidan (arhitekt: Auguste Brion) ==== 20. stoljeće ==== * [[Grad-vrt]] u Stockfeld i Ungemachu, početak 20.stoljeća * Kuća radio-relevizije (otvorenje: [[1961]].) * Sjedište Vijeća Europe (''Le Palais de l'Europe'') (otvorenje: [[1977]].) (arhitekt : [[Henry Bernard]]) * [[Europski sud za ljudska prava]] (otvorenje: [[1995]].) (arhitekt : [[Richard Rogers]]) * [[Europski parlament]] (otvorenje: [[1999]].) (arhitekt: [[Architecture Studio]]) * L'Escarpe, sveučilište Robert-Schuman (arhitekti : Knecht i Schweitzer) * Pješački most Mimram, u Vrtu Dviju Obala (arhitekt: [[Marc Mimram]]) === Muzeji i mjesta za izložbu === [[Datoteka:Strasbourg nuit 1.jpg|thumb|right|Stara mesnica, danas povijesni muzej]] * Kabinet štampe i crteža * Centar [[Tomi Ungerer]] * Alzaški muzej * [[Palais des Rohan de Strasbourg|Palača Rohan]] u kojoj se nalazi: ** arheološki muzej ** muzej dekorativnih umjetnosti ** muzej lijepe umjetnosti * Muzej moderne umjetnosti] (otvorenje: [[1998]].) (arhitekt: [[Adrien Fainsilber]]) * Povijesni muzej u Staroj mesnici * Muzej djela Naše Gospe * Muzej minerala * Zoološki muzej * Astronomski obzervatorij sa planetarijem * [[Le Vaisseau]] === Religijske građevine === Strasbourg je uglavnom poznat po svojoj katedrali od ružičastog pješčenika sa jedinstvenim astronomskim satom. Ali također u gradu se nalazi i mnoge druge crkve, koje su preživjele ratove i razaranja kroz stoljeća, kao: [[Datoteka:Notre-Dame de Strasbourg.jpg|thumb|left|Zapadna fasada katedrale]] * Reformistička crkva * Crkva Svetog Stjepana, unutar episkopskog fakulteta Saint-Étienne. U grobnici se nalaze tragovi rimske bazilike iz 5. stoljeća. * Crkva Svetog Vilima (protestantska) s predrenesanskim prozorima * Crkva Svetog Ivana (katolička) * Crkva Svetog Ljudevita (katolička) * Crkva Svetog Nikole (protestantska, zatvorena kao svetište) * Crkva Svetog Pavla, stara ''Evangelische Garnisonskirche'' (protestantska crkva sa garnizonom), danas reformističko svetište * Crkva Svetog Petra Mlađeg (protestantska), s freskama iz 14. stoljeća * Crkva Svetog Petra Mlađeg (katolička), sagrađena u 19. stoljeću u neobizantinskom stilu * Crkva Svetog Petra Starijeg, koja se sastoji od dvije zgrade, protestantske iz 13. stoljeća i katoličke, dodane 1886. * Crkva Svetog Tome (protestantska), poznata po grobnicama slavnih i po Silbermannovim orguljama na kojima su svirali [[Mozart]] i [[Albert Schweitzer]]. * Crkva Svete Magdalene (katolička) Inače, grad je dobio nadimak "grad tisuća crkava", zbog svojih mnogobrojnih crkava, hramova i [[sinagoga]]. Strasbourg je do 18. stoljeća bio centar teologije u kojem su djelovali neki od glavnih protagonista Reformacije, kao [[Jean Calvin]] i [[Učitelj Eckhart]]. Strasbourg je danas jedini grad u Francuskoj koji u svoj edukacijski sustav ima ugrađen i protestantski i katolički teološki fakultet (zbog lokalnog prava u kojem vrijedi sustav jednakosti za [[katoličanstvo|katoličku]], [[protestantizam|protestantsku]] i nedavno [[judaizam|židovsku]] vjeru). Strasbourg je inače grad sa najznačajnijom židovskom zajednicom u Francuskoj, u Alzasu živi najveći broj [[Francuzi|Francuza]] židovske vjeroispovijesti. Grad je opremljen prostranom sinagogom s centrom židovske zajednice, dvije privatne klinike (Béthésda i Adassa), kao i veći broj škola i drugih ustanova kojima upravljaju [[Židovi]]. U izgradnji je trenutno i jedna džamija, čija je gradnja kontroverzna tema, zato što se ne zna spada li islamska vjera pod lokalni zakon o jednakosti vjera. Na kraju, u gradu postoji nekoliko budističkih mjesta. Udruga ''France Tibet Libre'' i ''Lycée international des Pontonniers'' u osamdesetima su organizirali dolazak Dalaj Lame. Glavni čelnici vjera u gradu jesu: [[nadbiskup]] Mgr [[Joseph Doré]], [[rabin]] [[René Gutman]], predsjednik Protestantske crkve i predsjednik udruge muslimana Bas-Rhina, [[Mohamed Lathay]]. === Kazališta, pozornice, festivali === * La Choucrouterie, cabaret Rogera Siffera * Grad Glazbe i Pleda * La Laiterie * Le Maillon * Rajnska Narodna Opera * Orkestar Filharmonije Strasbourga * [[Musica]], « Međunarodni festival glazbe današnjice » * Strazburški glazbeni festival * Palača i konges glazbe * Južni pol * Le Rhenus, najveća strazburška sala * Kazalište mladih * Narodno Kazalište u Strasbourgu * Le [[Zénith (predstava)|Zénith]] * Alzaški teatar u Strasbourgu == Promet == Strasbourg duguje svoje ime, svome položaju: "križište putova". I danas također grad ima velike koristi od svog geografskog položaja važnog europskog križišta. === Prijevoz u općini === [[Datoteka:Tramway Strasbourg Broglie.jpg|thumb|right|Strazburški tramvaj, na trgu Broglie]] Javni prijevoz u gradu većinom se oslanja na strazburški [[tramvaj]], pokrenut [[1994]]. Danas postoje četiri linije od 25&nbsp;km i 46 stanica diljem grada. Trenutno je u gradnji još 20 novih stanica i produljenje linija na 40 [[km]]. Tih pet linija imat će ukupan dnevni promet od 250 000&nbsp;km po danu. Planira se i novo produljenje 2010. godine, čime bi se tramvajem povezao Strasbourg s istokom [[Kehl]]a u Njemačkoj. Također grad opslužuje i gusta [[autobus]]na mreža kojom također upravlja ''Compagnie des Transports Strasbourgeois'' (CTS). Ta mreža povezuje cijelu strazburšku aglomerizaciju i povezana je i s Kehlom. Ima ukupno 30 gradskih i 11 međugradskih linija. === Biciklistička mreža === Strasbourg ima prvu biciklističku mrežu u Francuskoj sa 430&nbsp;km ceste, koja je spojena s njemačkom mrežom preko mosta Pierre-Pflimlin. Postoji također i prekogranična cesta duga 60&nbsp;km, od [[Molsheim]]a do [[Offenburg]]a, preko Strasbourga. Još jedna pista dužine oko 60 [[km]] povezuje kanal Marne s Rajnom. === Cestovna mreža === Iako grad ima vrlo razvijenu mrežu autoputova, to donosi i razne negativne posljedice, kao zagađenje zraka. [[Autocesta]] A 35 s prometom od 200 000 vozila na dan poslije [[Pariz|pariške]] najzasićenija je u Francuskoj. Trenutačno je u fazi razvoja gradnja nove autoceste, koja bi trebala rasteretiti promet grada. Cesta bi trebala spajati [[Hoerdt]] na sjeveru i [[Innenheim]] na jugu. Ta bi se autocesta trebala otvoriti 2011. i imala bi promet od oko 41 000 vozila na dan. === Željeznička mreža === Strasbourg je jedna od etapa "Europske magistrale" koja povezuje Pariz i Budimpeštu. Trenutačno je u fazi izgradnje više koridora koji će grad povezivati sa Baudrecourtom i Vendenheimom, kao i sa Hamburgom, Milanom, Frankfurtom i Bâleom. [[2012]]. godine otvorit će se [[TGV]] Rhin-Rhône koji će povezivati [[Sjeverno more]] i [[Mediteran]]. === Riječna mreža === [[Datoteka:Strasbourg-RemiLeblond-BateauMouche.jpg|thumb|right|Brod-omnibus na Illu]] Budući da je Strasbourg osnovan na Illu, riječni je promet uvijek bio vrlo važan za grad. Danas u grad dolazi više od 650 000 posjetitelja godišnje brodovima-omnibusevima, što čini grad važnim riječnim turističkim središtem. Najviše posjetitelja dolazi Rajnom i kanalom Marne. Strasbourg je od Rajne učinio prvu komercijalnu rijeku na svijetu. [[1920]]. godine, sjedište Središnje Komisije za navigaciju Rajnom premjestilo se iz Mannheima u Strasbourg. Strazburška je luka druga po veličini riječna luka u Francuskoj s prometom od 8.8 milijuna tona robe godišnje. === [[Zračni promet]] === Međunarodna zračna luka u Strasbourgu nalazi se petnaestak kilometara jugozapadno od grada u [[Entzheim]]u. To je sedma po veličini [[zračna luka]] u Francuskoj s preko 2 milijuna putnika godišnje koja je povezana sa 50-tak destinacija, većinom u Europi. Povezana je s Baggerseeovom tramvajskom stanicom, tramvajem-vlakom. Za duge međunarodne letove, grad ima autobusnu vezu sa [[Zračna luka Frankfurt na Majni|zračnom lukom u Frankfurtu]], koji je glavno europsko zračno središte. == Visoko školovanje == [[2003]]. godine, u Strasbourgu se školovalo oko 52 000 studenata od kojih 40 500 na sveučilištima. Strani studenti čine petinu (21.6%) ovog broja, a ima ih preko 100 nacionalnosti. === Sveučilišta === U Strasbourgu postoje tri sveučilišta, koja su okupljena u ''Pôle universitaire européen'', koji zajedno sa sveučilištima iz gradova: [[Mulhouse]], [[Bâle]], [[Freiburg]] i [[Karlsruhe]] čini Europsku konfederaciju sveučilišta gornje Rajne (franc. ''Confédération européenne des universités du Rhin supérieur'', njem. ''Europäische Konföderation der Oberrheinischen Universitäten'', EUCOR). Ta su sveučilišta: * Sveučilište Louis Pasteur (ULP) - Strasbourg I (znanost) * Sveučilište Marc Bloch (UMB) - Strasbourg II (društvene znanosti) * Sveučilište Robert Schuman (URS) - Strasbourg III (pravo, političke znanosti, menadžment) === Visoke škole === * Viša nacionalna škola fizike (ENSPS) * Nacionalni institut primjenjenih znanosti * Europska škola za kemiju, polimere i materijale (ECPM) * Viša škola za vodu i okoliš (ENGEES) * Viša škola biotehnologije (ESBS) * Škola i obzervatorij znanosti o Zemlji (EOST) * Viša škola informatike - Supinfo (ESI) === Umjetničke škole === [[Datoteka:Strasbourg-RemiLeblond-ENA-MAMC2.jpg|thumb|right|[[École nationale d'administration|ENA]] i [[Musée d'art moderne et contemporain de Strasbourg|MAMCS]], pogled iz Male Francuske]] * Viša škola dekorativnih umjetnosti (''École supérieure des arts décoratifs de Strasbourg'') (ESAD) * Viši institut primjenjenih umjetnosti (''L'Institut Supérieur des Arts Appliqués'') (LISAA) * Viša nacionalna škola arhitekture (''École nationale supérieure d'architecture de Strasbourg'') * Viša škola dramske umjetnosti (''École supérieure d'art dramatique'') * Narodna akademija regije (''Conservatoire national de région'') === Druge škole === * Europski viši institut komercijalnih studija (''Institut européen d'études commerciales supérieures'') (IECS) * Europski viši institut za menadžment (''Institut supérieur européen de gestion'') (ISEG) * Institut političkih znanosti (''Institut d'études politiques'') (IEP) * Narodna upravna škola (''École nationale d'administration'') (ENA) * Narodni institut za teritorijalne studije (''Institut national d'études territoriales'') (INET) * International Space University (ISU) == Sport == * U [[nogomet]]u, grad u [[Ligue 1|Prvenstvu Francuske]] predstavlja [[Racing Club de Strasbourg]], osnovan [[1906]]. * U [[košarka|košarci]], najpoznatiji je [[Strasbourg Illkirch Graffenstaden Basket]], prvak Francuske 2005. * U [[rukomet]]u je najpoznatiji, La Robertsau. * U [[hokej na ledu|hokeju na ledu]], na prvenstvu Francuske sudjeluje [[Étoile noire]]. * U [[vaterpolo|vaterpolu]] je najpoznatiji, [[Société de natation de Strasbourg|SNS]] na nacionalnom nivou. * Što se tiče [[tenis]]a, najpoznatiji je turnir [[Internationaux de Strasbourg]], za žene. * Što se tiče [[badminton]]a, grad ima tri kluba u nacionalnoj ligi : ASPTT, Robertsau i CEBA. == Poznati Strazburžani == === Rođeni u Strasbourgu === [[Datoteka:Kleber (statue).jpg|thumb|right|[[Jean-Baptiste Kléber|Kléberov]] spomenik na istoimenom trgu]] * [[Sebastian Brant]] ([[1457]]-[[1521]]), satirički pjesnik i humanist * [[Jacques Sturm]] ([[1489]]-[[1553]]), političar i reformacijski teolog * [[Johann Fischart]] ([[1546]]-[[1591]]), pisac na njemačkom jeziku * [[Sebastian Stoskopff]] ([[1597]]-[[1657]]), slikar * [[Albrecht Kauw]] ([[1621]]-[[1681]]), slikar * [[François-Christophe Kellermann]] ([[1735]]-[[1820]]), carski maršal * [[Philip James de Loutherbourg|Philippe-Jacques de Loutherbourg]] « Mlađi » ([[1740]]-[[1812]]), engleski slikar. * [[Heinrich Leopold Wagner]] ([[1747]]. — [[1779]]), pisac * [[Jean-Baptiste Kléber]] ([[1753]]-[[1800]]), general * [[Georges Humann|Jean-Georges Humann]] ([[1780]]-[[1842]]), ministar financija [[Luj-Filip, kralj Francuza|Luja Filipa]] * [[Ludvig I. Bavarski]] ([[1786]]-[[1868]]), kralj * [[Louis Roederer]] ([[1809]]-[[1870]]), kralj [[Šampanjac|šampanjca]] * [[Gustave Doré]] ([[1832]]-[[1883]]), slikar * [[Charles Friedel]] ([[1832]]-[[1899]]), kemičar i minerolog * [[Émile Waldteufel]] (Charles Émile Lévy) ([[1837]]-[[1915]]), kompozitor * [[Paul Émile Appell]] ([[1855]]-[[1930]]), matematičar * [[Émile Mathis]] ([[1880]]-[[1956]]), automobilističi konstruktor, osnivač [[Mathis (automobil)|Mathisa]] * [[Jean Arp]] ([[1886]]-[[1966]]), umjetnik * [[Charles Münch]] ([[1891]]-[[1968]]), glazbenik * [[Hans Bethe]] ([[1906]]. — [[2005]]), Nobelovac za fiziku * [[Max Bense]] ([[1910]]-[[1990]]), filozof * [[Camille Claus]] ([[1920]]-[[2005]]), slikar * [[Marcel Marceau]] ([[1923]]-), glumac * [[Claude Rich]] ([[1929]]-), glumac * [[Tomi Ungerer]] ([[1931]]-), glumac, karikaturist * [[Herbert Léonard]] ([[1945]]-), pjevač * [[Arsène Wenger]] ([[1949]]-), nogometni trener * [[Blutch]] ([[1967]]-), autor stripova * [[Eliette Abécassis]] ([[1969]]-), pisac * [[Yann Wehrling]] ([[1971]]-), crtač * [[Valérien Ismaël]], ([[1975]]-), nogometaš * [[Armando Teixeira]], ([[1976]]-), nogometaš * [[Salomé Haller]], sopran * [[Mehdi Baala]] ([[1978]]-), atletičar * [[Paul-Henri Mathieu]] ([[1982]]-), tenisač * Matthieu Totta alias [[M. Pokora]] ([[1985]]-),pjevač === Značajne osobe === [[Datoteka:Gutenberg.jpg|thumb|right|Johannes Gutenberg]] * [[Johannes Gutenberg]] ([[1400]]-[[1468]]), izumitelj * [[Erazmo Roterdamski]] ([[1467]]-[[1536]]), humanist * [[Hans Baldung]] ([[1484]]-[[1545]]), slikar * [[Martin Bucer]] ([[1491]]-[[1551]]) reformist * [[Jean Sturm]] ([[1507]]-[[1589]]), pedagog * [[Jean Calvin]] ([[1509]]-[[1564]]), reformist * [[Robert de Cotte]] ([[1656]]-[[1735]]), arhitekt * [[François-Marie de Broglie]] ([[1671]]-[[1745]]), maršal i guverner Strasbourga * [[Armand Gaston Maximilien de Rohan]] ([[1674]]-[[1749]]), strazburški biskup * [[Maurice de Saxe]] ([[1696]]-[[1750]]), maršal * [[François-Xavier Richter]] ([[1709]]-[[1789]]),kompozitor * [[Armand de Rohan-Soubise]] ([[1717]]-[[1756]]), biskup i strazburški princ [[Datoteka:Marseillaisenoframe.jpg|thumb|right|La ''Marseillaise'' uglazbio [[Claude Joseph Rouget de Lisle|Rouget de Lisle]] u salonu [[Philippe-Frédéric de Dietrich|gradonačelnika Dietricha]]]] * [[Philippe-Frédéric de Dietrich|Barun Philippe-Frédéric de Dietrich]] ([[1748]]-[[1793]]), gradonačelink Strasbourga * [[Johann Wolfgang von Goethe]] ([[1749]]-[[1832]]), pisac * [[Maximilian I. Bavarski]] ([[1756]]-[[1825]]) kralj * [[Wolfgang Amadeus Mozart]] ([[1756]]-[[1791]]), glazbenik * [[Ignace Joseph Pleyel]] ([[1757]]. — [[1831]]), glazbenik * [[Claude Joseph Rouget de Lisle]] ([[1760]]-[[1836]]), kompozitor ''[[Marseljeza|Marseljeze]]'' * [[Adrien de Lezay-Marnésia]] ([[1769]]-[[1814]]), prefekt Bas-Rhina * [[Klemens Wenzel Lothar Metternich|Klemens Wenzel von Metternich]] ([[1773]]. — [[1859]]), student u Strasbourgu od 1788. do 1790. * [[Georg Büchner]] ([[1813]]-[[1837]]), pisac * [[Antoine Renard]] ([[1825]]-[[1872]]), tenor * [[Numa Denis Fustel de Coulanges]] ([[1830]]-[[1889]]), povjesničar * [[Louis Pasteur]] ([[1830]]-[[1895]]), kemičar * [[Lujo Brentano]] ([[1844]]-[[1931]]), ekonomist * [[Ferdinand Braun]] ([[1850]]-[[1918]]), fizičar, dobitnik Nobelove nagrade * [[Georg Simmel]] ([[1858]]-[[1918]]), njemački filozof i sociolog * [[Hans Pfitzner]], ([[1869]]-[[1949]]) kompozitor * [[Jean-Jacques Waltz]], ili Hansi ([[1873]]-[[1951]]), umjetnik [[Datoteka:Albert Schweitzer, Etching by Arthur William Heintzelman.jpg|thumb|right|Albert Schweitzer]] * [[Albert Schweitzer]] ([[1875]]-[[1965]]), filozof, svećenik, glazbenik * [[Maurice Halbwachs]], ([[1877]]-[[1945]]) sociolog. * [[Otto Klemperer]], ([[1875]]-[[1973]]) glazbenik * [[Marc Bloch]] ([[1886]]-[[1944]]), povjesničar * [[Hans Rosbaud]] ([[1895]]-[[1962]]), glazbenik * [[George Szell]] ([[1897]]-[[1970]]), glazbenik * [[Emmanuel Lévinas]] ([[1906]]-[[1995]]), filozof * [[Lucie Aubrac]] (rođena [[1912]].) i [[Raymond Aubrac]] (rođen Raymond Samuel, [[1914]].), članovi pokreta otpora * [[Ernest Bour]] ([[1913]]-[[2001]]), glazbenik * [[Paul Ricoeur]] ([[1913]]-[[2005]]), filozof * [[Guy Debord]] ([[1931]]-[[1994]]), filozof * [[Claude Lapointe]] (rođen [[1938]]), ilustrator * [[Sarkis]] (rođen [[1938]].) turski slikar * [[Jean-Marie Lehn]] (rođen [[1939]].), Nobelova nagrada za kemiju [[1987]]. * [[Alain Lombard]] (rođen [[1940]]), glazbenik * [[Georges Aperghis]] (rođen [[1945]]), grčki kompozitor * [[Bernard-Marie Koltès]] ([[1948]]-[[1989]]), dramatičar * [[Barbara Honigmann]] (rođena [[1949]]), njemačka slikarica * [[René Gutman]] (rođen [[1950]]), Veliki rabin Bas-Rhina. * [[Ségolène Royal]] (rođena [[1953]]), političarka * [[Rodolphe Burger]] (rođen [[1957]]), glazbenik * [[John Howe]] (rođen [[1957]]), kanadski ilustrator * [[Mireille Delunsch]] (rođena [[1962]]), sopran * [[Jean-Louis Agobet]] (rođen [[1968]]), kompozitor. * [[Abd al Malik]] (rođen [[1975]]), reper == Reference == {{izvori}} == Bibliografija == ;Historija * Centre national d'archéologie urbaine, ''Strasbourg'', Association pour les fouilles archéologiques nationales, Pariz, 1992., 285 p. ; * Collectif, ''Strasbourg : fouilles archéologiques de la ligne B du tram'', Muzeji Strasbourga, Strasbourg, 2000., 74 p. ; * Christian Lamboley, ''40-45, Strasbourg bombardé'', Contades, Strasbourg, 1988, 158 p. ; * Bastien Gissinger, ''Recherches sur le site fortifié de Strasbourg durant l'Antiquité tardive : le castrum d'Argentoratum'', J. et E. Hedges, Oxford, 2002, 204 p. ; * Paul Greissler, ''La Classe politique dirigeante à Strasbourg (1650-1750), le Quai, Strasbourg, 1987, 302 p. ; * Jean-Marie Mantz (dir.), ''Histoire de la médecine à Strasbourg'', Strasbourg, 1998., 799 p. ; * Jean Rahn, Martin Grunenwald, ''50 ans d'histoire au Centre régional d'éducation populaire et de sport d'Alsace'', Le Verger, Illkirch-Graffenstaden, 1996., 235 p. ; * Jean-Louis Schlienger, André Braun, ''Le Mangeur alsacien : histoire de l'alimentation en Alsace de la Renaissance à l'annexion'', la Nuée bleue, coll. « Alzaška knjižnica », Strasbourg, 1990., 254 p. ; * Bernadette Schnitzler, ''-12 : porijeklo Strasbourga'', Muzeji Strasbourga, Strasbourg, 1988., 184 p. ; * Eugène Seinguerlet, ''Povijest Strasbourga'', Dinali, Strasbourg, 1988., 78 p. ;Ekonomija * Guy Trendel, ''Au pays de la Couronne d'Or : balades dans le vignoble de Strasbourg'', Corpur, Strasbourg, 1998, 240 p. ; ;Arhitektura * Suzanne Braun, ''Crkve Strasbourga'', Oberlin, Strasbourg, 2002, 217 p.; * Lucie Maechel, ''Strasbourg, insolite et secret : deux mille ans de métamorphoses'', J.-P. Gisserot, Paris, 1999., 126 p. ; * Étienne Martin (dir.), ''Le Palais Rohan, Musée des arts décoratifs'', Muzeji Strasbourga, Strasbourg, 1998., 68 p. ; ;Urbanizam * Agencija za urbanizam i aglomerizaciju Strasbourga, ''Le Projet urbain dans l'histoire de Strasbourg : seminar od 30. i 31. listopada 1981.'', Agencija za urbanizam i aglomerizaciju Strasbourga, Strasbourg, 1981., 31 p. ; * Dominique Badariotti, Richard Kleinschmager, Léon Strauss, ''Géopolitique de Strasbourg : permanences, mutations et singularités de 1871 à nos jours'', la Nuée bleue, coll. « la Bibliothèque alsacienne », Strasbourg, 1995., 260 p. ; * Jean-Jacques Blaesius, Pascale Gérard, ''Le tram de Strasbourg : un chantier et des hommes'', la Nuée bleue, Strasbourg, 1994., 143 p. ; * Collectif, ''Strasbourg : panorama monumental et architectural des origines à 1914'', Contades, coll. « Le Temps des cités », Strasbourg, 1984., 499 p. ; * Collectif, ''Strasbourg, urbanisme et architecture : des origines à nos jours'', Oberlin, Strasbourg, & G. Klopp, Thionville, 1996., 297 p. ; * Collectif, ''Strasbourg : chroniques d'urbanisme'', L'Aube, La Tour d'Aigues, 1994, 261 p. ; * Collectif, ''Atlas de la région de Strasbourg : réalités d'aujourd'hui, idées pour demain'', la Nuée bleue, Strasbourg, 1996., 262 p. ; * Collectif, ''Strasbourg-Kehl am Rhein (1900-2000)'', Gallimard, coll. « Guides Gallimard », Pariz, 1998., 93 p. ; * Communauté urbaine de Strasbourg, ''Drugi projekt angolomerizacije, 2000.-2010. Communauté urbaine de Strasbourg, Strasbourg, 2000-, 123 p. ; * Denis Durand de Bousingen, ''Bolnica Strasbourga : grad u gradu'', Le Verger, Illkirch-Graffenstaden & Hôpitaux universitaires de Strasbourg, Strasbourg, 2003., 275 p. ; * Jean-Pierre Klein, ''Strasbourg : urbanisme et architectures des origines à 1870'', Muzej Strabourga, Strasbourg, 1996. prvo izdanje. 1986), 297 p. ; * Richard Kleinschmager, ''Strasbourg : une ambition européenne'', Anthropos, coll. « Villes », Pariz, 1997., 216 p. ; * Maurice Moszberger, Théodore Rieger, Léon Daul, ''Dictionnaire historique des rues de Strasbourg'', le Verger, Illkirch-Graffenstaden, 2002., 430 p. ; * François Petrazoller, ''Urbanizam Strasbourga u 16. stoljeću : kamen i ideja'', Udruženje znanstvenika Alzasa, Strasbourg, 200.2, 311 p. == Vanjske veze == {{Commonscat|Strasbourg}} * [https://www.strasbourg.eu/ Službene stranice grada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030717015110/http://www.strasbourg.fr/ |date=2003-07-17 }} * [http://www.eurodistrict.eu/ Službena stranica Eurodistricta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916182810/http://www.eurodistrict.eu/ |date=2008-09-16 }} * [https://web.archive.org/web/20071127031345/http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Strasbourg Strasbourg na stranici Quida] * [http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=64462 Strasbourg na stranici Institut Géographique National] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224224230/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=64462 |date=2008-02-24 }} * [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=670482 Položaj na karti Francuske] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051227015152/http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=670482 |date=2005-12-27 }} * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=48.5844444444444&longitude=7.74861111111111&zoom=8 Karta Strasbourga] * [http://www.jmrw.com/France/Strasbourg/index.htm 100 Fotografije Strasbourga]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307065339/http://www.jmrw.com/France/Strasbourg/index.htm |date=2008-03-07 }} * [http://www.photos-de-villes.com/photo-strasbourg-1.php Fotografije Strasbourga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070517043921/http://www.photos-de-villes.com/photo-strasbourg-1.php |date=2007-05-17 }} * [http://www.ardep-alsace.com/journeespro_photos_stbg.htm Fotografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813073723/http://www.ardep-alsace.com/journeespro_photos_stbg.htm |date=2007-08-13 }} * [http://www.musees-strasbourg.org/ Muzeji u Strasbourgu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070324041325/http://www.musees-strasbourg.org/ |date=2007-03-24 }} * [http://www.argentoratum.com argentoratum.com] * [http://www.photo-alsace.com/thematique/villes-villages/strasbourg.php Fotografije] {{Prefekture francuskih regija}} {{Prefekture francuskih departmana}} [[Kategorija:Strasbourg| ]] rv89knqu4iwco9dazajzesvf7rp2e4c Skvotiranje u Italiji 0 43555 42652906 42295104 2026-07-10T23:47:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652906 wikitext text/x-wiki Iako je '''[[skvotiranje]] u [[Italija|Italiji]]''' poznato još od [[1950e|1950-ih]] godina (vidi: [[Bussana Vecchia]]), pokreta socijalnih centara koji su samosvesni u svom ilegalnom zaposedanju prostora nastaje [[1970e|1970-ih]] i usko je vezan za italijanski autonomni pokret. == Socijalni centri == [[Socijalni centri]] (bukvalano: društvene sredine) predstavljaju pokušaj stvoranja autonomnih prostora oslobođenih [[kapitalizam|kapitalističkih]] društvenih i ekonomskih veza. U društvenim centrima retko kada neko živi, oni služe kao javni prostori gde se upražnjava želja za društvenošću. U njima se nalaze prostori za koncerte, kafići, galerije, radionice, itd. Nastaju bespravnim zauzimanjem praznog nekorišćenog prostora. Oni su tipičan italijanski društveni fenomen. Američki autor Adam Bregman piše: ''“Iako je to možda teško zamisliti u [[SAD|Americi]], u Italiji [[komunizam|komunisti]]<ref name=komunisti>Komunisti u Italiji variraju od tipičnih marksista-lenjinista do mladih radikala koji okupiraju zgrade i stvaraju socijalne centre</ref>, [[anarhizam|anarhisti]], rejveri, pankeri, hakeri i [[umetnost|umetnici]] imaju ogromne prostore, napuštene fabrike, tvrđave, škole i crkve, pretvorene u bioskope, koncertne sale, klubove, skvotove i umetničke galerije. Italijanski socijalni centri spadaju među najvitalnije kulturne institucije te zemlje.”'' Socijalni centri su mesta okupljanja raznih [[kontrakultura]]. Tokom [[1980e|1980-ih]] u njima je preovladavao [[pank]] pokret, [[1990e|1990-ih]] je [[rejv]] scena imala dominantan uticaj, a [[hip-hop]] i [[rege]] su najprisutniji početkom 1990-ih. Tu su još i studenti iz nezavisnih studenstkih organizacija, radnici i nezaposleni, emigranti, antiratni aktivisti, radikalni ekolozi, sajberpankeri, zadrugari i mnogi drugi. Socijalni centri su autonomne zone nad kojima [[vlast]] i [[policija]] nemaju nadležnost i gde se ljudi osećaju slobodnima da rade šta žele. Unutra centara se obično mogu uživati [[droge]], ali se ne smeju prodavati, i to ne zbog problema sa policijom, već zbog principijelnih razloga, zato što ne dozvoljavaju da se neko bogati prodavajući drogu i eksploatišući ljude. Socijani centari pružaju razne pogodnosti stanovnicima naselja u kojima se nalaze, a nalaze se gotovo uvek u siromašnim predgrađima ili u industrijskim zonama. To im često daje karakter alternativne socijalne službe. Oni takođe pružaju utočište svakome kome treba, a putnicima obično u njima mogu pronaći besplatno prenoćište. U socijalnim centrima, skoro svaki bend može organizovati svoju svirku. == Faze razvoja == === Nastanak === ''(od polovine 1970-ih. do početka 1980-ih)'' Polovinom 1970-ih rađa se novi način povezivanja društveno-političkih potreba omladine sa teritorijom, koji je fokusiran na ponovno oživljavanje urbanih degradiranih prostora. Mladi, razočarani parlamentarnom i vanparlamentarnom [[levica|levicom]], [[1968]]-om i razvojem situacije posle, stvaraju alternativne prostore za socijalizaciju, najčešće na periferiji. Tih godina, tačnije 18.10.[[1975]]. nastaje najveći i najpoznaiji socijalni centar u Italiji (verovatno i u Evropi), [[Leonkavalo]] u [[Milano|Milanu]]. === Samoizolacija === Nakon toga, dolazi druga faza 80-tih godina, kada se socijalni centri zatvaraju u sebe. Membreti nalazi glavne razloge ove samoizolacije u prisustvu [[heroin]]a i [[terorizam|terorizma]] na ulicama. Činjenica je da se za nepunih pet godina (od [[1975]]. do [[1980]].) broj korisnika heroina povećao preko sto puta(!), tako da ih je početkom 1980-ih u Italiji bilo više od 200.000 (u odnosu na 1500 korisnika u 1975.). Političko nasilje je toliko naraslo da se na ulicama vodio pravi gerilski rat između države i levičarskih oružanih grupa ([[crvene brigade]], prva linija i mnoge druge) u kom su ubijeni mnogi italijanski političari, od kojih je najpoznatiji premijer [[Aldo Moro]]. Zato omladina u socijalnim centrima odlučuje da se “zatvori poput ježa” (Primo Moroni). Tih godina dolazi do susreta skvoterskog i [[pank]] pokreta, i pank ubrzo postaje glavna struja u socijalnim centrima. === Otvaranje === ''(1989. do sredine 1990-ih)'' [[1989]]. godine dolazi do izlaska iz samoizolacije u koju su centri zapali početkom 1980-ih. To je godina studentskog pokreta „Pantera“ (koji je bio sličan kao studentski pokret iz ’68. samo slabijeg intenziteta) i pokušaja rušenja [[Leonkavalo|Leonkavala]] od strane socijalističkog gradonačelnika Piliterija. 1990-te su donele povoljniji stav javnosti o socijalnim centrima, posebno o Leonkavalu, koji je često navođen kao primer otpora protiv privatizacije teritorije i neoliberalnog uticaja na kulturu. Najveća podrška je dolazila iz redova studenata i učenika koji su se borili protiv privatizacije javnog obrazovnog sistema i intelektualaca koji su branili javne i besplatne i slobodne prostore u gradu. [[1990e|1990-tih]] godina u italijanskim medijima počeo je da se koristi termin skvoteri, umesto dotad prihvaćenog termina autonomni, odnoseći se na aktiviste i posetioce zaposednutih i samoupravnih društvenih centara (''Centri Sociali occupati e autogestiti – CSOA''). Tih godina u mnogim gradovima gde se ranije nije skvotiralo dolazi do stvaranja socijalnih centara koji privlače nove generacije, ponajviše studente. U urbanom ambijentu milionskih gradova, ovi autonomni omladinski prostori predstavljaju “ostrva društvenosti” na kojima još uvek postoji neistrumentalizovana [[socijalizacija]]. [[Privatizacija]] gradskog zemljišta je ipak, uzimala sve više maha, i napuštene industrijske zone, koje je omladina koristila za društvene centre, se sada ubrzano pretvaraju u poslovne i tržne centre. [[1994]]. je gradonačelnik Milana Formentini naredio rasturanje socijalnih centara rečima: ''”Od sada centri neće biti ništa drugo nego duhovi iznad grada”''. Leonkavalo je srušen, a na tom mestu je izgrađena banka. Ubrzo su izbile masovne demonstracije za odbranu društvenih centara, na kojima su se “beli duhovi” tj. aktivisti obučeni skroz u belo, zaista pojavili. Umotani u sunđere i dušeke, i naoružani poklopcima od kontejnera, bili su veoma uspešni u uličnim konfrontacijama sa organima reda. Pokret [[bela odela|belih odela]] ubrzo je zahvatio čitavo poluostrvo i mnogi zauzeti prostori su zahvaljujući tome sačuvani. Ekipa iz Leonkavala vrši aproprijaciju velike napuštene zgrade koja je nekad bila štamparija, i uz podršku stanovništva, skvoteri ostaju unutra. === Legalizacija === ''(od 1990-ih do danas)'' 19. septembra [[1998]]. godine održan je skup u Milanu u centru Leonkavalo, jer su neki aktivisti tražili redefinisanje uloge pokreta socijalnih centara. Na skupu je donešena [[Milanska povelja]], koja je bila zajednička platforma na kojoj su se našli socijalni centri sa severo-istoka Italije ([[Padova]], [[Venecija]] itd.), iz [[Rim]]a (Korto Cirkuito, Forte Prenestino), a kasnije su se priključili i centri iz Lingurije i Marche. Mnogi socijalni centri su prihvatili Milansku povelju i priključili se institucionalnoj levici. Štaviše, pregovaralo se sa vlastima i [[desnica|desnicom]] da bi se dobilo političko priznanje i legalizovali skvotirani socijalni centri u Italiji, uz tvrdnju da pružaju javne usluge i zabavne programe u skladu sa tendencijama razvoja [[civilno društvo|civilnog društva]]. U Veneciji Mestre su pregovori doveli do toga da gradsko veće kupi skvotirani centar Rivolta (ranije fabriku) po ceni oko jedan milion dolara, plaćenih iz javnih fondova. Legalizacija ostalih prostorija je brzo usledila. Takav politički okret je zatim predstavljen kao posledica teorijske revizije koja pretpostavlja da je period klasne borbe prošao, i da nastupa vreme socijalnog dijaloga. To je dovelo dotle da je Leonkavalo podržavao demohrišćanskog kanditata Martinacolija za mesto gradonačelnika Milana. Zatim je usledilo učešće članova socijalnih centara na lokalnim izborima, u redovima Zelene partije i Partije reformisanih komunista. Ovaj novi kurs najbolje oslikava izjava Luke Kasarinija, portparola [[Tute Bianche|Belih odela]], koji [[1988]]. kaže da ''"Država nije više neprijatelj koga treba uništiti, već saradnik sa kojim treba da diskutujemo stvari"''. Bela odela su postali jedni od glavnih zastupnika Milanske povelje i to su pokušavali da nametnu celom pokretu, pa je dolazilo čak i do otvorenih uličnih sukoba. Od 1998. godine je stvoren dubok jaz unutar skvoterskog pokreta između onih koji prihvataju onih koji prihvataju Milansku povelju i ostatka pokreta koji nije prihvatio političke pozicije iznesene u tom dokumentu. Socijalni centri u Italiji se kasnije razvijaju u mnogim pravcima – neki postaju moderni klubovi sponzorisani od [[multinacionalne korporacije|multinacionalnih korporacija]], neki ostaju autonomni prostori sa nezavisnom produkcijom a pritom priznati i finansijski podržani od gradskih vlasti, neki i dalje održavaju konfliktni stav, dok se neki bave isključivo problemima svog komšiluka. Ipak, i dan danas su socijalni centri najbolja mesta gde se može osetiti puls italijanske [[andergraund]] scene. Neretko u njima sviraju svetski poznati bendovi, poput [[Rage Against the Machine]], [[Mano Negra]], [[Public Enemy]] i drugih. == Broj == Broj socijalnih centara u Italiji se ne može tačno utvrditi jer sve vreme nastaju novi i nestaju stari, ali se procenjuje na oko '''140'''. Nekad ih ima znatno više nekad manje, u zavisnosti od društvene i političke klime. == Podela == Pokret socijalnih centara u Italiji obuhvata sledeće fenomene: * '''Društveni centri''' (centri sociali) su najčešće neinstitucionalizovani i nalaze se u bespravno zaposednutim prostorima. * '''Društveni prostori''' (spazi sociali) su više institucionalizovani nego CSOA, najčešće su legalizovani, registrovani kao nevladine organizacije i specijalizovani u jednom sektoru. Neki primeri: Deposito Bulk (Milano) – studentska laboratorija samoupravljana od strane studenata, Ambulatorio di medicin popolare (Ambulanta narodne medicine), Kulturni multimedijalni centar Golgonooza (Milano), itd. * '''Zauzete kuće''' (case occupate) su skvotovi u užem smislu reči. Razlikuju se od društvenih centara jer “pokrivaju sve vidove društvenosti” (kako sami kažu): od zajedničkog stanovanja, preko zajedničkih aktivnosti i kreativnosti do zajedničkog privređivanja. Primer je San Antonio Rock Squat iz Milana. * '''Anarhistički centri/klubovi''' (centri/circoli anarchistici) su mesta koja spadaju u anarhističku federaciju. Primeri su: Freccia Nera (Bergamo) i Torricelli (Milano). == Napomene == {{Reflist}} == Literatura == * [http://www.hartford-hwp.com/archives/62/248.html Adam Bregman, Italy's Cultural Underground] * [http://www.cgil.it/org.programma/webprep/cso3.htm Andrea Membretti: Centri Sociali Autogestiti: Territori in Movimento] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311114614/http://www.cgil.it/org.programma/webprep/cso3.htm |date=2007-03-11 }} * Edgar Buršić, Squatterski pokreti u zapadnoj Europi, diplomski rad, Odsjek za sociologiju Filozofskog fakulteta sveučilišta u Zagrebu == Vanjske veze == * [http://www.tmcrew.org/csa/csa_en.htm Samoupravni socijalni centri/Skvotovi u Rimu] * [http://www.ecn.org/collegamenti/listacs.htm Spisak socijalnih centara u Italiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008025115/http://www.ecn.org/collegamenti/listacs.htm |date=2007-10-08 }} * [http://www.sthink.com/scene/squat.htm Spisak skvotova u Italiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060911211147/http://www.sthink.com/scene/squat.htm |date=2006-09-11 }} {{Skvotiranje}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Skvotiranje u Italiji| ]] [[Kategorija:Društvo u Italiji]] [[Kategorija:Skvotiranje po državama|Italija]] itp40ie3l5fy37kscw96qwx9121shwx St. Agnes Place 0 43982 42652957 42285019 2026-07-11T05:31:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652957 wikitext text/x-wiki '''St Agnes Plejs''' (en: ''St Agnes Place'') je bila [[skvot]]irana ulica u [[Kenington]]u, u južnom [[London]]u. koja se preko trideset godina opirala rušenju. [[Bob Marli]] je svojevremeno tu živeo, što je ostavilo jak uticaj, tako da se ovde mogao slušati [[rastafarijanstvo|rasta]] radio i neometano pušiti [[marihuana]]. == Istorijat == Ulica je prvi put bila skvotirana [[1969]]. kad ju je gradsko veće predvidelo za rušenje. Tada napuštene i ruinirane građevine su bile potpuno obnovljene od strane skvotera. [[1977]]. dolazi do pokušaja iseljenja, pri čemu su mnoge građevine srušene, a većina žestoko oštećena. Posle odustajanja vlasti od iseljenja, stanovnici su ih ponovo obnovili. Neki od zajedničkih projekata St Agnes Plejsa sa bili: * udomljavanje beskućnika * [[socijalni centar]] * slobodne žurke * slobodni rasta radio * rastafarijanska zajednica * prostor za muzičare i umetnike [[Bob Marli]] je tamo boravio nekoliko puta tokom 1970-ih. St Agnes mesto je imalo [[rastafarijanstvo|rastafarijansku]] zajednicu sa rastafarijanskim hramom i društvenim centrima. {{izdvojeni citat|To je izraslo u jedinstvenu zajednicu u Londonu. Mogao si slobodno da ušetaš u komšijsku kuću. Ljudi su se osećali sigurno, nije bilo pljački ovde. Mislim da mnogo stvari društvo u celini može da nauči iz primera ove ulice.|stanovnik Seint Agnes Plejsa}} Novembra [[2005]]. gradska [[vlast]] najzad dobija [[sud]]ski nalog za iseljenje stanovnika 21 objekta. Masovno iseljenje je izvršilo 200 specijalnih policajaca 29. novembra 2005. == Vanjske veze == {{Commonscat|St Agnes Place}} * [http://www.stagnesplace.net/ St Agnes Plejs zvanični sajt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514031008/http://www.stagnesplace.net/ |date=2008-05-14 }} * [http://www.indymedia.org.uk/en/regions/world/2003/10/279408.html St.Agnes Plejs na Indimediji] * [http://www.guardian.co.uk/uk_news/story/0,3604,1607117,00.html Rasta skvoteri se bore protiv iseljenja] Guardian.co.uk * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/4481284.stm Iseljen najstariji skvot u Londonu] vest sa BBC-a {{skvotovi}} [[Kategorija:Skvotovi]] [[Kategorija:London]] [[Kategorija:Reggae]] sars5bdyoh58f086i8btulm1xrxvje5 Shotacon 0 45006 42652729 42652626 2026-07-10T12:02:01Z Edgar Allan Poe 29250 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] → [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 42652729 wikitext text/x-wiki {{nihongo|'''Shotacon'''|ショタコン|shotakon}} je [[Japaneski jezik|japanska]] skraćenica za '''Shōtarō kompleks''', izraz koji opisuje afinitet ili [[seksualna orijentacija|seksualnu preferencu]] prema pre-adolescentnim dječacima.<ref>{{cite web|url=http://zokugo-dict.com/12si/syotakon.htm|title=ショタコン|language=Japanese|publisher=Nihongo Zokugo Jisho|accessdate=21. 01. 2008.|quote={{nihongo|''A sexual preference towards underage males''|未成年男子を対象とする性的嗜好のこと|Miseinen danshi wo taishō tosuru seitekishikō no koto}}|archivedate=2010-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100114162826/http://zokugo-dict.com/12si/syotakon.htm|deadurl=yes}}</ref> Izvan Japana shotacon se prije svega odnosi na umjetnička i druga djela koja prikazuju Shōtarō likove (''shote'') na [[kawaii|pretjerano sladunjav način]] ili sa [[seks]]ualnim aluzijama. Sam izraz "Shōtarō" vuče porijeklo od glavnog lika u [[manga|mangi]] ''[[Gigantor|Tetsujin 28-go]]'' (1956-1966), energičnopg [[prepubescent]]nog dječaka-detektiv. Shotacon likovi se danas često pojavljuju u obliku [[pornografija|pornografskog]] [[doujinshi]]ja ili kao [[fanservice]] u anime filmovima. Kao i ženski ekvivalent [[lolicon]], najeksplicitniji oblici shotacona često prikazuju [[seksualno zlostavljanje djece]] te su predmet zakonskih zabrana i/li kontroverzi. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://comipedia.com/interest/shota Comipedia, Shota manga anthologies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101214191718/http://comipedia.com/interest/shota |date=2010-12-14 }} {{Parafilije}} {{Animanga žanrovi}} [[Kategorija:Hentai]] [[Kategorija:Pedofilija]] [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] cv6izukdgxe5g6zl6r9vs1rqf6g4400 Lolicon 0 45021 42652727 42652623 2026-07-10T12:01:55Z Edgar Allan Poe 29250 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] → [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 42652727 wikitext text/x-wiki {{multiple image | direction = vertical | width = 216 | footer = | image1 = | image2 = | image3 = }}{{nihongo|'''Lolicon'''|ロリコン| }}, također [[romanizacija|romaniziran]] kao '''rorikon''', je [[slang]] [[složenica]] fraze "Lolita kompleks".<ref>{{cite news | url = http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-25145481_ITM | title = Shopping rebellion; what the kids want. (Letter from Tokyo) | work = [[The New Yorker]] | date = [[2002-03-18]] | accessdate = 13. 01. 2008. | archiveurl = https://archive.today/20120716215845/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=Shopping%20rebellion;%20what%20the%20kids%20want.(Letter%20from%20Tokyo) | archivedate = 2012-07-16 | dead-url = no }}</ref><ref name="sanseido">{{cite web|url=http://www.sanseido.net/User/Dic/Index.aspx?TWords=ロリコン&st=0&DailyJJ=checkbox|title=ロリコン|language=Japanese|publisher=[[Sanseido]]|accessdate=07. 01. 2008.|quote={{nihongo|''An abbreviation for "lolita complex".''|ロリータコンプレックスの略．|Rorīta Konpurekkusu no hobo.}}|archivedate=2013-06-21|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HXiUTH2a?url=http://www.sanseido.net/User/Dic/Index.aspx?TWords=%E3%83%AD%E3%83%AA%E3%82%B3%E3%83%B3|deadurl=yes}}</ref> U [[Japan]]u taj izraz opisuje seksualnu privlačnost ili afinitet prema djevojčicama,<ref>Darling, 82.</ref> ili pojedinca koji osjeća takvu privlačnost.<ref name="WWD">{{cite news|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-31844488_ITM|title=On the drawing board. (Lehmann Maupin gallery)|author=Rosemary Feitelberg|work=[[Women's Wear Daily]]|date=22. VI 2007.|accessdate=13. I 2008.|archiveurl=https://archive.today/20150522073848/https://www.questia.com/|archivedate=2015-05-22|dead-url=no}}</ref><ref name="alc">{{cite web|url=http://eow.alc.co.jp/ロリコン/UTF-8/?ref=sa|title=ロリコン|publisher=SPACE ALC|language=Japanese|accessdate = 07. 01. 2008.}}</ref> Izvana Japana se izraz rjeđe upotrebljava, i to uglavnom za poseban [[žanr]] [[manga|mange]] i [[anime]] u kojoj se ženski likovi s dječjim karakteristikama prikazuju u erotskom kontekstu. Fraza je referenca na ''[[Lolita|Lolitu]]'', roman [[Vladimir Nabokov|Vladimira Nabokova]] u kojoj je sredovječni muškarac seksualno opsjednut 12-godišnjom djevojčicom.<ref>Kinsella, 305.</ref> Ekvivalentni izraz za seksualizaciju dječaka je [[shotacon]]. Dio stručnjaka vjeruje kako samim svojim postojanjem žanr lolicona predstavlja [[seksualno zlostavljanje djece]],<ref name="comic relief">{{cite news|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20040427zg.html|title=Does comic relief hurt kids?|author=Tony McNicol|work=[[The Japan Times]]|date=27. IV 2004.|accessdate=18. I 2008.|archiveurl=https://archive.today/20120527023832/http://www.japantimes.co.jp/text/fl20040427zg.html|archivedate=2012-05-27|dead-url=no}}</ref> dok dok dio stručnjaka smatra kako to nije točno.<ref name="Diamond and Uchiyama">{{cite journal|url=http://www.hawaii.edu/PCSS/online_artcls/pornography/prngrphy_rape_jp.html|title=Pornography, Rape and Sex Crimes in Japan|author=[[Milton Diamond]] and Ayako Uchiyama|journal=International Journal of Law and Psychiatry|volume=22|issue=1|pages=1–22|year=1999|accessdate= 2008-01-06|doi=10.1016/S0160-2527(98)00035-1|pmid=10086287}}</ref> Neke države su pokušale zakonom zabraniti lolicon kao oblik [[dječja pornografija|dječje pornografije]]. == Povezano == * [[Lolicore]] == Napomene == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{commonscat}} * [http://www.law.duke.edu/journals/dltr/articles/2002dltr0019.html "'Virtual child' pornography on the Internet: a 'virtual' victim?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227085149/http://www.law.duke.edu/journals/dltr/articles/2002dltr0019.html |date=2009-12-27 }} ''Duke Law & Technology Review'' ([[23. 9.|23.9.]] [[2002]]) * [http://www.darkmirage.com/2006/09/09/japanese-titbits-2-hentai-vs-ecchi/ Japanese Titbits #2 - Hentai vs. Ecchi] (discussion of the difference between usage in Japan and the West) ([[9. 9.|9.9.]] [[2006]]) * [http://www.comipress.com/article/2006/11/17/1027 "New Law Banning Lolicon?"] ''ComiPress'' ([[17. 11.|17.11.]] [[2006]]) <!-- Imageboards such as Renchan, not4chan, etc. are NOT permissible as outside links due to copyright violation concerns. DO NOT ADD THEM.--> {{parafilije}} {{Animanga žanrovi}} [[Kategorija:Hentai]] [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 4jcn2gdpv0k42g60c9y1n0wufw6ykqp Samos 0 46023 42652781 42454201 2026-07-10T14:02:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652781 wikitext text/x-wiki {{Koordinate|37_44_00_N_26_50_00_E|37° 44' S. 26° 50' I.}} {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:right; empty-cells:show; margin-left:1em; margin-bottom:0,5em; background:#FFDEAD;" ! colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | Položaj ostrva |---- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" align="center" | [[Datoteka:Samossvemir.JPG|300px]] |---- bgcolor="#FFFFFF" <!--! Seal ! Map |---- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" | ! |---- bgcolor="#FFFFFF" ! align="center" | [[Слика:LemnosFlagGreece.png]] ! align="center" | [[Слика:LemnosMapGreece.png]] |---> ! colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | Opšti podaci |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Grčke prefekture|Prefektura]]: || [[Prefektura Samos]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Glavno mjesto: || [[Vati]], [[Grčki jezik|gr]]. {{Grčki|Βαθύ}} |---- bgcolor="#FFFFFF" valign="top" | Koordinate:||37° 44' [[Sgš]]<br /> 26° 50' [[Igd]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Površina:||447,4&nbsp;km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | Najviša tačka:||1433 m |---- bgcolor="#FFFFFF" | Stanovništvo:|| oko 33.814 |---- bgcolor="#FFFFFF" | Položaj:||[[Egejsko more]]<br />istočni dio |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Pozivni broj]]: || (00) ili +30 22730 <!--|---- bgcolor="#FFFFFF" | Процената становништва<br>prfekture: || oko 75 % |---- bgcolor="#FFFFFF" | Procenata površine<br>prefekture: || oko 60 %--> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Poštanski broj: || 83000 |---- bgcolor="#FFFFFF" | Opštine: || ? |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[YPES|Kod opštine]]: || -x |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Registarske tablice|Auto oznake]]: || <code>?</code><!-- |---- bgcolor="#FFFFFF" | Founded: || |---- bgcolor="#FFFFFF" | Назив становника: || ? |---- bgcolor="#FFFFFF" | Адреса администрације: || St.<br>Myrina 814 00---> |---- bgcolor="#FFFFFF" | Veb strana: || [http://www.samos.gr/]<!-- |---- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" | Politics |---- bgcolor="#FFFFFF" | Head: || --> |---- bgcolor="#FFFFFF" ! colspan="2" bgcolor="#FFDEAD" | Karta ostrva |} '''Samos''' ({{jez-grč|Σαμός}} [''Samós''], {{jez-tur|Sisam adası}}) je grčko ostrvo u [[Egejsko more|Egejskom moru]] u jugoistočnom delu [[Grčka|Grčke]]. Nalazi se u blizini jonske obale [[Mala Azija|Male Azije]], tj. [[Turska|Turske]]. Glavno mesto na ostrvu je [[Vati (Samos)|Vati]], često nazivan i Samosom. == Naziv == U [[Antika|antici]] Samos je nazivan: Antemis (''Anthemis''), što znači "Cvjetajući"; Pituza (''Pitioussa''), "Četinarsko ostrvo"; Drijuza (''Drioussa''), "Ostrvo jelki", Kiparizija (''Kyparissia''), "Ostrvo čempresa"; Filas (''Phillas), "Suholisto ostrvo" kao i Partenija (''Parthenia''), "Djevičansko ostrvo" i Partenoaruza (''Parthenoaroussa''). == Prirodni uslovi == [[Datoteka:GR_Samos_Kerketeas_Luftbildaufnahme_30_asb_19-08-2002.jpg|thumb|right|250px|Samos iz vazduha]] [[Datoteka:Strand_Potami.jpg|thumb|right|250px|Plaža Potami]] [[Datoteka:GR_Samos_Heraion_05_asb_16-08-2002.jpg|thumb|right|250px|Dio zida u Hereonu]] [[Datoteka:Samos.jpg|thumb|250px|desno|Glavni grad ostrva, [[Vati (Samos)|Vati]]]] [[Datoteka:SamosEupalinpsTunnel.jpg|thumb|right|250px|Tunel Eupalinos]] [[Ostrvo]] Samos nalazi se na krajnjem istoku [[Grčka|Grčke]] i najbliže je veće grčko ostrvo [[Turska|Turskoj]]. Istočni kraj ostrva je od turskog kopna odvojen kanalom, širokim svega par kilometara. Ostrvo je veličine 468 km², dugačko 43 km u pravcu istok-zapad i široko 19 km u pravcu sever-jug. Samos je brdovito ostrvo. Na njemu se i nalazi jedna od najvećih planina u Egejskom moru. Najviše uzvišenje ovog brdovitog ostrva je planina Kerketefs (''Kerketeus''), koja je u starom dobu bila nazivana i imenom ''Cercetus''. Najviši vrh planine je vrh Vigla (1.433 m). Zapadni kraj ostrva ranije se nazivao Kantarion, ''Kantharion'' (''Kap Domenikos''), a istočni kraj Posejdon, ''Poseidion'' (''Kap Gatos''; danas ''Posidónio'', {{lang-el|Ποσειδώνιο}}). Južni kraj je bio nazivan Kap Kolona (''Kap Kolonna''). Klima na Samosu je [[sredozemna klima|sredozemna]]. Za vrijeme ljetnih mjeseci na ostrvu duva uglavnom jak [[Vetar|vjetar]] (Uglavnom sa sjeveroistoka), pa je stoga ljetnja žega prilično podnošljiva. == Historija == Samos je bio nasenjen oko 3000. pne. Pelazgima, [[Karijci]]ma i [[Lelezi]]ma, ali njih su kasnije potisli [[Jonjani]] iz [[Epidaur]]a. U antičko vrijeme Samos je bio značajan trgovački centar i bio je od velikog značaja za pomorstvo. Između ostalog, ovo ostrvo je bilo poznato po svojoj crvenoj, presijavajućoj keramici. Ostrvo je postalo posebno moćno za vrijeme tiranina [[Polikrat]]a ([[532. pne.|532.]]-[[522. pne.]]), koji je na njemu osnovao veoma značajnu pomorsku silu, ali na kraju ga je persijski [[satrap]] [[Oroites]] namamio na lažne pregovore u Malu Aziju, i tamo je bio ubijen. Polikratov brat [[Siloson]] napao je kasnije ostrvo uz [[Persijsko Carstvo|persijsku]] pomoć i uspio da zavlada njime kao persijski [[satrap]], ali uz strašna pustošenja. Ostrvom je vladao do [[479. pne.]], kada je ostrvo oslobođeno [[Bitka kod Mikale|bitkom kod Mikale]]. Iste godine ostrvo Samos je postalo član [[Delski savez|Prvog Delskog saveza]] i to kao član koji ne plaća porez. Ustanak stanovništva koji je izbio [[440. pne.]] bijaše ugušen od strane [[Perikle|Perikla]], tako da je Samos ponovo postao vazal [[Atina|Atine]]. Tokom [[Peloponeski rat|Peloponeskog rata]] ([[431. pne.|431]]-[[404. pne.]]) Samos je ratovao na strani [[Atina|Atine]] protiv [[Sparta|Sparte]], te je atinskoj floti dao jednu svoju luku na raspolaganje. Zbog toga, Samos je u krajnjim godinama rata dobio ponovo svoje privilegije nazad. Ostrvo je ponovo palo pod vlast [[Perzijsko Carstvo|Perzije]] [[387. pne.]], ali ga je Atina povratila [[366. pne.]]. [[365. pne.]] [[Periferija Atika|atički]] zapovjednik [[Timotej]] je nakon deset mjeseci opsade glavnog grada, uspio da ga osvoji, iz njega je protjerao cjelokupno stanovništvo, a ostrvo je okupirao atičkim [[kleruhije|kleruhijama]], koji su tu, kako svjedoče zapisi, činili jednu nezavisnu zajednicu sa posebnom službom. Tek po smrti [[Aleksandar Makedonski|Aleksandra Makedonskog]] ostrvo je vraćeno Samirima ([[322. pne.]]), uz pomoć [[Perdika|Perdike]]. Kasnije ostrvo je privremeno pripadalo [[Egipat|Egiptu]]. Ostrvo se skupa sa [[Antioh III Veliki|Antiohom III Velikim]] i [[Mitridat VI|Mitridatom VI]] borilo protiv [[Rimska republika|Rima]], a [[84. pne.]] je ujedinjeno sa [[Azija (provincija)|rimskom provinciom Azijom]]. Samos je bio dio [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]], potom [[Vizantija|Istočnog Rimskog Carstva]] a [[1550]]. godine i dio [[Osmanlijsko Carstvo|Osmanlijskog carstva]], kada je došlo do velikih pljački. U grčkoj oslobodilačkoj borbi od [[1821]]. kod samosa su [[Grci]] predvođeni Kanarisom izvojevali jednu veoma značajnu morsku bitku protiv [[Turci|Turaka]], godine ([[1824]]). Bez obzira na to, po [[Londonski protokol|Londonskom protokolu]] iz [[1827]]. Samos je [[1830]]. godine predat Turcima, a [[11. decembar|11. decembra]] [[1832]]. godine, proglašeno je glavnim gradom jedne kneževine, koja je bila pod obavezom plaćanja danka. Dakle od [[1832]]. godine ostrvo je pripadalo turskom [[vilajet]]u [[DŽezair]]. Uprava je bila prenešena na ostrvo. Ostrvo je uglavnom pripojeno [[Turska|Turskoj]] radi plaćanja poreza. [[11. novembar|11. novembra]] [[1912]]. usljedila je proklamacija pripajanja Samosa [[Grčka|Grčkoj Kraljevini]]. Kao ishod Balkanskih ratova ([[1913]].), Samos je ponovo postao dio [[Grčka|Grčke]]. Ostrvo je za vrijeme [[2. svetski rat|drugog svjetskog rata]] bilo opsjednuto [[italija]]nskim trupama. [[30. avgust]]a [[1943]]. godine u mjestu Kastanea (''Kastanéa'') izvršeno je smaknuće 17 grčkih ustanika Andartes. Gradovi Vati ({{lang-el2|Βαθύ}}) i Pitagorio ({{lang-el2|Πυθαγόρειο}}) su bili bombardovani u [[Novembar|novembru]] [[1943]]. godine, od strane [[Nemačka|njemačkih]] vazdušnih snaga. == Privreda == Samos ima veoma povoljne uslove za razvoj [[Poljoprivreda|poljoprivrede]] (kvalitetno zemljište, obilje vode), za razliku od drugih [[Grčka ostrva|grčkih ostrva]]. Takođe ostrvo je bogato vodom, iako je najduža [[Reka]] dugačka ne više od 14 km. Tipični proizvodi sa ovog ostrva su [[duvan]], [[vino]], [[maslinovo ulje]] i [[Limun|plodovi limuna]]. U pogledu [[Turizam|turizma]], Samos je veoma dobro razvijen. U svim mjestima ostrva izgrađena je, u funkciji razvoja turizma, potrebna [[infrastruktura]]. Plaže su uglavnom šljunkaste i nisu strme i stjenovite, pa su zbog toga česta odrednica turista koji dolaze sa svojim porodicama. Čiste pješčane plaže postoje samo u mjestu Vocalakija (''Votsalakia'') i okolini, ili pak skroz na istočnoj strani ostrva u mjestu Psili Amos (''Psili Ammos''). Ovo istočno mjesto je pritom pravo turističko odredište. Ukoliko se čovjek nađe na Samosu, a pri tom mu godi društvo većeg broja ljudi, trebao bi se obavezno zaputiti u ovo istočno mjesto. == Arheologija == Samos je prebogat ruševinama [[Antika|antičke]] [[Arhitektura|arhitekture]]. Mjesto sa najviše arheoloških iskopina je [[Pitagorio]] ({{lang-el2|Πυθαγόρειο}}), u čijoj blizini se nalazi značajno antičko svetilište [[Hereon]] (''Heraion''), koje je posvećeno boginji [[Hera|Heri]]. Najraniji [[oltar]] je bio sagrađen početkom 1. vijeka pne. Kasnije je, tokom godine, dograđivan ostalim religioznim objektima. Takozvani Roikos oltar, koji je u međuvremenu sagrađen, predstavlja jedan od najznačajnijih grčkih oltara. Sličnim postupkom je i Herin [[hram]] stalno iznova dograđivan i svaki put je bivao veći. [[Datoteka:SamosAntiqueFortificationWalls.jpg|thumb|left|150px|Antički zid]] Taj hram u obliku [[dipterus]]a još iz [[Polikrat]]ovog vremena, ubraja se meću najveće grčke hramove. Malo dalje od tog mjesta sa arheološkim iskopinama u predjelu antičkog gradskog zida koji je izgradio Polikrat (danas:Pitagorio), se nalazi zakriveni [[tunel]] [[Eupalinos]]a. Ovaj tunel se danas često greškom ubraja među [[Svetska čuda|sedam svjetskih čuda]]. Inače na mnogim mjestima ostrva nalaze se mnogobrojni antički artefakti. Moderna mola je sagrađena uglvnom na temeljima iz [[Antika|antike]]. Tu je iskopana i [[gimnazija]] grada, kao i ostaci gimnaziji pripadajućeg [[stadion]]a. Postoje iskopine i [[Rimsko Carstvo|rimskih]] termi. == Prefektura i provincija Samos == [[Prefektura Samos]] ({{Grčki|Σάμος}}) obuhvata ostrvo Samos, [[Ikarija|Ikariju]] i malu grupu ostrva [[Furni]], tj. [[Furni Korseon]]. Glavni grad prefekture je grad [[Vati]], koji se takođe ponekad naziva Samos. U tom gradu se nalaze glavne luke ove provincije. Prefektura Samos je takođe izdijeljena u dve provincije: Provinciju Samos i provinciju Ikarija. == Povezano == * [[Vati (Samos)|Vati]] * [[Grčka ostrva]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Samos Island}} * [http://www.samoshilfe.net/ Informacije o Samosu (NJemački jezik)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060424200224/http://www.samoshilfe.net/ |date=2006-04-24 }} * [http://www.tierhilfe-samos.de Pomoć životinjama (NJemački jezik)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929062031/http://www.tierhilfe-samos.de/ |date=2007-09-29 }} * [http://www.samos-reiseinfo.de/Reise-ABC/Karte/karte.html Karta ostrva (NJemački jezik)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060418050145/http://www.samos-reiseinfo.de/Reise-ABC/Karte/karte.html |date=2006-04-18 }} * [http://www.travel-to-samos.com Turizam na Samosu] * [http://www.travel-infopoint.de/griechenland/samos/samos_griechenland.htm Obaveštenja o Samosu sa preko 170 slika i forumom (NJemački jezik)] * [http://www.samosbuch.de/ Turistički izvještaji sa slikama (NJemački jezik)] * [http://www.samos.be/there/ Fotoalbum (Engleski jezik)] * [http://www.holiday-samos.com/ Samos-biser Egeja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120040025/http://www.holiday-samos.com/ |date=2008-11-20 }} * [http://www.samos-reisefuehrer.de/ Turistički vodič (NJemački jezik)] * [http://www.kokkari.de Informacije o mjestima Samos i Kokari (NJemački jezik)] * [http://samos.tiefschnee.com 360° Panorama mjesta Kokari i mjesta Samos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509131002/http://samos.tiefschnee.com/ |date=2008-05-09 }} * [http://www.gtp.gr/LocPage.asp?id=8344&SearchType= Opšte informacije] {{Grčka ostrva}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Samos| ]] [[Kategorija:Otoci u Grčkoj]] [[Kategorija:Otoci Egejskog mora]] 4bumxiq0ecn3aynl5zt5kgratgzh5el Kron (vrijeme) 0 48496 42652979 42248780 2026-07-11T08:26:43Z ~2026-39098-93 373864 /* */ 42652979 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Chronos,sleeping on Wolff grave-ME fec.jpg|thumb|Hans Latt: Kron na grobu<small>, Berlin - Kreuzberg</small>]] '''👑 ☕ 🇺🇸 ✝️ GIANLUCA IUNCO 🥈 2 / 5 / 🥇 9 9 5 WARGREYMON DEUS SETH 👁️ IL PATRIARCA LÚ IO L ' 🪙ORO & LARA🔛 PATRUNU 🌊CHRISTIAN F&AT MARY G BLAIGG 🔻 SAN LA RAFFIAELE ☀️ MAGNA ANG&MON ~ ⚔️ KARATENMON RAFFAELE RIEFOLI BUTTALI FUORI 🌭LA REGIA 🤘🏽 🐍 😈 🎰🥉 🧿 ❌ TUTTI DIVERSI 🆕 🗽 🗞️ TIPITIPITEROSEXUAL BARON SATAZZAVELIOSS 🙏🏽 ✖️ Kron''' ili '''Hron''', ili '''Kronos''' ili '''Hronos''' ([[grčki jezik|grč]]. ''Χρόνος'' [''Khrónos''], [[latinski jezik|lat.]] ''Chronus''), u [[grčka mitologija|grčkoj mitologiji]], [[bog]] je i [[personifikacija]] [[vrijeme]]na, božanstvo nastalo iz [[Kaos (mitologija)|Kaosa]]. Često ga se miješa s [[Titan (mitologija)|Titanom]] [[Kron (Titan)|Kronom]]. ---- Kronovo ime znači "vrijeme". Naziva se i '''Eon''', "vječno vrijeme", a zamišljen je kao čovjek duge brade koji okreće kotač [[zodijak]]a. Naziva se i [[Otac Vrijeme]]. == Vanjske veze == {{Commonscat|Chronos}} * [http://www.theoi.com/Protogenos/Khronos.html Kron (vrijeme) u klasičnoj literaturi i umjetnosti] {{En icon}} * [http://www.maicar.com/GML/Chronos.html Kron (vrijeme) u grčkoj mitologiji] {{En icon}} [[Kategorija:Grčki bogovi]] fqutz9kfpwfpege2gfx770rqlabu8m0 2009. 0 53463 42652880 42651477 2026-07-10T21:45:20Z Alekol 2231 /* Februar/Veljača */ 42652880 wikitext text/x-wiki {{Godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|2009}} Godina '''2009''' ('''[[Rimski brojevi|MMIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. Označena je kao: * Međunarodna godina astronomije * Međunarodna godina prirodnih vlakana __NOTOC__ == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Slovačka]] uvela [[euro]] (30,1260 [[Slovačka kruna|kruna]]); * 1. 1. - Francuska preuzela od Hrvatske predsedavanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Vijećem sigurnosti UN]]; * 1. 1. - Češka preuzela predsedavanje EU od Francuske; * 1. 1. - U [[Norveška|Norveškoj]] dozvoljeno sklapanje istopolnih brakova, usvajanje dece u istim, kao i veštačka oplodnja za žene u istopolnim brakovima; * 1. 1. - U Hrvatskoj stupio na snagu zakon o suzbijanju diskriminacije. * [[2. 1.]] - Dve eksplozije u [[Kosovska Mitrovica|Kosovskoj Mitrovici]], šest povređenih. * 2. 1. - [[Šrilankanski građanski rat]]: vojska ulazi u glavni grad Tamilskih tigrova Kilinoči. Zatim 9-tog zauzimaju i Slonovski prelaz i 25-tog Mulaitivu, poslednje uporište Tigrova, ali borbe se nastavljaju u džunglama. * [[3. 1.]] - [[Rat u Gazi 2008.-2009.]]: Izrael započinje kopnenu invaziju. * 3. 1. - Počinje prvo izdanje [[Reli Dakar|Relija Dakar]] u Južnoj Americi (do 2019). * 3. 1. - "[[Satoshi Nakamoto]]" generiše prvi blok lanca (→ [[blockchain]]) mreže [[Bitcoin]]a. * [[7. 1.]] - [[Rusko-ukrajinski gasni sporovi]]: prekinuta sva isporuka ruskog gasa preko [[Ukrajina|Ukrajine]] - Gasna kriza traje do [[19. 1.]], pogađa više evropskih zemalja. * [[8. 1.]] - U Splitu podignute optužnice protiv petorice zbog zločina u [[Lora (Split)|Lori]]. * 8. 1. - Banka Engleske spušta kamatnu stopu na 1,5%, najniže u 315 godina istorije (u martu će biti 0,5%<ref>[https://www.bankofengland.co.uk/boeapps/database/Bank-Rate.asp Official Bank Rate history]. bankofengland.co.uk</ref>). * [[9. 1.]] - Časopis ''The Banker'' proglasio guvernera [[Hrvatska narodna banka|HNB]] [[Željko Rohatinski|Željka Rohatinskog]] za najboljeg guvernera na svetu u [[2008]]. * [[15. 1.]] - "Čudo na Hadsonu": [[US Airways let 1549]] se spustio na reku Hadson u Njujorku, svi putnici evakuisani. * [[16. 1.]] - [[1. 2.]] - [[Datoteka:Handball pictogram.svg|25px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.]]: Francuska 1, Hrvatska 2, Srbija 8. * [[17. 1.]] - [[Izrael]] proglasio kraj napada na [[Pojas Gaze]]. [[Datoteka:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|thumb|left|Inauguracija [[Barack Obama|Baracka Obame]]]] * [[20. 1.]] - Inauguracija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] predsjednika [[Barack Obama|Baracka Obame]]. Potpredsednik je [[Joe Biden]], državni sekretar [[Hillary Clinton]] (do 2013). * 20. 1. - U [[Rijeka|Rijeci]] pronađen najveći [[mozaik]] u Hrvatskoj, ostatak [[rana hrišćanska umetnost|ranokršćanske]] bazilike iz 4. ili 5. stoljeća. * [[22. 1.]] - Predsednik Srbije [[Boris Tadić]] uputio protest generalnim sekretarima [[NATO]] i [[Ujedinjeni narodi|UN]] zbog formiranja [[Kosovske bezbednosne snage|Kosovskih bezbednosnih snaga]]. * 22. 1. - [[Miladin Kovačević]], koji se u SAD tereti zbog nanošenja teških telesnih povreda, posetio Skupštinu Srbije u pratnji poslanika [[Srpska radikalna stranka|SRS]]. * [[23. 1.]] - [[Miroslav Lajčak]] podneo ostavku na mesto Visokog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. * [[24. 1.]] - Dve eksplozije u Kosovskoj Mitrovici, bez povređenih. * [[26. 1.]] - [[Islandska finansijska kriza (2008-2011)]]: premijer Geir Haarde daje ostavku nakon 14 nedelja protesta i iz zdravstvenih razloga; od 1. februara mu sledi [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (do 2013), prva otvorena lezbejka na čelu neke vlade. * 26. 1. - Nova faza građanskog rata u Somaliji, pošto su se etiopske snage povukle početkom meseca: islamisti iz [[Al-Shabaab]]a zauzimaju grad [[Baidoa]]. Prelazna federalna vlada u Mogadišu je na ivici pada, krajem meseca predsednik postaje Šarif Šeih Ahmed, nekadašnji predsednik [[Savez islamskih sudova|Saveza islamskih sudova]]. * 27. 1. - 21-godišnji ruski vojnik Aleksandar Glukov dezertirao iz svoje jedinice u [[Južna Osetija|Južneoj Osetiji]] i prešao na jug Gruzije, navodeći da mu je bilo dosta vojne službe u tom području.<ref>{{cite web|author=Ellen Barry|date=27.1. 2009|title=Tensions Flare as Russian Soldier Seeks Asylum in Georgia| url=http://www.nytimes.com/2009/01/28/world/europe/28georgia.html|publisher=New York Times}}</ref> * [[30. 1.]] - Srbija počela da primenjuje Prelazni trgovinski sporazum sa [[Evropska unija|EU]]. === Februar/Veljača === [[Datoteka:Sarajevo Railway-Station 2011-10-01 (4).jpg|mini|250px|[[Avaz Twist Tower]] (desno)]] * [[1. 2.]] - [[Patrijarh moskovski Kiril]] ustoličen kao novi poglavar [[Ruska pravoslavna crkva|Ruske pravoslavne crkve]]. * [[3. 2.]] - Folk pevač [[Aca Lukas]] lakše ranjen u pucnjavi na Novom Beogradu; * 3. 2. - Federalni sud Australije odbio žalbu [[Dragan Vasiljković|Kapetana Dragana]] na izručenje Hrvatskoj (ali vidi [[#Septembar/Rujan|4. sept/ruj.]]). * 3. 2. - Najviše snega u Velikoj Britaniji od 1991. * [[7. 2.]] - [[Datoteka:Banner of the Qulla Suyu.svg|35px|Zastava Wiphala, druga bolivijska zastava]] Novi [[Ustav Bolivije]]: Republika [[Bolivija]] postaje Plurinacionalna Država Bolivija - domorodački narodi imaju pravo na samoupravu i autonomiju (zastava [[Wiphala]] je usvojena u avgustu). * 7. 2. - Požari Crne subote: nakon rekordnih temperatura u [[Melbourne]]-u (46&nbsp;°C) počinju najsmrtonosniji šumski požari u Australiji, sa 209 žrtava. * [[8. 2.]] - U mađarskom gradu [[Vesprem]]u, huligani ubili rumunjskog rukometnog reprezentativca [[Marian Cozma|Mariana Cozmu]], a teško su ranili hrvatskog rukometnog reprezentativca [[Ivan Pešić|Ivana Pešića]] i srpskog rukometnog reprezentativca [[Žarko Šešum|Žarka Šešuma]]. * [[9. 2.]] - [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] objavila da je u [[Zimbabve]]u od [[kolera|kolere]] obolelo 69.000 osoba. * [[10. 2.]] - [[Gazprom]] Njeft preuzeo 51% kapitala [[Naftna industrija Srbije|NIS]], za šta je uplatio 400 miliona eura. * [[11. 2.]] - Privremeno prekinuto suđenje [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] u Hagu. * 11. 2. - Lider opozicije [[Morgan Tsvangirai]] postaje premijer [[Zimbabve]]a (do [[2013]]) na osnovu prošlogodišnjeg sporazuma sa predsednikom [[Robert Mugabe|Mugabeom]]. * [[15. 2.]] - Gen-ppuk. [[Miloje Miletić]] novi načelnik generalštaba Vojske Srbije nakon [[Zdravko Ponoš|Zdravka Ponoša]]. * [[16. 2.]] - Ustavni referendum u [[Venezuela|Venezueli]]: 55% za ukidanje ograničenja broja mandata. * [[17. 2.]] - Preds. Obama je potpisao Zakon o američkom oporavku i reinvesticiji, ekonomski stimulus od oko 800 milijardi dolara. * [[19. 2.]] - Srpska vlada u tajnosti odlučila da će platiti 900.000 dolara odštete porodici Brajana Štajnhauera, za čije je premlaćivanje optužen [[Miladin Kovačević]] (što će objaviti "[[Borba (novine)|Borba]]"). * 19. 2. - Dan nakon što je Obamina administracija objavila Plan za priuštivost i stabilnost kućevlasnika, za pomoć u izbegavanju ovrha, urednik CNBC Rick Santelli ga kritikuje i predlaže "čajanku" u Čikagu. Već za dan-dva se organizuje više sajtova sa temom [[Pokret Čajanke|Pokreta Čajanke]]. * [[20. 2.]] - [[Rusija]] ukinula vize građanima Srbije. * [[22. 2.]] - [[81. dodjela Oscara]]: najbolji film ''[[Slumdog Millionaire]]'', ukupno osam nagrada od 10 nominacija, ''[[The Curious Case of Benjamin Button (film)|The Curious Case of Benjamin Button]]'' tri od 13, ''[[The Dark Knight]]'' i ''[[Milk (film)|Milk]]'' po dve od po osam nominacija. * [[24. 2.]] - [[Vlade Divac]] izabran za predsednika [[Olimpijski komitet Srbije|Olimpijskog komiteta Srbije]]. * [[25. 2.]] - Deset stražara Okružnog zatvora u Beogradu suspendovano zbog propusta - u ćeliji [[Milorad Ulemek Legija|Legije]] pronađen plastični pištolj. * 25 - 26. 2. - Pobuna Bangladeških strelaca: ubili su 57 oficira i 17 civila pre nego što su se predali. * [[26. 2.]] - Presude [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] u vezi optužbi za ratne zločine na [[Kosovo|Kosovu]] [[1999]].: [[Milan Milutinović]] oslobođen, [[Nikola Šainović]], [[Nebojša Pavković]] i [[Sreten Lukić]] na po 22 godine, [[Vladimir Lazarević]] i [[Dragoljub Ojdanić]] na po 15 godina (Šainović i Lazarević oslobođeni 2015.). * [[27. 2.]] - U 40 gradova SAD je održana "Čikaška [[Pokret Čajanke|Čajanka]]". === Mart/Ožujak === * 1/[[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Viera]], predsjednik [[Gvineja Bisau|Gvineje Bisao]] ubijen prilikom napada vojske na predsjedničku palaču, nekoliko sati nakon što je u eksploziji poginuo načelnik generalštaba Batista Tagme Na Waie; * 2. 3. - U Srbiji usvojen Zakon o oduzimanju imovine stečene kriminalom. * [[3. 3.]] - U Srbiji rehabilitovana glumica [[Žanka Stokić]]; * 3. 3. - U Beogradu osuđena "saobraćajna mafija" (prevare sa naplatom odštete za saobraćajne udese). * 3. 3. - U pakistanskom [[Lahore]]u napadnut autobus sa [[kriket]]ašima iz [[Šri Lanka|Šri Lanke]], poginulo 6 policajaca i dva civila. * [[4. 3.]] - [[Međunarodni krivični sud]] izdao nalog za hapšenje [[Omar al-Bashir|Omara al-Bashira]], predsjednika [[Sudan]]a. * [[5. 3.]] - [[Michael Jackson]] najavljuje niz koncerata ''This Is It'' u Londonu, počevši od jula. * [[7. 3.]] - [[NASA]] je započela [[Misija Kepler|misiju Kepler]], s ciljem potrage za [[planeta]]ma van Sunčevog sistema. * [[9. 3.]] - [[Nata Mesarević]] v. d. predsednica Vrhovnog suda Srbije. * 9. 3. - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] se zatvorio na 6.547,05 - najniže od 1997. i pad sa preko 14.000 u 2007. Do kraja godine se oporavlja na preko 10.000 (u narednim godinama generalno raste, 2026. je došao do 50.000). * [[11. 3.]] - [[Valentin Inzko]] imenovan za specijalnog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]; * 11. 3. - 17-godišnji Thomas Kreschmer ubio 17 osoba u njemačkom gradu [[Winnenden]]u. * [[12. 3.]] - Presude za zločin na [[Masakr na Ovčari|Ovčari]] (od 18 optuženih, 5 oslobođeno, ostali 5 do 20 godina robije; nova presuda 2017.). * [[13. 3.]] - U drugostepenom procesu oslobođen zbog nedostatka dokaza Fljorim Ejupi, prethodno osuđen na 40 godina zbog miniranja "Nišekspresovog" autobusa kod Podujeva 2001. (poginulo 12 Srba). [[Datoteka:NoviBeograd-CK.jpg|150px|mini|[[Poslovni centar Ušće]] u Beogradu, bivši "CK"]] * [[17. 3.]] - Na [[Madagaskar]]u vojska [[puč|državnim udarom]] svrgava predsjednik [[Marc Ravalomanana|Marca Ravalomananu]] i na njegovo mjesto postavlja dotadašnjeg opozicijskog čelnika [[Andy Rajoelina|Andyja Rajoleinu]] (do 2014. i 2019-25); * 17. 3. - [[Momčilo Krajišnik]] u Hagu pravosnažno osuđen na 20 godina zbog zločina nad Muslimanima 1992. (pušten [[2013]]). * [[23. 3.]] - Časna sestra [[Amadeja Pavlović]] posmrtno je dobila priznanje kao [[:Dodatak:Popis hrvatskih pravednika među narodima|Pravednica među narodima]] za spašavanje jedne [[jevreji|židovske]] djevojčice. * [[25. 3.]] - Dogovor Srbije i [[Međunarodni monetarni fond|MMF]] o tri milijarde eura kredita Srbiji u naredne dve godine; * 25. 3. - Od posledica aktiviranja bombe koja je bila postavljena na ulazna vrata, poginula Radica Lukić, supruga sudije za prekršaje iz [[Knjaževac|Knjaževca]]. * [[26. 3.]] - U Srbiji usvojen Zakon protiv diskriminacije, kome su se verske zajednice protivile zbog prava osoba manjinskih seksualnih orijentacija. * 27 - 29. 3. - Između Libije i Italije, potonuo je jedan brod a dva su nestala, sa možda 500 migranata. Jedan je spasen sa 350 ljudi. * [[29. 3.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro.svg|22px|Crna Gora]] [[Izbori za poslanike Skupštine Crne Gore 2009.]]: apsolutnu većinu osvojila koalicija okupljena oko premijera [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]; * 29. 3. - U [[Zagreb]]u je svečano proslavljeno dovršenje obnove [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]], koje je započeto prije 25 godina. * [[30. 3.]] - U [[kragujevac|kragujevačkoj]] "[[Zastava (fabrika)|Zastavi]]" sklopljen prvi [[Fiat Punto]]. * [[31. 3.]] - [[Narodna skupština Republike Srbije]] otpočela zasedanje u renoviranoj sali [[Dom Narodne skupštine Republike Srbije|Doma narodne skupštine]] (bivša Savezna skupština); * 31. 3. - U Beogradu otvoren tržni centar "[[Poslovni centar Ušće|Ušće]]" površine 130.000 kvm. * 31. 3. - [[Benjamin Netanjahu]] je po drugi put premijer Izraela (do 2021). === April/Travanj === [[Datoteka:2009 G-20 London Summit - 4342568178.jpg|mini|250px|Lideri [[G20]]]] * [[1. 4.]] - {{flagicon|NATO}} [[Hrvatska]] i [[Albanija]] zvanično postale članice [[NATO]]-a; * 1. 4. - Specijalno tužilaštvo u Srbiji podiglo optužnicu protiv gradonačelnika [[Zrenjanin]]a, [[Goran Knežević|Gorana Kneževića]], i još 21 osobe, zbog krivičnog dela zločinačkog udruživanja, zloupotrebe službenog položaja, primanja mita, i davanja mita (Knežević oslobođen odgovornosti [[2010]]). * 1. 4. - Švedski parlament je usvojio novi zakon o braku koji je spolno neutralan, a stupa na snagu [[1. 5.]] * 1. 4. - Nevladine organizacije u Srbiji podnele prijavu protiv [[Dobrica Ćosić|Dobrice Ćosića]] zbog "izazivanja nacionalne, rasne i verske mržnje" na osnovu citata iz njegove knjige ''Vreme zmija–Pišćevi zapisi 1999-2000'' - usledila rasprava u javnosti. * 1. 4. - Slučaj [[Miladin Kovačević|Miladina Kovačevića]] prepušten srpskom pravosuđu. * [[2. 4.]] - Londonski samit [[G20]]: u principu dogovoreno 1.100 milijardi dolara za razne programe stabilnosti i oporavka. * [[5. 4.]] - [[Severna Koreja]] lansira satelit [[Kwangmyŏngsŏng-2]] (Zvezda vodilja 2), što izaziva osudu iz međunarodne zajednice. * 5. 4. - [[Gjorge Ivanov]] (VMRO-DPMNE) izabran je za predsednika Makedonije (do 2019). * 5. 4. - Na izborima u [[Moldova|Moldovi]], [[Vladimir Voronin|Voroninovi]] komunisti treći put zaredom dobijaju apsolutnu većinu. Narednih dana dolazi do [[Politička kriza u Moldaviji 2009.|krize i nereda]]; pošto nema većine za novog predsednika, novi izbori su održani u julu. [[Datoteka:L'Aquila eathquake prefettura.jpg|mini|220px|Zemljotres u Akvili]] * [[6. 4.]] - Razorni zemljotres pogodio grad [[L'Aquila|Akvilu]] u Italiji, blizu 300 mrtvih. * [[7. 4.]] - U [[Zagreb]]u je održana svečanost podizanja [[Zastava NATO-a|NATO-ve zastave]] ispred zgrade [[Ministarstvo obrane Republike Hrvatske|MORH]]-a. * [[8. 4.]] - [[Somalski pirati]] oteli američki brod ''[[MV Maersk Alabama]]'', mornarica ga oslobodila četiri dana kasnije (→ film ''[[Captain Phillips (film)|Captain Phillips]]'' iz 2013. i mema "I am the captain now"). * [[14. 4.]] - Dan nakon što je SB UN osudio neuspelo lansiranje satelita, Severna Koreja objavljuje da napušta razgovore Šest strana i nastavlja nuklearni program. * [[17. 4.]] - Puštena je u promet dionica [[Autocesta A5|autoceste A5]] od [[Osijek]]a do [[Đakovo|Đakova]] dužine 32,5 [[kilometar]]a. * 17. 4. - Suđenje ''[[The Pirate Bay]]''-u u Švedskoj: četvorica su osuđena na po godinu dana zatvora, globa i odštete iznose 3,5 miliona dolara. * [[21. 4.]] - Međunarodnom sudu pravde podneske u postupku za utvrđivanje legalnosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova i Metohije]] podnijelo je ukupno 35 zemalja članica [[Ujedinjeni narodi|UN]]-a. * 21. 4. - [[UNESCO]] pokrenuo [[Svetska digitalna biblioteka|Svetsku digitalnu biblioteku]]. * [[24. 4.]] - Štrajkač Zoran Bulatović u Novom Pazaru odsekao sebi prst; * 24. 4. - [[Dobrivoje Tanasijević]] (''Dan Tana'') podneo ostavku na dužnost predsednika [[FK Crvena zvezda]]. * [[25. 4.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|EULEKS]] snage intervenisale suzavcem kako bi sprečile sukob Srba i Albanaca u Brđanima (severna Mitrovica). * [[26. 4.]] - U [[Rijeka|Rijeci]] se održala akcija [[Homo si teć]], jedno od najvećih humanitarno-[[sport]]skih događanja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. * [[27. 4.]] - Uhapšen [[Sreten Jocić]] zbog sumnje da je umešan u ubistvo [[Ivo Pukanić|Ive Pukanića]] i [[Niko Franjić|Nike Franjića]] 23. okt/list. 2008.; * 27. 4. - U [[Podgorica|Podgorici]] osuđen Damir Mandić na 30 godina zbog ubistva [[Duško Jovanović|Duška Jovanovića]], urednika "[[Dan (novine)|Dana]]"; * april - EU naređuje Francuskoj, Španiji, Irskoj i Grčkoj da smanje budžetski deficit. * [[29. 4.]] - [[Pandemija svinjske influence 2009.]]: pošto se bolest širi u Meksiku i SAD, [[WHO|Svetska zdravstvena organizacija]] proglašava vanrednu situaciju od međunarodnog značaja. * [[30. 4.]] - Kriza automobilske industrije: [[Chrysler]] prijavljuje bankrot s ciljem reorganizacije. U junu nastaje Chrysler Group. === Maj/Svibanj === [[Datoteka:City of Capitals 10th March 2013.JPG|mini|200px|''[[City of Capitals]]'' u Moskvi, najviša zgrada u Evropi do 2012.]] * [[5. 5.]] - [[Veselin Šljivančanin]] pravosnažno osuđen u Hagu zbog zločina u [[Vukovar]]u 1991. na 17 godina (povećano sa 5, sledeće godine smanjeno na 10, pušten 2011.). * [[6. 5.]] - [[Damir Dokić]], otac teniserke [[Jelena Dokić|Jelene]], priveden zbog pretnji australijskoj ambasadorki (osuđen na 15 meseci [[11. 6.]]). * [[7. 5.]] - Prvi sastanak [[Istočno partnerstvo|Istočnog partnerstva]], inicijative EU i nekoliko istočnoevropskih zemalja. * 7. 5. - [[Europska središnja banka]] smanjuje kamatu na 1%, uvodi [[kvantitativno popuštanje]] od 60 milijardi eura. Banka Engleske spušta na 0,5% i 50 milijardi funti popuštanja. * [[8. 5.]] - [[Branimir Glavaš]] osuđen u Zagrebu na 10 godina zbog zločina nad Srbima 1991, istog dana pobegao u BiH. * [[8. 5.|8]] - [[10. 5.]] - [[Datoteka:Karate pictogram.svg|25px]] U [[Zagreb]]u je održano Europsko prvenstvo u [[karate]]u, hrvatski predstavnici izborili su se za šest medalja (5 pojedinačno - 3 zlatne - [[Petra Volf]], [[Jelena Kovačević]] i [[Danil Domdjoni]] i 2 brončane - [[Ana Marija Čelan]] i [[Mirna Šenjug]] te ekipno ženske predstavnice također broncu). * [[9. 5.]] - Nakon 18 dana štrajka glađu, radnici firme "Prvi partizan" iz [[Kragujevac|Kragujevca]] prekinuli štrajk nakon što je potpisan sporazum koji im garantuje povezivanje radnog staža i isplatu otpremnina. * 9. 5. - [[Jacob Zuma]] je predsednik Južne Afrike (do 2018). * [[10. 5.]] - [[Novak Đoković]] osvojio Otvoreno prvenstvo Srbije u tenisu, pobedivši u finalu Poljaka Lukasa Kubota sa 2:0 u setovima. * [[13. 5.]] - Završeni izbori u Indiji, glasalo je 417/716 miliona glasača. Vladajući [[Indijski nacionalni kongres]] povećava broj mandata, [[Manmohan Singh]] ostaje premijer do 2014. * [[15. 5.]] - Ruski [[Gazprom|Gasprom]] potpisao sporazume sa gasnim kompanijama Srbije, [[Bugarska|Bugarske]] i [[Grčka|Grčke]] za izgradnju gasovoda "[[Južni tok]]". * 12 - [[16. 5.]] - [[Eurosong 2009]] u Moskvi: pobedio [[Alexander Rybak]] iz Norveške (''Fairytale''), [[Regina]] iz BiH 9. ("Bistra voda"), [[Igor Cukrov]] i [[Andrea Šušnjara]] iz Hrvatske 18. ("Lijepa Tena"). * [[17. 5.]] - U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] su održani [[Lokalni i područni (regionalni) izbori u Hrvatskoj|lokalni i područni izbori]], prvi od osamostaljenja u kojima su [[Načelnik|načelnici]], [[Gradonačelnik|gradonačelnici]] i [[župan]]i bili birani neposredno. * 17. 5. - [[Oslobodilački tigrovi Tamilskog Elama|Tamilski tigrovi]] priznali poraz na [[Šri Lanka|Sri Lanci]] - kraj [[Šrilankanski građanski rat|građanskog rata]] započetog [[1983]]. * [[18. 5.]] - Crnogorski predsednik [[Filip Vujanović]] u poseti Srbiji (prvi put od priznanja Kosova). * [[19. 5.|19]] - [[21. 5.]] - Potpreds. SAD [[Joe Biden]] u poseti regionu: BiH 19., Beograd [[20. 5.|20.]], Kosovo 21. maja; vladika Artemije nije hteo dati blagoslov za posetu [[Manastir Visoki Dečani|Visokim Dečanima]], što je Sabor [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] poništio. * [[20. 5.]] - U Irskoj je objavljen izveštaj Komisije za ispitivanje zlostavljanja dece: od oko 25.000 dece u institucijama od 1914, žalilo se 1.500. * [[21. 5.]] - Dragan Marić, privatnik iz [[Valjevo|Valjeva]], sa dve bombe ušao u [[Predsedništvo Srbije]] preteći da će ih aktivirati ukoliko Vlada Srbije ne potpiše sa njim ugovor o vansudskom poravnanju. Nakon višečasovnih pregovora, Marića su jake policijske snage uspele da razoružaju i uhapse; * 21. 5. - Afera oko maltretiranja narkomana koji se leče u centru "[[Manastir Crna reka|Crna Reka]]" u Srbiji. * [[25. 5.]] - Severna Koreja izveštava da je izvela drugu nuklearnu probu. * [[26. 5.]] - [[Vladan Lukić]] izabran za predsednika FK Crvena zvezda (do 2012). === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Air France let 447]]: avion Rio de Žaneiro - Pariz se srušio u Atlantski okean. * 1. 6. - [[General Motors]] prijavljuje bankrot - sledi reorganizacija. [[Datoteka:Female mammoth Vika from Serbia.jpg|160px|mini|[[Stepski mamut]] Vika iz [[Viminacijum]]a]] * [[3. 6.]] - Kod [[Kostolac|Kostolca]] i Carskog mauzoleja pronađen skelet [[mamut]]a. * [[4. 6.]] - [[Barack Obama]] drži govor u Kairu "Novi početak". * [[4. 6.|4]] - [[7. 6.]] - Na izborima za [[Evropski parlament]] pobijedila [[Evropska narodna partija]] (EPP). * [[4. 6.]] - Na [[Cetinje]] se sastali šefovi država jugoistočne Evrope na samitu "Raznolikost kulturne baštine - upravljanje i kulturna promocija". * [[8. 6.]] - Umro [[gabon]]ski predsednik [[Omar Bongo]], na vlasti od [[1967]]. U oktobru, nakon izbora, nasleđuje ga sin [[Ali Bongo]] (do puča 2023). * 8. 6. - Predstavljen iPhone 3GS, treća generacija [[iPhone]]a. * [[10. 6.]] - Milo Đukanović po šesti put izabran za premijera Crne Gore. * 10. 6. - Bosanska televizija prikazuje kućne snimke [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]]. * 10. 6. - U Srbiji ukinute vize za [[Rusija|Rusiju]]. * [[11. 6.]] - SZO proglašava [[Pandemija svinjske influence 2009.|pandemiju svinjske influence]]. * [[12. 6.]] - Na [[iran]]skim predsedničkim izborima reizabran [[Mahmud Ahmadinežad]]. Dolazi do [[Iranski protesti 2009.|protesta]] pristalica opozicionog kandidata [[Mir-Hossein Mousavi]]ja. [[Datoteka:Michael Jackson Cannescropped.jpg|thumb|150px|† [[Michael Jackson]]]] * [[15. 6.]] - Ministri spoljnih poslova zemalja članica Evropske unije postigli u Luksemburgu dogovor i izneli preporuku da se građanima Srbije i ostalih zemalja zapadnog Balkana ukinu vize za putovanje u države članice EU. * [[18. 6.]] - U [[Novi Sad|Novom Sadu]] počeo Samit šefova država centralne Evrope. * [[20. 6.]] - Otvoren je [[Akropoljski muzej]]. * [[21. 6.]] - [[Grenland]] preuzima kontrolu nad policijom, sudstvom i prirodnim resursima; [[Grenlandski jezik|grenlandski]] postaje jedini zvanični jezik. * [[23. 6.]] - U [[Bugarska|Bugarskoj]], na osnovu Interpolove poternice, uhapšen [[Agim Čeku]], bivši kosovski premijer i komandant [[Oslobodilačka vojska Kosova|OVK]] (ubrzo pušten). * [[25. 6.]] - u Los Anđelesu, od posledica srčanog udara, umro je [[Michael Jackson]]. * [[28. 6.]] - Ustavna kriza u [[Honduras]]u: Vrhovni sud naredio smenu predsednika [[Manuel Zelaya|Zelaye]] zbog njegove namere da sazove glasanje o promeni ustava - vojska ga proterala iz zemlje. * 28. 6. - [[Stephen Hawking]] priredio žurku za putnike kroz vreme u Cambridgeu: niko nije došao. * [[29. 6.]] - [[Bernie Madoff]] je osuđen na 150 godina zatvora za najveću piramidalnu šemu u istoriji. * [[30. 6.]] - [[Rat u Iraku]]: Američke trupe zvanično su predale kontrolu nad gradovima i suverenost nad Irakom domaćim vlastima i povukle se u izolovane baze. Time je zvanično okončana šestogodišnja okupacija, koja je otpočela invazijom 2003. godine. godine. Definitivno povlačenje je najavljeno za 2011. godinu (ipak, patrolirali su ulicama [[Mosul]]a još nekoliko meseci, zbog zategnute situacije). === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Ivo Sanader]] iznenada podnosi ostavku na mjesto premijera Hrvatske i predsjednika [[Hrvatska demokratska zajednica|HDZ]] i kaže da se povlači iz politike; * 1. 7. - [[12. 7.]] - [[Letnja univerzijada 2009.]] u Beogradu. * [[2. 7.]] - Poznati srpski glumac, [[Žarko Laušević]], uhapšen u Sjedinjenim Američkim Državama zbog boravka u toj zemlji bez posedovanja emigrantske vize. * [[3. 7.]] - Vođa [[novi Pazar|novopazarskih]] [[vehabizam|vehabija]] [[Senad Ramović]] osuđen na 13 godina zbog terorizma i nedozvoljenog držanja oružja i eksploziva. [[Datoteka:Jadranka Kosor 2009 crop.jpg|thumb|150px|[[Jadranka Kosor]], premijer RH 2009-2011.]] * [[5. 7.]] - Izbori u [[Bugarska|Bugarskoj]] donose promenu vlasti: nova partija [[Građani za evropski razvoj Bugarske|GERB]] nadmašila [[Bugarska socijalistička partija|socijaliste]] premijera [[Sergej Stanišev|Staniševa]]. [[Bojko Borisov]] je prvi put premijer do 2013. * 5. 7. - Neredi u [[Ürümqi]]ju, [[Ujguri]] napadaju [[Han]] Kineze, oko 200 mrtvih. * [[6. 7.]] - [[Jadranka Kosor]] izabrana za predsednicu Vlade Hrvatske. * [[7. 7.]] - U blizini [[Batajnica|Batajnice]], srušio se [[Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'|MiG 29]] Vojske Srbije, i tom prilikom poginuli su pilot Rade Ranđelović i vojnik Milan Ulemek. * [[8. 7.]] - [[Nezavisno udruženje novinara Srbije|NUNS]] podneo krivične prijave protiv osoba u raznim televizijama i novinama za sprovođenje "ratnohuškačke propagande" krajem '80-tih i početkom '90-tih. * [[9. 7.]] - Napad na [[žandarmerija|žandarmeriju]] kod Lučana ([[Bujanovac]], Srbija) - povređena dva žandarma. * [[13. 7.]] - U [[Ankara|Ankari]] potpisan dogovor o izgradnji [[gasovod Nabuko|gasovoda Nabuko]] (plan napušten 2013). * [[14. 7.]] - Dve osobe povređene od eksplozije bombe u [[Preševo|Preševu]]. * [[15. 7.]] - Samit [[Pokret nesvrstanih zemalja|Pokreta nesvrstanih zemalja]] u [[Šarm el Šeik]]u, [[Egipat]]. * [[16. 7.]] - U saobraćajnoj nesreći kod [[Luksor]]a poginulo devet srpskih državljana. * 16. 7. - [[Island]] aplicirao za članstvo u [[EU]] (nova vlada odustala 2013.). * [[17. 7.]] - [[2. 8.]] - [[Svetsko prvenstvo u vodenim sportovima 2009.]] u Rimu: [[Milorad Čavić]] zlatna i srebrna medalja, [[Nađa Higl]] zlatna, vaterpolo reprezentacija Srbije zlatna i vaterpolo reprezentacija Hrvatske bronzana medalja. * [[20. 7.]] - Braća [[Milan Lukić|Milan]] i [[Sredoje Lukić]] osuđeni u Hagu na doživotnu odn. 30 godina zbog zločina nad Muslimanima u [[Višegrad]]u 1992-94. * [[24. 7.]] - U železničkoj nesreći kod [[Split]]a poginulo šest putnika; * 24. 7. - Lider Srpske radikalne stranke, [[Vojislav Šešelj]], osuđen na 15 meseci zatvora pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškim tribunalom]] zbog nepoštovanja suda. * 26 - 29. 7. - Sukob [[Nigerija|nigerijskih]] vlasti i [[Boko Haram]]a u više severoistočnih država - oko 1.000 mrtvih, većinom u [[Maiduguri]]ju. Osnivač BH, Muhamed Jusuf, ubijen je 30-tog. * [[29. 7.]] - [[Siniša Vučinić]] (osnivač "Srpskog četničkog pokreta Republike Srpske") pretio novinaru [[Miloš Vasić|Milošu Vasiću]] i poslaniku [[Žarko Korać|Žarku Koraću]]. * 29. 7. - Novi izbori u [[Moldova|Moldovi]]: komunisti ostaju najjači, ali izgubili su apsolutnu većinu. Četiri partije će osnovati Alijansu za evropske integracije, na vlasti do 2013. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] stupio na dužnost generalnog sekretara [[NATO]]; * 1. 8. - [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|25px]]: Vaterpolo reprezentacija Srbije postala prvak sveta na SP održanom u Rimu, Hrvatska 3, Crna Gora 9; [[Vanja Udovičić]] je MVP a [[Filip Filipović (vaterpolista)|Filip Filipović]] najbolji strelac. * [[7. 8.]] - Tajfun Morakot odnosi 500 života na [[Tajvan]]u. * [[14. 8.]] - Teretni brod [[MV Arctic Sea]], izgubljen oko [[30. 7.]] na putu iz Finske u Alžir, lociran blizu [[Zelenortska Republika|Zelenog rta]]. * 14. 8. - Velika Britanija ukinula samoupravu na [[Turks i Caicos Otoci]]ma zbog ministarske korupcije (vraćena 2012.). * [[20. 8.]] - Libijac [[Abdelbaset Ali Mohmed Al Megrahi]], osuđen za uništenje [[Pan Am Flight 103|Pan Am-ovog aviona]] iznad Lokerbija [[1988]], pušten iz Škotske na slobodu iz razloga samilosti. * [[24. 8.]] - [[Madonna]] održala koncert u Beogradu. * [[25. 8.]] - [[anarhizam|Anarhistička]] organizacija "Crni Ilija" preuzela odgovornost za bacanje dva [[Molotovljev koktel|Molotovljeva koktela]] na ambasadu Grčke, 4. septembra uhapšeno nekoliko anarhista. * [[31. 8.]] - Skupština Srbije usvojila predlog kontroverznog Zakona o informisanju koji predviđa visoke novčane kazne za medije, uprkos mnogim kritikama. === Septembar/Rujan === * [[3. 9.]] - U fabrici municije "[[Prvi partizan]]" u [[Užice|Užicu]] poginulo sedam radnika od eksplozije, proglašena jednodnevna žalost. * [[4. 9.]] - Iz zatvora u Australiji pušten [[Dragan Vasiljković|Kapetan Dragan]] (Dragan Vasiljković), zbog sumnje u pošteno suđenje u Hrvatskoj. * [[5. 9.]] - U [[Ohridsko jezero|Ohridskom jezeru]] se udavilo 22 bugarskih turista. * [[8. 9.]] - Na [[Pale|Palama]], u prisustvu predsednika Srbije [[Boris Tadić|Borisa Tadića]], otvorena OŠ "Srbija". * [[9. 9.]] - Kvalifikacije za Južnu Afriku: Srbija-Francuska 1:1, BiH-Turska 1:1, Engleska-Hrvatska 5:1, [[Zadar]]ski srednjoškolci u [[Prag]]u napali [[beograd]]ske gimnazijalce. * [[11. 9.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|Euleks]] i MUP Srbije potpisali sporazum o tehničkoj saradnji. * [[14. 9.]] - [[Florence Hartmann]] kažnjena zbog nepoštovanja [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|ICTY]]-ja, jer je objavila da je sud prikrio one delove dokumenata u vezi sa umešanošću Srbije u [[rat u Bosni i Hercegovini|rat u BiH]]. * [[17. 9.]] - U Beogradu huligani [[Ubistvo Brisa Tatona|pretukli Francuza Brisa Tatona]] - umro [[29. 9.]], sutradan dan žalosti u Beogradu. * [[19. 9.]] - Iz bezbednosnih razloga otkazana sutrašnja [[Povorka ponosa]] u Beogradu. * [[28. 9.]] - [[Ilija Jurišić]] osuđen u Beogradu na 12 godina zbog napada na [[Tuzlanska kolona|Tuzlansku kolonu]] [[1992]]. * 28. 9. - U [[Gvineja|Gvineji]] poginulo 157 demonstranata protiv [[Moussa Dadis Camara|Camarine]] vojne hunte. * [[29. 9.]] - Zemljotres u [[Samoa]]nskim ostrvima magnitude 8,1 praćen cunamijem, 189 poginulih. * [[30. 9.]] - Kengur ukraden iz beogradskog zoo-vrta pobegao i završio pod kolima. === Oktobar/Listopad === * [[2. 10.]] - Irci iz drugog puta podržali [[Lisabonski ugovor]]. * [[4. 10.]] - [[Nogometni izgredi Široki Brijeg-Sarajevo]], poginuo jedan navijač. * 4. 10. - Vanredni parlamentarni izbori u [[Grčka|Grčkoj]]: ubedljiva pobeda [[Panhelenski socijalistički pokret|PASOK]]-a [[Georgios Papandreou Mlađi|Georgiosa Papandreoua]] nad nepopularnim [[Kostas Karamanlis|Kostasom Karamanlisom]] iz [[Nova demokratija|Nove demokratije]] - Papandreou premijer do 2011. * [[6. 10.]] - Ukradena spomen-ploča [[Slavko Ćuruvija|Slavku Ćuruviji]]. * [[10. 10.]] - [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Reprezentacija Srbije]] pobedom od 5:0 nad Rumunijom obezbedila prvo mesto u grupi i direktan plasman na Svetsko prvenstvo [[svjetski kup FIFA 2010|u Južnoj Africi]] 2010. * [[15. 10.]] - [[Bosna i Hercegovina]] primljena u [[Vijeće Sigurnosti]] kao privremeni član; * 15. 10. - Zvaničnom početku gradnje [[Autocesta Bar-Boljare|Autoceste Bar-Boljare]] prisustvuju premijeri Srbije ([[Mirko Cvetković]]), Crne Gore ([[Milo Đukanović]]) i Hrvatske ([[Jadranka Kosor]]) (ništa od toga). * 15. 10. - Akcija "Balkanski ratnik" srpske [[BIA]] i američke [[DEA]]: na brodu blizu [[Urugvaj]]a zaplenjeno 2170&nbsp;kg [[kokain]]a, uhapšeni i srpski državljani. Za organizaciju pošiljke je osumnjičen [[Darko Šarić]]. Prazninu će popuniti Škaljarski klan iz Kotora (Kavački klan se odvaja 2014).<ref>[https://www.krik.rs/rat-balkanskog-podzemlja-ubistva-veze-u-policiji-i-u-vrhu-drzave/ Rat balkanskog podzemlja: Ubistva, veze u policiji i u vrhu države]. krik.rs 05.05.2020.</ref> * [[20. 10.]] - Poseta [[Dmitrij Medvedev|Dmitrija Medvedeva]] Beogradu. * [[21. 10.]] - U okolini [[Kraljevo|Kraljeva]] prva žrtva [[novi grip|novog gripa]] u Srbiji. * [[23. 10.]] - Petnaest kosovskih Albanaca se udavilo u [[Tisa|Tisi]], na granici Srbije i Mađarske; * 23. 10. - Završena gradnja [[Avalski toranj|Avalskog tornja]]. * [[24. 10.]] - Izbio požar u KBC "Dragiša Mišović" u Beogradu, velika materijalna šteta. * [[27. 10.]] - [[Biljana Plavšić]] puštena na slobodu posle odslužene 2/3 kazne. * [[31. 10.]] - U velikoj akciji policije Srbije (operacija "Morava"), u kojoj je učestvovalo oko 2000 policajaca, širom zemlje pohapšeno oko 500 narkodilera. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Bill Clinton|Bil Klinton]] prisustvovao otkrivanju svog spomenika u [[Priština|Prištini]], u bulevaru nazvanom po njemu. * [[4. 11.]] - Premijeri Hrvatske i Slovenije [[Jadranka Kosor]] i [[Borut Pahor]] potpisali u Stokholmu arbitražni sporazum o rešavanju graničnog spora. * [[11. 11.]] - Ministar zdravlja Republike Srbije, [[Tomica Milosavljević]], proglasio epidemiju novog virusa [[AH1N1]] na teritoriji cele Srbije. * [[12. 11.]] - Penzionisani general [[Vojska Republike Srpske|VRS]] [[Dragomir Milošević]] pravosnažno osuđen na 29 godina zbog zločina nad civilima u [[Sarajevo|Sarajevu]] 1994-95. * [[15. 11.]] - Lokalni izbori na [[Kosovo|Kosovu]], vlada Srbije poziva Srbe da ne izlaze na izbore. [[Datoteka:Matematička gimnazija - Mathematical Gymnasium Belgrade - MGB - Patriarch Pavle - 4.jpg|thumb|200px|† [[Patrijarh srpski Pavle]]]] * [[19. 11.]] - Sahrani srpskog [[patrijarh srpski Pavle|patrijarha Pavla]] (umro [[15. 11.]], nakon čega je proglašeno tri dana žalosti) prisustvuje nekoliko stotina hiljada ljudi. * [[23. 11.]] - Svečano otvorena vojna baza "Jug" kod [[Bujanovac|Bujanovca]] u Srbiji. * [[24. 11.]] - [[Milorad Ulemek Legija|Milorad Ulemek]] i [[Zvezdan Jovanović]] pravosnažno osuđeni na po 40 godina zbog ubistva [[Zoran Đinđić|Zorana Đinđića]] 2003. * 24. 11. - [[Provala sigurnosti na državnoj večeri SAD 2009]], prilikom koje tri nepozvana gosta dolaze u [[Bijela kuća|Bijelu kuću]] na primanje u počast indijskog premijera [[Manmohan Singh|Manmohana Singha]] te se pred kamerama rukuju s predsjednikom Obamom. * [[25. 11.]] - Vlada [[Dubai]]a objavila odlaganje isplate dugovanja investicione kompanije "Dubai World", što izaziva potres na berzama. * 25. 11. - Glasači [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]] na referendumu odbacili prijedlog za uvođenje republike umjesto [[Monarhija Svetog Vincenta i Grenadina|monarhije]]. * [[27. 11.]] - Prvi izveštaj državne revizije o budžetu u Srbiji. * [[30. 11.]] - Skupština Srbije usvojila Statut AP [[Vojvodina|Vojvodine]] kao i prateći Zakon o prenosu nadležnosti. * 30. 11. - Denominacija [[severnokorejski von|severnokorejskog vona]] (skidanje dve nule), uz rok od svega sedam dana i ograničenu količinu novca koja se može promeniti, izaziva paniku u [[Demokratska Narodna Republika Koreja|Severnoj Koreji]]. * 30. 11. - Grčka vlada objavila da radi na ispravljanju "nedostatka kredibiliteta" na finansijskim tržištima. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Msu-museum-contemporary-art-zagreb.jpg|mini|[[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu]] * [[1. 12.]] - {{flagicon|Evropa}} Stupio na snagu [[Lisabonski ugovor]]. * 1. 12. - Počela rasprava o zakonitosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova]] pred [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnim sudom pravde]] u Hagu. * 1. 12. - [[Herman Van Rompuy]] postao prvi trajni predsjednik [[Evropsko vijeće|Evropskog vijeća]]. * [[3. 12.]] - Prvi deo emisije "(Ne)moć države" u okviru serijala "Insajder" na TV [[B92]] o kriminalnim dosijeima navijačkih vođa - autorka [[Brankica Stanković]] zatim izložena pretnjama smrću. * 3. 12. - Vojni lider Gvineje [[Moussa Dadis Camara]] ranjen u pokušaju ubistva, nakon čega napušta zemlju. * [[4. 12.]] - Tjednik "[[Novosti (Hrvatska)|Novosti]]" Srpskog narodnog vijeća ulazi u javnu prodaju. * [[7. 12.]] - Evropska unija odblokirala primenu Prelaznog trgovinskog sporazuma sa Srbijom. * 7. 12. - U Kopenhagenu počela konferencija [[Ujedinjeni narodi|UN]] o klimi. * [[10. 12.]] - U Srbiji stupio na snagu novi Zakon o saobraćaju. * 10. 12. - U Grčkoj objavljeno da je dug zemlje dostigao 300 milijardi eura, najviše u modernoj istoriji (113% GDP-a, mada Eurozona dozvoljava samo 60%) - počinje degradiranje rejtinga. * [[12. 12.]] - Otvoren [[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu. [[Datoteka:SchengenAgreement map.svg|thumb|180px|[[Schengenski sporazum|Šengen]]]] * [[13. 12.]] - Obnovljena železnička linija [[Beograd]]-[[Sarajevo]], prekinuta [[1992]]. * [[14. 12.]] - Skupština [[Vojvodina|Vojvodine]] proglasila novi [[statut Vojvodine|statut]]. * [[16. 12.]] - [[Nauru]] priznao [[Južna Osetija|Južnu Osetiju]], prethodnog dana i [[Abhazija|Abhaziju]], nakon što je u aprilu 2008. priznao Kosovo - prvi takav slučaj. * [[17. 12.]] - Reizbor sudija u Srbiji (deo reforme sudstva). * [[19. 12.]] - Ukinute vize za zemlje [[Schengenski sporazum|Šengenskog sporazuma]] građanima Srbije (sa izuzetkom Kosova i nosioca [plavog] pasoša SRJ), [[Makedonija|Makedonije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. * [[22. 12.]] - Presuđeno u slučaju [[Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine]]. * 22. 12. - Srbija u [[Stockholm|Stokholmu]] predala zahtev za kandidaturu u EU. * [[24. 12.]] - Papa [[Benedikt XVI]] srušen od strane mentalno nestabilne žene prilikom ponoćne mise u Rimu. * [[27. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Croatia.svg|20px]] Prvi krug [[Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2009|predsjedničkih izbora]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], u drugi krug odlaze [[Ivo Josipović]] ([[Socijaldemokratska partija Hrvatske|SDP]]) i [[Milan Bandić]] (nezavisni). == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija: Rođeni 2008.}} == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija: Umrli 2008.}} === Januar/Siječanj === * [[4. 1.]] - [[Ivan Gubijan]], hrvatski atletičar (*[[1923]].) * [[9. 1.]] - [[Ljubica Sokić]], srpska slikarka (*[[1914]]). * [[12. 1.]] - Ranko Trbojević, arhitekta (* [[1927]]) * 12. 1. - Branko Savić, prvi fotoreporter Tanjuga (* [[1915]]) * [[14. 1.]] - [[Ricardo Montalbán]], meksički glumac (* [[1920]]) * 14. 1. - [[Dušan Džamonja]], hrvatski kipar (* [[1928]]) * 14. 1. - [[Petar Anđelović]], hrvatski franjevac, provincijal Bosne Srebrene (* [[1937]].) * [[16. 1.]]- [[Bogdan Tirnanić]], srpski novinar (*1941). * [[17. 1.]] - [[Tomislav Crnković]], hrvatski nogometaš (* [[1929]].) * [[20. 1.]] - [[Zvonimir Petričević]] Đimi, arhitekta i košarkaš-reprezentativac (* [[1940]]) * [[22. 1.]] - [[Zvonimir Skerl]], dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor (* [[1934]]) * [[25. 1.]] - Đorđe Lazin, prof. Pravnog fakulteta u Beogradu (* [[1950]]) * [[26. 1.]] - [[Radoslav Radivojević]], reditelj, upravnik Pozorišta "Bora Stanković" u Vranju (* [[1943]]) * [[27. 1.]] - [[John Updike]], američki književnik (* [[1932]]) * 27. 1. - Dušan Ivković - Džigi Bau, bokser, urbana legenda (* [[1938]]) * [[29. 1.]] - [[Ivo Škarić]], hrvatski jezikoslovac (* [[1933]].) * 29. 1. - Aleksandar Veselinović, solista Beogradske opere (* [[1931]]) * [[30. 1.]] - Branimir Ristić, doajen srpske onkologije (* [[1933]]) === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - [[Ferdinand Radovan]], hrvatski operni pjevač (* [[1938]].) * [[3. 2.]] - Amfilohije Živković, arhimandrit manastira Jasenovac (* [[1971]]) * [[4. 2.]] - [[Novak Roganović]], srpski fudbaler (* [[1932]]) * [[5. 2.]] - Radisav Bata Gvozdenović, srpski sportski novinar (* [[1939]]) * [[6. 2.]] - [[James Whitmore]], američki glumac (*[[1921]]) * 6. 2. - [[Borislav Popović]], operski reditelj (* [[1931]]) * [[7. 2.]] - [[Zlatibor Petrović]], prof. Veterinarskog fak. u Beogradu, akademik (* [[1921]]) * [[8. 2.]] - [[Marian Cozma]], rumunjski rukometaš (* [[1982]].) * [[9. 2.]] - [[Milan Antić]], profesor i dekan Mašinskog fak. u Bg. (* [[1924]]) * [[10. 2.]] - [[Gavra Mačejin]], prvi gensek. Šahovskog saveza Jugoslavije (* [[1918]]) * [[12. 2.]] - [[Mirko Bulović]], srpski glumac (*[[1930]]) * [[22. 2.]] - [[Milutin Čolić]], jedan od osnivača [[FEST]]-a (*[[1919]]) * 22. 2. - [[Milan Brujić]], književnik, novinar, scenarista (* [[1937]]) * [[25. 2.]] - [[Philip Jose Farmer]], američki SF pisac (*1918.) * [[26. 2.]] - [[Đuro Damjanović]], književnik (* [[1945]]) * [[27. 2.]] - [[Slobodan Habić]], kompozitor, muz. pisac, ured. Redakcije ozbiljne muzike RTV Bg. (* [[1922]]) === Mart/Ožujak === * [[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Vieira]], predsjednik Gvineje Bisao (*1939.) * [[5. 3.]] - [[Mile Stanković]], pozorišni glumac (* [[1950]]) * [[7. 3.]] - [[Jelica Bjeli]]-Hadžić, glumica (* [[1922]]) * [[8. 3.]] - [[Mara Janković]], pop i džez pevačica (* [[1926]]) * [[11. 3.]] - [[Senad Beganović]], fudbaler (* [[1961]]) * [[15. 3.]] - [[Ron Silver]], američki glumac i politički aktivist (*1946.) * 15. 3. - [[Egon Fekete]], srpski lingvista (* [[1931]]) * [[16. 3.]] - [[Boris Mutić]], hrvatski sportski novinar (*1939.) * [[18. 3.]] - [[Natasha Richardson]], engleska glumica (*1963.) * [[20. 3.]] - [[Vladimir Savčić Čobi]], srpski muzičar (*1948) * [[28. 3.]] - [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar (* [[1943]]) * 28. 3. - [[Aleksandar Dolgij]], arhitekta i majstor umetničke fotografije (* [[1931]]) * [[29. 3.]] - [[Petar Birčanin]], motociklista, petostruki državni prvak (* [[1987]]) * [[31. 3.]] - [[Boško Karanović]], slikar i grafičar, utemeljivač moderne srpske grafike (* [[1924]]) === April/Travanj === * [[1. 4.]] - [[Nedeljko Deretić]], fotoreporter Tanjuga (* [[1950]]) * [[6. 4.]] - [[Petar Marinković]], bivši gen. sekretar Teniskog saveza Jugoslavije (* 1939) * [[7. 4.]] - [[Irena Grickat-Radulović]], leksikograf, srpski akademik (* [[1922]]) * [[11. 4.]] - Vukosava Đurić, internista-kardiolog, utemeljivač beogradske kardiološke škole (* 1920) * [[15. 4.]] - [[Radivoje Grbić]], specijalista interne medicine, dekan Medicinskog fakulteta BU (* [[1935]]) * [[17. 4.]] - Branislav Živković, novinar i urednik novosadskog "Dnevnika" * 17. 4. - [[Jane Bahtijarević]], bokser niškog "Radničkog", reprezentativac (* [[1946]]) * [[19. 4.]] - [[J. G. Ballard]], književnik (* [[1930]]) * [[22. 4.]] - [[Jack Cardiff]], kinematograf i režiser (* [[1914]]) * [[23. 4.]] - [[Vera Crnobori]], novinarka (* [[1925]]) === Maj/Svibanj === * [[6. 5.]] - [[Leon Davičo]], novinar, osnivač i gl. urednik Politike Ekspres, službenik UNESCO, UNICEF i UNHCR (* [[1926]]) * [[12. 5.]] - [[Mladen Srbinović]], srpski slikar, akademik (* [[1925]]) * [[14. 5.]] - [[Aleksandar Fotez]], TV reditelj (* [[1951]]) * 14. 5. - Rajko Ruvidić, prof. Medicinskog fakulteta u Bg. (* [[1920]]) * [[15. 5.]] - Bojan Selimović, novinar i direktor Studija B (* [[1946]]) * [[26. 5.]] - [[Danijel Marušić]], hrvatski redatelj (* [[1931]].) === Jun/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Dmitar Šegrt]], srpski političar i privrednik (* [[1953]]) * [[3. 6.]] - [[David Carradine]], glumac (* [[1936]]) * [[5. 6.]] - [[Branislav Kovačević]], istoričar i akademik (*[[1933]]) * [[6. 6.]] - [[Zoran Purešević]], novinar (* [[1958]]) * [[8. 6.]] - [[Omar Bongo]], predsednik Gabona od 1967. (*[[1935]]) * [[9. 6.]] - [[Zvonimir Berković]], hrvatski filmski scenarist i redatelj, dramaturg, kritičar i esejist (* [[1928]].) * 9. 6. - [[Srdan Kovačević]], crnogorski akademski vajar (*[[1933]]) * [[14. 6.]] - [[Dragoš Ivanović]], novinar (*[[1928]]) * [[15. 6.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar (*1946.) * [[17. 6.]] - [[Ralf Dahrendorf]], sociolog, politikolog (* [[1929]]) * [[19. 6.]] - [[Dalibor Brozović]], hrvatski akademik, jezikoslovac, političar (* [[1927]].) * [[24. 6.]] - [[Olja Ivanjicki]], srpska slikarka (*1931) * [[25. 6.]] - [[Farrah Fawcett]], američka glumica (* [[1947]].) * 25. 6. - [[Michael Jackson]], američki pop pjevač (*1958.) * 25. 6. - [[Yasmine (pevačica)|Yasmine]], belgijska pevačica (* [[1972]]) === Jul/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Karl Malden]], američki glumac (* [[1912]]) * [[6. 7.]] - [[Robert McNamara]], bivši sekretar odbrane SAD (* [[1916]]) * [[10. 7.]] - [[Jovan Ervačinović]], vajar (* [[1929]]) * [[12. 7.]] - [[Darko Glavan]], hrvatski povjesničar umjetnosti, glazbeni kritičar (* [[1951]]) * [[14. 7.]] - [[Dagmar Stojanović Videnović]], slikar i scenograf (* [[1943]]) * [[16. 7.]] - [[Andrija Mikeš]], sarajevski onkolog (* [[1918]]) * [[17. 7.]] - [[Walter Cronkite]], američki novinar i TV-voditelj (*[[1916]]) * 17. 7. - [[Leszek Kołakowski]], filozof (* [[1927]]) * [[20. 7.]] - [[Petar Šobajić]], filmski producent (* [[1924]]) * 20. 7. - [[Jovan Milošević]], maš. inženjer, gen. dir. RTB Bor, pred. opštine (* [[1931]]) * [[21. 7.]] - [[Dušan Kvapil]], lektor i prof. Filol. fak. u Bg. (* [[1934]]) * [[23. 7.]] - [[Pavle Todorović]], dir. Gradskog zavoda za javno zdravlje u Bg. (* [[1939]]) * [[26. 7.]] - [[Vladimir Puhalo]], hrvatski glumac (* [[1947]].) * [[31. 7.]] - [[Bobby Robson]], engleski nogometaš i trener (* [[1933]]) === Avgust/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Borka Vučić]], srpska bankarka (* [[1926]]) * 1. 8. - [[Corazon Aquino]], bivša predsjednica Filipina (* [[1933]]) * [[6. 8.]] - [[Savka Dabčević-Kučar]], hrvatska političarka i ekonomistica (* [[1923]]) * [[7. 8.]] - [[Danko Popović]], srpski književnik (* [[1928]]) * [[13. 8.]] - [[Kosta Kilibarda]], crnogorski vajar (* [[1942]]) * 13. 8. - [[Les Paul]], muzički pronalazač (* [[1915]]) * [[16. 8.]] - [[Celestin Sardelić]], hrvatski političar (* [[1944]]) * [[22. 8.]] - [[Ratko Nikić]], novinar i urednik Radio Beograda (* [[1948]]) * [[25. 8.]] - [[Ted Kennedy]], američki političar (* [[1932]]) * [[26. 8.]] - [[Aleksandar Jovanović]], arheolog, profesor FF u Bg. (* [[1947]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Vuk Pavlović]], scenarista, dramaturg (* [[1970]]) * [[6. 9.]] - [[Vanja Drach]], hrvatski glumac (* [[1932]]) * 6. 9. - [[Nada Iveljić]], hrvatska književnica (* [[1931]]) * [[8. 9.]] - [[Mike Bongiorno]], italijanski TV-voditelj (* [[1924]]) * [[9. 9.]] - [[Miroslav Sukdolak]], filmski i TV snimatelj (* [[1930]]) * [[12. 9.]] - [[Živorad Lazić]], novinar, književnik i scenarista (* [[1933]]) * 12. 9. - [[Norman Borlaug]], američki agronom, pokretač "Zelene revolucije" i dobitnik Nobelove nagrade za mir (* [[1914]]) * [[14. 9.]] - [[Patrick Swayze]], američki glumac (*[[1952]]) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Sekulić]], književnik (* [[1937]]) * [[18. 9.]] - [[Jelena Ječmenica]], operska pevačica (* [[1928]]) * 18. 9. - [[Irving Kristol]], "kum neokonzervativizma" (* [[1920]]) * [[19. 9.]] - [[Dušan Kanazir]], lekar, biolog, akademik (* [[1921]]) * 19. 9. - [[Kapitalina Erić]], glumica (* [[1919]]) * [[20. 9.]] - [[Dejan Krstović]], pozorišni reditelj (* [[1965]]) * 22.9.- Mladen Pavković, hrvatski novinar i publicist (*1951) * [[23. 9.]] - [[Ertuğrul Osman]], 43. glava Osmanove kuće (* [[1912]]) * [[29. 9.]] - [[Pavel Popovič]], kosmonaut (* [[1930]]) === Oktobar/Listopad === * [[5. 10.]] - [[Izrailj Geljfand]], matematičar (* [[1913]]) * [[13. 10.]] - [[Ivan Đuranec]], hrvatski rukometaš (* [[1942]].) * 13. 10. - [[Konstantin Babić]], srpski kompozitor (* [[1927]]) * [[21. 10.]] - [[Bogdan Kršić]], slikar, grafičar, profesor FPU u Bg. (* [[1932]]) * 21. 10. - [[Ženi Lebl]] (Jovanka Lebl), novinarka, književnica, istoričarka (* [[1927]]) * 21. 10. - [[Ivan Radojičić]], urednik i voditelj Beograda 202 (* [[1970]]) * [[30. 10.]] - [[Claude Lévi-Strauss]], antropolog (* [[1908]]) === Novembar/Studeni === * [[2. 11.]] - [[Dušan Beleslin]], direktor Instituta za farmakologiju u Bg. (* 1931) * [[8. 11.]] - [[Vitalij Ginzburg]], fizičar nobelovac (* [[1916]]) * [[10. 11.]] - [[Robert Enke]], njemački nogometaš (* [[1977]].) * 10. 11. - [[Dušan Dančuo]], pevač starogradske muzike (* [[1922]]) * 10. 11. - [[Slobodan Momčilović]] Moča, doajen sportskog novinarstva (* [[1944]]) * [[11. 11.]] - [[Novica Urošević]], folk kompozitor, aranžer, producent (* [[1945]]) * [[13. 11.]] - [[Ljubica Vrsajkov]]-Sivčev, operska pevačica, primadona Bg. opere (* 1926) * [[14. 11.]] - [[Sima Ćirković]], srpski istoričar (* [[1929]]) * [[15. 11.]] - [[Patrijarh srpski Pavle|Patrijarh Pavle]], poglavar [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] (* [[1914]].) * [[21. 11.]] - Kosara [[Kosa Bokšan]] - Omčikus, srpska slikarka (* [[1925]]) * [[23. 11.]] - [[Vedran Šamanović]], hrvatski snimatelj, redatelj i fotograf (* [[1968]].) * [[25. 11.]] - [[Josip Gucmirtl]], hrvatski nogometaš (* 1942) * [[28. 11.]] - [[Vujica Rešin Tucić]], književnik, urednik, dramaturg (* [[1941]]) * 28. 11. - [[Milan Bulajić]], diplomata, publicista, osnivač Muzeja žrtava genocida (* [[1928]]) * [[29. 11.]] - [[Dragomir Brajković]], književnik, novinar (* [[1947]]) * [[30. 11.]] - [[Milorad Pavić]], srpski pisac (* [[1929]].) * 30. 11. - [[Milan Babić (pevač)|Milan Babić]], srpski pevač narodne muzike (* [[1944]]) === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - [[Vjekoslav Šutej]], hrvatski dirigent (* [[1951]].) * 2. 12. - [[Nenad Žilić]], slikar (* [[1957]]) * 2. 12. - [[Pavle Stefanović]], pevač narodne muzike (* [[1925]]) * [[5. 12.]] - [[Gordana Bogojević Kovačević]], srpska košarkašica (* [[1974]]) * [[14. 12.]] - [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] - Minda, srpski fudbaler (* [[1922]]) * 14. 12. - [[Milka Lukić]], srpska glumica (* [[1936]]) * [[16. 12.]] - [[Jegor Gajdar]], ruski političar i ekonomista (* [[1956]]) * [[17. 12.]] - [[Jovan Sekulić]], istoričar, osnivač Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda (* [[1921]]) * 17. 12. - [[Dušan Jakšić]], glumac i pevač (* [[1927]]) * [[18. 12.]] - [[Oskar Danon]], jugoslovenski dirigent i kompozitor (*[[1913]]) * [[20. 12.]] - [[Brittany Murphy]], američka glumica (* [[1977]]) * [[25. 12.]] - [[Radovan Ivšić]], hrvatski pjesnik, pisac, dramatik, prevoditelj, esejist i nadrealist (* [[1921]].) * [[31. 12.]] - [[Radomir Vučić]], koreograf, prvak i direktor Baleta N.P. u Beogradu (* [[1948]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Charles K. Kao]] (revolucionarna dostignuća u vezi prenosa svetlosti u [[Optičko vlakno|vlaknima]] radi [[Fiberoptička komunikacija|fiberoptičke komunikacije]]), [[Willard S. Boyle]] i [[George E. Smith]] (pronalazak [[CCD senzor]]a) * [[nobelova nagrada za hemiju|'''Kemija''']]: [[Venkatraman Ramakrishnan]], [[Thomas A. Steitz]] i [[Ada E. Yonath]] (proučavanje strukture i funkcije [[ribozom]]a) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Elizabeth H. Blackburn]], [[Carolyn W. Greider]] i [[Jack W. Szostak]] (otkriće kako [[Telomera|telomeri]] i enzim [[telomeraza]] štite [[hromozom]]e) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Herta Müller]] (koncetracijom poezije i otvorenošću proze prikazuje pejzaž obespravljenih) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Barack Obama]] (vanredni napori za ojačanje međunarodne diplomatije i saradnje među narodima) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Elinor Ostrom]] (analiza ekonomske uprave, naročito zajedničkih dobara [[:en:Common-pool resource|CPR]]) i [[Oliver E. Williamson]] (analiza ekonomske uprave, naročito [[Teorija firme|granica firme]]) == Vidi takođe: == [[Popis godina|Godišnji kalendar]] == Reference == {{reference}} === Literatura === * [http://www.arhiv.rs/img/hd/2009.html Hronologija događaja 2009] (Srbija), Medijski arhiv Ebart {{commonscat|2009}} [[Kategorija:2009.]] pqx6czzcihd98yppwk07u574kqbe9hf 42652881 42652880 2026-07-10T21:47:46Z Alekol 2231 /* Februar/Veljača */ 42652881 wikitext text/x-wiki {{Godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|2009}} Godina '''2009''' ('''[[Rimski brojevi|MMIX]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u četvrtak]]. Označena je kao: * Međunarodna godina astronomije * Međunarodna godina prirodnih vlakana __NOTOC__ == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - [[Slovačka]] uvela [[euro]] (30,1260 [[Slovačka kruna|kruna]]); * 1. 1. - Francuska preuzela od Hrvatske predsedavanje [[Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija|Vijećem sigurnosti UN]]; * 1. 1. - Češka preuzela predsedavanje EU od Francuske; * 1. 1. - U [[Norveška|Norveškoj]] dozvoljeno sklapanje istopolnih brakova, usvajanje dece u istim, kao i veštačka oplodnja za žene u istopolnim brakovima; * 1. 1. - U Hrvatskoj stupio na snagu zakon o suzbijanju diskriminacije. * [[2. 1.]] - Dve eksplozije u [[Kosovska Mitrovica|Kosovskoj Mitrovici]], šest povređenih. * 2. 1. - [[Šrilankanski građanski rat]]: vojska ulazi u glavni grad Tamilskih tigrova Kilinoči. Zatim 9-tog zauzimaju i Slonovski prelaz i 25-tog Mulaitivu, poslednje uporište Tigrova, ali borbe se nastavljaju u džunglama. * [[3. 1.]] - [[Rat u Gazi 2008.-2009.]]: Izrael započinje kopnenu invaziju. * 3. 1. - Počinje prvo izdanje [[Reli Dakar|Relija Dakar]] u Južnoj Americi (do 2019). * 3. 1. - "[[Satoshi Nakamoto]]" generiše prvi blok lanca (→ [[blockchain]]) mreže [[Bitcoin]]a. * [[7. 1.]] - [[Rusko-ukrajinski gasni sporovi]]: prekinuta sva isporuka ruskog gasa preko [[Ukrajina|Ukrajine]] - Gasna kriza traje do [[19. 1.]], pogađa više evropskih zemalja. * [[8. 1.]] - U Splitu podignute optužnice protiv petorice zbog zločina u [[Lora (Split)|Lori]]. * 8. 1. - Banka Engleske spušta kamatnu stopu na 1,5%, najniže u 315 godina istorije (u martu će biti 0,5%<ref>[https://www.bankofengland.co.uk/boeapps/database/Bank-Rate.asp Official Bank Rate history]. bankofengland.co.uk</ref>). * [[9. 1.]] - Časopis ''The Banker'' proglasio guvernera [[Hrvatska narodna banka|HNB]] [[Željko Rohatinski|Željka Rohatinskog]] za najboljeg guvernera na svetu u [[2008]]. * [[15. 1.]] - "Čudo na Hadsonu": [[US Airways let 1549]] se spustio na reku Hadson u Njujorku, svi putnici evakuisani. * [[16. 1.]] - [[1. 2.]] - [[Datoteka:Handball pictogram.svg|25px]] [[Svjetsko prvenstvo u rukometu - Hrvatska 2009.]]: Francuska 1, Hrvatska 2, Srbija 8. * [[17. 1.]] - [[Izrael]] proglasio kraj napada na [[Pojas Gaze]]. [[Datoteka:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|thumb|left|Inauguracija [[Barack Obama|Baracka Obame]]]] * [[20. 1.]] - Inauguracija [[sjedinjene Američke Države|američkog]] predsjednika [[Barack Obama|Baracka Obame]]. Potpredsednik je [[Joe Biden]], državni sekretar [[Hillary Clinton]] (do 2013). * 20. 1. - U [[Rijeka|Rijeci]] pronađen najveći [[mozaik]] u Hrvatskoj, ostatak [[rana hrišćanska umetnost|ranokršćanske]] bazilike iz 4. ili 5. stoljeća. * [[22. 1.]] - Predsednik Srbije [[Boris Tadić]] uputio protest generalnim sekretarima [[NATO]] i [[Ujedinjeni narodi|UN]] zbog formiranja [[Kosovske bezbednosne snage|Kosovskih bezbednosnih snaga]]. * 22. 1. - [[Miladin Kovačević]], koji se u SAD tereti zbog nanošenja teških telesnih povreda, posetio Skupštinu Srbije u pratnji poslanika [[Srpska radikalna stranka|SRS]]. * [[23. 1.]] - [[Miroslav Lajčak]] podneo ostavku na mesto Visokog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]. * [[24. 1.]] - Dve eksplozije u Kosovskoj Mitrovici, bez povređenih. * [[26. 1.]] - [[Islandska finansijska kriza (2008-2011)]]: premijer Geir Haarde daje ostavku nakon 14 nedelja protesta i iz zdravstvenih razloga; od 1. februara mu sledi [[Jóhanna Sigurðardóttir]] (do 2013), prva otvorena lezbejka na čelu neke vlade. * 26. 1. - Nova faza građanskog rata u Somaliji, pošto su se etiopske snage povukle početkom meseca: islamisti iz [[Al-Shabaab]]a zauzimaju grad [[Baidoa]]. Prelazna federalna vlada u Mogadišu je na ivici pada, krajem meseca predsednik postaje Šarif Šeih Ahmed, nekadašnji predsednik [[Savez islamskih sudova|Saveza islamskih sudova]]. * 27. 1. - 21-godišnji ruski vojnik Aleksandar Glukov dezertirao iz svoje jedinice u [[Južna Osetija|Južneoj Osetiji]] i prešao na jug Gruzije, navodeći da mu je bilo dosta vojne službe u tom području.<ref>{{cite web|author=Ellen Barry|date=27.1. 2009|title=Tensions Flare as Russian Soldier Seeks Asylum in Georgia| url=http://www.nytimes.com/2009/01/28/world/europe/28georgia.html|publisher=New York Times}}</ref> * [[30. 1.]] - Srbija počela da primenjuje Prelazni trgovinski sporazum sa [[Evropska unija|EU]]. === Februar/Veljača === [[Datoteka:Sarajevo Railway-Station 2011-10-01 (4).jpg|mini|250px|[[Avaz Twist Tower]] (desno)]] * [[1. 2.]] - [[Patrijarh moskovski Kiril]] ustoličen kao novi poglavar [[Ruska pravoslavna crkva|Ruske pravoslavne crkve]]. * [[3. 2.]] - Folk pevač [[Aca Lukas]] lakše ranjen u pucnjavi na Novom Beogradu; * 3. 2. - Federalni sud Australije odbio žalbu [[Dragan Vasiljković|Kapetana Dragana]] na izručenje Hrvatskoj (ali vidi [[#Septembar/Rujan|4. sept/ruj.]]). * 3. 2. - Najviše snega u Velikoj Britaniji od 1991. * [[7. 2.]] - [[Datoteka:Banner of the Qulla Suyu.svg|35px|Zastava Wiphala, druga bolivijska zastava]] Novi [[Ustav Bolivije]]: Republika [[Bolivija]] postaje Plurinacionalna Država Bolivija - domorodački narodi imaju pravo na samoupravu i autonomiju (kozvanična zastava [[Wiphala]] je usvojena u avgustu). * 7. 2. - Požari Crne subote: nakon rekordnih temperatura u [[Melbourne]]-u (46&nbsp;°C) počinju najsmrtonosniji šumski požari u Australiji, sa 209 žrtava. * [[8. 2.]] - U mađarskom gradu [[Vesprem]]u, huligani ubili rumunjskog rukometnog reprezentativca [[Marian Cozma|Mariana Cozmu]], a teško su ranili hrvatskog rukometnog reprezentativca [[Ivan Pešić|Ivana Pešića]] i srpskog rukometnog reprezentativca [[Žarko Šešum|Žarka Šešuma]]. * [[9. 2.]] - [[Svetska zdravstvena organizacija|SZO]] objavila da je u [[Zimbabve]]u od [[kolera|kolere]] obolelo 69.000 osoba. * [[10. 2.]] - [[Gazprom]] Njeft preuzeo 51% kapitala [[Naftna industrija Srbije|NIS]], za šta je uplatio 400 miliona eura. * [[11. 2.]] - Privremeno prekinuto suđenje [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] u Hagu. * 11. 2. - Lider opozicije [[Morgan Tsvangirai]] postaje premijer [[Zimbabve]]a (do [[2013]]) na osnovu prošlogodišnjeg sporazuma sa predsednikom [[Robert Mugabe|Mugabeom]]. * [[15. 2.]] - Gen-ppuk. [[Miloje Miletić]] novi načelnik generalštaba Vojske Srbije nakon [[Zdravko Ponoš|Zdravka Ponoša]]. * [[16. 2.]] - Ustavni referendum u [[Venezuela|Venezueli]]: 55% za ukidanje ograničenja broja mandata. * [[17. 2.]] - Preds. Obama je potpisao Zakon o američkom oporavku i reinvesticiji, ekonomski stimulus od oko 800 milijardi dolara. * [[19. 2.]] - Srpska vlada u tajnosti odlučila da će platiti 900.000 dolara odštete porodici Brajana Štajnhauera, za čije je premlaćivanje optužen [[Miladin Kovačević]] (što će objaviti "[[Borba (novine)|Borba]]"). * 19. 2. - Dan nakon što je Obamina administracija objavila Plan za priuštivost i stabilnost kućevlasnika, za pomoć u izbegavanju ovrha, urednik CNBC Rick Santelli ga kritikuje i predlaže "čajanku" u Čikagu. Već za dan-dva se organizuje više sajtova sa temom [[Pokret Čajanke|Pokreta Čajanke]]. * [[20. 2.]] - [[Rusija]] ukinula vize građanima Srbije. * [[22. 2.]] - [[81. dodjela Oscara]]: najbolji film ''[[Slumdog Millionaire]]'', ukupno osam nagrada od 10 nominacija, ''[[The Curious Case of Benjamin Button (film)|The Curious Case of Benjamin Button]]'' tri od 13, ''[[The Dark Knight]]'' i ''[[Milk (film)|Milk]]'' po dve od po osam nominacija. * [[24. 2.]] - [[Vlade Divac]] izabran za predsednika [[Olimpijski komitet Srbije|Olimpijskog komiteta Srbije]]. * [[25. 2.]] - Deset stražara Okružnog zatvora u Beogradu suspendovano zbog propusta - u ćeliji [[Milorad Ulemek Legija|Legije]] pronađen plastični pištolj. * 25 - 26. 2. - Pobuna Bangladeških strelaca: ubili su 57 oficira i 17 civila pre nego što su se predali. * [[26. 2.]] - Presude [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškog tribunala]] u vezi optužbi za ratne zločine na [[Kosovo|Kosovu]] [[1999]].: [[Milan Milutinović]] oslobođen, [[Nikola Šainović]], [[Nebojša Pavković]] i [[Sreten Lukić]] na po 22 godine, [[Vladimir Lazarević]] i [[Dragoljub Ojdanić]] na po 15 godina (Šainović i Lazarević oslobođeni 2015.). * [[27. 2.]] - U 40 gradova SAD je održana "Čikaška [[Pokret Čajanke|Čajanka]]". === Mart/Ožujak === * 1/[[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Viera]], predsjednik [[Gvineja Bisau|Gvineje Bisao]] ubijen prilikom napada vojske na predsjedničku palaču, nekoliko sati nakon što je u eksploziji poginuo načelnik generalštaba Batista Tagme Na Waie; * 2. 3. - U Srbiji usvojen Zakon o oduzimanju imovine stečene kriminalom. * [[3. 3.]] - U Srbiji rehabilitovana glumica [[Žanka Stokić]]; * 3. 3. - U Beogradu osuđena "saobraćajna mafija" (prevare sa naplatom odštete za saobraćajne udese). * 3. 3. - U pakistanskom [[Lahore]]u napadnut autobus sa [[kriket]]ašima iz [[Šri Lanka|Šri Lanke]], poginulo 6 policajaca i dva civila. * [[4. 3.]] - [[Međunarodni krivični sud]] izdao nalog za hapšenje [[Omar al-Bashir|Omara al-Bashira]], predsjednika [[Sudan]]a. * [[5. 3.]] - [[Michael Jackson]] najavljuje niz koncerata ''This Is It'' u Londonu, počevši od jula. * [[7. 3.]] - [[NASA]] je započela [[Misija Kepler|misiju Kepler]], s ciljem potrage za [[planeta]]ma van Sunčevog sistema. * [[9. 3.]] - [[Nata Mesarević]] v. d. predsednica Vrhovnog suda Srbije. * 9. 3. - [[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones IA]] se zatvorio na 6.547,05 - najniže od 1997. i pad sa preko 14.000 u 2007. Do kraja godine se oporavlja na preko 10.000 (u narednim godinama generalno raste, 2026. je došao do 50.000). * [[11. 3.]] - [[Valentin Inzko]] imenovan za specijalnog predstavnika [[Evropska unija|EU]] u [[Bosna i Hercegovina|BiH]]; * 11. 3. - 17-godišnji Thomas Kreschmer ubio 17 osoba u njemačkom gradu [[Winnenden]]u. * [[12. 3.]] - Presude za zločin na [[Masakr na Ovčari|Ovčari]] (od 18 optuženih, 5 oslobođeno, ostali 5 do 20 godina robije; nova presuda 2017.). * [[13. 3.]] - U drugostepenom procesu oslobođen zbog nedostatka dokaza Fljorim Ejupi, prethodno osuđen na 40 godina zbog miniranja "Nišekspresovog" autobusa kod Podujeva 2001. (poginulo 12 Srba). [[Datoteka:NoviBeograd-CK.jpg|150px|mini|[[Poslovni centar Ušće]] u Beogradu, bivši "CK"]] * [[17. 3.]] - Na [[Madagaskar]]u vojska [[puč|državnim udarom]] svrgava predsjednik [[Marc Ravalomanana|Marca Ravalomananu]] i na njegovo mjesto postavlja dotadašnjeg opozicijskog čelnika [[Andy Rajoelina|Andyja Rajoleinu]] (do 2014. i 2019-25); * 17. 3. - [[Momčilo Krajišnik]] u Hagu pravosnažno osuđen na 20 godina zbog zločina nad Muslimanima 1992. (pušten [[2013]]). * [[23. 3.]] - Časna sestra [[Amadeja Pavlović]] posmrtno je dobila priznanje kao [[:Dodatak:Popis hrvatskih pravednika među narodima|Pravednica među narodima]] za spašavanje jedne [[jevreji|židovske]] djevojčice. * [[25. 3.]] - Dogovor Srbije i [[Međunarodni monetarni fond|MMF]] o tri milijarde eura kredita Srbiji u naredne dve godine; * 25. 3. - Od posledica aktiviranja bombe koja je bila postavljena na ulazna vrata, poginula Radica Lukić, supruga sudije za prekršaje iz [[Knjaževac|Knjaževca]]. * [[26. 3.]] - U Srbiji usvojen Zakon protiv diskriminacije, kome su se verske zajednice protivile zbog prava osoba manjinskih seksualnih orijentacija. * 27 - 29. 3. - Između Libije i Italije, potonuo je jedan brod a dva su nestala, sa možda 500 migranata. Jedan je spasen sa 350 ljudi. * [[29. 3.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Montenegro.svg|22px|Crna Gora]] [[Izbori za poslanike Skupštine Crne Gore 2009.]]: apsolutnu većinu osvojila koalicija okupljena oko premijera [[Milo Đukanović|Mila Đukanovića]]; * 29. 3. - U [[Zagreb]]u je svečano proslavljeno dovršenje obnove [[Crkva sv. Marka u Zagrebu|Crkve sv. Marka]], koje je započeto prije 25 godina. * [[30. 3.]] - U [[kragujevac|kragujevačkoj]] "[[Zastava (fabrika)|Zastavi]]" sklopljen prvi [[Fiat Punto]]. * [[31. 3.]] - [[Narodna skupština Republike Srbije]] otpočela zasedanje u renoviranoj sali [[Dom Narodne skupštine Republike Srbije|Doma narodne skupštine]] (bivša Savezna skupština); * 31. 3. - U Beogradu otvoren tržni centar "[[Poslovni centar Ušće|Ušće]]" površine 130.000 kvm. * 31. 3. - [[Benjamin Netanjahu]] je po drugi put premijer Izraela (do 2021). === April/Travanj === [[Datoteka:2009 G-20 London Summit - 4342568178.jpg|mini|250px|Lideri [[G20]]]] * [[1. 4.]] - {{flagicon|NATO}} [[Hrvatska]] i [[Albanija]] zvanično postale članice [[NATO]]-a; * 1. 4. - Specijalno tužilaštvo u Srbiji podiglo optužnicu protiv gradonačelnika [[Zrenjanin]]a, [[Goran Knežević|Gorana Kneževića]], i još 21 osobe, zbog krivičnog dela zločinačkog udruživanja, zloupotrebe službenog položaja, primanja mita, i davanja mita (Knežević oslobođen odgovornosti [[2010]]). * 1. 4. - Švedski parlament je usvojio novi zakon o braku koji je spolno neutralan, a stupa na snagu [[1. 5.]] * 1. 4. - Nevladine organizacije u Srbiji podnele prijavu protiv [[Dobrica Ćosić|Dobrice Ćosića]] zbog "izazivanja nacionalne, rasne i verske mržnje" na osnovu citata iz njegove knjige ''Vreme zmija–Pišćevi zapisi 1999-2000'' - usledila rasprava u javnosti. * 1. 4. - Slučaj [[Miladin Kovačević|Miladina Kovačevića]] prepušten srpskom pravosuđu. * [[2. 4.]] - Londonski samit [[G20]]: u principu dogovoreno 1.100 milijardi dolara za razne programe stabilnosti i oporavka. * [[5. 4.]] - [[Severna Koreja]] lansira satelit [[Kwangmyŏngsŏng-2]] (Zvezda vodilja 2), što izaziva osudu iz međunarodne zajednice. * 5. 4. - [[Gjorge Ivanov]] (VMRO-DPMNE) izabran je za predsednika Makedonije (do 2019). * 5. 4. - Na izborima u [[Moldova|Moldovi]], [[Vladimir Voronin|Voroninovi]] komunisti treći put zaredom dobijaju apsolutnu većinu. Narednih dana dolazi do [[Politička kriza u Moldaviji 2009.|krize i nereda]]; pošto nema većine za novog predsednika, novi izbori su održani u julu. [[Datoteka:L'Aquila eathquake prefettura.jpg|mini|220px|Zemljotres u Akvili]] * [[6. 4.]] - Razorni zemljotres pogodio grad [[L'Aquila|Akvilu]] u Italiji, blizu 300 mrtvih. * [[7. 4.]] - U [[Zagreb]]u je održana svečanost podizanja [[Zastava NATO-a|NATO-ve zastave]] ispred zgrade [[Ministarstvo obrane Republike Hrvatske|MORH]]-a. * [[8. 4.]] - [[Somalski pirati]] oteli američki brod ''[[MV Maersk Alabama]]'', mornarica ga oslobodila četiri dana kasnije (→ film ''[[Captain Phillips (film)|Captain Phillips]]'' iz 2013. i mema "I am the captain now"). * [[14. 4.]] - Dan nakon što je SB UN osudio neuspelo lansiranje satelita, Severna Koreja objavljuje da napušta razgovore Šest strana i nastavlja nuklearni program. * [[17. 4.]] - Puštena je u promet dionica [[Autocesta A5|autoceste A5]] od [[Osijek]]a do [[Đakovo|Đakova]] dužine 32,5 [[kilometar]]a. * 17. 4. - Suđenje ''[[The Pirate Bay]]''-u u Švedskoj: četvorica su osuđena na po godinu dana zatvora, globa i odštete iznose 3,5 miliona dolara. * [[21. 4.]] - Međunarodnom sudu pravde podneske u postupku za utvrđivanje legalnosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova i Metohije]] podnijelo je ukupno 35 zemalja članica [[Ujedinjeni narodi|UN]]-a. * 21. 4. - [[UNESCO]] pokrenuo [[Svetska digitalna biblioteka|Svetsku digitalnu biblioteku]]. * [[24. 4.]] - Štrajkač Zoran Bulatović u Novom Pazaru odsekao sebi prst; * 24. 4. - [[Dobrivoje Tanasijević]] (''Dan Tana'') podneo ostavku na dužnost predsednika [[FK Crvena zvezda]]. * [[25. 4.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|EULEKS]] snage intervenisale suzavcem kako bi sprečile sukob Srba i Albanaca u Brđanima (severna Mitrovica). * [[26. 4.]] - U [[Rijeka|Rijeci]] se održala akcija [[Homo si teć]], jedno od najvećih humanitarno-[[sport]]skih događanja u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. * [[27. 4.]] - Uhapšen [[Sreten Jocić]] zbog sumnje da je umešan u ubistvo [[Ivo Pukanić|Ive Pukanića]] i [[Niko Franjić|Nike Franjića]] 23. okt/list. 2008.; * 27. 4. - U [[Podgorica|Podgorici]] osuđen Damir Mandić na 30 godina zbog ubistva [[Duško Jovanović|Duška Jovanovića]], urednika "[[Dan (novine)|Dana]]"; * april - EU naređuje Francuskoj, Španiji, Irskoj i Grčkoj da smanje budžetski deficit. * [[29. 4.]] - [[Pandemija svinjske influence 2009.]]: pošto se bolest širi u Meksiku i SAD, [[WHO|Svetska zdravstvena organizacija]] proglašava vanrednu situaciju od međunarodnog značaja. * [[30. 4.]] - Kriza automobilske industrije: [[Chrysler]] prijavljuje bankrot s ciljem reorganizacije. U junu nastaje Chrysler Group. === Maj/Svibanj === [[Datoteka:City of Capitals 10th March 2013.JPG|mini|200px|''[[City of Capitals]]'' u Moskvi, najviša zgrada u Evropi do 2012.]] * [[5. 5.]] - [[Veselin Šljivančanin]] pravosnažno osuđen u Hagu zbog zločina u [[Vukovar]]u 1991. na 17 godina (povećano sa 5, sledeće godine smanjeno na 10, pušten 2011.). * [[6. 5.]] - [[Damir Dokić]], otac teniserke [[Jelena Dokić|Jelene]], priveden zbog pretnji australijskoj ambasadorki (osuđen na 15 meseci [[11. 6.]]). * [[7. 5.]] - Prvi sastanak [[Istočno partnerstvo|Istočnog partnerstva]], inicijative EU i nekoliko istočnoevropskih zemalja. * 7. 5. - [[Europska središnja banka]] smanjuje kamatu na 1%, uvodi [[kvantitativno popuštanje]] od 60 milijardi eura. Banka Engleske spušta na 0,5% i 50 milijardi funti popuštanja. * [[8. 5.]] - [[Branimir Glavaš]] osuđen u Zagrebu na 10 godina zbog zločina nad Srbima 1991, istog dana pobegao u BiH. * [[8. 5.|8]] - [[10. 5.]] - [[Datoteka:Karate pictogram.svg|25px]] U [[Zagreb]]u je održano Europsko prvenstvo u [[karate]]u, hrvatski predstavnici izborili su se za šest medalja (5 pojedinačno - 3 zlatne - [[Petra Volf]], [[Jelena Kovačević]] i [[Danil Domdjoni]] i 2 brončane - [[Ana Marija Čelan]] i [[Mirna Šenjug]] te ekipno ženske predstavnice također broncu). * [[9. 5.]] - Nakon 18 dana štrajka glađu, radnici firme "Prvi partizan" iz [[Kragujevac|Kragujevca]] prekinuli štrajk nakon što je potpisan sporazum koji im garantuje povezivanje radnog staža i isplatu otpremnina. * 9. 5. - [[Jacob Zuma]] je predsednik Južne Afrike (do 2018). * [[10. 5.]] - [[Novak Đoković]] osvojio Otvoreno prvenstvo Srbije u tenisu, pobedivši u finalu Poljaka Lukasa Kubota sa 2:0 u setovima. * [[13. 5.]] - Završeni izbori u Indiji, glasalo je 417/716 miliona glasača. Vladajući [[Indijski nacionalni kongres]] povećava broj mandata, [[Manmohan Singh]] ostaje premijer do 2014. * [[15. 5.]] - Ruski [[Gazprom|Gasprom]] potpisao sporazume sa gasnim kompanijama Srbije, [[Bugarska|Bugarske]] i [[Grčka|Grčke]] za izgradnju gasovoda "[[Južni tok]]". * 12 - [[16. 5.]] - [[Eurosong 2009]] u Moskvi: pobedio [[Alexander Rybak]] iz Norveške (''Fairytale''), [[Regina]] iz BiH 9. ("Bistra voda"), [[Igor Cukrov]] i [[Andrea Šušnjara]] iz Hrvatske 18. ("Lijepa Tena"). * [[17. 5.]] - U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]] su održani [[Lokalni i područni (regionalni) izbori u Hrvatskoj|lokalni i područni izbori]], prvi od osamostaljenja u kojima su [[Načelnik|načelnici]], [[Gradonačelnik|gradonačelnici]] i [[župan]]i bili birani neposredno. * 17. 5. - [[Oslobodilački tigrovi Tamilskog Elama|Tamilski tigrovi]] priznali poraz na [[Šri Lanka|Sri Lanci]] - kraj [[Šrilankanski građanski rat|građanskog rata]] započetog [[1983]]. * [[18. 5.]] - Crnogorski predsednik [[Filip Vujanović]] u poseti Srbiji (prvi put od priznanja Kosova). * [[19. 5.|19]] - [[21. 5.]] - Potpreds. SAD [[Joe Biden]] u poseti regionu: BiH 19., Beograd [[20. 5.|20.]], Kosovo 21. maja; vladika Artemije nije hteo dati blagoslov za posetu [[Manastir Visoki Dečani|Visokim Dečanima]], što je Sabor [[Srpska pravoslavna crkva|SPC]] poništio. * [[20. 5.]] - U Irskoj je objavljen izveštaj Komisije za ispitivanje zlostavljanja dece: od oko 25.000 dece u institucijama od 1914, žalilo se 1.500. * [[21. 5.]] - Dragan Marić, privatnik iz [[Valjevo|Valjeva]], sa dve bombe ušao u [[Predsedništvo Srbije]] preteći da će ih aktivirati ukoliko Vlada Srbije ne potpiše sa njim ugovor o vansudskom poravnanju. Nakon višečasovnih pregovora, Marića su jake policijske snage uspele da razoružaju i uhapse; * 21. 5. - Afera oko maltretiranja narkomana koji se leče u centru "[[Manastir Crna reka|Crna Reka]]" u Srbiji. * [[25. 5.]] - Severna Koreja izveštava da je izvela drugu nuklearnu probu. * [[26. 5.]] - [[Vladan Lukić]] izabran za predsednika FK Crvena zvezda (do 2012). === Jun/Juni/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Air France let 447]]: avion Rio de Žaneiro - Pariz se srušio u Atlantski okean. * 1. 6. - [[General Motors]] prijavljuje bankrot - sledi reorganizacija. [[Datoteka:Female mammoth Vika from Serbia.jpg|160px|mini|[[Stepski mamut]] Vika iz [[Viminacijum]]a]] * [[3. 6.]] - Kod [[Kostolac|Kostolca]] i Carskog mauzoleja pronađen skelet [[mamut]]a. * [[4. 6.]] - [[Barack Obama]] drži govor u Kairu "Novi početak". * [[4. 6.|4]] - [[7. 6.]] - Na izborima za [[Evropski parlament]] pobijedila [[Evropska narodna partija]] (EPP). * [[4. 6.]] - Na [[Cetinje]] se sastali šefovi država jugoistočne Evrope na samitu "Raznolikost kulturne baštine - upravljanje i kulturna promocija". * [[8. 6.]] - Umro [[gabon]]ski predsednik [[Omar Bongo]], na vlasti od [[1967]]. U oktobru, nakon izbora, nasleđuje ga sin [[Ali Bongo]] (do puča 2023). * 8. 6. - Predstavljen iPhone 3GS, treća generacija [[iPhone]]a. * [[10. 6.]] - Milo Đukanović po šesti put izabran za premijera Crne Gore. * 10. 6. - Bosanska televizija prikazuje kućne snimke [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]]. * 10. 6. - U Srbiji ukinute vize za [[Rusija|Rusiju]]. * [[11. 6.]] - SZO proglašava [[Pandemija svinjske influence 2009.|pandemiju svinjske influence]]. * [[12. 6.]] - Na [[iran]]skim predsedničkim izborima reizabran [[Mahmud Ahmadinežad]]. Dolazi do [[Iranski protesti 2009.|protesta]] pristalica opozicionog kandidata [[Mir-Hossein Mousavi]]ja. [[Datoteka:Michael Jackson Cannescropped.jpg|thumb|150px|† [[Michael Jackson]]]] * [[15. 6.]] - Ministri spoljnih poslova zemalja članica Evropske unije postigli u Luksemburgu dogovor i izneli preporuku da se građanima Srbije i ostalih zemalja zapadnog Balkana ukinu vize za putovanje u države članice EU. * [[18. 6.]] - U [[Novi Sad|Novom Sadu]] počeo Samit šefova država centralne Evrope. * [[20. 6.]] - Otvoren je [[Akropoljski muzej]]. * [[21. 6.]] - [[Grenland]] preuzima kontrolu nad policijom, sudstvom i prirodnim resursima; [[Grenlandski jezik|grenlandski]] postaje jedini zvanični jezik. * [[23. 6.]] - U [[Bugarska|Bugarskoj]], na osnovu Interpolove poternice, uhapšen [[Agim Čeku]], bivši kosovski premijer i komandant [[Oslobodilačka vojska Kosova|OVK]] (ubrzo pušten). * [[25. 6.]] - u Los Anđelesu, od posledica srčanog udara, umro je [[Michael Jackson]]. * [[28. 6.]] - Ustavna kriza u [[Honduras]]u: Vrhovni sud naredio smenu predsednika [[Manuel Zelaya|Zelaye]] zbog njegove namere da sazove glasanje o promeni ustava - vojska ga proterala iz zemlje. * 28. 6. - [[Stephen Hawking]] priredio žurku za putnike kroz vreme u Cambridgeu: niko nije došao. * [[29. 6.]] - [[Bernie Madoff]] je osuđen na 150 godina zatvora za najveću piramidalnu šemu u istoriji. * [[30. 6.]] - [[Rat u Iraku]]: Američke trupe zvanično su predale kontrolu nad gradovima i suverenost nad Irakom domaćim vlastima i povukle se u izolovane baze. Time je zvanično okončana šestogodišnja okupacija, koja je otpočela invazijom 2003. godine. godine. Definitivno povlačenje je najavljeno za 2011. godinu (ipak, patrolirali su ulicama [[Mosul]]a još nekoliko meseci, zbog zategnute situacije). === Jul/Juli/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Ivo Sanader]] iznenada podnosi ostavku na mjesto premijera Hrvatske i predsjednika [[Hrvatska demokratska zajednica|HDZ]] i kaže da se povlači iz politike; * 1. 7. - [[12. 7.]] - [[Letnja univerzijada 2009.]] u Beogradu. * [[2. 7.]] - Poznati srpski glumac, [[Žarko Laušević]], uhapšen u Sjedinjenim Američkim Državama zbog boravka u toj zemlji bez posedovanja emigrantske vize. * [[3. 7.]] - Vođa [[novi Pazar|novopazarskih]] [[vehabizam|vehabija]] [[Senad Ramović]] osuđen na 13 godina zbog terorizma i nedozvoljenog držanja oružja i eksploziva. [[Datoteka:Jadranka Kosor 2009 crop.jpg|thumb|150px|[[Jadranka Kosor]], premijer RH 2009-2011.]] * [[5. 7.]] - Izbori u [[Bugarska|Bugarskoj]] donose promenu vlasti: nova partija [[Građani za evropski razvoj Bugarske|GERB]] nadmašila [[Bugarska socijalistička partija|socijaliste]] premijera [[Sergej Stanišev|Staniševa]]. [[Bojko Borisov]] je prvi put premijer do 2013. * 5. 7. - Neredi u [[Ürümqi]]ju, [[Ujguri]] napadaju [[Han]] Kineze, oko 200 mrtvih. * [[6. 7.]] - [[Jadranka Kosor]] izabrana za predsednicu Vlade Hrvatske. * [[7. 7.]] - U blizini [[Batajnica|Batajnice]], srušio se [[Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'|MiG 29]] Vojske Srbije, i tom prilikom poginuli su pilot Rade Ranđelović i vojnik Milan Ulemek. * [[8. 7.]] - [[Nezavisno udruženje novinara Srbije|NUNS]] podneo krivične prijave protiv osoba u raznim televizijama i novinama za sprovođenje "ratnohuškačke propagande" krajem '80-tih i početkom '90-tih. * [[9. 7.]] - Napad na [[žandarmerija|žandarmeriju]] kod Lučana ([[Bujanovac]], Srbija) - povređena dva žandarma. * [[13. 7.]] - U [[Ankara|Ankari]] potpisan dogovor o izgradnji [[gasovod Nabuko|gasovoda Nabuko]] (plan napušten 2013). * [[14. 7.]] - Dve osobe povređene od eksplozije bombe u [[Preševo|Preševu]]. * [[15. 7.]] - Samit [[Pokret nesvrstanih zemalja|Pokreta nesvrstanih zemalja]] u [[Šarm el Šeik]]u, [[Egipat]]. * [[16. 7.]] - U saobraćajnoj nesreći kod [[Luksor]]a poginulo devet srpskih državljana. * 16. 7. - [[Island]] aplicirao za članstvo u [[EU]] (nova vlada odustala 2013.). * [[17. 7.]] - [[2. 8.]] - [[Svetsko prvenstvo u vodenim sportovima 2009.]] u Rimu: [[Milorad Čavić]] zlatna i srebrna medalja, [[Nađa Higl]] zlatna, vaterpolo reprezentacija Srbije zlatna i vaterpolo reprezentacija Hrvatske bronzana medalja. * [[20. 7.]] - Braća [[Milan Lukić|Milan]] i [[Sredoje Lukić]] osuđeni u Hagu na doživotnu odn. 30 godina zbog zločina nad Muslimanima u [[Višegrad]]u 1992-94. * [[24. 7.]] - U železničkoj nesreći kod [[Split]]a poginulo šest putnika; * 24. 7. - Lider Srpske radikalne stranke, [[Vojislav Šešelj]], osuđen na 15 meseci zatvora pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Haškim tribunalom]] zbog nepoštovanja suda. * 26 - 29. 7. - Sukob [[Nigerija|nigerijskih]] vlasti i [[Boko Haram]]a u više severoistočnih država - oko 1.000 mrtvih, većinom u [[Maiduguri]]ju. Osnivač BH, Muhamed Jusuf, ubijen je 30-tog. * [[29. 7.]] - [[Siniša Vučinić]] (osnivač "Srpskog četničkog pokreta Republike Srpske") pretio novinaru [[Miloš Vasić|Milošu Vasiću]] i poslaniku [[Žarko Korać|Žarku Koraću]]. * 29. 7. - Novi izbori u [[Moldova|Moldovi]]: komunisti ostaju najjači, ali izgubili su apsolutnu većinu. Četiri partije će osnovati Alijansu za evropske integracije, na vlasti do 2013. === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] stupio na dužnost generalnog sekretara [[NATO]]; * 1. 8. - [[Datoteka:Water polo pictogram.svg|25px]]: Vaterpolo reprezentacija Srbije postala prvak sveta na SP održanom u Rimu, Hrvatska 3, Crna Gora 9; [[Vanja Udovičić]] je MVP a [[Filip Filipović (vaterpolista)|Filip Filipović]] najbolji strelac. * [[7. 8.]] - Tajfun Morakot odnosi 500 života na [[Tajvan]]u. * [[14. 8.]] - Teretni brod [[MV Arctic Sea]], izgubljen oko [[30. 7.]] na putu iz Finske u Alžir, lociran blizu [[Zelenortska Republika|Zelenog rta]]. * 14. 8. - Velika Britanija ukinula samoupravu na [[Turks i Caicos Otoci]]ma zbog ministarske korupcije (vraćena 2012.). * [[20. 8.]] - Libijac [[Abdelbaset Ali Mohmed Al Megrahi]], osuđen za uništenje [[Pan Am Flight 103|Pan Am-ovog aviona]] iznad Lokerbija [[1988]], pušten iz Škotske na slobodu iz razloga samilosti. * [[24. 8.]] - [[Madonna]] održala koncert u Beogradu. * [[25. 8.]] - [[anarhizam|Anarhistička]] organizacija "Crni Ilija" preuzela odgovornost za bacanje dva [[Molotovljev koktel|Molotovljeva koktela]] na ambasadu Grčke, 4. septembra uhapšeno nekoliko anarhista. * [[31. 8.]] - Skupština Srbije usvojila predlog kontroverznog Zakona o informisanju koji predviđa visoke novčane kazne za medije, uprkos mnogim kritikama. === Septembar/Rujan === * [[3. 9.]] - U fabrici municije "[[Prvi partizan]]" u [[Užice|Užicu]] poginulo sedam radnika od eksplozije, proglašena jednodnevna žalost. * [[4. 9.]] - Iz zatvora u Australiji pušten [[Dragan Vasiljković|Kapetan Dragan]] (Dragan Vasiljković), zbog sumnje u pošteno suđenje u Hrvatskoj. * [[5. 9.]] - U [[Ohridsko jezero|Ohridskom jezeru]] se udavilo 22 bugarskih turista. * [[8. 9.]] - Na [[Pale|Palama]], u prisustvu predsednika Srbije [[Boris Tadić|Borisa Tadića]], otvorena OŠ "Srbija". * [[9. 9.]] - Kvalifikacije za Južnu Afriku: Srbija-Francuska 1:1, BiH-Turska 1:1, Engleska-Hrvatska 5:1, [[Zadar]]ski srednjoškolci u [[Prag]]u napali [[beograd]]ske gimnazijalce. * [[11. 9.]] - [[Misija vladavine prava Evropske unije na Kosovu|Euleks]] i MUP Srbije potpisali sporazum o tehničkoj saradnji. * [[14. 9.]] - [[Florence Hartmann]] kažnjena zbog nepoštovanja [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|ICTY]]-ja, jer je objavila da je sud prikrio one delove dokumenata u vezi sa umešanošću Srbije u [[rat u Bosni i Hercegovini|rat u BiH]]. * [[17. 9.]] - U Beogradu huligani [[Ubistvo Brisa Tatona|pretukli Francuza Brisa Tatona]] - umro [[29. 9.]], sutradan dan žalosti u Beogradu. * [[19. 9.]] - Iz bezbednosnih razloga otkazana sutrašnja [[Povorka ponosa]] u Beogradu. * [[28. 9.]] - [[Ilija Jurišić]] osuđen u Beogradu na 12 godina zbog napada na [[Tuzlanska kolona|Tuzlansku kolonu]] [[1992]]. * 28. 9. - U [[Gvineja|Gvineji]] poginulo 157 demonstranata protiv [[Moussa Dadis Camara|Camarine]] vojne hunte. * [[29. 9.]] - Zemljotres u [[Samoa]]nskim ostrvima magnitude 8,1 praćen cunamijem, 189 poginulih. * [[30. 9.]] - Kengur ukraden iz beogradskog zoo-vrta pobegao i završio pod kolima. === Oktobar/Listopad === * [[2. 10.]] - Irci iz drugog puta podržali [[Lisabonski ugovor]]. * [[4. 10.]] - [[Nogometni izgredi Široki Brijeg-Sarajevo]], poginuo jedan navijač. * 4. 10. - Vanredni parlamentarni izbori u [[Grčka|Grčkoj]]: ubedljiva pobeda [[Panhelenski socijalistički pokret|PASOK]]-a [[Georgios Papandreou Mlađi|Georgiosa Papandreoua]] nad nepopularnim [[Kostas Karamanlis|Kostasom Karamanlisom]] iz [[Nova demokratija|Nove demokratije]] - Papandreou premijer do 2011. * [[6. 10.]] - Ukradena spomen-ploča [[Slavko Ćuruvija|Slavku Ćuruviji]]. * [[10. 10.]] - [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Reprezentacija Srbije]] pobedom od 5:0 nad Rumunijom obezbedila prvo mesto u grupi i direktan plasman na Svetsko prvenstvo [[svjetski kup FIFA 2010|u Južnoj Africi]] 2010. * [[15. 10.]] - [[Bosna i Hercegovina]] primljena u [[Vijeće Sigurnosti]] kao privremeni član; * 15. 10. - Zvaničnom početku gradnje [[Autocesta Bar-Boljare|Autoceste Bar-Boljare]] prisustvuju premijeri Srbije ([[Mirko Cvetković]]), Crne Gore ([[Milo Đukanović]]) i Hrvatske ([[Jadranka Kosor]]) (ništa od toga). * 15. 10. - Akcija "Balkanski ratnik" srpske [[BIA]] i američke [[DEA]]: na brodu blizu [[Urugvaj]]a zaplenjeno 2170&nbsp;kg [[kokain]]a, uhapšeni i srpski državljani. Za organizaciju pošiljke je osumnjičen [[Darko Šarić]]. Prazninu će popuniti Škaljarski klan iz Kotora (Kavački klan se odvaja 2014).<ref>[https://www.krik.rs/rat-balkanskog-podzemlja-ubistva-veze-u-policiji-i-u-vrhu-drzave/ Rat balkanskog podzemlja: Ubistva, veze u policiji i u vrhu države]. krik.rs 05.05.2020.</ref> * [[20. 10.]] - Poseta [[Dmitrij Medvedev|Dmitrija Medvedeva]] Beogradu. * [[21. 10.]] - U okolini [[Kraljevo|Kraljeva]] prva žrtva [[novi grip|novog gripa]] u Srbiji. * [[23. 10.]] - Petnaest kosovskih Albanaca se udavilo u [[Tisa|Tisi]], na granici Srbije i Mađarske; * 23. 10. - Završena gradnja [[Avalski toranj|Avalskog tornja]]. * [[24. 10.]] - Izbio požar u KBC "Dragiša Mišović" u Beogradu, velika materijalna šteta. * [[27. 10.]] - [[Biljana Plavšić]] puštena na slobodu posle odslužene 2/3 kazne. * [[31. 10.]] - U velikoj akciji policije Srbije (operacija "Morava"), u kojoj je učestvovalo oko 2000 policajaca, širom zemlje pohapšeno oko 500 narkodilera. === Novembar/Studeni === * [[1. 11.]] - [[Bill Clinton|Bil Klinton]] prisustvovao otkrivanju svog spomenika u [[Priština|Prištini]], u bulevaru nazvanom po njemu. * [[4. 11.]] - Premijeri Hrvatske i Slovenije [[Jadranka Kosor]] i [[Borut Pahor]] potpisali u Stokholmu arbitražni sporazum o rešavanju graničnog spora. * [[11. 11.]] - Ministar zdravlja Republike Srbije, [[Tomica Milosavljević]], proglasio epidemiju novog virusa [[AH1N1]] na teritoriji cele Srbije. * [[12. 11.]] - Penzionisani general [[Vojska Republike Srpske|VRS]] [[Dragomir Milošević]] pravosnažno osuđen na 29 godina zbog zločina nad civilima u [[Sarajevo|Sarajevu]] 1994-95. * [[15. 11.]] - Lokalni izbori na [[Kosovo|Kosovu]], vlada Srbije poziva Srbe da ne izlaze na izbore. [[Datoteka:Matematička gimnazija - Mathematical Gymnasium Belgrade - MGB - Patriarch Pavle - 4.jpg|thumb|200px|† [[Patrijarh srpski Pavle]]]] * [[19. 11.]] - Sahrani srpskog [[patrijarh srpski Pavle|patrijarha Pavla]] (umro [[15. 11.]], nakon čega je proglašeno tri dana žalosti) prisustvuje nekoliko stotina hiljada ljudi. * [[23. 11.]] - Svečano otvorena vojna baza "Jug" kod [[Bujanovac|Bujanovca]] u Srbiji. * [[24. 11.]] - [[Milorad Ulemek Legija|Milorad Ulemek]] i [[Zvezdan Jovanović]] pravosnažno osuđeni na po 40 godina zbog ubistva [[Zoran Đinđić|Zorana Đinđića]] 2003. * 24. 11. - [[Provala sigurnosti na državnoj večeri SAD 2009]], prilikom koje tri nepozvana gosta dolaze u [[Bijela kuća|Bijelu kuću]] na primanje u počast indijskog premijera [[Manmohan Singh|Manmohana Singha]] te se pred kamerama rukuju s predsjednikom Obamom. * [[25. 11.]] - Vlada [[Dubai]]a objavila odlaganje isplate dugovanja investicione kompanije "Dubai World", što izaziva potres na berzama. * 25. 11. - Glasači [[Sveti Vincent i Grenadini|Svetog Vincenta i Grenadina]] na referendumu odbacili prijedlog za uvođenje republike umjesto [[Monarhija Svetog Vincenta i Grenadina|monarhije]]. * [[27. 11.]] - Prvi izveštaj državne revizije o budžetu u Srbiji. * [[30. 11.]] - Skupština Srbije usvojila Statut AP [[Vojvodina|Vojvodine]] kao i prateći Zakon o prenosu nadležnosti. * 30. 11. - Denominacija [[severnokorejski von|severnokorejskog vona]] (skidanje dve nule), uz rok od svega sedam dana i ograničenu količinu novca koja se može promeniti, izaziva paniku u [[Demokratska Narodna Republika Koreja|Severnoj Koreji]]. * 30. 11. - Grčka vlada objavila da radi na ispravljanju "nedostatka kredibiliteta" na finansijskim tržištima. === Decembar/Prosinac === [[Datoteka:Msu-museum-contemporary-art-zagreb.jpg|mini|[[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu]] * [[1. 12.]] - {{flagicon|Evropa}} Stupio na snagu [[Lisabonski ugovor]]. * 1. 12. - Počela rasprava o zakonitosti proglašenja nezavisnosti [[Kosovo|Kosova]] pred [[Međunarodni sud pravde|Međunarodnim sudom pravde]] u Hagu. * 1. 12. - [[Herman Van Rompuy]] postao prvi trajni predsjednik [[Evropsko vijeće|Evropskog vijeća]]. * [[3. 12.]] - Prvi deo emisije "(Ne)moć države" u okviru serijala "Insajder" na TV [[B92]] o kriminalnim dosijeima navijačkih vođa - autorka [[Brankica Stanković]] zatim izložena pretnjama smrću. * 3. 12. - Vojni lider Gvineje [[Moussa Dadis Camara]] ranjen u pokušaju ubistva, nakon čega napušta zemlju. * [[4. 12.]] - Tjednik "[[Novosti (Hrvatska)|Novosti]]" Srpskog narodnog vijeća ulazi u javnu prodaju. * [[7. 12.]] - Evropska unija odblokirala primenu Prelaznog trgovinskog sporazuma sa Srbijom. * 7. 12. - U Kopenhagenu počela konferencija [[Ujedinjeni narodi|UN]] o klimi. * [[10. 12.]] - U Srbiji stupio na snagu novi Zakon o saobraćaju. * 10. 12. - U Grčkoj objavljeno da je dug zemlje dostigao 300 milijardi eura, najviše u modernoj istoriji (113% GDP-a, mada Eurozona dozvoljava samo 60%) - počinje degradiranje rejtinga. * [[12. 12.]] - Otvoren [[Muzej suvremene umjetnosti]] u Zagrebu. [[Datoteka:SchengenAgreement map.svg|thumb|180px|[[Schengenski sporazum|Šengen]]]] * [[13. 12.]] - Obnovljena železnička linija [[Beograd]]-[[Sarajevo]], prekinuta [[1992]]. * [[14. 12.]] - Skupština [[Vojvodina|Vojvodine]] proglasila novi [[statut Vojvodine|statut]]. * [[16. 12.]] - [[Nauru]] priznao [[Južna Osetija|Južnu Osetiju]], prethodnog dana i [[Abhazija|Abhaziju]], nakon što je u aprilu 2008. priznao Kosovo - prvi takav slučaj. * [[17. 12.]] - Reizbor sudija u Srbiji (deo reforme sudstva). * [[19. 12.]] - Ukinute vize za zemlje [[Schengenski sporazum|Šengenskog sporazuma]] građanima Srbije (sa izuzetkom Kosova i nosioca [plavog] pasoša SRJ), [[Makedonija|Makedonije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. * [[22. 12.]] - Presuđeno u slučaju [[Sejdić i Finci protiv Bosne i Hercegovine]]. * 22. 12. - Srbija u [[Stockholm|Stokholmu]] predala zahtev za kandidaturu u EU. * [[24. 12.]] - Papa [[Benedikt XVI]] srušen od strane mentalno nestabilne žene prilikom ponoćne mise u Rimu. * [[27. 12.]] - [[Datoteka:Coat of arms of Croatia.svg|20px]] Prvi krug [[Predsjednički izbori u Hrvatskoj 2009|predsjedničkih izbora]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], u drugi krug odlaze [[Ivo Josipović]] ([[Socijaldemokratska partija Hrvatske|SDP]]) i [[Milan Bandić]] (nezavisni). == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija: Rođeni 2008.}} == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija: Umrli 2008.}} === Januar/Siječanj === * [[4. 1.]] - [[Ivan Gubijan]], hrvatski atletičar (*[[1923]].) * [[9. 1.]] - [[Ljubica Sokić]], srpska slikarka (*[[1914]]). * [[12. 1.]] - Ranko Trbojević, arhitekta (* [[1927]]) * 12. 1. - Branko Savić, prvi fotoreporter Tanjuga (* [[1915]]) * [[14. 1.]] - [[Ricardo Montalbán]], meksički glumac (* [[1920]]) * 14. 1. - [[Dušan Džamonja]], hrvatski kipar (* [[1928]]) * 14. 1. - [[Petar Anđelović]], hrvatski franjevac, provincijal Bosne Srebrene (* [[1937]].) * [[16. 1.]]- [[Bogdan Tirnanić]], srpski novinar (*1941). * [[17. 1.]] - [[Tomislav Crnković]], hrvatski nogometaš (* [[1929]].) * [[20. 1.]] - [[Zvonimir Petričević]] Đimi, arhitekta i košarkaš-reprezentativac (* [[1940]]) * [[22. 1.]] - [[Zvonimir Skerl]], dirigent, pijanista, trombonista, kompozitor (* [[1934]]) * [[25. 1.]] - Đorđe Lazin, prof. Pravnog fakulteta u Beogradu (* [[1950]]) * [[26. 1.]] - [[Radoslav Radivojević]], reditelj, upravnik Pozorišta "Bora Stanković" u Vranju (* [[1943]]) * [[27. 1.]] - [[John Updike]], američki književnik (* [[1932]]) * 27. 1. - Dušan Ivković - Džigi Bau, bokser, urbana legenda (* [[1938]]) * [[29. 1.]] - [[Ivo Škarić]], hrvatski jezikoslovac (* [[1933]].) * 29. 1. - Aleksandar Veselinović, solista Beogradske opere (* [[1931]]) * [[30. 1.]] - Branimir Ristić, doajen srpske onkologije (* [[1933]]) === Februar/Veljača === * [[1. 2.]] - [[Ferdinand Radovan]], hrvatski operni pjevač (* [[1938]].) * [[3. 2.]] - Amfilohije Živković, arhimandrit manastira Jasenovac (* [[1971]]) * [[4. 2.]] - [[Novak Roganović]], srpski fudbaler (* [[1932]]) * [[5. 2.]] - Radisav Bata Gvozdenović, srpski sportski novinar (* [[1939]]) * [[6. 2.]] - [[James Whitmore]], američki glumac (*[[1921]]) * 6. 2. - [[Borislav Popović]], operski reditelj (* [[1931]]) * [[7. 2.]] - [[Zlatibor Petrović]], prof. Veterinarskog fak. u Beogradu, akademik (* [[1921]]) * [[8. 2.]] - [[Marian Cozma]], rumunjski rukometaš (* [[1982]].) * [[9. 2.]] - [[Milan Antić]], profesor i dekan Mašinskog fak. u Bg. (* [[1924]]) * [[10. 2.]] - [[Gavra Mačejin]], prvi gensek. Šahovskog saveza Jugoslavije (* [[1918]]) * [[12. 2.]] - [[Mirko Bulović]], srpski glumac (*[[1930]]) * [[22. 2.]] - [[Milutin Čolić]], jedan od osnivača [[FEST]]-a (*[[1919]]) * 22. 2. - [[Milan Brujić]], književnik, novinar, scenarista (* [[1937]]) * [[25. 2.]] - [[Philip Jose Farmer]], američki SF pisac (*1918.) * [[26. 2.]] - [[Đuro Damjanović]], književnik (* [[1945]]) * [[27. 2.]] - [[Slobodan Habić]], kompozitor, muz. pisac, ured. Redakcije ozbiljne muzike RTV Bg. (* [[1922]]) === Mart/Ožujak === * [[2. 3.]] - [[Joao Bernardo Vieira]], predsjednik Gvineje Bisao (*1939.) * [[5. 3.]] - [[Mile Stanković]], pozorišni glumac (* [[1950]]) * [[7. 3.]] - [[Jelica Bjeli]]-Hadžić, glumica (* [[1922]]) * [[8. 3.]] - [[Mara Janković]], pop i džez pevačica (* [[1926]]) * [[11. 3.]] - [[Senad Beganović]], fudbaler (* [[1961]]) * [[15. 3.]] - [[Ron Silver]], američki glumac i politički aktivist (*1946.) * 15. 3. - [[Egon Fekete]], srpski lingvista (* [[1931]]) * [[16. 3.]] - [[Boris Mutić]], hrvatski sportski novinar (*1939.) * [[18. 3.]] - [[Natasha Richardson]], engleska glumica (*1963.) * [[20. 3.]] - [[Vladimir Savčić Čobi]], srpski muzičar (*1948) * [[28. 3.]] - [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar (* [[1943]]) * 28. 3. - [[Aleksandar Dolgij]], arhitekta i majstor umetničke fotografije (* [[1931]]) * [[29. 3.]] - [[Petar Birčanin]], motociklista, petostruki državni prvak (* [[1987]]) * [[31. 3.]] - [[Boško Karanović]], slikar i grafičar, utemeljivač moderne srpske grafike (* [[1924]]) === April/Travanj === * [[1. 4.]] - [[Nedeljko Deretić]], fotoreporter Tanjuga (* [[1950]]) * [[6. 4.]] - [[Petar Marinković]], bivši gen. sekretar Teniskog saveza Jugoslavije (* 1939) * [[7. 4.]] - [[Irena Grickat-Radulović]], leksikograf, srpski akademik (* [[1922]]) * [[11. 4.]] - Vukosava Đurić, internista-kardiolog, utemeljivač beogradske kardiološke škole (* 1920) * [[15. 4.]] - [[Radivoje Grbić]], specijalista interne medicine, dekan Medicinskog fakulteta BU (* [[1935]]) * [[17. 4.]] - Branislav Živković, novinar i urednik novosadskog "Dnevnika" * 17. 4. - [[Jane Bahtijarević]], bokser niškog "Radničkog", reprezentativac (* [[1946]]) * [[19. 4.]] - [[J. G. Ballard]], književnik (* [[1930]]) * [[22. 4.]] - [[Jack Cardiff]], kinematograf i režiser (* [[1914]]) * [[23. 4.]] - [[Vera Crnobori]], novinarka (* [[1925]]) === Maj/Svibanj === * [[6. 5.]] - [[Leon Davičo]], novinar, osnivač i gl. urednik Politike Ekspres, službenik UNESCO, UNICEF i UNHCR (* [[1926]]) * [[12. 5.]] - [[Mladen Srbinović]], srpski slikar, akademik (* [[1925]]) * [[14. 5.]] - [[Aleksandar Fotez]], TV reditelj (* [[1951]]) * 14. 5. - Rajko Ruvidić, prof. Medicinskog fakulteta u Bg. (* [[1920]]) * [[15. 5.]] - Bojan Selimović, novinar i direktor Studija B (* [[1946]]) * [[26. 5.]] - [[Danijel Marušić]], hrvatski redatelj (* [[1931]].) === Jun/Lipanj === * [[1. 6.]] - [[Dmitar Šegrt]], srpski političar i privrednik (* [[1953]]) * [[3. 6.]] - [[David Carradine]], glumac (* [[1936]]) * [[5. 6.]] - [[Branislav Kovačević]], istoričar i akademik (*[[1933]]) * [[6. 6.]] - [[Zoran Purešević]], novinar (* [[1958]]) * [[8. 6.]] - [[Omar Bongo]], predsednik Gabona od 1967. (*[[1935]]) * [[9. 6.]] - [[Zvonimir Berković]], hrvatski filmski scenarist i redatelj, dramaturg, kritičar i esejist (* [[1928]].) * 9. 6. - [[Srdan Kovačević]], crnogorski akademski vajar (*[[1933]]) * [[14. 6.]] - [[Dragoš Ivanović]], novinar (*[[1928]]) * [[15. 6.]] - [[Vladimir Bebić]], hrvatski političar (*1946.) * [[17. 6.]] - [[Ralf Dahrendorf]], sociolog, politikolog (* [[1929]]) * [[19. 6.]] - [[Dalibor Brozović]], hrvatski akademik, jezikoslovac, političar (* [[1927]].) * [[24. 6.]] - [[Olja Ivanjicki]], srpska slikarka (*1931) * [[25. 6.]] - [[Farrah Fawcett]], američka glumica (* [[1947]].) * 25. 6. - [[Michael Jackson]], američki pop pjevač (*1958.) * 25. 6. - [[Yasmine (pevačica)|Yasmine]], belgijska pevačica (* [[1972]]) === Jul/Srpanj === * [[1. 7.]] - [[Karl Malden]], američki glumac (* [[1912]]) * [[6. 7.]] - [[Robert McNamara]], bivši sekretar odbrane SAD (* [[1916]]) * [[10. 7.]] - [[Jovan Ervačinović]], vajar (* [[1929]]) * [[12. 7.]] - [[Darko Glavan]], hrvatski povjesničar umjetnosti, glazbeni kritičar (* [[1951]]) * [[14. 7.]] - [[Dagmar Stojanović Videnović]], slikar i scenograf (* [[1943]]) * [[16. 7.]] - [[Andrija Mikeš]], sarajevski onkolog (* [[1918]]) * [[17. 7.]] - [[Walter Cronkite]], američki novinar i TV-voditelj (*[[1916]]) * 17. 7. - [[Leszek Kołakowski]], filozof (* [[1927]]) * [[20. 7.]] - [[Petar Šobajić]], filmski producent (* [[1924]]) * 20. 7. - [[Jovan Milošević]], maš. inženjer, gen. dir. RTB Bor, pred. opštine (* [[1931]]) * [[21. 7.]] - [[Dušan Kvapil]], lektor i prof. Filol. fak. u Bg. (* [[1934]]) * [[23. 7.]] - [[Pavle Todorović]], dir. Gradskog zavoda za javno zdravlje u Bg. (* [[1939]]) * [[26. 7.]] - [[Vladimir Puhalo]], hrvatski glumac (* [[1947]].) * [[31. 7.]] - [[Bobby Robson]], engleski nogometaš i trener (* [[1933]]) === Avgust/Kolovoz === * [[1. 8.]] - [[Borka Vučić]], srpska bankarka (* [[1926]]) * 1. 8. - [[Corazon Aquino]], bivša predsjednica Filipina (* [[1933]]) * [[6. 8.]] - [[Savka Dabčević-Kučar]], hrvatska političarka i ekonomistica (* [[1923]]) * [[7. 8.]] - [[Danko Popović]], srpski književnik (* [[1928]]) * [[13. 8.]] - [[Kosta Kilibarda]], crnogorski vajar (* [[1942]]) * 13. 8. - [[Les Paul]], muzički pronalazač (* [[1915]]) * [[16. 8.]] - [[Celestin Sardelić]], hrvatski političar (* [[1944]]) * [[22. 8.]] - [[Ratko Nikić]], novinar i urednik Radio Beograda (* [[1948]]) * [[25. 8.]] - [[Ted Kennedy]], američki političar (* [[1932]]) * [[26. 8.]] - [[Aleksandar Jovanović]], arheolog, profesor FF u Bg. (* [[1947]]) === Septembar/Rujan === * [[5. 9.]] - [[Vuk Pavlović]], scenarista, dramaturg (* [[1970]]) * [[6. 9.]] - [[Vanja Drach]], hrvatski glumac (* [[1932]]) * 6. 9. - [[Nada Iveljić]], hrvatska književnica (* [[1931]]) * [[8. 9.]] - [[Mike Bongiorno]], italijanski TV-voditelj (* [[1924]]) * [[9. 9.]] - [[Miroslav Sukdolak]], filmski i TV snimatelj (* [[1930]]) * [[12. 9.]] - [[Živorad Lazić]], novinar, književnik i scenarista (* [[1933]]) * 12. 9. - [[Norman Borlaug]], američki agronom, pokretač "Zelene revolucije" i dobitnik Nobelove nagrade za mir (* [[1914]]) * [[14. 9.]] - [[Patrick Swayze]], američki glumac (*[[1952]]) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Sekulić]], književnik (* [[1937]]) * [[18. 9.]] - [[Jelena Ječmenica]], operska pevačica (* [[1928]]) * 18. 9. - [[Irving Kristol]], "kum neokonzervativizma" (* [[1920]]) * [[19. 9.]] - [[Dušan Kanazir]], lekar, biolog, akademik (* [[1921]]) * 19. 9. - [[Kapitalina Erić]], glumica (* [[1919]]) * [[20. 9.]] - [[Dejan Krstović]], pozorišni reditelj (* [[1965]]) * 22.9.- Mladen Pavković, hrvatski novinar i publicist (*1951) * [[23. 9.]] - [[Ertuğrul Osman]], 43. glava Osmanove kuće (* [[1912]]) * [[29. 9.]] - [[Pavel Popovič]], kosmonaut (* [[1930]]) === Oktobar/Listopad === * [[5. 10.]] - [[Izrailj Geljfand]], matematičar (* [[1913]]) * [[13. 10.]] - [[Ivan Đuranec]], hrvatski rukometaš (* [[1942]].) * 13. 10. - [[Konstantin Babić]], srpski kompozitor (* [[1927]]) * [[21. 10.]] - [[Bogdan Kršić]], slikar, grafičar, profesor FPU u Bg. (* [[1932]]) * 21. 10. - [[Ženi Lebl]] (Jovanka Lebl), novinarka, književnica, istoričarka (* [[1927]]) * 21. 10. - [[Ivan Radojičić]], urednik i voditelj Beograda 202 (* [[1970]]) * [[30. 10.]] - [[Claude Lévi-Strauss]], antropolog (* [[1908]]) === Novembar/Studeni === * [[2. 11.]] - [[Dušan Beleslin]], direktor Instituta za farmakologiju u Bg. (* 1931) * [[8. 11.]] - [[Vitalij Ginzburg]], fizičar nobelovac (* [[1916]]) * [[10. 11.]] - [[Robert Enke]], njemački nogometaš (* [[1977]].) * 10. 11. - [[Dušan Dančuo]], pevač starogradske muzike (* [[1922]]) * 10. 11. - [[Slobodan Momčilović]] Moča, doajen sportskog novinarstva (* [[1944]]) * [[11. 11.]] - [[Novica Urošević]], folk kompozitor, aranžer, producent (* [[1945]]) * [[13. 11.]] - [[Ljubica Vrsajkov]]-Sivčev, operska pevačica, primadona Bg. opere (* 1926) * [[14. 11.]] - [[Sima Ćirković]], srpski istoričar (* [[1929]]) * [[15. 11.]] - [[Patrijarh srpski Pavle|Patrijarh Pavle]], poglavar [[Srpska pravoslavna crkva|Srpske pravoslavne crkve]] (* [[1914]].) * [[21. 11.]] - Kosara [[Kosa Bokšan]] - Omčikus, srpska slikarka (* [[1925]]) * [[23. 11.]] - [[Vedran Šamanović]], hrvatski snimatelj, redatelj i fotograf (* [[1968]].) * [[25. 11.]] - [[Josip Gucmirtl]], hrvatski nogometaš (* 1942) * [[28. 11.]] - [[Vujica Rešin Tucić]], književnik, urednik, dramaturg (* [[1941]]) * 28. 11. - [[Milan Bulajić]], diplomata, publicista, osnivač Muzeja žrtava genocida (* [[1928]]) * [[29. 11.]] - [[Dragomir Brajković]], književnik, novinar (* [[1947]]) * [[30. 11.]] - [[Milorad Pavić]], srpski pisac (* [[1929]].) * 30. 11. - [[Milan Babić (pevač)|Milan Babić]], srpski pevač narodne muzike (* [[1944]]) === Decembar/Prosinac === * [[2. 12.]] - [[Vjekoslav Šutej]], hrvatski dirigent (* [[1951]].) * 2. 12. - [[Nenad Žilić]], slikar (* [[1957]]) * 2. 12. - [[Pavle Stefanović]], pevač narodne muzike (* [[1925]]) * [[5. 12.]] - [[Gordana Bogojević Kovačević]], srpska košarkašica (* [[1974]]) * [[14. 12.]] - [[Miodrag Jovanović (fudbaler)|Miodrag Jovanović]] - Minda, srpski fudbaler (* [[1922]]) * 14. 12. - [[Milka Lukić]], srpska glumica (* [[1936]]) * [[16. 12.]] - [[Jegor Gajdar]], ruski političar i ekonomista (* [[1956]]) * [[17. 12.]] - [[Jovan Sekulić]], istoričar, osnivač Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda (* [[1921]]) * 17. 12. - [[Dušan Jakšić]], glumac i pevač (* [[1927]]) * [[18. 12.]] - [[Oskar Danon]], jugoslovenski dirigent i kompozitor (*[[1913]]) * [[20. 12.]] - [[Brittany Murphy]], američka glumica (* [[1977]]) * [[25. 12.]] - [[Radovan Ivšić]], hrvatski pjesnik, pisac, dramatik, prevoditelj, esejist i nadrealist (* [[1921]].) * [[31. 12.]] - [[Radomir Vučić]], koreograf, prvak i direktor Baleta N.P. u Beogradu (* [[1948]]) == Nobelove nagrade == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Charles K. Kao]] (revolucionarna dostignuća u vezi prenosa svetlosti u [[Optičko vlakno|vlaknima]] radi [[Fiberoptička komunikacija|fiberoptičke komunikacije]]), [[Willard S. Boyle]] i [[George E. Smith]] (pronalazak [[CCD senzor]]a) * [[nobelova nagrada za hemiju|'''Kemija''']]: [[Venkatraman Ramakrishnan]], [[Thomas A. Steitz]] i [[Ada E. Yonath]] (proučavanje strukture i funkcije [[ribozom]]a) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Elizabeth H. Blackburn]], [[Carolyn W. Greider]] i [[Jack W. Szostak]] (otkriće kako [[Telomera|telomeri]] i enzim [[telomeraza]] štite [[hromozom]]e) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Herta Müller]] (koncetracijom poezije i otvorenošću proze prikazuje pejzaž obespravljenih) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Barack Obama]] (vanredni napori za ojačanje međunarodne diplomatije i saradnje među narodima) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Elinor Ostrom]] (analiza ekonomske uprave, naročito zajedničkih dobara [[:en:Common-pool resource|CPR]]) i [[Oliver E. Williamson]] (analiza ekonomske uprave, naročito [[Teorija firme|granica firme]]) == Vidi takođe: == [[Popis godina|Godišnji kalendar]] == Reference == {{reference}} === Literatura === * [http://www.arhiv.rs/img/hd/2009.html Hronologija događaja 2009] (Srbija), Medijski arhiv Ebart {{commonscat|2009}} [[Kategorija:2009.]] m55icw3yfy6i8a4osfsjvmejkovbm9w Samarkand 0 63491 42652773 42412597 2026-07-10T13:53:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652773 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime = Samarkand | ime_genitiv =Samarkanda | izvorno_ime =<small>Samarqand / Самарқанд</small> | slika_panorama = Mosque Bibi Khanum (5).JPG | veličina_slike = 250px | opis_slike = Bibi-Hanum | slika_grb =Samarkand city coa.jpg | slika_grb_veličina =90px | slika_karta =O`zbekiston bo`linish sam.png | veličina_karte =250px | opis_karte =Položaj Samarkanda u Uzbekistanu | nadimak = | geslo = | širina-stupnjevi = 39 | širina-minute = 39.15 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 66 | dužina-minute = 57.35 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Uzbekistan}} | lokacija1_ime =[[Vilajet]] | lokacija1_info =[[Samarkand (vilajet)|Samarkand]] | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =Načelnik oblasti | ime_vođe =Lama Mi'mar | stranka_vođe = | titula_vođe1 = | površina_bilješke = | površina_uža = 190 km<sup>2</sup> | površina_šira = | visina = 702 m | stanovništvo_godina = 2008. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = 353.347 | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_šire = 507.570 | vremenska_zona = EET (UTC+4) | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = EEST (UTC+5) | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 1401xx | pozivni_broj = (+998) 662 | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.samarqand.uz www.samarqand.uz] }} '''Samarkand''' ([[uzbečki jezik|uzbečki]]: ''Samarqand'', [[Tadžički jezik|tadžički]]: ''Самарқанд'', [[perzijski]]: سمرقند, preko [[Iranski jezici|sogdijskog]] što znači "utvrđeni grad" ili "polje šećera") je grad u istoimenoj pokrajini ([[vilajet]]u) u središnjem [[Uzbekistan]]u s 362.000 stanovnika, što ga čini drugim po broju stanovnika u državi. Grad leži u dolini [[Zeravšan]], uz željezničku prugu [[Krasnovodsk]]-[[Taškent]]. Grad se nekada nalazio točno na pola [[Put svile|Puta svile]], između Kine i Zapada, te je u [[srednji vijek|srednjem vijeku]] postao središte [[islamska umjetnost|islamske kulture]] i znanosti. od 14. vijeka je bio prijestolnicom [[Mongolsko Carstvo|Mongolskog Carstva]] [[Timur Veliki|Timura Velikog]] i u njemu se nalaze brojne građevine iz tog vrmena kao što su Timurov mauzolej [[Gur Emir]] i džamija [[Bibi Hanum]] u starom dijelu grada (Registan). Zbog toga je upisan na na [[UNESCO]]-v [[popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji]] 2001. godine. Od gospodarstva grada ističe se prehrambena, kožna industrija, proizvodnja [[traktor]]a, automobilskih dijelova, obuće i [[cigareta]]. Važno prometno čvorište i trgovačko središte poljoprivredne okolice (osobito za rižu, pamuk i svilu). U gradu se pored dobro očuvanog Starog grada s [[džamija]]ma, [[medresa]]ma i [[mauzolej]]ima, nalazi i [[Državni univerzitet u Samarkandu|Sveučilište u Samarkandu]], [[Uzbeci|uzbečko]] i [[Rusi|rusko]] kazalište te muzej uzbečke kulture i umjetnosti. [[Datoteka:Registan square2014.JPG|mini|lijevo|Registan u Samarkandu]] == Historija == [[Datoteka:Storks samarkand.jpg|mini|lijevo|Ulugbegova medresa oko [[1912.]] (autor fotografije [[Sergej Mihajlovič Prokudin-Gorski|S. M. Prokudin-Gorski]])]] [[Datoteka:Mausoleum of Amir Temur (1).JPG|mini|lijevo|Timurov mauzolej [[Gur Emir]]]] U razdoblju vladavine [[Iran|perzijske]] dinastije [[Ahemenidi|Ahemenida]] Samarkand je bio glavni grad pokrajine [[Sogdijana|Sogdijane]]. Nakon osvajanja [[Aleksandar Makedonski|Aleksandra Makedonskog]] ([[329. pne.]]) ulazi u sastav [[Grčko-baktrijsko Kraljevstvo|grčko-baktrijske države]]. U 4. vijeku postaje [[Turci|turski]] [[kaganat]], a [[Arapi]] ga zauzimaju [[712.]] godine. Od 6. do 13. vijeka grad je bio veći i bogatiji od suvremenog Samarkanda. Za vladavine [[Abasidi|Abasida]], stanovnici grada su od dvojice Kineza, koji su bili zarobljeni 751. godine, otkrili tajnu pravljenja [[papir]]a. Tako je prva tvornica papira u islamskom svijetu osnovana u Samarkandu. Otkriće se otuda raširilo po islamskom svijetu, te dalje u Evropu, što kroz [[Španija|Španiju]], što preko [[križari|križara]]. U 9. i 10. vijeku njime vladaju [[Samanidi]], potom [[Gaznavidi]], a u 11. vijeku [[Karahanidi]] i [[Seldžuci]]. U to vrijeme Samarkand je bio važno trgovačko i prometno raskrižje, te jedno od važnijih centara iranske i islamske kulture. Godine [[1220.]] osvaja ga [[Džingis-kan]], a nakon osvajanja [[Timur Veliki|Timura Lenka]] ([[1370.]]) postaje prijestolnicom [[Timuridska Monarhija|Timuridske Monarhije]] koja se rasprostirala od današnje Indije do Turske. Tokom 35 godina njegove vlasti dovodio je umjetnike i obrtnike iz svih zemalja koje bi osvojio. Bio je cijenjen kao mudar i darežljiv vladar, a Samarkand je rastao. Timur je sebi u Samarkandu podigao [[mauzolej]] Gur Emir. Timurov unuk [[Ulugbeg]] vladao je 40 godina, tokom kojih je poticao razvoj znanosti. Stvorio je visoku školu koja je okupljala najbolje astronome i matematičare, a naredio je i gradnju [[opservatorij]] koji je imao ogroman, ali izuzetno precizan mramorni sekstant s lukom duljine 63 metra. Oko 1500. Samarkandom su zavladali [[Uzbeci]], a središte kaganata premješteno je u [[Buhara|Buharu]]. Samarkand je počeo propadati, a poslije napada iranskog vojskovođe [[Nader-šah]]a, napušten je u 18. vijeku. God. [[1868.]] počinju ga osvajati [[Rusi]]. Za ruske vladavine (od [[1871.]]) izgrađene su brojne gradske kuće i parkovi, a grad je bio središte ruskog [[Tatarstan]]a. Dobio je na značaju kada je novoizgrađena transkaspijska željeznica dosegla Samarkand 1888. godine. Od [[1924.]] do [[1930.]] godine, Samarkand je bio glavni grad [[SSSR|sovjetskog]] [[Uzbekistan]]a. == Znamenitosti == {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Samarkand - raskrižje kultura |slika = Mosque Bibi Khanum (2).JPG |godina = [[2001.]] <small>(25. zasjedanje)</small> |vrst baštine = Kulturno dobro |mjerilo = i, ii, iv |ugroženost = ne |poveznica = http://whc.unesco.org/en/list/603 |država = [[Uzbekistan]] }} * '''Registan''', središte [[Srednji vijek|srednjovjekovnog]] Samarkanda, se sastoji od tri velike [[medresa|medrese]]: ** Ulugbegova [[medresa]], koju je osnovao [[Ulugbeg]] [[1420.]] godine, ima [[mozaik]]e s [[astronomija|astronomskim]] temama. Oko 100 studenata je tu učilo astronomiju, [[filozofija|filozofiju]] i [[teologija|teologiju]]. ** Šerdar medresa, koju je [[1636.]] godine završio šajbanidski [[emir]] preko puta Ulugbegove, bila je njezina zrcalna kopija ** Tla-kari medresa, koja je završena [[1660.]] godine, ima zlatne dekoracije. * '''Ulugbegov opservatorij''' je izgrađen 1420. godine i imao je najveći [[sekstant]], koji je ikada izgrađen, a čiji luk je imao 63 metra. Cilj je bio da se zvijezde mjere s najvećom preciznošću. Njegovi ostaci su iskopani 1908. god. * '''Bibi-Hanum džamija''' (slika desno) je nazvana po ženi Timura Lenka jer se vjeruje kako ju je ona dala izgraditi. Ona je jedna od najvećih građevina Samarkanda, a samo njena glavna vrata imaju 35 metara visine. Srušena je u potresu 1897. godine, nakon čega je rekonstruirana. * '''Šah-e Zinda''' je mauzolejski kompleks osnovan u 15. vijeku kao grobnica Kusam ibn Abasa ([[Muhamed]]ovog rođaka), koji je donjeo [[islam]] u Samarkand. Tu se nalaze i grobovi šire obitelji Timur Lenka i Ulugbega. == Zanimljivosti == Kako bi slavio sebe i nakon smrti, Timur je u Samarkandu dao izgraditi divovski [[mauzolej]] Gur-e-Amir (Prinčev grob prvobitno podignut za njegova najdražeg unuka). Glavni dio preostalog dijela palače ima 110 m visoku [[zlato|zlatnu]] kupolu u obliku [[dinja|dinje]] koja se nalazi na vrhu građevine u obliku [[bubanj|bubnja]]. Pravokutni glavni portal u unutarnje dvorište visok je oko 12 m. Njega je za Timura izradio slavni [[isfahan]]ski graditelj Ibn Mahmud. Iznad luka vrata, ukrasnim pločicama je ispisano: "Sretan je onaj koji napusti svijet prije nego što svijet bez njega ne može". Timur je umro iznenada [[1405.]] godine izvan Samarkanda u logoru iz kojega je taj šezdesetdevetogodišnjak namjeravao zauzeti [[Kina|Kinu]]. Njegovi sljedbenici odnijeli su njegovo tijelo natrag u Samarkand gdje je bilo izloženo u mauzoleju Gur-e-Amir, a natpisu su dodane riječi da će svako uznemiravanje njegova počivališta biti osvećeno ljutim ratom. Sovjetski arheolozi prvi su pokušali istražiti taj grob [[1941.]] godine kad su pronašli ostatke čovjeka čije su obje noge bile osakaćene čvrstim okvirom i mongolskom lubanjom i crvenom bradom. Za nekoliko tjedana [[Treći Reich|Njemačka]] je bila u ratu sa [[SSSR|Sovjetskim Savezom]].<ref>Najljepša mjesta na svijetu, LEO COMMERCE, Rijeka-Zagreb 2009., str. 190.</ref> == Galerija == <gallery> Datoteka:Ensemble Shakhi Zinda (2).JPG<center>Mauzoleji Šahi Zinda Datoteka:Mausoleum of Amir Temur (5).JPG|<center>Gur Emir noću Datoteka:Mausoleum Bibi Khanum (1).JPG|<center>Džamija Bibi-Hanum Datoteka:Observatie Ulugbek sextant input.JPG|<center>Ulugbegov opservatorij Datoteka:Gorskii_04439u.jpg|<center>Polja kod Samarkanda između 1905. i 1915. Datoteka:Gorskii_03948u.jpg|<center>Tržnica tkaninama u Samarkandu, prije 1915. Datoteka:Gorskii_03978u.jpg|<center>Mauzoleji Šah-e Zinda </gallery> == Bratimljeni gradovi == Samarkand ima ugovore o partnerstvu sa sljedećim gradovima: {| cellpadding="10" |- valign="top" | * {{flagicon|AFG}} [[Balkh]], [[Afganistan]] * {{flagicon|UZB}} [[Buhara]], [[Uzbekistan]] * {{flagicon|PER}} [[Cuzco]], [[Peru]] * {{flagicon|TADŽ}} [[Hučand]], [[Tadžikistan]] * {{flagicon|TUR}} [[Istanbul]], [[Turska]] * {{flagicon|TUR}} [[Izmir]], [[Turska]] || * {{flagicon|TUN}} [[Kairuan]], [[Tunis]] * {{flagicon|PAK}} [[Lahore]], [[Pakistan]] * {{flagicon|UKR}} [[Lavov]], [[Ukrajina]] * {{flagicon|TKM}} [[Merv]], [[Turkmenistan]] * {{flagicon|IRN}} [[Nišapur]], [[Iran]] |} == Povezano == * [[Šahrisabz]] == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Samarkand}} * [http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/08/B6ADDC28-DC4E-4ECB-927A-F99E247FF8A7.html Svečanost 2,750 godina Timurovog glavnog grada Samarkanda.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508201845/http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/08/B6ADDC28-DC4E-4ECB-927A-F99E247FF8A7.html |date=2008-05-08 }} * [http://www.iranica.com/newsite/articles/sup/Samarqand.html Historija Samarkanda (University's Encyclopedia Iranica).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311131202/http://www.iranica.com/newsite/articles/sup/Samarqand.html |date=2007-03-11 }} * [http://www.virtualtravel.ru/user/3778/index.phtml?wid=622&tips=12 Samarkand na modernim i starim fotografijama.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927190450/http://www.virtualtravel.ru/user/3778/index.phtml?wid=622&tips=12 |date=2007-09-27 }} {{Iranska arhitektura}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Uzbekistanu]] [[Kategorija:Drevni iranski gradovi]] [[Kategorija:Gradovi na Putu svile]] [[Kategorija:Svjetska baština u Uzbekistanu]] 65ux9e03m2jse4jiaxhe716iapu58jc Swat (Pakistan) 0 63544 42653031 42558367 2026-07-11T11:03:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653031 wikitext text/x-wiki {{slično|dolini Swat i distriktu u Pakistanu|rijeku Swat|Swat (rijeka)|bivšu kneževina|Swat (kneževina)|ostale upotrebe|Swat}} {{Coord|35|23|N|72|11|E|display=title|region:PK_type:city_source:GNS-enwiki}} {{Infobox Pakistan district |district = Distrikt Swat |province = Sjeverozapadna granična provincija |area = 5.337 |population = 1,257.602 |capital = [[Saidu Sharif]] |pop_year = 1998 |density = 236 |caption = Položaj distrikta Swat (označet žuto) u [[North-West Frontier Province|Sjeverozapadnoj graničnoj provinciji]] Pakistana. |region = [[North-West Frontier Province|Sjeverozapadna granična provincija]] |established = |nazim = Jamal Nasir Khan ([[Pakistan Muslim League|PML]]) |naib_nazim = |seats = |tehsils = |languages = [[Paštunski jezil|Pakhto]] |website = www.nwfp.gov.pk |map = Pakistan - Khyber Pakhtunkhwa - Swat.svg }} '''Swat''' ([[Pakhto jezik|Pakhto]]: '''سوات''') je dolina i upravni [[Distrikti Pakistana|distrikt]] u [[North-West Frontier Province|Sjeverozapadnoj graničnoj provinciji]] (NWFP) [[Pakistan]]a smještena 160&nbsp;km/100 milja od glavnog grada [[Islamabad]]a. Predstavlja gornji dio doline [[Swat (rijeka)|rijeke Swat]] koja izvire u gorju [[Hindukuš]]. Glavni grad Swata je[[Saidu Sharif]], ali je najveći grad distrikta [[Mingora]].<ref name=afp1128>[https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5jZ4MUOze82QJmr6Lv7C3sbmc-K1w]"Pakistan troops seize radical cleric's base: officials", Agence France Presse article, [[November 28]], [[2007]], accessed same day</ref> Bio je [[Kneževina (Indija)|kneževina]] (v. [[Swat (kneževina)]]) u NWFP prije nego što je ukinuta 1969. S visokim planinama, zelenim livadama i čistim jezerima je postao poznat kao mjesto velike prirodne ljepote, te postao popularno turističko odredište poznato pod nadimkom "[[Švicarska]] Pakistana".<ref>[http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,518962,00.html In the Realm of Mullah Fazlullah]</ref>. U decembru [[2008]]. su ga zauzeli [[taliban]]ski pobunjenici i nakon toga je prestalo biti sigurno za turiste. Vođa islamističkih militanata [[Maulana Fazlullah]] i njegova grupa [[Tehreek-e-Nafaz-e-Shariat-e-Mohammadi]] su zabranili obrazovanje djevojčicama i spalili "više od 170 škola ... zajedno s drugim vladinim zgradama."<ref name="ReferenceA">''The News'', Pakistan, January 21, 2009</ref> Krajem maja 2009. je pakistanska vlada započela vojnu ofanzivu s ciljem da povrati vlast u toj oblasti. == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Swat Valley}} * [http://www.swatvalley.com Swatvalley.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190501123806/http://www.swatvalley.com/ |date=2019-05-01 }} * [http://www.valleyswat.net Valley Swat Site] * [http://www.swatvalley.org Swat Under the Reign of Terror( News blog)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809202312/http://swatvalley.org/ |date=2018-08-09 }} * [http://www.swatnews.tk Everything related to Swat Vally] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180810064442/http://swatnews.tk/ |date=2018-08-10 }} * [http://www.eps-swat.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230113353/http://www.eps-swat.org/ |date=2019-12-30 }} * [https://web.archive.org/web/20020620193223/http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/s/swat.html Details on the ruling family of Swat] * [http://www.syfswat.org Swat Youth Front] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190523175234/http://www.syfswat.org/ |date=2019-05-23 }} - NGO * [http://www.dharmafellowship.org/library/essays/uddiyana.htm Uddiyana Until the Eighth Century: A Short Historical Overview -The Dharma Fellowship of his holiness Gyalwa Karmapa ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171006181031/http://www.dharmafellowship.org/library/essays/uddiyana.htm |date=2017-10-06 }} * [http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=83105 Origins of the violence in Swat Valley - [[IRIN]] news] * [http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=82864 Timeline on Swat Valley turbulence - [[IRIN]] news] * [http://www.rfi.fr/anglais/actu/articles/112/article_3617.asp Interview with Taliban spokesperson [[Muslim Khan]], Radio France Internationale in English, April 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525040307/http://www.rfi.fr/anglais/actu/articles/112/article_3617.asp |date=2009-05-25 }} * [http://www.myurdunews.com/?display_news=1460 Swat Operation]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://news.bbc.co.uk/today/hi/today/newsid_8041000/8041418.stm * [http://www.chowrangi.com/swat-crisis-internally-displaced-persons-idps-in-pakistan-need-our-help/ Resource page listing contacts for relief and support activities for IDPs of Swat] * [http://www.redcross.org.uk/PakistanAppeal British Red Cross Pakistan Crisis Appeal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901001006/http://www.redcross.org.uk/pakistanappeal |date=2010-09-01 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Administrativna podjela Pakistana]] [[Kategorija:Doline u Pakistanu]] p89mrbmcu4ctsyr8ia44ov62ap8ddtc Sima Marković 0 69369 42652883 42644600 2026-07-10T21:56:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652883 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=SIMA MARKOVIĆ | slika = Sima Markovic.jpg | opis_slike=Sima Marković | datum_rođenja =[[8. novembar]] [[1888]]. | mesto_rođenja =[[Kragujevac]] | država_rođenja =<br />{{zas|Srbija|1882}} [[Kraljevina Srbija]] | datum_smrti =[[19. april]] [[1939]]. ('''51''' god.) | mesto_smrti =[[Moskva]], [[Ruska Sovjetska Federativna Socijalistička Republika|Ruska SFSR]] | država_smrti =<br />{{zas|SSSR}} [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]] |profesija=matematičar |KPJ=[[1920]]. }} '''dr. Sima Marković''' ([[1888]]-[[1939]]) bio je [[Srbija|srpski]] [[matematičar]], filozof i političar, poznat kao jedan od osnivača i prvih vođa [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]]. Sima Marković je bio doktor matematičnih nauka<ref name="Elietz">[http://www.mladina.si/43878/razkrita-titova-moskovska-skrivnost/ Razkrita Titova moskovska skrivnost]</ref> i univerzitetski profesor.<ref name="Požar-Marković name=Požar-Marković">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 154-166), Beograd, 1989.</ref> Napisao je više dela iz oblasti matematike, filozofije, fizike i politike. Bio je aktivista [[Srpska socijaldemokratska partija|Srpske socijaldemokratske partije]] u [[Kraljevina Srbija|Kraljevini Srbiji]], a od [[Kongres ujedinjenja|ujedinjenja levice]] [[1919]]. godine član KPJ.<ref name="automatski generisano2">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:278118-Drakonski-sud-partije Drakonski sud partije | Ostali članci | Novosti.rs<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Bio je najistaknutiji predstavnik desne frakcije u partijskom rukovodstvu. Zalagao se za očuvanje i reformu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] u republiku, nasuprot tadašnjem stavu Kominterne. Ubijen je u [[Velika čistka|Staljinovim čistkama]] [[1939]]. godine. Rehabilitovan je [[10. 6.]] [[1958]]. godine odlukom Vrhovnog suda SSSR-a. == Biografija == Rođen je [[8. 11.]] [[1888]]. godine u [[Kragujevac|Kragujevcu]] u Kraljevini Srbiji. Bio je četvrto dete oca Miloša i majke Anke. Njegov otac je radio kao profesor geografije i direktor gimnazije u Kragujevcu. Bio je jedan od učenika [[Svetozar Marković|Svetozara Markovića]] i jedan od osnivača i vođa [[Narodna radikalna stranka|Narodne radikalne stranke]].<ref name="Požar-Marković"/> Navodno je bio saborac [[Nikola Pašić|Nikole Pašića]] još iz vremena [[Timočka buna|Timočke bune]] i spadao je među najistaknutije predstavnike njenog levog krila. Sima Marković je do sedmog razreda gimnazije pripadao radikalima, pod uticajem oca Miloša. Od [[1905]]. godine prilazi [[radnički pokret|radničkom pokretu]] »pod uticajem prve ruske revolucije«. Ubrzo postaje član [[Socijaldemokratska stranka Srbije|Srpske socijaldemokratske stranke]]. === Obrazovanje === Godine [[1907]]. je završio [[Prva kragujevačka gimnazija|Kragujevačku gimnaziju]]. Maturski ispit polagao je kod [[Mihailo Petrović Alas|Mihaila Petovića]], tadašnjeg izaslanika ministra za prosvetu i profesora teorijske matematike na [[Filozofski fakultet Beograd|Filozofskom fakultetu]] u [[Beograd]]u. Tokom školovanja bio je predsednik đačke literarne družine „Podmladak“ kroz koju su tokom njenog dugog trajanja prošli mnogi budući književnici, naučnici i političari. Iste godine je prešao na studije u Beograd i postao član [[Srpska socijaldemokratska partija|srpske Socijaldemokratske partije]].<ref name="obračun">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87118 Staljinski obračun s jugoslavenskim partijskim vodstvom u SSSR-u]</ref> [[File:Teorija relativiteta - Dr Sima M. Marković.jpg|thumb|Dr Sima Marković, ''Teorija relativiteta'', [[1924]].]] Studije matematike na Filozofskom fakultetu u Beogradu završio je [[1911]]. godine i zaposlio se kao suplent u [[Treća beogradska gimnazija|Trećoj beogradskoj gimnaziji]]. Pored rada u školi pomagao je Mihailu Petroviću i [[Bogdan Gavrilović|Bogdanu Gavriloviću]] u izvođenju nastave na Filozofskom i [[Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu|Tehničkom fakultetu]] ali je i počinja da se bavi naučnim i stručnim radom objavljujući članke u pedagoškim časopisima onoga vremena. [[1913]]. godine postaje doktor matematičkih nauka. Disertaciju pod naslovom: „''Opšta Rikatijeva jednačina prvog reda''“, odbranio je [[26. 6.]] [[1913]]. godine pred članovima Ispitnog odbora, vodećim matematičarima [[Mihailo Petrović Alas|Mihailom Petrovićem]] i [[Milutin Milanković|Milutinom Milankovićem]]. Njegov doktorat je bio drugi doktorat iz matematičkih nauka odbranjen na [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskom univerzitetu]]. Iste godine je postao asistent čuvenog akademika [[Mihailo Petrović Alas|Mihaila Petrovića]], Mike Alasa.<ref name="Tito sudi">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:276059-Tito-sudi---Staljin-strelja Tito sudi - Staljin strelja]</ref> Već naredne [[1914]]. godine Sima Marković polaže profesorski ispit i postaje profesor Beogradskog univerziteta.<ref name="obračun"/> Za vreme [[Prvi svjetski rat|Prvog svetskog rata]], uz veliku pomoć glumice [[Žanka Stokić|Žanke Stokić]], upravljao je azilom za ratnu siročad, a takođe je i predavao u Opštinskoj realnoj gimnaziji u [[Kragujevac|Kragujevcu]] koju su [[Centralne sile|okupacione]] vlasti, na zahtev Opštine, pod određenim uslovima, otvorile. Tokom rata napisao je četiri srednjoškolska udžbenika iz algebre koje je objavio [[1920]]. godine. === Profesor i narodni poslanik === [[Datoteka:Belgrade University Buildings.jpg|minijatura|Zgrada [[Univerzitet u Beogradu|Univerziteta u Beogradu]], sa kog je profesor Marković izbačen.]] Po završetku Prvog svetskog rata, Sima Marković se vratio u [[Beograd]] na mesto profesora [[Druga beogradska gimnazija|Druge beogradske gimnazije]] i nastavio da drži vežbe na Filozofskom fakultetu. U časopisu Jugoslovenske akademije znanosti i umetnosti objavljuje [[1919]]. godine rad pod naslovom: „O jednačini (y')2+y2=w(x)“. Ubrzo zatim raspisan je konkurs za njegovo unapređenje u zvanje docenta za teorijsku matematiku na Filozofskom fakultetu i on je na osnovu pozitivnog referata koji su potpisali [[Mihailo Petrović Alas|Mihailo Petrović]] i [[Mladen Berić]] izabran za to zvanje. Pod uticajem [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]], sve više se okretao politici. [[1919]]. bio je jedan od inicijatora stvaranja [[Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista)|Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista)]], kao i inicijator njezina ulaska u [[Komunistička internacionala|Treću komunističku internacionalu]].<ref name="obračun"/> Na [[Vukovarski kongres|Drugom kongresu SRPJ(k)]], održanom juna [[1920]]. u [[Vukovar]]u, izabran je sa [[Filip Filipović|Filipom Filipovićem]], takođe matematičarem, za sekretara Centralnog partijskog vijeća.<ref name="obračun"/> Na izborima za Ustavotvornu skupštinu održanim [[1920]]. izabran je za narodnog poslanika i predsednika kluba poslanika KPJ. [[Triša Kaclerović]], također komunistički poslanik, piše da se dr Marković samovoljno ponašao na čelu Kluba posanika: {{izdvojeni citat|Poslanici su ranije ispoljavali nezadovoljstvo sa načinom rada u Klubu. ’Sekretar partije — S. Marković; nas tretira kao lutke, naređuje da napuštamo skupštinske jedinice, naređuje da iz Kluba idemo na sednice, a ne daje nam nikakvo objašnjenje zašto se tako radi. Vređa nas takav odnos’ — govorili su poslanici. — ’Znamo mi da Izvršni odbor Partije daje direktive i za rad u Narodnoj 'Skupštini i da drukčije u našoj Partiji ne može biti, ali te direktive sprovode poslanici i oni moraju biti obavešteni!’.<ref name="Požar-Marković"/>|[[Triša Kaclerović]]}} Posle donošenja „[[Obznana|Obznane]]“, decembra [[1920]]. godine udaljen sa Univerziteta. Na skupštinskoj sednici od 8. aprila 1921. godine je govorio protiv Obznane. Poslanici KPJ nisu bili zadovoljni govorom Markovića u ovoj diskusiji; on se prethodno nije konsultovao sa Klubom poslanika ni Izvršnim odborom Partije oko nastupa.<ref name="Požar-Marković"/> === Emigracija u Beču === {{main|Prva zemaljska konferencija KPJ|Druga zemaljska konferencija KPJ}} Sima Marković je [[20. svibnja]] [[1921]]. godine, na čelu delegacije KPJ ilegalno otputovao u Moskvu na Treći kongres [[Kominterna|Komunističke internacionale]]. Na tom kongresu je izabran za člana Izvršnog komiteta Kominterne. Kongres je trajao do 12. srpnja, ali se delegacija zadržala duže u Moskvi.<ref name="Požar-Marković"/> U Moskvi Marković upoznaje [[Vladimir Iljič Lenjin|Lenjina]] i zbližava se sa njim. U međuvremenu u Jugoslaviji kreće pravi [[klasni rat]]. Nakon [[Atentat na regenta Aleksandra Karađorđevića (1921)|atentat na regenta Aleksandra]] i ministra policije [[Milorad Drašković|Milorada Draškovića]], Skupština je po hitnom postupku usvojila [[Zakon o zaštiti države]], uperen protiv komunista. U leto [[1921]]. godine poslanici KPJ u parlamentu su pohapšeni, a svaka aktivnost komunista stavljena izvan zakona.<ref name="automatski generisano1">http://books.google.rs/books?id=857cMqogQY4C&pg=PA129&lpg=PA129&dq=Wreckage+or+Recovery:+A+Tale+of+Two+Parties&source=bl&ots=yTGYMN5o-Z&sig=urPuLJpzibFZy-SIa5tWOLC2oDM&hl=en&sa=X&ei=LPbQU-mWMKGc0QWW6IHQDA&ved=0CC8Q6AEwAg#v=onepage&q=Wreckage%20or%20Recovery%3A%20A%20Tale%20of%20Two%20Parties&f=false</ref> Tada je na prijedlog Đure Đakovića, odlučeno da se delegacija KPJ u Moskvi podjeli, te da se jedan dio vrati preko Bugarske, a drugi preko Beča. Grupa koja se vraćala preko Bugarske je uhapšena, što je bio znak da Marković s još nekoliko članova CK KPJ ostane u Beču.<ref name="Požar-Marković"/> On [[Beč]]u septembra [[1921]]. osniva Zagranični komitet KPJ, čime je praktično stvoreno dvojno vodstvo.<ref>https://www.znaci.org/00001/93_5.pdf</ref> Kao posledica policijskog progona, došlo je do razbijanja jedinstvenog rukovodstva partije. Delovali su zamenički Izvršni odbor u zatvoru i Zagranični biro u Beču.<ref name="obračun"/> U uslovima zabrane KPJ, počele su frakcijske borbe. Sima Marković, vođa desne frakcije, je radio u nezavisnim sindikatima sa sedištem u Beogradu, smatrajući da je zabrana KPJ prolazna i da ima mesta za rad.<ref name="automatski generisano1" /> Ubrzo je konstituisana Leva frakcija unutar KPJ, koja se borila protiv "oportunističke politike."<ref>[http://www.left-dis.nl/uk/ciliga.htm AN AMBIGUOUS JOURNEY - Ante Ciliga (1898-1992)<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> Početkom dvadesetih godina Simu Markovića, čitav [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]], kao i celu zemlju zaokuplja nacionalno pitanje. On je nacionalnom pitanju pisao je u više novinskih članaka i brošura, od kojih je najpoznatija „Ustavno pitanje i radnička klasa Jugoslavije“ ([[1923]]), kao i u knjizi „Nacionalno pitanje u svetlosti marksizma“. Stavovi u ovoj knjizi gde se on u osnovi zalaže za očuvanje Jugoslavije, nasuprot stavu Kominterne, stvoriće mu kasnije velike probleme u okviru vlastite partije. === Robija === [[Datoteka:Kazniona Lepoglava.jpg|thumb|Grupa političkih osuđenika u lepoglavskoj kaznioni.]] {{izdvojeni citat|I ako je, gospodo sudije, komunizam zločin, ja sam zločinac. A ako je socijalna revolucija izdaja, ja sam veleizdajnik. Izvolite, sudite mi! Nikakva kazna neće biti velika i nikakva žrtva teška kad su u pitanju moji ideali.<ref>[http://www.imus.org.rs/w3_zbornici/z-176.pdf Dragan Trifunović: Delimična prepiska Sime Markovića]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik istorijskog muzeja Srbije, broj 25, 1988. godine, strane 69-90.</ref>}} Pred kraj [[1922]]. godine odlazi u [[Jugoslavija|Jugoslaviju]] gde biva uhapšen i osuđen na dve godine zatvora. Kaznu izdržava u [[Požarevac|Požarevcu]], u istoj ćeliji u kojoj je pre četrdeset godina ležao njegov otac Miloš, posle Timočke bune, a kasnije biva prebačen u [[Lepoglava|Lepoglavu]]. Za vreme izdržavanja kazne napisao je dve knjige, koje su objavljene [[1924]]. godine. To su „Teorija relativiteta“ i „Iz nauke i filozofije“. Dok je Sima Marković bio u zatvoru održana je [[Treća zemaljska konferencija KPJ]] januara 1924. godine, na kojoj je usvojena rezolucija o nacionalnom pitanju, načelo protivna stavovima Sime Markovića.<ref name="Požar-Marković"/> Marković je izašo iz zatvora krajem 1924. godine.<ref name="Požar-Marković"/> === Sukob frakcija === {{main|Sukob leve i desne frakcije u KPJ|Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ}} {{izdvojeni citat|Posle izlaska iz zatvora svim snagama sam se zalagao da se likvidira rascep. Zahvaljujući delegatu EK KI B. Mihajlovu, uspeo sam da sastavim ’platformu sporazuma’. Ali većina ’levog’ CK je ovu platformu odbacila. Kriza u partiji se zaoštrila, i bila je sazvana u Moskvi konferencija Jugoslovenske komisije pri proširenom plenumu EK Kl 1925. godine.<ref name="Požar-Marković"/>|Sima Marković}} Posle izlaska iz zatvora Marković se uključuje u žestoku raspravu oko nacionalnog pitanja, koja je dovodila u pitanje ne samo uređenje Jugoslavije već i njeno postojanje. Sukobi oko nacionalnog pitanja u KPJ su bili sve žešći, pa je nacionalno pitanje u Jugoslaviji stavljeno na diskusiju na Petom proširenom plenumu Izvršnog komiteta Kominterne, održanom od 21. marta do 6. aprila 1925. godine u Moskvi.<ref name="obračun"/> U diskusiji o tom pitanju sudjelovao je i J. V. [[Staljin]], koji je stavove S. Markovića podvrgao oštroj kritici kao socijaldemokratske.<ref name="obračun"/> [[File:Bundesarchiv Bild 102-00929A, Wien, Verschiebung der Brigittabrücke.jpg|thumb|[[Beč]] 1920-ih, središte jugoslovenske komunističke emigracije.]] Na [[Treći kongres KPJ|Trećem kongresu KPJ]] [[maj]]a [[1926]]. godine u Beču se vodila oštra borba između vođe »lijeve« frakcije [[Đuro Cvijić|Đure Cvijića]] i »desne« Sime Markovića.<ref name="otpadnik">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=87165 Ivan Očak: Dr. Ante Ciliga – otpadnik komunizma i staljinske čistke]</ref> Prisustvo na kongresu [[Buharin]]ova izaslanika [[Georgi Dimitrov|Georgija Dimitrova]] koji je podržavao Markovića, omogućilo mu je dolazak na čelo Partije.<ref name="otpadnik"/> Međutim, i pored prividnog jedinstva ispoljenog na Trećem kongresu KPJ, frakcijska borba između levice i desnice je nastavljena. Već na na Plenumu CK KPJ u studenom iste godine [[Đuro Cvijić]] je umesto njega izabran za političkog sekretara CK KPJ.<ref name="hbl">[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3839 Đuro Cvijić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210312220437/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3839 |date=2021-03-12 }} (Hrvatski biografski leksikon)</ref> Marković je bio na čelu „desnice“ koja je imala veliki uticaj među srpskim komunistima. S druge strane, učestalo je kritiziran zbog frakcionaštva. Njegovo je pitanje nekoliko puta stavljeno na dnevni red [[CK KPJ]].<ref name="obračun"/> U jesen 1927. godine Sima Marković je uhapšen zajedno s [[Lazar Stefanović|Lazarom Stefanovićem]], također članom Politbiroa, a ostali deo Politbiroa se seli u Zagreb.<ref name="Požar-Marković"/> Opet je buknula kriza. [[Kominterna]] je odlučila da interveniše i sazvala partijsku konferenciju u Moskvi. Marković je u proleće 1928. izašao iz zatvora i krenuo na konferenciju. Zajedno sa 10 drugova uhapšen je u [[Grac]]u i svi zajedno su vraćeni jugoslovenskoj policiji.<ref name="Požar-Marković"/> Konferencija, zapravo savjetovanje, je ipak u krnjem sastavu održano, a rezultat je bilo [[Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ]], u kojem ih poziva da učine kraj frakcijskim borbama i formiraju radničko rukovodstvo.<ref>http://www.mltranslations.org/serbcroat/pryugo.htm</ref> [[Đuka Cvijić]], vođa leve frakcije, bio je jedan od prvih koji se složio s tim pismom.<ref name="jutarnji">{{Cite web |title=Cinkanjem i preko leševa do šefa KPJ |url=http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768/ |access-date=2014-07-11 |archivedate=2013-09-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130930185041/http://www.jutarnji.hr/cinkanjem-i-preko-leseva-do-sefa-kpj/282768 |deadurl=yes }}</ref> Beogradska organizacija ga u početku ne prihvata. Marković okuplja u Beogradu grupu komunista s kojom se suprotstavlja politici Partije.<ref name="Požar-Marković"/> === Drezdenski kongres === {{main|Drezdenski kongres KPJ}} [[Četvrti kongres KPJ]] u [[Dresden]]u u listopadu [[1928]]. godine protekao je u znaku žestoke kritike frakcionaštva i onih koji su pružili otpor Otvorenom pismu Kominterne. Najžešćoj kritici bio je izložen Sima Marković. Njegov gledišta je oštro kritikovao predstavnik Kominterne na kongresu KPJ [[Palmiro Togliatti]].<ref name="Požar-Marković"/> {{izdvojeni citat|Pitanje druga broj 1 dominira na Kongresu. On interesira cijelu Partiju, a također i radničku klasu. Drug broj 1 nije prvi put uzet na odgovornost Kompartije Jugoslavije, i Kominterna ga je nekoliko puta uzimala na odgovornost. Što je rezultat svega toga? Vi to znate. Kriza je produžena, došlo je do rascijepa organizacije u Gradu X, a drug broj 1 ponovo stoji na raskršću — ili da ostane ili da ode. Partija ne samo da ima pravo, nego i dužnost, da pred njim postavi pitanje jasno, oštro i ultimativno. Partija ima dužnost da traži od njega apsolutnu kapitulaciju pred voljom Partije. [...] Partija, Kongres i Komunistička Internacionala obraćaju se tebi, druže broj 1, sa zahtjevom: nikakvim deklaracijama na riječima, nikakvog formalnog pokoravanja odlukama, nikakve diplomacije, nikakvih zadnjih misli. [...] Treba da sam priznaš u potpunosti svoje greške, treba da iskreno pozoveš svoje drugove iz otcijepljene organizacije, da se, bez ikakvih uvjeta i bez najmanjih kolebanja, vrate u Partiju i da se pokore svim odlukama.<ref name="Požar-Marković"/>|[[Palmiro Togliatti]]}} Kao vođa desne frakcije, a zbog nepokoravanja odlukama Četvrtog kongresa KPJ, Sima Marković je na Šestom plenumu CK u listopadu [[1929]]. isključen iz KPJ.<ref name="Požar-Marković"/><ref name="obračun"/> Marković piše da mu nije nitko saopćio ovu odluku, već je za nju doznao u beogradskoj policiji, kada je uhapšen naredne godine. Navnodno, šef policije mu je pokazao odštampane odluke CK KPJ! <ref name="Požar-Marković"/> {{izdvojeni citat|Od tog vremena sam više puta pokušavao da se povežem sa CK i uložim žalbu EK Kl protiv apsolutno neosnovane odluke o isključenju, ali CK, zapravo različiti CK-i od tog vremena nisu hteli da imaju sa mnom nikakve odnose... i to u vreme kada se ni na minut nisam odrekao komunističke revolucionarne delatnosti... kada sam podvrgnut policijskoj pratnji, hapšenju, varvarskom tučenju i mučenju između zidova beogradske »Glavnjače’ (zima 1932—1933) i na kraju, od sredine 1933. proteran na večno progonstvo u Sandžak (jugoslovenski Sibir).<ref name="Požar-Marković"/>|Sima Marković}} Tokom tridesetih godina objavio je veći broj dužih članaka ili knjiga kao što su: „[[Albert Einstein|Ajnštajnova]] teorija relativiteta“ ([[1929]]), „Komunizam u Jugoslaviji“ (na nemačkom), „Seljačko pitanje i agrarna kriza“ ([[1932]]), „O pokretu za reformu matematičke nastave“ (1932), „Osnovni pojmovi političke ekonomije“ ([[1933]]), „Kritički osvrti I i II“ (1934, pod pseudonimom dr Vasilije Bunić), „Princip kauzaliteta i moderna fizika“ ([[1935]]) i „Prilozi dijalektičko-materijalističkoj kritici Kantove filozofije“ ([[1936]]). === Emigracija u SSSR === {{main|Jugoslovenska politička emigracija u SSSR}} [[File:Московский Городской народный университет.jpg|thumb|Moskovski gradski narodni univerzitet.]] Posle spektakularnog bekstva iz [[Bosna (regija)|Bosne]], u koju je bio proteran, Sima Marković je preko [[Beč]]a, gde se zadržao jedno vreme, zajedno sa suprugom Branislavom, emigrirao u [[Sovjetski Savez|SSSR]]. U Moskvi se zaposlio [[1. 11.]] [[1935]]. kao naučni saradnik Filozofskog instituta Akademije nauka SSSR-a. Na Sedmom kongresu [[Kominterna|Kominterne]], septembra [[1935]]. godine, je vraćen u Partiju. Iste godine, po svom dolasku u Moskvu, [[Josip Broz Tito]] je u kratkoj belešci kadrovskoj komisiji Kominterne opisao dr Markovića okupljaju mnogi nezadovoljnici kao bivšeg vođu desne frakcije oko koga se u zadnje vreme okupljaju mnogi nezadovoljni bivši članovi ove frakcije, sa ocenom da "nije iživeo svoje frakcionaštvo". Ranija literatura je u ovome pronalazila uzrok Markovićevog hapšenja tri godine kasnije, međutim na osnovu danas dostupnog dosijea dr Sime Markovića saznajemo da je instrumentalan u njegovom hapšenju bio hrvatski komunista i bivši član leve frakcije [[Kamilo Horvatin]], dok je značaj beleške koju je dao Tito najverovatnije u ovom kontekstu hiperbolisan.<ref>{{cite book |last1=Bondarev |first1=Nikita Viktorovič |editor1-last=Kostić |editor1-first=Aleksandar |title=Društveno-politička i naučna misao i delatnost Sime Markovića : zbornik radova sa naučnog skupa održanog 28. marta 2012. godine |date=2013 |publisher=Srpska akademija nauka i umetnosti |location=Beograd |pages=50-51 |chapter=Sima Marković - moskovske godine : (1935-1938)}}</ref> Dr Sima Marković je još izvesno vreme bio profesor u Moskvi, a potom u Odesi, što je već pretpostavljalo nemilost.<ref name="Pavlović"/> U Moskvi uopšte nije bio na partijskom poslu zbog svojih starih „grehova“, pa nije sarađivao ni sa Milanom Gorkićem ni tadašnjim partijskim vođstvom, koji su vodili oštru borbu protiv njega.<ref name="Pavlović">[http://www.rastko.rs/rastko-ru/delo/12909 Živojin Pavlović, Bilans sovjetskog termidora: Prikaz i otkrića o delatnosti i organizaciji Staljinskog terora]</ref> Tokom [[1936]]. godine dr Sima Marković je pripremao za štampu naučni rad „''Dijalektički materijalizam i savremena fizika''“, ali je nepoznato da li je to svoje posljednje djelo završio i objavio.<ref name="obračun"/> U trenutku hapšenja bio stariji naučni saradnik, profesor Filozofskog instituta Akademije nauka SSSR.<ref name="automatski generisano2" /> === Pogubljenje === [[File:Sima Marković 1938.jpg|thumb|Sima Marković nakon hapšenja u Moskvi jula 1938.]] {{main|KPJ tokom Velike čistke}} Sima Marković je uhapšen [[20. 7.]] [[1938]]. godine.<ref name="Vujošević">{{cite book |last1=Vujošević |first1=Ubavka |title=Nestajali netragom: Jugosloveni žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom savezu 1927-1953. |date=2019 |publisher=Institut za savremenu istoriju |location=Beograd |isbn=978-86-7403-229-9 |pages=172-173 |url=https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf |access-date=18 July 2023 |archive-date=2025-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505223112/https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Živojin Pavlović (komunista)|Živojin Pavlović]] je pišući 1940. tvrdio da je Markovićevo hapšenje usledilo zbog nekadašnjeg oprečnog stava prema nacionalnom pitanju u odnosu na Kominternu, koja je u međuvremenu došla na njegove pozicije po ovom pitanju.<ref name="Pavlović"/> Prihvatajući odluku zvaničnih sovjetskih organa, Centralni komitet pod vođstvom [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]] je 15. marta 1939. godine isključio Markovića iz KPJ, zajedno sa grupom jugoslovenskih komunista uhapšenih u SSSR-u. Streljan je u Moskvi 19. aprila 1939. godine, na temelju zajedničke odluke Politbiroa [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|SKP(b)]]-a, [[NKVD]]-a i državnog tužitelja o streljanju 198 pripadnika „kontrarevolucionarne desno-trockističke konspirativne organizacije“ od 9. aprila 1939. godine. Ranija literatura je ovu odluku smatrala posledicom isključenja uhapšenih jugoslovenskih komunista iz marta 1939. godine, međutim novija istraživanja o odnosima Kominterne i CK KPJ dovode u pitanje ovu vezu, kao i Titov kapacitet da utiče na odluke NKVD-a u tom trenutku.<ref>{{cite book |last1=Gužvica |first1=Stefan |title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije 1936-1940. |date=2020 |publisher=Srednja Europa |location=Zagreb |isbn=978-953-8281-24-2 |pages=122-129 |url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |access-date=18 July 2023}}</ref> Njegovo telo je kremirano u Moskovskom krematorijumu na Donskom groblju.<ref name="Vujošević" /> == Rehabilitacija == U godinama posle Staljinove smrti, mnogi ubijeni jugoslovenski rukovodioci su rehabilitovali u SSSR-u kao nevine žrtve Staljinovog režima.<ref name="gubilište"/> Dr Sima Marković je rehabilitovan 10. juna [[1958]]. godine odlukom Vojnog kolegijuma Vrhovnog suda SSSR.<ref name="Vujošević" /> U Jugoslaviji, Izvršni komitet Centralnog komiteta SKJ je 20. septembra [[1968]]. zaključio da „ne treba ići na rehabilitaciju ovih ličnosti, jer ih naša Partija nije ni osuđivala, ni kažnjavala“!<ref name="gubilište">[http://wwww.novosti.co.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:280166-Sefa-na-gubiliste Šefa na gubilište]{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Dela == [[Datoteka:Sima Marković, Iz nauke i filozofije.jpg|thumb|Knjiga Sime Markovića "Iz nauke i filozofije".]] * Opšta Rikatijeva jednačina prvog reda ([[1913]]) * Valutno pitanje ([[1920]]) * Ustavno pitanje i radnička klasa Jugoslavije ([[1923]]) * Nacionalno pitanje u svetlosti marksizma (Beograd, [[1923]]) * Teorija relativiteta * Iz nauke i filozofije ([[1925]]) * Ajnštajnova teorija relativiteta ([[1929]]) * Komunizam u Jugoslaviji (na nemačkom) * Seljačko pitanje i agrarna kriza ([[1932]]) * O pokretu za reformu matematičke nastave ([[1932]]) * Osnovni pojmovi političke ekonomije ([[1933]]) * Kritički osvrti I i II ([[1934]], pod pseudonimom dr. Vasilije Bunić) * Princip kauzaliteta i moderna fizika ([[1935]]) * Prilozi dijalektičko-materijalističkoj kritici Kantove filozofije ([[1936]]) * Autobiografija (pisana za Kominternu [[1936]], objavljena [[1970]])<ref name="Požar-Marković"/> * Dijalektički materijalizam i savremena fizika (poslednje izgubljeno delo) * Tragizam malih naroda (Beograd, [[1985]]) == Stavovi == === Nacionano pitanje === {{izdvojeni citat|Marksistički proletarijat priznaje i Hrvatima i Slovencima neograničeno pravo samoopredeljenja, tj. pravo na samostalnu državnu egzistenciju. Međutim, Hrvati i Slovenci, kao što smo već pomenuli, ne žele, bar zasad, otcepljenje od današnje države. [...] Hrvatski i slovenački proletarijat ne samo da nema nikakvog interesa da se odvaja od srpskog proletarijata, nego mu svi interesi nalažu da ostane s njim u najpunijem jedinstvu. Parola otcepljenja mogla bi, zato, i kod Srba, i kod Hrvata i kod Slovenaca, naći zasad, odjeka samo u izvesnim intelektualnim sitnoburžoaskim krugovima, koji nemaju nikakvog stvarnog uticaja na javni život. Ali nije nemoguće da Hrvati i Slovenci, pri eventualnim komplikacijama u unutarnjoj ili spoljnoj situaciji, i drukčije postave pitanje svoga samoopredeljenja. Jer želja Hrvata i Slovenaca da ostanu u zajednici sa Srbima nije apsolutna: sa reakcionarnom srpskom buržoazijom, koja bi bila samo oruđe u rukama francuskog imperijalizma, koji je svakog časa može gurnuti u kakvu ratnu avanturu, ni Hrvati ni Slovenci, očevidno, nemaju interesa da budu zajedno. Zato se sa njihove strane ističe kao prvi uslov za opstanak zajednice: puna demokratija unutra i miroljubiva politika spolja. Samo na toj podlozi može se osigurati trajna državna zajednica Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref name="Požar-Marković"/>|dr Sima Marković, ''Nacionalno pitanje u svetlosti marksizma''}} Svoje shvaćanje nacionalnog pitanja Sima Marković je iznio u knjigama: »''Nacionalno pitanje u svetlosti marksizma''« i »''Ustavno pitanje i radnička klasa Jugoslavije''«. On je nacionalno pitanje tumačio kao ustavno pitanje, kao pitanje konkurentske borbe srpske, hrvatske i slovenske buržoazije.<ref name="obračun"/> Sima Marković je zastupao gledište da se nacionalno pitanje može donekle rešiti i u okviru buržoaske države, putem ustavnih reformi, davanjem širokih nacionalnih sloboda, koje mogu ići do autonomije u okviru sadašnjih granica.<ref name="Pavlović"/> Govorio je da "''radnička klasa koja misli marksistič­ki, to jest lenjinistički, kad hoće da reši nacionalno pita­nje, ističe pre svega zahtev za punom demokratijom, jer samo je taj zahtev dosledno marksistički''".<ref>{{Cite web |title=e-novine.com - Gonjen i ucijenjen, solidan kandidat smrti<!-- Botovski generisani naziv --> |url=http://www.e-novine.com/feljton/97845-Gonjen-ucijenjen-solidan-kandidat-smrti.html |access-date=2014-07-24 |archivedate=2014-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426110657/http://www.e-novine.com/feljton/97845-Gonjen-ucijenjen-solidan-kandidat-smrti.html |deadurl=yes }}</ref> Prema Markovićevom uverenju, pošto se nijedna jugoslovenska politička stranka ne izjašnjava za odvajanje nekog dela državne teritorije od Kraljevine SHS i kako nije u interesu nijedne klase da do izdvajanja dođe, to je pitanje rešenja nacionalnog problema u zemlji pitanje regulisanja međusobnih odnosa jugoslovenskih naroda: Srba, Hrvata i Slovenaca.<ref name="Požar-Marković"/> Međutim, tada je Kominterna i KPJ tražila po svaku cenu „samoopredeljenje do otcepljenja“.<ref name="Pavlović"/> Za te stare „grehove“ uhapšen je i Sima Marković, iako su Staljin i Kominterna kasnije prihvatili isti stav po nacionalnom pitanju u Jugoslaviji.<ref name="Pavlović"/> === Balkanska federacija === {{main|Balkanska federacija}} {{izdvojeni citat|Savez balkanskih naroda značio bi ekonomsku i političku emancipaciju Balkana iz ropstva zapadno-evropskog imperijalizma... zapadno-evropski imperijalizam javlja se kao najveći neprijatelj i najveća smetnja sporazumu i ujedinjenju balkanskih naroda.<ref>Sima Marković, „''Nacionalno pitanje u svetlosti marksizma''“, Izd. Centralnog odbora N.R.P.J., [[1923]].</ref>|Sima Marković}} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * [[Enciklopedija Jugoslavije]] (knjiga šesta). Beograd 1965. godina. == Vanjske veze == {{commonscat}} * [http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1857 Sima Marković] (enciklopedija Krležijana) * [http://www.imus.org.rs/w3_zbornici/z-176.pdf Dragan Trifunović: Delimična prepiska Sime Markovića]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik istorijskog muzeja Srbije, broj 25, 1988. godine, strane 69-90. {{niz| pre=[[Filip Filipović]]| spisak=[[Spisak generalnih sekretara KPJ|Politički sekretar KPJ]]<br />([[1920]] — [[1922]])| posle=[[Triša Kaclerović]]}} {{niz| pre=[[Đuro Cvijić]]| spisak=[[Spisak generalnih sekretara KPJ|Politički sekretar KPJ]]<br />([[1926]] — [[1926]])| posle=[[Đuro Cvijić]]}} {{Predsjednici SKJ}} {{Lifetime|1888|1939|Marković, Sima}} [[Kategorija:Srpski političari]] [[Kategorija:Jugoslavenski političari]] [[Kategorija:Biografije, Kragujevac]] [[Kategorija:Srpski matematičari]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Srpski komunisti]] [[Kategorija:Članovi Centralnog komiteta KPJ-SKJ]] [[Kategorija:Žrtve Velike čistke iz Jugoslavije]] [[Kategorija:Srpska socijaldemokratska stranka]] [[Kategorija:Afera Diamantstein]] l2p3cxw1fe3fbkz38rx7dbt5dcns3ad Treći Reich 0 86143 42652838 42652266 2026-07-10T18:16:10Z Vipz 151311 /* top */ 42652838 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Njemački Reich |izvorno_ime = {{jez|de|Deutsches Reich}} <br /> {{small|1933. – 1943.}} <hr> '''Veliki Njemački Reich''' <br /> {{jez|de|Großdeutsches Reich}} <br /> {{small|1943. – 1945.}} |zastava = Flag of Germany (1935–1945).svg |zastava_i = Zastava Njemačke |grb_i = Grb Njemačke |grb = Reichsadler.svg |genitiv = Trećeg Reicha |kontinent = Europa |država = Njemačka |godina_start = 1933. |godina_kraj = 1945. |mapa = German Reich 1942 (Extended).svg |mapa_opis = Njemačka u drugoj polovici 1942. godine, na vrhuncu svoje teritorijalne kontrole: <div style="text-align: left; padding-left: 1em;"> {{legenda|#008100|Njemački Reich{{efn|Uključujući [[Protektorat Češka i Moravska]] i [[Generalno gubernatorstvo]].}}}} {{legenda|#47ca44|[[Reichskommissariat|okupirane teritorije pod <br />civilnom administracijom]]}} {{legenda|#a6e0a6|[[Militärverwaltung|okupirane teritorije pod <br />vojnom administracijom]]}} </div> |geslo = <!-- ''"Ein Volk, ein Reich, ein Führer."''<br />{{nowrap|''"Jedan narod, jedno carstvo, jedan vođa"''}} — propagandna parola, ali ne i službeno državno geslo --> |himna = <br /> „{{jez|de|[[Das Lied der Deutschen]]}}” <br /> („Pjesma Nijemaca”) <br /> [[File:Das Deutschlandlied.ogg]] <br /> „{{jez|de|[[Horst-Wessel-Lied]]}}”{{efn|Rajhskancelar unutrašnjih poslova ({{jez|de|Reichsinnenminister}}) [[Wilhelm Frick]] je 12. jula 1933. naredio da se „{{jez|de|Horst-Wessel-Lied}}” izvodi odmah nakon državne himne „{{jez|de|Das Lied der Deutsche}}”.}} <br /> („Pjesma [[Horst Wessel|Horsta Wessela]]”) <br /> [[File:Песня Хорста Весселя.ogg]] |glavni_grad = [[Berlin]] |latd=52 |latm=31 |latNS=N |longd=13 |longm=24 |longEW=E |jezik = [[nemački jezik|njemački]] |vlada_tip = [[Unitarna država|unitarna]] [[fašistička država]] |titula_vođa = ''[[Führer (pozicija)|Führer]]'' |vođa1 = Adolf Hitler |godina_vođa1 = [[1934]]–[[1945]] |titula_predstavnik = [[Predsednik Njemačke|Predsjednik]] |predstavnik1 = Paul von Hindenburg |godina_predstavnik1 = [[1933]]–[[1934]] |predstavnik2 = Karl Dönitz |godina_predstavnik2 = [[1945.]] |titula_zamjenik = [[Njemački kancelar|Kancelar]] |zamjenik1 = Adolf Hitler |godina_zamjenik1 = [[1933]]–[[1945]] |zamjenik2 = Joseph Goebbels |godina_zamjenik2 = [[1945.]] |zamjenik3 = [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk|Ludwig von Krosigk]] |godina_zamjenik3 = [[1945.]] |era = Međuratni period i [[Drugi svjetski rat]] |događaj_start = [[Hitlerov uspon na vlast|Preuzimanje vlasti]] |datum_start = [[30. januara]] [[1933.]] |događaj1 = [[Zakon o ovlastima|{{nowrap|Zakon o ovlastima}}]] |datum_događaj1 = [[23. marta]] [[1933.]] |događaj2 = [[Nirnberški zakoni]] |datum_događaj2 = {{nowrap|[[15. septembra]] [[1935.]]}} |događaj3 = [[Anschluss]] |datum_događaj3 = [[12. marta|12.]]/[[13. marta]] [[1938.]] |događaj4 = [[Invazija na Poljsku]] |datum_događaj4 = [[1. septembra]] [[1939.]] |događaj5 = [[Bitka za Francusku|Pad Francuske]] |datum_događaj5 = [[22. juna]] [[1940.]] |događaj6 = [[Invazija na Sovjetski Savez|Invazija na<br />Sovjetski Savez]] |datum_događaj6 = [[22. juna]] [[1941.]] |događaj7 = [[Smrt Adolfa Hitlera|Hitlerovo samoubistvo]] |datum_događaj7 = [[30. aprila]] [[1945.]] |događaj8 = [[Bitka za Berlin|Pad Berlina]] |datum_događaj8 = [[2. maja]] [[1945.]] |događaj9 = [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|Kapitulacija]] |datum_događaj9 = [[8. maja|8.]]/[[9. maja]] [[1945.]] |događaj10 = Hapšenje [[Flensburška vlada|Flensburške vlade]] |datum_događaj10 = [[23. maja]] [[1945.]] |događaj_kraj = [[Berlinska deklaracija]] |datum_kraj = [[5. juna]] [[1945.]] |stat_površina1 = 633786 |stat_pop1 = 69314000 |stat_godina1 = 1939 |ref_površina1 =<ref>''Statistisches Bundesamt'' (Federal Statistical Office), * breaks code* [http://www.destatis.de/download/jahrbuch/stjb2.pdf ''Statistisches Jahrbook 2005 für die Bundesrepublik Deutschland''], str. 8.</ref> |ref_pop1 =<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-4901.html Germany — Country Study]</ref> |valuta = [[Reichsmarka]] |p1 = Weimarska Republika |flag_p1 =Flag_of_Germany_(3-2_aspect_ratio).svg |s1 = Saveznička okupacija Njemačke |flag_s1 = Flag of Germany (1946-1949).svg |fusnote = }} '''Nacistička Njemačka''', poznata i kao '''Treći Reich''' ({{jez-de|Drittes Reich}}), službeno '''Njemački Reich''' ({{jez|de|Deutsches Reich}}; 1933–1943) i kasnije '''Veliki Njemački Reich''' ({{jez|de|Großdeutsches Reich}}; 1943–1945), bila je njemačka [[totalitarizam|totalitarna diktatura]] pod vlašću [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] i [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|Nacionalsocijalističke njemačke radničke stranke]] (NSDAP) od 1933. do 1945. [[Nacizam|Nacisti]] su izrazima „Treći Reich” i „Tisućljetni Reich” ({{jez|de|Tausendjähriges Reich}}) Nacističku Njemačku predstavljali kao nasljednicu [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]] („Prvi Reich”; 800–1806) i [[Njemačko Carstvo|Njemačkog Carstva]] („Drugi Reich”; 1871–1918). Nacistički režim u [[Njemačka|Njemačkoj]] trajao je dvanaest godina, od Hitlerovog imenovanja za kancelara 30. januara 1933. do [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|bezuslovne kapitulacije Njemačke]] pred [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]] u noći s [[Dan pobjede nad fašizmom|8. na 9. maja 1945]], kojom je završen [[Drugi svjetski rat u Evropi]]. Nacistička stranka je nakon [[Parlamentarni izbori u Njemačkoj u julu 1932.|federalnih izbora u julu 1932.]] postala najveća stranka u [[Reichstag|parlamentu]], ali nije ostvarila apsolutnu većinu. Adolf Hitler je odbio učestvovati u koalicijskoj vladi ukoliko ne bi bio na njenom čelu. U takvim okolnostima, [[šef vlade|šefa vlade]] je mogao imenovati [[šef države]]. [[Paul von Hindenburg]], tadašnji [[predsjednik Njemačke]], pod pritiskom je političara, industrijalaca i poslovnih krugova 30. januara 1933. Adolfa Hitlera postavio na položaj [[njemački kancelar|rajhskancelara]]. Temelji za Hitlerovu [[diktatura|diktaturu]] postavljeni su nakon [[Paljenje Reichstaga|paljenja Reichstaga]] u februaru iste godine, za koje su nacisti optužili [[komunizam|komuniste]]. Hitler je nakon paljenja Reichstaga uvjerio Hindenburga da donese [[Dekret o požaru u Reichstagu]], kojim su ograničene [[građanska prava|građanske slobode]] i omogućeno suzbijanje [[politička opozicija|političke opozicije]]. U martu je usvojen [[Zakon o ovlastima]], kojim je Hitler dobio pravo donositi zakone bez parlamentarnog nadzora. Time je učvrstio diktatorsku vlast, započeo represiju nad protivnicima i osnovao [[koncentracioni logor Dachau]], prvi [[koncentracioni logor]]. Nakon Hindenburgove smrti 1934. Hitler je spojio funkcije predsjednika i kancelara u titulu [[Führer|Führera]], a vlast koncentrirao u [[Hitlerov kult ličnosti|svojoj ličnosti]]. Nacisti su nakon konsolidacije vlasti uspostavili gotovo potpunu kontrolu nad političkim, društvenim i kulturnim životom. [[Rasizam]], [[antisemitizam]] i [[nacistička eugenika]] činili su ideološku osnovu nacističkog režima. Na toj su osnovi počivali sistematski [[progon|progoni]] i [[masovni zločini]]. Režim Nacističke Njemačke usmrtio je oko šest miliona [[Jevreji u Evropi|evropskih Jevreja]] tokom [[genocid]]a poznatog kao [[Holokaust]]. Pored Jevreja, nacistički režim sistematski je progonio i [[Romi|Rome]], [[Slaveni|Slavene]], [[homoseksualci|homoseksualce]],{{efn|Glavni članak: [[Progon homoseksualaca u Nacističkoj Njemačkoj]].}} [[ljevica|ljevičare]] i druge [[disident|disidente]], [[Jehovini svjedoci|Jehovine svjedoke]], [[slobodni zidar|slobodne zidare]], osobe s mentalnim ili fizičkim [[invaliditet|invaliditetom]],{{efn|Pogledajte članak: [[Akcija T4]].}} osobe koje je označavao kao „radno nesklone”, i sve druge režimu „nepoželjne” skupine, podvrgavajući ih zatvaranju bez suđenja, zatočivanju u koncentracionim logorima, [[deportacija|deportacijama]], [[Prisilni rad|prisilnom radu]] i ubistvima. Kako bi odgovorili na posljedice [[Velika depresija|Velike depresije]], nacisti su se oslonili na veliku [[vojna potrošnja|vojnu potrošnju]], opsežne javne radove, uključujući izgradnju ''[[Reichsautobahn|Reichsautobahna]]'', te masivan tajni program [[Njemačko ponovno naoružavanje|ponovnog naoružavanja]], kojim je formiran ''[[Wehrmacht]]'', a sve je bilo finansirano [[Deficitarno financiranje|deficitnim trošenjem]]. Povratak ekonomske stabilnosti, brzo smanjenje [[nezaposlenost|nezaposlenosti]] te Hitlerovi [[diplomacija|diplomatski]] uspjesi i [[Državni teritorij|teritorijalna]] osvajanja doprinijeli su učvršćivanju podrške koju je režim uživao među stanovništvom. [[Nacistička propaganda]] i kult Führera bili su važna obilježja režima, naročito vidljiva na [[Nirnberški skupovi|Nirnberškim skupovima]] i u iskorištavanju [[Ljetne olimpijske igre 1936.|Ljetnih olimpijskih igara 1936.]] u Berlinu radi <!--promicanja slike nove Njemačke kao tolerantne i gostoljubive nacije te--> jačanja međunarodnog ugleda. Vodeći sve agresivniju teritorijalnu politiku, Hitler je 1938. u [[Anschluss|Anschlussu]] Njemačkoj pripojio [[Austrija|Austriju]], te je, pod okriljem [[Minhenski sporazum|Minhenskog sporazuma]], anektirao [[Sudetska oblast|Sudetsku oblast]] [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. Nedjelju dana nakon potpisivanja [[Pakt Ribbentrop–Molotov|pakta o nenapadanju sa Sovjetskim Savezom]], Njemačka je [[Invazija Poljske|1. septembra 1939. napala Poljsku]], čime je započeo [[Drugi svjetski rat]]. U savezu s [[Fašistička Italija|fašističkom Italijom]] i [[Sile Osovine|silama Osovine]], Njemačka je do 1940. ovladala većim dijelom [[Kontinentalna Evropa|kontinentalne Evrope]], nastojeći na osvojenim područjima uspostaviti nacistički [[Novi poredak]]. U [[Bitka za Britaniju|Bitki za Britaniju]] nije uspjela osigurati [[zračna nadmoć|zračnu nadmoć]] potrebnu za [[Operacija Morski lav|invaziju na Britaniju]]. Nakon [[Operacija Barbarossa|invazije na Sovjetski Savez]] 1941, u sklopu svog [[rat istrebljenja|rata istrebljenja]] u istočnoj Evropi, Nacistička Njemačka počela je provoditi ''[[Generalplan Ost]]'' i [[Plan gladi]]. Nakon poraza u [[Bitka za Staljingrad|Bitki za Staljingrad]] i [[Bitka kod Kurska|Bitki kod Kurska]], te ulaska [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] u rat, Njemačka je 1943. izgubila stratešku inicijativu. Do kraja 1944. zapadni saveznici stigli su do [[Rajna|Rajne]], a u martu 1945. prešli su je i ušli u Njemačku sa zapada. Tokom ljeta i jeseni 1944. [[Crvena armija]] prodrla je kroz [[Balkan]], a u januaru 1945. ušla je u [[Istočna Pruska|Istočnu Prusku]] i time ušla u Njemačku s istoka. Savezničko strateško bombardiranje Njemačke oslabilo je njenu sposobnost za nastavak rata i razorilo brojne gradove. Nekoliko dana nakon [[Smrt Adolfa Hitlera|Hitlerovog samoubistva]] 30. aprila 1945, [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|bezuslovnom kapitulacijom Njemačke]] u noći s [[Dan pobjede nad fašizmom|8. na 9. maja 1945.]] okončan je [[Drugi svjetski rat u Evropi]]. Hitlerovo odbijanje da prizna poraz doprinijelo je daljnjem razaranju Njemačke te dodatnim ljudskim gubicima u završnoj fazi rata. U poratnom razdoblju, Saveznici su [[Savezničke okupacijske zone u Njemačkoj|Njemačku podijelili na četiri okupacione zone]] i pokrenuli [[denacifikacija|denacifikaciju]], dok su vodeći preživjeli nacistički dužnosnici u [[Nirnberški proces|Nirnberškom procesu]] izvedeni pred Međunarodni vojni sud u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za [[Zločin protiv mira|zločine protiv mira]], [[Ratni zločin|ratne zločine]] i [[Zločin protiv čovječnosti|zločine protiv čovječnosti]]. == Historija == === Pozadina === {{main|Vajmarska republika}} Nemačka privreda je pretrpela ogromnu štetu nakon završetka [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]], delimično zbog otplate ratne odštete po odredbama [[Versajski sporazum|Versajskog mira]] iz 1919. Vlada [[Vajmarska republika|Vajmarske Nemačke]] je štampala novac da bi isplatila odštetu i državni ratni dug, zbog čega je izbila [[hiperinflacija]] koja je dovela do naduvanih cena potrošačkih potreba, ekonomskog haosa i nemira zbog hrane.{{sfn|Evans|2003|p=103–108}} Kada nemačka vlada nije isplatila odštetu u januaru 1923, francuska vojska je [[Okupacija Rura|okupirala nemačke industrijske oblasti]] u [[Rurska oblast|Ruru]]. Zbog toga su izbili veliki građanski nemiri.{{sfn|Evans|2003|pp=186–187}} [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|Nacionalsocijalistička nemačka radnička partija]] (skraćeno Nacistička partija) je bila naslednica [[njemačka radnička partija|Nemačke radničke partije]], osnovane 1919, jedne od političkih partija [[krajnja desnica|krajnje desnice]] aktivne u to vreme u Nemačkoj. Program partije je uključivao uklanjanje Vajmarske republike, odbacivanje odredaba Versajskog mira, radikalni [[antisemitizam]] i anti[[komunizam]].{{sfn|Goldhagen|1996|p=85}} Nacisti su obećavali jaku centralnu vladu, prošireni ''[[lebensraum]]'' (životni prostor) za germanske narode, osnivanje nacionalne zajednice zasnovane na rasi i rasno čišćenje aktivnim progonom [[Jevreji|Jevreja]], kojima će biti oduzeto državljanstvo i građanska prava.{{sfn|Evans|2003|pp=179–180}} Nacisti su predlagali nacionalni i kulturni preporod na osnovu [[Folkiš pokret]]a.{{sfn|Kershaw|2008|p=81}} Kada se u SAD dogodio [[krah berze 1929.|berzanski krah]] 24. oktobra 1929, njegov uticaj na Nemačku je bio težak. Milioni radnika su otpušteni, a nekoliko velikih banaka je propalo. Hitler i nacisti su se pripremili da iskoriste vanredno stanje da bi stekli podršku za svoju partiju. Oni su obećavali da će ojačati privredu i pružiti zaposlenja.{{sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Mnogi glasači su verovali da je Nacistička partija sposobna da uspostavi red, uguši građanske nemire i poboljša međunarodni ugled Nemačke. Nakon [[Parlamentarni izbori u Nemačkoj (novembar 1932)|izbora novembra 1932.]], nacisti su bili najjača stranka u [[Rajhstag]]u, zazuzevši sa 37,4% glasova 230 poslaničkih mesta .{{sfn|Goldhagen|1996|p=87}} === Nacističko osvajanje vlasti === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|mini|levo|Adolf Hitler 1937.]] Iako su nacisti imali najveći udeo glasova na dvema parlamentarnim izborima 1932, oni nisu imali većinu, pa je Hitler bio na čelu kratkotrajne koalicione vlade koju su formirali Nacistička partija i [[Nemačka nacionalna narodna partija]].{{sfn|Evans|2003|pp=293, 302}} Pod pritiskom političara, industrijalaca i poslovne zajednice, predsednik [[Paul fon Hindenburg]] je imenovao Hitlera za [[kancelar (Njemačka)|kancelara Nemačke]] 30. januara 1933. ''[[mahtergrajfung]]'' (stecanje moći).{{sfn|Shirer|1960|pp=183–184}} U narednim mesecima, Nacistička partija je koristeći proces ''[[glajhsšaltung]]a'' (koordinacije) zabranila sve političke partije i doveli sve vidove života pod kontrolu partije.{{sfn|McNab|2009|p=14}} Svim građanskim organizacijama, uključujući udruženja poljoprivrednika, dobrovoljačke organizacije i sportske klubove, je rukovodstvo zamenjeno simpatizerima nacista ili članovima stranke. Do juna 1933. bukvalno jedine organizacije koje nisu bile pod kontrolom Nacističke partije bile su [[Rajhsver|vojska]] i verske organizacije.{{sfn|Evans|2005|p=14}} U noći 27. februara 1933. u zgradi Rajhstaga je [[paljenje Rajhstaga|podmetnut požar]]. [[Marinus van der Lube]], holandski komunista, je proglašen krivim za podmetanje požara. Hitler je tvrdio da je požar označavao početak komunističkog ustanka. [[Šturmabtajlung|SA]] odredi su nasilno ugnjetavali komuniste po celoj državi i oko 4000 članova [[Komunistička partija Nemačke|Komunističke partije Nemačke]] je uhapšeno. [[Dekret o požaru u Rajhstagu]], uveden 28. februara 1933. je ograničio većinu građanskih sloboda u Nemačkoj, uključujući slobodu okupljanja i slobodu štampe. Dekret je takođe dozvolio policiji da vremenski neograničeno pritvara ljude bez optužnice ili sudskog naloga. Političke korake je pratila jaka propaganda koja je uverila građane da daju podršku vladinim merama.{{sfn|Evans|2003|pp=329–334}} U martu 1933. [[Zakon o posebnim ovlašćenjima]], koji je predstavljao amandman na [[Vajmarski ustav]], je usvojen u Rajhstagu sa 444 glasova za prema 94 protiv.{{sfn|Evans|2003|p=354}} Ovaj amandman je omogućio Hitleru i njegovom kabinetu da usvajaju zakone-čak i one zakone koje krše ustav-bez saglasnosti predsednika ili Rajhstaga.{{sfn|Evans|2003|p=351}} Pošto je za usvajanje zakona bila potrebna dvotrećinska većina, nacisti su iskoristili odredbe Dekreta o požaru u Rajstagu da spreče nekoliko poslanika [[Socijaldemokratska partija Nemačke|Socijaldemokratske partije Nemačke]] da prisustvuju sednici, a komunisti su prethodno već bili zabranjeni.{{sfn|Shirer|1960|p=196}}{{sfn|Evans|2003|p=336}} Vlada je 10. maja konfiskovala svu imovinu Socijaldemokratske partije, a stranka je zabranjena u junu.{{sfn|Evans|2003|pp=358–359}} Preostale političke partije su bile raspuštene, a 14. jula 1933. Nemačka je de fakto postala jednopartijska država kada je zabranjeno osnivanje novih političkih parija.{{sfn|Shirer|1960|p=201}} Sledeći izbori novembra 1933., 1936 i 1938 su bili pod potpunom kontrolom nacista, jer su na njima učestvovali samo nacisti i mali broj nezavisnih poslanika.{{sfn|Evans|2005|pp=109, 637}} Regionalni parlamenti i ''[[Rajhsrat (Nemačka)|Rajshrat]]'' (gornji dom saveznog parlamenta) su ukinuti u januaru 1934.{{sfn|Evans|2005|p=109}} Nacistički režim je ukinuo simbole Vajmaske republike, uključujući nacionalnu [[zastava Nemačke|crno-crvenu-zlatnu trobojku]] i usvojio prilagođene simbole nemačkog carstva. Bivša carska crno-bela-crvena trobojka je vraćena kao jedna od dve zvanične zastave Nemačke; druga zastava je bila [[Zastava sa kukastim krstom|zastava Nacističke stranke sa kukastim krstom]], koja je 1935. postala jedina državana zastava. Nacistička himna ''[[Zastavu visoko]]'' je postala druga državna himna.{{sfn|Cuomo|1995|p=231}} U ovom periodu, Nemačka je i dalje bila u teškoj ekonomskoj situaciji. Milioni ljudi su i dalje bili nezaposleni, a stanje deficita je bilo zastrašujuće.{{sfn|McNab|2009|p=54}} Hitler je znao da je oživljavanje ekonomije je od vitalnog značaja. Godine 1934, koristeći deficitarnu potrošnju, preduzeo je projekte javnih radova. Samo 1934. godine ukupno 1,7 miliona Nemaca je zaposleno na ovim projektima.{{sfn|McNab|2009|p=54}} Prosečne zarade i po satu i po sedmici su počele da rastu.{{sfn|McNab|2009|p=56}} Predsednik fon Hindenburg je umro 2. avgusta 1934. Prethodnog dana, kabinet je doneo "Zakon o najvišoj državnoj Kancelariji Rajha", koji je značio da po Hindenburggovoj smrti, Kancelarija predsednika će biti ukinuta, a njegove nadležnosti spojene sa nadležnostima kancelara.{{sfn|Overy|2005|p=63}} Hitler je na taj način postao šef države i šef vlade. Zvanično je imenovan za [[Firer|Firera i Rajhskancelara]] (vođu i kancelara). Nemačka je sada bila totalitarna država sa Hitlerom na čelu.{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} Kao šef države. Hitler je postao vrhovni komandant oružanih snaga. Novi zakon je promenio menja tradicionalnu zakletvu lojalnosti vojnika, tako da su se oni zaklinjali na vernost Hitleru lično, a ne Kancelariji vrhovnog komandanta ili države.{{sfn|Kershaw|2008|p=317}} Spajanje predsedništva sa funkcijom kancelara je odobren sa 90% biračkog tela na [[Referendum u Nemačko 1934|plebiscitu]] 19. avgusta 1934.{{sfn|Shirer|1960|p=230}} Najvećem delu nemačkog naroda je laknulo da su sukobi i ulične borbi u vajmarske ere završeni. Stanovništvo je bilo preplavljeno propagandom koju je vodio [[Jozef Gebels]], koji je obećao mir i dosta za sve u ujedinjenoj zemlji bez marksista bez ograničenja Versajskog ugovora.{{sfn|Kershaw|2001|pp=50–59}} Prvi [[nacistički koncentracioni kamp]], prvobitno za političke zatvorenike, je otvoren u [[logor Dahau|Dahauu]] 1933.{{sfn|Evans|2003|p=344}} Na stotine logora različitih veličina i namena je napravljeno do kraja data.{{sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} === Militaristička spoljna politika === [[Datoteka:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|mini|desno|200p|Adolf Hitler i [[Benito Musolini]].]] Već u februaru 1933, Hitler je objavio da se mora preduzeti ponovno naoružanje, iako tajno u početku, kao i da to predstavlja kršenje Versajskog mira. Godinu dana kasnije on je rekao svojim vojnim liderima da je 1942. ciljni datum za početak rata na istoku.{{sfn|Evans|2005|pp=338–339}} On je povukao Nemačku iz [[Društvo naroda|Društva naroda]] 1933, tvrdeći da klauzula o razoružanju nije pravična, jer se primenjuje samo na Nemačku.{{sfn|Evans|2005|p=618}} [[Sar (Liga naroda)|Sarska oblast]], koja je bila stavljena pod nadzor Društva naroda na 15 godina na kraju Prvog svetskog rata, [[Sarski plebiscit|glasala je u januaru 1935.]] da ponovo postane deo Nemačke.{{sfn|Evans|2005|p=623}} Marta 1935. Hitler je izjavio da će Rajhsver biti povećan na 550.000 ljudi i da on stvara [[Luftvafe|vazduhoplovstvo]]{{sfn|Kitchen|2006|p=271}} [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] se složilo da Nemcima bude dozvoljeno da izgrade pomorsku flotu potpisivanje [[Anglo-nemački pomorski sporazum|Anglo-nemačkog pomorskog sporazuma]] 18. juna 1935.{{sfn|Evans|2005|p=629}} Kada je [[Drugi italijansko-abisinski rat|italijanska invazija Etiopije]] dovelo do blagih protesta britanske i francuske vlade, Hitler je 7. marta 1936. naredio da Rajhsveru da umaršira sa 3000 vojnika u rajnsku demilitarizovanu zonu, što je bilo u suprotnosti sa Versajskim mirom; još 30.000 vojnika su bili na pripravnosti. Kako je ta teritorija bila deo Nemačke, britanska i francuska vlada nisu smatrale da je istrajavanje da se ispoštuje sporazum vredno rizika od rata.{{sfn|Evans|2005|pp=632–637}} Na jednopartijskim izborima održanim 29. marta, Nacistička partija je dobila 98,9 % podrške.{{sfn|Evans|2005|pp=632–637}} Hitler je 1936. potpisao [[Antikominternski pakt]] sa [[Japan]]om i sporazum o nenapadanju sa [[Kraljevina Italija|fašističkom Italijom]] [[Benito Musolini|Benita Musolinija]], što će se uskoro nazivati "Osovina Rim-Berlin".{{sfn|Evans|2005|p=641}} Hitler je poslao [[Legija Kondor|vazduhoplovne i oklopne jedinice]] da pomognu generalu [[Fransisko Franko|Francisku Franku]] i njegovim nacionalističkim snagama u [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]], koji je izbio u julu 1936. [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]] je poslao manju vojsku da pomogne [[Druga španska republika|republikansku vladu]]. Frankovi nacionalisti su bili pobednici 1939. i postali su neformalni saveznici nacističke Nemačke.{{sfn|Steiner|2011|pp=181–251}} === Austrija i Čehoslovačka === {{main|Anšlus|Nemačka okupacija Čehoslovačke}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 146-1970-005-28, Anschluss sudetendeutscher Gebiete.jpg|thumb|Nemci u [[Žatec]]u, Čehoslovačja, pozdravljaju nemačke vojnike sa [[nacistički pozdrav|nacističkim pozdravom]], 1938]] U februaru 1938. Hitler je naglasio austrijskom kancelari [[Kurt fon Šušnig|Kurtu Šušnigu]] potrebu da Nemačka da obezbedi svoje granice. Šušnig je zakazao plebiscit o austrijskoj nezavisnosti za 13. mart, ali je Hitler zahtevao da plebiscit bude otkazan. Dana 11. marta, Hitler je poslao ultimatum Šušnigu sa zahtevom da preda svu vlast austrijskoj Nacističkoj stranci ili će se suočiti sa invazijom. [[Vermaht]] je ušao u Austriju sledećeg dana, pozdravljen sa entuzijazmom od strane stanovništva.{{sfn|Evans|2005|pp=646–652}} Čehoslovačka je bil dom velike nemačke manjine, koja je živela uglavnom u [[Sudeti|Sudetskoj oblasti]]. Pod pritiskom separatističkih grupa u okviru [[Partije sudetskih nemaca|Partije sudetskih Nemaca]], češka vlada je ponudila ekonomske ustupke u regionu.{{sfn|Evans|2005|p=667}} Hitler je odlučio da ne uključi samo Sudetsku oblast u Rajh, već i celu Čehoslovačku.{{sfn|Kershaw|2008|p=417}} Nacisti su preduzeli propagandnu kampanju u pokušaju da steknu podršku za invaziju.{{sfn|Kershaw|2008|p=419}} Najviši vojni lideri nisu bili za ratni plan, jer Nemačka nije bila spremna za rat.{{sfn|Evans|2005|pp=668–669}} Kriza je dovela do ratnih priprema Britanaca, Čeha i Francuza (čehoslovačkih saveznika). U pokušaju da se izbegne rat, britanski premijer [[Nevil Čemberlen]] je ugovorio niz sastanaka, čiji je ishod bio [[Minhenski sporazum]], potpisan 29. septembra 1938. Čehoslovačka vlada je bila primorana da prihvati aneksiju Sudetske oblasti u Nemačku. Čemberlen je dočekan sa oduševljenjem kada je sleteo u Londonu donevši, po njegovim rečima, "mir za naše vreme."{{sfn|Evans|2005|pp=671–674}} Sporazum je potrajap šest meseci pre nego što je Hitler okupirao ostatak teritoriji Češke u martu 1939.{{sfn|Evans|2005|p=683}} U Slovačkoj je stvorena [[Slovačka republika (1939-1945)|marionetska država]].{{sfn|Beevor|2012|p=24}} Austrijske i češke devizne rezerve su ubrzo oduzete konfiskovane od strane nacista, kao i zalihe sirovina kao što su metali i gotovi proizvodi robe, kao što su naoružanje i avioni, koji su isporučeni u Nemačku. Industrijski konglomerat [[Rajhsverk Herman Gering]] preuzeo kontrolu nad proizvodnim pogonima čelika i uglja u obe zemlje.{{sfn|Mazower|2008|pp=264–265}} === Poljska === U martu 1939. Hitler je zatražio povratak [[slobodni grad Dancing|slobodnog grada Dancinga]] i [[Poljski koridor|Poljskog koridora]], pojas kopna kojim je [[Pruska]] bila odvojena od ostatka Nemačke. Britanci su najavili da će doći u pomoć Poljske, ako bude napadnuta. Hitler je, verujući Britanci ne bi zapravo preduzeli akciju, naredio bi da plan invazije trebalo da bude spreman za ciljni datum septembra 1939.{{sfn|Evans|2005|pp=689–690}} Dana 23. maja je opisao svojim generalima svoj opšti plan kojine samo oduzimanje Poljskog koridora, već znatno širenje nemačke teritorije na istok na račun Poljske. Očekivao je da će ovog puta njegov plan biti ispunjen silom.{{sfn|Kershaw|2008|p=486}} Nemci su ponovo potvrdili svoj savez sa Italijom i potpisali sporazume o nenapadanju sa [[Danska|Danskom]], [[Estonija|Estonijom]] i [[Letonija|Letonijom]]. Trgovinske veze su ozvaničene sa [[Rumunija|Rumunijom]], [[Norveška|Norveškom]] i [[Švedska|Švedskom]].{{sfn|Evans|2005|p=691}} Hitlerov ministar spoljnih poslova [[Joakim fon Ribentrop]], organizovao je pregovore sa Sovjetskim Savezom o sporazum o nenapadanju čiji je ishod [[sporazum Molotov-Ribentrop]] potpisan u avgustu 1939.{{sfn|Kershaw|2008|p=496}} Sporazum je sadržao tajni protokol o podeli Poljske i baltičkih država u nemačke i sovjetske sfere uticaja.{{sfn|Snyder|2010|p=116}}{{sfn|Molotov-Ribbentrop Pact, 1939}} === Drugi svetski rat === ==== Spoljna politika ==== Nemačka spoljna politika za vreme rata uključivala je stvaranje savezničkih vlada pod direktnom ili indirektnom kontrolom iz Berlina. Glavni cilj je dobijanje trupa od važnijih saveznika, poput Italije i [[Kraljevina Mađarska (1920—1946)|Mađarske]], i miliona radnika i obilnih zaliha hrane od podređenih saveznika kao što su [[Višijevska Francuska]].{{sfn|Mazower|2008|loc=chapter 9}} Do jeseni 1942, na Istočnom frontu bilo je 24 divizije iz Rumunije, 10 iz Italije i 10 iz Mađarske.{{sfn|Weinberg|2005|p=414}} Kada neka država više nije bila pouzdana, Nemačka bi preuzela punu kontrolu, kao što je učinila sa Francuskom 1942, Italijom 1943, i Mađarskom 1944. Iako je Japan je zvanično moćan saveznik, odnos je bio dalek i bilo je malo koordinacije ili saradnje. Na primer, Nemačka je odbila da deli svoju formulu za dobijanje sintetičke nafte iz uglja skoro sve do kraja rata.{{sfn|Martin|2005|p=279–80}} ==== Početak rata ==== [[Nemačka invazija Poljske|Nemačka je napala Poljsku]] 1. septembra 1939. Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska su objavile rat Nemačkoj dva dana kasnije. Poljska je pala brzo, jer su Sovjeti napali sa istoka 17. septembra.{{sfn|Beevor|2012|p=32}} [[Rajnhard Hajdrih]], tadašnji šef [[Gestapo]]a, naredio je 21. septembra da Jevreji treba da se skupe i skoncentrišu u gradovima sa dobrim železničkim vezama. U početku je namera bila da se deportacije Jevreja usmere dalje na istok, ili eventualno na [[Madagaskar]].{{sfn|Longerich|2010|pp=148–149}} Korišćenjem od radnije pripemljenih spiskova, oko 65.000 poljske inteligencije, plemića, sveštenika i učitelja je ubijeni krajem 1939. u pokušaju da se uništi identitet Poljske kao nacije.{{sfn|Longerich|2010|p=144}}{{sfn|Evans|2008|p=15}}. Sovjeti je nastavili da napadaju, napredujući u Finskoj u [[Zimski rat|Zimskom ratu]], a nemačke snage su uključeni u akciju na moru. Ali nije bilo skoro nikakvih drugih aktivnosti do maja 1940, tako da je taj period postao poznat kao "[[lažni rat]]".{{sfn|Beevor|2012|p=40}} Od početka rata, [[blokada Nemačke (1939-1945)|britanska blokada]] pošiljki u Nemačku je imala uticaj na privreda Rajha. Nemci su bili posebno zavisini od stranih zaliha nafte, uglja i žitarica.{{sfn|Mazower|2008|p=260}} Da bi zaštitio švedske isporuke rude gvožđa u Nemačku, Hitler je naredio [[Norveški pohod|napad na Norvešku]], koja je izveden 9. aprila 1940. Veći deo zemlje su okupirale nemačke trupe do kraja aprila. Takođe, 9. aprila, Nemci su [[Nemačka invazija Danske|napali i okupirali Dansku]].{{sfn|Beevor|2012|pp=73–76}}{{sfn|Evans|2005|p=120}} ==== Osvajanje Evrope ==== Nasuprot stavu mnogih od njegovih visokih vojnih oficira, Hitler je naredio napad na Francusku i zemlje [[Beneluks]]a, koji je počeo u maju 1940.{{sfn|Beevor|2012|pp=70–71, 79}} Nemci su brzo osvojili [[Invazija Luksemburga|Luksemburg]], [[Bitka za Holandiju|Holandiju]] i [[Bitka za Belgiju|Belgiju]], a Francuska se predala se 22. juna.{{sfn|Beevor|2012|pp=70–71, 79}} Uprkos odredbama [[Haške konvencije]], industrijska preduzeća u Holandiji, Francuskoj i Belgiji su stavljene u službu proizvodnje ratnog materijala za okupatorsku nemačku vojsku. Zvaničnici okupiranih zemalja su videli ovu opciju kao bolju nego da njihovi građani budu deportovani u Nemačku na prinudni rad.{{sfn|Mazower|2008|p=265}} Nacisti su zaplenili od francuske hiljada lokomotiva i voznog parka, zalihe oružja i sirovina, kao što su bakar, kalaj, nafta i nikl.{{sfn|Evans|2008|pp=333–334}} Takođe su nametnuti finansijski zahtevi vladama okupiranih zemalja; isplate za troškove okupacije su stizali iz Francuske, Belgije i Norveške.{{sfn|Mazower|2008|p=271}} Trgovinska barijera dovela je do gomilanja zaliha, crnog tržišta i neizvesnosti oko budućnosti{{sfn|Mazower|2008|pp=272, 279}} Zalihe hrane su bile nesigurne; proizvodnja hrane je opala u većini oblasti u Evropi, ali ne kao vreme Prvog svetskog rata.{{sfn|Mazower|2008|p=262}} Grčka je iskusila glad u prvoj godini okupacije, a Holandija u poslednjoj godini rata.{{sfn|Mazower|2008|p=262}} Nemački napori da se obezbedi nafta uključivali su pregovare o snabdevanje od njihovog novog saveznika, [[Kraljevina Rumunija|Rumunije]], koja je pristupila [[Trojni pakt|Trojnom paktu]] u novembru 1940.{{sfn|Evans|2008|p=151}}{{sfn|Kershaw|2008|p=584}} Hitler je ponudio mir novom britanskom lideru [[Vinston Čerčil|Vinstonu Čerčilu]], a nakon njegovog odbijanja, naredio seriju vazdušnih napada na aerodrome i radarske stanice [[Kraljevsko ratno vazduhoplovstvo|Kraljevskog vazduhoplovstva]]. Međutim, nemački Luftvafe nije uspeo da pobedi Kraljevsko vazduhoplovstvo u ono što je postalo poznato kao [[bitka za Britaniju]].{{sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Do kraja oktobra, Hitler je shvatio potrebna vazdušna nadmoć neophodna za njegovu planiranu za invaziju na Britaniju nije mogla da se ostvare, pa je naredio [[Blic|noćne vazdušne napade]] na britanske gradove, uključujući [[bombardovanje Londona|London]], [[bombardovanje Plimuta|Plimut]] i [[bombardovanje Koventrija|Koventri]].{{sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} U februaru 1941, [[Nemački afrički korpus]] stigao je u [[Libija|Libiju]] da pomogne Italijanima u [[Severnoafrička kampanja|Severnoafričkoj kampanji]] u pokušaju da se zadrže snage [[Komonvelt]]a stacionirane u [[Egipat|Egiptu]].{{sfn|Evans|2008|p=149}} Dana 6. aprila, Nemačka je pokrenula invaziju na [[Aprilski rat|Jugoslaviju]] i [[operacija Marita|Grčku]].{{sfn|Evans|2008|p=153}} [[Datoteka:Bundesarchiv_Bild_183-L05487%2C_Paris%2C_Avenue_Foch%2C_Siegesparade.jpg|mini|levo|220p|Nemački vojnici marširaju u blizini Trijumfalne kapije u Parizu, 14. jun 1940.]] Dana 22. juna 1941, u suprotnosti sa sporazumom Molotov-Ribentrop, 5,5 miliona osovinskih vojnika je napalo Sovjetski Savez. Pored svrhu sticanja životnog prostora, ova velika ofanziva (pod tajnim imenom [[operacija Barbarosa]]) je imala cilj da uništi Sovjetski Savez i iskoristi njegove prirodne resurse za kasniju agresiju na zapadne sile.{{sfn|Evans|2008|pp=160–161}} Među nemačkim narodom reakcije su bile iznenađenje i strepnja. Mnogi su zabrinuti koliko dugo će se rat produžiti ili si sumnjali da Nemačka ne može da dobije rat na dva fronta.{{sfn|Evans|2008|pp=189–190}} Invazijom je osvojen ogroman prostor, uključujući i baltičke republike, [[Belorusija|Belorusiju]] i zapadnu [[Ukrajina|Ukrajinu]]. Nakon uspešne [[Bitka kod Smolenska (1941)|bitke kod Smolenska]], Hitler je naredio [[armijska grupa Centar|armijskoj grupi Centar]] da zaustavi svoje napredovanje ka [[Moskva|Moskvi]] i privremeno preusmeri svoje oklopne grupe za pomoć u opkoljavanju [[Lenjingrad]]a i [[Kijev]]a.{{sfn|Stolfi|1982}} Ova pauza je dala [[Crvena armija|Crvenoj armiji]] mogućnost da mobiliše nove rezerve. Napad na Moskvu, koji je nastavljen u oktobru 1941, [[bitka za Moskvu|završio se katastrofalno u decembru]].{{sfn|Stolfi|1982}} Dana 7. decembra 1941, Japan je [[napad na Perl Harbor|napao Perl Harbor]] na Havajima. Četiri dana kasnije, Nemačka je objavila rat [[SAD]].{{sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Hrane je nedostajalo u osvojenim oblastima Sovjetskog Saveza i Poljske, sa obrocima neadekvatnim da zadovolji nutritivne potrebe. Vojske u povlačenju vojske su spalile useve, a veći deo preostale hrane je odnesen u Nemačku.{{sfn|Evans|2008|p=43}} U samoj Nemačkoj, obroci su morali da se smanje 1942. U svojoj ulozi opunomoćenog u četvorogodišnjem planu, [[Herman Gering]] je zahtevao povećanje isporuke žita iz Francuske i ribe iz Norveške. Žetva. 1942 je bila dobra, a zalihe hrane ostala adekvatna u zapadnoj Evropi.{{sfn|Mazower|2008|pp=284–287}} [[Grupa Rajhslajter Rozenberg]] je bila organizacija koja je pljačkala umetnička dela i kulturna dobra iz jevrejskih kolekcija, biblioteka i muzeja širom Evrope. Samo iz Francuske je oko 26.000 vagona punih umetničkog blaga, nameštaja i drugih opljačkanih predmeta poslato nazad u Nemačku.{{sfn|Manvell|2011|pp=283–285}} Pored toga, vojnici su pljačkali ili kupovali robu, kao što su i odevni proizvodi-stvari koje je postajalo sve teže dobiti u Nemačkoj- i slali nazad kućama.{{sfn|Evans|2008|p=334}} ==== Prekretnica i poraz ==== Nemačka je bila skoro potpuno zavisna od uvoza nafte iz inostranstva.{{sfn|Mazower|2008|p=290}} U pokušaju da reši stalnu nestašicu uporan, Nemačka je u junu 1942. pokrenula [[operacija Plavo|operaciju Plavo]], ofanzivu na [[Kavkaz|kavkaska]] naftna polja.{{sfn|Glantz|1995|pp=108–110}} Sovjeti su pokrenuli kontraofanzivu 19. novembra i opkolili nemačku vojsku, koja je ostala zarobljena u [[bitka za Staljingrad|Staljingradu]] 23. novembra.{{sfn|Melvin|2010|pp=282, 285}} [[Herman Gering]] je uveravao Hitlera da [[6. nemačka armija|6. armija]] može biti snabdevana iz vazduha, ali se ispostavilo da to nije bilo moguće{{sfn|Evans|2008|pp=413, 416–417}} Hitlerovo odbijanje da se dozvoli povlačenje je dovelo do smrti 200.000 nemačkih i rumunskih vojnika, a od onih koji su se predali 31. januara 1943, samo 6.000 preživelih se vratilo u Nemačku posle rata.{{sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Sovjetske snage su nastavile da potiskuje Nemce na zapad posle neuspele nemačke ofanzive [[bitka kod Kurska|kod Kurska]], a do kraja 1943, Nemci su izgubili većinu svojih teritorijalnih dobitaka na istoku {{sfn|Shirer|1960|p=1007}}. U Egiptu, Afrički korpus feldmaršala [[Ervin Romel|Ervina Romela]] su porazile britanske snage pod feldmaršalom [[Bernard Montgomeri|Bernardom Montgomerijem]] u oktobru 1942.{{sfn|Evans|2008|p=467}} Savezničke snage su se [[operacija Haski|iskrcale na Siciliji]] u julu 1943, a u [[Saveznička invazija Italije|Italiji u septembru]].{{sfn|Evans|2008|p=471}} U međuvremenu, američki i britanski bombarderi, sa bazama u Britaniji, počeli operacije protiv Nemačke. U nastojanju da uništi nemački moral, mnogi misijama je namerno naređivano da bombarduju civilne ciljeve.{{sfn|Evans|2008|pp=438–441}} Uskoro nemačka proizvodnja aviona nije mogla da drži korak sa gubicima, a bez vazduhoplovne odbrane, saveznička bombardovanja su postala još razornija. Gađanjem rafinerija nafte i fabrika, bombardovanja su do kraja 1944. osakatila nemačke ratne napore.{{sfn|Evans|2008|p=461}} [[Datoteka:SFP 186 - Flug ueber Berlin.ogv|mini|thumb|left|time=6|Film [[Američko vadzuhoplovstvo|Američkog vazduhoplovstva]] o razaranja u centru Berlina u julu 1945.]] Dana 6. juna 1944 , američke, britanske i kanadski snage su uspostavile [[Zapadni front (Drugi svetski rat)|Zapadni front]] [[iskrcavanje u Normandiji|iskrcavanjem u Normandiji]].{{sfn|Beevor|2012|pp=576–578}} Dana 20. jula 1944, Hitler je jedva preživeo [[Julska zavera|bombaški napad]].{{sfn|Beevor|2012|pp=604–605}} Zbog toga je naredio surovu odmazdu, što je dovelo do 7.000 hapšenja i pogubljenju preko 4.900 ljudi.{{sfn|Shirer|1960|p=1072}} Neupešna [[Ardenska ofanziva]] (16. decembar 1944 - 25. januar 1945) bila je poslednji veliki nemački poduhvat u ratu. Sovjetske snage su ušle u Nemačku 27. januara.{{sfn|Shirer|1960|pp=1090–1097}} Hitlerovo odbijanje da prizna poraz i njegovo stalno insistiranje da se rat mora voditi do poslednjeg čoveka dovelo do nepotrebne smrti i razaranja u poslednjim mesecima rata.{{sfn|Kershaw|2008|pp=910–912}} Preko svog ministra pravde, [[Oto Georg Tirak|Ota Tiraka]], on je naredio da svako ko nije spreman da se bori mora po kratkom postupku na vojni sud. Na hiljade ljudi je ubijeno.{{sfn|Kershaw|2012|pp=224–225}} U mnogim oblastima, ljudi su tražili načine da se predaju nadolazećim Saveznicima, uprkos opomenama lokalnih lidera da nastave borbu. Stepen samoubistava u Nemačkoj se povećavo, kako se rat približavao kraju, posebno u krajevima u koje je stizala Crvena armija. Hitler je takođe naredio [[Spaljena zemlja|namerno uništavanje]] saobraćajnica, mostova, industrije i druge infrastruktura. Ministar za naoružanje [[Albert Šper]] je uspeo u tome da se ovo naređenje ne sprovede u potpunosti.{{sfn|Kershaw|2008|pp=910–912}} Tokom [[bitka za Berlin|bitke za Berlin]] (16. april 1945 - 2. maj 1945 ), Hitler i njegovo osoblje su živeli u podzemnom [[Firerbunker]]u, dok se Crvena armija približavala.{{sfn|Shirer|1960|p=1108}} Dana 30. aprila, kada su sovjetske trupe bile daleko jedan ili dva bloka od [[Rajhskancelarija|Rajhskancelarije]], Hitler i [[Eva Braun]] su [[smrt Adolfa Hitlera|izvršili samoubistvo]] u bunkeru.{{sfn|Kershaw|2008|pp=954–955}} Gebels i njegova supruga [[Magda Gebels|Magda]] su počinili samoubistvo sutradan, posle ubistva svoje [[Deca Jozefa Gebelsa|šestoro dece]].{{sfn|Beevor|2002|p=381}} Dana 2. maja general [[Helmut Vajdling]] je bezuslovno predao Berlin sovjetskom generalu [[Vasilij Čujkov|Vasiliju Čujkovu]]. Hitlera je nasledio veliki admiral [[Karl Denic]] kao predsednika Rajha i Gebelsa kao Rajhskancelar.{{sfn|Shirer|1960|p=1126}} U periodu od 4. do 8. maja 1945. većina preostalih nemačkih oružanih snaga se predala bezuslovno. [[Akt o predaji Nemačke]] potpisan je 7. maja, čime je obeležen [[kraj Drugog svetskog rata u Evropi]].{{sfn|Beevor|2002|pp=400–402}} ==== Nemačke žrtve ==== [[Datoteka:Swastika blasted from the Nazi party rally grounds - Nuremberg (1945).gif|mini|Američka vojska minirala je kukasti krst na sedištu Nacističke partije u [[Nirnberg]]u]] [[Datoteka:The British Army in North-west Europe 1944-45 B14736.jpg|thumb|levo|Nemačke izbeglice u [[Bedburg]]u, kod [[Kleve]]a, 19. februara 1945.]] Procene o nemačkim ratnim žrtvama idu od 5,5 do 6,9 miliona osoba.{{sfn|Hubert|1998|p=272}} Studija nemačkog istoričara Rigiger OvermansRidigera Overmansa je dala brojku od 5,3 miliona ubijenih i nestalnih pripadnika nemačke vojske, računajući tu i oko 900.000 regrutovanih van nemačkih granica iz 1937, u Austriji i srednjoj i istočnoj Evropi.{{sfn|Overmans|2000|p=Bd. 46}} Civilne žrtve zbog savezničkih strategijskih bombardovanja unutar granica iz 1942. iznosile su oko 437.000. Jpš oko 20.000 je ubijeno u kopnenoj kampanji.{{sfn|''Wirtschaft und Statistik''|1956}}{{sfn|Statistisches Jahrbuch|1960|p=78}} Oko 22.000 civila je umrlo tokom bitke za Berlin.{{sfn|Antill|2005|p=85}} Druge brojke o civilnim žrtvama iznose oko 300.000 Nemaca (računajući i Jevreje) koji su bili žrtve nacističkih političkih, rasnih i verskih progona,{{sfn|''Germany Reports''|1961|p=62}} i 200.000 koji su bili ubijeni u nacističkom prgramu eutanazije.{{sfn|Bundesarchiv}} Politički sudovi zvani ''[[Zondergeriht]]'' osudili su na smrt oko 12.000 članova [[Nemački pokret otpora|nemačkog pokreta otpora]], a civilni sudovi su osudili još 40.000 Nemaca.{{sfn|Hoffmann|1996|p=xiii}} Takođe su se desila [[Silovanja tokom okupacije Nemačke|masovna silovanja Nemica]].{{sfn|Beevor|2002|pp=31–32, 409–412}} Na kraju rata, u Evropi je bilo više od 40 miliona [[izbeglica]],{{sfn|''Time'', 9 July 1979}} njena privreda je propala, a 70% njene industrijske infrastrukture je bilo uništeno.{{sfn|Pilisuk|Rountree|2008|p=136}} Između 12 i 15 miliona Nemaca je [[bekstvo i proterivanje Nemaca (1944–1950)|izbeglo ili proterano]] iz istočne i srednje Evrope u Nemačku.{{sfn|Douglas|2012|p=1}} Tokom [[Hladni rat|Hladnog rata]], vlada [[Zapadna Nemačka|Zapadne Nemačke]] je procenila da je broj žrtava iznosi 2,2 miliona mrtvih civila zbog bekstva i progona Nemaca i [[prisilni rad Nemaca u Sovjetskom Savezu|prisilnog rada Nemaca u Sovjetskom Savezu]].{{sfn|''Die deutschen Vertreibungsverluste'', 1939/50|pp=38, 46}} Ova brojka je bila neosporena do 1990ih, kada su neki istoričari spustili broj na 500.000–600.000 povrđenih smrtnih slučajeva.{{sfn|Overmans|1994|pp=51–63}}{{sfn|Haar|2009|pp=363–381}}{{sfn|Hahn|Hahnova|2010|pp=659–726}} Nemačka vlada je 2006. ponovila svoj stav o 2-2,5 miliona smrtnih slučajeva. == Hronologija == # [[30. 1.|30. januar]] [[1933]]. Adolf Hitler postaje kancelar Njemačke u manjinskoj vladi (njegova stranka ima 38% glasova u ''Reichstagu'', njemačkom parlamentu) # [[28. 2.|28. februar]] 1933. 86-godišnji [[Paul von Hindenburg|Hindenburg]] pod Hitlerovim pritiskom potpisao "Zakon o obrani naroda i države", kojim se Ustavom zagarantirana ljudska prava ukidaju # [[5. 3.|5. mart]] 1933. na izborima nacisti dobivaju 44% glasova, zajedno s konzervativnim nacionalistima prvi put imaju većinu u parlamentu # [[23. 3.|23. mart]] 1933. - u Reichstagu izglasan "Zakon o punomoći" kojim se sve ovlasti parlamenta preseljavaju na Vladin kabinet, praktično Hitleru u ruke # [[10. 5.|10. maj]] 1933. - palež liberalnih knjiga u [[Berlin]]u # [[22. 6.|22. jun]] 1933. - nacistička stranka jedina u Njemačkoj (ostale su zabranjene ili raspuštene) # [[26. 1.|26. januar]] [[1934]]. Njemačka i Poljska potpisale 10-godišnji pakt o nenapadanju # [[30. 6.|30. jun]] 1934. - "[[Noć dugih noževa]]" - pokolj (strijeljanje) mnogobrojnih nepoćudnih Hitleru i vodstva [[SA]] (Sturmabteilung), jer su smetali tadašnjem vojnom vrhu, a Hitler im je ispunio želju # [[2. 8.|2. avgust]] 1934. predsjednik Hindenburg umire, Hitler sjedinjuje položaj kancelara i predsjednika u novu funkciju: Führer (vođa) === Vojna hijerarhija === '''[[Wehrmacht]]''' - Vojska :'''[[OKW]]''' - Vrhovno zapovjednštvo pješaštva ::Šef OKW-a - [[feldmaršal]] '''[[Wilhelm Keitel]]''' :::Načelnik operativnog stožera - [[general pukovnik]] '''[[Alfred Jodl]]''' '''[[Heer]]''' - Pješaštvo :'''[[OKH]]''' - Vrhovno zapovjedništvo vojske :Vojni vođe u službi ::[[general pukovnik]] '''[[Werner von Fritsch]]''' (1935. - 1938.) ::[[feldmaršal]] '''[[Walther von Brauchitsch]]''' (1938. - 1941.) ::[[Führer (titula)|Führer]] i [[Njemački kancelar|Reichskanzler]] '''[[Adolf Hitler]]''' (1941. - 1945.) :::[[feldmaršal]] '''[[Ferdinand Schörner]]''' (1945.) '''[[Kriegsmarine]]''' - Mornarica :'''[[OKM]]''' - Vrhovno zapovjedništvo mornarice :Mornarički vođe u službi ::''[[Großadmiral]]'' '''[[Erich Raeder]]''' (1923. - 1943.) ::''[[Großadmiral]]'' '''[[Karl Dönitz]]''' (1943.-1945.) ::[[General admiral]] '''[[Hans-Georg von Friedeburg]] ''' (1945.) '''[[Luftwaffe]]''' - ratno zrakoplovstvo :'''[[OKL]]''' - Vrhovno zapovjedništvo ratnog zrakoplovstva ::''[[Reichsluftschutzbund]]'' :Zrakoplovno vođe u službi ::''[[Reichsmarschall]]'' '''[[Hermann Göring]]''' (do 1945.) ::[[feldmaršal]] '''[[Robert Ritter von Greim]]''' (1945.) '''[[Abwehr]]''' - Obavještajna služba :[[kontraadmiral]] '''[[Konrad Patzig]]''' (1932. - 1935.) :[[vice admiral]] '''[[Wilhelm Canaris]]''' (1935. - 1944.) '''[[Waffen SS]]''' :[[Reichsführer-SS]] '''[[Heinrich Himmler]]''' == Popis važnijih zvaničnika Trećeg Reicha == (ovdje je navedeno samo njih 15, za cjelovit popis vidi [[Istaknuti nacisti]]) '''[[Adolf Hitler]]''' - Führer (vođa)- premijer, predsjednik države i vrhovni zapovjednik [[Wehrmacht]]a<br /> '''[[Hermann Göring]]''' - ''Reichsmarshall'' i premijer. Ministar zrakoplovstva.<br /> '''[[Rudolf Hess]]''' - ''Führer''-ov zamjenik<br /> '''[[Joseph Goebbels]]''' - ministar propagande<br /> '''[[Albert Speer]]''' - Hitlerov arhitekt i budući ministar naoružanja<br /> '''[[Heinrich Himmler]]''' - zapovjednik [[SS]]-a i upravitelj njemačke policije<br /> '''[[Martin Bormann]]''' - voditelj NSDAP-a (nacističke stranke)<br /> '''[[Joachim von Ribbentrop]]''' - ministar vanjskih poslova<br /> '''[[Alfred Rosenberg]]''' - ''Reichsleiter''<br /> '''[[Walther Funk]]''' - ministar industrije<br /> '''[[Wilhelm Frick]]''' - ministar unutarnjih poslova<br /> '''[[Ernst Kaltenbrunner]]''' - Vođa [[RSHA]]<br /> '''[[Hjalmar Schacht]]''' - ministar bez lisnice, predsjednik ''Reichsbank''<br /> '''[[Konstantin von Neurath]]''' - voditelj tajnog Kabineta.<br /> '''[[Arthur Seyss-Inquart]]''' - ''Reichsstatthalter'' (namjesnik) u Austriji == Napomene == {{napomene}} == Reference == {{izvori|4}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Nazi Germany}} * {{en icon}} [http://www.axishistory.com/index.php?id=31 Axis History Factbook — Third Reich] * {{en icon}} [http://www.thirdreichruins.com/index.htm Third Reich in Ruins] - Photos taken during the Nazi regime compared to present-day locations * {{en icon}} [http://hitlernews.cloudworth.com/ Hitler's Third Reich in the News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722074115/http://hitlernews.cloudworth.com/ |date=2010-07-22 }} - Daily edited review of Third Reich-related news and articles. * {{en icon}} [http://www.conservativeclassics.com/books/HighCostbk/book1.pdf The High Cost of Vengeance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108102925/http://www.conservativeclassics.com/books/HighCostbk/book1.pdf |date=2006-11-08 }}, by [[Freda Utley]] (1949; PDF, size - 20 MB) * {{de}} [http://www.ns-archiv.de/index.php NS-Archiv] - Large collection of original scanned Nazi documents * {{de}} [http://www.videolexikon.com/view_310-33-505-0704-001.htm The German Resistance and the USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230145417/http://www.videolexikon.com/view_310-33-505-0704-001.htm |date=2006-12-30 }} * {{de}} [http://www.vl-zeitgeschichte.de WWW-Virtual Library Contemporary History - Germany] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120903002314/http://www.vl-zeitgeschichte.de/ |date=2012-09-03 }} - Catalog with online resources * {{de}} [http://video.google.nl/videoplay?docid=-2317238126655047317&q=Tercer+Reich The Third Reich and National Socialism in Color - a video documentary by Spiegel TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071123013533/http://video.google.nl/videoplay?docid=-2317238126655047317&q=Tercer+Reich |date=2007-11-23 }} * {{ru}} [http://www.weaponplace.ru/reih.php Weapons of the Third Reich] [[Kategorija:Treći Reich| ]] [[Kategorija:Njemačka između dva svjetska rata]] [[Kategorija:Njemačka u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Države i teritorije pod kontrolom Sila osovine]] 5mr9vr4gdm0kmkw9lvx5pge6kjry3au 42652840 42652838 2026-07-10T18:38:28Z Vipz 151311 /* top */ 42652840 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Njemački Reich |izvorno_ime = {{jez|de|Deutsches Reich}} <br /> {{small|1933. – 1943.}} <hr> '''Veliki Njemački Reich''' <br /> {{jez|de|Großdeutsches Reich}} <br /> {{small|1943. – 1945.}} |zastava = Flag of Germany (1935–1945).svg |zastava_i = Zastava Njemačke |grb_i = Grb Njemačke |grb = Reichsadler.svg |genitiv = Trećeg Reicha |kontinent = Europa |država = Njemačka |godina_start = 1933. |godina_kraj = 1945. |mapa = German Reich 1942 (Extended).svg |mapa_opis = Njemačka u drugoj polovici 1942. godine, na vrhuncu svoje teritorijalne kontrole: <div style="text-align: left; padding-left: 1em;"> {{legenda|#008100|Njemački Reich{{efn|Uključujući [[Protektorat Češka i Moravska]] i [[Generalno gubernatorstvo]].}}}} {{legenda|#47ca44|[[Reichskommissariat|okupirane teritorije pod <br />civilnom administracijom]]}} {{legenda|#a6e0a6|[[Militärverwaltung|okupirane teritorije pod <br />vojnom administracijom]]}} </div> |geslo = <!-- ''"Ein Volk, ein Reich, ein Führer."''<br />{{nowrap|''"Jedan narod, jedno carstvo, jedan vođa"''}} — propagandna parola, ali ne i službeno državno geslo --> |himna = <br /> „{{jez|de|[[Das Lied der Deutschen]]}}” <br /> („Pjesma Nijemaca”) <br /> [[File:Das Deutschlandlied.ogg]] <br /> „{{jez|de|[[Horst-Wessel-Lied]]}}”{{efn|Rajhskancelar unutrašnjih poslova ({{jez|de|Reichsinnenminister}}) [[Wilhelm Frick]] je 12. jula 1933. naredio da se „{{jez|de|Horst-Wessel-Lied}}” izvodi odmah nakon državne himne „{{jez|de|Das Lied der Deutsche}}”.}} <br /> („Pjesma [[Horst Wessel|Horsta Wessela]]”) <br /> [[File:Песня Хорста Весселя.ogg]] |glavni_grad = [[Berlin]] |latd=52 |latm=31 |latNS=N |longd=13 |longm=24 |longEW=E |jezik = [[nemački jezik|njemački]] |vlada_tip = [[Unitarna država|unitarna]] [[fašistička država]] |titula_vođa = ''[[Führer (pozicija)|Führer]]'' |vođa1 = Adolf Hitler |godina_vođa1 = [[1934]]–[[1945]] |titula_predstavnik = [[Predsednik Njemačke|Predsjednik]] |predstavnik1 = Paul von Hindenburg |godina_predstavnik1 = [[1933]]–[[1934]] |predstavnik2 = Karl Dönitz |godina_predstavnik2 = [[1945.]] |titula_zamjenik = [[Njemački kancelar|Kancelar]] |zamjenik1 = Adolf Hitler |godina_zamjenik1 = [[1933]]–[[1945]] |zamjenik2 = Joseph Goebbels |godina_zamjenik2 = [[1945.]] |zamjenik3 = [[Lutz Graf Schwerin von Krosigk|Ludwig von Krosigk]] |godina_zamjenik3 = [[1945.]] |era = Međuratni period i [[Drugi svjetski rat]] |događaj_start = [[Hitlerov uspon na vlast|Preuzimanje vlasti]] |datum_start = [[30. januara]] [[1933.]] |događaj1 = [[Zakon o ovlastima|{{nowrap|Zakon o ovlastima}}]] |datum_događaj1 = [[23. marta]] [[1933.]] |događaj2 = [[Nirnberški zakoni]] |datum_događaj2 = {{nowrap|[[15. septembra]] [[1935.]]}} |događaj3 = [[Anschluss]] |datum_događaj3 = [[12. marta|12.]]/[[13. marta]] [[1938.]] |događaj4 = [[Invazija na Poljsku]] |datum_događaj4 = [[1. septembra]] [[1939.]] |događaj5 = [[Bitka za Francusku|Pad Francuske]] |datum_događaj5 = [[22. juna]] [[1940.]] |događaj6 = [[Invazija na Sovjetski Savez|Invazija na<br />Sovjetski Savez]] |datum_događaj6 = [[22. juna]] [[1941.]] |događaj7 = [[Smrt Adolfa Hitlera|Hitlerovo samoubistvo]] |datum_događaj7 = [[30. aprila]] [[1945.]] |događaj8 = [[Bitka za Berlin|Pad Berlina]] |datum_događaj8 = [[2. maja]] [[1945.]] |događaj9 = [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|Kapitulacija]] |datum_događaj9 = [[8. maja|8.]]/[[9. maja]] [[1945.]] |događaj10 = Hapšenje [[Flensburška vlada|Flensburške vlade]] |datum_događaj10 = [[23. maja]] [[1945.]] |događaj_kraj = [[Berlinska deklaracija]] |datum_kraj = [[5. juna]] [[1945.]] |stat_površina1 = 633786 |stat_pop1 = 69314000 |stat_godina1 = 1939 |ref_površina1 =<ref>''Statistisches Bundesamt'' (Federal Statistical Office), * breaks code* [http://www.destatis.de/download/jahrbuch/stjb2.pdf ''Statistisches Jahrbook 2005 für die Bundesrepublik Deutschland''], str. 8.</ref> |ref_pop1 =<ref>[http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-4901.html Germany — Country Study]</ref> |valuta = [[Reichsmarka]] |p1 = Weimarska Republika |flag_p1 =Flag_of_Germany_(3-2_aspect_ratio).svg |s1 = Saveznička okupacija Njemačke |flag_s1 = Flag of Germany (1946-1949).svg |fusnote = }} '''Nacistička Njemačka''', poznata i kao '''Treći Reich''' ({{jez-de|Drittes Reich}}), službeno '''Njemački Reich''' ({{jez|de|Deutsches Reich}}; 1933–1943) i kasnije '''Veliki Njemački Reich''' ({{jez|de|Großdeutsches Reich}}; 1943–1945), bila je njemačka [[totalitarizam|totalitarna diktatura]] pod vlašću [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] i [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|Nacionalsocijalističke njemačke radničke stranke]] (NSDAP) od 1933. do 1945. [[Nacizam|Nacisti]] su izrazima „Treći Reich” i „Tisućljetni Reich” ({{jez|de|Tausendjähriges Reich}}) Nacističku Njemačku predstavljali kao nasljednicu [[Sveto Rimsko Carstvo|Svetog Rimskog Carstva]] („Prvi Reich”; 800–1806) i [[Njemačko Carstvo|Njemačkog Carstva]] („Drugi Reich”; 1871–1918). Nacistički režim u [[Njemačka|Njemačkoj]] trajao je dvanaest godina, od Hitlerovog imenovanja za kancelara 30. januara 1933. do [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|bezuslovne kapitulacije Njemačke]] pred [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]] u noći s [[Dan pobjede nad fašizmom|8. na 9. maja 1945]], kojom je završen [[Drugi svjetski rat u Evropi]]. Nacistička stranka je nakon [[Parlamentarni izbori u Njemačkoj u julu 1932.|federalnih izbora u julu 1932.]] postala najveća stranka u [[Reichstag|parlamentu]], ali nije ostvarila apsolutnu većinu. Adolf Hitler je odbio učestvovati u koalicijskoj vladi ukoliko ne bi bio na njenom čelu. U takvim okolnostima, [[šef vlade|šefa vlade]] je mogao imenovati [[šef države]]. [[Paul von Hindenburg]], tadašnji [[predsjednik Njemačke]], pod pritiskom je političara, industrijalaca i poslovnih krugova 30. januara 1933. Adolfa Hitlera postavio na položaj [[njemački kancelar|rajhskancelara]]. Temelji za Hitlerovu [[diktatura|diktaturu]] postavljeni su nakon [[Paljenje Reichstaga|paljenja Reichstaga]] u februaru iste godine, za koje su nacisti optužili [[komunizam|komuniste]]. Hitler je nakon paljenja Reichstaga uvjerio Hindenburga da donese [[Dekret o požaru u Reichstagu]], kojim su ograničene [[građanska prava|građanske slobode]] i omogućeno suzbijanje [[politička opozicija|političke opozicije]]. U martu je usvojen [[Zakon o ovlastima]], kojim je Hitler dobio pravo donositi zakone bez parlamentarnog nadzora. Time je učvrstio diktatorsku vlast, započeo represiju nad protivnicima i osnovao [[koncentracioni logor Dachau]], prvi [[koncentracioni logor]]. Nakon Hindenburgove smrti 1934. Hitler je spojio funkcije predsjednika i kancelara u titulu [[Führer|Führera]], a vlast koncentrirao u [[Hitlerov kult ličnosti|svojoj ličnosti]]. Nacisti su nakon konsolidacije vlasti uspostavili gotovo potpunu kontrolu nad političkim, društvenim i kulturnim životom. [[Rasizam]], [[antisemitizam]] i [[nacistička eugenika]] činili su ideološku osnovu nacističkog režima. Na toj su osnovi počivali sistematski [[progon|progoni]] i [[masovni zločini]]. Režim Nacističke Njemačke usmrtio je oko šest miliona [[Jevreji u Evropi|evropskih Jevreja]] tokom [[genocid]]a poznatog kao [[Holokaust]]. Pored Jevreja, nacistički režim je zatvaranju bez suđenja, zatočivanju u koncentracionim logorima, [[deportacija|deportacijama]], [[Prisilni rad|prisilnom radu]] i ubistvima podvrgavao i [[Romi|Rome]], [[Slaveni|Slavene]], [[homoseksualci|homoseksualce]],{{efn|Glavni članak: [[Progon homoseksualaca u Nacističkoj Njemačkoj]].}} [[ljevica|ljevičare]] i druge [[disident|disidente]], [[Jehovini svjedoci|Jehovine svjedoke]], [[slobodni zidar|slobodne zidare]], osobe s mentalnim ili fizičkim [[invaliditet|invaliditetom]],{{efn|Pogledajte članak: [[Akcija T4]].}} osobe koje je označavao kao „radno nesklone”, i sve druge režimu „nepoželjne” skupine. Kako bi odgovorili na posljedice [[Velika depresija|Velike depresije]], nacisti su se oslonili na veliku [[vojna potrošnja|vojnu potrošnju]], opsežne javne radove, uključujući izgradnju ''[[Reichsautobahn|Reichsautobahna]]'', te masivan tajni program [[Njemačko ponovno naoružavanje|ponovnog naoružavanja]], kojim je formiran ''[[Wehrmacht]]'', a sve je bilo finansirano [[Deficitarno financiranje|deficitnim trošenjem]]. Povratak ekonomske stabilnosti, brzo smanjenje [[nezaposlenost|nezaposlenosti]] te Hitlerovi [[diplomacija|diplomatski]] uspjesi i [[Državni teritorij|teritorijalna]] osvajanja doprinijeli su učvršćivanju podrške koju je režim uživao među stanovništvom. [[Nacistička propaganda]] i kult Führera bili su važna obilježja režima, naročito vidljiva na [[Nirnberški skupovi|Nirnberškim skupovima]] i u iskorištavanju [[Ljetne olimpijske igre 1936.|Ljetnih olimpijskih igara 1936.]] u Berlinu radi <!--promicanja slike nove Njemačke kao tolerantne i gostoljubive nacije te--> jačanja međunarodnog ugleda. Vodeći sve agresivniju teritorijalnu politiku, Hitler je 1938. u [[Anschluss|Anschlussu]] Njemačkoj pripojio [[Austrija|Austriju]], te je, pod okriljem [[Minhenski sporazum|Minhenskog sporazuma]], anektirao [[Sudetska oblast|Sudetsku oblast]] [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. Nedjelju dana nakon potpisivanja [[Pakt Ribbentrop–Molotov|pakta o nenapadanju sa Sovjetskim Savezom]], Njemačka je [[Invazija Poljske|1. septembra 1939. napala Poljsku]], čime je započeo [[Drugi svjetski rat]]. U savezu s [[Fašistička Italija|fašističkom Italijom]] i [[Sile Osovine|silama Osovine]], Njemačka je do 1940. ovladala većim dijelom [[Kontinentalna Evropa|kontinentalne Evrope]], nastojeći na osvojenim područjima uspostaviti nacistički [[Novi poredak]]. U [[Bitka za Britaniju|Bitki za Britaniju]] nije uspjela osigurati [[zračna nadmoć|zračnu nadmoć]] potrebnu za [[Operacija Morski lav|invaziju na Britaniju]]. Nakon [[Operacija Barbarossa|invazije na Sovjetski Savez]] 1941, u sklopu svog [[rat istrebljenja|rata istrebljenja]] u istočnoj Evropi, Nacistička Njemačka počela je provoditi ''[[Generalplan Ost]]'' i [[Plan gladi]]. Nakon poraza u [[Bitka za Staljingrad|Bitki za Staljingrad]] i [[Bitka kod Kurska|Bitki kod Kurska]], te ulaska [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]] u rat, Njemačka je 1943. izgubila stratešku inicijativu. Do kraja 1944. zapadni saveznici stigli su do [[Rajna|Rajne]], a u martu 1945. prešli su je i ušli u Njemačku sa zapada. Tokom ljeta i jeseni 1944. [[Crvena armija]] prodrla je kroz [[Balkan]], a u januaru 1945. ušla je u [[Istočna Pruska|Istočnu Prusku]] i time ušla u Njemačku s istoka. Savezničko strateško bombardiranje Njemačke oslabilo je njenu sposobnost za nastavak rata i razorilo brojne gradove. Nekoliko dana nakon [[Smrt Adolfa Hitlera|Hitlerovog samoubistva]] 30. aprila 1945, [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|bezuslovnom kapitulacijom Njemačke]] u noći s [[Dan pobjede nad fašizmom|8. na 9. maja 1945.]] okončan je [[Drugi svjetski rat u Evropi]]. Hitlerovo odbijanje da prizna poraz doprinijelo je daljnjem razaranju Njemačke te dodatnim ljudskim gubicima u završnoj fazi rata. U poratnom razdoblju, Saveznici su [[Savezničke okupacijske zone u Njemačkoj|Njemačku podijelili na četiri okupacione zone]] i pokrenuli [[denacifikacija|denacifikaciju]], dok su vodeći preživjeli nacistički dužnosnici u [[Nirnberški proces|Nirnberškom procesu]] izvedeni pred Međunarodni vojni sud u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za [[Zločin protiv mira|zločine protiv mira]], [[Ratni zločin|ratne zločine]] i [[Zločin protiv čovječnosti|zločine protiv čovječnosti]]. == Historija == === Pozadina === {{main|Vajmarska republika}} Nemačka privreda je pretrpela ogromnu štetu nakon završetka [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]], delimično zbog otplate ratne odštete po odredbama [[Versajski sporazum|Versajskog mira]] iz 1919. Vlada [[Vajmarska republika|Vajmarske Nemačke]] je štampala novac da bi isplatila odštetu i državni ratni dug, zbog čega je izbila [[hiperinflacija]] koja je dovela do naduvanih cena potrošačkih potreba, ekonomskog haosa i nemira zbog hrane.{{sfn|Evans|2003|p=103–108}} Kada nemačka vlada nije isplatila odštetu u januaru 1923, francuska vojska je [[Okupacija Rura|okupirala nemačke industrijske oblasti]] u [[Rurska oblast|Ruru]]. Zbog toga su izbili veliki građanski nemiri.{{sfn|Evans|2003|pp=186–187}} [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|Nacionalsocijalistička nemačka radnička partija]] (skraćeno Nacistička partija) je bila naslednica [[njemačka radnička partija|Nemačke radničke partije]], osnovane 1919, jedne od političkih partija [[krajnja desnica|krajnje desnice]] aktivne u to vreme u Nemačkoj. Program partije je uključivao uklanjanje Vajmarske republike, odbacivanje odredaba Versajskog mira, radikalni [[antisemitizam]] i anti[[komunizam]].{{sfn|Goldhagen|1996|p=85}} Nacisti su obećavali jaku centralnu vladu, prošireni ''[[lebensraum]]'' (životni prostor) za germanske narode, osnivanje nacionalne zajednice zasnovane na rasi i rasno čišćenje aktivnim progonom [[Jevreji|Jevreja]], kojima će biti oduzeto državljanstvo i građanska prava.{{sfn|Evans|2003|pp=179–180}} Nacisti su predlagali nacionalni i kulturni preporod na osnovu [[Folkiš pokret]]a.{{sfn|Kershaw|2008|p=81}} Kada se u SAD dogodio [[krah berze 1929.|berzanski krah]] 24. oktobra 1929, njegov uticaj na Nemačku je bio težak. Milioni radnika su otpušteni, a nekoliko velikih banaka je propalo. Hitler i nacisti su se pripremili da iskoriste vanredno stanje da bi stekli podršku za svoju partiju. Oni su obećavali da će ojačati privredu i pružiti zaposlenja.{{sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Mnogi glasači su verovali da je Nacistička partija sposobna da uspostavi red, uguši građanske nemire i poboljša međunarodni ugled Nemačke. Nakon [[Parlamentarni izbori u Nemačkoj (novembar 1932)|izbora novembra 1932.]], nacisti su bili najjača stranka u [[Rajhstag]]u, zazuzevši sa 37,4% glasova 230 poslaničkih mesta .{{sfn|Goldhagen|1996|p=87}} === Nacističko osvajanje vlasti === [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|mini|levo|Adolf Hitler 1937.]] Iako su nacisti imali najveći udeo glasova na dvema parlamentarnim izborima 1932, oni nisu imali većinu, pa je Hitler bio na čelu kratkotrajne koalicione vlade koju su formirali Nacistička partija i [[Nemačka nacionalna narodna partija]].{{sfn|Evans|2003|pp=293, 302}} Pod pritiskom političara, industrijalaca i poslovne zajednice, predsednik [[Paul fon Hindenburg]] je imenovao Hitlera za [[kancelar (Njemačka)|kancelara Nemačke]] 30. januara 1933. ''[[mahtergrajfung]]'' (stecanje moći).{{sfn|Shirer|1960|pp=183–184}} U narednim mesecima, Nacistička partija je koristeći proces ''[[glajhsšaltung]]a'' (koordinacije) zabranila sve političke partije i doveli sve vidove života pod kontrolu partije.{{sfn|McNab|2009|p=14}} Svim građanskim organizacijama, uključujući udruženja poljoprivrednika, dobrovoljačke organizacije i sportske klubove, je rukovodstvo zamenjeno simpatizerima nacista ili članovima stranke. Do juna 1933. bukvalno jedine organizacije koje nisu bile pod kontrolom Nacističke partije bile su [[Rajhsver|vojska]] i verske organizacije.{{sfn|Evans|2005|p=14}} U noći 27. februara 1933. u zgradi Rajhstaga je [[paljenje Rajhstaga|podmetnut požar]]. [[Marinus van der Lube]], holandski komunista, je proglašen krivim za podmetanje požara. Hitler je tvrdio da je požar označavao početak komunističkog ustanka. [[Šturmabtajlung|SA]] odredi su nasilno ugnjetavali komuniste po celoj državi i oko 4000 članova [[Komunistička partija Nemačke|Komunističke partije Nemačke]] je uhapšeno. [[Dekret o požaru u Rajhstagu]], uveden 28. februara 1933. je ograničio većinu građanskih sloboda u Nemačkoj, uključujući slobodu okupljanja i slobodu štampe. Dekret je takođe dozvolio policiji da vremenski neograničeno pritvara ljude bez optužnice ili sudskog naloga. Političke korake je pratila jaka propaganda koja je uverila građane da daju podršku vladinim merama.{{sfn|Evans|2003|pp=329–334}} U martu 1933. [[Zakon o posebnim ovlašćenjima]], koji je predstavljao amandman na [[Vajmarski ustav]], je usvojen u Rajhstagu sa 444 glasova za prema 94 protiv.{{sfn|Evans|2003|p=354}} Ovaj amandman je omogućio Hitleru i njegovom kabinetu da usvajaju zakone-čak i one zakone koje krše ustav-bez saglasnosti predsednika ili Rajhstaga.{{sfn|Evans|2003|p=351}} Pošto je za usvajanje zakona bila potrebna dvotrećinska većina, nacisti su iskoristili odredbe Dekreta o požaru u Rajstagu da spreče nekoliko poslanika [[Socijaldemokratska partija Nemačke|Socijaldemokratske partije Nemačke]] da prisustvuju sednici, a komunisti su prethodno već bili zabranjeni.{{sfn|Shirer|1960|p=196}}{{sfn|Evans|2003|p=336}} Vlada je 10. maja konfiskovala svu imovinu Socijaldemokratske partije, a stranka je zabranjena u junu.{{sfn|Evans|2003|pp=358–359}} Preostale političke partije su bile raspuštene, a 14. jula 1933. Nemačka je de fakto postala jednopartijska država kada je zabranjeno osnivanje novih političkih parija.{{sfn|Shirer|1960|p=201}} Sledeći izbori novembra 1933., 1936 i 1938 su bili pod potpunom kontrolom nacista, jer su na njima učestvovali samo nacisti i mali broj nezavisnih poslanika.{{sfn|Evans|2005|pp=109, 637}} Regionalni parlamenti i ''[[Rajhsrat (Nemačka)|Rajshrat]]'' (gornji dom saveznog parlamenta) su ukinuti u januaru 1934.{{sfn|Evans|2005|p=109}} Nacistički režim je ukinuo simbole Vajmaske republike, uključujući nacionalnu [[zastava Nemačke|crno-crvenu-zlatnu trobojku]] i usvojio prilagođene simbole nemačkog carstva. Bivša carska crno-bela-crvena trobojka je vraćena kao jedna od dve zvanične zastave Nemačke; druga zastava je bila [[Zastava sa kukastim krstom|zastava Nacističke stranke sa kukastim krstom]], koja je 1935. postala jedina državana zastava. Nacistička himna ''[[Zastavu visoko]]'' je postala druga državna himna.{{sfn|Cuomo|1995|p=231}} U ovom periodu, Nemačka je i dalje bila u teškoj ekonomskoj situaciji. Milioni ljudi su i dalje bili nezaposleni, a stanje deficita je bilo zastrašujuće.{{sfn|McNab|2009|p=54}} Hitler je znao da je oživljavanje ekonomije je od vitalnog značaja. Godine 1934, koristeći deficitarnu potrošnju, preduzeo je projekte javnih radova. Samo 1934. godine ukupno 1,7 miliona Nemaca je zaposleno na ovim projektima.{{sfn|McNab|2009|p=54}} Prosečne zarade i po satu i po sedmici su počele da rastu.{{sfn|McNab|2009|p=56}} Predsednik fon Hindenburg je umro 2. avgusta 1934. Prethodnog dana, kabinet je doneo "Zakon o najvišoj državnoj Kancelariji Rajha", koji je značio da po Hindenburggovoj smrti, Kancelarija predsednika će biti ukinuta, a njegove nadležnosti spojene sa nadležnostima kancelara.{{sfn|Overy|2005|p=63}} Hitler je na taj način postao šef države i šef vlade. Zvanično je imenovan za [[Firer|Firera i Rajhskancelara]] (vođu i kancelara). Nemačka je sada bila totalitarna država sa Hitlerom na čelu.{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}} Kao šef države. Hitler je postao vrhovni komandant oružanih snaga. Novi zakon je promenio menja tradicionalnu zakletvu lojalnosti vojnika, tako da su se oni zaklinjali na vernost Hitleru lično, a ne Kancelariji vrhovnog komandanta ili države.{{sfn|Kershaw|2008|p=317}} Spajanje predsedništva sa funkcijom kancelara je odobren sa 90% biračkog tela na [[Referendum u Nemačko 1934|plebiscitu]] 19. avgusta 1934.{{sfn|Shirer|1960|p=230}} Najvećem delu nemačkog naroda je laknulo da su sukobi i ulične borbi u vajmarske ere završeni. Stanovništvo je bilo preplavljeno propagandom koju je vodio [[Jozef Gebels]], koji je obećao mir i dosta za sve u ujedinjenoj zemlji bez marksista bez ograničenja Versajskog ugovora.{{sfn|Kershaw|2001|pp=50–59}} Prvi [[nacistički koncentracioni kamp]], prvobitno za političke zatvorenike, je otvoren u [[logor Dahau|Dahauu]] 1933.{{sfn|Evans|2003|p=344}} Na stotine logora različitih veličina i namena je napravljeno do kraja data.{{sfn|Evans|2008|loc=map, p. 366}} === Militaristička spoljna politika === [[Datoteka:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|mini|desno|200p|Adolf Hitler i [[Benito Musolini]].]] Već u februaru 1933, Hitler je objavio da se mora preduzeti ponovno naoružanje, iako tajno u početku, kao i da to predstavlja kršenje Versajskog mira. Godinu dana kasnije on je rekao svojim vojnim liderima da je 1942. ciljni datum za početak rata na istoku.{{sfn|Evans|2005|pp=338–339}} On je povukao Nemačku iz [[Društvo naroda|Društva naroda]] 1933, tvrdeći da klauzula o razoružanju nije pravična, jer se primenjuje samo na Nemačku.{{sfn|Evans|2005|p=618}} [[Sar (Liga naroda)|Sarska oblast]], koja je bila stavljena pod nadzor Društva naroda na 15 godina na kraju Prvog svetskog rata, [[Sarski plebiscit|glasala je u januaru 1935.]] da ponovo postane deo Nemačke.{{sfn|Evans|2005|p=623}} Marta 1935. Hitler je izjavio da će Rajhsver biti povećan na 550.000 ljudi i da on stvara [[Luftvafe|vazduhoplovstvo]]{{sfn|Kitchen|2006|p=271}} [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] se složilo da Nemcima bude dozvoljeno da izgrade pomorsku flotu potpisivanje [[Anglo-nemački pomorski sporazum|Anglo-nemačkog pomorskog sporazuma]] 18. juna 1935.{{sfn|Evans|2005|p=629}} Kada je [[Drugi italijansko-abisinski rat|italijanska invazija Etiopije]] dovelo do blagih protesta britanske i francuske vlade, Hitler je 7. marta 1936. naredio da Rajhsveru da umaršira sa 3000 vojnika u rajnsku demilitarizovanu zonu, što je bilo u suprotnosti sa Versajskim mirom; još 30.000 vojnika su bili na pripravnosti. Kako je ta teritorija bila deo Nemačke, britanska i francuska vlada nisu smatrale da je istrajavanje da se ispoštuje sporazum vredno rizika od rata.{{sfn|Evans|2005|pp=632–637}} Na jednopartijskim izborima održanim 29. marta, Nacistička partija je dobila 98,9 % podrške.{{sfn|Evans|2005|pp=632–637}} Hitler je 1936. potpisao [[Antikominternski pakt]] sa [[Japan]]om i sporazum o nenapadanju sa [[Kraljevina Italija|fašističkom Italijom]] [[Benito Musolini|Benita Musolinija]], što će se uskoro nazivati "Osovina Rim-Berlin".{{sfn|Evans|2005|p=641}} Hitler je poslao [[Legija Kondor|vazduhoplovne i oklopne jedinice]] da pomognu generalu [[Fransisko Franko|Francisku Franku]] i njegovim nacionalističkim snagama u [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]], koji je izbio u julu 1936. [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]] je poslao manju vojsku da pomogne [[Druga španska republika|republikansku vladu]]. Frankovi nacionalisti su bili pobednici 1939. i postali su neformalni saveznici nacističke Nemačke.{{sfn|Steiner|2011|pp=181–251}} === Austrija i Čehoslovačka === {{main|Anšlus|Nemačka okupacija Čehoslovačke}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 146-1970-005-28, Anschluss sudetendeutscher Gebiete.jpg|thumb|Nemci u [[Žatec]]u, Čehoslovačja, pozdravljaju nemačke vojnike sa [[nacistički pozdrav|nacističkim pozdravom]], 1938]] U februaru 1938. Hitler je naglasio austrijskom kancelari [[Kurt fon Šušnig|Kurtu Šušnigu]] potrebu da Nemačka da obezbedi svoje granice. Šušnig je zakazao plebiscit o austrijskoj nezavisnosti za 13. mart, ali je Hitler zahtevao da plebiscit bude otkazan. Dana 11. marta, Hitler je poslao ultimatum Šušnigu sa zahtevom da preda svu vlast austrijskoj Nacističkoj stranci ili će se suočiti sa invazijom. [[Vermaht]] je ušao u Austriju sledećeg dana, pozdravljen sa entuzijazmom od strane stanovništva.{{sfn|Evans|2005|pp=646–652}} Čehoslovačka je bil dom velike nemačke manjine, koja je živela uglavnom u [[Sudeti|Sudetskoj oblasti]]. Pod pritiskom separatističkih grupa u okviru [[Partije sudetskih nemaca|Partije sudetskih Nemaca]], češka vlada je ponudila ekonomske ustupke u regionu.{{sfn|Evans|2005|p=667}} Hitler je odlučio da ne uključi samo Sudetsku oblast u Rajh, već i celu Čehoslovačku.{{sfn|Kershaw|2008|p=417}} Nacisti su preduzeli propagandnu kampanju u pokušaju da steknu podršku za invaziju.{{sfn|Kershaw|2008|p=419}} Najviši vojni lideri nisu bili za ratni plan, jer Nemačka nije bila spremna za rat.{{sfn|Evans|2005|pp=668–669}} Kriza je dovela do ratnih priprema Britanaca, Čeha i Francuza (čehoslovačkih saveznika). U pokušaju da se izbegne rat, britanski premijer [[Nevil Čemberlen]] je ugovorio niz sastanaka, čiji je ishod bio [[Minhenski sporazum]], potpisan 29. septembra 1938. Čehoslovačka vlada je bila primorana da prihvati aneksiju Sudetske oblasti u Nemačku. Čemberlen je dočekan sa oduševljenjem kada je sleteo u Londonu donevši, po njegovim rečima, "mir za naše vreme."{{sfn|Evans|2005|pp=671–674}} Sporazum je potrajap šest meseci pre nego što je Hitler okupirao ostatak teritoriji Češke u martu 1939.{{sfn|Evans|2005|p=683}} U Slovačkoj je stvorena [[Slovačka republika (1939-1945)|marionetska država]].{{sfn|Beevor|2012|p=24}} Austrijske i češke devizne rezerve su ubrzo oduzete konfiskovane od strane nacista, kao i zalihe sirovina kao što su metali i gotovi proizvodi robe, kao što su naoružanje i avioni, koji su isporučeni u Nemačku. Industrijski konglomerat [[Rajhsverk Herman Gering]] preuzeo kontrolu nad proizvodnim pogonima čelika i uglja u obe zemlje.{{sfn|Mazower|2008|pp=264–265}} === Poljska === U martu 1939. Hitler je zatražio povratak [[slobodni grad Dancing|slobodnog grada Dancinga]] i [[Poljski koridor|Poljskog koridora]], pojas kopna kojim je [[Pruska]] bila odvojena od ostatka Nemačke. Britanci su najavili da će doći u pomoć Poljske, ako bude napadnuta. Hitler je, verujući Britanci ne bi zapravo preduzeli akciju, naredio bi da plan invazije trebalo da bude spreman za ciljni datum septembra 1939.{{sfn|Evans|2005|pp=689–690}} Dana 23. maja je opisao svojim generalima svoj opšti plan kojine samo oduzimanje Poljskog koridora, već znatno širenje nemačke teritorije na istok na račun Poljske. Očekivao je da će ovog puta njegov plan biti ispunjen silom.{{sfn|Kershaw|2008|p=486}} Nemci su ponovo potvrdili svoj savez sa Italijom i potpisali sporazume o nenapadanju sa [[Danska|Danskom]], [[Estonija|Estonijom]] i [[Letonija|Letonijom]]. Trgovinske veze su ozvaničene sa [[Rumunija|Rumunijom]], [[Norveška|Norveškom]] i [[Švedska|Švedskom]].{{sfn|Evans|2005|p=691}} Hitlerov ministar spoljnih poslova [[Joakim fon Ribentrop]], organizovao je pregovore sa Sovjetskim Savezom o sporazum o nenapadanju čiji je ishod [[sporazum Molotov-Ribentrop]] potpisan u avgustu 1939.{{sfn|Kershaw|2008|p=496}} Sporazum je sadržao tajni protokol o podeli Poljske i baltičkih država u nemačke i sovjetske sfere uticaja.{{sfn|Snyder|2010|p=116}}{{sfn|Molotov-Ribbentrop Pact, 1939}} === Drugi svetski rat === ==== Spoljna politika ==== Nemačka spoljna politika za vreme rata uključivala je stvaranje savezničkih vlada pod direktnom ili indirektnom kontrolom iz Berlina. Glavni cilj je dobijanje trupa od važnijih saveznika, poput Italije i [[Kraljevina Mađarska (1920—1946)|Mađarske]], i miliona radnika i obilnih zaliha hrane od podređenih saveznika kao što su [[Višijevska Francuska]].{{sfn|Mazower|2008|loc=chapter 9}} Do jeseni 1942, na Istočnom frontu bilo je 24 divizije iz Rumunije, 10 iz Italije i 10 iz Mađarske.{{sfn|Weinberg|2005|p=414}} Kada neka država više nije bila pouzdana, Nemačka bi preuzela punu kontrolu, kao što je učinila sa Francuskom 1942, Italijom 1943, i Mađarskom 1944. Iako je Japan je zvanično moćan saveznik, odnos je bio dalek i bilo je malo koordinacije ili saradnje. Na primer, Nemačka je odbila da deli svoju formulu za dobijanje sintetičke nafte iz uglja skoro sve do kraja rata.{{sfn|Martin|2005|p=279–80}} ==== Početak rata ==== [[Nemačka invazija Poljske|Nemačka je napala Poljsku]] 1. septembra 1939. Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska su objavile rat Nemačkoj dva dana kasnije. Poljska je pala brzo, jer su Sovjeti napali sa istoka 17. septembra.{{sfn|Beevor|2012|p=32}} [[Rajnhard Hajdrih]], tadašnji šef [[Gestapo]]a, naredio je 21. septembra da Jevreji treba da se skupe i skoncentrišu u gradovima sa dobrim železničkim vezama. U početku je namera bila da se deportacije Jevreja usmere dalje na istok, ili eventualno na [[Madagaskar]].{{sfn|Longerich|2010|pp=148–149}} Korišćenjem od radnije pripemljenih spiskova, oko 65.000 poljske inteligencije, plemića, sveštenika i učitelja je ubijeni krajem 1939. u pokušaju da se uništi identitet Poljske kao nacije.{{sfn|Longerich|2010|p=144}}{{sfn|Evans|2008|p=15}}. Sovjeti je nastavili da napadaju, napredujući u Finskoj u [[Zimski rat|Zimskom ratu]], a nemačke snage su uključeni u akciju na moru. Ali nije bilo skoro nikakvih drugih aktivnosti do maja 1940, tako da je taj period postao poznat kao "[[lažni rat]]".{{sfn|Beevor|2012|p=40}} Od početka rata, [[blokada Nemačke (1939-1945)|britanska blokada]] pošiljki u Nemačku je imala uticaj na privreda Rajha. Nemci su bili posebno zavisini od stranih zaliha nafte, uglja i žitarica.{{sfn|Mazower|2008|p=260}} Da bi zaštitio švedske isporuke rude gvožđa u Nemačku, Hitler je naredio [[Norveški pohod|napad na Norvešku]], koja je izveden 9. aprila 1940. Veći deo zemlje su okupirale nemačke trupe do kraja aprila. Takođe, 9. aprila, Nemci su [[Nemačka invazija Danske|napali i okupirali Dansku]].{{sfn|Beevor|2012|pp=73–76}}{{sfn|Evans|2005|p=120}} ==== Osvajanje Evrope ==== Nasuprot stavu mnogih od njegovih visokih vojnih oficira, Hitler je naredio napad na Francusku i zemlje [[Beneluks]]a, koji je počeo u maju 1940.{{sfn|Beevor|2012|pp=70–71, 79}} Nemci su brzo osvojili [[Invazija Luksemburga|Luksemburg]], [[Bitka za Holandiju|Holandiju]] i [[Bitka za Belgiju|Belgiju]], a Francuska se predala se 22. juna.{{sfn|Beevor|2012|pp=70–71, 79}} Uprkos odredbama [[Haške konvencije]], industrijska preduzeća u Holandiji, Francuskoj i Belgiji su stavljene u službu proizvodnje ratnog materijala za okupatorsku nemačku vojsku. Zvaničnici okupiranih zemalja su videli ovu opciju kao bolju nego da njihovi građani budu deportovani u Nemačku na prinudni rad.{{sfn|Mazower|2008|p=265}} Nacisti su zaplenili od francuske hiljada lokomotiva i voznog parka, zalihe oružja i sirovina, kao što su bakar, kalaj, nafta i nikl.{{sfn|Evans|2008|pp=333–334}} Takođe su nametnuti finansijski zahtevi vladama okupiranih zemalja; isplate za troškove okupacije su stizali iz Francuske, Belgije i Norveške.{{sfn|Mazower|2008|p=271}} Trgovinska barijera dovela je do gomilanja zaliha, crnog tržišta i neizvesnosti oko budućnosti{{sfn|Mazower|2008|pp=272, 279}} Zalihe hrane su bile nesigurne; proizvodnja hrane je opala u većini oblasti u Evropi, ali ne kao vreme Prvog svetskog rata.{{sfn|Mazower|2008|p=262}} Grčka je iskusila glad u prvoj godini okupacije, a Holandija u poslednjoj godini rata.{{sfn|Mazower|2008|p=262}} Nemački napori da se obezbedi nafta uključivali su pregovare o snabdevanje od njihovog novog saveznika, [[Kraljevina Rumunija|Rumunije]], koja je pristupila [[Trojni pakt|Trojnom paktu]] u novembru 1940.{{sfn|Evans|2008|p=151}}{{sfn|Kershaw|2008|p=584}} Hitler je ponudio mir novom britanskom lideru [[Vinston Čerčil|Vinstonu Čerčilu]], a nakon njegovog odbijanja, naredio seriju vazdušnih napada na aerodrome i radarske stanice [[Kraljevsko ratno vazduhoplovstvo|Kraljevskog vazduhoplovstva]]. Međutim, nemački Luftvafe nije uspeo da pobedi Kraljevsko vazduhoplovstvo u ono što je postalo poznato kao [[bitka za Britaniju]].{{sfn|Shirer|1960|pp=774–782}} Do kraja oktobra, Hitler je shvatio potrebna vazdušna nadmoć neophodna za njegovu planiranu za invaziju na Britaniju nije mogla da se ostvare, pa je naredio [[Blic|noćne vazdušne napade]] na britanske gradove, uključujući [[bombardovanje Londona|London]], [[bombardovanje Plimuta|Plimut]] i [[bombardovanje Koventrija|Koventri]].{{sfn|Kershaw|2008|pp=563, 569, 570}} U februaru 1941, [[Nemački afrički korpus]] stigao je u [[Libija|Libiju]] da pomogne Italijanima u [[Severnoafrička kampanja|Severnoafričkoj kampanji]] u pokušaju da se zadrže snage [[Komonvelt]]a stacionirane u [[Egipat|Egiptu]].{{sfn|Evans|2008|p=149}} Dana 6. aprila, Nemačka je pokrenula invaziju na [[Aprilski rat|Jugoslaviju]] i [[operacija Marita|Grčku]].{{sfn|Evans|2008|p=153}} [[Datoteka:Bundesarchiv_Bild_183-L05487%2C_Paris%2C_Avenue_Foch%2C_Siegesparade.jpg|mini|levo|220p|Nemački vojnici marširaju u blizini Trijumfalne kapije u Parizu, 14. jun 1940.]] Dana 22. juna 1941, u suprotnosti sa sporazumom Molotov-Ribentrop, 5,5 miliona osovinskih vojnika je napalo Sovjetski Savez. Pored svrhu sticanja životnog prostora, ova velika ofanziva (pod tajnim imenom [[operacija Barbarosa]]) je imala cilj da uništi Sovjetski Savez i iskoristi njegove prirodne resurse za kasniju agresiju na zapadne sile.{{sfn|Evans|2008|pp=160–161}} Među nemačkim narodom reakcije su bile iznenađenje i strepnja. Mnogi su zabrinuti koliko dugo će se rat produžiti ili si sumnjali da Nemačka ne može da dobije rat na dva fronta.{{sfn|Evans|2008|pp=189–190}} Invazijom je osvojen ogroman prostor, uključujući i baltičke republike, [[Belorusija|Belorusiju]] i zapadnu [[Ukrajina|Ukrajinu]]. Nakon uspešne [[Bitka kod Smolenska (1941)|bitke kod Smolenska]], Hitler je naredio [[armijska grupa Centar|armijskoj grupi Centar]] da zaustavi svoje napredovanje ka [[Moskva|Moskvi]] i privremeno preusmeri svoje oklopne grupe za pomoć u opkoljavanju [[Lenjingrad]]a i [[Kijev]]a.{{sfn|Stolfi|1982}} Ova pauza je dala [[Crvena armija|Crvenoj armiji]] mogućnost da mobiliše nove rezerve. Napad na Moskvu, koji je nastavljen u oktobru 1941, [[bitka za Moskvu|završio se katastrofalno u decembru]].{{sfn|Stolfi|1982}} Dana 7. decembra 1941, Japan je [[napad na Perl Harbor|napao Perl Harbor]] na Havajima. Četiri dana kasnije, Nemačka je objavila rat [[SAD]].{{sfn|Shirer|1960|pp=900–901}} Hrane je nedostajalo u osvojenim oblastima Sovjetskog Saveza i Poljske, sa obrocima neadekvatnim da zadovolji nutritivne potrebe. Vojske u povlačenju vojske su spalile useve, a veći deo preostale hrane je odnesen u Nemačku.{{sfn|Evans|2008|p=43}} U samoj Nemačkoj, obroci su morali da se smanje 1942. U svojoj ulozi opunomoćenog u četvorogodišnjem planu, [[Herman Gering]] je zahtevao povećanje isporuke žita iz Francuske i ribe iz Norveške. Žetva. 1942 je bila dobra, a zalihe hrane ostala adekvatna u zapadnoj Evropi.{{sfn|Mazower|2008|pp=284–287}} [[Grupa Rajhslajter Rozenberg]] je bila organizacija koja je pljačkala umetnička dela i kulturna dobra iz jevrejskih kolekcija, biblioteka i muzeja širom Evrope. Samo iz Francuske je oko 26.000 vagona punih umetničkog blaga, nameštaja i drugih opljačkanih predmeta poslato nazad u Nemačku.{{sfn|Manvell|2011|pp=283–285}} Pored toga, vojnici su pljačkali ili kupovali robu, kao što su i odevni proizvodi-stvari koje je postajalo sve teže dobiti u Nemačkoj- i slali nazad kućama.{{sfn|Evans|2008|p=334}} ==== Prekretnica i poraz ==== Nemačka je bila skoro potpuno zavisna od uvoza nafte iz inostranstva.{{sfn|Mazower|2008|p=290}} U pokušaju da reši stalnu nestašicu uporan, Nemačka je u junu 1942. pokrenula [[operacija Plavo|operaciju Plavo]], ofanzivu na [[Kavkaz|kavkaska]] naftna polja.{{sfn|Glantz|1995|pp=108–110}} Sovjeti su pokrenuli kontraofanzivu 19. novembra i opkolili nemačku vojsku, koja je ostala zarobljena u [[bitka za Staljingrad|Staljingradu]] 23. novembra.{{sfn|Melvin|2010|pp=282, 285}} [[Herman Gering]] je uveravao Hitlera da [[6. nemačka armija|6. armija]] može biti snabdevana iz vazduha, ali se ispostavilo da to nije bilo moguće{{sfn|Evans|2008|pp=413, 416–417}} Hitlerovo odbijanje da se dozvoli povlačenje je dovelo do smrti 200.000 nemačkih i rumunskih vojnika, a od onih koji su se predali 31. januara 1943, samo 6.000 preživelih se vratilo u Nemačku posle rata.{{sfn|Evans|2008|pp=419–420}} Sovjetske snage su nastavile da potiskuje Nemce na zapad posle neuspele nemačke ofanzive [[bitka kod Kurska|kod Kurska]], a do kraja 1943, Nemci su izgubili većinu svojih teritorijalnih dobitaka na istoku {{sfn|Shirer|1960|p=1007}}. U Egiptu, Afrički korpus feldmaršala [[Ervin Romel|Ervina Romela]] su porazile britanske snage pod feldmaršalom [[Bernard Montgomeri|Bernardom Montgomerijem]] u oktobru 1942.{{sfn|Evans|2008|p=467}} Savezničke snage su se [[operacija Haski|iskrcale na Siciliji]] u julu 1943, a u [[Saveznička invazija Italije|Italiji u septembru]].{{sfn|Evans|2008|p=471}} U međuvremenu, američki i britanski bombarderi, sa bazama u Britaniji, počeli operacije protiv Nemačke. U nastojanju da uništi nemački moral, mnogi misijama je namerno naređivano da bombarduju civilne ciljeve.{{sfn|Evans|2008|pp=438–441}} Uskoro nemačka proizvodnja aviona nije mogla da drži korak sa gubicima, a bez vazduhoplovne odbrane, saveznička bombardovanja su postala još razornija. Gađanjem rafinerija nafte i fabrika, bombardovanja su do kraja 1944. osakatila nemačke ratne napore.{{sfn|Evans|2008|p=461}} [[Datoteka:SFP 186 - Flug ueber Berlin.ogv|mini|thumb|left|time=6|Film [[Američko vadzuhoplovstvo|Američkog vazduhoplovstva]] o razaranja u centru Berlina u julu 1945.]] Dana 6. juna 1944 , američke, britanske i kanadski snage su uspostavile [[Zapadni front (Drugi svetski rat)|Zapadni front]] [[iskrcavanje u Normandiji|iskrcavanjem u Normandiji]].{{sfn|Beevor|2012|pp=576–578}} Dana 20. jula 1944, Hitler je jedva preživeo [[Julska zavera|bombaški napad]].{{sfn|Beevor|2012|pp=604–605}} Zbog toga je naredio surovu odmazdu, što je dovelo do 7.000 hapšenja i pogubljenju preko 4.900 ljudi.{{sfn|Shirer|1960|p=1072}} Neupešna [[Ardenska ofanziva]] (16. decembar 1944 - 25. januar 1945) bila je poslednji veliki nemački poduhvat u ratu. Sovjetske snage su ušle u Nemačku 27. januara.{{sfn|Shirer|1960|pp=1090–1097}} Hitlerovo odbijanje da prizna poraz i njegovo stalno insistiranje da se rat mora voditi do poslednjeg čoveka dovelo do nepotrebne smrti i razaranja u poslednjim mesecima rata.{{sfn|Kershaw|2008|pp=910–912}} Preko svog ministra pravde, [[Oto Georg Tirak|Ota Tiraka]], on je naredio da svako ko nije spreman da se bori mora po kratkom postupku na vojni sud. Na hiljade ljudi je ubijeno.{{sfn|Kershaw|2012|pp=224–225}} U mnogim oblastima, ljudi su tražili načine da se predaju nadolazećim Saveznicima, uprkos opomenama lokalnih lidera da nastave borbu. Stepen samoubistava u Nemačkoj se povećavo, kako se rat približavao kraju, posebno u krajevima u koje je stizala Crvena armija. Hitler je takođe naredio [[Spaljena zemlja|namerno uništavanje]] saobraćajnica, mostova, industrije i druge infrastruktura. Ministar za naoružanje [[Albert Šper]] je uspeo u tome da se ovo naređenje ne sprovede u potpunosti.{{sfn|Kershaw|2008|pp=910–912}} Tokom [[bitka za Berlin|bitke za Berlin]] (16. april 1945 - 2. maj 1945 ), Hitler i njegovo osoblje su živeli u podzemnom [[Firerbunker]]u, dok se Crvena armija približavala.{{sfn|Shirer|1960|p=1108}} Dana 30. aprila, kada su sovjetske trupe bile daleko jedan ili dva bloka od [[Rajhskancelarija|Rajhskancelarije]], Hitler i [[Eva Braun]] su [[smrt Adolfa Hitlera|izvršili samoubistvo]] u bunkeru.{{sfn|Kershaw|2008|pp=954–955}} Gebels i njegova supruga [[Magda Gebels|Magda]] su počinili samoubistvo sutradan, posle ubistva svoje [[Deca Jozefa Gebelsa|šestoro dece]].{{sfn|Beevor|2002|p=381}} Dana 2. maja general [[Helmut Vajdling]] je bezuslovno predao Berlin sovjetskom generalu [[Vasilij Čujkov|Vasiliju Čujkovu]]. Hitlera je nasledio veliki admiral [[Karl Denic]] kao predsednika Rajha i Gebelsa kao Rajhskancelar.{{sfn|Shirer|1960|p=1126}} U periodu od 4. do 8. maja 1945. većina preostalih nemačkih oružanih snaga se predala bezuslovno. [[Akt o predaji Nemačke]] potpisan je 7. maja, čime je obeležen [[kraj Drugog svetskog rata u Evropi]].{{sfn|Beevor|2002|pp=400–402}} ==== Nemačke žrtve ==== [[Datoteka:Swastika blasted from the Nazi party rally grounds - Nuremberg (1945).gif|mini|Američka vojska minirala je kukasti krst na sedištu Nacističke partije u [[Nirnberg]]u]] [[Datoteka:The British Army in North-west Europe 1944-45 B14736.jpg|thumb|levo|Nemačke izbeglice u [[Bedburg]]u, kod [[Kleve]]a, 19. februara 1945.]] Procene o nemačkim ratnim žrtvama idu od 5,5 do 6,9 miliona osoba.{{sfn|Hubert|1998|p=272}} Studija nemačkog istoričara Rigiger OvermansRidigera Overmansa je dala brojku od 5,3 miliona ubijenih i nestalnih pripadnika nemačke vojske, računajući tu i oko 900.000 regrutovanih van nemačkih granica iz 1937, u Austriji i srednjoj i istočnoj Evropi.{{sfn|Overmans|2000|p=Bd. 46}} Civilne žrtve zbog savezničkih strategijskih bombardovanja unutar granica iz 1942. iznosile su oko 437.000. Jpš oko 20.000 je ubijeno u kopnenoj kampanji.{{sfn|''Wirtschaft und Statistik''|1956}}{{sfn|Statistisches Jahrbuch|1960|p=78}} Oko 22.000 civila je umrlo tokom bitke za Berlin.{{sfn|Antill|2005|p=85}} Druge brojke o civilnim žrtvama iznose oko 300.000 Nemaca (računajući i Jevreje) koji su bili žrtve nacističkih političkih, rasnih i verskih progona,{{sfn|''Germany Reports''|1961|p=62}} i 200.000 koji su bili ubijeni u nacističkom prgramu eutanazije.{{sfn|Bundesarchiv}} Politički sudovi zvani ''[[Zondergeriht]]'' osudili su na smrt oko 12.000 članova [[Nemački pokret otpora|nemačkog pokreta otpora]], a civilni sudovi su osudili još 40.000 Nemaca.{{sfn|Hoffmann|1996|p=xiii}} Takođe su se desila [[Silovanja tokom okupacije Nemačke|masovna silovanja Nemica]].{{sfn|Beevor|2002|pp=31–32, 409–412}} Na kraju rata, u Evropi je bilo više od 40 miliona [[izbeglica]],{{sfn|''Time'', 9 July 1979}} njena privreda je propala, a 70% njene industrijske infrastrukture je bilo uništeno.{{sfn|Pilisuk|Rountree|2008|p=136}} Između 12 i 15 miliona Nemaca je [[bekstvo i proterivanje Nemaca (1944–1950)|izbeglo ili proterano]] iz istočne i srednje Evrope u Nemačku.{{sfn|Douglas|2012|p=1}} Tokom [[Hladni rat|Hladnog rata]], vlada [[Zapadna Nemačka|Zapadne Nemačke]] je procenila da je broj žrtava iznosi 2,2 miliona mrtvih civila zbog bekstva i progona Nemaca i [[prisilni rad Nemaca u Sovjetskom Savezu|prisilnog rada Nemaca u Sovjetskom Savezu]].{{sfn|''Die deutschen Vertreibungsverluste'', 1939/50|pp=38, 46}} Ova brojka je bila neosporena do 1990ih, kada su neki istoričari spustili broj na 500.000–600.000 povrđenih smrtnih slučajeva.{{sfn|Overmans|1994|pp=51–63}}{{sfn|Haar|2009|pp=363–381}}{{sfn|Hahn|Hahnova|2010|pp=659–726}} Nemačka vlada je 2006. ponovila svoj stav o 2-2,5 miliona smrtnih slučajeva. == Hronologija == # [[30. 1.|30. januar]] [[1933]]. Adolf Hitler postaje kancelar Njemačke u manjinskoj vladi (njegova stranka ima 38% glasova u ''Reichstagu'', njemačkom parlamentu) # [[28. 2.|28. februar]] 1933. 86-godišnji [[Paul von Hindenburg|Hindenburg]] pod Hitlerovim pritiskom potpisao "Zakon o obrani naroda i države", kojim se Ustavom zagarantirana ljudska prava ukidaju # [[5. 3.|5. mart]] 1933. na izborima nacisti dobivaju 44% glasova, zajedno s konzervativnim nacionalistima prvi put imaju većinu u parlamentu # [[23. 3.|23. mart]] 1933. - u Reichstagu izglasan "Zakon o punomoći" kojim se sve ovlasti parlamenta preseljavaju na Vladin kabinet, praktično Hitleru u ruke # [[10. 5.|10. maj]] 1933. - palež liberalnih knjiga u [[Berlin]]u # [[22. 6.|22. jun]] 1933. - nacistička stranka jedina u Njemačkoj (ostale su zabranjene ili raspuštene) # [[26. 1.|26. januar]] [[1934]]. Njemačka i Poljska potpisale 10-godišnji pakt o nenapadanju # [[30. 6.|30. jun]] 1934. - "[[Noć dugih noževa]]" - pokolj (strijeljanje) mnogobrojnih nepoćudnih Hitleru i vodstva [[SA]] (Sturmabteilung), jer su smetali tadašnjem vojnom vrhu, a Hitler im je ispunio želju # [[2. 8.|2. avgust]] 1934. predsjednik Hindenburg umire, Hitler sjedinjuje položaj kancelara i predsjednika u novu funkciju: Führer (vođa) === Vojna hijerarhija === '''[[Wehrmacht]]''' - Vojska :'''[[OKW]]''' - Vrhovno zapovjednštvo pješaštva ::Šef OKW-a - [[feldmaršal]] '''[[Wilhelm Keitel]]''' :::Načelnik operativnog stožera - [[general pukovnik]] '''[[Alfred Jodl]]''' '''[[Heer]]''' - Pješaštvo :'''[[OKH]]''' - Vrhovno zapovjedništvo vojske :Vojni vođe u službi ::[[general pukovnik]] '''[[Werner von Fritsch]]''' (1935. - 1938.) ::[[feldmaršal]] '''[[Walther von Brauchitsch]]''' (1938. - 1941.) ::[[Führer (titula)|Führer]] i [[Njemački kancelar|Reichskanzler]] '''[[Adolf Hitler]]''' (1941. - 1945.) :::[[feldmaršal]] '''[[Ferdinand Schörner]]''' (1945.) '''[[Kriegsmarine]]''' - Mornarica :'''[[OKM]]''' - Vrhovno zapovjedništvo mornarice :Mornarički vođe u službi ::''[[Großadmiral]]'' '''[[Erich Raeder]]''' (1923. - 1943.) ::''[[Großadmiral]]'' '''[[Karl Dönitz]]''' (1943.-1945.) ::[[General admiral]] '''[[Hans-Georg von Friedeburg]] ''' (1945.) '''[[Luftwaffe]]''' - ratno zrakoplovstvo :'''[[OKL]]''' - Vrhovno zapovjedništvo ratnog zrakoplovstva ::''[[Reichsluftschutzbund]]'' :Zrakoplovno vođe u službi ::''[[Reichsmarschall]]'' '''[[Hermann Göring]]''' (do 1945.) ::[[feldmaršal]] '''[[Robert Ritter von Greim]]''' (1945.) '''[[Abwehr]]''' - Obavještajna služba :[[kontraadmiral]] '''[[Konrad Patzig]]''' (1932. - 1935.) :[[vice admiral]] '''[[Wilhelm Canaris]]''' (1935. - 1944.) '''[[Waffen SS]]''' :[[Reichsführer-SS]] '''[[Heinrich Himmler]]''' == Popis važnijih zvaničnika Trećeg Reicha == (ovdje je navedeno samo njih 15, za cjelovit popis vidi [[Istaknuti nacisti]]) '''[[Adolf Hitler]]''' - Führer (vođa)- premijer, predsjednik države i vrhovni zapovjednik [[Wehrmacht]]a<br /> '''[[Hermann Göring]]''' - ''Reichsmarshall'' i premijer. Ministar zrakoplovstva.<br /> '''[[Rudolf Hess]]''' - ''Führer''-ov zamjenik<br /> '''[[Joseph Goebbels]]''' - ministar propagande<br /> '''[[Albert Speer]]''' - Hitlerov arhitekt i budući ministar naoružanja<br /> '''[[Heinrich Himmler]]''' - zapovjednik [[SS]]-a i upravitelj njemačke policije<br /> '''[[Martin Bormann]]''' - voditelj NSDAP-a (nacističke stranke)<br /> '''[[Joachim von Ribbentrop]]''' - ministar vanjskih poslova<br /> '''[[Alfred Rosenberg]]''' - ''Reichsleiter''<br /> '''[[Walther Funk]]''' - ministar industrije<br /> '''[[Wilhelm Frick]]''' - ministar unutarnjih poslova<br /> '''[[Ernst Kaltenbrunner]]''' - Vođa [[RSHA]]<br /> '''[[Hjalmar Schacht]]''' - ministar bez lisnice, predsjednik ''Reichsbank''<br /> '''[[Konstantin von Neurath]]''' - voditelj tajnog Kabineta.<br /> '''[[Arthur Seyss-Inquart]]''' - ''Reichsstatthalter'' (namjesnik) u Austriji == Napomene == {{napomene}} == Reference == {{izvori|4}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Nazi Germany}} * {{en icon}} [http://www.axishistory.com/index.php?id=31 Axis History Factbook — Third Reich] * {{en icon}} [http://www.thirdreichruins.com/index.htm Third Reich in Ruins] - Photos taken during the Nazi regime compared to present-day locations * {{en icon}} [http://hitlernews.cloudworth.com/ Hitler's Third Reich in the News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722074115/http://hitlernews.cloudworth.com/ |date=2010-07-22 }} - Daily edited review of Third Reich-related news and articles. * {{en icon}} [http://www.conservativeclassics.com/books/HighCostbk/book1.pdf The High Cost of Vengeance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108102925/http://www.conservativeclassics.com/books/HighCostbk/book1.pdf |date=2006-11-08 }}, by [[Freda Utley]] (1949; PDF, size - 20 MB) * {{de}} [http://www.ns-archiv.de/index.php NS-Archiv] - Large collection of original scanned Nazi documents * {{de}} [http://www.videolexikon.com/view_310-33-505-0704-001.htm The German Resistance and the USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230145417/http://www.videolexikon.com/view_310-33-505-0704-001.htm |date=2006-12-30 }} * {{de}} [http://www.vl-zeitgeschichte.de WWW-Virtual Library Contemporary History - Germany] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120903002314/http://www.vl-zeitgeschichte.de/ |date=2012-09-03 }} - Catalog with online resources * {{de}} [http://video.google.nl/videoplay?docid=-2317238126655047317&q=Tercer+Reich The Third Reich and National Socialism in Color - a video documentary by Spiegel TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071123013533/http://video.google.nl/videoplay?docid=-2317238126655047317&q=Tercer+Reich |date=2007-11-23 }} * {{ru}} [http://www.weaponplace.ru/reih.php Weapons of the Third Reich] [[Kategorija:Treći Reich| ]] [[Kategorija:Njemačka između dva svjetska rata]] [[Kategorija:Njemačka u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Države i teritorije pod kontrolom Sila osovine]] 0da4miwtx8su94645im51mky910loxk Trenčín 0 98106 42652874 42561975 2026-07-10T21:27:23Z Inokosni organ 160059 /* Galerija slika */ 42652874 wikitext text/x-wiki {{slično}} {{Infokutija naselje | ime = Trenčín | službeno_ime = | izvorno_ime = | izvorno_ime_jezik = sk | tip_naselja = grad | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont = Trencin hrad 20010403.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Trencin-trencin-flag.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of Arms of Trenčín.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Slovačka | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{coord|48.891944|N|18.036667|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Slovačka]] | podjela_vrsta1 = [[Krajevi Slovačke|Kraj]] | podjela_ime1 = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] | podjela_vrsta2 = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]] | podjela_ime2 = [[Okruzi Slovačke|Trenčín]] | podjela_vrsta3 = Oblast | podjela_ime3 = [[Považje]] | osnivanje_naslov = Osnivanje | osnivanje_datum = [[1111.]] | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Richard Rybníček {{small|([[Nezavisni (politika)|neovisan]])}} | nadmorska_visina = 217 | površina_ukupno = 81,99 | stanovništvo_datum = 2024 | stanovništvo_ukupno = 54130 | stanovništvo_demonim = | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | utc_pomak = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 911 01 | registarska_oznaka = TN, TC, TE | pozivni_broj = +421 32 | veb-sajt = | napomene = }} '''Trenčín''' ({{jez-svk|Trenčín}}, {{jez-mađ|Trencsén}}, {{jez-nem|Trentschin}}, {{jez-lat|Laugaricio}}) je deveti po veličini grad u [[Slovačka|Slovačkoj]] i upravno središte istoimenog [[Trenčinski kraj|Trenčinskog kraja]]. Trenčín je poznat po dve stvari. Nad gradom dominira [[srednji vijek|srednjovekovna]] [[fortifikacija|tvrđava]] ''[[Trenčínski grad]]'', a sam grad vodi poreklo još od [[Antički Rim|Rimljana]] o čemu svedoči uklesani natpis "''Laugaricio''" iz [[179.]] godine. == Geografija == Trenčín je smešten u zapadnom deo države, nedaleko od granice sa [[Češka Republika|Češkom]] (12&nbsp;km). Prestonica države, [[Bratislava]], nalazi se 120&nbsp;km južno. '''Reljef''': Trenčín se razvio u istoimenoj [[Trenčínska kotlina|Trenčínskoj kotlini]], koju pravi reka [[Vah]]. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2024-10-13}}</ref> Obližnje planine pripadaju planinskom vencu [[Karpati|Karpata]]. Zapadno od grada je izdižu se [[Bijeli Karpati]], dok se istočno izdižu [[Stražovske vrhi]]. '''Klima''': Klima u Trenčínu je [[vlažna kontinentalna klima|umereno kontinentalna]]. '''Vode''': Kroz grad protiče najveća reka u [[Slovačka|Slovačkoj]], [[Vah]], u središnjem delu svog toka. Ona deli grad na zapadni i istočni deo. == Historija == Ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz [[prahistorija|praistorije]]. U vreme [[antički Rim|starog Rima]] ovde je bila granica carstva, uvek nestabilna i sa sukobima. Naselje pod današnjim imenom prvi put se spominje u [[7. vijek|7. veku]], a status slobodnog grada dobija krajem [[11. vijek|11. veka]]. Tokom sledećih vekova grad je bio u sastavu [[Ugarska|Ugarske]]. U drugoj polovini [[19. vijek|19. veka]] grad je doživeo nagli razvoj i brojčano narastao. Krajem [[1918]]. g. grad je postao deo novoosnovane [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. U vreme [[komunizam|komunizma]] grad je naglo industrijalizovan, pa je došlo do naglog povećanja stanovništva. Posle osamostaljenja [[Slovačka|Slovačke]] grad je postao njeno značajno središte, ali je došlo i do problema vezanih za prestruktuiranje privrede. Staro gradsko jezgro je obnovljeno poslednjih godina. == Stanovništvo == {{SK|pop}} Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira. '''Etnički sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći:<ref name="statistics" /> * [[Slovaci]] - 92,4%, * [[Česi]] - 1,3%, * ostali. '''Verski sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći: * [[Katolička crkva|Rimokatolici]] - 49,3%, * [[Ateizam|Ateisti]] - 35,5%, * [[Luterani]] - 4,9%, * ostali. == Gradovi prijatelji == [[Datoteka:Trenčín, hotel Tatra.jpg|thumb|215px|left|Trenčin; hotel Tatra iznad kojega se prostire stari Trenčinski grad]] * {{ZD|FRA}} [[Cran-Gevrier]], [[Francuska]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Uherské Hradiště]], [[Češka Republika|Češka]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Zlín]], Češka * {{ZD|POLJ}} [[Tarnów]], [[Poljska]] * {{ZD|ITA}} [[Casalecchio di Reno]], [[Italija]] * {{ZD|MAĐ}} [[Békéscsaba]], [[Mđarska]] * {{ZD|SRB}} [[Kragujevac]], [[Srbija]] * {{ZD|TUR}} [[Beşiktaş]], [[Istanbul]], [[Turska]] == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga Datoteka:Trencsenycivertanlegi1.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi2.jpg Datoteka:Trenčín, Slovakia - panoramio (34).jpg </gallery> == Reference == {{reflist|refs= <ref name="statistics">{{cite web | title = Obyvatelia - Základné výsledky | publisher = Statistički zavod Republike Slovačke | url = https://www.scitanie.sk/obyvatelia/zakladne-vysledky/struktura-obyvatelstva-podla-narodnosti/OB/SK0229505820/OB | accessdate = 26. 12. 2023. }}</ref> }} == Povezano == * [[Trenčínski grad]] == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Trenčín}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} {{Okrug Trenčín}} {{Gradovi u Slovačkoj}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] [[Kategorija:Okrug Trenčín]] dyo6115jreos38ugahp0u1wmqrpyaqs 42652888 42652874 2026-07-10T22:21:19Z Inokosni organ 160059 /* Gradovi prijatelji */ 42652888 wikitext text/x-wiki {{slično}} {{Infokutija naselje | ime = Trenčín | službeno_ime = | izvorno_ime = | izvorno_ime_jezik = sk | tip_naselja = grad | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont = Trencin hrad 20010403.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Trencin-trencin-flag.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of Arms of Trenčín.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Slovačka | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{coord|48.891944|N|18.036667|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Slovačka]] | podjela_vrsta1 = [[Krajevi Slovačke|Kraj]] | podjela_ime1 = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] | podjela_vrsta2 = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]] | podjela_ime2 = [[Okruzi Slovačke|Trenčín]] | podjela_vrsta3 = Oblast | podjela_ime3 = [[Považje]] | osnivanje_naslov = Osnivanje | osnivanje_datum = [[1111.]] | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Richard Rybníček {{small|([[Nezavisni (politika)|neovisan]])}} | nadmorska_visina = 217 | površina_ukupno = 81,99 | stanovništvo_datum = 2024 | stanovništvo_ukupno = 54130 | stanovništvo_demonim = | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | utc_pomak = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 911 01 | registarska_oznaka = TN, TC, TE | pozivni_broj = +421 32 | veb-sajt = | napomene = }} '''Trenčín''' ({{jez-svk|Trenčín}}, {{jez-mađ|Trencsén}}, {{jez-nem|Trentschin}}, {{jez-lat|Laugaricio}}) je deveti po veličini grad u [[Slovačka|Slovačkoj]] i upravno središte istoimenog [[Trenčinski kraj|Trenčinskog kraja]]. Trenčín je poznat po dve stvari. Nad gradom dominira [[srednji vijek|srednjovekovna]] [[fortifikacija|tvrđava]] ''[[Trenčínski grad]]'', a sam grad vodi poreklo još od [[Antički Rim|Rimljana]] o čemu svedoči uklesani natpis "''Laugaricio''" iz [[179.]] godine. == Geografija == Trenčín je smešten u zapadnom deo države, nedaleko od granice sa [[Češka Republika|Češkom]] (12&nbsp;km). Prestonica države, [[Bratislava]], nalazi se 120&nbsp;km južno. '''Reljef''': Trenčín se razvio u istoimenoj [[Trenčínska kotlina|Trenčínskoj kotlini]], koju pravi reka [[Vah]]. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2024-10-13}}</ref> Obližnje planine pripadaju planinskom vencu [[Karpati|Karpata]]. Zapadno od grada je izdižu se [[Bijeli Karpati]], dok se istočno izdižu [[Stražovske vrhi]]. '''Klima''': Klima u Trenčínu je [[vlažna kontinentalna klima|umereno kontinentalna]]. '''Vode''': Kroz grad protiče najveća reka u [[Slovačka|Slovačkoj]], [[Vah]], u središnjem delu svog toka. Ona deli grad na zapadni i istočni deo. == Historija == Ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz [[prahistorija|praistorije]]. U vreme [[antički Rim|starog Rima]] ovde je bila granica carstva, uvek nestabilna i sa sukobima. Naselje pod današnjim imenom prvi put se spominje u [[7. vijek|7. veku]], a status slobodnog grada dobija krajem [[11. vijek|11. veka]]. Tokom sledećih vekova grad je bio u sastavu [[Ugarska|Ugarske]]. U drugoj polovini [[19. vijek|19. veka]] grad je doživeo nagli razvoj i brojčano narastao. Krajem [[1918]]. g. grad je postao deo novoosnovane [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]]. U vreme [[komunizam|komunizma]] grad je naglo industrijalizovan, pa je došlo do naglog povećanja stanovništva. Posle osamostaljenja [[Slovačka|Slovačke]] grad je postao njeno značajno središte, ali je došlo i do problema vezanih za prestruktuiranje privrede. Staro gradsko jezgro je obnovljeno poslednjih godina. == Stanovništvo == {{SK|pop}} Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira. '''Etnički sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći:<ref name="statistics" /> * [[Slovaci]] - 92,4%, * [[Česi]] - 1,3%, * ostali. '''Verski sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći: * [[Katolička crkva|Rimokatolici]] - 49,3%, * [[Ateizam|Ateisti]] - 35,5%, * [[Luterani]] - 4,9%, * ostali. == Gradovi prijatelji == [[Datoteka:Trenčín, hotel Tatra.jpg|thumb|215px|left|Trenčin; hotel Tatra iznad kojega se prostire stari Trenčinski grad]] * {{ZD|FRA}} [[Cran-Gevrier]], [[Francuska]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Uherské Hradiště]], [[Češka Republika|Češka]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Zlín]], Češka * {{ZD|POLJ}} [[Tarnów]], [[Poljska]] * {{ZD|ITA}} [[Casalecchio di Reno]], [[Italija]] * {{ZD|MAĐ}} [[Békéscsaba]], [[Mđarska]] * {{ZD|SRB}} [[Kragujevac]], [[Srbija]] * {{ZD|TUR}} [[Beşiktaş]], [[Istanbul]], [[Turska]] == Poznati građani Trenčina == * [[Pavol Barabáš]], filmski redatelj * [[Karol Brančík]], liječnik, naturalist i entomolog * [[Alexandra Berková]], književnica i odgojiteljica * [[Zdeno Chára]], hokejaš * [[Marián Chovanec]], katolički biskup * [[Oliver von Dohnányi]], dirigent orkestra * [[Marián Gáborík]], hokejaš * [[Marián Hossa]], hokejaš * [[Bertha Katscher]], književnica * [[Elisabeth Klein]], pijanistica * [[Joseph Zack Kornfeder]], komunistički aktivist, zatim antikomunist * [[Eva Kristínová]], glumica i čehoslovačka borkinja protiv fašizma * [[Mici Haraszti]], glumica * [[Ignaz Grossmann]], rabin * [[Iveta Grófová]], filmska redateljica * [[Egon Lánský]], političar i publicist * [[Stanislav Lobotka]], fudbaler * [[Jozef Ján Matejka]], književnik * [[Matúš Čák Trenčiansky]], srednjevjekovni velikaš * [[Jaroslav Volek]], muzikolog * [[Ján Zachara]], bokser * [[Vojtech Zamarovský]], historičar * [[Barbara Zápolya]], [[Lista vladara Poljske|kraljica Poljske]] i [[Velika Kneževina Litvanija|Velika kneginja Litve]] == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga Datoteka:Trencsenycivertanlegi1.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi2.jpg Datoteka:Trenčín, Slovakia - panoramio (34).jpg </gallery> == Reference == {{reflist|refs= <ref name="statistics">{{cite web | title = Obyvatelia - Základné výsledky | publisher = Statistički zavod Republike Slovačke | url = https://www.scitanie.sk/obyvatelia/zakladne-vysledky/struktura-obyvatelstva-podla-narodnosti/OB/SK0229505820/OB | accessdate = 26. 12. 2023. }}</ref> }} == Povezano == * [[Trenčínski grad]] == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Trenčín}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} {{Okrug Trenčín}} {{Gradovi u Slovačkoj}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] [[Kategorija:Okrug Trenčín]] 0i63oe9p124398yqf4c0x3dgt30s9vw 42652919 42652888 2026-07-11T01:44:02Z Inokosni organ 160059 g/p 42652919 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Trenčín | službeno_ime = | izvorno_ime = | izvorno_ime_jezik = sk | tip_naselja = grad | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont = Trencin hdr 001.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Trencin-trencin-flag.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of Arms of Trenčín.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Slovačka | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{coord|48.891944|N|18.036667|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Slovačka]] | podjela_vrsta1 = [[Krajevi Slovačke|Kraj]] | podjela_ime1 = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] | podjela_vrsta2 = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]] | podjela_ime2 = [[Okruzi Slovačke|Trenčín]] | podjela_vrsta3 = Oblast | podjela_ime3 = [[Považje]] | osnivanje_naslov = Osnivanje | osnivanje_datum = [[1111.]] | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Richard Rybníček {{small|([[Nezavisni (politika)|neovisan]])}} | nadmorska_visina = 217 | površina_ukupno = 81,99 | stanovništvo_datum = 2025<ref name="datacubestat"/> | stanovništvo_ukupno = 54104 | stanovništvo_demonim = | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | utc_pomak = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 911 01 | registarska_oznaka = TN, TC, TE | pozivni_broj = +421 32 | veb-sajt = | napomene = }} '''Trenčín''' ({{jez-svk|Trenčín}}, {{jez-mađ|Trencsén}}, {{jez-nem|Trentschin}}, {{jez-lat|Laugaricio}}) je [[grad]] u [[Slovačka|Republici Slovačkoj]]. Trenutno broji 54.104 stanovnika (2025)<ref name="datacubestat">{{sk}} {{cite news |last= |first= |authorlink= |date= |title= Stanovništvo prema spolu – općini (godišnji podaci) |url= https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_sk |work= |publisher= Statistički ured Slovačke Republike |location= Bratislava |access-date= 11. jula 2026}} </ref> i deveti je po veličini grad u Slovačkoj te upravno središte istoimenog [[Trenčinski kraj|Trenčinskog kraja]]. Grad je poznat po tome što je bio rimski vojni tabor ([[179.]]) i strateško [[srednji vijek|srednjovekovna]] [[fortifikacija|tvrđava]] (''[[Trenčínski grad]]'') povezana s [[Kraljevina Ugarska|ugarskom krunom]] (1017-1918). U novije doba bio je važno središte [[Srednja Evropa|srednjoeuropske]] [[Tekstilna industrija|tekstilne industrije]] te je imao značajnu ulogu kao strateško vojno uporište unutar [[Čehoslovačka|Čehoslovačke Republike]] (1918-1992). == Historija == [[Datoteka:Trenčín, hotel Tatra.jpg|thumb|215px|left|Trenčin; hotel Tatra iznad kojega se prostire stari Trenčinski grad]] [[Datoteka:Trencin-Roman2.JPG|thumb|left|250px|Trijumfalni natpis cara [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]] u kojem se spominje rimski tabor "Laugaricio": "U ime pobjede careva i vojske smještenih u Laugariciju". Ploča datira iz [[179.]] godine, iz razdoblja kada je Marko Aurelije (vl. od 161. do 180.) poslao zapovjednika Marka Valerija Maksimijana (floruit od prije 173. do poslije 185.) da predvodi [[Legio II Adiutrix|Drugu legiju Adiutrix]] na sjeveroistočnoj bojišnici tijekom [[Markomanski ratovi|Markomanskih ratova]] (166-180).]] Prva ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz [[prahistorija|praistorije]]. U doba antičkog Rima ovdje se nalazila granica Carstva, koja je uvijek bila nestabilna i poprište sukoba. [[Antički Rim|Rimljani]] su na ovo područje stigli oko [[100.]] godine nove ere, nastanivši se u središtima [[Brigetio]] ([[Komárom]]) i [[Laugaricio]] (Trenčín). Njihova je prisutnost u Laugariciju zabilježena oko [[179.]] godine, tijekom [[Markomanski ratovi|markomanskih ratova]] (166-180) koje je vodio [[Marko Aurelije]]. Rimljani su tu osnovali jedan manji vojni tabor povezan s Brigetijem, gdje se nalazio čuveni [[kastrum]] putem kojeg su držali pod kontrolom [[Limes (Rimsko Carstvo)|granicu limesa]] duž [[Dunav]]a. Međutim, rimska vojska je vjerojatno kratko trajala na ovom podneblju i vjeruje se da je se povukla iz tabora već krajem Markomanskih ratova. S postepenom [[Pad Rimskog Carstva|propašću Rimskog Carstva]] i dolaskom [[Huni|Huna]], kastrum Brigetio je vjerojatno trajno ispao iz rimske sfere utjecaja, otprilike oko [[430.]] godine. Naselje se pod današnjim imenom prvi put spominje u [[7. vijek|7. stoljeću]] i smatra se jedna od mogućih lokacija prijestolnice [[Samo|Samova Carstva]] (631-658). "Wogastisburg" (dvorac "Vogast") vjerojatno se nalazio negdje na rijeci Vogas i bio je poprište odlučujuće bitke ([[bitka kod Wogastisburga]]) između slavenske i [[Franačka|franačke]] vojske [[631.]] godine. Vjerojatno je da je '''[[Trenčínski grad|dvorac Trenčín]]''', tipična srednjovjekovna utvrda smještena visoko na stijeni iznad grada, osnovan negdje u doba [[Velikomoravska Kneževina|Velike Moravske]] (846-906). Početkom [[11. vijek]]a tim je područjem vladao [[Lista vladara Poljske|poljski kralj]] [[Bolesław I Hrabri|Boleslav I. Hrabri]] (vl. 992-1025). [[Lista vladara Ugarske|Ugarski kralj]] [[István I, kralj Ugarske|Stjepan]] mu je oteo to područje [[1017.]] godine, a ono je ostalo dio Ugarske sve do [[1918.]] godine. Trenčín će pritom stoljećima biti dio [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]] ({{jez-hu|Felvidék}}, {{jez-sv|Horná zem}}) u sastavu [[Kraljevina Ugarska|Kraljevine Ugarske]]. Do kraja 11. vijeka dvorac je postao upravno središte županije Trencsén unutar Kraljevine. Kao jedan od rijetkih kamenih dvoraca u zemlji, uspješno je odolio razornoj [[Mongolska invazija Europe|mongolskoj invaziji]] [[1241.]] godine. Godine [[1263.]] Trenčín je bio u posjedu kraljevskog nosača mača [[Jakab Cseszneky|Jakaba Csesznekyja]] (floruit 1263-1276), no [[1302.]] godine [[Lista vladara Češke|kralj]] [[Václav III, kralj Češke|Vjenceslav]] oduzeo ga je braći Cseszneky jer su podržavali njegovog suparnika [[Karlo I Robert|Karla Roberta Anžuvinskog]], te je ga dodijelio [[Matija III Čak|Matiji Csáku]] (1252-1321). Dakle, između [[1302.]] i [[1321.]] godine dvorac je bio sjedište moćnog velikaša Matije Csáka, koji je vladao većim dijelom današnje Slovačke. Prkoseći vlasti kralja Karla Roberta, Csák je održavao raskošan dvor i vodio vlastitu vanjsku politiku. U tom je gradu [[1335.]] godine potpisan [[Sporazum iz Trenčína]] između [[Jan od Češke|Jana Luksemburškog]], kralja Češke, [[Karl IV, car Svetog Rimskog Carstva|Karla Luksemburškog]], [[Lista careva Svetog Rimskog Carstva|Svetog rimskog cara]] i kralja Ugarske, te [[Kazimierz III od Poljske|Kazimierza III]] Poljske. Trenčín je tijekom srednjeg vijeka stekao brojne povlastice: stanovnici su [[1324.]] godine oslobođeni plaćanja cestarina, a grad je [[1412.]] godine od [[Sigismund, car Svetog Rimskog Carstva|kralja Žigmunda]] dobio status "[[Slobodni carski grad|slobodnog kraljevskog grada]]" ({{jez-de|Freie und Reichsstädte}}). Ipak, u desetljećima i stoljećima koja su uslijedila, grad su pogodile katastrofe i ratovi koji su potrajali sve do kraja [[18. vijek|18. stoljeća]]. Od [[Mohačka bitka|Mohačke bitke]] (1526) i [[Opsada Budima (1541)|opsade Budima]] (1541), [[Kraljevina Ugarska (1000–1526)|Kraljevina Ugarska]] je srušena, [[Panonska nizija|Panoniju]] je zauzelo [[Osmansko Carstvo]] a mađarsko plemstvo je mahom odselilo u [[Gornja Ugarska|Gornju Ugarsku]] i u [[Beč]], tako da je područje Slovačke do 18. vijeka bila skrovište mađarskih plemića. Godine [[1528.]], tijekom sukoba između Habsburgovaca i pristaša suparničkog kralja [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolje]], grad su zauzele carske postrojbe. U [[17. vijek]]u prijetnju na grad s juga predstavljale su osmanske vojne snage, no nisu uspjeli osvojiti grad. Grad je potom stradao tijekom ustanka [[Kuruci]] protiv [[Habsburg|Habsburgovaca]], a [[3. augusta]] [[1708.]] u njegovoj je blizini vođena [[Bitka kod Trenčína|bitka kod Trenčína]]. Dvije godine kasnije, [[kuga]] je odnijela živote 1.600 stanovnika. Naposljetku, [[1790.]] godine grad je izgorio u požaru zajedno sa svojim dvorcem, a dvorac je od tada ostao u ruševinama. U [[19. vijek]]u Trenčín je doživio procvat zahvaljujući izgradnji željezničkih pruga prema [[Žilina|Žilini]] i [[Bratislava|Bratislavi]] te osnivanju brojnih novih poduzeća, posebice u tekstilnoj, prehrambenoj i strojarskoj industriji. Grad je postao središte regije srednjeg [[Považje|Považja]]. Godine [[1867.]] Trenčín je izgubio status "slobodnog kraljevskog grada" i postao "grad s općinskom upravom" pod izravnom nadležnošću poglavara Trenčinske županije. U drugoj polovici [[19. vijek]]a grad je doživio ubrzan razvoj i porast broja stanovnika. [[Datoteka:Trenčín BV035880571.jpg|thumb|right|250px|Austrougarska karta grada iz 1903. godine.]] Između [[13. novembra|13.]] i [[16. novembra]] [[1918.]] [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarsko Carstvo]] se raspalo, a iza njega su ostale Republika Austrija i Republika Mađarska. Između [[28. oktobra|28.]] i [[30. oktobra]] [[1918.]] osnovana je [[Čehoslovačka]] – [[Prva Čehoslovačka Republika|prva republika]] čijim je sastavnim dijelom postao Trenčín. Između [[1940.]] i [[1945.]], za vrijeme postojanja Slovačke Republike, ponovno je postao središte Trenčinske županije. Nedugo nakon izbijanja Slovačkog narodnog ustanka, Trenčín je okupirala nacistička Njemačka te je grad postao sjedište Sicherheitsdiensta i Gestapa. Rumunjske i sovjetske postrojbe zauzele su Trenčín [[10. aprila]] [[1945.]] godine. Tijekom razdoblja komunizma grad je ubrzano industrijaliziran, što je dovelo do naglog porasta broja stanovnika. Nakon stjecanja neovisnosti Slovačke, grad je postao važno središte te zemlje, no suočio se i s problemima vezanim uz restrukturiranje gospodarstva. Stara (historijska) gradska jezgra obnovljena je posljednjih godina uglavnom od [[1990.]] godine, a od [[1996.]] grad je sjedište Trenčínskog kraja i okruga Trenčín. Dvorac i njegov rimski natpis od tada privlače brojne turiste. == Geografija == Grad Trenčín nalazi se na sjeverozapadu današnje [[Slovačka|Slovačke Republike]], , nedaleko od granice sa [[Češka Republika|Češkom]] (12 km). Smješten je u središtu zemljopisne regije [[Považje]] ({{jez-svk|Považie}}), odnosno u dolini rijeke [[Váh]] ({{jez-de|Waag}}, {{jez-hu|Vág}}). Stoljećima je bio dio historijske regije [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]]. Váh je najduža rijeka u Slovačkoj i lijeva pritoka [[Dunav]]a, u koji se ulijeva kod [[Komárno|Komárna]]/[[Komárom]]a. Izvire na planini [[Kráľova hoľa]] u [[Tatre|Tatrama]] i teče kroz zapadnu Slovačku, tvoreći luk dug 403 kilometra. Rijeka protječe kroz grad Trenčín dijagonalnom linijom od sjeveroistoka prema jugozapadu. Riječni promet je rijedak, a čine ga uglavnom rekreativni nautičari i sportaši ([[Kajak|kanuisti]]). Trenčín se nalazi približno 130 kilometara od [[Ostrava|Ostrave]], a jednaka ga udaljenost dijeli od [[Bratislava|Bratislave]] i [[Brno|Brna]]. Najbliži urbani centri su [[Zlín]], [[Žilina]], [[Nitra]], [[Trnava]], [[Martin]]. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2024-10-13}}</ref> Obližnje planine pripadaju planinskom vencu [[Karpati|Karpata]]. Zapadno od grada je izdižu se [[Bijeli Karpati]], dok se istočno izdižu [[Stražovske vrhi]]. === Klima === Trenčín se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu i ima [[Kontinentalna klima|kontinentalnu klimu]] (Dfb) s četiri jasno izražena godišnja doba. Odlikuje se znatnim razlikama između vrućih ljeta i hladnih, snježnih zima. {{Clear}} {{Weather box |location = [[Trenčín]] (1991-2020) |metric first = Yes |single line = Yes |collapsed = |Jan mean C = -1.1 |Feb mean C = 0.8 |Mar mean C = 4.5 |Apr mean C = 10.1 |May mean C = 14.8 |Jun mean C = 18.6 |Jul mean C = 20.2 |Aug mean C = 19.6 |Sep mean C = 14.8 |Oct mean C = 9.7 |Nov mean C = 5.2 |Dec mean C = -0.5 |year mean C = 9.7 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 41.4 |Feb precipitation mm = 43 |Mar precipitation mm = 42.9 |Apr precipitation mm = 40.6 |May precipitation mm = 67.7 |Jun precipitation mm = 74.6 |Jul precipitation mm = 78.4 |Aug precipitation mm = 62.5 |Sep precipitation mm = 64.1 |Oct precipitation mm = 51.7 |Nov precipitation mm = 46.6 |Dec precipitation mm = 42.7 |year precipitation mm = 656.2 |source = Slovak hydrometeorological institute }} == Stanovništvo == {{SK|pop}} Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira. '''Etnički sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći:<ref name="statistics">{{cite web | title = Obyvatelia - Základné výsledky | publisher = Statistički zavod Republike Slovačke | url = https://www.scitanie.sk/obyvatelia/zakladne-vysledky/struktura-obyvatelstva-podla-narodnosti/OB/SK0229505820/OB | accessdate = 26. 12. 2023. }}</ref> * [[Slovaci]] - 92,4%, * [[Česi]] - 1,3%, * ostali. '''Verski sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći: * [[Katolička crkva|Rimokatolici]] - 49,3%, * [[Ateizam|Ateisti]] - 35,5%, * [[Luterani]] - 4,9%, * ostali. == Sport == * [[FK AS Trenčín]], fudbalski klub u [[Slovačka Superliga|Prvoj slovačkoj ligi * [[HK Dukla Trenčín]], hokej na ledu == Gradovi prijatelji == * {{ZD|FRA}} [[Cran-Gevrier]], [[Francuska]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Uherské Hradiště]], [[Češka Republika|Češka]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Zlín]], Češka * {{ZD|POLJ}} [[Tarnów]], [[Poljska]] * {{ZD|ITA}} [[Casalecchio di Reno]], [[Italija]] * {{ZD|MAĐ}} [[Békéscsaba]], [[Mđarska]] * {{ZD|SRB}} [[Kragujevac]], [[Srbija]] * {{ZD|TUR}} [[Beşiktaş]], [[Istanbul]], [[Turska]] == Poznati građani Trenčina == * [[Pavol Barabáš]], filmski redatelj * [[Karol Brančík]], liječnik, naturalist i entomolog * [[Alexandra Berková]], književnica i odgojiteljica * [[Zdeno Chára]], hokejaš * [[Marián Chovanec]], katolički biskup * [[Oliver von Dohnányi]], dirigent orkestra * [[Alexander Dubček]], političar * [[Marián Gáborík]], hokejaš * [[Marián Hossa]], hokejaš * [[Bertha Katscher]], književnica * [[Elisabeth Klein]], pijanistica * [[Joseph Zack Kornfeder]], komunistički aktivist, zatim antikomunist * [[Eva Kristínová]], glumica i čehoslovačka borkinja protiv fašizma * [[Mici Haraszti]], glumica * [[Ignaz Grossmann]], rabin * [[Iveta Grófová]], filmska redateljica * [[Egon Lánský]], političar i publicist * [[Stanislav Lobotka]], fudbaler * [[Jozef Ján Matejka]], književnik * [[Ľudovít Štúr]], književnik i jezikoslovac * [[Matúš Čák Trenčiansky]], srednjevjekovni velikaš * [[Jaroslav Volek]], muzikolog * [[Ján Zachara]], bokser * [[Vojtech Zamarovský]], historičar * [[Barbara Zápolya]], [[Lista vladara Poljske|kraljica Poljske]] i [[Velika Kneževina Litvanija|Velika kneginja Litve]] {{commonscat|Trenčín}} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga Trenčiansky hrad.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi1.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi2.jpg Datoteka:Trenčín, Slovakia - panoramio (34).jpg Trencin hrad 20010403.jpg Trenčín synagóga ZSZ.jpg|Sinagoga </gallery> == Povezano == * [[Trenčínski grad]] == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Trenčín}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} == Napomene == {{notelist|2|}} == Reference == {{reflist|2|}} {{Okrug Trenčín}} {{Gradovi u Slovačkoj}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] [[Kategorija:Okrug Trenčín]] oe19ycfommn9s8emxg1tt92vawnvxi1 42652920 42652919 2026-07-11T01:45:16Z Inokosni organ 160059 /* Sport */ 42652920 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Trenčín | službeno_ime = | izvorno_ime = | izvorno_ime_jezik = sk | tip_naselja = grad | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont = Trencin hdr 001.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Trencin-trencin-flag.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of Arms of Trenčín.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Slovačka | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{coord|48.891944|N|18.036667|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Slovačka]] | podjela_vrsta1 = [[Krajevi Slovačke|Kraj]] | podjela_ime1 = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] | podjela_vrsta2 = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]] | podjela_ime2 = [[Okruzi Slovačke|Trenčín]] | podjela_vrsta3 = Oblast | podjela_ime3 = [[Považje]] | osnivanje_naslov = Osnivanje | osnivanje_datum = [[1111.]] | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Richard Rybníček {{small|([[Nezavisni (politika)|neovisan]])}} | nadmorska_visina = 217 | površina_ukupno = 81,99 | stanovništvo_datum = 2025<ref name="datacubestat"/> | stanovništvo_ukupno = 54104 | stanovništvo_demonim = | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | utc_pomak = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 911 01 | registarska_oznaka = TN, TC, TE | pozivni_broj = +421 32 | veb-sajt = | napomene = }} '''Trenčín''' ({{jez-svk|Trenčín}}, {{jez-mađ|Trencsén}}, {{jez-nem|Trentschin}}, {{jez-lat|Laugaricio}}) je [[grad]] u [[Slovačka|Republici Slovačkoj]]. Trenutno broji 54.104 stanovnika (2025)<ref name="datacubestat">{{sk}} {{cite news |last= |first= |authorlink= |date= |title= Stanovništvo prema spolu – općini (godišnji podaci) |url= https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_sk |work= |publisher= Statistički ured Slovačke Republike |location= Bratislava |access-date= 11. jula 2026}} </ref> i deveti je po veličini grad u Slovačkoj te upravno središte istoimenog [[Trenčinski kraj|Trenčinskog kraja]]. Grad je poznat po tome što je bio rimski vojni tabor ([[179.]]) i strateško [[srednji vijek|srednjovekovna]] [[fortifikacija|tvrđava]] (''[[Trenčínski grad]]'') povezana s [[Kraljevina Ugarska|ugarskom krunom]] (1017-1918). U novije doba bio je važno središte [[Srednja Evropa|srednjoeuropske]] [[Tekstilna industrija|tekstilne industrije]] te je imao značajnu ulogu kao strateško vojno uporište unutar [[Čehoslovačka|Čehoslovačke Republike]] (1918-1992). == Historija == [[Datoteka:Trenčín, hotel Tatra.jpg|thumb|215px|left|Trenčin; hotel Tatra iznad kojega se prostire stari Trenčinski grad]] [[Datoteka:Trencin-Roman2.JPG|thumb|left|250px|Trijumfalni natpis cara [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]] u kojem se spominje rimski tabor "Laugaricio": "U ime pobjede careva i vojske smještenih u Laugariciju". Ploča datira iz [[179.]] godine, iz razdoblja kada je Marko Aurelije (vl. od 161. do 180.) poslao zapovjednika Marka Valerija Maksimijana (floruit od prije 173. do poslije 185.) da predvodi [[Legio II Adiutrix|Drugu legiju Adiutrix]] na sjeveroistočnoj bojišnici tijekom [[Markomanski ratovi|Markomanskih ratova]] (166-180).]] Prva ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz [[prahistorija|praistorije]]. U doba antičkog Rima ovdje se nalazila granica Carstva, koja je uvijek bila nestabilna i poprište sukoba. [[Antički Rim|Rimljani]] su na ovo područje stigli oko [[100.]] godine nove ere, nastanivši se u središtima [[Brigetio]] ([[Komárom]]) i [[Laugaricio]] (Trenčín). Njihova je prisutnost u Laugariciju zabilježena oko [[179.]] godine, tijekom [[Markomanski ratovi|markomanskih ratova]] (166-180) koje je vodio [[Marko Aurelije]]. Rimljani su tu osnovali jedan manji vojni tabor povezan s Brigetijem, gdje se nalazio čuveni [[kastrum]] putem kojeg su držali pod kontrolom [[Limes (Rimsko Carstvo)|granicu limesa]] duž [[Dunav]]a. Međutim, rimska vojska je vjerojatno kratko trajala na ovom podneblju i vjeruje se da je se povukla iz tabora već krajem Markomanskih ratova. S postepenom [[Pad Rimskog Carstva|propašću Rimskog Carstva]] i dolaskom [[Huni|Huna]], kastrum Brigetio je vjerojatno trajno ispao iz rimske sfere utjecaja, otprilike oko [[430.]] godine. Naselje se pod današnjim imenom prvi put spominje u [[7. vijek|7. stoljeću]] i smatra se jedna od mogućih lokacija prijestolnice [[Samo|Samova Carstva]] (631-658). "Wogastisburg" (dvorac "Vogast") vjerojatno se nalazio negdje na rijeci Vogas i bio je poprište odlučujuće bitke ([[bitka kod Wogastisburga]]) između slavenske i [[Franačka|franačke]] vojske [[631.]] godine. Vjerojatno je da je '''[[Trenčínski grad|dvorac Trenčín]]''', tipična srednjovjekovna utvrda smještena visoko na stijeni iznad grada, osnovan negdje u doba [[Velikomoravska Kneževina|Velike Moravske]] (846-906). Početkom [[11. vijek]]a tim je područjem vladao [[Lista vladara Poljske|poljski kralj]] [[Bolesław I Hrabri|Boleslav I. Hrabri]] (vl. 992-1025). [[Lista vladara Ugarske|Ugarski kralj]] [[István I, kralj Ugarske|Stjepan]] mu je oteo to područje [[1017.]] godine, a ono je ostalo dio Ugarske sve do [[1918.]] godine. Trenčín će pritom stoljećima biti dio [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]] ({{jez-hu|Felvidék}}, {{jez-sv|Horná zem}}) u sastavu [[Kraljevina Ugarska|Kraljevine Ugarske]]. Do kraja 11. vijeka dvorac je postao upravno središte županije Trencsén unutar Kraljevine. Kao jedan od rijetkih kamenih dvoraca u zemlji, uspješno je odolio razornoj [[Mongolska invazija Europe|mongolskoj invaziji]] [[1241.]] godine. Godine [[1263.]] Trenčín je bio u posjedu kraljevskog nosača mača [[Jakab Cseszneky|Jakaba Csesznekyja]] (floruit 1263-1276), no [[1302.]] godine [[Lista vladara Češke|kralj]] [[Václav III, kralj Češke|Vjenceslav]] oduzeo ga je braći Cseszneky jer su podržavali njegovog suparnika [[Karlo I Robert|Karla Roberta Anžuvinskog]], te je ga dodijelio [[Matija III Čak|Matiji Csáku]] (1252-1321). Dakle, između [[1302.]] i [[1321.]] godine dvorac je bio sjedište moćnog velikaša Matije Csáka, koji je vladao većim dijelom današnje Slovačke. Prkoseći vlasti kralja Karla Roberta, Csák je održavao raskošan dvor i vodio vlastitu vanjsku politiku. U tom je gradu [[1335.]] godine potpisan [[Sporazum iz Trenčína]] između [[Jan od Češke|Jana Luksemburškog]], kralja Češke, [[Karl IV, car Svetog Rimskog Carstva|Karla Luksemburškog]], [[Lista careva Svetog Rimskog Carstva|Svetog rimskog cara]] i kralja Ugarske, te [[Kazimierz III od Poljske|Kazimierza III]] Poljske. Trenčín je tijekom srednjeg vijeka stekao brojne povlastice: stanovnici su [[1324.]] godine oslobođeni plaćanja cestarina, a grad je [[1412.]] godine od [[Sigismund, car Svetog Rimskog Carstva|kralja Žigmunda]] dobio status "[[Slobodni carski grad|slobodnog kraljevskog grada]]" ({{jez-de|Freie und Reichsstädte}}). Ipak, u desetljećima i stoljećima koja su uslijedila, grad su pogodile katastrofe i ratovi koji su potrajali sve do kraja [[18. vijek|18. stoljeća]]. Od [[Mohačka bitka|Mohačke bitke]] (1526) i [[Opsada Budima (1541)|opsade Budima]] (1541), [[Kraljevina Ugarska (1000–1526)|Kraljevina Ugarska]] je srušena, [[Panonska nizija|Panoniju]] je zauzelo [[Osmansko Carstvo]] a mađarsko plemstvo je mahom odselilo u [[Gornja Ugarska|Gornju Ugarsku]] i u [[Beč]], tako da je područje Slovačke do 18. vijeka bila skrovište mađarskih plemića. Godine [[1528.]], tijekom sukoba između Habsburgovaca i pristaša suparničkog kralja [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolje]], grad su zauzele carske postrojbe. U [[17. vijek]]u prijetnju na grad s juga predstavljale su osmanske vojne snage, no nisu uspjeli osvojiti grad. Grad je potom stradao tijekom ustanka [[Kuruci]] protiv [[Habsburg|Habsburgovaca]], a [[3. augusta]] [[1708.]] u njegovoj je blizini vođena [[Bitka kod Trenčína|bitka kod Trenčína]]. Dvije godine kasnije, [[kuga]] je odnijela živote 1.600 stanovnika. Naposljetku, [[1790.]] godine grad je izgorio u požaru zajedno sa svojim dvorcem, a dvorac je od tada ostao u ruševinama. U [[19. vijek]]u Trenčín je doživio procvat zahvaljujući izgradnji željezničkih pruga prema [[Žilina|Žilini]] i [[Bratislava|Bratislavi]] te osnivanju brojnih novih poduzeća, posebice u tekstilnoj, prehrambenoj i strojarskoj industriji. Grad je postao središte regije srednjeg [[Považje|Považja]]. Godine [[1867.]] Trenčín je izgubio status "slobodnog kraljevskog grada" i postao "grad s općinskom upravom" pod izravnom nadležnošću poglavara Trenčinske županije. U drugoj polovici [[19. vijek]]a grad je doživio ubrzan razvoj i porast broja stanovnika. [[Datoteka:Trenčín BV035880571.jpg|thumb|right|250px|Austrougarska karta grada iz 1903. godine.]] Između [[13. novembra|13.]] i [[16. novembra]] [[1918.]] [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarsko Carstvo]] se raspalo, a iza njega su ostale Republika Austrija i Republika Mađarska. Između [[28. oktobra|28.]] i [[30. oktobra]] [[1918.]] osnovana je [[Čehoslovačka]] – [[Prva Čehoslovačka Republika|prva republika]] čijim je sastavnim dijelom postao Trenčín. Između [[1940.]] i [[1945.]], za vrijeme postojanja Slovačke Republike, ponovno je postao središte Trenčinske županije. Nedugo nakon izbijanja Slovačkog narodnog ustanka, Trenčín je okupirala nacistička Njemačka te je grad postao sjedište Sicherheitsdiensta i Gestapa. Rumunjske i sovjetske postrojbe zauzele su Trenčín [[10. aprila]] [[1945.]] godine. Tijekom razdoblja komunizma grad je ubrzano industrijaliziran, što je dovelo do naglog porasta broja stanovnika. Nakon stjecanja neovisnosti Slovačke, grad je postao važno središte te zemlje, no suočio se i s problemima vezanim uz restrukturiranje gospodarstva. Stara (historijska) gradska jezgra obnovljena je posljednjih godina uglavnom od [[1990.]] godine, a od [[1996.]] grad je sjedište Trenčínskog kraja i okruga Trenčín. Dvorac i njegov rimski natpis od tada privlače brojne turiste. == Geografija == Grad Trenčín nalazi se na sjeverozapadu današnje [[Slovačka|Slovačke Republike]], , nedaleko od granice sa [[Češka Republika|Češkom]] (12 km). Smješten je u središtu zemljopisne regije [[Považje]] ({{jez-svk|Považie}}), odnosno u dolini rijeke [[Váh]] ({{jez-de|Waag}}, {{jez-hu|Vág}}). Stoljećima je bio dio historijske regije [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]]. Váh je najduža rijeka u Slovačkoj i lijeva pritoka [[Dunav]]a, u koji se ulijeva kod [[Komárno|Komárna]]/[[Komárom]]a. Izvire na planini [[Kráľova hoľa]] u [[Tatre|Tatrama]] i teče kroz zapadnu Slovačku, tvoreći luk dug 403 kilometra. Rijeka protječe kroz grad Trenčín dijagonalnom linijom od sjeveroistoka prema jugozapadu. Riječni promet je rijedak, a čine ga uglavnom rekreativni nautičari i sportaši ([[Kajak|kanuisti]]). Trenčín se nalazi približno 130 kilometara od [[Ostrava|Ostrave]], a jednaka ga udaljenost dijeli od [[Bratislava|Bratislave]] i [[Brno|Brna]]. Najbliži urbani centri su [[Zlín]], [[Žilina]], [[Nitra]], [[Trnava]], [[Martin]]. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2024-10-13}}</ref> Obližnje planine pripadaju planinskom vencu [[Karpati|Karpata]]. Zapadno od grada je izdižu se [[Bijeli Karpati]], dok se istočno izdižu [[Stražovske vrhi]]. === Klima === Trenčín se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu i ima [[Kontinentalna klima|kontinentalnu klimu]] (Dfb) s četiri jasno izražena godišnja doba. Odlikuje se znatnim razlikama između vrućih ljeta i hladnih, snježnih zima. {{Clear}} {{Weather box |location = [[Trenčín]] (1991-2020) |metric first = Yes |single line = Yes |collapsed = |Jan mean C = -1.1 |Feb mean C = 0.8 |Mar mean C = 4.5 |Apr mean C = 10.1 |May mean C = 14.8 |Jun mean C = 18.6 |Jul mean C = 20.2 |Aug mean C = 19.6 |Sep mean C = 14.8 |Oct mean C = 9.7 |Nov mean C = 5.2 |Dec mean C = -0.5 |year mean C = 9.7 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 41.4 |Feb precipitation mm = 43 |Mar precipitation mm = 42.9 |Apr precipitation mm = 40.6 |May precipitation mm = 67.7 |Jun precipitation mm = 74.6 |Jul precipitation mm = 78.4 |Aug precipitation mm = 62.5 |Sep precipitation mm = 64.1 |Oct precipitation mm = 51.7 |Nov precipitation mm = 46.6 |Dec precipitation mm = 42.7 |year precipitation mm = 656.2 |source = Slovak hydrometeorological institute }} == Stanovništvo == {{SK|pop}} Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira. '''Etnički sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći:<ref name="statistics">{{cite web | title = Obyvatelia - Základné výsledky | publisher = Statistički zavod Republike Slovačke | url = https://www.scitanie.sk/obyvatelia/zakladne-vysledky/struktura-obyvatelstva-podla-narodnosti/OB/SK0229505820/OB | accessdate = 26. 12. 2023. }}</ref> * [[Slovaci]] - 92,4%, * [[Česi]] - 1,3%, * ostali. '''Verski sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći: * [[Katolička crkva|Rimokatolici]] - 49,3%, * [[Ateizam|Ateisti]] - 35,5%, * [[Luterani]] - 4,9%, * ostali. == Sport == * [[FK AS Trenčín]], fudbalski klub u [[Slovačka Superliga|Prvoj slovačkoj ligi * [[HK Dukla Trenčín]], profesionalni klub hokeja na ledu == Gradovi prijatelji == * {{ZD|FRA}} [[Cran-Gevrier]], [[Francuska]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Uherské Hradiště]], [[Češka Republika|Češka]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Zlín]], Češka * {{ZD|POLJ}} [[Tarnów]], [[Poljska]] * {{ZD|ITA}} [[Casalecchio di Reno]], [[Italija]] * {{ZD|MAĐ}} [[Békéscsaba]], [[Mđarska]] * {{ZD|SRB}} [[Kragujevac]], [[Srbija]] * {{ZD|TUR}} [[Beşiktaş]], [[Istanbul]], [[Turska]] == Poznati građani Trenčina == * [[Pavol Barabáš]], filmski redatelj * [[Karol Brančík]], liječnik, naturalist i entomolog * [[Alexandra Berková]], književnica i odgojiteljica * [[Zdeno Chára]], hokejaš * [[Marián Chovanec]], katolički biskup * [[Oliver von Dohnányi]], dirigent orkestra * [[Alexander Dubček]], političar * [[Marián Gáborík]], hokejaš * [[Marián Hossa]], hokejaš * [[Bertha Katscher]], književnica * [[Elisabeth Klein]], pijanistica * [[Joseph Zack Kornfeder]], komunistički aktivist, zatim antikomunist * [[Eva Kristínová]], glumica i čehoslovačka borkinja protiv fašizma * [[Mici Haraszti]], glumica * [[Ignaz Grossmann]], rabin * [[Iveta Grófová]], filmska redateljica * [[Egon Lánský]], političar i publicist * [[Stanislav Lobotka]], fudbaler * [[Jozef Ján Matejka]], književnik * [[Ľudovít Štúr]], književnik i jezikoslovac * [[Matúš Čák Trenčiansky]], srednjevjekovni velikaš * [[Jaroslav Volek]], muzikolog * [[Ján Zachara]], bokser * [[Vojtech Zamarovský]], historičar * [[Barbara Zápolya]], [[Lista vladara Poljske|kraljica Poljske]] i [[Velika Kneževina Litvanija|Velika kneginja Litve]] {{commonscat|Trenčín}} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga Trenčiansky hrad.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi1.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi2.jpg Datoteka:Trenčín, Slovakia - panoramio (34).jpg Trencin hrad 20010403.jpg Trenčín synagóga ZSZ.jpg|Sinagoga </gallery> == Povezano == * [[Trenčínski grad]] == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Trenčín}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} == Napomene == {{notelist|2|}} == Reference == {{reflist|2|}} {{Okrug Trenčín}} {{Gradovi u Slovačkoj}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] [[Kategorija:Okrug Trenčín]] qbaxihqgo2ghpwgo8fb54iqgl1ppdjc 42652921 42652920 2026-07-11T01:47:17Z Inokosni organ 160059 42652921 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Trenčín | službeno_ime = | izvorno_ime = | izvorno_ime_jezik = sk | tip_naselja = grad | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont = Trencin hdr 001.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Trencin-trencin-flag.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of Arms of Trenčín.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Slovačka | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{coord|48.891944|N|18.036667|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Slovačka]] | podjela_vrsta1 = [[Krajevi Slovačke|Kraj]] | podjela_ime1 = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] | podjela_vrsta2 = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]] | podjela_ime2 = [[Okruzi Slovačke|Trenčín]] | podjela_vrsta3 = Oblast | podjela_ime3 = [[Považje]] | osnivanje_naslov = Osnivanje | osnivanje_datum = [[1111.]] | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Richard Rybníček {{small|([[Nezavisni (politika)|neovisan]])}} | nadmorska_visina = 217 | površina_ukupno = 81,99 | stanovništvo_datum = 2025<ref name="datacubestat"/> | stanovništvo_ukupno = 54104 | stanovništvo_demonim = | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | utc_pomak = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 911 01 | registarska_oznaka = TN, TC, TE | pozivni_broj = +421 32 | veb-sajt = | napomene = }} '''Trenčín''' ({{jez-svk|Trenčín}}, {{jez-mađ|Trencsén}}, {{jez-nem|Trentschin}}, {{jez-lat|Laugaricio}}) je [[grad]] u [[Slovačka|Republici Slovačkoj]]. Trenutno broji 54.104 stanovnika (2025)<ref name="datacubestat">{{sk}} {{cite news |last= |first= |authorlink= |date= |title= Stanovništvo prema spolu – općini (godišnji podaci) |url= https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_sk |work= |publisher= Statistički ured Slovačke Republike |location= Bratislava |access-date= 11. jula 2026}} </ref> i deveti je po veličini grad u Slovačkoj te upravno središte istoimenog [[Trenčinski kraj|Trenčinskog kraja]]. Grad je poznat po tome što je bio rimski vojni tabor ([[179.]]) i strateško [[srednji vijek|srednjovekovna]] [[fortifikacija|tvrđava]] (''[[Trenčínski grad]]'') povezana s [[Kraljevina Ugarska|ugarskom krunom]] (1017-1918). U novije doba bio je važno središte [[Srednja Evropa|srednjoeuropske]] [[Tekstilna industrija|tekstilne industrije]] te je imao značajnu ulogu kao strateško vojno uporište unutar [[Čehoslovačka|Čehoslovačke Republike]] (1918-1992). Trenčín je izabran za [[Evropski glavni grad kulture|Europski glavni grad kulture]] [[2026.]] godine. == Historija == [[Datoteka:Trenčín, hotel Tatra.jpg|thumb|215px|left|Trenčin; hotel Tatra iznad kojega se prostire stari Trenčinski grad]] [[Datoteka:Trencin-Roman2.JPG|thumb|left|250px|Trijumfalni natpis cara [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]] u kojem se spominje rimski tabor "Laugaricio": "U ime pobjede careva i vojske smještenih u Laugariciju". Ploča datira iz [[179.]] godine, iz razdoblja kada je Marko Aurelije (vl. od 161. do 180.) poslao zapovjednika Marka Valerija Maksimijana (floruit od prije 173. do poslije 185.) da predvodi [[Legio II Adiutrix|Drugu legiju Adiutrix]] na sjeveroistočnoj bojišnici tijekom [[Markomanski ratovi|Markomanskih ratova]] (166-180).]] Prva ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz [[prahistorija|praistorije]]. U doba antičkog Rima ovdje se nalazila granica Carstva, koja je uvijek bila nestabilna i poprište sukoba. [[Antički Rim|Rimljani]] su na ovo područje stigli oko [[100.]] godine nove ere, nastanivši se u središtima [[Brigetio]] ([[Komárom]]) i [[Laugaricio]] (Trenčín). Njihova je prisutnost u Laugariciju zabilježena oko [[179.]] godine, tijekom [[Markomanski ratovi|markomanskih ratova]] (166-180) koje je vodio [[Marko Aurelije]]. Rimljani su tu osnovali jedan manji vojni tabor povezan s Brigetijem, gdje se nalazio čuveni [[kastrum]] putem kojeg su držali pod kontrolom [[Limes (Rimsko Carstvo)|granicu limesa]] duž [[Dunav]]a. Međutim, rimska vojska je vjerojatno kratko trajala na ovom podneblju i vjeruje se da je se povukla iz tabora već krajem Markomanskih ratova. S postepenom [[Pad Rimskog Carstva|propašću Rimskog Carstva]] i dolaskom [[Huni|Huna]], kastrum Brigetio je vjerojatno trajno ispao iz rimske sfere utjecaja, otprilike oko [[430.]] godine. Naselje se pod današnjim imenom prvi put spominje u [[7. vijek|7. stoljeću]] i smatra se jedna od mogućih lokacija prijestolnice [[Samo|Samova Carstva]] (631-658). "Wogastisburg" (dvorac "Vogast") vjerojatno se nalazio negdje na rijeci Vogas i bio je poprište odlučujuće bitke ([[bitka kod Wogastisburga]]) između slavenske i [[Franačka|franačke]] vojske [[631.]] godine. Vjerojatno je da je '''[[Trenčínski grad|dvorac Trenčín]]''', tipična srednjovjekovna utvrda smještena visoko na stijeni iznad grada, osnovan negdje u doba [[Velikomoravska Kneževina|Velike Moravske]] (846-906). Početkom [[11. vijek]]a tim je područjem vladao [[Lista vladara Poljske|poljski kralj]] [[Bolesław I Hrabri|Boleslav I. Hrabri]] (vl. 992-1025). [[Lista vladara Ugarske|Ugarski kralj]] [[István I, kralj Ugarske|Stjepan]] mu je oteo to područje [[1017.]] godine, a ono je ostalo dio Ugarske sve do [[1918.]] godine. Trenčín će pritom stoljećima biti dio [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]] ({{jez-hu|Felvidék}}, {{jez-sv|Horná zem}}) u sastavu [[Kraljevina Ugarska|Kraljevine Ugarske]]. Do kraja 11. vijeka dvorac je postao upravno središte županije Trencsén unutar Kraljevine. Kao jedan od rijetkih kamenih dvoraca u zemlji, uspješno je odolio razornoj [[Mongolska invazija Europe|mongolskoj invaziji]] [[1241.]] godine. Godine [[1263.]] Trenčín je bio u posjedu kraljevskog nosača mača [[Jakab Cseszneky|Jakaba Csesznekyja]] (floruit 1263-1276), no [[1302.]] godine [[Lista vladara Češke|kralj]] [[Václav III, kralj Češke|Vjenceslav]] oduzeo ga je braći Cseszneky jer su podržavali njegovog suparnika [[Karlo I Robert|Karla Roberta Anžuvinskog]], te je ga dodijelio [[Matija III Čak|Matiji Csáku]] (1252-1321). Dakle, između [[1302.]] i [[1321.]] godine dvorac je bio sjedište moćnog velikaša Matije Csáka, koji je vladao većim dijelom današnje Slovačke. Prkoseći vlasti kralja Karla Roberta, Csák je održavao raskošan dvor i vodio vlastitu vanjsku politiku. U tom je gradu [[1335.]] godine potpisan [[Sporazum iz Trenčína]] između [[Jan od Češke|Jana Luksemburškog]], kralja Češke, [[Karl IV, car Svetog Rimskog Carstva|Karla Luksemburškog]], [[Lista careva Svetog Rimskog Carstva|Svetog rimskog cara]] i kralja Ugarske, te [[Kazimierz III od Poljske|Kazimierza III]] Poljske. Trenčín je tijekom srednjeg vijeka stekao brojne povlastice: stanovnici su [[1324.]] godine oslobođeni plaćanja cestarina, a grad je [[1412.]] godine od [[Sigismund, car Svetog Rimskog Carstva|kralja Žigmunda]] dobio status "[[Slobodni carski grad|slobodnog kraljevskog grada]]" ({{jez-de|Freie und Reichsstädte}}). Ipak, u desetljećima i stoljećima koja su uslijedila, grad su pogodile katastrofe i ratovi koji su potrajali sve do kraja [[18. vijek|18. stoljeća]]. Od [[Mohačka bitka|Mohačke bitke]] (1526) i [[Opsada Budima (1541)|opsade Budima]] (1541), [[Kraljevina Ugarska (1000–1526)|Kraljevina Ugarska]] je srušena, [[Panonska nizija|Panoniju]] je zauzelo [[Osmansko Carstvo]] a mađarsko plemstvo je mahom odselilo u [[Gornja Ugarska|Gornju Ugarsku]] i u [[Beč]], tako da je područje Slovačke do 18. vijeka bila skrovište mađarskih plemića. Godine [[1528.]], tijekom sukoba između Habsburgovaca i pristaša suparničkog kralja [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolje]], grad su zauzele carske postrojbe. U [[17. vijek]]u prijetnju na grad s juga predstavljale su osmanske vojne snage, no nisu uspjeli osvojiti grad. Grad je potom stradao tijekom ustanka [[Kuruci]] protiv [[Habsburg|Habsburgovaca]], a [[3. augusta]] [[1708.]] u njegovoj je blizini vođena [[Bitka kod Trenčína|bitka kod Trenčína]]. Dvije godine kasnije, [[kuga]] je odnijela živote 1.600 stanovnika. Naposljetku, [[1790.]] godine grad je izgorio u požaru zajedno sa svojim dvorcem, a dvorac je od tada ostao u ruševinama. U [[19. vijek]]u Trenčín je doživio procvat zahvaljujući izgradnji željezničkih pruga prema [[Žilina|Žilini]] i [[Bratislava|Bratislavi]] te osnivanju brojnih novih poduzeća, posebice u tekstilnoj, prehrambenoj i strojarskoj industriji. Grad je postao središte regije srednjeg [[Považje|Považja]]. Godine [[1867.]] Trenčín je izgubio status "slobodnog kraljevskog grada" i postao "grad s općinskom upravom" pod izravnom nadležnošću poglavara Trenčinske županije. U drugoj polovici [[19. vijek]]a grad je doživio ubrzan razvoj i porast broja stanovnika. [[Datoteka:Trenčín BV035880571.jpg|thumb|right|250px|Austrougarska karta grada iz 1903. godine.]] Između [[13. novembra|13.]] i [[16. novembra]] [[1918.]] [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarsko Carstvo]] se raspalo, a iza njega su ostale Republika Austrija i Republika Mađarska. Između [[28. oktobra|28.]] i [[30. oktobra]] [[1918.]] osnovana je [[Čehoslovačka]] – [[Prva Čehoslovačka Republika|prva republika]] čijim je sastavnim dijelom postao Trenčín. Između [[1940.]] i [[1945.]], za vrijeme postojanja Slovačke Republike, ponovno je postao središte Trenčinske županije. Nedugo nakon izbijanja Slovačkog narodnog ustanka, Trenčín je okupirala nacistička Njemačka te je grad postao sjedište Sicherheitsdiensta i Gestapa. Rumunjske i sovjetske postrojbe zauzele su Trenčín [[10. aprila]] [[1945.]] godine. Tijekom razdoblja komunizma grad je ubrzano industrijaliziran, što je dovelo do naglog porasta broja stanovnika. Nakon stjecanja neovisnosti Slovačke, grad je postao važno središte te zemlje, no suočio se i s problemima vezanim uz restrukturiranje gospodarstva. Stara (historijska) gradska jezgra obnovljena je posljednjih godina uglavnom od [[1990.]] godine, a od [[1996.]] grad je sjedište Trenčínskog kraja i okruga Trenčín. Dvorac i njegov rimski natpis od tada privlače brojne turiste. == Geografija == Grad Trenčín nalazi se na sjeverozapadu današnje [[Slovačka|Slovačke Republike]], , nedaleko od granice sa [[Češka Republika|Češkom]] (12 km). Smješten je u središtu zemljopisne regije [[Považje]] ({{jez-svk|Považie}}), odnosno u dolini rijeke [[Váh]] ({{jez-de|Waag}}, {{jez-hu|Vág}}). Stoljećima je bio dio historijske regije [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]]. Váh je najduža rijeka u Slovačkoj i lijeva pritoka [[Dunav]]a, u koji se ulijeva kod [[Komárno|Komárna]]/[[Komárom]]a. Izvire na planini [[Kráľova hoľa]] u [[Tatre|Tatrama]] i teče kroz zapadnu Slovačku, tvoreći luk dug 403 kilometra. Rijeka protječe kroz grad Trenčín dijagonalnom linijom od sjeveroistoka prema jugozapadu. Riječni promet je rijedak, a čine ga uglavnom rekreativni nautičari i sportaši ([[Kajak|kanuisti]]). Trenčín se nalazi približno 130 kilometara od [[Ostrava|Ostrave]], a jednaka ga udaljenost dijeli od [[Bratislava|Bratislave]] i [[Brno|Brna]]. Najbliži urbani centri su [[Zlín]], [[Žilina]], [[Nitra]], [[Trnava]], [[Martin]]. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2024-10-13}}</ref> Obližnje planine pripadaju planinskom vencu [[Karpati|Karpata]]. Zapadno od grada je izdižu se [[Bijeli Karpati]], dok se istočno izdižu [[Stražovske vrhi]]. === Klima === Trenčín se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu i ima [[Kontinentalna klima|kontinentalnu klimu]] (Dfb) s četiri jasno izražena godišnja doba. Odlikuje se znatnim razlikama između vrućih ljeta i hladnih, snježnih zima. {{Clear}} {{Weather box |location = [[Trenčín]] (1991-2020) |metric first = Yes |single line = Yes |collapsed = |Jan mean C = -1.1 |Feb mean C = 0.8 |Mar mean C = 4.5 |Apr mean C = 10.1 |May mean C = 14.8 |Jun mean C = 18.6 |Jul mean C = 20.2 |Aug mean C = 19.6 |Sep mean C = 14.8 |Oct mean C = 9.7 |Nov mean C = 5.2 |Dec mean C = -0.5 |year mean C = 9.7 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 41.4 |Feb precipitation mm = 43 |Mar precipitation mm = 42.9 |Apr precipitation mm = 40.6 |May precipitation mm = 67.7 |Jun precipitation mm = 74.6 |Jul precipitation mm = 78.4 |Aug precipitation mm = 62.5 |Sep precipitation mm = 64.1 |Oct precipitation mm = 51.7 |Nov precipitation mm = 46.6 |Dec precipitation mm = 42.7 |year precipitation mm = 656.2 |source = Slovak hydrometeorological institute }} == Stanovništvo == {{SK|pop}} Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira. '''Etnički sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći:<ref name="statistics">{{cite web | title = Obyvatelia - Základné výsledky | publisher = Statistički zavod Republike Slovačke | url = https://www.scitanie.sk/obyvatelia/zakladne-vysledky/struktura-obyvatelstva-podla-narodnosti/OB/SK0229505820/OB | accessdate = 26. 12. 2023. }}</ref> * [[Slovaci]] - 92,4%, * [[Česi]] - 1,3%, * ostali. '''Verski sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći: * [[Katolička crkva|Rimokatolici]] - 49,3%, * [[Ateizam|Ateisti]] - 35,5%, * [[Luterani]] - 4,9%, * ostali. == Sport == * [[FK AS Trenčín]], fudbalski klub u [[Slovačka Superliga|Prvoj slovačkoj ligi * [[HK Dukla Trenčín]], profesionalni klub hokeja na ledu == Gradovi prijatelji == * {{ZD|FRA}} [[Cran-Gevrier]], [[Francuska]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Uherské Hradiště]], [[Češka Republika|Češka]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Zlín]], Češka * {{ZD|POLJ}} [[Tarnów]], [[Poljska]] * {{ZD|ITA}} [[Casalecchio di Reno]], [[Italija]] * {{ZD|MAĐ}} [[Békéscsaba]], [[Mđarska]] * {{ZD|SRB}} [[Kragujevac]], [[Srbija]] * {{ZD|TUR}} [[Beşiktaş]], [[Istanbul]], [[Turska]] == Poznati građani Trenčina == * [[Pavol Barabáš]], filmski redatelj * [[Karol Brančík]], liječnik, naturalist i entomolog * [[Alexandra Berková]], književnica i odgojiteljica * [[Zdeno Chára]], hokejaš * [[Marián Chovanec]], katolički biskup * [[Oliver von Dohnányi]], dirigent orkestra * [[Alexander Dubček]], političar * [[Marián Gáborík]], hokejaš * [[Marián Hossa]], hokejaš * [[Bertha Katscher]], književnica * [[Elisabeth Klein]], pijanistica * [[Joseph Zack Kornfeder]], komunistički aktivist, zatim antikomunist * [[Eva Kristínová]], glumica i čehoslovačka borkinja protiv fašizma * [[Mici Haraszti]], glumica * [[Ignaz Grossmann]], rabin * [[Iveta Grófová]], filmska redateljica * [[Egon Lánský]], političar i publicist * [[Stanislav Lobotka]], fudbaler * [[Jozef Ján Matejka]], književnik * [[Ľudovít Štúr]], književnik i jezikoslovac * [[Matúš Čák Trenčiansky]], srednjevjekovni velikaš * [[Jaroslav Volek]], muzikolog * [[Ján Zachara]], bokser * [[Vojtech Zamarovský]], historičar * [[Barbara Zápolya]], [[Lista vladara Poljske|kraljica Poljske]] i [[Velika Kneževina Litvanija|Velika kneginja Litve]] {{commonscat|Trenčín}} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga Trenčiansky hrad.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi1.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi2.jpg Datoteka:Trenčín, Slovakia - panoramio (34).jpg Trencin hrad 20010403.jpg Trenčín synagóga ZSZ.jpg|Sinagoga </gallery> == Povezano == * [[Trenčínski grad]] == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Trenčín}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} == Napomene == {{notelist|2|}} == Reference == {{reflist|2|}} {{Okrug Trenčín}} {{Gradovi u Slovačkoj}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] [[Kategorija:Okrug Trenčín]] 4jsec6e1y3z1zwytntu6c81uqyddfv9 42652922 42652921 2026-07-11T01:48:46Z Inokosni organ 160059 /* Gradovi prijatelji */ 42652922 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Trenčín | službeno_ime = | izvorno_ime = | izvorno_ime_jezik = sk | tip_naselja = grad | transkripcija_jezik1 = | transkripcija_jezik1_vrsta = | transkripcija_jezik1_info = | slika_horizont = Trencin hdr 001.jpg | slika_alt = | opis_slike = | slika_zastava = Trencin-trencin-flag.svg | zastava_alt = | zastava_okvir = | slika_grb = Coat of Arms of Trenčín.svg | grb_alt = | etimologija = | nadimak = | moto = | slika_mapa = | mapa_alt = | opis_mape = | marker_mapa = Slovačka | marker_mapa_opis = | marker_mapa_alt = | koordinate = {{coord|48.891944|N|18.036667|E}} | podjela_vrsta = Država | podjela_ime = [[Slovačka]] | podjela_vrsta1 = [[Krajevi Slovačke|Kraj]] | podjela_ime1 = [[Trenčinski kraj|Trenčinski]] | podjela_vrsta2 = [[Rajoni Ukrajine|Rajon]] | podjela_ime2 = [[Okruzi Slovačke|Trenčín]] | podjela_vrsta3 = Oblast | podjela_ime3 = [[Považje]] | osnivanje_naslov = Osnivanje | osnivanje_datum = [[1111.]] | osnivač = | vlada_vrsta = | vladajuće_tijelo = | vođa_stranka = | vođa_titula = Gradonačelnik | vođa_ime = Richard Rybníček {{small|([[Nezavisni (politika)|neovisan]])}} | nadmorska_visina = 217 | površina_ukupno = 81,99 | stanovništvo_datum = 2025<ref name="datacubestat"/> | stanovništvo_ukupno = 54104 | stanovništvo_demonim = | vremenska_zona = UTC+1 | vremenska_zona_DST = UTC+2 | utc_pomak = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = 911 01 | registarska_oznaka = TN, TC, TE | pozivni_broj = +421 32 | veb-sajt = | napomene = }} '''Trenčín''' ({{jez-svk|Trenčín}}, {{jez-mađ|Trencsén}}, {{jez-nem|Trentschin}}, {{jez-lat|Laugaricio}}) je [[grad]] u [[Slovačka|Republici Slovačkoj]]. Trenutno broji 54.104 stanovnika (2025)<ref name="datacubestat">{{sk}} {{cite news |last= |first= |authorlink= |date= |title= Stanovništvo prema spolu – općini (godišnji podaci) |url= https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_DEM/om7101rr/v_om7101rr_00_00_00_sk |work= |publisher= Statistički ured Slovačke Republike |location= Bratislava |access-date= 11. jula 2026}} </ref> i deveti je po veličini grad u Slovačkoj te upravno središte istoimenog [[Trenčinski kraj|Trenčinskog kraja]]. Grad je poznat po tome što je bio rimski vojni tabor ([[179.]]) i strateško [[srednji vijek|srednjovekovna]] [[fortifikacija|tvrđava]] (''[[Trenčínski grad]]'') povezana s [[Kraljevina Ugarska|ugarskom krunom]] (1017-1918). U novije doba bio je važno središte [[Srednja Evropa|srednjoeuropske]] [[Tekstilna industrija|tekstilne industrije]] te je imao značajnu ulogu kao strateško vojno uporište unutar [[Čehoslovačka|Čehoslovačke Republike]] (1918-1992). Trenčín je izabran za [[Evropski glavni grad kulture|Europski glavni grad kulture]] [[2026.]] godine. == Historija == [[Datoteka:Trenčín, hotel Tatra.jpg|thumb|215px|left|Trenčin; hotel Tatra iznad kojega se prostire stari Trenčinski grad]] [[Datoteka:Trencin-Roman2.JPG|thumb|left|250px|Trijumfalni natpis cara [[Marko Aurelije|Marka Aurelija]] u kojem se spominje rimski tabor "Laugaricio": "U ime pobjede careva i vojske smještenih u Laugariciju". Ploča datira iz [[179.]] godine, iz razdoblja kada je Marko Aurelije (vl. od 161. do 180.) poslao zapovjednika Marka Valerija Maksimijana (floruit od prije 173. do poslije 185.) da predvodi [[Legio II Adiutrix|Drugu legiju Adiutrix]] na sjeveroistočnoj bojišnici tijekom [[Markomanski ratovi|Markomanskih ratova]] (166-180).]] Prva ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz [[prahistorija|praistorije]]. U doba antičkog Rima ovdje se nalazila granica Carstva, koja je uvijek bila nestabilna i poprište sukoba. [[Antički Rim|Rimljani]] su na ovo područje stigli oko [[100.]] godine nove ere, nastanivši se u središtima [[Brigetio]] ([[Komárom]]) i [[Laugaricio]] (Trenčín). Njihova je prisutnost u Laugariciju zabilježena oko [[179.]] godine, tijekom [[Markomanski ratovi|markomanskih ratova]] (166-180) koje je vodio [[Marko Aurelije]]. Rimljani su tu osnovali jedan manji vojni tabor povezan s Brigetijem, gdje se nalazio čuveni [[kastrum]] putem kojeg su držali pod kontrolom [[Limes (Rimsko Carstvo)|granicu limesa]] duž [[Dunav]]a. Međutim, rimska vojska je vjerojatno kratko trajala na ovom podneblju i vjeruje se da je se povukla iz tabora već krajem Markomanskih ratova. S postepenom [[Pad Rimskog Carstva|propašću Rimskog Carstva]] i dolaskom [[Huni|Huna]], kastrum Brigetio je vjerojatno trajno ispao iz rimske sfere utjecaja, otprilike oko [[430.]] godine. Naselje se pod današnjim imenom prvi put spominje u [[7. vijek|7. stoljeću]] i smatra se jedna od mogućih lokacija prijestolnice [[Samo|Samova Carstva]] (631-658). "Wogastisburg" (dvorac "Vogast") vjerojatno se nalazio negdje na rijeci Vogas i bio je poprište odlučujuće bitke ([[bitka kod Wogastisburga]]) između slavenske i [[Franačka|franačke]] vojske [[631.]] godine. Vjerojatno je da je '''[[Trenčínski grad|dvorac Trenčín]]''', tipična srednjovjekovna utvrda smještena visoko na stijeni iznad grada, osnovan negdje u doba [[Velikomoravska Kneževina|Velike Moravske]] (846-906). Početkom [[11. vijek]]a tim je područjem vladao [[Lista vladara Poljske|poljski kralj]] [[Bolesław I Hrabri|Boleslav I. Hrabri]] (vl. 992-1025). [[Lista vladara Ugarske|Ugarski kralj]] [[István I, kralj Ugarske|Stjepan]] mu je oteo to područje [[1017.]] godine, a ono je ostalo dio Ugarske sve do [[1918.]] godine. Trenčín će pritom stoljećima biti dio [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]] ({{jez-hu|Felvidék}}, {{jez-sv|Horná zem}}) u sastavu [[Kraljevina Ugarska|Kraljevine Ugarske]]. Do kraja 11. vijeka dvorac je postao upravno središte županije Trencsén unutar Kraljevine. Kao jedan od rijetkih kamenih dvoraca u zemlji, uspješno je odolio razornoj [[Mongolska invazija Europe|mongolskoj invaziji]] [[1241.]] godine. Godine [[1263.]] Trenčín je bio u posjedu kraljevskog nosača mača [[Jakab Cseszneky|Jakaba Csesznekyja]] (floruit 1263-1276), no [[1302.]] godine [[Lista vladara Češke|kralj]] [[Václav III, kralj Češke|Vjenceslav]] oduzeo ga je braći Cseszneky jer su podržavali njegovog suparnika [[Karlo I Robert|Karla Roberta Anžuvinskog]], te je ga dodijelio [[Matija III Čak|Matiji Csáku]] (1252-1321). Dakle, između [[1302.]] i [[1321.]] godine dvorac je bio sjedište moćnog velikaša Matije Csáka, koji je vladao većim dijelom današnje Slovačke. Prkoseći vlasti kralja Karla Roberta, Csák je održavao raskošan dvor i vodio vlastitu vanjsku politiku. U tom je gradu [[1335.]] godine potpisan [[Sporazum iz Trenčína]] između [[Jan od Češke|Jana Luksemburškog]], kralja Češke, [[Karl IV, car Svetog Rimskog Carstva|Karla Luksemburškog]], [[Lista careva Svetog Rimskog Carstva|Svetog rimskog cara]] i kralja Ugarske, te [[Kazimierz III od Poljske|Kazimierza III]] Poljske. Trenčín je tijekom srednjeg vijeka stekao brojne povlastice: stanovnici su [[1324.]] godine oslobođeni plaćanja cestarina, a grad je [[1412.]] godine od [[Sigismund, car Svetog Rimskog Carstva|kralja Žigmunda]] dobio status "[[Slobodni carski grad|slobodnog kraljevskog grada]]" ({{jez-de|Freie und Reichsstädte}}). Ipak, u desetljećima i stoljećima koja su uslijedila, grad su pogodile katastrofe i ratovi koji su potrajali sve do kraja [[18. vijek|18. stoljeća]]. Od [[Mohačka bitka|Mohačke bitke]] (1526) i [[Opsada Budima (1541)|opsade Budima]] (1541), [[Kraljevina Ugarska (1000–1526)|Kraljevina Ugarska]] je srušena, [[Panonska nizija|Panoniju]] je zauzelo [[Osmansko Carstvo]] a mađarsko plemstvo je mahom odselilo u [[Gornja Ugarska|Gornju Ugarsku]] i u [[Beč]], tako da je područje Slovačke do 18. vijeka bila skrovište mađarskih plemića. Godine [[1528.]], tijekom sukoba između Habsburgovaca i pristaša suparničkog kralja [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolje]], grad su zauzele carske postrojbe. U [[17. vijek]]u prijetnju na grad s juga predstavljale su osmanske vojne snage, no nisu uspjeli osvojiti grad. Grad je potom stradao tijekom ustanka [[Kuruci]] protiv [[Habsburg|Habsburgovaca]], a [[3. augusta]] [[1708.]] u njegovoj je blizini vođena [[Bitka kod Trenčína|bitka kod Trenčína]]. Dvije godine kasnije, [[kuga]] je odnijela živote 1.600 stanovnika. Naposljetku, [[1790.]] godine grad je izgorio u požaru zajedno sa svojim dvorcem, a dvorac je od tada ostao u ruševinama. U [[19. vijek]]u Trenčín je doživio procvat zahvaljujući izgradnji željezničkih pruga prema [[Žilina|Žilini]] i [[Bratislava|Bratislavi]] te osnivanju brojnih novih poduzeća, posebice u tekstilnoj, prehrambenoj i strojarskoj industriji. Grad je postao središte regije srednjeg [[Považje|Považja]]. Godine [[1867.]] Trenčín je izgubio status "slobodnog kraljevskog grada" i postao "grad s općinskom upravom" pod izravnom nadležnošću poglavara Trenčinske županije. U drugoj polovici [[19. vijek]]a grad je doživio ubrzan razvoj i porast broja stanovnika. [[Datoteka:Trenčín BV035880571.jpg|thumb|right|250px|Austrougarska karta grada iz 1903. godine.]] Između [[13. novembra|13.]] i [[16. novembra]] [[1918.]] [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarsko Carstvo]] se raspalo, a iza njega su ostale Republika Austrija i Republika Mađarska. Između [[28. oktobra|28.]] i [[30. oktobra]] [[1918.]] osnovana je [[Čehoslovačka]] – [[Prva Čehoslovačka Republika|prva republika]] čijim je sastavnim dijelom postao Trenčín. Između [[1940.]] i [[1945.]], za vrijeme postojanja Slovačke Republike, ponovno je postao središte Trenčinske županije. Nedugo nakon izbijanja Slovačkog narodnog ustanka, Trenčín je okupirala nacistička Njemačka te je grad postao sjedište Sicherheitsdiensta i Gestapa. Rumunjske i sovjetske postrojbe zauzele su Trenčín [[10. aprila]] [[1945.]] godine. Tijekom razdoblja komunizma grad je ubrzano industrijaliziran, što je dovelo do naglog porasta broja stanovnika. Nakon stjecanja neovisnosti Slovačke, grad je postao važno središte te zemlje, no suočio se i s problemima vezanim uz restrukturiranje gospodarstva. Stara (historijska) gradska jezgra obnovljena je posljednjih godina uglavnom od [[1990.]] godine, a od [[1996.]] grad je sjedište Trenčínskog kraja i okruga Trenčín. Dvorac i njegov rimski natpis od tada privlače brojne turiste. == Geografija == Grad Trenčín nalazi se na sjeverozapadu današnje [[Slovačka|Slovačke Republike]], , nedaleko od granice sa [[Češka Republika|Češkom]] (12 km). Smješten je u središtu zemljopisne regije [[Považje]] ({{jez-svk|Považie}}), odnosno u dolini rijeke [[Váh]] ({{jez-de|Waag}}, {{jez-hu|Vág}}). Stoljećima je bio dio historijske regije [[Gornja Ugarska|Gornje Ugarske]]. Váh je najduža rijeka u Slovačkoj i lijeva pritoka [[Dunav]]a, u koji se ulijeva kod [[Komárno|Komárna]]/[[Komárom]]a. Izvire na planini [[Kráľova hoľa]] u [[Tatre|Tatrama]] i teče kroz zapadnu Slovačku, tvoreći luk dug 403 kilometra. Rijeka protječe kroz grad Trenčín dijagonalnom linijom od sjeveroistoka prema jugozapadu. Riječni promet je rijedak, a čine ga uglavnom rekreativni nautičari i sportaši ([[Kajak|kanuisti]]). Trenčín se nalazi približno 130 kilometara od [[Ostrava|Ostrave]], a jednaka ga udaljenost dijeli od [[Bratislava|Bratislave]] i [[Brno|Brna]]. Najbliži urbani centri su [[Zlín]], [[Žilina]], [[Nitra]], [[Trnava]], [[Martin]]. Nadmorska visina grada je oko 217 metara.<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2024-10-13}}</ref> Obližnje planine pripadaju planinskom vencu [[Karpati|Karpata]]. Zapadno od grada je izdižu se [[Bijeli Karpati]], dok se istočno izdižu [[Stražovske vrhi]]. === Klima === Trenčín se nalazi u sjevernom umjerenom pojasu i ima [[Kontinentalna klima|kontinentalnu klimu]] (Dfb) s četiri jasno izražena godišnja doba. Odlikuje se znatnim razlikama između vrućih ljeta i hladnih, snježnih zima. {{Clear}} {{Weather box |location = [[Trenčín]] (1991-2020) |metric first = Yes |single line = Yes |collapsed = |Jan mean C = -1.1 |Feb mean C = 0.8 |Mar mean C = 4.5 |Apr mean C = 10.1 |May mean C = 14.8 |Jun mean C = 18.6 |Jul mean C = 20.2 |Aug mean C = 19.6 |Sep mean C = 14.8 |Oct mean C = 9.7 |Nov mean C = 5.2 |Dec mean C = -0.5 |year mean C = 9.7 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 41.4 |Feb precipitation mm = 43 |Mar precipitation mm = 42.9 |Apr precipitation mm = 40.6 |May precipitation mm = 67.7 |Jun precipitation mm = 74.6 |Jul precipitation mm = 78.4 |Aug precipitation mm = 62.5 |Sep precipitation mm = 64.1 |Oct precipitation mm = 51.7 |Nov precipitation mm = 46.6 |Dec precipitation mm = 42.7 |year precipitation mm = 656.2 |source = Slovak hydrometeorological institute }} == Stanovništvo == {{SK|pop}} Danas Trenčín ima oko 55.000 stanovnika i poslednjih godina broj stanovnika stagnira. '''Etnički sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći:<ref name="statistics">{{cite web | title = Obyvatelia - Základné výsledky | publisher = Statistički zavod Republike Slovačke | url = https://www.scitanie.sk/obyvatelia/zakladne-vysledky/struktura-obyvatelstva-podla-narodnosti/OB/SK0229505820/OB | accessdate = 26. 12. 2023. }}</ref> * [[Slovaci]] - 92,4%, * [[Česi]] - 1,3%, * ostali. '''Verski sastav''': Po popisu iz [[2021]]. g. sastav je sledeći: * [[Katolička crkva|Rimokatolici]] - 49,3%, * [[Ateizam|Ateisti]] - 35,5%, * [[Luterani]] - 4,9%, * ostali. == Sport == * [[FK AS Trenčín]], fudbalski klub u [[Slovačka Superliga|Prvoj slovačkoj ligi * [[HK Dukla Trenčín]], profesionalni klub hokeja na ledu == Gradovi prijatelji == * {{ZD|FRA}} [[Cran-Gevrier]], [[Francuska]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Uherské Hradiště]], [[Češka Republika|Češka]] * {{ZD|ČEŠ}} [[Zlín]], [[Češka]] * {{ZD|POLJ}} [[Tarnów]], [[Poljska]] * {{ZD|ITA}} [[Casalecchio di Reno]], [[Italija]] * {{ZD|MAĐ}} [[Békéscsaba]], [[Mađarska]] * {{ZD|SRB}} [[Kragujevac]], [[Srbija]] * {{ZD|TUR}} [[Beşiktaş]], [[Istanbul]], [[Turska]] == Poznati građani Trenčina == * [[Pavol Barabáš]], filmski redatelj * [[Karol Brančík]], liječnik, naturalist i entomolog * [[Alexandra Berková]], književnica i odgojiteljica * [[Zdeno Chára]], hokejaš * [[Marián Chovanec]], katolički biskup * [[Oliver von Dohnányi]], dirigent orkestra * [[Alexander Dubček]], političar * [[Marián Gáborík]], hokejaš * [[Marián Hossa]], hokejaš * [[Bertha Katscher]], književnica * [[Elisabeth Klein]], pijanistica * [[Joseph Zack Kornfeder]], komunistički aktivist, zatim antikomunist * [[Eva Kristínová]], glumica i čehoslovačka borkinja protiv fašizma * [[Mici Haraszti]], glumica * [[Ignaz Grossmann]], rabin * [[Iveta Grófová]], filmska redateljica * [[Egon Lánský]], političar i publicist * [[Stanislav Lobotka]], fudbaler * [[Jozef Ján Matejka]], književnik * [[Ľudovít Štúr]], književnik i jezikoslovac * [[Matúš Čák Trenčiansky]], srednjevjekovni velikaš * [[Jaroslav Volek]], muzikolog * [[Ján Zachara]], bokser * [[Vojtech Zamarovský]], historičar * [[Barbara Zápolya]], [[Lista vladara Poljske|kraljica Poljske]] i [[Velika Kneževina Litvanija|Velika kneginja Litve]] {{commonscat|Trenčín}} == Galerija slika == <gallery> Datoteka:Trenčín, Trenčiansky hrad 1.jpg|Trenčínski grad Datoteka:Skyline Trencin.JPG|Pogled na stari deo grada sa Trenčínskog grada Datoteka:Trenčín, kostol sv. Františka Xaverského.jpg|Gradska katedrala Datoteka:Trenčín, synagóga zboku.jpg|Trenčínska sinagoga Trenčiansky hrad.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi1.jpg Datoteka:Trencsenycivertanlegi2.jpg Datoteka:Trenčín, Slovakia - panoramio (34).jpg Trencin hrad 20010403.jpg Trenčín synagóga ZSZ.jpg|Sinagoga </gallery> == Povezano == * [[Trenčínski grad]] == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Trenčín}} * {{Zvanični veb-sajt}} {{sk}} == Napomene == {{notelist|2|}} == Reference == {{reflist|2|}} {{Okrug Trenčín}} {{Gradovi u Slovačkoj}} {{Evropski gradovi kulture}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Slovačkoj]] [[Kategorija:Trenčinski kraj]] [[Kategorija:Okrug Trenčín]] 5wgtkrxqjho9izlh0mmcclufq8vvzj9 Siwa (oaza) 0 98993 42652901 42598473 2026-07-10T22:50:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652901 wikitext text/x-wiki {{Coord|29|11|N|25|33|E|display=title}} [[Datoteka:Egypt-region-map-cities.gif|thumb|right|300px|Oaza Siwa u zapadnom [[Egipat|Egiptu]]]] [[Datoteka:Mosque_in_Siwa_Oasis_(2007).jpg|thumb|right|300px|[[Umjetnost drevnog Egipta#Hramovi|Egipatski hram]] posvećen božanstu [[Amon-Ra]] u oazi Siwa]] '''Siwa''' ([[arapski|arap.]] واحة سيوة‎: ''Wāḥat Sīwah''; „ptica grabežljivica, zaštitnica boga sunca [[Amon-Ra]]“<ref>Hsain Ilahiane: „Oaza Siwa“ (''Siwa Oasis''), izdavač: Scarecrow Press, 2006. str. 111.</ref>) je [[oaza]] u zapadnom [[Egipat|Egiptu]] koja se nalazi između despresije [[Qattara]] i [[Egipatsko pješčano more|Egipatskog pješčanog mora]] u [[Libijska pustinja|Libijskoj pustinji]]. Područje se nalazi oko 50 km istočno od granice sa [[Libija|Libijom]], odnosno 560 km zapadno od [[Kairo|Kaira]]<ref name="Britannica">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/546985/Siwa-Oasis Oaza Siwa (enciklopedija Britannica)]</ref><ref>[http://books.google.com/books?vid=ISBN0415185890&id=XNdgScxtirYC&pg=PA738&lpg=PA738&ots=wF_yMSkmE0&dq=%22Siwa+Oasis%22&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=k7Zbz8ncr2tgC0aJXx2YGNYVib4 Kathryn A. Bard i Steven Blake Shubert: ''Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt'', Routledge, UK, str. 738.]</ref><ref>[http://books.google.com/books?vid=ISBN1860644651&id=XIns9M_9DcgC&pg=RA1-PA223&lpg=RA1-PA223&dq=%22Siwa+Oasis%22&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=ZE8yEaZ-glWVuCLRceTfM8xdn_c Dieter Arnold, Helen Strudwick i Nigel Strudwick: ''The Encyclopaedia of Ancient Egyptian Architectur''e, I B Tauris, 2003., str. 223.]</ref>. Siwa se prostire 80-ak km u dužinu i 20 km u širinu, a [[oaza]] se smatra jednim od najizoliranijih [[egipat]]skih naseljenih područja u kojem živi oko 23.000 ljudi, većinom [[Berberi]]<ref name="Britannica"/>. Oaza ima veliko povijesno značenje budući kako se u njenoj neposrednoj blizini nalaze [[Umjetnost drevnog Egipta#Hramovi|hramovi]] posvećeni bogu [[Sunce|Sunca]] ([[Amon-Ra]]). [[Poljoprivreda]] i [[turizam]] danas čine najvažnije gospodarske grane u Siwi, gdje uspijevaju [[Maslina|masline]]<ref name="Britannica"/> i [[Datulja|datulje]]. == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Siwa}} * [http://www.siwaoasis.com Službene stranice Siwe (SiwaOasis.com)] * [http://www.siwaoasis.com/album/index.html Fotoalbum oaze Siwa (SiwaOasis.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716075747/http://www.siwaoasis.com/album/index.html |date=2011-07-16 }} * [http://www.badawiya.com/cpg142/thumbnails.php?album=11 Galerija fotografija (Badawiya.com)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928142200/http://www.badawiya.com/cpg142/thumbnails.php?album=11 |date=2007-09-28 }} * [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198805/siwa-oasis.extraordinary.htm Oaza Siwa (SaudiAramcoWorld.com)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140711002346/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198805/siwa-oasis.extraordinary.htm |date=2014-07-11 }} * [http://www.harpocrates.com.eg/siwa.htm Putopis Alaina Blottièrea o Siwi (Harpocrates.com.eg)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514081850/http://www.harpocrates.com.eg/siwa.htm |date=2010-05-14 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Oaze u Egiptu]] lubzz8h9frfuqm15e0ywkks0tmzsepp Steve Winwood 0 100485 42652965 42452819 2026-07-11T07:29:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652965 wikitext text/x-wiki {{Infokutija02 muzičar | tip = pjevač | ime = Steve Winwood | slika = Stevie Winwood (1970).jpg | širina_slike =250px | opis_slike = Nastup Winwooda na Cropredy Festivalu<br /> 13 august 2009 (Foto: Brian Marks) | ime_po_rođenju = Stephen Lawrence Winwood | datum_rođenja = [[12. maj]] [[1948]] | mesto_rođenja = Handsworth, [[Birmingham]], {{flag|Engleska}} | datum_smrti = | mesto_smrti = | druga_imena = | URL =[http://www.stevewinwood.com/ Službene stranice] | žanr = [[soul]], [[rock]], [[blues]], [[psihodelični rock]], [[jazz]] | instrumenti = glas, [[gitara]], [[orgulje]], [[klavir]], [[bubnjevi]] | glas = | zanimanje = pjevač, [[kompozitor]] | period = [[1963]]. - do danas | label = Fontana Records<br />Island Records<br />United Artists Records<br />Polydor Records<br />Virgin Records<br />Wincraft/Columbia Records | povezani_izvođači =[[The Spencer Davis Group]] | ostalo = |imdb = }} '''Stephen Lawrence "Steve" Winwood''' (Handsworth, [[Birmingham]], 12. maj, [[1948]]. -) je [[Engleska|engleski]] [[pjevač]] i multi-instrumentalist. Prije odlaska u solističke vode, bio je član slijedećih grupa; [[The Spencer Davis Group]], ''Traffic'', ''Blind Faith'' i ''Go''. == Muzička karijera == Još kao dječak, sa osam godina ''Steve'' je svirao sa starijim bratom Muffom i ocem u dixieland [[jazz]] orkestru - Ron Atkinson Band [[gitara|gitaru]], [[klavir]] i [[bubnjevi|bubnjeve]].<ref>[http://uk.music.yahoo.com/ar-269549-bio--Steve-Winwood Steve Winwood biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070831231532/http://uk.music.yahoo.com/ar-269549-bio--Steve-Winwood |date=2007-08-31 }} - Yahoo! Music</ref> Sa 14 godina postao je član [[The Spencer Davis Group]] zajedno sa bratom Muffom.<ref> {{cite web | title = It's 'About Time' for Steve Winwood | publisher = BBC | url = http://www.bbc.co.uk/gloucestershire/music/2003/07/steve_winwood.shtml | accessdate = 19. 08. 2007. }}</ref> Tako da je išao u srednju školu i istovremeno bio prateći muzičar onodobnim [[SAD|američkim]] [[blues]] veličinama na njihovim turnejama po [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Britaniji]], a to su bili; [[Muddy Waters]], [[John Lee Hooker]], ''T-Bone Walker'', ''Howlin Wolf'', [[B. B. King]], ''Sonny Boy Williamson II'', ''Eddie Boyd'', ''Otis Spann'', [[Chuck Berry]], [[Bo Diddley]] i mnogi drugi manje poznati. U to vrijeme [[SAD|američki]] izvođači dolazili su na turneje u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Britaniju]] sami i tu pronalazili prateće muzičare, zbog manjih troškova. ''Steve Winwoodovi'' zlatni dani bili su oni sa sastavom [[The Spencer Davis Group]], kada je bio koautor sa bratom ''Muffom Winwoodom'', - hitova ''Gimme Some Loving'' i ''I'm a Man''. Nakon razlaza sa ''Spencer Davisom'', Steve je osnovao sastav ''Traffic'' sa ''Chris Woodom'', ''Jim Capaldijem'' i ''Daveom Masonom''. Tada je počela njegova suradnja sa gitaristom [[Eric Clapton]]om, bio je član njegove supergrupe ''Eric Clapton Powerhouse''. ''Winwood'' se pojavljivao na mnogim session svirkama, a i u ulozi studijskog muzičara, tako je on [[1969]]., odsvirao orgulje na ploči [[Joe Cocker]] -a ''With a Little Help from My Friends''. === Rad u grupama Blind Faith i Traffic === [[1969]]. osnovao je sastav ''Blind Faith'', s [[Eric Clapton]]om, [[Ginger Baker]]om i ''Ric Grechom''.<ref>[http://www.herald.ie/entertainment/music/steves-still-winning-nine-lives-later-1483044.html Steve's still winning nine lives later] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213114929/http://www.herald.ie/entertainment/music/steves-still-winning-nine-lives-later-1483044.html |date=2012-02-13 }} - Herald.ie</ref> Ovaj sastav kratko je trajao jer ih je ''Eric Clapton'' napustio. Po odlasku [[Eric Clapton|Erica Claptona]], Ginger Baker, ''Winwood'' i ''Grech'' ostali su zajedno i osnovali sastav po imenu ''Ginger Baker's Air Force''. U sastav je ušao ''Denny Laine'', na mjesto ''Erica Claptona''. Ni ovaj projekt nije dugo trajao, pa se ''Steve Winwood'' vratio radu sa svojim ''Trafficima''. === Solistička karijera od 1977. do danas === Velike umjetničke razlike i stalne izmjene u sastavu dovele su do toga da se sastav ''Traffic'' raspao, tako da je [[1977]]. ''Winwood'' objavio svoj prvi solo album. Nakon toga slijedio je [[1980]]. uspješni ''Arc Of A Diver'', pa ''Talking Back to the Night'' iz [[1982]]. (oba dva albuma Winwood je snimio u vlastitom domu u Gloucestershiru, svirajući sve instrumente sam ). Slijedio je uspješni album ''Back in the High Life'' ([[1986]].) koji je osobito uspio u [[SAD|Americi]]. ''Stewe Winwood'' je uspio preživjeti sve promjene glazbenog ukusa koji su se dogodile. Tako kontinuirano snima i koncertrira do danas. == Diskografija == === Albumi === ; Sa sastavom Traffic * ''Mr. Fantasy'' (1967) #88 S.A.D., #8 UK * ''Traffic'' (1968) #17 S.A.D., #9 UK * ''Last Exit'' (1969) #19 S.A.D. * ''John Barleycorn Must Die'' (1970) #5 S.A.D.: Zlatni, #11 UK * ''Welcome to the Canteen'' (1971) #26 S.A.D. * ''The Low Spark of High Heeled Boys'' (1971) #7 S.A.D.: Platinasti * ''Shoot Out at the Fantasy Factory'' (1973) #6 S.A.D.: Zlatni * ''On the Road'' (1973) #29 S.A.D. * ''When the Eagle Flies'' (1974) #9 S.A.D.: Zlatni, #31 UK * ''Far from Home'' (1994) #33 S.A.D. * ''The Last Great Traffic Jam'' (2005); Sa sastavom Blind Faith * ''Blind Faith'' (1969) #1 S.A.D.: Platinasti, #1 UK; Sa sastavom Go * ''Go'' (1976) UK i S.A.D. Island ILPS 9387 #60 S.A.D. * ''Go Live from Paris'' (1976) ; Solo Albumi * ''Steve Winwood'' (1977) #22 S.A.D., #12 UK * ''Arc of a Diver'' (1980) #3 S.A.D.: Platinasti, #13 UK * ''Talking Back to the Night'' (1982) #28 S.A.D.: Platinasti, #6 UK * ''Back in the High Life'' (1986) #7 S.A.D.: 3x Platinasti, #8 UK * ''Roll with It'' (1988) #1 S.A.D.: 2x Platinasti, #4 UK * ''Refugees of the Heart'' (1990) #27 S.A.D.: Zlatni, #26 UK * ''Junction Seven'' (1997) #123 S.A.D. * ''About Time'' (2003) #126 S.A.D. * ''Nine Lives'' (2008) #12 S.A.D., #31 UK === Singl ploče === {| class="wikitable" |rowspan="2" align=center| '''Godina''' |rowspan="2" align=center| '''Naslov''' |colspan="2" align=center| '''Pozicija na top ljestvicama''' |- |align=center width="120"|<small>Američka top lista</small> |align=center width="120"|<small>Britanska top lista</small> |- |rowspan="4"| 1966 | "Keep On Running" (sa Spencer Davis Group) | #76 | #1 |- | "Somebody Help Me" (sa Spencer Davis Group) | #47 | #1 |- | "When I Come Home" (sa Spencer Davis Group) | - | #12 |- | "Gimme Some Lovin'" (sa Spencer Davis Group) | #7 | #2 |- |rowspan="5"| 1967 |"I'm a Man" (sa The Spencer Davis Group) | #10 | #9 |- | "Paper Sun" (sa Traffic) | #94 | #5 |- | "Hole in My Shoe" (sa Traffic) | - | #2 |- | "Here We Go Round the Mulberry Bush" (sa Traffic) | - | #8 |- | "Dear Mr. Fantasy" (sa Traffic) | - | - |- |rowspan="2"| 1968 | "No Face, No Name, No Number" (sa Traffic) | - | #40 |- | "Medicated Goo" (sa Traffic) | - | - |- | 1970 | "Empty Pages" (sa Traffic) | #74 | - |- |rowspan="2"| 1971 | "Gimme Some Lovin' (Prvi dio, Live)" (sa Traffic) | #68 | - |- | "Rock & Roll Stew (Prvi dio)" (sa Traffic) | #93 | - |- |rowspan="2"| 1977 | "Hold On" | - | - |- | "Time Is Running Out"/"Penultimate Zone" | - | - |- |rowspan="2"| 1981 | #48 | - |- |- | "While You See a Chance" | #7 | #45 |- |rowspan="4"| 1982 | "Still in the Game" | #47 | - |- | "Valerie" | #70 | #51 |- | "Talking Back to the Night" | - | - |- | "Your Silence is Your Song" | - | - |- |rowspan="5"| 1986 | "Higher Love" | #1 | #13 |- | "Freedom Overspill" | #20 | #69 |- | "Split Decision" | - | - |- | "Take It as It Comes" | - | - |- | "Back in the High Life Again" | #13 | #53 |- |rowspan="2"| 1987 | "The Finer Things" | #8 | - |- | "Valerie" (re-mix) | #9 | #19 |- |rowspan="5"| 1988 | "Talking Back to the Night" | #57 | - |- | "Roll with It (skladba Steve Winwooda)" | #1 | #53 |- | "Put on Your Dancing Shoes" | - | - |- | "Don't You Know What the Night Can Do?" | #6 | #89 |- | "Holding on" | #11 | - |- | 1989 | "Hearts on Fire" | #53 | - |- | 1990 | "One and Only Man" | #18 | #87 |- | 1991 | "Another Deal Goes Down" | - | - |- | 1994 | "Here Comes a Man" (sa Traffic) | - | - |- | 2003 | "Different Light" | - | - |- | 2008 | "Dirty City" (s Eric Claptonom) | - | - |- |} == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{commonscat|Steve Winwood}} * [http://www.stevewinwood.com/ Službene stranice] * [http://rateyourmusic.com/lists/list_view/list_id_is_5375 Popis albuma na kojima je Winwood gostovao ili koje je producirao] * [http://www.stevewinwoodfan.de/ Portal njemačkih fanova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110808123052/http://www.stevewinwoodfan.de/ |date=2011-08-08 }} {{Authority control}} {{Lifetime|1948||Winwood, Steve}} [[Kategorija:Engleski rock muzičari]] [[Kategorija:Blues muzičari]] [[Kategorija:Jazz muzičari]] [[Kategorija:Engleski tekstopisci]] [[Kategorija:Engleski multiinstrumentalisti]] [[Kategorija:Engleski rock gitaristi]] [[Kategorija:Engleski rock basisti]] [[Kategorija:Klavijaturisti]] [[Kategorija:Engleski bubnjari]] [[Kategorija:Violinisti]] [[Kategorija:Dobitnici i dobitnice Grammy Award]] hdasfwvjauk5ojyrbw0zwqzek00exg8 Stvarna plata 0 107790 42652982 42450280 2026-07-11T08:44:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652982 wikitext text/x-wiki '''Stvarne plate''' su stvarno primljene [[plata|plate]] usklađene s [[inflacija|inflacijom]]. Osim ove definicije postoji još [[globalizacija|globalizacijski]] prijateljska definicije po kojoj je stvarna plata plata koju prima [[radnik]] usklađena s cijenom potrošnih dobara koja on može kupiti.<ref>[http://www.socscistaff.bham.ac.uk/backhouse/homepage/aukm/Chapter7.pdf The Labour market:real wages, productivity and unemployment]</ref> == Razvoj stvarne plate == Od početka [[industrijska revolucija|industrijske revolucije]] radnici na području zapadne civilizije su bilježili konstantni rast stvarne plate koji bi bio poremećen samo [[rat]]ovima ili drugim [[velika ekonomska kriza|kratkotrajnim šokovima]]. To zlatno razdoblje po pitanje stvarne plate koje u zadnjih nekoliko desetaka godina tek počinje u bivšim komunističkim državama, azijskim zemljama u razvoju i [[Latinska Amerika|Latinskoj Americi]] u [[Zapadna Evropa|zapadnoj evropi]] i [[SAD]] je početkom procesa globalizacije zaustavljeno tako da su glavne industrijske velesile odlukom elita o prihvaćanju ovog procesa i [[neoliberalizam|neoliberalne ideologije]] ušle u fazu smanjivanja stvarne plate koja je zamaskirana masivnom kreditnom ekspanzijom i propagandnim porukama o blagostanju i globalizaciji. Realne plate su svoj vrhunca u [[SAD]] imale sada već davne [[1973]]. godine na visini od 331.59 američkih dolara (sedmična plata) samo da bi ona pala ispod 300 dolara još 1979. godine <ref>{{Cite web |title=Wages and Benefits: Real Wages (1964-2004) |url=http://www.workinglife.org/wiki/Wages+and+Benefits%3A+Real+Wages+(1964-2004) |access-date=2011-04-07 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716083626/http://www.workinglife.org/wiki/Wages+and+Benefits:+Real+Wages+(1964-2004) |dead-url=yes }}</ref> . Daljnjim padovima američke plate su još prije izbijanja recesije 2008. godine su činile najniži dio [[Bruto domaći proizvod|bruto domaćeg proizvoda]] od kada se on uopće mjeri <ref>[http://www.nytimes.com/2006/08/28/business/28wages.html?_r=1 Real Wages Fail to Match a Rise in Productivity]</ref> . Slična situacija po padu realnih, stvarnih [[plata]] je i u ostatku razvijenog svijeta gdje se pad realnih plata događa u [[Nemačka|Nemačkoj]] <ref>{{Cite web |title=What will happen with real wages? |url=http://marginalrevolution.com/marginalrevolution/2010/12/what-will-happen-with-real-wages.html |access-date=2011-04-07 |archive-date=2011-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107101223/http://www.marginalrevolution.com/marginalrevolution/2010/12/what-will-happen-with-real-wages.html }}</ref> , [[Velika Britanija|Velikoj Britaniji]] <ref>{{Cite web |url=http://www.leftfutures.org/2011/02/falling-real-wages-and-still-the-bastards-whinge-about-inflation/ |title=Falling real wages, and still the bastards whinge about inflation |access-date=2011-04-07 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124040012/http://www.leftfutures.org/2011/02/falling-real-wages-and-still-the-bastards-whinge-about-inflation/ |url-status=dead }}</ref>, [[Japan]]u <ref>[http://www.theaustralian.com.au/business/real-wages-falling-or-flat-as-profits-rise/story-e6frg8zx-1111113815757 Real wages falling or flat as profits rise]</ref> ..... == Izvori == {{Reflist}} == Povezano == * [[Plata]] [[Kategorija:Ekonomija]] 68y8umprxqf6ydqkgrjiiom44dz62cb San Marco (sestiere) 0 107856 42652799 42417510 2026-07-10T15:04:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652799 wikitext text/x-wiki {{coord|45.434|N|12.333|E|display=title|source:dewiki}} [[Datoteka:Sestiere San Marco.png|thumb|right|300px|Pozicija kvarta San Marco u Veneciji]] [[Datoteka:Venice - Piazza San Marco.jpg|right|thumb|300px|[[Trg Svetog Marka (Venecija)|Trg San Marco]] srce Venecije]] '''San Marco''' je jedan od šest [[sestiere|sestiera]] u [[Venecija|Veneciji]], u [[Sjeverna Italija|Sjevernoj Italiji]], srce Venecije. U kvartu San Marco živi vrlo malo ljudi, svega 4236 <ref>{{Cite web |url=http://www.venice-tourism.com/Venice-Tourism/Sestiere-di-San-Marco/ |title=Sestiere di San Marco - Venice tourism (pristupljeno 8. 04. 2011.) |access-date=2011-04-08 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212034313/http://www.venice-tourism.com/Venice-Tourism/Sestiere-di-San-Marco/ |url-status=dead }}</ref>([[12. decembar]] [[2007]].), ali se tu nalazi većina javnih sadržaja Venecije; trgovina, hotela, banaka, ureda, muzeja. Sestieru San Marco pripada i [[otok]] [[San Giorgio Maggiore]] preko puta trga [[Trg Svetog Marka (Venecija)|San Marco]], iako je fizički bliži [[Dorsoduro|Dorsoduru]]. == Historija == Sestiere San Marco, izvorno se zvao '''Rivoalto''' (od tud i potječe ime [[Rialto]]), to je bio nukleus iz kojeg se razvila Venecija, tada zvana [[latinski]] ''Civitas Rivoalti''. Tu su se u [[9. vijek]]u preselili [[dužd]]evi iz Malamocca na [[Lido di Venezia|Lidu]]. == Znamenitosti == Srce ovog kvarta je [[Trg Svetog Marka (Venecija)|Piazza San Marco]], na kojem se nalazi većina venecijanskih znamenitosti; [[Duždeva palača|Duždeva palača (Palazzo Ducale)]], sjedište političke moći [[Mletačka republika|Mletačke republike]] od [[9. vijek]]a do propasti republike, [[Bazilika sv. Marka|Basilica di San Marco]], koju su venecijanski duždevi koristili kao privatnu kapelu sve do [[1807]] (obični građani smjeli su ući u baziliku samo za velike blagdane), [[Procuratie]], [[Torre dell'Orologio]] i [[Zvonik Bazilike sv. Marka]]. U sestieru San Marco nalazi se najpoznatije venecijansko kazalište - [[La Fenice|Teatro La Fenice]], crkve [[San Moisè]], [[Santa Maria Zobenigo]], [[Santo Stefano, Venecija|Santo Stefano]], [[San Salvador, Venecija|San Salvador]] i palače; [[Palazzo Grassi|Grassi]] i [[Hotel Danieli|Dandolo]] [[Most]]ovi preko [[Canal Grande]]a; [[Ponte di Rialto|Rialto]] i drveni [[Ponte dell'Accademia|Akademijin most]], povezuje San Marco sa susjednim sestierima; [[San Polo]] i [[Dorsoduro]], a most [[Ponte della Paglia]] preko kanala Rio di Palazzo sa kvartom na jugu [[Castello (sestiere)|Castello]]. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|San Marco (Venice)}} * [http://venicetravels.net/venezia_san_marco.html Sestriere San Marco - the heart of Venice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724121134/http://venicetravels.net/venezia_san_marco.html |date=2011-07-24 }} {{en icon}} {{Venecijanski sestieri}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:San Marco (sestiere)| ]] [[Kategorija:Sestieri Venecije]] 7lebz3udwbuo78wm3brrjv22wugccbo Santa Croce (sestiere) 0 108045 42652811 42417520 2026-07-10T16:19:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652811 wikitext text/x-wiki {{coord|45|26|15.58|N|12|19|09.15|E|region:IT-VE_type:landmark_source:dewiki|display=title}} [[Datoteka:Districts venice - santa croce.PNG|thumb|300px|right|Pozicija sestiera Santa Croce u Veneciji]] [[Datoteka:San Simeone Piccolo (Venice).jpg|thumb|right|300px|Crkva San Simeone Piccolo u Santa Croceu]] '''Santa Croce''' je jedan od šest historijskih [[sestiere|sestiera]] u [[Venecija|Veneciji]], u [[Sjeverna Italija|Sjevernoj Italiji]] od 5.500 stanovnika ([[2007]].) == Geografija == Santa Croce nalazi se nalazi na sjeverozapadu Venecije, to je jedini dio grada do kojeg je moguće doći automobilom do trga [[Piazzale Roma, Venecija|Piazzale Roma]] i okolnih parkirališta na [[Tronchetto|Tronchettu]]. Od Santa Crocea počinje [[Canal Grande|kanal Grande]] žila kucavica Venecije. ''Santa Croce'' može se podijeliti na dva dijela, stariji [[Srednji vijek|srednjovjekovni]] na istoku, i noviji na zapadu koji je nastao nasipanjem zemlje u [[19. vijek|19.]] i [[20. vijek]]u. Na novom dijelu Santa Crocea nalazi se venecijanska putnička i trajektna luka. Nova luka za prihvat velikih cruisera, izgrađena je [[2009]] u [[Tronchetto|Tronchettu]]. Ona omogućuje da se putnici sa tih velikih brodova prebace iz luke do Piazzale Roma za tri minute, pomoću žičare - ''People Mover'' duge 822&nbsp;km. <ref>[http://derstandard.at/1256744392947/Cable-Liner-Auf-Stelzen-durch-Venedig-gondeln Auf Stelzen durch Venedig gondeln (pristupljeno 10. 04. 2011.)] {{de icon}}</ref><ref>[http://tirol.orf.at/stories/387644/ Venedig mit Standseilbahn aus Südtirol(pristupljeno 10. 04. 2011.)]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de icon}}</ref> == Historija == Teren Santa Crocea bio je nekoć [[močvara]] Luprio, koja je vremenom isušena i naseljena. Velika promjena za život ovog kvarta bila je izgradnja ceste do [[Mestre]]a u aprilu [[1933]]. == Znamenitosti == Većina atrakcija Santa Crocea nalazi se u starijem istočnom dijelu grada, to su; crkve [[San Nicolo da Tolentino]], [[San Giacomo dell'Orio]], [[Fondaco dei Turchi]] i palača [[Ca'Corner della Regina]]. == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Santa Croce (Venice)}} * [http://www.venice-tourism.com/Venice-Tourism/Sestiere-di-Santa-Croce/ Il sestiere Santa Croce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212034236/http://www.venice-tourism.com/Venice-Tourism/Sestiere-di-Santa-Croce/ |date=2010-12-12 }} {{it icon}} * [http://www.regioniditalia.org/veneto/venezia/sestiere-santacroce--venezia.html Il sestiere Santa Croce] {{it icon}} {{Venecijanski sestieri}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Santa Croce (sestiere)| ]] [[Kategorija:Sestieri Venecije]] 703zxo533hiqr3djs0mds6g9waluiwb Edward Rydz-Śmigły 0 109793 42653032 42328885 2026-07-11T11:11:08Z Minorax 135426 ([[c:GR|GR]]) [[File:Order of the White Rose Ribbon.PNG]] → [[File:Order of the White Rose Ribbon bar.svg]] vva 42653032 wikitext text/x-wiki {{Infokvir vojna osoba |ime = Edward Rydz-Śmigły |slika = Marshal Rydz-Smigly LOC hec 27123.jpg |opis = |veličina = |datum rođenja = [[11. 3.|11. ožujka]] [[1886]]. |mjesto rođenja = {{flagicon|Ukrajina}} [[Łapszyn]], [[Ukrajina]] |datum smrti = [[2. 12.|2. prosinca]] [[1941]]. |mjesto smrti = {{flagicon|Poljska}} [[Varšava]], [[Poljska]] |nacionalnost = {{flagicon|Poljska}} [[Poljaci|poljsko]] |puno ime = |nadimak = Śmigły, Tarłowski, Adam Zawisza |supruga = Marta Zaleska |suprug = |titule = |knjige = |služba = {{flagicon|Austro-Ugarska}} [[1910]]. - [[1917]].<br />{{flagicon|Poljska}} [[1918]]. - [[1939]]. |čin = ''[[Maršal Poljske|Marszałek Polski]]'' |ratovi = [[Prvi svjetski rat]]<br />[[Poljsko-sovjetski rat]]<br />[[Drugi svjetski rat]] |bitke = [[Invazija Poljske (1939.)|Invazija Poljske]] |vojska = |rod = |jedinice = |zapovijedao = |nagrade = [[Datoteka:Order Orla Bialego1.gif|40px|Order of the White Eagle]] [[Datoteka:POL Virtuti Militari Komandorski BAR.svg|40px|Virtuti Militari]] [[Datoteka:POL Virtuti Militari Kawalerski BAR.svg|40px|Virtuti Militari]] [[Datoteka:POL Polonia Restituta Wielki BAR.svg|40px|Polonia Restituta]] [[Datoteka:POL Polonia Restituta Oficerski BAR.svg|40px|Polonia Restituta]] [[Datoteka:POL Polonia Restituta Kawalerski BAR.svg|40px|Polonia Restituta]] [[Datoteka:POL Krzyż Walecznych BAR.svg|40px|Cross of the Valorous]] [[Datoteka:POL Krzyż Walecznych BAR.svg|40px|Cross of the Valorous]] [[Datoteka:POL Krzyż Walecznych BAR.svg|40px|Cross of the Valorous]] [[Datoteka:POL Krzyż Walecznych BAR.svg|40px|Cross of the Valorous]] [[Datoteka:Krzyz Zaslugi Ribbon.png|40px|Cross of Merit]] [[Datoteka:Krzyz Niepodleglosci Ribbon.png|40px|Cross of Independence with Swords]] [[Datoteka:Order of the Star of Romania - Ribbon bar.svg|40px|Star of Romania]] [[Datoteka:Order of the White Rose Ribbon bar.svg|40px|Order of the White Rose (Finland)]] [[Datoteka:Order of Saint Sava Ribbon.PNG|40px|Order of Saint Sava (Yugoslavia)]] [[Datoteka:Order of Merit.PNG|40px|Order of Merit (Hungary)]] [[Datoteka:Lacplesis_Military_Order_Ribbon.png|40px|Lacplesis Order (Latvia)]] [[Datoteka:Order of the Crown of Italy Ribbon.png|40px|Order of the Crown of Italy]] [[Datoteka:Order of the Rising Sun Ribbon.png|40px|Order of the Rising Sun (Japan)]] [[Datoteka:Order of the White Rose Ribbon bar.svg|40px|Cross of Military Merit (Italy)]] }} '''Edward Rydz-Śmigły''' ([[Łapszyn]], [[11. 3.|11. ožujka]] [[1886]]. - [[Varšava]], [[2. 12.|2. prosinca]] [[1941]].) bio je poljski [[Maršal Poljske|maršal]], vojni zapovjednik u [[Drugi svjetski rat|Drugom svjetskom ratu]] i vrhovni zapovjednik Poljske vojske, slikar i pjesnik. Nakon niza vojnih uspjeha, Rydz-Śmigły je bio jedan od zapovjednika u [[Poljsko-sovjetski rat|Poljsko-sovjetskom ratu]], te nasljednik [[maršal]]a [[Józef Piłsudski|Piłsudskog]] na mjestu Generalnog inspektora vojnih snaga, čime je, u periodu od [[1935]]. do [[1939]]., obnašao dužnost šefa države. Sudjelovao je i u obrani Poljske tijekom [[Invazija Poljske (1939.)|njemačke invazije]], događaja koji je započeo Drugi svjetski rat. == Biografija == === Rani život === Rođen je [[11. 3.|11. ožujka]] [[1886]]. u malom selu [[Łapszyn]], blizu [[Berežani]]ja, u današnjoj [[Ukrajina|Ukrajini]]. Njegov otac Tomasz bio je časnik u [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarskoj]] vojsci, no obitelj je svejedno živjela u poprilično skromnim uvjetima. U dobi od 13 godina izgubio je i oca i majku Mariju Babiak. Isprva su ga odgajali baka i djed s majčine strane, a kasnije je tu ulogu preuzela obitelj liječnika Uranowicza, lokalnog liječnika u Berežaniju. Nakon završene gimnazije, Rydz odlazi u [[Krakov]] gdje diplomira povijest i filozofiju na Jagelonskom sveučilištu. Nakon toga, studira na likovnoj akademiji u Krakovu, a studije nastavlja u [[Minhen|Münchenu]] i [[Beč]]u. Tijekom [[1910]]., dok boravi u Beču, odlazi na časničku akademiju, te se školuje u poznatoj 4. pješadijskoj regimenti ''"[[Deutschmeister]]"''. Nakon završetka vojne obuke biva pozvan u Carsku vojsku, no odbija poziv. Godine [[1912]]. Rydz osniva poljsku paravojnu organizaciju ''[[Związek Strzelecki]]''. Ubrzo završava i studij na akademiji, te biva hvaljen od svojih profesora i kritičara, pogotovo zbog svojih pejsaža i portreta. === Prvi svjetski rat === Godine [[1914]]. regrutiran je u Austro-Ugarsku vojsku gdje je služio na Istočnom frontu u brigadi [[Józef Piłsudski|Józefa Piłsudskog]]. Nakon sudjelovanja u borbama protiv Rusa, te jedne izložbe u Krakovu, Rydz je [[1917]]., nakon što je Piłsudski zatvoren u [[Magdeburg]]u jer njegove jedinice nisu htjele položiti zakletvu Nijemcima i Austrijancima, postao vrhovni zapovjednik [[Poljska vojna organizacija|POW-a]] i dodao si nadimak ''Śmigły'' ([[poljski jezik|poljski]]: ''Brz, agilan''), kojeg će kasnije dodati kao svoje drugo prezime. Godine [[1918]]. pridružuje se socijalističkoj vladi [[Ignacy Daszyński|Ignacyja Daszyńskog]] kao Ministar rata. U ovom je periodu unaprijeđen u [[general-brigadir]]a, te je poziciju Ministra rata prihvatio kao Piłsudskijev zamjenik. U ovom periodu počinje i službeno koristiti prezime Rydz-Śmigły. Dana [[11. 11.|11. studenog]] [[1918]]. godine, vlada je svu vlast prebacila na maršala Piłsudskog koji je postao Privremeni šef države (''Naczelnik Państwa''). Nakon kratkog premišljanja (jer je bio razočaran Rydzovom suradnjom sa socijalistima), Piłsudski je ipak unaprijedio Rydza u [[brigadir]]a. === Poljsko-sovjetski rat === [[Datoteka:Pilsudski and Rydz-Smigly.jpg|thumb|left|250px|Maršal [[Józef Piłsudski]] i Edward Rydz-Śmigły tijekom Poljsko-sovjetkosg rata]] Ubrzo, Rydz-Śmigły postaje jedan od zapovjednika u [[Poljsko-sovjetski rat|Poljsko-sovjetskom ratu]] ([[1919]]. - [[1921]].), u kojem ratuje na nekoliko ofenziva i odnosi pobjede u nekim ključnim bitkama, među kojima je bilo i osvajanje [[Kijev]]a. Zapovijedao je i tijekom [[Bitka za Varšavu|Bitke za Varšavu]], slavne bitke koja je u povijesti poznata i kao ''Čudo s Vistule''. Iako je ključnu ulogu u ovoj bitci imao Piłsudski, koji je nadmudrio generala [[Mihail Tuhačevski|Tuhačevskog]], Rydz-Śmigły je imao važnu ulogu u obrani od sovjetskog napada, ali i u blokiranju ruta za bijeg koje je [[Crvena armija]] planirala iskoristiti. === Nasljednik maršala Piłsudskog === [[Datoteka:Rydz Smigly Bulawa1.jpg|thumb|220px|Predsjednik [[Ignacy Mościcki]] uručuje Edwardu Rydzu-Śmigłyju maršalsku palicu]] Nakon rata, Rydz-Śmigły postaje Generalni inspektor vojske u distriktu Vilna, a kasnije i u [[Varšava|Varšavi]]. Godine [[1926]]., nakon [[Svibanjski puč|Svibanjskog puča]] maršala Piłsudskog, Rydz-Śmigły je odlučio pristati uz pučiste, te je shodno s time organizirao antivladine trupe. Piłsudski nikada nije zaboravio ovaj događaj, te je ubrzo postavio Rydza-Śmigłyja za svog zamjenika za istočna pitanja. Dana [[13. 5.|13. svibnja]] [[1935]]., nakon smrti maršala Piłsudskog, Rydz-Śmigły je predložen za njegova nasljednika na mjestu Generalnog inspektora poljskih vojnih snaga, što je bilo u skladu sa željama samog Piłsudskog. Inače, nakon smrti maršala, njegovi su se sljedbenici, znani kao ''[[Sanacja]]'', podijelili na tri frakcije. Prva je podržavala Rydza-Śmigłyja, druga je podržavala predsjednika [[Ignacy Mościcki|Ignacyja Mościckog]], dok je treća podržavala premijera [[Walery Sławek|Waleryja Sławeka]]. No, ubrzo je predsjednik Mościcki sklopio dogovor s Rydzom-Śmigłyjem kako bi se riješio Sławeka, što mu je i uspjelo. Rydz-Śmigły je tako postao ''de facto'' vođa Poljske, dok je Mościcki svoj utjecaj zadržao kao ''de iure'' vođa Poljske, odnosno predsjednik. Rydz-Śmigły ubrzo doživljava procvat, te biva imenovan, od strane premijera, za "Drugog čovjeka u državi nakon predsjednika", a [[10. 11.|10. studenog]] [[1936]]. postao je i Maršal Poljske. Pokret ''[[Obóz Zjednoczenia Narodowego]]'' (''Ozon'') uvelike je popularizirao Rydza-Śmigłyja, što je izazvalo negodovanje sljedbenika maršala Piłsudskog koji su ovu popularizaciju okarakterizirali kao negativni čin samopromocije maršala Rydza-Śmigłyja. Period Rydz-Śmigłyjeve vladavine bio je znan kao "diktatura bez diktatora". Njemu je definitvno nedostajao moralni autoritet kojeg je imao Piłsudski, a velik problem stvarala je i podjela među sljedbenicima pokojnoga maršala. Tijekom te četiri godine ([[1935]]. - [[1939]].), državni vrh bio je podjeljen na "Predsjednikove ljude", koji su podržavali Mościckog, te "Maršalove ljude", koji su podržavali Rydza-Śmigłyja. Manje probleme stvarali su i pobornici svrgnutog premijera Sławeka. Režim je s vremenom postajao sve autoritativniji i konzervativniji, a ''Ozon'' je, iako nije uspio stvoriti općenarodni pokret, uglavnom radio na promociji i postavljanju Rydza-Śmigłyja za drugog najvećeg poljskog vođu (nakon Piłsudskog). === Adolf Hitler i 1939. godina === [[Datoteka:Smigly-Rydz and Gamelin.jpg|thumb|left|220px|Maršal Edward Rydz-Śmigły i francuski general [[Maurice Gamelin]] u Varšavi [[1936]].]] U ožujku [[1939]]., njemački diktator [[Adolf Hitler]] okupira [[Češka Republika|Češku]] i [[Moravska|Moravsku]], a u [[Slovačka|Slovačkoj]] uspostavlja marionetsku vlast na čelu s monsinjorom [[Jozef Tiso|Jozefom Tisom]]. Poljska je tako postala orkužena sa svih strana osim sa Istoka, a jedini je Rydz-Śmigły uviđao potencijalnu opasnost od konflikta s [[Treći rajh|Njemačkom]]. No, vremena nije bilo kako bi se organizirao novi obrambeni plan, te je jedina opcija koja je preostala bila pregovor sa Zapadom. Tijekom sastanka u [[Moskva|Moskvi]], Rydz-Śmigły je kategorički odbio molbe Zapada da dopuste Sovjetima prolazak kroz Poljsku, tvrdeći kako mu nitko ne može jamčiti da će Sovjeti doista sudjelovati u ratu, te dodavši kako Sovjeti, kada jednom uđu u Poljsku, iz nje više neće htjeti izaći. Kada je Hitler [[1. 9.|1. rujna]] [[1939]]. [[Invazija Poljske (1939.)|napao Poljsku]], Rydz-Śmigły je postao Vrhovni zapovjednik, no već je [[7. 9.|7. rujna]], zajedno s ostatkom državnog vrha, napustio Varšavu. Problemi s komunikacijskim mrežama onemogućili su mu kvalitetno zapovijedanje. Dana [[11. 9.|11. rujna]] naredio je da se Varšava brani pod svaku cijenu, nadajući se kako će grad i obližnja utvrda Modlin izdržati nekoliko mjeseci, što će biti dovoljno vremena da [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Britanci]] i [[Francuzi]] pošalju vojnu pomoć. No, Rydz-Śmigły nije znao da [[Savezničke sile|Saveznici]] ne planiraju poslati pomoć Poljskoj, te da očekuju njezin pad. Njegov plan doživio je još jedan snažan udarac kada su, [[17. 9.|17. rujna]], Poljsku s istoka napali [[Sovjetski Savez|Sovjeti]]. Shvativši tada kako je bitka izgubljena, Rydz-Śmigły je naredio svojim trupama da se povuku prema [[Rumunija|Rumunjskoj]] kako bi izbjegli daljnje sukobe. Nakon što je uspješno izbjegao uhićenje, Rydz-Śmigły je [[18. 9.|18. rujna]] [[1939]]. pobjegao u Rumunjsku. Iako je ovaj bijeg (jer ipak je on bio vrhovni zapovjednik) izazvao kontroverze, rezultirao je time da se Poljska službeno nije predala, te su se poljske trupe mogle i dalje boriti. Velik broj poljskih vojnika otišao je na regrupaciju u [[Francuska|Francusku]], a nakon njezinog [[Bitka za Francusku|pada]], u [[Ujedinjeno Kraljevstvo]]. === Posljednje godine === [[Datoteka:Grob Edwarda Rydza Smiglego.JPG|thumb|right|250px|Grob maršala Rydza-Śmigłyja]] Maršal Rydz-Śmigły preuzeo je cijelu krivicu za poljski poraz iz rujna [[1939]]. On je bio iznimno sposoban na manjim frontama, ali ovako velike operacije stvarale su mu probleme. Ovu tezu potvrdio je već [[1922]]. maršal Piłsudski u svojoj evaluaciji Rydza-Śmigłyja, u kojoj ga je opisao kao operativno sposobnog, ali je izrazio sumunju u njegovu sposobnost da vodi veći rat između dvije države. U Rumunjskoj, Rydz-Śmigły odganizira pokret [[Poljsko podzemlje|Poljskog podzemlja]], skupine časnika odanih Piłsudskom. Dana [[27. 10.|27. listopada]] odrekao se svoje pozicije Generalnog inspektora, a naslijedio ga je [[Władysław Sikorski]], tada član [[Poljska vlada u egzilu|vlade u egzilu]] koja je djelovala u [[Francuska|Francuskoj]] (kasnije u Ujedinjenom Kraljevstvu). On je kasnije smješten u vilu bivšeg rumunjskog predsjednika, no ubrzo je ilegalno pobjegao u [[Mađarska|Mađarsku]]. Po dolasku u Mađarsku javila se ideja o povratku u Poljsku i sudjelovanju u pokretu otpora, što je uvelike smetalo Sikorskom, koji je bio Rydz-Śmigłyjev i Piłsudskijev protivnik još od Svibanjskog puča. Sikorski je telegramom kontaktirao vođu [[Armia Krajowa|''Armije Krajowe'']], [[Stefan Grot-Rowecki|Stefana Grot-Roweckog]], i upozorio ga na Rydz-Śmigłyjev povratak. No, Rydz-Śmigły je ubrzo napustio Mađarsku, te preko Slovačke stigao u Poljsku. Dana [[30. 10.|30. listopada]] [[1941]]., Rydz-Śmigły je u strogoj tajnosti došao u Varšavu, gdje je sudjelovao u pokretu otpora kao obični član, tako suspendirajući svoju titulu Maršala. No, [[2. 12.|2. prosinca]] [[1941]]., u dobi od 55 godina, Edward Rydz-Śmigły iznenada je umro od zatajenja srca. Bio je oženjen Martom Zaleskom, no par nije imao djece. Pokopan je u Varšavi pod [[pseudonim]]om '''Adam Zawisza''', a njegov nadgrobni spomenik nosio je to ime sve do [[1991]]. godine. Novi spomenik podignut je [[1994]]. od strane građanina Varšave, na istom mjestu na groblju Powązki. {{Predsjednici Poljske}} {{Životni vijek|1886|1941|}} {{Commonscat}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Rydz-Śmigły, Edward}} [[Kategorija:Poljski političari]] [[Kategorija:Predsjednici]] [[Kategorija:Komandanti Drugog svjetskog rata]] [[Kategorija:Poljski pisci]] [[Kategorija:Pjesnici]] [[Kategorija:Poljski slikari]] [[Kategorija:Poljski generali]] qwvpnn9v4br36vr2g65mfazdbmqpszi Mustafa Ćuprilić 0 122153 42652892 42398690 2026-07-10T22:37:09Z JoshuaBelgrade 373789 dodato mjesto podrijetla 42652892 wikitext text/x-wiki {{vojna osoba |ime=Fazıl Mustafa Köprülü<br /><small>Fazil Mustafa-paša Ćuprilić</small> |slika= Slankamen.jpg |opis= Slika pogibije Mustafe-paše Ćuprilića u [[bitka kod Slankamena|Bitci kod Slankamena]] (slika Ferdinanda Kellera) |datum rođenja=[[1637]]. |mjesto rođenja=Köprülü (današnji [[Veles (grad)|Veles]]) |datum smrti=[[19. august]] [[1691]]. |mjesto smrti=[[Slankamen]], [[Osmansko Carstvo]] (Sremski sandžak) |nacionalnost=[[Albanci|Albanac]] |supruga= ||titule=[[Veliki vezir]] |služba=[[1689]]. do [[1691]]. |ratovi=[[Veliki turski rat]]<br />[[Bitka kod Slankamena]] ||vojska=[[Datoteka:Ottoman Flag.svg|23px]] [[Osmanska vojska]] |rod= |nagrade= }} '''Fazil Mustafa-paša Ćuprilić''' ([[turski]] ''Fazıl Mustafa Köprülü'') ([[1637]]. - [[19. august]] [[1691]].) bio je [[veliki vezir]] [[Osmansko Carstvo|Osmanskog Carstva]] u vrijeme [[sultan]]a [[Sulejman II|Sulejmana II]], rodom iz porodice [[Ćuprilići|Ćuprilića]], [[Albanci|albanskog]] porijekla iz [[Veles (grad)|Velesa]] u današnjoj [[Republika Makedonija|Makedoniji]], a daljim porijeklom iz grada [[Berat|Belgrada]] na jugu današnje Albanije. Obnašao je dužnost Velikog vezira od [[10. novembar|10. novembra]] [[1689]]. Ponovo je osvojio [[Beograd]] [[8. oktobar|8. oktobra]] [[1690]]., a nakon te pobjede Husein paša bosanski ponovo osvaja veći dio [[Slavonija|Slavonije]] i neuspješno opsjeda [[Osijek]]. Tokom [[Veliki turski rat|Velikog turskog rata]], [[Osmansko Carstvo|Osmanlije]] su pokušali da zaustave [[Velika seoba Srba|Veliku seobu Srba]] i da ih koliko-toliko umire. Da bi umanjio uticaj odbeglog [[Patrijarh (kršćanstvo)|patrijarha]] [[Arsenije III Crnojević|Arsenija]] na Srbe [[Veliki vezir]] Ćuprilić je u proleće [[1691]]. postavio [[Kalinik I Skopljanac|patriarha Kalinika]], ranijeg [[svećenik|sveštenika]] u [[Skopje|Skopju]]. Ćuprilić je objavio opštu [[amnestija|amnestiju]] za sve koji se u roku od šest meseci vrate kućama.<ref name="Ćorović">[http://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/6_8_l.html Vladimir Ćorović, Istorija Srba, Velika seoba Srba u Austriju]</ref> Poginuo je [[1691]]. u [[bitka kod Slankamena|Bitci kod Slankamena]] u kojoj ga je katastrofalno porazio [[Ludwig Badenski]]. == Reference == {{reflist}} {{Lifetime|1637|1691|Ćuprilić, Mustafa}} [[Kategorija:Osmanska vojna historija]] [[Kategorija:Biografije, Osmansko Carstvo‎]] [[Kategorija:Veliki turski rat]] [[Kategorija:Biografije, Albanija]] 31rp0m3ozqn9bujl5ep52nqbp58u4z5 Sumo 0 132146 42653014 42643955 2026-07-11T09:27:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653014 wikitext text/x-wiki {{Other uses|Sumo (razvrstavanje)}} {{infobox martial art | logo = | logocaption = | logosize = | image = Asashoryu fight Jan08.JPG | imagecaption = Sumo meč (''tori-kumi'') sa ''komusubijem'' [[Kotoshōgiku Kazuhiro|Kotoshōgiku]], januar 2008. | imagesize = 300px | name = Sumo (相撲) | aka = | focus = [[hvatanje]] | hardness = Full-contact | country = {{Flagicon|JPN}} Japan | creator = | parenthood = | famous_pract = | olympic = No | website = http://www.sumo.or.jp/eng/ }} {{Nihongo|'''Sumo'''|相撲|sumō}} je ''full-contact'' sport gdje [[hrvač]] (''[[rikishi]]'') nastoji drugog hrvača izbaciti iz kružnog borilišta (''[[dohyō]]'') ili ga natjerati da dotakne pod s bilo kojim dijelom tijela osim stopala. Sport je nastao u Japanu, gdje se danas jedino ima profesionalni status. Općenito se za njega koristi izraz ''gendai budō'' (moderna [[japanska borilačka vještina]]), iako je takvo tumačenje [[gendai budō|pogrešno]] s obzirom da sport ima historiju staru nekoliko vijekova. Kroz sumo su očuvane mnoge drevne tradicije, a i današnji sport ima mnoge ritualne elemente, kao korištenje čišćenja solju, a što potiče iz doba kada se sumo koristio u [[šintoizam|šintoističkoj religiji]]. Život ''rikishija'' je, pak, strogo kontroliran, a pravila određuje [[Sumo udruženje]]. Većina sumo hrvača moraju živjeti u zajedničkim "sumo učilištima" - u Japanu poznatim kao ''[[heya]]'' - gdje se svaki aspekt njihovog dnevnog života – od prehrane do načina odijevanja –temelji na strogom tumačenju tradicije. == Literatura == {{Refbegin}} * {{Cite book | last = Benjamin | first = David | year = 1991 | title = The Joy of Sumo: A Fan's Notes | url = https://archive.org/details/joyofsumofansnot0000benj | publisher=Charles E. Tuttle Company | location = Rutland, Vermont, U.S.A. & Tokyo, Japan | isbn = 0-8048-1679-4 |ref=harv}} * {{Cite book | last = Schilling | first = Mark | year = 1994 | title = Sumo: A Fan's Guide | url = https://archive.org/details/sumofansguide0000schi | publisher=The Japan Times, Ltd. | location = Tokyo, Japan | isbn = 4-7890-0725-1 |ref=harv}} * {{Cite book | last = Shapiro | first = David | year = 1995 | title = Sumo: A Pocket Guide | publisher=Charles E. Tuttle Company | location = Rutland, Vermont, U.S.A. & Tokyo, Japan | isbn = 0-8048-2014-7 |ref=harv}} * Sharnoff, Lora (1993). Grand Sumo. Weatherhill. {{ISBN|978-0-8348-0283-4}}. * {{Cite book | last = Tablero | first = Fco. Javier | year = 2002 | title = Parentesco y organización del sumo en Japón | publisher=Universidad Complutense de Madrid | location = Madrid | isbn = 84-8466-257-8 |ref=harv}} {{Refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [http://www.sumo.or.jp/eng/index.html Nihon Sumo Kyokai Official Grand Sumo Home Page] * [http://www.sumoforum.net The Sumo Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119005240/http://www.sumoforum.net/ |date=2018-11-19 }} * [http://www.banzuke.com Banzuke.com] * [http://www.scgroup.com/sumo/faq Sumo FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223143125/http://www.scgroup.com/sumo/faq/ |date=2014-12-23 }} * [http://cyranos.ch/sumo-e.htm Sumo introduction including biographies and autographs] * [http://www.sumoreference.com Searchable Sumo Database] * [http://www.szumo.hu/SZUMOE.HTM Szumo.hu] * [http://www.sumofanmag.com Sumo Fan Magazine] * [http://www.sumotalk.com Sumo News and Analysis] * [http://www.info-sumo.net/forum/content/ Info-Sumo.net (in French)] * [https://web.archive.org/web/20070514030407/http://mdn.mainichi.jp/sports/sumo/ Mainichi Daily News: Sports Sumo News] * [http://www.sumo.org.uk British Sumo Federation] * [http://www.sumoeastandwest.com/cast.html Official website: "Sumo East and West," Documentary Film about Americans in the Ancient Art of Sumo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007164939/http://www.sumoeastandwest.com/cast.html |date=2011-10-07 }} [[Kategorija:Borilačke vještine]] [[Kategorija:Sport u Japanu]] 6c1q7mhjfojp2w2dfp4g0jqglv59ki6 Sunny Leone 0 156687 42653015 42470469 2026-07-11T09:32:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653015 wikitext text/x-wiki {{Porno zvezda (SR)| slika = [[Datoteka:Sunny Leone 2009.jpg|300px]] | datum rođenja = {{birth date|df=yes|1981|5|13}} | mesto rođenja = {{flagicon|Kanada}} [[Sarnia (Ontario)|Sarnia]], [[Kanada]] | ime = Karendžit Kaur Vohra, Karen Malhotra | datum smrti = | dimenzije = 86C-60-86 cm | visina = 1,63 m <ref>{{cite web|url=http://www.celebsfacts.com/sunny-leone/|title=Sunny Leone Biography|publisher=Celebrity Facts|date=|accessdate=2017-12-14|archive-date=2017-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214124517/http://www.celebsfacts.com/sunny-leone/|url-status=dead}}</ref> | težina = 50 kg | boja očiju = braon | boja kose = crna | prirodne grudi = ne | orijentacija = biseksualka | nacionalnost = Kanađanka/Indijka | nadimak = Sunny Leone | veb strana= http://www.sunnyleone.com/ }} '''Sunny Leone''' (fonetski: '''Sani Leone'''; [[Sarnia (Ontario)|Sarnia]], [[13. maj]] [[1981]]) kanadska je [[pornografski glumci i glumice|pornografska glumica]], reditelj i producent pornografskih filmova, model i poslovna žena indijskog porijekla.<ref name=eyeweek>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone's America | publisher = Eyeweekly | url = http://eyeweekly.com/blog/post/32910 | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2008-11-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081119075403/http://eyeweekly.com/blog/post/32910 | dead-url = yes }}</ref> Poseduje dvojno državljanstvo - kanadsko i američko.<ref name=book>{{cite book|title=Confessions of the Hundred Hottest Porn Stars: Intimate, Funny, Outrageous, Sexy, Instructional, and Shocking Tell-Alls from the Biggest Names in the Biz|first=Lainie|last=Speiser|page=182-183|year=2011|isbn=9781592334773}}</ref> Osvojila je nagrade AVN, FAME, XBIZ i mnoge druge prestižne nagrade na polju pornografije.<ref name=thepornnews>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone hosting 2010 FAME Awards | publisher = thepornnews.com. | url = http://www.thepornnews.com/sunny-leone-hosting-2010-fame-awards.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203014147/http://www.thepornnews.com/sunny-leone-hosting-2010-fame-awards.html | deadurl = yes }}</ref><ref name=genesisonline>{{cite web | first = | last = | title = 2010 XBIZ Awards to Be Hosted by Teagan Presley & Sunny Leone | publisher = genesisonline.com. | url = http://www.genesisonline.com/05/2010-xbiz-awards-to-be-hosted-by-teagan-presley-sunny-leone/ | accessdate = 27. 09. 2013 }}{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bila je nominovana više od 35 puta u raznim kategorijama za nagrade AVN, FAME, XBIZ, XRCO, CAVR i druge. Godine 2003, Sunny je osvojila titulu Penthouse Pet godine (ljubimica godine) od strane američkog magazina "Penthouse".<ref>{{cite web | first= | last= | title = All penthouse pets | publisher = penthousereport.com. | url =http://www.penthousereport.com/all-penthouse-pets/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref><ref name=lukeford>{{cite web | first= | last= | title = Maxim’s Dirty Dozen 2 | publisher = lukeford.com | url =http://lukeford.com/2010-06-24/maxims-dirty-dozen-2/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Takođe časopis "Maxim" je rangirao 2010. godine među Top 12 ženskih porno zvezda.<ref name=lukeford/> Učestvovala je u igranim filmovima, televizijskim reklamama i emisijama, reality emisijama i muzičkiim spotovima. Nakon naslovne uloge u indijskom igranom filmu "Blood of The Pirate" mediji su je prozvali "Indijska [[Marilyn Monroe]]".<ref name=eyeweek/><ref>{{cite web | first= | last= | title = Sunny Leone to Star in Bollywood Film | publisher = adultfilmdatabase.com | url =http://www.adultfilmdatabase.com/article/sunny-leone-to-star-in-bollywood-film-153.cfm| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref><ref name=rapindustry.com>{{cite web | first = | last = | title = MODEL: Sunny Leone | publisher = rapindustry.com | url = http://www.rapindustry.com/sunny_leone.htm | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-07-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130712142926/http://www.rapindustry.com/sunny_leone.htm }}</ref> 2011. je učestvovala kao specijalni gost u indijskoj verziji [[reality show]]a Big Brother - ''Big Boss Sezona 5''. Fotografisana je na naslovnicama jednih od najpopularnijih magazina na svetu - FHM, Front, Jane, Hustler, Club International, Cheri, Penthouse i Maxim. Sunny je član i aktivista udruženja "ASACP", čija je delatnost usmerena protiv dečije pornografije i pristupu dece pornografskim web stranicama. Takođe je članica organizacije za zaštitu životinja "PETA", učestvuje u brojnim njihovim društvima i dobrotvornim organizacijama. Do sada je snimila 44 porno filmova kao glumica i 48 kao režiserka. == Biografija == Rođena je u Sarniji u kanadskoj pokrajini [[Ontario]], u porodici doseljenika iz Indije.<ref>{{cite web|url=http://www.sunnyleone.com/about|title=About Me|publisher=www.sunnyleone.com|accessdate=30. 5. 2012.|archive-date=2010-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20101005111241/http://www.sunnyleone.com/about}}</ref> Njen otac je rođen na Tibetu, a odrastao u [[Nju Delhi]]ju, majka joj je umrla 2008. godine.<ref>{{cite web|url=http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=96058&mi=all&q=sunny+leone|title="SunnyLeone.com Relaunches With Party This Weekend"|access-date=2012-05-30|archivedate=2018-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225165941/https://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=96058&mi=all&q=sunny+leone%20|deadurl=yes}}</ref> Njeno pravo ime je Karendžit Kaur Vohra (engleski: Karenjit Kaur Vohra).<ref>{{cite web | first= | last= | title = Randeep Hooda insists calling Sunny Leone by real name | publisher = The Times of India | url =http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Randeep-Hooda-insists-calling-Sunny-Leone-by-real-name/articleshow/12966663.cms| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref><ref>{{cite web | first= Steven | last= Baker | title= Porn star-turned-actor Sunny Leone's real name Karenjit Kaur Vohra | publisher= Digital Spy | url= http://www.digitalspy.co.uk/bollywood/news/a378952/porn-star-turned-actor-sunny-leones-real-name-karenjit-kaur-vohra.html | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2013-12-02 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131202234934/http://www.digitalspy.co.uk/bollywood/news/a378952/porn-star-turned-actor-sunny-leones-real-name-karenjit-kaur-vohra.html | dead-url= yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone's real name is Karenjit Kaur Vohra | publisher = India TV news | url = http://www.indiatvnews.com/entertainment/masala/Sunny-Leone-s-real-name-is-Karenjit-Kaur-Vohra-855.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131202225203/http://www.indiatvnews.com/entertainment/masala/Sunny-Leone-s-real-name-is-Karenjit-Kaur-Vohra-855.html | dead-url = yes }}</ref> U početku, Sunny Leone je pohađala kanadsku katoličku školu.<ref>{{cite web | first= Shawn | last= Alff | title= Pornstar Sunny Leone on thriving in the wild, wild west of the adult industry (NSFW) | publisher= creativeloafing.com | url= http://blogs.creativeloafing.com/dailyloaf/2010/08/23/pornstar-sunny-leone-on-thriving-in-the-wild-wild-west-of-the-adult-industry-nsfw/ | accessdate= 27. 09. 2013 | archivedate= 2012-03-21 | archiveurl= https://www.webcitation.org/66Kxh4OYp?url=http://cltampa.com/dailyloaf/archives/2010/08/23/pornstar-sunny-leone-on-thriving-in-the-wild-wild-west-of-the-adult-industry-nsfw | deadurl= yes }}</ref> Godine 1996, roditelji joj dobijaju zelenu kartu za SAD i odlučuju da se tamo presele. Zatim sa 15 godina i sa porodicom se preselila u SAD, prvo u Mičigen, u gradu Fort Gretiot, a godinu dana kasnije u Lejk Forest u Kaliforniji. Konačno se nastanjuje u Orange County. [[Datoteka:Sunny Leone,Daniel comes to India to promote 'Jism - 2' 03.jpg|levo|thumb|200px|Sunny Leone sa suprugom Danijelom]] Godine 1999 je završila je srednju školu i upisala koledž za medicinsku sestru u Orange County,<ref>{{cite web | first = | last = | title = About me | publisher = sunnyleone.com | url = http://www.sunnyleone.com/about?nats=Mi4zLjEuMS4zLjAuMC4wLjA< | accessdate = 27. 09. 2013 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> gdje je studirala dve godine, ali nije uspela da ga završi i potom počinje raditi kao erotski model. 2003. kad je započela karijeru u porno industriji i snimanje porno filmova, preselila se u [[Seattle]], a kasnije odlazi u [[Sacramento (Kalifornija)|Sacramento]].<ref>{{cite web | first = | last = | title = GFY Ambush Interview thread on Sunny Leone | publisher = ambushinterview.com. | url = http://www.ambushinterview.com/97/interview97.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2018-12-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181225170028/https://www.mojohost.com/ }}</ref> U početku porodica nije znala šta ona radi i čime se bavi, ali kad je postala ljubimica godine magazina Penthouse (Pet of the Year), govori im da namerava da učestvuje u porno filmovima. Reakcija njene porodice nije bila blagonaklona i po rečima Sunny Leone bili su šokirani, ali su vremenom prihvatili njenu odluku. U junu 2006, Sunny Leone uzima i američko državljanstvo. Zabavljala se sa Mattom Eriksonom - koji je tada bio potpredsjednik marketinga u firmi "Playboy entarpraysis", snimio je nekoliko pornografskih filmova s njom, ali raskidaju vezu po različitim izvorima krajem 2007 ili početkom 2008.<ref>{{cite web | first= | last= | title = Luke. Sunny Leone Interview | publisher = lukeisback.com. | url =http://www.lukeisback.com/?p=3545| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Nekoliko medijskih izveštaja je navodilo da je u vezi sa muzičarom Dejvom Navarrom, ali ova informacija ostaje nepotvrđena.<ref name="iafd.com/matchups">{{cite web| url=http://www.iafd.com/matchups.rme/perfid=SunnyLeone/gender=f| title=personal bio: sunny leone: scene pairings| publisher=iafd.com}}</ref> U 2008, Leone je imala [[sex|intimni odnos]] sa kolegom porno glumcem Arielom Kingom, sa kojim<ref>{{cite web | first= | last= | title = Personal bio: sunny leone: scene pairings | publisher = iafd.com. | url =http://www.iafd.com/matchups.rme/perfid=SunnyLeone/gender=f| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> je bila za vrijeme njegovog učešća u indijskoj verziji reality showa Big Brother - Big Boss Sezona 5. Sunny je potom izjavila za medije da je u braku sa Danijelom Weberom koji je istovremeno i njen poslovni partner.<ref name=mymarriagewebsite.com>{{cite web| url=http://mymarriagewebsite.com/sunny-leone-marriage-to-husband-daniel-weber-photo-and-details/| title=Sunny Leone is Married to Daniel Weber| publisher=mymarriagewebsite.com| access-date=2013-09-24| archive-date=2012-09-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20120919232239/http://mymarriagewebsite.com/sunny-leone-marriage-to-husband-daniel-weber-photo-and-details/}}</ref> Sunny Leone ima jednog brata. U svojim intervjuima tvrdi da je izuzetno posvećena svojoj karijeri, a u slobodno vrijeme voli da čita knjige, gleda filmove, da crta, prati [[fudbal]] i jahanje. Igrala je u jednom ženskom fudbalskim timu iz Kalifornije.<ref>{{cite web | first= | last= | title = rame.net: iafd: personal biography Sunny Leone | publisher = iafd.com. | url =http://www.iafd.com/person.rme/perfid=SunnyLeone/gender=f/sunny-leone.htm| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> == Pornografska karijera == [[Datoteka:Sunny Leone at AEE2008 cropped.jpg|desno|thumb|200px|Leone na AVN izložbi 2008]] Karijeru u industriji za odrasle Sunny Leone je počela 2001, sa 20 godina. Prvo radi kao erotski model, a tokom studija radila je kao plesačica u noćnom klubu, gde je upoznala agenta Džona Stivensa, koji ju je upoznao sa Džej Alenom, fotografom magazina Penthaus.<ref>{{cite web|url=http://www.lukeisback.com/stars/stars/sunny_leone.htm|title=Interview www.lukeisback.com}}</ref> Njene fotografije su objavljene 2001. godine u martovskom izdanju ovog časopisa. Tada je počela da koristi umetničko ime Sani (Sunny sunčano vreme na engleskom), prema njenim rečima, uvek su je tako zvali, a Leone je predložio osnivač i bivši šef Penthausa Bob Gučione.<ref>{{cite web|url=http://www.adultfilmdatabase.com/Interviews/2.cfm|title=Interview Sunny Leone Adultfilmdatabase.com}}</ref> Odmah posle toga slikala se za časopis Hastler, i časopise Šeri, Mistik magazin i niz drugih publikacija i onlajn izdanja, uključujući i zajedničke foto sesije sa zvezdama porno industrije Adrijanom Sejdž, [[Džena Džejmson|Dženom Džejmson]], Dželenom Džensen, Arijom Đovani i drugima. Uglavnom je snimala scene sa koleginicama i lezbijski grupni seks. Od [[2007]], Leone počinje da glumi s muškarcima, uključujući vaginalni i oralni seks. Na kraju 2011, snima svoje prve scene analnog seksa u filmu "Boginja" (Goddess), partner joj je bio Ariel King.<ref>{{cite web | first= | last= | title = Goddess (2011) | publisher = iafd.com. | url =http://www.iafd.com/title.rme/title=goddess/year=2011/goddess.htm| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Godine 2001. pojavila se u Penthaus magazinu, a 2003. izabrana je za devojku (ljubimicu) godine Penthausa. Iste godine, Leone je potpisala ugovor sa „Vivid entertejnmentom“ (engl. Vivid Entertainment), kompanijom koja se bavi snimanjem porno filmova.<ref>{{cite web|url=http://www.avn.com/video/articles/20958.html|title=Sunny Leone Becomes Vivid Girl|accessdate=26. 8. 2007.|date=30. 5. 2012.|publisher=AVN|archive-date=2012-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120415134432/http://business.avn.com/articles/Sunny-Leone-Becomes-Vivid-Girl-43494.html|dead-url=yes}}</ref>. Snimala je filmove u [[Brazil]]u kao i film „Sunčev eksperiment“ sa Bri Lin. Ovi filmovi su premijerno prikazani u oktobru i decembru 2007. godine. Takođe 2005. godine je produžila ugovor sa „Vivid entertejnmentom“. Tokom 2010. godine časopis „Maksim“ (engl. Maxim) ju je uvrstio među top 12 najboljih ženskih porno zvezda.<ref>{{cite web |url= http://business.avn.com/articles/video/Maxim-U-K-Names-Top-12-Porn-Stars-400571.html |title= Maxim U.K. Names Top 12 Porn Stars |work= business.avn.com |date= 18. 6. 2010. |accessdate= 30. 5. 2012. |archive-date= 2016-03-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160304043858/http://business.avn.com/articles/video/Maxim-U-K-Names-Top-12-Porn-Stars-400571.html }}</ref> Sunny je najpopularnija pornografska glumica na [[Azija|azijskom]] kontinentu, glavni faktor je verovatno njeno poreklo. Više od 60 posto njenih fanova su iz Južne Azije<ref>{{cite web | first= | last= | title = Interview Sunny Leone | publisher = the-sunny-leone.blogspot.com | url =http://the-sunny-leone.blogspot.com/2011/02/interview-sunny-leone.html| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Značajno tome doprinosi i učestvovanje u indijskoj verziji reality showa Big Brother - Bigg Boss Sezona 5 koja je trajala od novembra 2011 do početka januara 2012. U to vrijeme bila je jedna od najtraženijih porno glumica na Google pretraživaču u Indiji.<ref>{{cite web | first= Imran | last= Shaukat Khan | title= Bigg Boss 5: Porn star Sunny Leone voted out of the house | publisher= NewsPakistan.PK | url= http://www.newspakistan.pk/2012/01/02/Bigg-Boss-5-Porn-star-Sunny-Leone-voted-out-of-the-house/ | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2013-12-02 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131202231626/http://www.newspakistan.pk/2012/01/02/Bigg-Boss-5-Porn-star-Sunny-Leone-voted-out-of-the-house/ }}</ref><ref>{{cite web | first= Imran | last= Shaukat Khan | title= Porn star Sunny Leone becomes India’s most googled celebrity | publisher= NewsPakistan.PK | url= http://www.newspakistan.pk/2011/12/15/Porn-star-Sunny-Leone-becomes-India-s-most-googled-celebrity/ | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2013-12-02 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131202230327/http://www.newspakistan.pk/2011/12/15/Porn-star-Sunny-Leone-becomes-India-s-most-googled-celebrity/ }}</ref> Snimila je ukupno 44 porno filmova kao glumica i 48 kao rediteljka. Osvojila je više nagrada koje se dodeljuju u oblasti porno industrije i imala preko 30 nominacija. === Lezbijske scene === [[Datoteka:Vivid Girls at AEE 2007 Thursday 4.jpg|desno|thumb|250px|Leone pozira sa nekim od najčešćih partnerki u lezbijskim scenama seksa - Monique Alexander, Bria Lynn i Kayden Kross na erotskoj izložbi 2007]] Godine 2005, Sunny Leone navodi svoju želju da se fotografiše i učestvuje samo u lezbo scenama. Sledećeg dana je kontaktira Steven Hirsch, vlasnik kompanije Vivid Entertainment, i nudi joj da razgovaraju o detaljima i promeni ugovora.<ref>{{cite web | first= | last= | title = Big D. Inside Sunny Leone | publisher = xrentdvd.com | url =http://www.xrentdvd.com/Porn_Star_Interviews/Sunny_Leone.html| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Dakle, u 2005 godini Sunny Leone potpisala je trogodišnji ugovor sa produkcijskom kućom Vivid Entertainment, koje uključuje snimanje hard-cor scena, masturbacije, ali i scena lezbo seksa. U narednih nekoliko godina, snimila je veliki broj lezbo scena, sa drugim popularnim pornografskim glumicama poput Tere Patrick, Lacy Hart, Daisy Marie, Celeste Star, [[Monique Alexander]], Eva Angelina, Tiygan Presley, Jenna Haze, Carly Montana, Lanny Barbie, Bria Lynn, Kayden Kross i mnoge druge. U 2006, Sunny postaje prva djevojka kompanije Vivid, koja je uradila interaktivni video - "Virtual Vivid Girl: Sunny Leone". Sledeće godine ova pornografska glumica indijskog porekla, prvi put radi izvan SAD. U [[Brazil]]u je radila filmove sa brazilskim partnerkama - jedan od njih je Sunčev eksperiment.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone: Facts about Sunny Leone | publisher = wallpaperweb.org | url = http://wallpaperweb.org/wallpaper/babes/sunny-leone.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131202225403/http://wallpaperweb.org/wallpaper/babes/sunny-leone.html | dead-url = yes }}</ref> === Promene od 2007, režiserka i producent === [[Datoteka:Sunny Leone 2 2009.jpg|levo|thumb|250px|Sunny Leone 2009. godine.]] Godine 2007, Sunny Leone potpisuje novi ugovor sa Vivid Entertainmentom u kojem se uključuju i scene s muškarcima. Međutim, Sunny pristaje samo da snima one scene sa svojim prijateljem i tada verenikom - Mattom Ericksonom.<ref>{{cite web | first= David | last= Sullivan | title= Sunny Leone Renews Vivid Contract, Will Perform with Men | publisher= avn.com. | url= http://business.avn.com/articles/video/Sunny-Leone-Renews-Vivid-Contract-Will-Perform-with-Men-26671.html | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2013-11-04 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131104220345/http://business.avn.com/articles/video/Sunny-Leone-Renews-Vivid-Contract-Will-Perform-with-Men-26671.html }}</ref> Prvi film na kojem su radili zajedno je "Sunny loves Matt", a poslednji je "The Other Side of Sunny". Nakon toga su se rastali, a ona je počela da snima sa raznim partnerima, uključujući i Tommyja Guna, Voodoo, James Dean, Marcus London, John West i mnogi drugi.<ref>{{cite web | first = | last = | title = XBIZ news | publisher = xbiz.com. | url = http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=97782 | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2009-06-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090601040441/http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=97782 | dead-url = yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = Hot Report - Hot Video | publisher = hotvideo.fr. | url = http://www.hotvideo.fr/component/option,com_hotreport/Itemid,92/prog_video,2008_06_26/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2008-12-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081217023839/http://www.hotvideo.fr/component/option,com_hotreport/Itemid,92/prog_video,2008_06_26/ | deadurl = yes }}</ref> U scenama s muškarcima je imala [[oralni seks|oralni]] i [[vaginalni seks]].<ref>{{cite web | first= Luke | last= Ford | title = Sunny Leone’s Boyfriend answers my Q’s | publisher = Lukeisback.com. | url =http://www.lukeisback.com/?p=3545| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Posle promjene u pornografskom žanru, Sunny je [[2007]]. povećala grudi ugradnjom silikonskih implantata.<ref>{{cite web | first= Jared | last= Rutter | title= On the Set: Sunny Loves Mat | publisher= avn.com. | url= http://business.avn.com/articles/On-the-Set-i-Sunny-Loves-Matt-i-27675.html | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2013-10-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131016234546/http://business.avn.com/articles/On-the-Set-i-Sunny-Loves-Matt-i-27675.html }}</ref> Njena prisutnost i popularnost na [[Internet]]u je bila prilično velika. Tome doprinosi i njena službena stranica, koja ima veliki izbor slika i video klipova. U 2010, osvojila je drugu nagradu AVN - nagradu za najbolju seks scenu sa curama, zajedno s Evom Angelinom, Tiygan Presley i [[Alexis Texas]] u filmu "Perverzije 1" (Deviance 1).<ref>{{cite web | first= AVN | last= Staff | title= 2010 AVN Award Winners Announced | publisher= avn.com. | url= http://business.avn.com/articles/video/2010-AVN-Award-Winners-Announced-378238.html | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2012-07-08 | archive-url= https://archive.today/20120708134222/http://business.avn.com/articles/video/2010-AVN-Award-Winners-Announced-378238.html }}</ref> Iste godine, Leone je osvojila FAME nagradu u kategoriji najlepše ili omiljene grudi.<ref>{{cite web | first= AVN | last= Staff | title = THE WINNERS | publisher = thefameawards.com. | url =http://www.thefameawards.com/winners-2010.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> U junu 2010, britanski magazin za muškarce "Maxim" je rangira među "Top 12 porno zvezda", poznato i pod imenom "Dirty Dozen" i zauzima četvrto mjesto. To glasanje je uređeno od strane urednika i čitaoca časopisa i uključuje neke od najpoznatijih svetskih porno glumica sa najviše osvojenih nagrada, najvećom zaradom i prodajom filmova.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Най-добрите порно актриси според списание Maxim | publisher = zonabg.info. | url = http://zonabg.info/Ratings.70_72/4755.porno-aktrisi-klasirane/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203110733/http://zonabg.info/Ratings.70_72/4755.porno-aktrisi-klasirane/ | deadurl = yes }}</ref> Iste godine, Sunny Leone igra glavnu ulogu u filmu "Gia: Portret porno zvezde", u režiji Spencera Benedikta, ona je takođe producirala film svoje kompanije ''SunLust Pictures''. Ovaj film ima pet nominacija i njena producentska kuća je dobila AVN nagrade za 2011. Sam film je nominovan u kategorijama za najbolji scenario, najbolju originalnu pesmu za soundtrack. Za svoj nastup u ovom filmu Leone je nominovana za nagrade u kategorijama najbolje lezbo scene s dve djevojke, sa Tori Black i za najbolju glumicu godine i ukupni nastup u filmu. Od AVN nagrada za 2012 Sunny Leone nije uspela osvojiti nijednu nagradu, ali je imala četiri nominacije u kategorijama za najbolju scenu seksa s dve djevojke - scena u filmu "Role Play" s Daisy Marie; najbolja "solo" scena seksa - u filmu "Lies: Diary Of An Escort" za Crossover star of the Year, porno zvezda s najboljom web stranicom - službena web stranica - SunnyLeone.com.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Nominations for the 2012 AVN Awards | publisher = avn.com. | url = http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf | accessdate = 27. 09. 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120131034635/http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf | archivedate = 2012-01-31 | deadurl = no }}</ref> Sunny Leone je u karijeri kao porno glumica i erotski model, učestvovala u raznim događajima, recimo na sajmovima erotike -izložbama i programima u organizaciji producentske kuće koju zastupa. Učestvuje na mnogim sajmovima porno industrije, neki od njih su: "AVN Adult Entertainment Expo" u [[Las Vegas]]u , "Exotica Expo LA" u [[Los Angeles]]u , "Exotica" [[New Jersey]], "Internekst Expo" u [[Hollywood]]u i drugi.<ref>{{cite web | first = | last = | title = See this sexy girl in Miami | publisher = blog.sunnyleone.com. | url = http://blog.sunnyleone.com/?p=28 | accessdate = 27. 09. 2013 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sunny je jedno od glavnih lica "Comedy Tour" ili "Komedija turneje" porno zvijezda kompanije Vivid (engleski: Vivid Comedy Tour). Ona ujedno reklamira kolekciju cipela Vivid (engleski: Vivid Footwear collection), i votke "Vivid" (engleski: Vivid Vodka). Od 2008, Sunny je počela postepeno da implementira svoj ​​plan. Da smanji snimanje porno filmova kao glumica, ali da i dalje radi u industriji za odrasle kao reditelj, scenarista i producent. Godine 2008 ona je osnovala zajedno s Daniejlom Webberom kompaniju za proizvodnju pornografskih filmova pod nazivom "SanLast Pictures". Oni su ravnopravni partneri, a nova kompanija ima bliske veze sa Vivid Entertainmentom, čija je i dalje članica Leone. Prvi film u produkciji "SanLast Pictures" je "The Dark Side of Sunny", koji se emituje prvi put u "Erotic Heritage Museum" u Las Vegasu 2009.<ref>{{cite web | first= | last= | title = SunLust Pictures | publisher = www.sunlustpictures.com. | url =http://www.sunlustpictures.com/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Webber je u jednom intervjuu, naveo da kompanija ima godišnji prihod od 1.000.000$.<ref>{{cite web | first= Stephanie | last= Nolen | title = Why this Canadian porn star's past isn't holding her back in Bollywood | publisher = theglobeandmail.com. | url =http://www.theglobeandmail.com/arts/film/why-this-canadian-porn-stars-past-isnt-holding-her-back-in-bollywood/article4098382/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Od kraja 2009, osim što se pojavljuje u pornografskim produkcijama Leone je počela raditi i "iza kamere", kao direktor. Od sredine 2012, režirala je oko 40 pornografskih filmova. Jedan od glavnih prioriteta Sunny Leone kao režiserke i producentkinje u porno industriji je da se bori protiv internet piraterije u pornografiji. U intervjuu za magazin "Daily Loaf" ona tvrdi da je šokirana "Tube" pretraživačima (pretraživači za deljenje porno filmova i video snimaka) koji nelegalno imaju ogroman prihod u porno industriji. == Karijera i život izvan porno industrije == [[Datoteka:Sunny Leone launches PETA - Adopt a stray dog campaign 3.jpg|desno|thumb|250px|Sunny Leone govori na tribini organizacije PETA.]] Leone učestvuje u udruženju za borbu protiv dječije pornografije, pod nazivom "Association of Sites Advocating Child Protection", skraćeno ASACP. Ciljevi ovog udruženja su borba protiv svakog oblika dječije pornografije, a razvija mere za sprečavanje posete djece pornografskim internet stranicama. Leone je snimila i posebnu video poruku koja promoviše borbu protiv dječije pornografije i podseća sve roditelje da zaštite svoju djecu od pornografskih web stranica na Internetu.<ref>{{cite web | first = Edward | last = Duncan | title = Sunny Leone RTA PSA to Debut at AVN Awards | publisher = avn.com. | url = http://business.avn.com/articles/technology/Sunny-Leone-RTA-PSA-to-Debut-at-AVN-Awards-56505.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-12-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131203022223/http://business.avn.com/articles/technology/Sunny-Leone-RTA-PSA-to-Debut-at-AVN-Awards-56505.html }}</ref><ref>{{cite web | first= | last= | title = Association of Sites Advocating Child Protection | publisher = asacp.org. | url =http://www.asacp.org/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Takođe je član Američkog udruženja za borbu protiv raka "DetermiNation", na svojoj web stranici Leone ima reklamu s kratkim apelom za prikupljanje sredstava za lečenje i podršku pacijenatima obolelim od raka. Dana 24. oktobra 2011 učesnica je [[maraton (sport)|maratona]] u Los Angelesu za prikupljanje sredstava u dobrotvorne svrhe za organizaciju "American Cancer Society".<ref>{{cite web | first= Foxy | last= Lady | title= Sunny Leone to run in marathon | publisher= Lukeford.com. | url= http://lukeford.com/2010-08-10/sunny-leone-to-run-in-marathon/> | accessdate= 27. 09. 2013 }}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ona kaže da je inspirisana da učestvuje u kampanji za pomoć pacijentima raka nakon što joj je otac umro od raka 26 jula 2010.<ref>{{cite web | first= Cindi | last= Loftus | title = Monique Alexander Exclusive Interview | publisher = lukeisback.com. | url =http://www.lukeisback.com/2011/11/monique-alexander-exclusive-interview/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Godine 2012 učestvuje u organizaciji za zaštitu životinja PETA u [[Indija|Indiji]].<ref>{{cite web | first= | last= | title = It's a Sunny Day for Animals! | publisher = petaindia.com. | url =http://www.petaindia.com/b/petaokplease/archive/tags/PETA+tee/default.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Godine 2004, Sunny zajedno sa nekoliko porno glumica - Angel Cassidy, Tera Patrick, Felicia Teng, Sandy Westgate i Nikki Nova i modelima Lisa Boyle i Angela Taylor, organizuje kampanju protiv američkog predsjednika [[George W. Bush|Georgea W. Busha]] snimajući video pod nazivom "No More Bush".<ref>{{cite web | first = | last = | title = Кралят на порното! | publisher = maximonline.bg. | url = http://www.maximonline.bg/v742/kralqt-na-pornoto.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131202233246/http://www.maximonline.bg/v742/kralqt-na-pornoto.html | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = No More Bush | publisher = metacafe.com. | url = http://www.metacafe.com/watch/271888/no_more_bush/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-12-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131203130059/http://www.metacafe.com/watch/271888/no_more_bush/ | dead-url = yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = Porn Stars Shave To Support 'No More Bush' Campaign | publisher = Wireless Flash News | url = http://www.ncbuy.com/news/2004-10-15/1010837.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2004-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20041017020125/http://www.ncbuy.com/news/2004-10-15/1010837.html | dead-url = yes }}</ref> U maju 2008 Leone glumi u kampanji "Declare Yourself", koji poziva mlade ljude u SAD-u da glasaju na predstojećim predsedničkim izborima.<ref>{{cite web | first= David | last= Sullivan | title= Sunny Leone Urges Youth to Vote in Online PSA | publisher= avn.com. | url= http://business.avn.com/articles/30415.html | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2009-07-21 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090721201422/http://business.avn.com/articles/30415.html }}</ref> Kasnije najavljuje podršku za [[Barack Obama|Baracka Obamu]] na američkim predsjedničkim izborima u 2008, tvrdeći da je on prijateljski nastrojen prema porno industriji i da je bolji izbor od Johna McCaina, u smislu razvoja i budućnosti pornografije u Sjedinjenim Američkim Državama.<ref>{{cite web | first= | last= | title = Metallungies Hollers @ Savanna Samson and Sunny Leone, Interview | publisher = metallungies.com. | url =http://metallungies.com/2008/09/metallungies-hollers-savanna-samson-and-sunny-leone-interview/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> U novembru 2011. Sunny odlazi u [[Mumbai]], [[Indija]], da bi bila specijalni gost na indijskoj verziji reality showa Big Brother - Bigg Boss Sezona 5. U Indiji daje brojne intervjue lokalnim medijima i tvrdi da je učešće u Bigg Boss serijalu njen način da se probije u indijske bioskope i Bollywood (indijski ekvivalent za Hollywood), ali dodaje da nema konkretne planove već samo da želi da se zabavi.<ref>{{cite web | first= AVN | last= Staff | title= Sunny Leone Prepares to Occupy 'Bigg Boss 5' | publisher= avn.com. | url= http://business.avn.com/articles/video/Sunny-Leone-Prepares-to-Occupy-Bigg-Boss-5-454982.html | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2013-12-03 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131203015822/http://business.avn.com/articles/video/Sunny-Leone-Prepares-to-Occupy-Bigg-Boss-5-454982.html }}</ref><ref>{{cite web | first= Mirch | last= Masala | title= Pornstar Sunny Leone to enter Bigg Boss 5 | publisher= santabanta.com. | url= http://www.santabanta.com/cinema.asp?pid=50967 | accessdate= 27. 09. 2013 | archive-date= 2012-04-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120415112434/http://www.santabanta.com/cinema.asp?pid=50967 | dead-url= yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone enters Bigg Boss in a lehenga | publisher = Hindustan Times | url = http://www.hindustantimes.com/News-Feed/television/Sunny-Leone-enters-Bigg-Boss-in-a-lehenga/Article1-771671.aspx | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2011-11-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111122225857/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/television/Sunny-Leone-enters-Bigg-Boss-in-a-lehenga/Article1-771671.aspx | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = Bigg Boss is my way to Bollywood: Leone | publisher = Hindustan Times | url = http://www.hindustantimes.com/News-Feed/newdelhi/Bigg-Boss-is-my-way-to-Bollywood-Leone/Article1-770993.aspx | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2011-11-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20111125030915/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/newdelhi/Bigg-Boss-is-my-way-to-Bollywood-Leone/Article1-770993.aspx | deadurl = yes }}</ref> Na početku svoje karijere Sunny je više puta odbila da učestvuje kao glumica u filmovima produkcijske indijske filmske industrije Bollywood.<ref>{{cite web | first= | last= | title = Sunny Leone Interview - 11/06/2006 | publisher = adultfilmdatabase.com. | url =http://www.adultfilmdatabase.com/Interviews/2.cfm| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> Producent i reditelj Mahesh Bhatt ulazi nekoliko sati u Big Boss rijaliti i nudi Sunny da igra glavnu ulogu u filmu, sa tematikom erotskog trilera "Jism 2". Leone je pristala i taj film je bio njen ​​debi u Bollywoodu. Snimljen je u proleće 2012, na različitim lokacijama - u gradu Jaipur, na zapadnoj obali Indije u Goa, i u [[Šri Lanka|Šri Lanki]].<ref>{{cite web | first = | last = | title = Канадска порнозвезда проби в Боливуд | publisher = monitor.bg. | url = http://www.monitor.bg/article?id=349792 | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203012317/http://www.monitor.bg/article?id=349792 | deadurl = yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = 'Jism 2'to release on 27 July 2012 | publisher = entertainment.oneindia.in | url = http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2012/confirmed-jism-2-release-date-preponed-096192.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131202233635/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2012/confirmed-jism-2-release-date-preponed-096192.html | dead-url = yes }}</ref><ref>{{cite web | first = | last = | title = Shekhar Suman wants Sunny Leone for Heartless | publisher = India Today | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/news-interviews/31245505_1_jism-pooja-bhatt-fools | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203034448/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-28/news-interviews/31245505_1_jism-pooja-bhatt-fools | deadurl = yes }}</ref> Pojavila se u nekoliko muzičkih spotova, i to za pesmu "Livin' It Up",<ref>{{cite web | first= | last= | title = Ja Rule Livin' It Up | publisher = youtube.com. | url =http://www.youtube.com/watch?v=CXDC8_4N8m4| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> američkog repera Ja Rule. Američki časopis Askmen je uvrstio na listu najpoželjnijih žena u 2012 godini (Top 99 najpoželjnijih žena u 2012). Bila je jedina porno glumica koja se našla na listi i zauzela je 82. poziciju. Pored nje na listi su bile poznate glumice kao što su [[Tina Fey]] i [[Megan Fox]] i pevačica [[Jennifer Lopez]], [[Adele]] i manekenka Alessandra Ambrosio.<ref>{{cite web | first= | last= | title = DOES Sunny Leone DESERVE TO BE #82? | publisher = askmen.com. | url =http://www.askmen.com/specials/2012_top_99/99-paz-de-la-huerta.html#82| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> == Nagrade i nominacije == [[Datoteka:Lanny Barby, Sunny Leone at 2006 AEE Friday 3.jpg|desno|thumb|300px|Lani Barbi (levo), Hauard Livajn - direktor prodaje kompanije ''Vivid Entertainment'' (u sredini) i Sunny Leone (desno).]] [[Datoteka:Sunny Leone AVN Awards 2006.jpg|desno|thumb|300px|Sunny Leone dolazi ne ceremoniju dodele nagrade AVN za 2006. godinu, [[Las Vegas]], [[SAD]]]] [[Datoteka:Sunny Leone 5 2009.jpg|desno|thumb|250px|Sunny Leone u klubu Les Duex, Hollywood.]] [[Datoteka:Sunny Leone at 2012 AVN.jpg|desno|thumb|300px|Sunny Leone 2012.]] === Osvojene nagrade === '''AVN Nagrada''' * 2010: AVN Nagrada – ''Best All-Girl Group Sex Scene''.<ref>{{cite web | first = | last = | title = AVN-Award-Winners 2010 | publisher = avn.com. | url = http://business.avn.com/articles/video/2010-AVN-Award-Winners-Announced-378238.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2012-07-08 | archive-url = https://archive.today/20120708134222/http://business.avn.com/articles/video/2010-AVN-Award-Winners-Announced-378238.html }}</ref> * 2010: AVN Nagrada – ''Web Starlet of the Year'' * 2013: AVN Nagrada – ''Crossover star of year''.<ref name=avn.com-AVN13Award>{{cite web | first = AVN | last = Staff | title = And Now... The 2013 AVN Award Winners | publisher = avn.com. | url = http://business.avn.com/articles/video/And-Now-The-2013-AVN-Award-Winners-503520.html | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2013-02-15 | archive-url = https://archive.today/20130215142432/http://business.avn.com/articles/video/And-Now-The-2013-AVN-Award-Winners-503520.html }}</ref> '''F.A.M.E. nagrada''' * 2010: F.A.M.E. nagrada za najlepše grudi.<ref name=thefameawards.com2010/> '''XBIZ nagrada''' * 2009: XBIZ nagrada za web ženu godine.<ref name="xbizawards/winners.php">{{cite web | first= | last= | title = Winners | publisher = xbizawards.com. | url =http://www.xbizawards.com/winners.php| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> '''AEBN VOD nagrada''' * 2013: AEBN VOD nagrada za izvođača godine.<ref name=xfanz163299>{{cite web | first= Bob| last= Johnson| title = AEBN Announces 2013 VOD Award Winners | publisher = xfanz.com. | url =http://www.xfanz.com/news/163299| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> === Nominacije === '''AVN Nagrada''' * 2007: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena sexa samo sa ženama<ref name=imdb>{{cite web | first= | last= | title = Awards for Sunny Leone | publisher = imdb.com. | url =http://www.imdb.com/name/nm1293381/awards| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2009: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena sexa s nekoliko devojaka<ref name=AVN09NOM/> * 2009: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena sexa<ref name=AVN09NOM/> * 2009: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena sexa solo </small><ref name=AVN09NOM>{{cite web | first = | last = | title = AVN AWARDS 2009 NOMINEES | publisher = Wayback Machine | url = http://avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf | accessdate = 27. 09. 2013 | archive-date = 2009-03-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090327184833/http://avnawards.com/pdf/2009_AVN_NOMINATIONS_11_25_08.pdf | dead-url = }}</ref> * 2009: Nominacija za AVN nagradu - best flirty performance<ref name=AVN09NOM/> * 2009: Nominacija za AVN nagradu - ženski izvođač godine<ref name=AVN09NOM/> * 2009: Nominacija za AVN nagradu - crossover star of year<ref name=AVN09NOM/> * 2010: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa s nekoliko djevojaka * 2010: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa s devojkom * 2011: Nominacija za AVN nagradu - crossover star of year.<ref name="avn.com/2011_nominations">{{cite web | first = | last = | title = AVN AWARDS 2011 NOMINATIONS | publisher = avn.com | url = http://avnawards.avn.com/2011_nominations.pdf | accessdate = 27. 09. 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101215000858/http://avnawards.avn.com/2011_nominations.pdf | archivedate = 2010-12-15 | deadurl = no }}</ref> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - najbolja glumica <ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa s nekoliko djevojaka<ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - najbolja grupna scena seksa s nekoliko djevojaka<ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - najbolja grupna scena seksa s djevokom<ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa u troje - samo djevojke<ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa u troje<ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2011: Nominacija za AVN nagradu - porno zvezda sa najboljim websajtom<ref name="avn.com/2011_nominations"/> * 2012: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa - djevojka/djevojka <ref name="avn.com/2012_nominations">{{cite web | first = | last = | title = 2012 AVN Awards nominations | publisher = avn.com. | url = http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf | accessdate = 27. 09. 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120131034635/http://avnawards.avn.com/2012_AVN_Awards_nominations.pdf | archivedate = 2012-01-31 | deadurl = no }}</ref> * 2012: Nominacija za AVN nagradu - najbolja scena seksa - solo * 2012: Nominacija za AVN nagradu - crossover star of year * 2012: Nominacija za AVN nagradu - porno zvezda sa najboljim websajtom '''F.A.M.E. nagrada''' * 2006: Nominacija za F.A.M.E. nagradu vruće telo<ref name=thefameawards.com2006>{{cite web | first= | last= | title = F.A.M.E FINALISTS LIST 2006 | publisher = thefameawards.com. | url =http://www.thefameawards.com/2006/nominees.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2006: Nominacija za F.A.M.E. nagradu omiljena guza<ref name=thefameawards.com2006/> * 2007: Nominacija za F.A.M.E. nagradu vruće telo<ref name=thefameawards.com2007>{{cite web | first= | last= | title = F.A.M.E FINALISTS LIST 2007 | publisher = thefameawards.com. | url =http://www.thefameawards.com/2007/nominees.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2008: Nominacija za F.A.M.E. nagradu omiljena porno zvezda<ref name=thefameawards.com2008>{{cite web | first= | last= | title = F.A.M.E FINALISTS LIST 2008 | publisher = thefameawards.com. | url =http://www.thefameawards.com/2008/nominees.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2009: Nominacija za F.A.M.E. nagradu omiljena porno zvezda<ref name=thefameawards.com2009>{{cite web | first= | last= | title = F.A.M.E FINALISTS LIST 2009 | publisher = thefameawards.com. | url =http://www.thefameawards.com/2009/nominees.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2009: Nominacija za F.A.M.E. nagradu najlepše grudi<ref name=thefameawards.com2009/> * 2009: Nominacija za F.A.M.E. nagradu omiljena porno zvezda<ref name=thefameawards.com2009/> * 2010: Nominacija za F.A.M.E. nagradu najlepše grudi<ref name=thefameawards.com2010>{{cite web | first= | last= | title = F.A.M.E FINALISTS LIST 2010 | publisher = thefameawards.com. | url =http://www.thefameawards.com/nominees.aspx| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2010: Nominacija za F.A.M.E. nagradu omiljena porno zvezda<ref name=thefameawards.com2010/> '''XRCO nagrada''' * 2011: Nominacija za XRCO nagradu mainstream - omiljena medijima<ref name="http://www.xrco.com2011">{{cite web | first= | last= | title = XRCO Awards | publisher = xrco.com. | url =http://www.xrco.com/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> '''XBIZ nagrada''' * 2008: Nominacija za XBIZ nagradu web djevojka godine<ref name=XBIZAwards2008>{{cite web | first= Steve| last= Javors| title = 2008 XBIZ Awards Official Nominees Announced | publisher = xbiz.com. | url =http://www.xbiz.com/news/88459| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2009: Nominacija za XBIZ nagradu Crossover star of year<ref name=XBIZAwards2009>{{cite web | first= Tod| last= Hunter| title = XBIZ Awards 2009 Official Nominees Announced| publisher = xbiz.com. | url =http://www.xbiz.com/news/glbt/102373| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2011: Nominacija za XBIZ nagradu Crossover star of year<ref name=XBIZAwards2011>{{cite web | first= Dan| last= Miller| title = XBIZ Awards 2011 Official Nominees Announced | publisher = xbiz.com. | url =http://www.xbiz.com/news/128827| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> '''CAVR nagrada''' * 2008: Nominacija za CAVR nagradu MVP godine.<ref name=cavr.com1>{{cite web | first= | last= | title = CAVR 1996-2010 Stars Nominated List | publisher = cavr.com. | url =http://www.cavr.com/starsnom.htm| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> '''XFANZ nagrada''' * 2010: Nominacija za XFANZ nagradu ženska zvezda godine<ref name=xxxtoronto2010>{{cite web | first = | last = | title = XFANZ Awards 2010 Announced | publisher = xxxtoronto.com. | url = http://xxxtoronto.com/porn-awards/xfanz-awards/2010-xfanz-awards-nominees-announced/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131202231951/http://xxxtoronto.com/porn-awards/xfanz-awards/2010-xfanz-awards-nominees-announced/ | deadurl = yes }}</ref> '''NightMoves nagrada''' * 2012: Nominacija za NightMoves nagradu za najlepše grudi<ref name=nightmoves12>{{cite web | first= | last= | title = NightMoves® Awards Announces Nominations and celebrates a 20 year milestone | publisher = nightmoves-online.com. | url =http://www.nightmoves-online.com/nightmoves-awards-announces-nominations-and-celebrates-a-20-year-milestone| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> === „Penthouse“ priznanja === * 2001: Penthouse ljubimica za mesec mart.<ref name=penthousereport.com>{{cite web | first= | last= | title = Penthouse Pet | publisher = penthousereport.com. | url =http://www.penthousereport.com/all-penthouse-pets/| accessdate = 27. 09. 2013}}</ref> * 2003: Penthouse ljubimica godine. '''Penthouse ljubimica dana''' * Penthouse ljubimica - 3 septembar 2009.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone & Persia Pele Penthouse Babes of the Day | publisher = Penthouse Magazine | url = http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-persia-pele-penthouse-babes-of-the-day/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131202222118/http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-persia-pele-penthouse-babes-of-the-day/ | deadurl = yes }}</ref> * Penthouse ljubimica - 9 avgust 2010.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone Penthouse Babe of the Day | publisher = Penthouse Magazine | url = http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-penthouse-babe-of-the-day/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203011627/http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-penthouse-babe-of-the-day/ | deadurl = yes }}</ref> * Penthouse ljubimica - 13 jun 2011.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone Penthouse Babe of the Day | publisher = Penthouse Magazine | url = http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-penthouse-babe-of-the-day-3/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203025922/http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-penthouse-babe-of-the-day-3/ | deadurl = yes }}</ref> * Penthouse ljubimica - 31 mart 2011.<ref>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone Penthouse Babe of the Day | publisher = Penthouse Magazine | url = http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-penthouse-babe-of-the-day-2/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2013-12-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131203014907/http://penthousemagazine.com/pics/botd/sunny-leone-penthouse-babe-of-the-day-2/ | deadurl = yes }}</ref> === Ostale nagrade i priznanja === * ''GENESIS Magazine - Porn’s Hot 100'' - 13 mesto za 2009.<ref>{{cite web | first = | last = | title = XBIZ 2009 Porn’s Hot 100 | publisher = genesisonline.com. | url = http://www.genesisonline.com/hot100/ | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2008-06-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080605151936/http://www.genesisonline.com/hot100/ | deadurl = yes }}</ref> * ''„Top 12 porno zvezda“'' (''Maxim magazine - “Top 12 Porn Stars”'') - 4. mesto.<ref name=ainews.com1>{{cite web| first= Pipeline| last= Media| title= Sunny Leone in Maxim UK| publisher= ainews.com.| url= http://ainews.com/Archives/Story17978.phtml| accessdate= 27. 09. 2013| archivedate= 2013-12-02| archiveurl= https://web.archive.org/web/20131202231935/http://ainews.com/Archives/Story17978.phtml| deadurl= yes}}</ref> * WrestlingINC.com devojka meseca - mart 2010.<ref name=wrestlinginc.com>{{cite web | first = | last = | title = Sunny Leone | publisher = wrestlinginc.com. | url = http://www.wrestlinginc.com/wi/girls/2010/3/sunny-leone/index3.shtml | accessdate = 27. 09. 2013 | archivedate = 2010-03-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100305061601/http://www.wrestlinginc.com/wi/girls/2010/3/sunny-leone/index3.shtml | deadurl = yes }}</ref> * ''PornstarGlobal'' nagrada <ref name="psg10">{{cite web| title=PornStarGlobal Announces 2010 5 Star Award Winner| publisher=XBIZ.com| url=http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=118319&mi=all&q| accessdate=06. 03. 2010.| lang=en| archivedate=2013-12-02| archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202222950/http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=118319&mi=all&q| deadurl=yes}}</ref> == Filmografija == [[Datoteka:Sunny Leone AVN 2011 2.jpg|desno|thumb|300px|Sunny Leone 2011.]] [[Datoteka:Sunny Leone 2012.jpg|desno|thumb|300px|Sunny Leone 2012.]] ;Porno filmovi * Penthouse: Pets in Paradise, 2001 * Penthouse Video: Virtual Harem, 2002 * Deadly Stingers, 2003 * Busty Cops, 2004 * Mystique Presents H2Ohh, 2004 * Alabama Jones and the Busty Crusade, 2005 * Centerfold Fetish, 2005 * Sunny, 2005 * Busty Cops 2, 2006 * The Female Gardener, 2006 * Sunny & Cher, 2006 * Virtual Vivid Girl Sunny Leone, 2006 * The Sunny Experiment, 2007 * It's Sunny in Brazil, 2007 * Sunny loves Matt, 2007 * Debbie Does Dallas... Again, 2007 * Costumed Damsels in Distress, 2008 * Descent Into Bondage, 2008 * The Other Side of Sunny, 2008 * Dark Side of Sunny, 2008 * The House of Naked Captives, 2008 * Sunny's Big Adventure, 2009 * Deviance, 2009 * Naughty America 4, 2009 * Undress Me, 2009 * Nikki Benz Superstar, 2010 * Shut Up and F. Me, 2010 * Not Charlie's Angels XXX, 2010 * Hocus Pocus XXX 2010 * Gia: Portrait of a Pornstar, 2010 * All Sunny All the Time, 2010 * Girlfriends 2, 2010 * Sunny Leone Loves HD Porn, 2010 * Sunny Leone Loves HD Porn 2, 2010 * Live Gonzo, 2010 * Goddess, 2011 * Sunny's All Stars, 2011 * Super Model Solos 1, 2011 * Roleplay, 2011 * Lesbian Workout, 2012 * My First Lesbian Experience 1, 2012 * Sunny Leone's Lezzie Lips, 2012 * Sunny Leone: Erotica, 2012 * Georgia Jones: Charlie's Girl, 2013 * <small>[http://www.iafd.com/person.rme/perfid=SunnyLeone/gender=f/sunny-leone.htm izvor]</small> ;[[Igrani film]]ovi * The Girl Next Door (2004) * Pirate's Blood, 2008 * The Virginity Hit, 2010 * Middle Men, 2010 * Bang Van Blowout with Nick Swardson, 2011 * The Black Shama, 2011 * Jism 2, 2012 * Ragini MMS 2, 2014 * [[Shootout at Wadala]] (item number), 2013 * [[Raees]] (item number), 2017 ;[[Televizija]] * Co-Ed Confidential – The Bachelor Party (2008) – Splitsville (2008) – The Truth Will Out (2008) ;[[Muzika|Muzički]] spotovi * ''Livin It Up'', Ja Rule ;[[Reality show]] * My Bare Lady (2006) - ''Fox Reality Channel'' * Big Bos, India (2011) == Reference == <div style="height:200px; overflow:auto;"> {{reflist|2}} </div> == Vanjske veze == {{commonscat|Sunny Leone}} * {{IMDb ime|1293381|Sunny Leone}} * {{Official website|http://www.sunnyleone.com/}} * [http://www.iafd.com/person.rme/perfid=SunnyLeone/gender=female Filmografija] * [http://www.youtube.com/thesunnyleone Kanal na ''Youtube''] * [http://www.sunnysroadtrip.com/ Sunnysroadtrip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625094904/http://sunnysroadtrip.com/ |date=2013-06-25 }} * [http://www.sunlustpictures.com/ Sajt producentske kompanije Sunny Leone - ''„SunLust Pictures“''] * [http://www.spiegel.de/panorama/leute/pornodarstellerin-sunny-leone-plant-karriere-in-bollywood-a-848808.html Pornodarstellerin Sunny Leone - Bollywood] {{Pets of the Year}} {{Lifetime|1981||Leone, Sunny}} {{Izabran}} {{DEFAULTSORT:Leone, Sunny}} [[Kategorija:Kanadske porno glumice]] 1dqj8bznj6ac6l18871sb26fhy22h0p Srbi u Albaniji 0 160056 42652954 42408063 2026-07-11T05:00:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652954 wikitext text/x-wiki '''[[Srbi]]''' imaju dugu istoriju na teritoriji današnje '''[[Albanija|Albanije]]'''. U [[Srednji vek|srednjem veku]] teritorija Albanije pripadala je [[Istorija Srbije u srednjem veku|Srpskom carstvu]], dok je [[Skadar]] bio prestonica više srednjovekovnih srpskih država. Prema poslednjem popisu nacionalnih manjina u Albaniji iz [[1989]]. godine oko 100 Srba i [[Crnogorci|Crnogaraca]] živi u Albaniji<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.osce.org/publications/hcnm/2004/10/10605_14_en.pdf |access-date=2012-06-27 |archive-date=2007-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611032806/http://www.osce.org/publications/hcnm/2004/10/10605_14_en.pdf |dead-url=yes }}</ref>. Međutim, prema nezvaničnim izvorima u Albaniji ima 10.000 <ref>{{Cite web |url=http://www.eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorites=al-serb |title=Archive copy |access-date=2012-06-27 |archive-date=2007-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312021743/http://www.eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorites=al-serb |url-status=dead }}</ref> ili čak 40.000 Srba. Srba u Albaniji ima najviše u [[Skadar|Skadru]] i okolini. Nekadašnji SUP SFR Jugoslavije uspeo je da prikupi informacije da u centralnoj Albaniji (okolina Elbasana i Berata) ima Srba starosedelaca, tj ostataka stanovništva nekadašnjih srpskih država Kneza Jovana Vladimira, Kralja Milutina i Cara Dušana. Osim njih u Albaniji ima srpskog stanovništva, potomaka odbeglih komunista koji su bili verni SSSR-u i koji se nisu priklonili režimu Josipa Broza, nego Staljinu (Informbiro). Ipak najveći broj njih je asimiliran tokom vladavine Kralja Zoga i komunističkog diktatora Envera Hodže. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.rastko.org.rs/rastko-al/index.php Projekat Rastko - Skadar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121229045752/http://rastko.org.rs/rastko-al/index.php |date=2012-12-29 }} * [http://www.novosti.rs/vesti/planeta.300.html:365052-Vladika-Longin-30000-nasih-u-Albaniji-se-okrece-pravoslavlju Vladika Longin: 30000 naših u Albaniji se okreće pravoslavlju („Večernje novosti“, 4. februar 2012)] [[Kategorija:Srbi po teritorijama|Albanija]] p0utxpgjz0709oqtrh81satqwp6l6pw Stephansdom 0 162231 42652964 41465521 2026-07-11T07:15:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652964 wikitext text/x-wiki {{vjerski objekt | ime = Stephansdom | slika = Wien - Stephansdom (1).JPG | prijašnja_imena = | lokacija = [[Beč]], {{flag|Austrija}} | koordinate = {{coord|48|12|29.9|N|16|22|22|E|display=inline|region:AT_type:landmark}} | cijena_izgradnje = | arhitekt = | godine izgradnje = [[1147]]. | godina završetka = [[1160]]. | renoviran = [[1952]]. | srušen = [[1945]]. | religija = [[Katoličanstvo]] | patron = | fasada = | arhitektonski stil= [[Gotika]] - [[Romanika]] | materijal = [[cigla]], [[kamen]] | dimenzije = dužina: 107, širina: 33, visina 136.7 m. }} '''Stephansdom''' (prevedeno sa [[njemački|njemačkog]] '''Katedrala sv. Stjepana''') je [[beč]]ka [[katedrala]], na istoimenom trgu ''Stephansplatz'' (Trg sv. Stjepana) u centru grada. Ona je sjedište [[beč]]kog [[nadbiskup]]a i Bečke [[Katolička crkva|katoličke]] [[Dijeceza|dijeceze]]. Zbog svog živopisnog krova cik-cak uzorka i tornja visokog 136.7 m koji dominira vizurom grada, ona je jedan od najprepoznatljivijih simbola Beča.<ref name=brit/> Stephansdom je izgorio za vrijeme Bitke za Beč u [[april]]u [[1945]]., tako da je temeljno rekonstruiran nakon rata sve do [[1952]].<ref name=brit/> == Historija == [[Datoteka:StephansdomBauHistorie.svg|thumb|220px|left|Tlocrt rasta crkve kroz vijekove]] Prva crkva na tom mjestu podignuta je [[1147]]. u [[Romanika|romaničkom]] stilu.<ref name=brit/> Ona je temeljno rekonstruirana u [[Romanika|kasnoromaničkom]] stilu u [[13. vijek]]u,<ref name=ge>{{cite web | url =http://www.stephansdom.at/dom_geschichte.htm | title =''Die Geschichte des Stephansdoms'' | accessdate =29. 06. 2012 | language =njemački | publisher =Unsere Stephansdom | archive-date =2014-12-25 | archive-url =https://web.archive.org/web/20141225104149/http://www.stephansdom.at/dom_geschichte.htm | url-status =dead }}</ref> ali je izgorjela [[1258]]., tako da su od nje danas ostali jedini vidljivi tragovi na zapadnoj fasadi.<ref name=brit/> Veliki [[gotika|Gotički]] [[Brod (arhitektura)|brod]] je izgrađen od [[1304]]. do [[1450]]., a gotički toranj i tornjići na južnom transeptu dovršeni [[1433]].<ref name=brit>{{cite web |url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/518276/Saint-Stephens-Cathedral | title =''Saint Stephen’s Cathedral'' | accessdate = 29. 6. 2012 | language=engleski | publisher=Encyclopædia Britannica Online }}</ref> [[Datoteka:Wien - Stephansdom, Hauptschiff Richtung Hochalter (2).JPG|left|thumb|220px|Centralni crkveni [[Brod (arhitektura)|brod]]]] == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|St. Stephen's Cathedral, Vienna}} * [http://www.stephansdom.at/ Službene stranice Stephansdoma] {{de icon}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/518276/Saint-Stephens-Cathedral Saint Stephen’s Cathedral na portalu Encyclopædia Britannica Online] {{en icon}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Katedrale u Austriji]] [[Kategorija:Crkve u Beču]] [[Kategorija:Romaničke katedrale]] [[Kategorija:Gotičke katedrale]] aycyqqnnjlo1oygm2ojdw9ypzbkjaco Savez nacionalnih snaga 0 170714 42652829 42404580 2026-07-10T17:37:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652829 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politička stranka |zemlja = Libija |ime = Savez nacionalnih snaga |ime_domaće = {{lang|ar|تحالف القوى الوطنية}}<br /><small>Tahalouf al-quwá al-wataniyya</small> |logo = National Forces Alliance logo.png |logo_širina = 150px |vođa = [[Mahmoud Jibril]] |generalni sekretar = [[Faisal Krekshi]] |osnivanje = ferbuar 2012 |sjedište = [[Benghazi]] |boje= [[crvena]], [[crna]], [[zelena]] (libijske nacionalne boje) |ideologija = [[veliki šator]]<ref>http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2012/0709/Neither-liberal-nor-Islamist-Who-are-Libya-s-frontrunners-video</ref><br />[[liberalizam]]<ref name="WSJ">{{Citation |first=Margaret |last=Coker |title=Libya Election Panel Battles Ghosts |newspaper=The Wall Street Journal |date=22 June 2012 |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052702303444204577462401509471274.html}}</ref><br />[[ekonomski liberalizam]]<ref name="Haimzadeh">{{Citation |url=http://www.middle-east-online.com/english/?id=53172 |title=Libya’s Unquiet Election |first=Patrick |last=Haimzadeh |newspaper=Middle East Online |date=3 July 2012 |access-date=2012-07-19 |archive-date=2013-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616152828/http://www.middle-east-online.com/english/?id=53172 |dead-url=yes }}</ref><br />[[libijski nacionalizam]]<ref name=nleb>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.nowlebanon.com/NewsArticleDetails.aspx?ID=417700&MID=0&PID=0 |access-date=2012-07-19 |archivedate=2012-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120717192947/http://www.nowlebanon.com/NewsArticleDetails.aspx?ID=417700&MID=0&PID=0 |deadurl=yes }}</ref> |website = http://www.nff.ly (arapski sajt) |bojakod = {{Savez nacionalnih snaga/meta/color}} }} '''Savez nacionalnih snaga''' ({{lang-ar|تحالف القوى الوطنية}}, ''{{transl|ar|Tahalouf al-quwa al-wataniyya}}'')<ref name="Haimzadeh"/> je politička koalicija u [[Libija|Libiji]], stvorena u februaru 2012. Okuplja pristaše privremenog premijera [[Mahmud Džibril|Mahmuda Džibrila]] i sastoji se od 58 različitih stranaka,<ref name=lherald>{{Cite web |url=http://www.libyaherald.com/party-profile-the-national-forces-alliance/ |title=Archive copy |access-date=2012-07-19 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120707093449/http://www.libyaherald.com/party-profile-the-national-forces-alliance/ |url-status=dead }}</ref> 236 [[nevladina organizacija|nevladinih organizacija]] i preko 280 [[nezavisni političar|nezavisnih političara]]. Savez se po svojoj ideologiji obično opisuje kao [[liberalizam|liberalan]],<ref name="WSJ"/> odnosno "umjereno islamistički" te u svojoj platformi inzistira na Libiji kao "demokratskoj građanskoj državi". Savez nacionalnih snaga se također oštro opire planovima za [[federacija|federalizaciju]] Libije, a u vanjskoj politici predviđa čvrsto oslanjanje na [[Zapadni svijet|zapadne države]] koje su pomogle pobjedi [[Libijski ustanak|ustanka protiv Gadafija]]. Na prvim demokratskim izborima održanim 2012. godine, Savez nacionalnih snaga je uspio pobijediti [[islamizam|islamističku]] [[Stranka pravde i izgradnje (Libya)|Stranku pravde i izgradnje]], što je predstavljalo prvi izborni poraz islamista od izbijanja [[arapsko proljeće|arapskog proljeća]]. == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Političke stranke u Libiji]] n1solnf3os1knm65998g6a019pgymid Šablon:Country data Zajednica nezavisnih država 10 175619 42652911 42648628 2026-07-11T00:14:28Z Edgar Allan Poe 29250 42652911 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Zajednica nezavisnih država | genitiv = Zajednice nezavisnih država | flag alias = Flag of the CIS.svg | flag alias-1992 = Flag of the CIS (UEFA Euro 1992).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1992 | redir1 = CIS | redir2 = ZND | redir3 = Zajednica neovisnih država | related1 = Sovjetski Savez </noinclude> }} pf8drwo2g73lsd624ieg59wp5s10oo5 Pendičići 0 176571 42652923 42355338 2026-07-11T01:55:21Z ~2026-39360-85 373811 /*pendicici vecinski propadaju entitetu Federacija Bosne i Hercegovine poprilicno je lahko i provjeriti razgranicenje */ 42652923 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini |mjesto= Pendičići |slika=Trnovo BiH Pendičići IMG 0972.jpg |opis_slike= |grb= |entitet=Federacija Bosne i Hercegovine |kanton = |opština = [[Trnovo]] |nadm visina= |populacija= 135 |poštanski kod= |pozivni broj= |gšir= |gduž= }} '''Pendičići''' je naseljeno mjesto u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] u opštini [[Trnovo]] koja pripada entitetu [[Federacija Bosne i Hercegovine]]. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 135 stanovnika.<ref>{{cite book |last= |first=. |editor= |title=Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991. |year= |publisher=Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine|location=Sarajevo |isbn= |pages= |chapter=}}</ref> == Geografija == {{...}} == Historija == {{...}} == Stanovništvo == {| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 class="toccolours" style="align: left; margin: 0.5em 0 0 0; border-style: solid; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |- | style="background:#ddffdd;" | '''Nacionalnost''' | colspan=1 style="background:#ddffdd;" align="center" | '''1991.''' |- | style="background:#f3fff3;" | [[Srbi]] | align="right" | 71 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Muslimani (narod)|Muslimani]] | align="right" | 63 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Hrvati]] | align="right" | 0 |- | style="background:#f3fff3;" | [[Jugosloveni]] | align="right" | 1 |- | style="background:#f3fff3;" | ostali | align="right" | 0 |- | style="background:#f3fff3;" | Ukupno | align="right" | 135 |} == Privreda == {{...}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Bosna i Hercegovina}} {{Trnovo}} [[Kategorija:Naseljena mjesta u Republici Srpskoj]] [[Kategorija:Trnovo]] 1smgb2wqlxu4dinww75oj3pwr5c0zyt Saradnja četnika s Nedićevom vladom 0 176884 42652967 42651549 2026-07-11T07:45:09Z ~2026-33838-53 362805 42652967 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[Datoteka:DragoljubMihailovic8e09281v.jpg|thumb|175px|Pukovnik [[Dragoljub Mihailović]]]] '''Kolaboracija četnika s Nedićevom vladom''' predstavlja jedan vid [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu|kolaboracije četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]]. Osnovni cilj saradnje [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika sa kvislinškom Nedićevom vladom bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]]. U prvoj godini okupacije, saradnja jedinica pod komandom Draže Mihailovića sa Nedićevom vladom se prvenstveno odvijala kroz [[Legalizovani četnici|legalizaciju četničkih odreda]]. Procesom legalizacije su mnogi četnici (oko dvije trećine pripadnika Mihailovićevih snaga u Srbiji 1941. godine<ref>[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref>) službeno postali oružana formacija integrisana u okupacioni sistem. 17. januara 1942. godine, prema nemačkim podacima, 72 oficira i 7.963 četnička borca su bili pod komandom srpske žandarmerije. Legalizovani četnici su tada bili većinom Pećančevi, dok su oko 2000-3000 njih bili Mihailovićevi četnici.{{sfn|Tomasevich|1975|p=127.}} Već sredinom maja 1942. godine, dva četnička pomoćna korpusa su brojila 13.400 oficira, podoficira i vojnika.{{sfn|Tomasevich|1975|p=127.}} [[Jozo Tomasevich]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] istoričar [[Jugoslavija|jugoslovenskog]] porijekla, šire elaborira saradnju [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|Vlade narodnog spasa Milana Nedića]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]], tvrdeći da se ona odvijala u više faza. Tomasevich navodi da je saradnja dviju stranâ počela ujesen 1941. godine, te da je trajala sve do kraja okupacije Jugoslavije: {{izdvojeni citat|Svojevrsna suradnja između Nedićeve administracije i Mihailovićevih snaga koja je počela u jesen 1941. godine, trajala je do kraja njemačke okupacije. Prošla je kroz faze različitog intenziteta: isprva s Nedićem, zatim sa Mihailovićem u glavnoj ulozi. Također, treba napomenuti da su odnosi tijekom prve dvije godine okupacije, kad su Nedić i brojni ljudi u Srbiji mislili da će Njemačka dobiti rat, bili drugačiji od onoga što su postali tijekom druge polovice okupacije, kada je poraz Njemačke postao izvjesniji. Ali, glavni ciljevi dviju strana nikada se nisu promijenili. Zajednički cilj bio je boriti se protiv partizana i spriječiti njihovo pojavljivanje kao dominantne oružane skupine na kraju rata. I jedni i drugi su isto tako željeli svesti srpske gubitke na najmanju moguću mjeru, što se moglo učiniti samo sprječavanjem sabotaža i oružanog otpora njemačkim i bugarskim okupacijskim snagama, budući da su takvi činovi uvijek donosili krvave odmazde. Za četnike, dodatni motiv u suradnji s Nedićevom vladom je bilo stjecanje solidne baze u vojnom, upravnom i policijskom aparatu režima, tako da kada Nijemci i Bugari konačno odu, četnici mogu zauzeti državnu upravu i oružane snage prije partizana.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=214.}}}} == Saradnja sa Aćimovićevom upravom 1941. == Predsednik [[Savet komesara|Saveta komesara]], prve kvislinške vlade u okupiranoj Srbiji, [[Milan Aćimović]], tokom okupacije najviše se eksponirao u saradnji sa pokretom pod komandom Draže Mihailovića, još od prvih meseci okupacije. Na osnovu jednog potonjeg dokumenta, odnosno Aćimovićeve izjave, može se naslutiti da je Aćimović doprineo da okupator ne izvrši planirane aktivnosti uperene protiv Mihailovića još u junu 1941: {{izdvojeni citat|Što se tiče moga stava prema nacionalnim ljudima u šumi, navešću jedan slučaj: odmah u početku okupacije, u toku meseca maja ili početkom juna, Nemci su bili organizovali jednu veću akciju da bi očistili naše šume od ostataka jugoslovenske vojske, kako su nam sami govorili. Tu se u prvom redu mislilo na Dražu i njegove ljude. Ja sam Nemcima isticao nekorisnost i čak štetnost te akcije, govoreći da će za vreme okupacije biti uvek ljudi koji će odlaziti u šumu i bolje je da tamo padnu pod uticaj jednog nacionalno trezvenog čoveka nego pod uticaj komunista. Nemci su te razloge primili i tako do te akcije nije došlo. Ja sam stajao na stanovištu da Dražin cilj mora da bude i naš cilj. Naš rad treba diskretno da koordinira, a nikako da se sukobljava. Između Draže, odnosno njegovih ljudi, i mene bio je stalni kontakt.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/209-210.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/9_4.htm |title=Ratko Martinović - OD RAVNE GORE DO VRHOVNOG ŠTABA |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>}} Aćimović tvrdi da je još prije formiranja Nedićeve vlade trebalo da dođe do sastanka između njega i Mihailovića u okolini Valjeva, ali da su partizani presjekli put. U izvještaju (bez datuma, moguće s početka 1944. godine<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]</ref>) Mihailovićevih predstavnika o razgovoru sa Milanom Aćimovićem još se dodaje: {{izdvojeni citat|Reći ću vam da sam još u prvim danima okupacije, kada su došli ljudi sa Ravne gore kod mene, njima kazao: Pitajte Dražu da li on smatra ovaj naš posao nenacionalnim i nekorisnim po srpski narod, ako ga tako smatra, mi ćemo se odmah svi povući, jer ne želimo niti hoćemo da cepamo jedinstvo srpskog naroda. Kako su ta lica te moje reči prenela, ja ne znam, ali su mi doneli odgovor da treba ostati na poslu i raditi u korist naroda... Po mom mišljenju, u zemlji je trebalo voditi borbu protiv komunista. Što se tiče Draže, stajao sam na stanovištu da se borba protiv njega ne samo ne sme voditi nego se mora naći načina da se naš rad koordinira sa njegovim.<ref name="znaci.org">[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]</ref>}} === Uspostavljanje saradnje === Prvi kontakt pokreta pod rukovodstvom pukovnika Dragoljuba-Draže Mihailovića uspostavljen je krajem maja 1941. posredstvom rezervnog potporučnika Vladimira Lenca, vođe omladinske organizacije [[ZBOR|Jugoslovenskog narodnog pokreta Zbor]] [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] na [[Sveučilište u Zagrebu|Zagrebačkom sveučilištu]], koji se povlačio iz Bosne sa Mihailovićevom grupom, nakon Aprilskog rata, da bi se potom zajedno sa Mihailovićem stacionirao na [[Ravna Gora|Ravnoj gori]]. Prema tvrdnjama koje je 1949. objavio Ljotićev saradnik [[Boško Kostić]], potporučnik Lenac je dobio zadatak od pukovnika Mihailovića da uspostavi vezu sa Dimitrijem Ljotićem i da zatraži materijalnu pomoć za Mihailovićevu organizaciju. Ljotić je Lencu predložio da novac potraži od desetak imućnijih Beograđana, od kojih je prikupljena znatna suma novca. Lenac se više nije vraćao na Ravnu goru. Prema Kostićevom svedočenju, oko 10. juna 1941. u Beograd je dolazio i Mihailovićev izaslanik poručnik Slavko Pipan, sa sličnim zadatkom kao i Lenac. Pipan se takođe sastao sa Ljotićem i, prema Kostićevom svedočenju, "i Pipanu je data veća suma novca da ponese Draži". Slavko Pipan je posetio Beograd ponovo u drugoj polovini jula 1941. I ovog puta je usledio sastanak sa Ljotićem, na kom su bili prisutni Lenac, Kostić i Ratko Parežanin (koji je o ovom sastanku svedočio 1971). Ljotić je sugerisao Kostiću i Parežaninu da putuju na Ravnu goru kako bi se uspostavio tešnji kontakt sa Mihailovićem. Međutim, do ovog putovanja nije došlo zbog vesti da su ravnogorski četnici započeli saradnju sa partizanskim pokretom.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_4.htm |title=Nikola Milovanović, Draža Mihailović, Beograd, 1991 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref> [[Tanasije Dinić]], rezervni pukovnik [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]] i zamenik Milana Aćimovića, komesara Ministarstva unutrašnjih poslova i predsednika Saveta komesara (Dinić je bio jedan od glavnih stubova kvislinškog aparata; od 1942. do 1943. je na mjestu ministra unutrašnjih poslova, potom ministar socijalne politike i narodnog zdravlja u Nedićevoj vladi), u izjavi koju je dao na saslušanju pred isljednim organima [[OZNA]]-e, 25. februara 1946, pored ostalog je govorio i o kontaktima Milana Aćimovića sa Dražom Mihailovićem, te o navodnom protivljenju toj saradnji od strane Milana Nedića: {{izdvojeni citat|Saradnja između Aćimovića i Draže Mihailovića bila je Nemcima poznata, te prema tome ja nisam imao potrebe da o toj saradnji obaveštavam [[Gestapo]]. Ja se sećam još iz 1941. g., kada su Nemci sklopili sporazum sa [[Kosta Pećanac|Kostom Pećancem]]. Tom prilikom sam naišao u Upravni štab gde sam zatekao Aćimovića, Krausa, Kisela i, mislim, Helma. Pili su šampanjac i Aćimović je tada rekao kako ćemo proslaviti uskoro sastanak sa Dražom. Još pre ovoga Aćimović je dobio od Nemaca 10 miliona dinara, radi pomaganja organizacije DM. Aćimović je u svakom pogledu favorizovao i podržavao organizaciju D. M.<ref name="znaci.org">[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/154_5.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118094108/https://znaci.org/00001/154_5.pdf |date=2022-11-18 }}, str. I/375.</ref>}} Prema tvrdnjama pukovnika [[Jovan Trišić|Jovana Trišića]], vršioca dužnosti komandanta kvislinške žandarmerije od 24. juna 1941, s njegove je strane uspostavljen kontakt sa saradnicima Draže Mihailovića još 28. maja 1941. Veze između pukovnika Trišića i Mihailovića nastavljene su i kasnije tokom leta 1941, posredstvom jednog Trišićevog kurira. Ovi podaci publikovani su 1960.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/211, fus. 5.</ref> Pukovnik Trišić, s pozicije tadašnjeg zapovjednika žandarmerije, od prvih dana okupacije stupa u kontakt sa pukovnikom Mihailovićem i stavlja mu se u službu, a po sopstvenom svjedočenju u emigraciji: {{izdvojeni citat|Svi žandarmi su odmah prihvatili sve nacionalne odrede, kako pukovnika Draže Mihailovića, tako isto đenerala [[Ljubo Novaković|Ljube Novakovića]] i vojvode [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]...<ref>Јован П. Тришић, О Милану Недићу, Виндзор, 1960, стр. 90–91.</ref><ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 29–30.</ref>|Pukovnik [[Jovan Trišić]]}} Prema Trišićevim zapisima po okončanju rata, u ravnogorsku organizaciju ga je uključio major [[Radoslav Đurić]], i to sa zadatkom da pribavlja službene legitimacije i objave za putovanja, kao i da vrši obavještajnu djelatnost u korist četnikâ.<ref>Јован П. Тришић, „Први дани рата у Јужној Србији и прилажење покрету Драже Михаиловића“, у: Гласник српског историског-културног друштва „Његош“, 1962, свеска десет, стр. 86.</ref><ref>Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 479.</ref> O kontaktima koje je uspostavio sa Mihailovićem tokom maja i juna 1941. godine, pukovnik Trišić u svojoj knjizi “O Milanu Nediću” piše: {{izdvojeni citat|U Beograd sam stigao (iz Skoplja) 24. maja i svi žandarmi su upućeni u Komandu žandarmerije. Već 28. maja ja sam se lično sastao sa jednim Dražinim kurirom. Kurir je bila žena, koja je došla sa Ravne gore, noseći nekoliko pisama od Draže, a pored toga imala je i zadatak da uhvati vezu sa nekim đeneralima koji su bili u Beogradu kao i sa još nekim oficirima i viđenim ličnostima... Ja sam postavljen za v.d. komandanta žandarmerije u okupiranoj Srbiji, 24. juna 1941. ali sam od advokata Čede Arsenijevića ranije o tome bio obavešten, radi čega sam dva puta uputio na Ravnu goru moga kurira Milana Ivezića da o tome obavesti pukovnika Dražu i da mi Draža po tom pitanju daje svoje mišljenje. Draža se je s tim složio.<ref name="znaci.org">[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]</ref>}} Sredinom jula 1941, pukovnik Trišić i njegovi saradnici su se sastali sa poručnikom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], jednim od organizatora ravnogorskog pokreta u valjevskom kraju. Specijalni izaslanik Komesarijata unutrašnjih dela poslao je 17. jula iz Valjeva izvještaj Milanu Aćimoviću u kom se prenose stavovi poručnika Nedića o partizanima, s jedne, kao i o okupatorskim i kvislinškim vlastima, s druge strane: {{izdvojeni citat|Poručnik Nedić bio je obučen u seljačko odelo, sa šubarom i izjavio je sledeće: <br /> 'Mi koji se nalazimo po šumama nemamo nikakve veze sa ovom terorističkom akcijom komunista. Oni su stupili sa nama u vezu i tražili da se pridruže nama. Mi smo ih odbili i prebacili im što vode ovakvu jednu akciju koja može Srbiji da nanese samo zlo.' Tom prilikom pukovnik Draža Mihailović rekao je delegatu komunističke grupe doktoru Jovanoviću Miodragu, da ako se desi još jedan akt sabotaže od njihove strane, da će ih oni progoniti i uništiti... Gospodin Nedić dalje navodi da oficiri i podoficiri i drugi koji se nalaze u šumi ne žele da čine ništa što bi moglo da izazove nemačke vlasti na reakciju. Pozdravljaju novu uredbu о ovogodišnjoj vršidbi žitarica, za koju kažu da je umesno doneta. Isto tako priznaju rad ministra, gospodina Aćimovića i poznato im je sa kakvim se on teškoćama bori, kao i da njegovom zaslugom nisu novopopisani aktivni oficiri otišli u logore. [...] Gospodin Nedić obećao je da će oni uticati na ona lica koja nisu komunisti, a koja se nalaze iz neobaveštenosti u njihovim grupama, da se vrate svojim kućama. Što se tiče vođa, ukoliko produže sa sabotažama oni će ih likvidirati. Oni dalje pozdravljaju akciju srpskih vlasti na uništenju ovih grupa, kao i svih onih koji se bave pljačkanjem i napadima na srpski živalj... Isto tako obećao je davanje podataka o mestu boravka komunističkih grupa žandarmima.<ref name="znaci.org">[https://znaci.org/00001/11_4.htm RAVNA GORA POSTAJE STOŽER VELIKOSRPSKE BURŽOAZIJE]</ref><ref>Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 127-128.</ref>}} Pukovnik Trišić se u dva navrata i lično sastao sa Dražom Mihailovićem, u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]], u [[Struganik]]u, i to 14. jula i 19. avgusta 1941, preuzimajući instrukcije za dalji rad.<ref>Милисав Секулић, Пуковник Јован П. Тришић. Ратни дневник и биографија, Београд, 2014, стр. 96-102.</ref> Kako Trišić navodi u svojim sjećanjima poslije rata, on nije sreo pukovnika Dražu Mihailovića prilikom prve posjete [[Ravna gora|Ravnoj gori]], već jednog od njegovih najbližih saradnika majora [[Aleksandar Mišić|Aleksandra Mišića]]. Trišić piše: „Govorilo se, uglavnom, o Komesarskoj upravi. Iz tog razgovora sam zaključio da Milan Aćimović i [[Ilija Paranos]] uživaju poverenje na Ravnoj gori... Dalje se govorilo o teškoj situaciji, čiji se kraj nije mogao da sagleda, o tome kako treba narodu pomoći i o saradnji između žandarmerije i Draže — ko će i kako održavati vezu.“<ref>Jovan Trišić, ''Prvi dani rata u Južnoj Srbiji i prilaženje pokretu pukovnika Draže Mihailovića'', »Glasnik« — Chicago, sveska 10/1962, str. 87–89.</ref> Na sastanku održanom avgusta 1941. godine, pukovnici Mihailović i Trišić zaključuju usmeni sporazum o saradnji četnika i žandarmerije: {{izdvojeni citat|S Dražom su bili major A. Mišić i poručnik Voja Popović. Razgovarali smo veći deo noći i sutradan pre podne. Dotakli smo sva pitanja od opšteg interesa po srpski narod, a posebno o tešnjem povezivanju naše akcije... U pogledu budućeg rada, rekao je [Mihailović — prim.] da zbog tadašnje teške situacije ne namerava da preduzima nikakve akcije većeg značaja, pri čemu je istakao da su Nemci vrlo jaki, da nama niko ne može da pruži nikakvu pomoć i da oskudevamo u svemu. Zbog tih razloga, naglasio je, nama je potrebno da se, prvo, dobro organizujemo, da se solidno pripremimo, dobro naoružamo i da čekamo pogodan momenat kako bi naša akcija bila od stvarne koristi saveznicima. Meni je stavio u dužnost da, po mogućstvu, pojačam žandarmerijske stanice, da žandarmeriju što bolje naoružam i da u njene redove ubacim što veći broj njegovog ljudstva. Izjavio je da je zadovoljan držanjem žandarmerije i izrazio nadu da će ona odigrati značajnu ulogu u danom momentu.<ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 125.</ref>|Pukovnik [[Jovan Trišić]], prvi komandant kvislinške [[Srpske žandarmerije]]}} О održavanju dobrih odnosa s kvislinškom žandarmerijom i njenim komandantom pukovnikom Jovanom Trišićem, posvjedočio je 1946. godine [[Beogradski proces|na sudskom procesu]] i sâm general Dragoljub Mihailović: {{izdvojeni citat|Optuženi: [...] Moja je težnja bila da sve one koji su nosili oružje „bušimo“, da ulazimo u njihove redove i da ih na taj način pridobijemo u šumu. Ja sam tako uspeo da pridobijem Jovana Trišića i da sa njim stvorim plan. I taj je bio uhvaćen sa tim planom i odveden u ropstvo. Pretsednik: Šta je on bio? Optuženi: Bio je pod Nemcima komandant žandarmerije. Ja sam ga privukao i pridobio da sprovedemo organizaciju i da dobijemo veći broj ljudstva. Pretsednik: Vi ste se tada povezali sa žandarmerijom koja je bila tada u službi okupatora? Optuženi: Tačno.<ref>Издајник и ратни злочинац Дража Михаиловић пред судом: Стенографске белешке и документа са суђења Драгољубу-Дражи Михаиловићу, Београд, 1946, стр. 113.</ref><ref name="Jovan Marjanović 1941">Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 193.</ref>}} Brojni oficiri Jugoslovenske vojske koji će se kasnije pridružiti [[JVuO]], tj. četnicima, u prvoj godini okupacije su bili na raznim dužnostima u strukturama kvislinške uprave. Tako je major [[Petar Baćović]], prije nego što je avgusta 1942. postao komandant četničke Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, bio šef kabineta Milana Aćimovića, ministra unutrašnjih poslova.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_80.htm Izveštaj komandanta četničke grupe odreda od 6. maja 1942. Draži Mihailoviću o akcijama protiv partizanskih jedinica na širem području Višegrada i stanju četničkih jedinica]</ref> Prema sjećanjima Ljotićevog sekretara [[Boška Kostića]], Petar Baćović je bio šef kabineta dr [[Miloša Radosavljevića]], koji je do 29. januara 1942. bio ministar [[Poljoprivreda|poljoprivrede]] u Nedićevoj vladi.<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 209.</ref> Takođe, [[Jezdimir Dangić]] je sarađivao sa kvislinškom upravom u Srbiji i to od prvih dana formiranja Saveta komesara Milana Aćimovića, s kojim je, sve do hapšenja od strane Njemaca aprila 1942, bio u najboljim odnosima. Od sredine maja do sredine avgusta 1941. godine, Dangić je bio na službi u Srpskoj žandarmeriji, a za vrijeme [[Ustanak u Srbiji|oružanog ustanka u Srbiji]] bio je raspoređen kao žandarmerijski oficir na granici prema [[Drina|Drini]], da bi nešto kasnije bio premješten u [[Bratunac]].<ref>[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d., Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/274.</ref> Od oktobra 1941. do kraja februara 1942. na službi u žandarmeriji u Beogradu bio je i kapetan [[Slavoljub Vranješević]], koji će od kraja 1943. biti Mihailovićev komandant zapadne Bosne.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]</ref> Aćimovićeva uprava nije dugo potrajala, i ukinuta je 29. avgusta 1941. kada je uspostavljena Vlada nacionalnog spasa generala [[Milan Nedić|Milana Nedića]], ali je Aćimović u njoj nastavio obnašati funkciju ministra unutrašnjih poslova do 5. novembra 1942. godine. Milan Aćimović je ostao u izuzetno bliskim odnosima sa Dražom Mihailovićem sve do maja 1945. godine, tj. do samog kraja okupacije. Na koncu, Aćimović je poginuo tokom [[Bitka na Zelengori|bitke na Zelengori]], dok se nalazio u Mihailovićevom štabu.<ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 98.</ref> === Svjedočenja o vezama Aćimovića i Mihailovića === [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik za Jugoistok njemačkog Ministarstva vanjskih poslova, nakon rata piše o saradnji Aćimovića i Mihailovića: {{izdvojeni citat|Šta se sve događalo u četničkom taboru, o tome sam bio veoma dobro informisan. Nemački Vermaht je na svim frontovima imao odlične specijaliste za dešifrovanje poruka. Tako su šifrovane poruke Draže Mihailovića stizale i do mog radnog stola. Sem toga, stalno sam bio u vezi sa ministrom Aćimovićem, koji je bio politički izaslanik Draže Mihailovića u Beogradu, zatim sa posrednicima i kuririma, a bio sam i u direktnom kontaktu sa vođom četnika.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161.</ref>}} [[Aleksandar Cincar-Marković]], ministar spoljnih poslova [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]], potvrdio je 1946. godine pred istražnim organima da je Milan Aćimović istupao pred Nijemcima u svojstvu političkog predstavnika Draže Mihailovića. U svojoj izjavi, Cincar-Marković, između ostalog, svjedoči o pokušajima ponovnog uspostavljanja kvislinške vlade u [[Kitzbühel]]u, na teritoriji [[Treći Reich|Trećeg Reicha]], gdje je bila smještena nakon evakuacije iz Beograda: {{izdvojeni citat|Po pitanju priznanja Nedićeve vlade, pregovori koje su, sa nemačkom vladom, poveli Nedić i Spalajković prilično su se otegli iako su se oni pozivali na činjenicu da je Nemačka priznala i druge kvislinške vlade, kao bugarsku, rumunsku i mađarsku. Najzad, Nemačka je ponovo priznala Nedićevu vladu. Posle ovog priznanja Nedić i Ljotić su održali nekoliko sastanaka sa Nojbaherom i još nekim nemačkim funkcionerima, na kojima je bio i Milan Aćimović, koji je boravio sa grupom četnika u Semeringu, nedaleko od Beča i koji je zastupao interes četničkog vođe Draže Mihailovića. Na ovim sastancima, osećajući svu svoju političku malodušnost, prilikom upornog zahtevanja da se prizna Nedićeva vlada, Nedić i Ljotić su postavljali Nemcima nov zahtev: da to ne bude više srpska vlada, nego neki komitet sličan Vlasovljevom, da u ovaj komitet treba da uđu i predstavnici drugih organizacija, na prvom mestu Dražina organizacija. Ovo pitanje ostalo je nerešeno.<ref>AVII, Izjava Aleksandra Cincar-Markovića pred istražnim organima 1946.</ref><ref name="ReferenceC">[https://znaci.org/00001/11_73.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBMANE DRAŽE MIHAILOVIĆA]</ref>}} Iskaz Cincar-Markovića se gotovo u potpunosti poklapa sa tvrdnjama Boška Kostića, sekretara Dimitrija Ljotića, iznesenim u njegovim memoarima, izdatim u emigraciji nekoliko godina nakon rata: {{izdvojeni citat|Za vreme našeg boravka u Beču Ljotić se prvo sastao sa đeneralom Nedićem i bivšim ministrom Milanom Aćimovićem, jednim od vodećih političkih ljudi Draže Mihajlovića. Na tom se sastanku razgovaralo šta treba činiti. Nedić je zahtevao, da ako on mora opet da obrazuje srpsku vladu, da u nju uđu đeneral Mihajlović i Ljotić i po četiri ministra iz njihovih grupa kao i dva neutralca. Dimitrije Ljotić se protivio tom traženju Nedićevom, smatrajući da Draža Mihajlović ne treba da ulazi ni u kakvu kombinaciju sa Nemcima.<ref>Boško N. Kostić, n. d., str. 186.</ref>}} Uvjerljivo svjedočenje o mnogostrukim vezama Milana Aćimovića sa Dražom Mihailovićem pružio je na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine [[Dragomir Jovanović|Dragomir–Dragi Jovanović]], predsednik Beogradske opštine, upravnik grada Beograda i šef [[Srpske državne bezbednosti]] u rangu ministra Vlade narodnog spasa: {{izdvojeni citat|Pretsednik: Je li Aćimović održavao veze sa organizacijom DM? Optuženi: Jeste. Poznato mi je da je održavao. Pretsednik: Od kada? Optuženi: Ja znam da Aćimovićeve veze sa organizacijom DM datiraju od konca 1941. godine, da su u 1942. godini došle do kulminacije, i da je Aćimović zbog toga imao u vladi konflikt sa Nedićem i Ljotićem i da je, zbog sumnjičenja o održavanju tih veza, morao dati ostavku. Pretsednik: A kakva je bila uloga Aćimovića u Beogradu prema organizaciji DM? Optuženi: Aćimović je smatran kao politički eksponent te organizacije. Bar ja sam ga tako smatrao. Pretsednik: Može li se to zaključiti iz izvesnih činjenica? Optuženi: Može. Pretsednik: Na primer? Optuženi: Preko Aćimovića su išle sve stvari. Kod Aćimovića su dolazili ljudi koji su dolazili bili u Beograd zbog održavanja veza sa Nedićem, Aćimović je bio neka vrsta političke veze u Beogradu. Takav je slučaj bio i sa Rakovićem kada je došao u Beograd. Pretsednik: A kada je on došao u Beograd? Optuženi: Avgusta meseca 1944. godine. Pretsednik: Je li on sedeo kod Aćimovića? Optuženi: Ja sam ga dva do tri puta video kod Aćimovića, a jedanput kod Ilije Mihailovića. Pretsednik: Iz čega bi se još moglo zaključiti da je Aćimović bio politički savetodavac, eksponent organizacije DM u Beogradu? Optuženi: Ja sam vodio više puta razgovore s njime o tome. On je bio prilično zakopčan; ali, prema njegovom držanju i govoru mogao sam zaključiti – a on to nije ni krio – da on pripada pokretu Draže Mihailovića.<ref name="Jovanović Dragomir-Dragi">{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}</ref>|[[Dragomir Jovanović]] na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]]}} == Saradnja sa Nedićevom vladom 1941. == {{main|Ustanak u Srbiji 1941.}} Nakon izbijanja [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji]], početkom jula 1941, ustanici su počeli oslobađati sve veći broj naseljenih mesta. [[Četnici]] pod komandom pukovnika Mihailovića uzimaju učešća u ustanku tek krajem avgusta 1941. Međutim, istovremeno sa uzimanjem učešća u borbi protiv okupatora Mihailović je već početkom septembra 1941. uputio delegaciju na sastanak sa generalom Nedićem radi dogovora o zajedničkoj borbi protiv partizana. Delegaciju su činili potpukovnik Dragoslav Pavlović i potpukovnik Živojin Đurić i major [[Aleksandar Mišić]], dok im se u Beogradu pridružio major Radoslav Đurić. O uspostavljanju veze pukovnika Mihailovića sa generalom Nedićem, šef Upravnog štaba opunomućenog komandanta korpusa u Srbiji general [[Harald Turner]] izvještava 6. novembra 1941: {{izdvojeni citat|U vezi sa mojim dopisom o pukovniku Mihailoviću od 3. 11. 41. br. 4675/41 izveštavam vas o sledećem: <br /> I centrala Abvera izvestila je 2. 11. 41.: 1.) Srpski predsednik vlade Nedić ponovo pregovara sa pukovnikom Dražom Mihailovićem preko rtanjskog vojvode. Ovaj je poslednji put bio kod Mihailovića 4. 11, kada mu je dao iznos od 500 000 dinara i preneo časno obećanje generala Nedića da će se angažovati kod nemačkih vlasti da Mihailović ne bude zarobljen ili kažnjen. 2.) Dalje pregovore sa Mihailovićem je vodio pukovnik Popović koji mu je 1. 10. predao 500 000 dinara. 3.) Pukovnik Popović je 26. 10. bio poslednji put kod Mihailovića i predao mu još 2,500.000 dinara. Vratio se 30. 10. 41. sa Mihailovićevom izjavom da je ovaj spreman da se sa Nedićevim jedinicama bori protiv komunista pod uslovom da mu Nedić da obećanje da nemačke oružane snage neće preduzimati akciju protiv Mihailovića.<ref name="znaci1981">[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_243.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 868.</ref>}} Milan Nedić je na saslušanju pred jugoslovenskim organima 9. januara 1946. u vezi pregovora sa Mihailovićevim predstavnicima izjavio sledeće: {{izdvojeni citat| Odmah po uspostavljanju moje vlade početkom septembra (1941.) kod mene je došla jedna delegacija Draže Mihailovića koju su sačinjavali pešadijski potpukovnik (Živojin) Đurić, major Aleksandar Mišić, i đeneralštabni (major Radoslav) Đurić sa originalnim punomoćjem Draže Mihailovića radi razgovora. Uslovi koje je postavio Draža bili su uglavnom ovi: * Da se uspostavi red i mir u Srbiji. * Da se povedu zajedničke borbe protiv partizanskih snaga. * Da uspostavim vezu i legitimišem Dražu kod Nemaca. * Da mu se dostavi izvesna svota novca radi isplate prinadležnosti njegovim oficirima i podoficirima. * Da se po umirenju Srbije izvrši vojna akcija u Bosni radi umirenja. * Da se pomogne Đukanović Vladi (treba: Blaži) u Crnoj Gori radi umirenja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_3.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 17-18, fus. 13.</ref>}} Nedić je u istrazi takođe dodao: „Svi ovi predlozi i uslovi bili su prihvaćeni sa moje strane. Draža je dobio novac a Nemci su ovo odobrili.“<ref>Arhiv VII, k. 269, reg. br. 35/1.</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 126.</ref> Prema istom saslušanju, Nedić je uglavnom prihvatio ove predloge: {{izdvojeni citat|Pismeni ugovor između mene i te delegacije nije pravljen s obzirom da su sva trojica iz te delegacije bili moji oficiri meni dobro poznati, pa sam smatrao da nema potrebe za pismenim ugovorom, a oni to nisu ni tražili. Između nas je napravljen sporazum o sledećem: * O saradnji između mene, odnosno moje vlade i Draže Mihailovića za borbu protiv komunista u cilju njihovog uništenja. * Da im odmah izdam novčanu pomoć da bi mogli izdati plate oficirima i podoficirima, kao i to da bi mogli kupiti životne namirnice za ishranu vojske. * Da odmah odredimo jednog oficira za vezu koji će stalno biti pri štabu Draže Mihailovića. * Da preko Nemaca izdejstvujem legalizaciju Draže Mihailovića i njegovih četnika u tome da ih Nemci ne gone i da se mogu slobodno kretati. * Da posle čišćenja, odnosno uništenja komunista u Srbiji, moja vlada ukaže potrebnu pomoć Draži Mihailoviću radi smirenja građanskog rata u Bosni i Crnoj Gori. * Da se posle formiranja vladinih odreda, s čime bi se bilo započelo, donese jedan operacijski plan između mene i Draže za čišćenje Srbije od komunista.<ref>Бранко Латас, Милован Џелебџић, Четнички покрет Драже Михаиловића, Београд, 1979, стр. 77.</ref>}} Nedić je na saslušanju istakao da je nakon sklapanja sporazuma odmah izdao novčanu pomoć, koju je delegacija ponela sa sobom. Nedić je potom odmah otišao kod komandanta Srbije, generala Hajnriha Dankelmana, s molbom da odobri legalizaciju Mihailovićevih četnika, što je Dankelman odmah prihvatio. Nedić je potom odredio generalštabnog majora Marka Olujevića za vezu između njega i Draže Mihailovića. Nedić je uskoro obavešten da je Mihailović u celini prihvatio postignuti sporazum.<ref name="vojnoistorijski1941">Žarko Jovanović, "Kolaboracija Draže Mihailovića sa kvislinzima u Srbiji 1941.", Vojnoistorijski glasnik, 1-2/1998, Beograd, 1998, str. 83.</ref> O sastanku s četničkom delegacijom, i uopšte o pregovorima vođenim tokom 1941. sa Mihailovićem, general Nedić je 12. novembra 1941. godine, preko agencije »Rudnik«, obavijestio javnost u Srbiji: {{izdvojeni citat|Londonski radio dao je juče uveče vesti o prilikama u Srbiji, pa je izneo i potpuno netačno tvrđenje kako su tobož nemačke vlasti pregovarale sa pukovnikom Dražom Mihailovićem. Međutim, suprotno tome tvrđenju istina je da je Draža Mihailović slao svoje posrednike kako meni, tako i nemačkim vlastima radi pregovora... <br /> U vezi sa ovim izjavljujem da sam prilikom obrazovanja moje vlade pokušao da sve srpske nacionalne snage ujedinim radi spasa naroda i otadžbine, pa sam u tom cilju pregovarao sa Kostom Pećancem i Dražom Mihailovićem... Što se tiče Draže Mihailovića, i on je izjavio da želi da sarađuje na uništenju elemenata nereda, pa je u tu svrhu primio i novac od srpske vlade. Međutim, on je istovremeno pregovarao i sa komunistima.<ref>''Novo vreme'', 13. XI 1941.</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 165.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019154413/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-10-19 }}, str. II/212, fus. 7.</ref>|General [[Milan Nedić]]}} Novinar [[Stanislav Krakov]] piše u emigraciji da je 6. septembra 1941. došlo do formiranja prvih oružanih jedinica Vlade Milana Nedića. Krakov, inače sestrić generala Nedića, citira riječi „jednog elitnog žandarmerijskog oficira” (njegov je identitet zaštitio inicijalima ''I. R. R.'') koji je prisustvovao smotri: „Ovaj 6-ti septembar je u stvari prvi dan građanskog rata u Srbiji”. Pored toga, Krakov navodi i sljedeće: {{izdvojeni citat|Baš ovog 6-og septembra 1941, na [[Banjica|Banjici]], u prisustvu generala [[Pante Draškića]], ministra rada u Nedićevoj vladi i pomoćnika ministra unutrašnjih dela [[Ceke Đorđevića]], kao i većeg broja oficira izvršeno je svečano formiranje osam vojničkih jedinica, koje su dobile naziv «srpski oružani odredi». [...] Već od prvog dana osnivanja ovih odreda, koji su odmah sa Banjice upućeni na teren, ocrtao se kakav će biti njihov stav na terenu u pogledu komunističkih partizana, koje su imali da gone i razbijaju, i odreda Draže Mihailovića sa kojima im je naređeno da sarađuju.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 159—160.</ref>}} [[Artiljerija|Artiljerijski]] major [[Boško Todorović]] bio je prije okupacije na službi u obaveštajnom odeljenju Generalštaba [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]]. Nakon [[Aprilski rat|aprilskog rata]], radio je ljeta 1941. u organizaciji DM u Beogradu, da bi krajem augusta 1941. prešao u [[Istočna Bosna|istočnu Bosnu]] kao opunomoćenik Draže Mihailovića,<ref>[https://znaci.org/00001/40_37.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SRPSKI NACIONALISTIČKI OTPOR IZVAN SRBIJE]</ref> s ciljem stvaranja četničke organizacije na tom području. Bio je i prvi četnički komandant koji će, novembra 1941, sa Italijanima sklopiti [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sporazum o zajedničkoj borbi]] protiv NOP-a.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 1, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1981, str. 18.</ref> Iz izvještaja koji je 2. septembra 1941. poslao Draži Mihailoviću iz istočne Bosne, gdje je smjestio štab, dâ se zaključiti i da je među četničkim oficirima bio jedan od prvih koji je pledirao za saradnju sa kvislinškom Vladom Milana Nedića: {{izdvojeni citat|Vrlo je važno za Srpstvo, da se Bosna oslobodi od ustaša vojno-četničkom akcijom pre nego što naša poluslobodna vlada u Beogradu diplomatskom operacijom (koja se verovatno već vodi, što potvrđuju i pojedini neprovereni glasovi) postigne pripojenje Bosne okupiranoj Srbiji. Mišljenja sam da preokret u držanju [[Pećančevi četnici|»crnih« četnika]] — njihovo stavljanje u službu Nedića i posredno Nemaca — treba iskoristiti za nas na sledeći način: 1. obavestiti narod: a) da četnički odredi redovne vojske ostaju i dalje potčinjeni isključivo našoj Vrhovnoj komandi — Kralju, ma kako se držali dobrovoljni četnički odredi, »crni«, »crveni« i ostali. b) za našu ofanzivnu akciju u Srbiji još nije vreme, ali da je vreme za borbu u Bosni — cilj: bar poluoslobođenje i prisajedinjenje poluslobodnoj Srbiji; [...] 3.  Stupiti na pogodan način u vezu sa Nedićem i ispitati da li ostaje veran kralju i dobar Srbin — u kom slučaju neće ometati, ako neće potpomagati naš rad — ili je izdajica, u kom slučaju se treba povući van njegovog domašaja — u Bosnu, u južnu Srbiju i u Sandžak, pa odande preduzeti borbu i protiv njega, uz pomoć sviju Srba koji su ostali verni kralju i položenoj zakletvi.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_3.htm Izveštaj komandanta četničkog odreda "Boško Jugović" od 2. septembra 1941. o vojnoj situaciji u istočnoj Bosni i stavu prema srpskoj kvislinškoj vladi]</ref>}} Naredbom br. 2 od 7. septembra 1941. general Milan Nedić imenuje majora [[Velimir Piletić|Velimira Piletića]] na službu u vojnom odeljenju pri Predsedništvu Ministarskog saveta. Major Piletić će kasnije postati jedan od Mihailovićevih komandanata u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]].<ref name="Jovan Marjanović 1941">Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 193.</ref><ref>AVII—Nda—19—5—4.</ref> Potporučnik [[Pavle Mešković]] je bio sa pukovnikom Mihailovićem još od kraja aprila 1941. godine u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Poslije toga, Mešković se nalazio u grupi od nekoliko desetina oficira i vojnika s kojima se Mihailović prebacio u Srbiju te stigao na [[Ravna gora|Ravnu goru]] 12/13. maja 1941. Kada je general Mihailović krenuo iz [[Srbija|Srbije]] za [[Crna Gora|Crnu Goru]] u proljeće 1942, odredio je Pavla Meškovića da bude njegov čovjek za vezu sa potpukovnikom [[Milanom Kalabićem]]. Nakon rata, Mešković je posvjedočio da je do povezivanja između Mihailovića i Nedića došlo već tokom embrionalne faze izgradnje kvislinškog aparata u okupiranoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Po ulasku Nemaca u Beograd, obrazovani su tamo Komesarijati za razne poslove. Njih je ubrzo potom, krajem avgusta, zamenila Srpska Vlada na čelu sa đeneralom Milanom Nedićem. Nedić saziva zbor oficira i podoficira koji nisu otišli u ropstvo. Mihailović odobrava odlazak onih koji su tražili savet, jer je većina bila sa porodicama, a on nije mogao preuzeti odgovornost za toliki broj porodica, kad bi sve te ljude povukao u šumu. Najveći deo oficira i podoficira u Nedićevim formacijama (Poljska, Granična i Državna straža) ušao je u te odrede sa znanjem i odobrenjem D. Mihailovića i drugih komandanata pokreta. Poljska straža bila nam je odana od prvog dana skoro stoprocentno.<ref>Павле Мешковић, »На Равној гори«, »Књига о Дражи«, Виндзор, Канада, 1956, стр. 57. и 173.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_5.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PRVI KONTAKTI SA NOP I POKUŠAJI DA SE OBUSTAVI USTANAK]</ref>}} U »Političkom mjesečnom izvještaju« od 3. XII 1941, general Harald Turner iznosi detalje o pokušaju sklapanja sporazuma između Mihailovićevog pokreta i kvislinških strukturâ, uz blagoslov njemačkih vlasti: {{izdvojeni citat|U toku meseca jula, na osnovu prethodnog odobrenja, komesar-ministar [[Milan Aćimović|Aćimović]] pokušao je da sa Mihailovićem sklopi sličan sporazum kao što je to učinjeno između [[Gestapo|policije državne bezbednosti Nemačke]] i [[Kosta Pećanac|Koste Pećanca]]. Međutim, Mihailović je to izbegao. Prvih dana po stupanju na čelo vlade, to isto, takođe sa nemačkim odobrenjem, pokušao je i predsednik Nedić, koji je verovao da će mu kao armijskom generalu poći za rukom da na svoju stranu privuče bar deo oficira koji su se nalazili kod Mihailovića.<ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 124.</ref>|General [[Harald Turner]]}} === Partizani razotkrivaju Mihailovića === Posle završetka razgovora i postizanja sporazuma sa generalom Nedićem, Mihailovićeva delegacija se iz Beograda vratila na Ravnu goru 6. septembra 1941. U međuvremenu na Ravnu goru je pošao i major Marko Olujević s poručnikom Slavkom Pipanom, obaveštajnim oficirom Draže Mihailovića. Njih dvojicu su, na putu za Ravnu goru, uhvatili partizani u Belanovici, 8. septembra 1941. Kod majora Olujevića, koji je ujedno bio i pomoćnik komandanta kvislinške žandarmerije, nađen je plan komande žandarmerije od 7. septembra 1941. za napad žandarma sa četnicima Draže Mihailovića sa linije Zvornik-Krupanj-Valjevo-Mionica. Posle saslušanja major Olujević je streljan 10. septembra, dok je poručnik Pipan uspeo da pobegne.<ref>Јован Марјановић, Устанак и НОП у Србији 1941, Београд, 1983, стр. 317.</ref> Mihailović o svojoj saradnji sa Nedićem nije obavestio partizane. Kolubarska četa [[Valjevski partizanski odred|Valjevskog partizanskog odreda]] je prilikom zarobljavanja poručnika Ernesta Pipana zaplenila i jedan dokument Ministarstva unutrašnjih dela, u kome komanda kvislinške žandarmerije 7. septembra 1941. naređuje komandantu 5. žandarmerijskog odreda: {{izdvojeni citat|Kad sva tri odreda budu stigla na liniju Zvornik — Krupanj — Valjevo — Mionica uhvatiće vezu sa četničkim odredima koji pod komandom generalštabnog pukovnika g. Draže Mihailovića na toj liniji i sačekaće dalje naređenje za produženje dejstva.<ref>Zbornik NOR-a, I/1, Beograd, 1949, str. 405-406.</ref>}} U knjizi „General Milan Nedić”, Stanislav Krakov navodi da je ovaj dokument potpisao novopostavljeni šef žandarmerije general [[Stevan Radovanović]]. Krakov donosi još izvoda iz ovog „vrlo opširnog naređenja”, za koje tvrdi da je „bilo izdato onda kada je Nedić posle odlaska Dražinih delegata čvrsto verovao u sprovođenje zajedničke akcije protiv komunista”: {{izdvojeni citat|«(13) Saradnja sa četnicima i omladinom pokreta „Zbor” treba da bude najtešnja. Saradnja sa njima sastoji se u sledećem: Svi četnici i omladinci koji dejstvuju na teritoriji odreda potčinjeni su komandantu odreda. Komandant odreda je taj koji će naređivati sve što treba da se radi na terenu, a njegova naređenja ima da izvršuju svi četnici i omladinci. Ishrana četnika i omladinskih odelenja biće zajedno sa odredom...»<ref>Станислав Краков, н. д., стр. 160—161.</ref>|General [[Stevan Radovanović]], komandant [[Srpske žandarmerije]]}} Partizani su na osnovu zaplenjenih dokumenata uvideli da Mihailović igra dvostruku igru, učestvujući u partizanskom ustanku i istovremeno radeći na njegovom gušenju. Oni su uskoro otkrili i druge dokaze o Dražinoj kolaboraciji. Komandant [[Valjevski partizanski odred|Valjevskog partizanskog odreda]] [[Dragojlo Dudić]] u svoj dnevnik septembra 1941. godine zapisuje: {{izdvojeni citat| "12. septembar: U toku dana došao je kurir Kolubarske čete. U izvestaju stajalo je da su zarobili jedan auto Ministarstva unutrašnjih dela sa pomoćnikom komandanta žandarmerije, još jednim čovekom i šoferom žandarmom. Od materijala nađeno je nekoliko lažnih legitimacija i naredba Ministarstva unutrašnjih dela o organizaciji poternih odreda za komunistima. Iz ove naredbe jasno se vidi da je i Draža Mihailović, komandant četnika sa Ravne gore, u vezi sa ovom akcijom na strani vlade. Sad je svakome bila jasna uloga ovog žonglera koji se pravio prijateljem narodne borbe".<ref>Драгојло Дудић, Дневник 1941, Београд, 1981, стр. 187-189.</ref>}} O vezama štaba pukovnika Mihailovića sa kvislinškim formacijama govori i naredba generala [[Ljubo Novaković|Ljube Novakovića]] njegovim odredima, od 12. septembra 1941: {{izdvojeni citat|Prema sigurnim podacima koje sam ovoga momenta dobio, odredi srpske oružane sile u sporazumu sa odredima pukovnika Draže Mihailovića stupili su javno i otvoreno u akciju i dok jedni odredi imaju podrške i naslona okupatorske vlasti, drugi dotle, da bi maskirali svoj pravi cilj, bore se protiv okupatorskih vlasti i formiraju neku regularnu vojsku, pod pretnjom smrtne kazne ko ne bude prišao njihovim redovima. Jedni i drugi rade sporazumno i sa veštom i prikrivenom namerom protivu četnika (Ljube Novakovića), a preko ovih i protivu celokupnog srpskog naroda.<ref name="vojnoistorijski1941"/>}} === Nemci razotkrivaju Mihailovića === {{izdvojeni citat|Podstaknuti delimičnim uspešno vođenim borbama od strane komunista, nacionalni Srbi organizovali su takođe borbene formacije protiv Nemaca.<ref>OBAVEŠTENJE KOMANDNOG ŠTABA KOMANDANTA SRBIJE OD 16. SEPTEMBRA 1941. KOMANDAMA I USTANOVAMA VERMAHTA O RAZVOJU ORUŽANOG USTANKA - T501 roll 244, frames 334-337.</ref>|Obaveštenje Komandnog štaba Komandanta Srbije od 16. septembra 1941. o razvoju oružanog ustanka}} Prema svjedočanstvu [[Stanislava Krakova]], njemački okupacioni dužnosnici su od početka gledali s velikim podozrenjem na mogućnost zbližavanja između generalâ Mihailovića i Nedića, vidjevši u ovome prevashodno opasnost po interese [[Treći Reich|Trećeg Reicha]]: {{izdvojeni citat|Ali Nedićevi prvi kontakti sa Dražom Mihailovićem — o čemu su Nemci bili brzo obavešteni — kao i držanje Nedićevih oružanih odreda na terenu gde su oni vodili isključivo borbu protiv komunista, dok je sa Mihailovićevim četnicima vladalo pravo bratstvo po oružju, povećavali su to urođeno nemačko nepoverenje prema ljudima sa Balkana.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 176.</ref>}} Ubrzo, koncem septembra ili početkom oktobra, Nedića je pozvao Dankelman veoma ljut i pokazao mu [[sastanak u Brajićima|sporazum]] sklopljen između Draže i [[Josip Broz Tito|Tita]]. Dankelman je govorio kako ih je pukovnik Mihailović obmanuo da mu daju slobodu kretanja. Uskoro su podaci o učešću četničkih odreda u borbama protiv Nemaca postali očigledni, što je demotivisalo predstavnike nemačkog okupatora i kvislinške uprave da idu u pravcu saradnje sa Mihailovićem. Nemački okupator više nije imao poverenja u Mihailovića, naročito nakon što je saveznička propaganda počela da predstavlja Mihailovića kao navodnog vođu otpora u Jugoslaviji. O daljem nepoverenju okupatora i rezervisanosti Nedića prema Mihailovićevom pokretu, Harold Turner je rekapitulirao 3. novembra 1941: {{izdvojeni citat| U međuvremenu je ustanovljeno da se Mihailovićevi odredi pod komandom pukovnika Misite kod Loznice i kapetana Račića kod Bogatića bore zajedno sa partizanima. Zatim da je 28. septembra zaključio sa komunistima pismeni sporazum o zajedničkom isterivanju nemačkih oružanih snaga iz Srbije, odnosno sa Balkana. Pismeni dokazi o saradnji pronađeni su u Kraljevu, Rudniku i Gornjem Milanovcu. (...) General-pukovnik Nedić je zvanično izjavio da izuzev slučaja Mišić više nikada nije posredno ili neposredno pregovarao sa Mihailovićem niti mu slao novac. U sredu, 29.10.41. pojavio se kod Nedića pukovnik (Branislav) Pantić koji je boravio u Beogradu i po nalogu Mihailovića ponovio predlog o zajedničkoj borbi protiv komunista. Rekao mu je da Mihailović zahteva od Nedića 5.000 pušaka, 500 puškomitraljeza i 100 mitraljeza. Kada je Nedić bez okolišanja odbio taj zahtev kao glup i preteran, Pantić je upozorio Nedića da će se istog dana voditi pregovori preko opunomoćenog komandanta korpusa i da je Mihailoviću za pregovore obećana pratnja do Beograda.<ref name="znaci1981"/>}} Naime, deo nemačkih obaveštajnih struktura je smatrao da treba prihvatiti Mihailovićevu ponudu za saradnju sa Nemcima. Tehnički poslovi oko pregovora Draže Mihailovića sa Nemcima povereni su pukovniku Branislavu Pantiću i kapetanu Nenadu Mitroviću. Oni su 28. oktobra 1941. krenuli za Beograd, gde su se susreli sa nemačkim kapetanom [[Josef Matl|Jozefom Matlom]], oficirom vojno-obaveštajne službe Abver ([[Abwehr]]). O Mihailovićevoj ponudi kapetan Matl je sačinio izvještaj (“''Predmet'': Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom”), koji će nadređenima poslati 30. oktobra 1941. godine: {{izdvojeni citat|Pukovnik Pantić je izjavio da je od strane pukovnika Draže Mihailovića ovlašćen da stupi u vezu sa predsednikom vlade generalom Nedićem, kao i sa nadležnim instancama u nemačkom Vermahtu, kako bi se četnički odredi jugoslovenske vojske, koji se nalaze pod komandom Draže Mihailovića stavili na raspolaganje u cilju suzbijanja komunizma u Srbiji. Izjava je punovažna. Pukovnik Pantić daje kao garanciju svoju oficirsku čast. General Nedić je u to upućen na osnovu ličnih razgovora koje je s njim vodio pukovnik Pantić ujutro 28. 10; on odobrava taj korak i želi da se što pre pristupi njegovom sprovođenju i aktiviranju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_238.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 857.</ref>|Kapetan [[Josef Matl]]}} Milan Nedić je smatrao da mu je pregovorima između Mihailovićevih predstavnika i predstavnika nemačkog okupatora ugrožen politički kredibilitet. Prethodno je Nedić odbio nastavak pregovora i materijalnu i vojnu pomoć Mihailovićevom pokretu, što zbog opreza prema Nemcima, osluškujući kakav je njihov stav o saradnji sa četnicima, što zbog bojazni da Mihailovićeva legalizacija kod okupatora može ugroziti njegovu političku poziciju. O ovome je takođe rekapitulirao Harold Turner, 6. novembra 1941: {{izdvojeni citat|Nedić je ponovo odbio pregovore sa Mihailovićem, ali me je zamolio da mu objasnim kakvu igru Nemci igraju sa Mihailovićem. Uveravao sam general-pukovnika Nedića da može biti siguran da opunomoćeni komandant korpusa neće preduzimati nikakve akcije koje bi povredile ličnost ili politiku predsednika vlade Nedića. Njegovo mišljenje o Mihailovićevoj situaciji je sledeće: Mihailović se nalazi neposredno pred uništenjem, pitanje je samo vremena. Sam Mihailović oseća da sve više slabi i želi da dobije u vremenu da bi se spasao, naročito preko zime. On je potpuno nepouzdana ličnost i zato Nedić smatra da nema svrhe pregovarati.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_243.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 869-870.</ref>}} 11. novembra Mihailović se [[sastanak u Divcima|sastao sa Nemcima u selu Divci]], ali su oni odbili njegove usluge i zatražili razoružanje četnika. Mihailović je odbio da položi oružje, ali je nastavio borbu protiv partizanskog pokreta, što je bilo od nesumnjive koristi nemačkom okupatoru. Našavši se u još težoj situaciji nakon prelaska Glavnog štaba NOV i POJ i glavnine partizanskih snaga u Bosnu i Sandžak, čemu je znatno doprinela Mihailovićeva spremnost da napada partizane u momentu kad oni pokušavaju da suzbiju nemačku ofanzivu, Mihailoviću se ponovo nametnula nužnost saradnje sa kvislinškim strukturama, naročito u kontekstu nemačke spremnosti da ga gone kao odmetnika. U dnevnim izvještajima iz sredine novembra 1941, poslatih iz komande Jugoistoka, može se zaključiti da u glavnom štabu Vrhovne komande Wehrmachta nijesu znali ko je pukovnik Mihailović. Nezavisno od ovoga, njegova ponuda o zajedničkoj borbi protiv partizana je odbijena i zatraženo je polaganje oružja: {{izdvojeni citat|13.11.41: Vrhovna komanda oružanih snaga traži provjeru vijesti da je /izvjesni/ Mihailović poslao delegate Nediću, i preko njih ponudio Nijemcima pregovore. Navodno je prijedlog odbijen, jer Nijemci žele da pregovaraju s njim direktno, a ne preko posrednika. Nakon savjetovanja komande Jugoistoka i njemačkog generala u Srbiji, Vrhovna komanda je telefonski obavještena o sljedećem: Vođa bandi Mihailović je njemačkom generalu u Srbiji ponudio zajedničku borbu protiv komunista. Ponuda je odbijena sa zahtjevom za bezuslovnu kapitulaciju. Odgovor je izostao. Jučer prvi put zabilježene borbe između Mihailovićevih bandi i komunista. Ovo ne mjenja stav da se traži bezuslovna kapitulacija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=124&rec=311&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000119.]</ref>}} {{izdvojeni citat|17.11.41: Savjetovanje kod načelnika štaba komande Jugoistoka: Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista! Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja! Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=127&rec=311&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frames no. 000121—000122.]</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za septembar 1941 (30. septembar 1941.).}} === Početak otvorenog sukoba sa partizanima, novembar 1941. === {{main|Napad četnika na Užičku Republiku}} Sukob u ustaničkim redovima bio je katalizator saradnje ravnogorskih odreda sa formacijama srpske kvislinške vlade. „Čete pukovnika Draže Mihailovića“ sarađuju sa Nedićevim odredima u zauzimanju [[Ljig]]a 7. novembra i na prostoru [[Lazarevac]]-[[Belanovica]] 13. novembra. Takođe, pod komandom majora [[Milana Kalabića]] (otac [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]), Požeški i Gornjomilanovački ravnogorski odred vode intenzivne borbe protiv partizana kod [[Rudnik (planina)|Rudnik]]a 19. i 20. novembra, a zabilježena je saradnja i majora [[Velimir Piletić|Velimira Piletića]] sa žandarmerijskim odredima u borbama sa partizana kod [[Kučevo|Kučeva]] 18. novembra 1941.<ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu]], 2019, str. 46-47.</ref> O žestini borbi koje su četnici Draže Mihailovića vodili skupa sa nedićevskim odredima napadajući na [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|partizansku slobodnu teritoriju]], naročito svjedoči izvještaj komande Žandarmerije od 18. novembra 1941, u kome se, između ostalog, kaže: {{izdvojeni citat|Komandant Kolubarske grupe major g. Kalabić depešom, poslatom 17 novembra o. g. iz Aranđelovca, javlja: „Danas mi je javljeno da se koncentrisalo do 480 komunista na prostoru od sela Garaša, Bosuta i Dragolja... Odmah sam uputio tri stotine četnika Ravnogoraca i sto mojih vojnika da ih napadnu. Borba je otpočela u 15 č. i završena око 18 č. u reonu sela Dragolja i Bosuta. Ubijeno je 64 komunista i 1 uhvaćen...“<ref>AVII—Nda—53—3—48.</ref><ref>Jovan Marjanović, Ustanak i narodno-oslobodilački pokret u Srbiji 1941, Institut društvenih nauka, Beograd, 1963, str. 351.</ref>}} Kako ni tražena efikasnija [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|saveznička]] pomoć, kao ni ona od majora [[Jezdimir Dangić|Jezdimira Dangića]],<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_1_27.htm Naređenje Draže Mihailovića od 9. novembra 1941. komandantu bosanskih četničkih odreda za prebacivanje četničkih jedinica iz istočne Bosne u rejon Užica i Kosjerića radi napada na partizane</ref> nijesu mogle uslijediti brzinom koju je Mihailović želio, on i njegovi komandanti se odlučuju da zatraže pomoć direktno od komandanata Nedićevih i Pećančevih odreda koji su otvoreno služili okupatoru. O ovoj pomoći kapetan [[Ćirilo Dimitrijević]] (oficir [[Legalizovani četnici|legalizovanog]] ''Sandžačkog vojno-četničkog odreda'' (SČO) pod komandom majora [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]]; početkom jula 1942. u svojstvu deputata SČO učestvovao je u pregovorima sa pukovnikom [[Milošem Masalovićem]], [[Cvetanom Đorđevićem]] i generalom Milanom Nedićem, koji mu je savjetovao „apsolutnu saradnju sa Italijanima“;<ref>ASŽ, Ž-28, NOR, kut. 13, f. Sandžački četnici, dok. 5а, str. 2–3.</ref> potonji komandant Pribojske brigade JVuO<ref>{{harv|Живковић|2017|p=741, 778}}</ref>), piše Mihailoviću 1943. godine, pored ostalog i sljedeće: {{izdvojeni citat|Potom sam u svojstvu načelnika štaba Rudničke grupe odreda u najkritičinjim danima Ravne gore, bez odobrenja svoga komandanta slao municiju, opremu i puškomitraljeze na Ravnu goru, gde su trupe đenerala g. Mihailovića bile blokirane od komunista radi uništenja. Iz ovih dana imam telefonsko priznanje đenerala g. Mihailovića Draže, koji mi je tom prilikom zahvalio i naredio da mu se imam javiti kada dođe do izražaja.<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, VK—X 13.</ref>}} Sukob partizanskih i vojnočetničkih snaga od prvih dana novembra 1941, uticao je i na poručnika Nikolu Kalabića i njegovu buduću visoku poziciju u hijerarhiji ravnogorskog pokreta. Naime, Mihailovićevo ustaničko sjedište, Ravna Gora je 10. novembra [[Napad četnika na Užičku Republiku|direktno ugrožena od partizanskih snaga]]. Gotovo svi odredi ostaju bez municije. Pred partizanskim naletom, odredi se povlače. Stanje je dramatično i vode se ogorčene borbe. Mihailović iz [[Brajići (Gornji Milanovac)|Brajića]] rukovodi operacijama, dijelom zakopavajući, dijelom uništavajući najpovjerljiviju arhivu. U takvoj situaciji, poručnik Nikola Kalabić predlaže da se od njegovog oca Milana, penzionisanog žandarmerijskog majora, u tom trenutku komandanta jednog vladinog odreda u Ljigu, zatraži pomoć.<ref>{{Cite web |title=Bojan Dimitrijević: Nikola Kalabić između Čiče i Krcuna?! |url=https://savremenaistorija.com/2017/06/28/nikola-kalabic-izmedu-cice-i-krcuna/ |access-date=2023-12-28 |archive-date=2023-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228100857/https://savremenaistorija.com/2017/06/28/nikola-kalabic-izmedu-cice-i-krcuna/ }}</ref> Major Milan Kalabić (Kalabić je od kraja 1941. okružni načelnik u [[Kragujevac|Kragujevcu]]; 28. januara 1942. srpska vlada ga unaprjeđuje u čin potpukovnika<ref>Nebojša Stambolija, n.d., str. 34. i 60.</ref>), na zahtjev Draže Mihailovića, stavio je četnicima na raspolaganje osam kamiona municije za borbu protiv partizanskih odreda. Municija je odmah prebačena u [[Ba (Ljig)|selo Ba]] i podijeljena Mihailovićevim odredima. Kako bi Mihailoviću dodatno olakšao situaciju, stariji Kalabić je istovremeno angažovao i sve svoje snage u borbi protiv partizana u oblasti planine Rudnik. Od tada Nikola Kalabić postaje jedan od najvažnijih četničkih komandanta, a Milan Kalabić jedan od najodanijih saradnika Draže Mihailovića u srpskim kvislinškim redovima.<ref>[https://znaci.org/00001/11_9.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje NAPAD NA UŽICE I BORBE OKO ČAČKA]</ref> Potpukovnik [[Manojlo Korać]], komandant Požeškog četničkog odreda (sredinom novembra 1941. legalizovanog pri Nedićevom upravnom aparatu, gdje će Korać postati načelnikom okruga Užičkog), u knjizi ratnih memoara “Između Draže i Nedića“, objavljenoj [[2015]]. u izdanju [[Kragujevac|kragujevačkih]] ''Pogleda'', prisjeća se da je prisustvovao susretu između Milana Kalabića i Draže Mihailovića, do kojeg je došlo u Belanovici krajem novembra 1941. godine. Tom prilikom je i Kalabić mlađi odsjeo kod svog oca nekoliko dana. Prema Koraćevom svjedočenju, na ovom je sastanku dotadašnja saradnja između kvislinških oružanih snaga i ravnogorskog pokreta konačno formalizirana: {{izdvojeni citat|Posle kraćeg informativnog razgovora, pređosmo na stvar. Kalabić poče izlagati način vođenja dosadašnje borbe protiv komunista, kao i plan daljeg čišćenja Srbije od komunističkih delova i grupa. Posle toga izloži i način snabdevanja oružanih odreda hranom, novcem, municijom, oružjem, odećom, obućom i ostalom vojnom opremom. I najzad upozna ga sa svima naređenjima i instrukcijama đenerala Nedića u pogledu rada na terenu, kao i u svemu ostalom što je smatrao za potrebno da iznese. Đeneral Mihailović sasluša ovo izlaganje, a zatim zapita Kalabića, da li je u mogućnosti da nešto oružja, municije i obuće, koje dobija od srpske vlade, odvoji i pošalje na Ravnu Goru. Zatim se đeneral Mihailović zainteresova za dalji pokret i dislokaciju srpskih oružanih snaga đenerala Nedića, zahtevajući od Kalabića da na svaki način Požeški četnički odred uputi u Požegu, radi dalje borbe u tim krajevima. I najzad, zamoli majora Kalabića da po mogućstvu svoje objave za slobodno kretanje i legitimacije za nošenje oružja, izdaje i ljudstvu Ravne Gore koje mu se za to obrati, pošto su u to vreme, u očima Nemaca, naročito u okrugu Užičkom i Kragujevačkom, objave, putne isprave i oružne legitimacije sa potpisom majora Kalabića, imale puno poverenje, tako da je jedino sa njegovim ispravama kretanje bilo neometano od organa vlasti. Major Kalabić dade potrebna objašnjenja i obeća da za račun Ravne Gore učini sve što može, naročito u pogledu izdavanja objava i oružnih listova.<ref>Манојло Кораћ, Између Драже и Недића, Погледи, Крагујевац, 2015, стр. 222.</ref>}} Srpski istoričari Bojan Dimitrijević i Nemanja Dević ocjenjuju da je riječ o veoma važnoj epizodi u istoriji okupirane Srbije u Drugom svjetskom ratu: „U ovim događajima, koji su se pokazali ključnim u odbrani i održanju Ravnogorskog pokreta, pukovnik Mihailović definitivno stiče naklonost prema Kalabićima. U njemu je bila i tajna kasnijeg Nikolinog uspeha i napredovanja u pokretu, koje je proizilazilo iz velike pomoći koju je ravnogorcima pružao njegov otac“.<ref name="leskovackizbornik.rs">{{Cite web |url=https://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/159 |title=Немања Девић, Бојан Димитријевић — МИЛАН КАЛАБИЋ: ОД РАТНИКА ЗА СТАРУ СРБИЈУ ДО РАВНОГОРЦА |access-date=2024-10-27 |archive-date=2024-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720221112/http://leskovackizbornik.rs/index.php/zbornik/article/view/159 |url-status=dead }}</ref> Četnici Draže Mihailovića su, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovana Škavovića Škave]], 13. novembra 1941. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|predali Njemcima oko 365 zarobljenih partizana]]. Predaja zarobljenih partizana dogodila se u selu [[Slovac]], smještenom između [[Valjevo|Valjeva]] i [[Lajkovac|Lajkovca]]. Vojvoda [[Kolubara|kolubarski]] Škavović je priznavao komandu Koste Pećanca, ali je aktivno sarađivao i sa četnicima Draže Mihailovića u borbi protiv partizana. U predaji zarobljenika učestvovao je i potporučnik Pavle Mešković, ravnogorski oficir. Ovim je činom Mihailović htio ukazati okupatoru da su četnici i dalje voljni da sarađuju, iako je njegova inicijativa za saradnju bila odbijena 11. novembra 1941. na [[Sastanak u Divcima|pregovorima u Divcima]]. [[Wehrmacht]] je 27. novembra 1941. strijeljao najmanje 261 partizana zarobljenog i ustupljenog od strane četnika.<ref>Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 58.</ref> Presudom Vrhovnog vojnog suda [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] od [[15. juli|15. jula]] [[1946]]. godine u [[Beograd]]u, general Mihailović je bio proglašen odgovornim za izvršenje i ovog zločina: {{izdvojeni citat|Optuženi Mihailović je u noći između 13. i 14. novembra 1941. godine, tj. iste noći kada se sastao sa gestapovcem, kapetanom Matlom, naredio svom komandantu Daki Tešmanoviću da oko 365 zarobljenih partizana preda Srpskoj državnoj straži u selu Slovac, iako je znao da će ih Srpska državna straža postreljati ili predati Nemcima. To je učinjeno tako da ih je Tešmanović predao Jovanu Škavi a ovaj Nemcima. Nemci su od ovih predatih partizana streljali oko 270, a ostale oterali u logore.<ref name="Presuda">[https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima]</ref>|Presuda Dragoljubu Mihailoviću}} Partizansko-četnički sukobi i slabljenje snaga otpora pogodovali su njemačkom okupatoru da neometano pripremi [[Operacija Užice|završnu ofanzivu]] na slobodnu teritoriju [[Užička Republika|Užičke republike]]. U napadu na partizansku slobodnu teritoriju učestvovale su [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]eve, [[Kosta Pećanac|Pećančeve]] i Nedićeve jedinice pod komandom pukovnika [[Koste Mušickog]], kao i neke bivše jedinice Draže Mihailovića koje su ušle u sastav kvislinških snaga. Time su se ove jedinice i formalno legalizovale kod Nijemaca, ali su i dalje bile pod Mihailovićevom komandom.<ref>Радивоје Папић, ''Ужичка република 1941. Водич кроз изложбу'', Народни музеј Ужице, 2017, стр. 136.</ref> [[Boško Kostić]], sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], svjedoči u svojim memoarima da je slom partizanske Užičke republike nastupio kao posljedica vojne kooperacije „udruženih nacionalnih snaga“ u okupiranoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Pošto su se sada nacionalisti ujedinili, to svi kreću na takozvanu Titovu „Sovjetsku Užičku republiku“. U ovim borbama učestvuju četnici pukovnika Mihajlovića pod komandom ppukovnika Manojla Koraća, majora Glišića, kapetana Vučka Ignjatovića, poručnika Predraga Rakovića, itd. Srpskim dobrovoljcima komanduje njihov komandant pukovnik Kosta Mušicki. U tim borbama učestvuju i podoficiri i žandarmi pod komandom ppukovnika Milana Kalabića i majora Savovića, i četnici Koste Pećanca. Samo blagodareći ovoj akciji udruženih nacionalnih snaga, razbijena je „Sovjetska Užička republika“, a partizani, na čelu sa Titom, oterani iz Srbije.<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana - Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 66–67.</ref>}} Pukovnik [[Jovan Trišić]], pomoćnik komandanta [[Srpske žandarmerije]], uhapšen je 9. novembra od strane [[Specijalne policije Uprave grada Beograda]]. Saslušavao ga je lično [[Ilija Paranos]], šef Specijalne policije. U Trišićevoj kancelariji, kao i u stanu, pronađeno je mnogo materijala koji je poslužio za optužbe, te je istog dana odveden u [[Logor Banjica|Banjički logor]]. Naime, pukovnik Jovan Trišić je brojnim ravnogorcima izdavao legitimacije o pripadnosti žandarmeriji kako bi se ovi nesmetano mogli kretati kroz okupirana područja. [[Gestapo]] je zaplijenio jednu takvu objavu i dobio priznanje od čovjeka kod koga je nađena da mu je izdata lično od strane Trišića. O hapšenju pukovnika Trišića, kao i o reakciji generala Nedića, piše u emigraciji Nedićev bliski rođak [[Stanislav Krakov]], predratni direktor [[Radio Beograd]]a i urednik više kvislinških glasila tokom okupacije: {{izdvojeni citat|Šef Opšte policije Paranos, na naređenje Dragog Jovanovića, uputio je odmah dva svoja inspektora — napominjem da su obojica živi i danas — u Glavni generalštab gde se nalazila komanda žandarmerije. Oni su se javili kod komandanta generala Stevana Radovanovića — koji je takođe živ u emigraciji — pokazali mu akt Gestapoa i naređenje upravnika grada da izvrše pretres kancelarije Trišićeve i da ga uhapse. U prisustvu generala Radovanovića inspektori su ušli kod Trišića, saopštili mu odluku koju su dobili i izvršili pretres. U fijokama pisaćeg stola Trišićevog našli su više praznih žandarmerijskih legitimacija, istih kakva je nađena kod zarobljenog četnika, razna druga dokumenta i najzad mobilizacione spiskove aktivnih i rezervnih oficira pripadnika pokreta Draže Mihailovića sa njihovim adresama i svim podacima. Koliko se sećam mislim da je bilo 1200 imena, jer se o tome više puta u Nedićevom kabinetu govorilo. Sa Trišićem i sa nađenim kompromitujućim materijalom dva inspektora su se vratili u Upravu grada i referisali svome šefu Paranosu. Kada je ovaj video šta su njegovi činovnici našli kod Trišića, ne obaveštavajući Dragog Jovanovića, telefonirao je Masaloviću i molio da ga general Nedić odmah primi. Sa svim dokumentima je došao u kancelariju Nedićevu da referiše i da pita šta da radi. Nedić mu je naredio: — ''Uništite odmah sav materijal koji ste našli i obavestite Gestapo da sem službenih hartija niste ništa drugo pronašli. Ne radi se samo o životu Trišića, već se radi o životima 1200 srpskih oficira''.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 265—266.</ref>}} Sumirajući rezultate [[Gušenje ustanka u Srbiji|operacije Užice]], Krakov piše i da je krupni operacijski zahvat masivnih okupatorsko-kolaboracionističkih formacija brzo slomio otpor partizanskih snagâ i [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOPOJ]]: {{izdvojeni citat|Dve nemačke pešadijske divizije 342-ga i 313-ta, oko i ispred kojih su se nalazili kao odbojnik — da spreče stradanje stanovništva — Nedićevi oružani odredi potpukovnika Velje Jovanovića, majora Milana Kalabića i Savovića, srpski dobrovoljci pod komandom pukovnika Koste Mušickog, Pećančevi četnici i svi «legalizovani» četnički odredi Mihailovićevi, koji su se sada vodili kao trupe srpske vlade, preplavili su tu teritoriju dotle držanu nesmetano od komunista i već istog dana su ušli u Čačak, Požegu, Kosjerić, te je Vrhovni štab Titov u najvećoj žurbi i neredu napustio Užice i sklonio se na Zlatibor. Sledeći dan, 29. novembra, nemački tenkovi su prodrli u Užice i odmah nastavili dalje za Zlatibor sa koga je celo komunističko vođstvo otstupalo ka Sandžaku u panici, dok su partizanski odredi bili desetkovani i razbijeni. Sa Titom je tada bio i engleski kapetan Hadson, koji je napustivši Mihailovića pridružio se partizanima. U ponedeljak, 1. decembra 1941. ostatci partizanskih snaga sa Titom na čelu napustili su konačno Srbiju da se u nju ne vrate skoro pune tri godine. Prešli su u Sandžak, koji se smatrao kao teritorija pod italijanskom upravom, te su Nemci tu na samoj granici između Srbije i Sandžaka prestali da gone već skoro smrvljenog protivnika.<ref>Станислав Краков, н. д., стр. 285—286.</ref>}} === Nastavak saradnje sa kvislinškim strukturama, decembar 1941. === [[Datoteka:Četnici, SDS i SDK.png|350px|mini|levo|Četnici, Srpska državna straža i Prvi puk Srpskog dobrovoljačkog korpusa.]] Uprkos odbacivanju od strane Nemaca, četnici su nastavili saradnju sa Nedićevom vladom. Vredi istaći da Nemci nisu uznemiravali Mihailovićeve četnike nakon njegovog odbijanja da prihvati kapitulaciju na sastanku u Divcima, 11. novembra 1941, dok su četnici izbegavali borbe sa nemačkim okupatorom još pre ovog datuma. Bilo je očigledno da je nemačka ofanziva na Užice zaobišla četničku Vrhovnu komandu i glavninu četničkih snaga na Ravnoj gori. Mihailović je imao informacije iz kvislinških izvora da će nemačke snage nakon okončanja borbi protiv partizana nastojati da eliminišu snage pod njegovom komandom. "Stoga je Draža Mihailović požurio da iskoristi vreme kada ga okupator ne dira i da spasava što se spasti može. Mihailović je napravio plan da veći deo svojih četnika uključi u Nedićeve oružane odrede, da ih legalizuje kod Nemaca, da na taj način očuva svoje ljudstvo i da ga i dalje koristi u borbi protiv partizanskih odreda Srbije. U vezi s tim, Mihailović je na Ravnoj gori, 30. novembra 1941, održao sastanak četničkih komandanata sa teritorije obližnjih okruga (Nemci su već tada bili zauzeli Čačak i Užice, a glavnina partizanskih snaga povukla se u Sandžak).<ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/265-267.</ref> Zapisnik sa ovog sastanka nije sačuvan, ali o njemu svedoči izveštaj koji je Draži Mihailoviću decembra 1942. poslao poručnik [[Predrag Raković]], komandanta legalizovanog Ljubićkog četničkog odreda, kao i zapisnik sa sudskog saslušanja četničkog majora [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]], načelnik štaba Požeškog četničkog odreda. On je na suđenju 1946. izjavio: {{izdvojeni citat|Na Ravnoj gori sa Dražom je održano savetovanje komandanata odreda. Na ovom savetovanju Draža je naredio da se stupa u vezu sa Nedićevim odredima, radi popravljanja situacije. Rekao je da odredi i dalje ostaju pod njegovom komandom i da je ovo samo privremeno rešenje.<ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/267.</ref>}} Britanski oficir za vezu [[Duane Hudson|Bil Hadson]] je stigao je na Ravnu goru noću između 7. i 8. decembra dok su Nemci vršili [[Operacija Mihailović|ofanzivu na Mihailovićevu komandu]]. On kaže da su se četnici izvukli prelaskom u Nedićeve odrede: {{izdvojeni citat|Dobio sam utisak da bi britansku pomoć najbolje bilo koncentrisati na Mihailovića ako on još postoji nezavisan od Nedića. Rekao sam to Titu i njegovima i uputio sam se natrag u poplavu Nemaca i kvislinga. [...] Nisam našao nikakve ostatke Mihailovićevih ljudi, izuzev njega lično i nekoliko oficira. Svi drugi su se pretvorili u Nedićeve ljude i otišli, na potpuno razočaranje Švaba.<ref name="Znaci.net">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|[[Duane Hudson|Bil Hadson]]}} Na osnovu odluke četničke Vrhovne komande na Ravnoj gori, četnički odredi pod komandom Draže Mihailovića u čačanskom kraju legalizovali su svoje delovanje u okviru kvislinških formacija početkom decembra 1941. i na taj način su se statusno izjednačili sa vladinim četnicima, odnosno četnicima vojvode Koste Pećanca. Samo dva dana po okončanju operacije Mihailović (10. decembra 1941) novopostavljeni vojnoupravni komandant Srbije general [[Paul Bader]] pisao je svojim pretpostavljenima: {{izdvojeni citat|Mihailovićeva grupa može sad da se smatra razbijenom... Mnoge Mihailovićeve pristalice, izgleda da su pobegle u šume i planine. Postoje izveštaji prema kojima sve obezglavljene bande pokušavaju da se prebace u četničke jedinice Koste Pećanca. Znaci ukazuju na to da su neki srpski vladini krugovi, sve do pred kraj, hteli doći u vezu sa Mihailovićem, kako bi se poštedela srpska krv. Na istoj su liniji i nastojanja srpskog ministra predsednika Nedića, a koja imaju za cilj da spreče oštar postupak protiv Mihailovićevih pristalica, koji su, navodno, na to bili samo prisiljeni.<ref>Zbornik NOR-a, tom I, knjiga 1, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1949, str. 636—637.</ref>}} Prethodno, tokom novembra 1941, legalizovan je Jelički četnički odred Miloja Mojsilovića, koji je prethodno priznavao komandu Draže Mihailovića. O legalizaciji Mihailovićevih četnika u čačanskom kraju nedvosmisleno svedoči izveštaj poručnika [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]], komandanta Ljubićkog četničkog odreda, Draži Mihailoviću iz decembra 1942. Raković navodi da je "posle održane sednice na Ravnoj gori 30. novembra 1941. i prema dobivenim instrukcijama" noću između 30-31. novembra krenuo ka Gornjoj Gorevnici gde se njegov odred od 200 boraca susreo sa 5. dobrovoljačkim odredom, formacijom Srpskog dobrovoljačkog korpusa, pod komandom potpukovnika [[Marisav Petrović|Marisava Petrovića]]. Istog dana je Raković zamoljen, kako se navodi, da sa Ljubićkim četničkim odredom "pođe u pretres terena G. Gorevnice i čišćenje od komunista", pri čemu su četnici snabdeveni municijom od SDK. Uveče je Raković sa Petrovićem otišao u Čačak gde se susreo sa komandantom SDK, pukovnikom [[Kosta Mušicki|Kostom Mušickim]], koji je bio zapovednik kvislinških snaga u čišćenju zapadne Srbije od preostalih partizanskih snaga. {{izdvojeni citat|Uglavnom to veče sam sa njima dogovorio da ostanem na terenu sa svojim odredom radi čišćenja terena od komunista, što mi je u stvari i bio zadatak kad sam pošao na svoj teren sa Ravne gore. (...) Uništenje komunista bilo je potrebno i meni i Nemcima i ljotićevcima, te smo se u ovom poslu složili i postali 'saveznici'.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_209.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 766-767.</ref>}} Sukladno dogovorima viših instanci, [[Prvi valjevski četnički odred]], čiji je komandant [[Neško Nedić]], izdao je 13. decembra 1941. naređenje za saradnju sa kvislinškim vlastima u borbi protiv partizana: {{izdvojeni citat| 2) Da komandir opštinskih četa stupa u dodir sa postavljenom opštinskom upravom i ne pokazujući ovaj akt saopšti joj da je određen da formira oružane snage na teritoriji opštine koje će služiti kao potpora vlasti radi održavanja mira i poretka a naročito kao oružana snaga za suzbijanje komunista ako se i kad pojave na teritoriji opštine. Ovaj štab će preduzeti sve potrebne mere da ovakav rad bude prećutno odobren i od strane Nedićevih odnosno nemačkih vlasti. <br /><br /> 6) Komandiri će narediti svojim seoskim komandirima da odmah otpočnu sa patroliranjem. Ova mera je neophodna jer se komunisti pošto su razbijeni vuku kroz sva sela u bednom stanju i malim grupama a u interesu je naše stvari da ih odmah razoružavamo. <br /><br /> 9) Početi odmah sa propagandom protiv komunista i svugde i na svakom mestu objasniti istinu da je do ovoga žalosnog stanja došlo zato što su oni u želji da preotmu vlast počeli borbu prerano. (...) Mi zato ne možemo i nećemo zajedno sa Nemcima, ali nećemo ni u otvorenu borbu, koju sada ne možemo izdržati. (...) Dotle dok ovaj momenat ne dođe mi moramo iskoristiti rasulo kod komunista da ih razoružamo te da nam na proleće ponovo ne ometu naš rad.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_33.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.], str. 90-91.</ref>}} Neposredno nakon odlaska glavnine četničkih snaga sa Ravne gore, pri čemu se većina četničkih odreda legalizovala kod Nemaca integrišući se u kvislinške snage, usledio je napad nemačkih snaga na četničku Vrhovnu komandu na Ravnoj gori. Kako je u svom izvještaju iz druge polovine 1942. godine naveo njemački kapetan [[Ernest Wiesshaupt]], tada su pukovniku Mihailoviću u pomoć pritekli najviši rukovodioci kvislinške uprave u Srbiji: „Istragom je dokazano da je jedan član Vlade, ministar unutrašnjih poslova [[Milan Aćimović|Aćimović]] u razgovoru pokušao da, preko pukovnika srpske pomoćne žandarmerije [[Kosta Mušicki|Mušickog]], dođe u vezu sa Mihailovićem. Dva srpska žandarmerijiska oficira kojima je poveren ovaj zadatak uhvaćena su od nemačkih jedinica. Protiv Mušickog i drugih okrivljenih žandarmerijskih i četničkih oficira preduzet je vojnosudski postupak“.<ref>[https://znaci.org/zb/4.php?broj=544&bk=2&vol=12 Borbe protiv ustaničkog pokreta na području Jugoistoka od juna 1941. do avgusta 1942. godine], u Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 2: Dokumenti Nemačkog rajha 1941—1945, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1976, dokument br. 209, str. 1039.</ref> Istoričari [[Kosta Nikolić]] i [[Bojan Dimitrijević]] tvrde: „Taj kontakt doveo je Nedića u veoma težak položaj, ali je on uspeo da ubedi Nemce kako za to nije znao i da je Aćimoviću izričito zabranio da ima bilo šta sa 'Mihailovićevim pitanjem'. Ipak, pukovnik Mušicki je uhapšen i ispitivan, ali je Nedić uspeo tokom 1942. da ga oslobodi“.<ref>Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, Генерал Драгољуб Михаиловић 1893-1946. Биографија, Београд, 2011, стр. 174.</ref> Kosta Mušicki je uhapšen 9. decembra 1941. upravo zbog pomoći ravnogorskim četnicima. Boravio je izvesno vreme u nemačkom zatvoru. Milan Nedić je 3. decembra 1942. ponovo postavio pukovnika Mušickog za komandanta [[Srpski dobrovoljački SS korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]].<ref>Mладен Стефановић, Збор Димитрија Љотића 1934-1945, Београд, 1984, стр. 223.</ref> Kosta Mušicki je u istražnom postupku 1946. naveo da je „uhapšen od strane Nemaca i izveden pred ratni sud zbog pokušaja uspostavljanja veza sa Dražom Mihailovićem“.<ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/271, fus. 67.</ref> [[Operacija Mihailović|Nemački napad na Mihailovićev štab]] i delove njegovih snaga koje nisu legalizovane, u rejonu Ravne gore i u nekim okolnim selima, započeo je 6. decembra 1941. i trajao je dva dana. Mihailović je uspeo da izbegne hvatanje u Struganiku i da se skloni, nakon čega se nekoliko meseci skrivao u različitim delovima zapadne Srbije. Major kvislinške žandarmerije [[Milan Kalabić]], zapovednik dela kvislinških snaga u zapadnoj Srbiji, otac Mihailovićevog bliskog saradnika [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]], pomagao je Mihailoviću obaveštavajući ga o nemačkim poterama.<ref>Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, н.д., стр. 180.</ref> Osim hvatanja Mihailovićevih saradnika, zarobljavanja dijela boraca te bjekstva u ilegalu samog generala Mihailovića, njemačka ofanziva nije polučila znatniji uspjeh. Jedan od razloga bila je tih dana široko sprovođena [[Legalizovani četnici|legalizacija vojnih četnika]], tj. njihova integracija u oružane snage Vlade generala Nedića. U trenutku kada se biralo između progona ili prikrivanja među raznorodnim Nedićevim formacijama, izbor drugog rješenja pokazao se spasonosnim za Mihailovićevu organizaciju. Ova pragmatična solucija učiniće da veći dio pripadnika ravnogorskog pokreta preživi tešku zimu 1941/42. o trošku generala Nedića, učestvujući u operacijama protiv partizana ili ostajući kod svojih kuća.<ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 119.</ref> == Saradnja sa Nedićevom vladom krajem 1941. i tokom 1942. == {{izdvojeni citat|Onima u Upravi grada reći da nemilosrdno raščišćavaju sa komunistima.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Depeša Draže Mihailovića od 17. aprila 1942. godine}} === Legalizacija četnika Draže Mihailovića === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Smotra četnika.jpg|minijatura|Nemački okupator za vreme vršenja smotre legalnih četnika u Srbiji.]] {{izdvojeni citat|Nedić je po svaku cenu hteo da spase Mihailovićeve odrede u Zapadnoj Srbiji od uništenja prilikom nemačke ofanzive. Već i ranije, on je bio u kontaktu s većinom baš tih četničkih komandanata u Zapadnoj Srbiji, jer ih je snabdevao oružjem i municijom u njihovoj borbi protiv komunista, te je tu vrlo brzo i efikasno bio postignut sporazum između Nedićevih i Mihailovićevih oficira. Svi četnički odredi na ugroženom terenu imali su da se u roku od nekoliko dana pre početka nemačke akcije «legalizuju», tj. da se stave Nediću na raspoloženje, stvarno ili fiktivno, te da se vode kao njegove jedinice; da budu snabdevene njegovim objavama i da, isto kao i ljudstvo oružanih odreda, odnosno dobrovoljci, primaju sve potrebe u municiji, hrani i novcu od predsednika srpske vlade.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига прва: На оштрици ножа, Минхен, Штампарија Искра, 1963, стр. 280.</ref>|[[Stanislav Krakov]] o legalizaciji Mihailovićevih četničkih odreda}} {{izdvojeni citat|Ne sme se izgubiti iz vida da je dužnost svih Srba, a prvenstveno svih delova srpske državne sile — pa bili to četnici, dobrovoljci ili stražari — da svim silama rade na održavanju mira, obnovi i stvaranju bolje budućnosti Srbije, kao i to da je naš zajednički zadatak jedan te isti, tj. uništenje svih komunističkih bandi.<ref>[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/296.</ref>|Pukovnik [[Borivoje Jonić]] u naredbi pripadnicima SDS-a od 13. juna 1942.}} {{izdvojeni citat|Mihailović je prve nedelje 1942. godine proveo u Crnoj Gori i Sandžaku, uspostavljajući neposrednu kontrolu nad lokalnom četničkom organizacijom i stvarajući jednu planinsku bazu, iz koje su ranije partizani bili prisiljeni da povuku svoje glavne snage severno, u istočnu Bosnu. Mihailovićeva organizacija u Srbiji postojala je kao pasivna teritorijalna tvorevina, uglavnom na hartiji, pod zaštitom Nedićeve političke i vojne strukture.<ref name="Znaci.net">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}} Prema navodima [[William Deakin|Williama Deakina]], Mihailović se početkom 1942. godine, gonjen od strane Nijemaca, sklonio u [[Sandžak]] (prije nego će preći u [[Crna Gora|Crnu Goru]] maja te godine), u zonu pod italijanskom okupacijom. Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin, BOJOVNA PLANINA |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref> Mihailović se skrivao nekoliko mjeseci, ali je Nedićeva vlada do marta 1942. saznala gdje se nalazi, pa je s njemačkim znanjem i dopuštenjem došlo do sastanka između njega i [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. [[Paul Bader|General Bader]] je 26. marta obaviješten da je Mihailović obnovio ponudu srpskoj vladi »da joj se stavi na raspolaganje za borbu protiv komunista«. Budući da je general Mihailović sada bio ministar vojske, mornarice i vazduhoplovstva u [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|izbjegličkoj vladi]], njegova je nova ponuda imala sasvim drugi značaj, iako je u biti bila jednaka [[Sastanak u Divcima|onoj iz Divaca]] u novembru 1941. Bader je ipak odbio ponudu i naredio da se ta odluka saopći generalu Nediću, s napomenom da je Nedić slobodan to objaviti.<ref>NAW, mikrofilm br. T-501, rola 247, snimak 920; rola 257, snimak 1232.</ref><ref name="Jozo Tomasevich 1945">[https://znaci.org/00001/40_45.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje DVOJNA POLITIKA U SRBIJI]</ref> Za to vrijeme, brojni su se ravnogorski komandanti u Srbiji legalizovali kod kvislinške Nedićeve uprave: * [[Predrag Raković]] (Ljubićki četnički odred) * [[Vučko Ignjatović]] (Požeški četnički odred) * [[Miloš Glišić]] (Požeški četnički odred) * [[Manojlo Korać]] (Užičko-požeški četnički odred) * [[Momčilo Matić]] (Drinski samostalni četnički odred) * [[Božidar Ćosović-Javorski]] (Javorski samostalni četnički odred) * [[Dušan Radović Kondor]] (Zlatiborski četnički odred) * [[Nikola Mladenović]] (Crnogorski četnički odred) * [[Radovan Stojanović]] (Takovski četnički odred) * [[Vojislav Pantelić]] (Jadarski/Podrinski četnički odred) * [[Svetolik Protić]] (Grupa valjevskih četničkih odreda) * [[Dragiša Ninković]] (Kačerski četnički odred) * [[Radojko Jovandarić]] (Kotlenički četnički odred) * [[Dobrisav Ordagić]] (Račanski četnički odred) * [[Živojin Lazović|Živan Lazović]] (u [[beograd]]skom okrugu) * [[Borivoje Rajković]] (u [[Kosjerić]]u) * [[Miloje Mojsilović]] (Jelički četnički odred) * [[Dušan Smiljanić]] (Gružanski četnički odred) * [[Ljubomir Jovanović Patak]] (komandant Srpske državne straže u [[Zaječar]]u) * [[Ljubomir Mihailović Long]] (zamjenik komandanta Srpske državne straže u [[Jagodina|Jagodini]]) * [[Nikola Kalabić]], i dr.<ref name="Branko Petranović 1945">[https://www.znaci.org/00001/92_4.pdf Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu, 1939-1945, Beograd, 1992.], str. 271.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/270.</ref> Sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] [[Boško Kostić]] piše nakon rata o legalizaciji Mihailovićevih odreda sljedeće: {{izdvojeni citat|Mnogi četnički odredi legalizovani su tada kao vladini. Tako, na primer, odred ppukovnika Manojla Koraća, majora Glišića, kapetana Vučka Ignjatovića. Drugi ravnogorski odred poručnika Predraga Rakovića u Čačku legalizuje komandant V dobrovoljačkog odreda Marisav Petrović. Rakovićev odred, koji je stacionirao u Čačku, dobija naziv „Samostalni četnički ljubićski odred Tanasko Rajić“. <br /> U to vreme djeneral Milan Nedić šalje za Ljig i Ravnu Goru: novac, spremu, municiju, obuću i hranu kako bi pomogao pukovnika Dražu Mihajlovića i njegove četnike.<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 67.</ref>}} Potpukovnik Manojlo Korać je bio komandant Mihailovićevog Zlatiborsko-užičkog odreda, a potom i Požeškog četničkog odreda. Požeški odred se legalizovao kod Vlade Milana Nedića novembra 1941. godine, dok je potpukovnik Korać u kvislinškom upravnom aparatu imenovan za načelnika okruga [[Užice|Užičkog]]. U rukopisu koji je 1945. sačinio o periodu okupacije, a koji je objavljen [[2015]]. pod naslovom “Između Draže i Nedića”, Korać se posebno osvrnuo na legalizaciju četnika Draže Mihailovića. O saradnji JVuO sa oružanim snagama Vlade narodnog spasa, potpukovnik Korać zapisuje lapidarnu napomenu: {{izdvojeni citat|Odredi đenerala Nedića su svugde i na svakom mestu pomagali ravnogorsku organizaciju.<ref>[https://www.pogledi.rs/pretplata-na-knjigu-potpukovnik-manojlo-korac-izmedju-draze-i%E2%80%88nedica.html Потпуковник Манојло Кораћ – Између Драже и Недића]</ref>}} [[Austrija|Austrijski]] istoričar [[Walter Manoschek]] u svojoj knjizi ''Serbien ist Judenfrei. Militärische Besatzungspolitik und Judenvernichtung in Serbien 1941/42'' (objavljenoj na [[Srpski jezik|srpskom jeziku]] [[2007]]. pod naslovom „Holokaust u Srbiji: Vojna okupaciona politika i uništavanje Jevreja 1941-1942“), poziva se na navode iz knjige „Bojovna planina“ F. W. Deakina, kao i na članak<ref>Josef Matl, Jugoslawien im zweiten Weltkrieg, Osteuropa Handbuch, Bd. 1, Jugoslawien, hg. v. Werner Markert, Köln—Graz 1954, s. 99—121.</ref> kapetana ''[[Abwehr]]a'' [[Josef Matl|Josefa Matla]], potonjeg profesora [[Slavistika|slavistike]] na Univerzitetu u [[Graz]]u, te na sljedeći način ocjenjuje legalizaciju Mihailovićevih odreda krajem 1941. i njihovu saradnju sa kvislinškom Nedićevom vladom: {{izdvojeni citat|Kao prvu meru Mihailović je odlučio da — sutradan nakon poraza partizana — legalizuje četničke odrede u sporazumu sa Nedićevom vladom i da se oružane Nedićeve formacije stave na raspolaganje radi ubacivanja u borbu protiv partizana. Od tada je četnike Nedićeva vlada i zvanično potpomagala novcem, hranom i odećom.<ref name="Manošek">[https://www.znaci.org/00001/178_6.pdf Valter Manošek: HOLOKAUST U SRBIJI, poglavlje OTPOR I KOLABORACIJA U SRBIJI 1941. GODINE], Službeni list SRJ/Draslar partner, Beograd, 2007, str. 152—153.</ref>}} Izvode iz Matlova članka, objavljenog 1954. godine u [[Savezna Republika Njemačka|SR Njemačkoj]], a koji referiraju na saradnju Draže Mihailovića sa Nedićem i Ljotićem, prenio je u svojoj knjizi “Armijski đeneral Milan Nedić — Njegova uloga i delovanje u poslednjem ratu“ (izdatoj [[1976]]. u emigraciji u [[Melbourne]]u), profesor [[Lazo Kostić]], koji je u početnoj fazi okupacije vršio funkciju komesara saobraćaja u [[Komesarskoj upravi]] [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]: {{izdvojeni citat|Još u toku 1941. godine, Nedić je pomagao novcem, hranom i odećom četnički pokret u Srbiji, i nacionalne odrede koje je major Dangić predvodio u Bosni. Godine 1942, Nedić i Ljotić predložili su Draži Mihailoviću dalju pomoć u robi, municiji i novcu. Kao protivuslugu tražili su da Mihailović privremeno ne obrazuje vladu, pošto već postojeća dupla vlada, nemačka vojna uprava i vlada Nedićeva, i tako teško opterećuju stanovništvo zemlje. Nedić i Ljotić su se izjasnili spremnim da u buduće rade zajednički sa Mihailovićem pri imenovanju komandanata oružanih jedinica, kao i pri postavljanju okružnih načelnika. Međutim, smatrali su da je bolje da Mihailović u celosti do daljega sprovede izvan Srbije istu zadaću, kao što je oni sprovode u Srbiji, naime: čišćenje oblasti od komunističkih partizana. U danom trenutku — Nedić i Ljotić su spremni da vladu i sve njihove oružane odrede predaju Draži Mihailoviću, odnosno onoj ličnosti koju bi [[Petar II Karađorđević|Kralj]] odredio...<ref>Проф. Лазо Костић, ''Армијски ђенерал Милан Недић. Његова улога и деловање у последњем рату'', Приватно издање, Мелбурн (Аустралија), 1976, стр. 54—55.</ref>}} Kapetan [[Duane Hudson|Bill Hudson]], šef [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanske]] misije pri štabu Draže Mihailovića, u jednom izvještaju rekapitulira događaje s kraja 1941. i s početka 1942. godine. Pominjući ishod [[Sastanak u Divcima|sastanka u Divcima]], on veli da „ipak nije postignut nikakav sporazum“. Hudson piše i o taktičkoj kolaboraciji s okupatorom pri slamanju [[Užička republika|Užičke republike]] koja je prethodila legalizaciji četnika: {{izdvojeni citat|Proterivanje partizana iz Srbije u zimu 1941–1942. predstavljalo je privremeni uspeh za Mihailovića. On je uspeo da učestvuje u nemačkoj ofanzivi protiv njih, a da nije otvoreno prešao na osovinsku stranu, i tako je zasnovao politiku ‘paralelne akcije’ pre nego ‘kolaboracije’ sa snagama okupatora, što je bilo dalje sprovođeno od strane njegovih potčinjenih komandanata u njihovim lokalnim mestima. S druge strane, izgleda da su Nemci posmatrali stav Mihailovića sa priličnim nepoverenjem, i kao da nisu znali da li da postupaju sa njim kao sa neprijateljem ili kao sa prijateljem... Mada je Mihailović nesumnjivo pružio Nemcima pomoć ulogom koju je odigrao za vreme njihove ofanzive protiv partizana, njegov položaj u odnosu prema okupatorskim vlastima bio je još uvek sumnjiv i opasan. Zbog toga je većina njegovih [Mihailovićevih — prim.] pristalica smatrala za opreznije da pređu u službu Nedićevog kvislinškog režima, mada su oni tajno i dalje mogli da održavaju vezu s njim...<ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 134—135.</ref>}} Iako je sa četničke strane general Nedić smatran za slugu okupatora (nazivali su ga i „beogradskim vezirom“), ipak su ga iskorišćavali za legalizaciju, dobijanje oružja i sakupljanje informacija. [[Zvonimir Vučković]], jedan od ravnogorskih komandanata koji nije bio legalizovan kod kvislinške vlade, piše u knjizi ratnih memoara da se, zahvaljujući legalizaciji, kontrola SDS našla u četničkim rukama.<ref>Zvonimir Vučković, Od otpora do građanskog rata, Beograd, 1990, str. 190.</ref><ref>Branko Petranović, ''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945'', Beograd, Vojnoizdavački i novinski centar, 1992, str. 390.</ref> Četnički odredi postali su integralni dio njemačke okupacione uprave. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. 5.|15. maja]] 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi [[Dimitrije Ljotić|Ljotićeve]] odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 [[Kosta Pećanac|Pećančevi]]. Mihailović je uspostavio veze sa Nedićevim komandantima [[Milan Kalabić|Milanom Kalabićem]], [[Radovan Stojanović|Radovanom Stojanovićem]] i drugima, radi borbe protiv partizana u Srbiji u toku zime 1941/42. i proleća 1942. godine.<ref name="Presuda"/> === Dejstva legalizovanih odreda === [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Četnički odred Draže Mihailovića koji osigurava [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]].]] Iako legalizovani kod [[Wehrmacht]]a i kvislinške vlade, ovi odredi su i dalje od Mihailovića primali naređenja, a od Nemaca oružje, hranu i odeću. Oni su, zajedno sa Nemcima, učestvovali u operacijama protiv preostalih partizanskih odreda u Srbiji, te hvatali i ubijali pripadnike [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]].<ref name="Presuda"/> Uspostavljeni sistem dvostrukog opštenja omogućavao je, na jednoj strani, nemačku nominalnu komandu, a na drugoj povinovanje Mihailovićevim tajnim instrukcijama. Uključivanjem Mihailovićevih četnika u [[Srpska državna straža|SDS]], narasta i nemačko nepoverenje u pouzdanost jedinica koje su naoružavali.<ref name="Branko Petranović 1945"/> Profesor [[Branko Petranović]] piše: "Nedić je dobijao nove snage za borbu protiv pripadnika Narodnooslobodilačkog pokreta, a Mihailović je spasavao odrede od uništavanja u jeku zime, progona i nemačkih represalija. Udruženim snagama mogli su zavesti četničku strahovladu i iskorenjivanje zaostalih grupa partizana, pojedinaca i njihovih simpatizera i jataka." Sinergija Mihailovićevih legalizovanih odredâ i Nedićevih oružanih formacija bila je veoma bitna za totalni slom [[Ustanak u Srbiji|ustanka]], doprinijevši radikalnom čišćenju teritorije okupirane Srbije od partizanskih snagâ. Ovo je moguće zaključiti i na osnovu navodâ iz pisma kapetana [[Rudolfa Perhineka]], delegata Vrhovne komande JVuO za [[Crna Gora|Crnu Goru]] i [[Sandžak]], koje je 8. decembra 1941. poslao komandantu Rasinsko-bistričkog bataljona kapetanu Milivoju Obradoviću: {{izdvojeni citat|Situacija je u Srbiji ovakva: </br> Cela Srbija, koja je bila od komunista mestimično posednuta očišćena je pomoću Nedićevaca i naših četnika Draže Mihailovića i svi komunisti razbijeni, razoružani i pohvatani. U svim varošima postavljena je vlast četnika Jugoslovenske vojske, to jest Dražinih četnika. Da bi se sprečilo dalje nasilje Turaka, Nedićevci (u njemačkim uniformama) ušli su u Novi Pazar, istakli srpske zastave, pustili iz zatvora pohapšene Srbe i izdali odmah naredbu da niko nesme opaliti pušku ni na koga, ni opljačkati, ni popaliti jer će od vlasti biti streljan na licu mesta. Kako izgleda, ovako će biti [i] sa Sjenicom, jer su Nedićevci usput od N. Pazara do Sjenice vrlo rado primili četnike.<ref>{{Cite web |title=Pismo delegata Draže Mihailovića od 8. decembra 1941. komandantu četničkog Rasinsko-bistričkog bataljona povodom poziva Draže Mihailovića da Pavle Đurišić dođe kod njega i o situaciji u Srbiji |url=http://znaci.org/00001/4_14_1_32.htm |access-date=2022-09-09 |archive-date=2022-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823085930/https://znaci.org/00001/4_14_1_32.htm }}</ref>|Pismo delegata [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]] od 8. decembra 1941. komandantu četničkog Rasinsko-bistričkog bataljona povodom poziva Draže Mihailovića da [[Pavle Đurišić]] dođe kod njega i o situaciji u Srbiji}} Tokom decembra 1941. i početkom 1942. zabilježeni su brojni primjeri zločina i represalija u zapadnoj Srbiji, naročito u čačanskom, požeškom i užičkom kraju koje su združeno sprovodili [[Legalizovani četnici|legalizovani Mihailovićevi četnici]], [[četnici Koste Pećanca]], [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpska dobrovoljačka komanda]] (preimenovana krajem 1942. u Srpski dobrovoljački korpus - SDK) i kvislinška Srpska žandarmerija (od 3. marta 1942. [[Srpska državna straža]]). [[Datoteka:Srpski dobrovoljački korpus sa četnicima Draže Mihailovića.png|350px|mini|desno|Srpska dobrovoljačka komanda sa legalizovanim četnicima, decembar 1941. godine]] Krajem 1941. i početkom 1942. su kulminirali [[Zločini četnika nad partizanima u Srbiji 1941.|četnički zločini nad partizanima]] i njihovim simpatizerima. Okružno načelstvo u Kragujevcu je 14. februara 1942. izvestilo da se u vladinim odredima nalazi "poglavito ono ljudstvo koje je bilo ili naklonjeno pukovniku Mihailoviću, ili je aktivno učestvovalo u njegovim odredima." Dalje se ističe da Dražini ljudi imaju ličnu mržnju protiv partizana, budući da "stupaju u borbu protiv komunista sa naročitom strašću".<ref>Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta (knjiga I), Beograd 1999., str. 213-214.</ref> U izvještaju generalu Nediću s kraja marta 1942, ministar unutrašnjih poslova [[Milan Aćimović]] piše da je među oficirima Srpske državne straže mnogo onih koji „ispoljavaju simpatije prema pokretu generala Mihailovića. I čak ne bi hteli prema njemu ili njegovim akcijama da preduzmu naređene mere...“<ref>Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 82–2–4.</ref><ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 306—307.</ref> Potpukovnik [[Manojlo Korać]], s pozicije načelnika okruga Užičkog, izvještava 2. aprila 1942. godine ministra unutrašnjih poslova Milana Aćimovića o situaciji u okrugu, navodeći da ni tokom prethodnog mjeseca nije izostala „moja lična inicijativa u cilju preduzimanja energičnih mera na čišćenju terena od komunista i drugih elemenata opasnih po red i mir“: {{izdvojeni citat|Po izvršenim prethodnim pripremama stavio sam u pokret radi zajedničke akcije i potpune saradnje užičko-zlatiborski četnički odred pod komandom Đoke Novakovića sa šest podoficira i pedeset četnika, jedno odelenje Srpske državne straže iz Užica pod komandom poručnika Sapundžića sa sto pet ljudi, od kojih dva oficira, četrdeset tri podoficira i pedeset devet redova — stražara, X. dobrovoljački odred sa jednim odelenjem iz Bajine Bašte pod komandom kapetana Zdravkovića i miliciju u snazi od sto petnaest ljudi pod komandom potporučnika Milašina Tijanića. Svi ovi odredi u borbama protiv komunista pokazali su hrabro držanje i potpuno zalaganje za izvršenje zadatka na uništenju komunističkih bandi, pa je tako u vremenu od 10 do 18 marta t.g., bez velikih gubitaka na našoj strani, polučen i potpuni uspeh.<ref>Зборник НОР-а, I/21, Документи квислиншких јединица и установа (1941-1944), Београд, 1965, стр. 244—245.</ref>}} Nakon formiranja Srpske državne straže, kvislinške jedinice su tokom februara 1942. reorganizovane i znatno ojačane, kako brojčano u ljudstvu, tako i u opremi. Prema nekim podacima, one su prvih mjeseci 1942. imale sljedeće brojno stanje: oko 8.000 pripadnika Srpske državne straže; oko 3.500 ljotićevaca, koji su bili uključeni u [[Srpski dobrovoljački korpus]]; oko 8.500 legalnih četnika, koji su bili pod Nedićevom komandom; sveukupno oko 20.000 vojnika i oko 1.000 oficira.<ref>AVII, NAV-N-T-501, S. 825 i 864, r. 247.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/246.</ref> U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a data je opšta ocjena borbene vrijednosti, brojčane snage, kao i ideološke profilacije kvislinške SDS: {{izdvojeni citat|Srpska državna straža Milana Nedića nije bila dobro naoružana. Na osnovu ugovora sa Vermahtom, nije smela da pređe brojku od 12.000 ljudi. Taj broj, međutim, ova naoružana formacija nije nikada ni dosegla. Bila je veoma bliska duhu pokreta Draže Mihailovića, a njena borbena vrednost nije bila visoka. U odnosu na četnički pokret, Straža je bila beznačajna, a isto to vredi i kada se uporede sa komunistima. Ono što može da opravda Stražu jeste činjenica, da nikada i nisu bili ušli u akciju sa većim snagama.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Kapetan [[Žarko Milurović]] u izvještaju poslatom 13. februara 1942. majoru [[Boško Todorović|Bošku Todoroviću]] (brat majora [[Žarko Todorović|Žarka Todorovića]]), komandantu operativnih jedinica istočne [[Bosna i Hercegovina|Bosne i Hercegovine]], piše da je, nakon povratka iz njemačkog zarobljeništva oktobra 1941. godine, radio na stvaranju Mihailovićeve organizacije u [[Slavonija|Slavoniji]] i [[Hrvatska|Hrvatskoj]], koja bi poslužila kao oslonac „akciji u Bosni, [[Kordun]]u, [[Lika|Lici]] i [[Srem]]u“: {{izdvojeni citat|U tom cilju, uz pripomoć patriotskih elemenata iz tih krajeva u Beogradu (izbeglica), formirao sam »Slavonski četnički odred«, jačine oko 300 ljudi (izbeglica, koji su mučeni i čiji su roditelji poubijani), od prilike po 30 četnika iz Srezova: Osek, Našice, Slatina, Brod, Slav. Požega, Pakrac, N. Gradiška, Daruvar, Novska, Grubišno Polje—Garešnica... <br /> Pitanje opreme i naoružanja, rešeno je samo delomično. Naime gro odreda vrbovan je iz reda Nedićevih dobrovoljaca, žandarma, policajaca i četnika — rođeni u navedenim srezovima, a koji će u određeno vreme doći obučeni i naoružani.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_58.htm Izveštaj kapetana Žarka Milurovića od 13. februara 1942. majoru Bošku Todoroviću o pokušaju organizovanja četničkih jedinica u Slavoniji]</ref>}} [[Boško N. Kostić]], Ljotićev sekretar, u memoarskoj knjizi “Za istoriju naših dana” zapisuje da je februara 1942. otputovao za [[Istanbul]], gdje se susreo sa službenicima tamošnjeg veleposlanstva [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]].<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 77–78.</ref> Kostić navodi da je generalnom konzulu Ljubomiru Hadži-Đorđeviću prenio novosti iz okupirane Jugoslavije, te Nedićeve i Ljotićeve poruke: {{izdvojeni citat|Generalnom konzulu Hadži-Đorđeviću izneo sam akciju đenerala Draže Mihajlovića. Pričao sam mu kako sam trebao i lično da idem u štab Dražin, ali da do tog nije došlo usled njegovog sporazuma s partizanima-komunistima. Prikazao sam mu kako je zajedničkim nacionalnim snagama pošlo za rukom da unište Titovu „Užičku republiku“, kako je posle toga došlo do legalizacije nekih četničkih odreda i kako Nedić i Ljotić sve čine od samog početka da dođe do jedinstva u nacionalnom frontu prema komunistima. Nedić i Ljotić smatraju da đeneral Mihajlović treba i dalje da ostane ilegalan, a da pitanja od opšteg narodnog interesa zajednički rešavaju da bi se što više spaslo srpskih glava.}} U proleće i leto 1942, kada su znatne nemačke snage bile angažovane u Bosni u borbama protiv NOVJ, brojno stanje legalizovanih četnika u Srbiji je kontinuirano raslo. [[30. 4.|30. aprila]] [[1942]]. četnički komandanti [[Neško Nedić]] i Vojislav Popović šalju izveštaj Draži Mihailoviću o uspešnoj legalizaciji i naoružavanju četničkih odreda: {{izdvojeni citat|Posle legalizacije raspoređeni: kapetan Komarčević, poručnik Radosavljević i ja u Zaječar. Poručnik Obradović u Knjaževac. Poručnik Aleksić u Zlot. Kapetan Marić u Žagubicu. Čika Sveta još nije pušten. Rad u Valjevu poveren odboru na bazi lančanog sistema. Vojničku stranu obrađuju u Valjevu major Vojteh i kapetan Selimir Popović, u Lazarevcu kapetan Voja Marković, na Ubu poručnik Ilija Lukić, u Mionici poručnik Kolarić. O svemu vodimo računa i održavamo veze. Komandant okružne straže u Zaječaru major Ljuba Jovanović radi dobro. Planove o fortifikaciji državne straže u opšte poslaćemo uskoro. Za sad Nemci dodelili graničnoj straži ovog okruga 32 mitraljeza sa po 1000 metaka i osam stotina pušaka sa po 100 metaka — sve englesko oružje. Molimo instrukcije i imena naših ljudi na ovom terenu kao i centar najlakše i najbrže veze sa vama.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_79.htm |title=Izvod iz knjige poslatih i primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 25. aprila do 3. maja 1942. godine |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>}} Kapetan Rudolf Perhinek, delegat Vrhovne komande JVuO za [[Crna Gora|Crnu Goru]] i [[Sandžak]], javlja 21. aprila 1942. Draži Mihailoviću da se susrio sa Milanom Nedićem: {{izdvojeni citat|Sticajem okolnosti morao sam kod Nedića. Koristimo i to za C. Goru u našem duhu. Moraćemo na put. Javite gde moramo doći radi referata i ostalog za C. Goru.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_81.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 20. aprila do 10. maja 1942. godine]</ref>}} Vrhovna komanda JVuO poslala je kapetana Perhineka u [[Beograd]] na pregovore sa Milanom Nedićem radi dobijanja pomoći u hrani, oružju i municiji tokom predstojeće [[Treća neprijateljska ofanziva|operacije protiv partizanskih snaga]]. U istom kontekstu je generalu Nediću apel uputio i kapetan [[Pavle Đurišić]], komandant [[Crna Gora|crnogorskih]] četnika. Đurišić je pripremio i delegaciju iz [[Vasojevići|Vasojevića]], koja je upućena za Beograd 18. maja 1942; Perhinek se pridružio ovoj delegaciji. Zadatak delegacije bio je da uvjeri Nedića u neophodnost akcije na lijevoj obali [[Lim (rijeka)|Lim]]a, kao i njemačke okupacione vlasti u „potpunu lojalnost“, kako im ne bi pravile probleme.<ref>Arhiv Srbije, fond Ž-30, Zbirka fotografija, kut. 206, sl. 158.</ref> Tako je otpočela sveobuhvatna četnička akcija protiv [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] u srezovima [[Bijelo Polje]], [[Mileševa]] i [[Pljevlja]].<ref>{{harv|Живковић|2017|p=589—590}}</ref> U jednom sumarnom izvještaju za mjesec februar 1942. godine iz njemačke [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. divizije]] govori se o vezama generala Nedića sa majorom Dangićem, kao i o preovlađujućem uticaju Draže Mihailovića na legalizovane četničke odrede u Srbiji, formiranim nakon [[Gušenje ustanka u Srbiji|razbijanja ustaničkih snaga]]. Divizijski oficiri napominju da je neophodna „pojačana budnost i stalno osmatranje svih naoružanih srpskih jedinica“: {{izdvojeni citat|Nakon što je glavnina partizanskih snaga uništena, novu opasnost predstavljale su do tada mirne Mihailovićeve pristalice, kao i četnička udruženja lojalna vladi, čija se pouzdanost vremenom sve više dovodila u pitanje. Tokom [[Gušenje ustanka u istočnoj Bosni|velike operacije]], koju je u januaru izvela [[342. pešadijska divizija (Nemačka)|342. pješadijska divizija]] u bosansko-srpskom pograničnom području, zaplijenjeni su dokumenti iz kojih proizilazi da postoje veze između majora Dangića i Nedićeve vlade. Takođe, moglo bi se pretpostaviti da su veze između Dangića i Mihailovića sigurne, pošto je Dangić pojačanja za borbu protiv Hrvata dobivao uglavnom iz četničkih jedinica koje je kontrolirao Mihailović.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=190&rec=315&roll=2258 NARA, T315, Roll 2258, frame no. 000347.] <br /> ({{jez-njem|"Wachsamkeit und ständige Beobachtung aller bewaffneten serbischen Verbände war jedoch in erhöhtem Masse erforderlich. Nachdem die Hauptkräfte der Partisanen zerschlagen waren, bildeten eine neue Gefahr die bisher rühig gebliebenen Mihajlovic–Anhänger, daneben aber auch die regierungstreuen Cetnik–Verbände, deren Zuverlässigkeit im Laufe der Zeit immer mehr angezweifelt werden musste. Bei einem in Januar durchgeführten Grossunternehmen der 342.I.D. in bosnisch–serbischen Grenzgebiet waren Papiere erbeutet werden, aus denen hervorging, dass Verbindungen zwischen Major Dangic und der Regierung Nedic bestanden. Gleichfalls konnten Beziehungen zwischen Dangic und Mihajlovic als sicher angenommen werden, da Dangic seine Verstärkungen zum Kampf gegen die Kroaten im wesentlichen aus den von Mihajlovic beherrschten Cetnik–Verbänden empfing."}})</ref>}} Kakvo je stanje vladalo u redovima nacionalističkih oružanih formacija u Srbiji i [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] krajem 1941. i u prvoj polovini 1942. godine, doznaje se i iz izvještaja britanskog kapetana [[Duane Hudson|Bila Hadsona]], koji u knjizi „Bojovna planina“ prenosi Sir [[William Deakin]]: {{izdvojeni citat|[[Kosta Pećanac]], šef “zvanične” predratne četničke organizacije, kompromitovao je “prave” četnike, koji su gledali u London kao u svoju zvezdu vodilju. Hiljade njegovih četnika pomagale su Nemce protiv partizana. Policijski oficir [[Jezdimir Dangić|Dangić]] komandovao je četničkim grupama u Bosni pod Mihailovićevim vođstvom. Bilo je nekoliko razbojničkih četničkih bandi bez nekog značaja. Draža Mihailović je rekao da je mnoge oficire prepustio Nediću, i četiri hiljade Nedićevih žandarma očekivalo je njegova naređenja.<ref name="Znaci.net">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}} Kapetan Duane Hudson je pisao u oštrom kritičkom tonu i o činjenici da je Draža Mihailović bio „nagrađen najjačom britanskom propagandom“ (u prvom redu preko [[BBC]]-a), i to u trenutku kada je komandant JVuO „u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga“: {{izdvojeni citat|Izuzev ono nešto organizovanja u Srbiji, on [Mihailović — nap.] je učinio malo šta drugo sem što je, na nastojanje BBC-a, postao šef Nedićeve i [[Ilija Trifunović-Birčanin|Trifunović]]eve organizacije... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima. Mi moramo povući crtu preko podsticanja BBC-a na saradnju sa Osovinom. Diverzantska dejstva i pretnje Osovini ostaće na njihovom sadašnjem minimumu sve dok (četničke vođe u Crnoj Gori, Hercegovini i Dalmaciji) viču "Viva il [[Benito Mussolini|Duce]]" uz Mihailovićev blagoslov i dok se on zadovoljava time da nam govori kako mu je odano devet desetina Nedićevih i Pećančevih ljudi...<ref name="Znaci.net">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>}} Profesor Deakin sumira sadržinu izvještaja britanskih oficirâ [[William Bailey|Bailey]]ja i Hudsona o aktivnosti generala Draže Mihailovića i njegove četničke organizacije u Srbiji: {{izdvojeni citat|Bejlijevi i Hadsonovi izveštaji mogli bi se ukratko svesti na sledeće. Vojna struktura četničkog pokreta u zapadnoj, centralnoj i istočnoj Srbiji postojala je u tradicionalnom četničkom teritorijalnom obliku, sa uobičajenom vojnom komandom i nizom područnih komandi na kadrovskoj osnovi. Mihailovićev stav prema nekoj neposrednoj akciji, bilo u smislu sabotaže na komunikacijama i u rudarskim rejonima od bitnog značaja za nemački ratni napor ili napada na nemačke okupatorske snage, bio je ne samo pasivan već i neprijateljski. Mnogi od njegovih oficira bili su, po njegovim uputstvima, prikriveni kao članovi raznih poluvojničkih organizacija vlade generala Nedića u Beogradu, koju su kontrolisali Nemci.<ref name="Znaci.net">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin - EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Sir [[William Deakin]], “The Embattled Mountain”}} F. W. Deakin piše i da je Mihailović bio nezadovoljan radom kapetana Hudsona, i nosio se mišlju da na njegovo mjesto dođe kapetan [[Kristi Lorens]] ({{jez-eng|Christie Lawrence}}). Kapetan Lawrence je bio zarobljen od Njemaca na [[Krit]]u, da bi nakon bjekstva iz voza kojim su se transportovali ratni zarobljenici za Njemačku, dospio u Srbiju. Neposredno nakon završetka rata, Lawrence je objavio knjigu pod naslovom ''Irregular Adventure'' (“Neregularna avantura”) u kojoj se prisjeća svojih susreta sa Mihailovićem.<ref>Lawrence, Christie (1946). ''Irregular Adventure''. London: Faber and Faber, pp. 228—233.</ref> Prenoseći Mihailovićev iskaz, Lawrence navodi da se ovaj odlučio na saradnju sa Nedićevim odredima u trenutku kada su mu Britanci, Hudsonovom krivicom, uskratili pomoć u naoružanju: {{izdvojeni citat|Kada mi je Hadson rekao da više ništa neće doći, shvatio sam da sam za taj trenutak gotov. Nisam više ništa mogao učiniti. Osetio sam da po svaku cenu moram sačuvati neke od svojih četa (odreda). Eto zašto sam ih poslao da služe Nediću. Ja to nisam želeo. Nedić je uvek bio moj neprijatelj, čak i kad je bio Ministar vojske a ja samo pukovnik u Generalštabu. Ja mrzim da držim ljude tamo, u žandarmeriji. Ali čak i sada ne mogu opstati bez njih. Oni me štite kako od Nemaca tako i od partizana. Nijedan njihov pokret ne može proći bez mojega znanja, a za to zahvalnost dugujem uglavnom mojim nedićevcima.<ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 230.</ref>}} Početkom maja 1942. godine, general Dragoljub Mihailović šalje više telegrama [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|emigrantskoj vladi]] u [[London]]u, sastavljenih od nekoliko kraćih izvještaja o [[Kosta Pećanac|Kosti Pećancu]], Milanu Nediću, partizanima, kao i o [[Bošnjaci|Muslimanima]]. U dijelu o generalu Milanu Nediću, između ostalog, general Draža Mihailović navodi: {{izdvojeni citat|Za London sledeće: poseban izveštaj za Nedića. On svoje vojske nema. Sve je tajno uz nas. Na žalost ima oficira koji mu služe kao i Nemcima. On unapređuje oficire i obasipa ih parama. Imam dosta svojih oficira ubačenih u njegove redove. Nedić verno služi Nemcima.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_83.htm Izvod iz knjige primljenih i poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 5. do 14. maja 1942. godine]</ref>|General [[Dragoljub Mihailović]]}} Major [[Dobrivoje Marinković]], komandant četničkog Gorskog štaba XII (zajedno sa načelnikom štaba kapetanom Blagojem Đurkovićem), izvještava 19. maja 1942. generala Dražu Mihailovića<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 99, registarski broj 8/1 (S-V-16550/2).</ref> da je u njihovoj zoni odgovornosti došlo do legalizacije čitavog niza ravnogorskih odreda. O jedinicama SDS sa ovog područja u izvještaju je navedeno: „Nedićevih odreda u ovoj okolini, nema, sem poljske Državne straže u [[Ribarska Banja|Ribarskoj Banji]] i [[Aleksinac|Aleksincu]], koja je pod komandom ovoga štaba.“ Četnicima je pošlo za rukom i da ljudstvo 12. [[Srpski dobrovoljački korpus|dobrovoljačkog]] odreda sa sjedištem u Aleksincu, pod komandom potpukovnika Nikole Vučkovića, inkorporiraju u svoju organizaciju. Major Marinković i kapetan Đurković pišu generalu Mihailoviću i da su se povezali sa velikim brojem četničkih vojvoda iz organizacije Koste Pećanca u srezovima aleksinačkom, [[Kruševac|kruševačkom]], [[Niš|niškom]], [[Ražanj|ražanjskom]], [[Sokobanja|sokobanjskom]] i drugim, nakon čega su se njihovi odredi ''de facto'' stavili pod komandu JVuO: {{izdvojeni citat|RAD NA PRIDOBIJANJU ORUŽANIH ODREDA. 1. — Od četničkih odreda pod komandom Koste Pećanca, stavili su se pod komandom ovoga štaba sledeći odredi: a) Rasinski četnički odred vojvode Drljevića u Kruševcu; b) Jasički četnički odred vojvode Petkovića, koji je sada i komandant sreza Rasinskog sa sedištem u Ribarskoj Banji na naše traženje, kako bi nam rad bio slobodniji, pošto odred Parnaveje nije registrovan. v) Trnavski četnički odred vojvode Dimitrija Trnavskog sa sedištem u Žitkovcu, a sada privremeno u selu Azbresnici sreza Dobričkog pod čijom se zaštitom ovaj štab i kreće, kao njegovo odelenje. g) Leskovački četnički odred vojvode Nikodija Leskovačkog, sa sedištem u Aleksincu. d) Korvinski četnički odred poručnika Bogosava Stojanovića, sa sedištem u selu Belotincu a sada u Leskovcu. đ) Bovanski četnički odred pod komandom vodnika Nikole Popovića, sa sedištem u selu Bovanu sreza Rasinskog. 2.— Veza je uhvaćena sa sledećim vojvodama, a pregovori za stavljanje pod našu komandu vodiće se ovih dana i to: a) Vojvodom Pukovačkim Dragutinom; b) Vojvodom Topličkim Vukojem Pećancem; rođak Koste Pećanca; v) Vojvodom Istočkim; g) Vojvodom Nikolom Koštrimovićem;<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_86.htm Izveštaj delegata Štaba Draže Mihailovića za istočni sektor od 19. maja 1942. Draži Mihailoviću o radu na organizaciji četničkih jedinica i saradnji sa jedinicama Koste Pećanca]</ref>}} Major [[Radoslav Đurić]] (pseudonim »Herman«) obavještava 23. maja 1942. Vrhovnu komandu i Dražu Mihailovića da se povezao sa vojvodom [[Jordanom Kimićem]], komandantom legalizovanog četničkog odreda Koste Pećanca u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]]. Đurić navodi da Kimić ima „odred od 3000 naoružanih ljudi spremljenih za prelaz kad bude vreme“, budući da „prilazi potpuno nama sa svim ljudstvom“. Za Kimića Đurić tvrdi da je „u ovim krajevima vrlo popularan i svi ljudi idu samo s njim“. Radoslav Đurić predlaže Mihailoviću: „Da se Kimiću da ovlašćenje za Južnu Srbiju [naziv za [[Makedonija|Makedoniju]] — prim.]; da ja sa štabom budem sa njim kao Vaš istaknuti štab za granične srezove u Srbiji i Južnu Srbiju i da sa njim radim na organizaciji. Ako smatrate pogodnije, onda ću biti kod Kimića načelnik štaba.“ O situaciji na teritoriji južnosrbijanskih srezovâ, major Đurić piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Na terenu opšte raspoloženje za nas. Svi odredi i žandarmerija pridobijeni i izbušeni a rad po uputu pet u toku u srezu [[Lebane]], [[Leskovac]], [[Vlasotince]], [[Surdulica]] i [[Vladičin Han]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_88.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 12. do 27. maja 1942. godine]</ref>}} U depešama poslatim Vrhovnoj komandi JVuO od 29. septembra do 1. oktobra 1942. godine,<ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, Радио депеше Југословенске војске у отаџбини 1941‒1942, Институт за савремену историју, Београд, 2021, стр. 501.</ref> gotovo dva mjeseca po hapšenju majora Dobrivoja Marinkovića od strane bugarskih okupacionih trupâ (nakon čega je otpremljen u [[Koncentracijski logor Mauthausen|logor Mauthausen]], gdje je skončao decembra iste godine), major Đurić (pseudonim »Herman«) kritizira indolentnost legalizovanih odreda i njihovih komandanata: {{izdvojeni citat|Za reon Marinkovića, šta sam uradio, podneo sam izveštaj. Srez Kruševački dodelio sam [[Dragutin Keserović|Keseroviću]], a Dobrički Radojeviću. Za zamenika Marinkoviću odredio sam kapet. I klase Jovana Jovanovića i uputio mu mojeg delegata, jednog od najboljih organizatora rez. p.poruč. Stanimira Radenkovića. Rade isključivo po mojim uputstvima. U mom reonu svi komandanti brigada postavljeni od Marinkovića su legalni. To su: za srez Rasinski kapet. Petković, za srez Ražanjski akt. peš. kapet. Vesić, Moravski kapet. Novaković, a za srez Aleksinački niko nije bio određen. Za srez Sokobanjski kapet. Jovan Jovanović, jedini ilegalan. Postavio sam iste komandante brigada, ali naredio da moraju raditi na terenu, a ne uživati u varošima kao legalni... Legalne oficire narod nerado prima i komunisti koriste za propagandu, jer kažu da rade sa Nedićem. U koliko i dalje ostanu neaktivni vršiću smenu.}} Krajem maja 1942. Mihailović je obaviješten i o kooperaciji četnika Pavla Đurišića sa legalizovanim Sandžačkim četničkim odredom pod komandom [[Miloš Glišić|Miloša Glišića]] i [[Vučko Ignjatović|Vučka Ignjatovića]] tokom [[Operacija Trio|operacije Trio]]. Major [[Petar Baćović]] piše o ponudi koju su komandanti iz Srbije uputili kapetanu Đurišiću da se, poput njih dvojice, stavi pod Nedićevu komandu: {{izdvojeni citat|Smatram da bi trebalo, Gospodine Ministru, i radi njega i radi uređenja svih drugih pitanja na teritoriji Crne Gore i Sandžaka, da što pre uputite ovamo majora Ostojića da se ispita situacija i dođe u dodir s ljudima. Smatram za dužnost da napomenem, da je major Glišić i Ignjatović tražili od kapetana Đurišića da ovaj dadne pismenu izjavu o stavljanju svojih odreda pod komandu generala Nedića, a da je Đurišić odbio da to učini.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_93.htm Izveštaj majora Petra Baćovića s kraja maja 1942. Draži Mihailoviću o borbama četničkih, italijanskih i Nedićevih jedinica protiv partizanskih snaga u Crnoj Gori i Sandžaku maja 1942. godine]</ref>}} Major Glišić je već tokom aprila radio na povezivanju sa kapetanom Đurišićem i njegovim komandantima u Crnoj Gori. Za ovo je dobio ovlašćenja kako od Milana Nedića, tako i od Vrhovne komande JVuO. Prepreku su mu činile [[Italijani|italijanske]] vlasti koje nijesu dopuštale prelazak njegovog ljudstva na lijevu obalu Lima, ali i njemački okupator, budući da Sandžački četnički odred (i to po odluci generala [[Paul Bader|Paula Badera]]<ref name="Jozo Tomasevich 1945"/>), poput ostalih legalizovanih odreda, od polovine aprila biva direktno potčinjen komandantima lokalnih sektora njemačke oružane sile.<ref>Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, kutija 29, fascikla 2, dokument br. 22, str. 1.</ref> O susretu sa Đurišićevim ljudima major Miloš Glišić je obavijestio pukovnika [[Miloša Masalovića]], šefa kabineta generala Milana Nedića, zaključivši da „veza sa [[Crnogorci]]ma postaje svakim danom sve bolja i čvršća“.<ref>ASŽ, fond Ž-30, Zbirka fotografija, kut. 206, sl. 37.</ref> Vezu sa Đurišićem je preko Glišića održavao i major [[Zaharije Ostojić]], koji se nalazio u VK JVuO. Pored toga, major Glišić se usredsredio da popravi odnose sa Talijanima, te će u narednom periodu na tome raditi svakodnevno.<ref>{{harv|Живковић|2017|p=556}}</ref> U junu 1942. broj legalizovanih četnika u Srbiji iznosio je 11.300. Nemci su sa nepoverenjem posmatrali činjenicu da kvislinške formacije neprestano narastaju popunjavanjem iz četničkih redova. Nosili su se mišlju da znatno smanje brojno stanje legalizovanih četnika; međutim, Nemci nisu imali dovoljno sopstvenih snaga u Srbiji kojima bi zamenili četnike, koji su im činili značajnu uslugu u progonu pripadnika, grupa i odreda NOVJ u Srbiji. Srpska državna straža je bila najbrojnija kvislinška oružana formacija tokom Drugog svjetskog rata u okupiranoj Srbiji. Međutim, Nijemci nijesu imali u nju povjerenja iz dva osnovna razloga: prvo, smatrali su da je riječ o neborbenoj formaciji; drugo, da većina njenih pripadnika inklinira četničkom pokretu Draže Mihailovića. U jednom izvještaju<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153725—27.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/299-300.</ref> iz 1942. godine upućenom [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Trećeg Reicha]], svoj stav o ovom problemu je definirao opunomoćenik njemačkog ministarstva u Beogradu [[Felix Benzler]]: {{izdvojeni citat|Srpski izvršni organi su nemoćni pred ustaničkim pokretom. Srpska državna straža, koja preko svojih oficira snažno naginje Draži Mihailoviću, zatajuje naročito protiv njegovih pristalica.}} Krajem maja 1942. godine, do njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji Paula Badera su stigle informacije o tome kako je general Mihailović razvio široku mrežu povjerenika „na srpskom prostoru nekadašnje okupirane jugoslovenske države“. Veza između Mihailovićevih odreda u Srbiji i SDS bila je do to mjere izražena da je general Bader predložio da svi legalni četnički odredi, kao i pojedini odredi SDS, budu razoružani.<ref>AVII, Nemačka arhiva (NMA), 27—1A—26, Izveštaj od 31. maja 1942.</ref><ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 152.</ref> Uz [[Manojla Koraća]], Mihailovićevog legalizovanog oficira i Nedićevog okružnog načelnika u Užicu, među najaktivnijim učesnicima progona partizana i njihovih simpatizera u užičkom kraju, posebno se isticao [[Folksdojčeri|folksdojčer]] i ljotićevac [[Miloš Vojinović]] (Henrih Lautner), komandant Desetog dobrovoljačkog odreda.<ref>Радивоје Папић, Ужичка република 1941. Водич кроз изложбу, Народни музеј Ужице, 2017, стр. 150.</ref> Sjedište odreda je bilo u [[Bajina Bašta|Bajinoj Bašti]]. Tokom [[Borbe za Istočnu Bosnu 1942.|borbi za istočnu Bosnu]], major Radoslav Đurić (»Herman«) obavještava Vrhovnu komandu JVuO da je [[Jezdimir Dangić]] na sastanku sa potpukovnikom Manojlom Koraćem, te da će četnicima u pomoć pristići snage pod komandom potpukovnika [[Momčila Matića]] i Vojinovićev Deseti dobrovoljački odred: {{izdvojeni citat|Iz Bosne 19-III: Situacija ozbiljna. Partizani drže [[Vlasenica|Vlasenicu]] i [[Milići|Miliće]] a opsaduju [[Rogatica|Rogaticu]] i [[Han Pijesak]]. [[Srebrenica]] i [[Drinjača]] u našim rukama. Prema [[Zvornik]]u samo naši odredi. Bosanci neće da se bore protiv partizana. Gde su partizani sa našim odredima, oficiri su morali napustiti odrede jer partizani ubijaju sve (odreda) oficire koje uhvate. Račićev odred hoće da se bori ali je slab brojno. Partizani jaki 2000 ljudi. Iz Užica krenuo Matić sa 1000 ljudi ka Rogatici. Po odobrenju Nedića, Dangić danas na sastanku sa Koraćem. Dakićev odred prišao partizanima. Dangić uopšte nema svojih snaga za borbu. Doći će i Ljotićevci iz Bajine Bašte u pojačanje.<ref name="ReferenceD">[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 19. marta do 18. aprila 1942. godine]</ref>|Depeša majora [[Radoslav Đurić|Radoslava Đurića]] Vrhovnoj komandi JVuO od 19. marta 1942. godine}} U svom izvještaju od 26. marta 1942. godine, major Đurić upoznaje generala Dražu Mihailovića sa pojedinostima saradnje dobrovoljačke komande iz Bajine Bašte sa štabom istočnobosanskih četnika: {{izdvojeni citat|U vezi sa akcijom u Bosni postoje mnoge ambicije kako lične pojedinaca, tako i pojedinih političkih partija i to: zemljoradnika (kdant pozadine kod Dangića vojvoda Botić, vojvoda Risto Đukanović), JRZ i Ljotićevaca. Ljotićevci rade preko komandanta njihovog odreda u B. Bašti — Lautnera. On je uspeo da postane intiman prijatelj Dangića, vrlo često su zajedno, pa čak i neki Nikić inspektor Ljotićevih odreda dolazi često u Dangićev štab.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_65.htm Izveštaj majora Radoslava Đurića od 26. marta 1942. Draži Mihailoviću o vojno-političkoj situaciji u istočnoj Bosni i stanju četničkih jedinica]</ref>}} [[Lazar Trklja]], ispred Operativnog štaba bosanskih četničkih odreda (šifra »505«), piše 11. aprila 1942. u depeši VK JVuO o teškoj situaciji nakon [[Ustaše|ustaške]] ofanzive.<ref>Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981, str. 193.</ref> Trklja navodi da se formacija SDK pod Vojinovićevom komandom na frontu pridružila četničkim snagama kapetana [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]]: {{izdvojeni citat|Ustaše zauzele Vlasenicu, Drinjaču i [[Bratunac]]. Partizani su se i sa ova dva sreza povukli. U ova dva sreza ima oko 2000 četnika. Iz Srbije nema nikog još sem Račićevih ljudi i X. dobr. odreda iz Bajine Bašte; oni su na [[Drina|Drini]]. Nalazim se sa Račićem. Sve će biti po traženju.}} Vazduhoplovni kapetan I klase [[Manojlo Pejić]], pomoćnik načelnika štaba Komande Bosanskih četničkih odreda majora [[Slavoljub Vranješević|Slavoljuba Vranješevića]],<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref> juna 1943. je sastavio izvještaj, u kojem se dotakao svih bitnijih događaja u razvoju četničke organizacije u istočnoj i [[Srednja Bosna (oblast)|srednjoj Bosni]] od septembra 1941. do juna 1943.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 164, str. 779.</ref> Kapetan Pejić obavještava svoje nadređene o formacijama srpske kvislinške vlade koje su sarađivale sa bosanskim četničkim odredima: {{izdvojeni citat|— Grupa Ljotića, izražena preko komandanta odreda Lautnera, koji nas je pomagao i spasavao narod; <br> — Major — tada »potpukovnik« Matić, već od ranije reflektira na neku veću funkciju u Bosni, zbog čega ruši sve ostale, održava vezu sa kap. Dakićem i prikuplja oko sebe izbegle bosanske četnike. <br> — Major, tada »potpukovnik« Korać, nema više ambicije za Bosnu, jer je sada okružni načelnik u Užicu, sa velikom vlašću, ali i on nas sve mrzi.}} O povezanosti Henriha Lautnera sa Dragoslavom Račićem, ali i s drugim četničkim komandantima, svjedoči u svojim ratnim memoarima i Ljotićev sekretar [[Boško Kostić]]. U maju 1943. Kostić se sastao sa Čedom Vujovićem, delegatom Draže Mihailovića iz [[Čačak|čačanskog]] kraja. Nakon što mu se Vujović žalio na obračune između četnika i dobrovoljaca, Kostić je o Vojinoviću–Lautneru iznio sljedeće zapažanje: {{izdvojeni citat|Što se tiče Vojnovića–Lautnera, meni nisu detalji poznati, pa bih ga molio da mi to iznese konkretno, kako bih o tome referisao Nediću i Ljotiću. Napomenuo sam pri tom da baš sad idem iz Užica gde sam i čuo i video, da Vojnović saradjuje sa pojedinim četničkim komandantima kao, na primer, sa Ajdačićem, Katanićem, Markovićem a znam da je četničkom komandantu Račiću učinio velike usluge i dao dosta municije a jednom prilikom mu je spasao i život. S druge strane znam, da je Vojnović–Lautner sa svojim odredom najviše doprineo da se preko krvave Drine prebaci u Srbiju mnogo hiljada srpske dece i drugih Srba i Srpkinja što su bežali pred ustaškim zlikovcima.<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 108–109.</ref>}} Sekretar Kostić je zamolio Vujovića i da prenese Mihailoviću čvrsta uvjeravanja Nedića i Ljotića: {{izdvojeni citat|Nedić i Ljotić spremni su da Dražu pomažu [sa] oružjem, municijom, novčano i u svakom drugom pogledu, sve što budu mogli. Oni mole đenerala Mihajlovića, da sa svoje strane u Srbiji ne uspostavlja za sada, svoju vlast, jer da je narodu teško već i ovo dvovlašće, Nemaca i Nedićeve vlade. Trovlašće bi bilo još daleko teže, jer bi ono izazvalo velike zabune, da ne kažemo anarhiju, pošto bi bile dve srpske vlasti i narod ne bi znao koga da sluša. Nedić i Ljotić dalje poručuju, da srpska vlada u Beogradu neće postavljati više komadante oružanih jedinica niti okružne i sreske načelnike, bez prethodne saglasnosti đenerala Mihajlovića. Oni smatraju, da bi đeneral Mihajlović trebao da ostane izvan teritorije okupirane Srbije i da tamo čisti teren od komunista, a oni će u Srbiji taj isti posao da rade. U danom momentu spremni su da vlast i sve svoje oružane odrede predaju Draži ili licu koje Kralj bude odredio.<ref>Boško N. Kostić, n. d., str. 110.</ref>}} Lazar Trklja, Mihailovićev politički izaslanik u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni i Hercegovini]], potvrdio je u i svom ratnom dnevniku da je Vojinović–Lautner bio naklonjen »bosanskoj stvari«, tj. tamošnjoj organizaciji četnikâ: {{izdvojeni citat|U Bajinoj Bašti bio je Ljotićev dobrovoljački odred. Istina, on je prema bosanskoj stvari bio naklonjen, ali nepomirljivi neprijatelj svake akcije koja se vezivala za London i bila antinemačka.<ref>[https://www.vladimirdimitrijevic.com/sr-yu/tekstovi/459-na-golgotskom-putu-ratni-dnevnik-lazara-trklje-1941-1944-otkopana-istina-sluzbeni-glasnik-beograd-2020-priredio-nikola-trklja-2.html Vladimir Dimitrijević: NA GOLGOTSKOM PUTU - RATNI DNEVNIK LAZARA TRKLjE 1941-1944 OTKOPANA ISTINA, SLUŽBENI GLASNIK, BEOGRAD 2020, PRIREDIO NIKOLA TRKLjA]</ref>}} Predratni [[Valjevo|valjevski]] [[ZBOR|zboraš]] [[Borivoje Karapandžić]], prosvetar u jedinicama SDK tokom okupacije, piše o saradnji dobrovoljačkih jedinica iz zapadne Srbije sa Mihailovićevim četnicima u istočnoj Bosni. Opisujući Vojinovićevu ključnu ulogu u spašavanju srpskih izbjeglica, u knjizi ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'' Karapandžić navodi, između ostalog, sljedeće: {{izdvojeni citat|Prelazeći preko Drine, dobrovoljci su dolazili u dodir i s pojedinim četničkim odredima iz Istočnog dela Bosne. Pri tim dodirima, a i docnije, dobrovoljci su davali bosanskim četnicima i oružje i municiju, kao i druge potrebe. Sve što je moglo koristiti srpskoj braći u Bosni, dobrovoljci su im, takoreći otkidajući od sebe, s ljubavlju davali, izražavajući tom prilikom divljenje prema njihovoj četničkoj borbi. Razume se, ovu pomoć dobrovoljci su davali onim četničkim komandantima i njihovim odredima, koji su se beskompromisno borili protivu svih srpskih dušmana, a naročito protivu ustaša i komunista. Takvi komandanti su bili: major [[Jezdimir Dangić]], kapetan [[Stevan Damjanović|Stevan Damjanović – Leka]] i Đura Bižić, koji su i svoje živote položili na oltar Otadžbine, boreći se protivu srpskih din dušmana.<ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 201—202.</ref>}} U cilju zaustavljanja ustaškog nadiranja ka Drini, četničkom su vođstvu u istočnoj Bosni iz Vrhovne komande JVuO tada stizale naredbe i da svoje pokrete koordiniraju, između ostalih, zajedno sa potpukovnikom [[Radojkom Jovandarićem]], komandantom legalizovanog Kotleničkog četničkog odreda. Potpukovnik Jovandarić se na službi pri kvislinškoj upravi takođe nalazio u Bajinoj Bašti: {{izdvojeni citat|21-III. — Neka Dangić stupi u vezu sa p.puk. Jovandarićem u Bajinoj Bašti da mu da prvu pomoć. Pripremamo slanje pomoći radi podizanja morala. Neka Račić prikupi sa svog najboljeg terena u Srbiji ljudstvo i privuče sebi za rad u Bosni. Pošaljite ljude Panteliću u Krupanj za pojačanje. Stupiti u vezu sa p. puk. Jovandar. u B. Bašti. Naredite svima u ime moje.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_72.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 21. marta do 26. aprila 1942. godine]</ref>}} Narednog mjeseca, major [[Zaharije Ostojić]] (šifra »222«) šalje depešu u kojoj zahtijeva sljedeće: {{izdvojeni citat| ''Br. 15 za 505, key 3, 15-IV-942 god.'' Javite da li je Dangić odveden. Potrebne snage uzeti od Račića, Mitića, Jovandarića i Matića. Svi su vam bliži i stupite sa njima u vezu. Čim nađete siguran teren, po datim uputstvima Laze [Trklje — prim.] baciće Vam se iz vazduha oružje, municija i ostalo. Učinite sve da se narod sačuva. Pošaljite detaljnije izveštaje o Hercegovini i odgovorite na ranije postavljena pitanja. — 222.<ref>Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981, str. 206—207.</ref>}} O pomoći koju su srbijanski četnički odredi pružili četnicima u istočnoj Bosni, sadejstvujući s njima u borbi protiv ustaša na Drini u proljeće 1942. godine, Dražu Mihailovića je 4. maja 1942. obavijestio<ref>''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, документ бр. 664, стр. 566—568.</ref> i kapetan [[Dušan Radović Kondor]], komandant legalizovanog Zlatiborskog četničkog odreda: {{izdvojeni citat|U toku prošlog meseca sa svojim odredom prebacio sam se preko Drine kod Starog broda, pa sam na položajima oko Perušića vodio borbu sa ustašama. Dana 2. maja t. g. povukao sam se na desnu obalu Drine, pod pritiskom neprijatelja. Dana 3. maja t. g. oko 9 časova na položajima oko Vežanje na Tari planini presreli su me Nemci i razoružali mojih 69 ljudi, iako sam imao odgovarajuće dokumente o legalnom postojanju odreda na teritoriji Srbije. Otpor nisam dao, jer nisam imao instrukcija. Svoje ljude, koji su mahom Bosanci prekaljeni kroz borbe i gerilske poduhvate, sačuvao sam i držim ih na okupu na pogodnom mestu. Oružje ću dobiti. Molim za hitno naređenje kuda da krenem i kom odredu da se priključim. Nalazim se u okolini Užica. S verom u Boga za Kralja i Otadžbinu.}} Pripadnici četničke organizacije iz istočne Bosne su nastavili održavati kontakte sa kvislinškom upravom Milana Nedića i nakon hapšenja majora Jezdimira Dangića od strane njemačkih okupacionih vlasti. 20. maja 1942. prispio je u Beograd memorandum iz štaba istočnobosanskih četnika (upućen „gospodinu Milanu Nediću, predsedniku srpske vlade“), u kome se pružaju podaci o istorijatu četničkog pokreta i traži pomoć u novcu, ishrani i naoružanju. Četničke vođe obavještavaju generala Nedića da je vojvoda [[Stevan Botić]], nakon Dangićeva hapšenja, preuzeo dužnost komandanta. U memorandumu, četnici iz istočne Bosne mole Nedića da njihovu akciju pomaže što više može, tako što će za sreske načelnike i komandante oružanih odreda u brojnim mjestima [[Zapadna Srbija|zapadne Srbije]] postaviti ljude koji bi na četničku akciju u istočnoj Bosni gledali „pravilno, srpski i patriotski“.<ref>AVII, br. 9/2-1, k. 1a.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/285.</ref> U depeši poslatoj 27. maja 1942. članu četničkog [[Centralnog nacionalnog komiteta]] (CNK) Lazaru Trklji, general Mihailović piše: „Ceo dosadašnji rad u Bosni poznat mi je kao i težnja vlade spasa... Naši ljudi moraju prekinuti svaku vezu sa Beogradom. Ako Beograd želi da pomaže ta pomoć neka se ukaže stanovništvu preko posrednika koji treba da budu pošteni bez političkih tendencija.“<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_112.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 10. maja do 27. juna 1942. godine]</ref> 30. juna 1942. Trklja odgovara Draži Mihailoviću: „Veza sa zvaničnim Beogradom sve je manja a i on nas se odriče.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_123.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 18. jula 1942. godine]</ref> Vojvoda Stevan Botić, komandant Bosanskih četničkih odreda i njegov načelnik štaba kapetan [[Borivoje Mitranović]], u pismu poslatom 17. jula 1942. godine, obavještavaju jednog četničkog oficira zašto ipak ne žele prekinuti veze sa »zvaničnom Srbijom«: {{izdvojeni citat|Došle su vesti od Čiče koje nismo mogli do kraja proveriti dali su od njega da se od njegove strane više ne računa sa celinom bosanske akcije i da se sve veze sa zvaničnom Srbijom prekinu... <br /> Mi smo se odovuda usprotivili prvo da mi ne možemo javno da prekinemo veze sa Srbijom time što bi se javno deklarisali za tu akciju gde smo svi zato što bi nam bio onemogućen svaki azil u Srbiju i kupovina municije i oružja, a da ne govorimo o nejači koja svakim danom otuda beži.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_122.htm Obaveštenje Gorskog štaba bosanskih četničkih odreda od 17. jula 1942. kapetanu Milivoju Kovačeviću o razlozima neslaganja sa politikom Draže Mihailovića prema četnicima u istočnoj Bosni]</ref>}} Četnički kapetan [[Pavle Grubač]] izvještava majora Petra Baćovića 23. jula 1942. o situaciji u istočnoj Bosni, navodeći da sarađuje sa potpukovnikom Momčilom Matićem, legalizovanim ravnogorskim oficirom i komandantom Nedićeve »Drinske grupe srpskih oružanih snaga«. Kapetan Grubač piše da se s potpukovnikom Matićem povezao i vojvoda Stevan Botić, koji je tih dana prešao preko [[Drina|Drine]] u Srbiju: {{izdvojeni citat|Botić je preko svojih ljudi uspeo da je iz odreda potpukovnika Matića otišlo 36 ljudi sa oružjem i sada neznam da Matić neće imati neugodnosti kod Nemaca pošto su puške registrovane. Botić je sa time prekinuo svaku vezu sa Matićem koji mu je dao 11 sanduka municije i hrane, pre odlaska. [...] <br /> Sa Drinskom grupom stojim odlično. Oni mi izlaze u susret u svemu jer inače bez srestava nebih mogao izlaziti na kraj niti raditi.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_127.htm Izveštaj kapetana Pavla Grubača od 23. jula 1942. majoru Petru Baćoviću o radu Gorskog štaba bosanskih četničkih odreda i situaciji u istočnoj Bosni]</ref>}} U vjerodostojnost Botićevih navodâ mogao se i sâm Draža Mihailović uvjeriti iz izvještaja koji su mu krajem avgusta te godine dostavili vojvoda Dobroslav Jevđević i major Petar Baćović ispred Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine: {{izdvojeni citat|U vezi sa dolaskom Trklje i Mitranovića u ove krajeve i njihove želje da se sastanu sa Đokom ja sam opširnije razgovarao sa Trkljom. Esencijalno je iz tog razgovora sledeće: Postoji po njihovom mnenju apsolutna potreba da se od strane Bosanaca održavaju veze sa Nedićevom vladom, jer je zvanična Srbija sigurno zaleđe i azil za bosanske izbeglice i jer se bez nje ne može voditi akcija u Bosni. U vezi toga sam konstatovao da oni drugim očima gledaju na Nedićevu akciju nego mi. U vezi sa tim oni žele da pokret u Bosni javno ne treba da bude identifikovan sa Dražinim pokretom, nego da figurira kao samostalan. To obrazlažu i tim da je Draža član londonske vlade i kao takav ne može pristati na likvidaciju turskog [tj. [[Bošnjaci|bošnjačkog]] — prim.] elementa i hrvatskog... Poznajemo odlično prilike u Bosni znamo da u ovom kraju ti ljudi nemaju baš nikoga, pa to saopštavamo, kao elemenat, koji može da posluži pri oceni šta da se uradi prema njima. Da bi bili tačno obavešteni primećujemo samo, da smo i kod nekih bosanskih izbeglica iz naroda primetili izvesnu sentimentalnost prema Nediću.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_162.htm Izveštaj majora Petra Baćovića i Dobrosava Jevđevića s kraja avgusta 1942. Draži Mihailoviću o političkoj situaciji u istočnoj Bosni i Hercegovini]</ref>}} Kapetan [[Siniša Ocokoljić|Siniša Ocokoljić Pazarac]], tada u svojstvu legalizovanog oficira na službi u [[Zaječar]]u, poslao je 22. juna te godine Vrhovnoj komandi JVuO depešu<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_111.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama štaba Draže Mihailovića od 31. maja do 26. juna 1942. godine]</ref> kojom obavještava da je uspostavio veze sa [[Sokolski pokret|sokolskom organizacijom]], kao i sa ljudstvom kvislinške SDS u glavnom gradu okupirane Srbije: {{izdvojeni citat|Naredite da štab br. 2 preduzme hitno čišćenje izdajica u Beogradu. Ja ću gledati da angažujem pojedine sokolske trojke i žandarme koji su sigurni za taj cilj. Javite da li imate neko naređenje za rad Sokola u Beogradu. Kod mene je načelnik Sokola sa Čukarice. Oni su dobro organizovani. 700 žandarma iz Beograda traže instrukcije od mene.}} General Mihailović je uvažio prijedloge kapetana Ocokoljića (pseudonim »Iliev«) nakon samo par dana: {{izdvojeni citat|Preduzmite sve Vi i Stojanović [Miodrag, kapetan — prim.] da preobraćate tajno u naše redove sve pripadnike policijske straže i druge Nedićevce. Oficire pozvati da se izjasne. Neposlušne predložiti za lišenje čina sa obrazloženjem. Pozdravite sokole, neka se što bolje organizuju. Trojke neka postoje i nek malo sačekaju, još ne mogu u Beograd da stupe. Žandarmima iz Beograda daj da se što bolje organizuju za opštu stvar.<ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 345.</ref>}} Nakon što je [[Milan Aćimović]], ministar unutrašnjih poslova u Vladi narodnog spasa, načelnicima okrugâ u Srbiji navodno izdao naređenje da održavaju dobre odnose sa četnicima, u depeši od 30. juna 1942.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]</ref> general Mihailović upućuje svoje komandante na saradnju sa policijskim aparatom kvislinške uprave: {{izdvojeni citat|Aćimović naredio izvesnom broju okruž. i sres. načelnika da budu blagonaklonjeni prema nama kako bi po padu Nemačke preko njih imao sve konce vlasti u svojim rukama. Imati na umu ovo, koristiti policiske njuške a ništa ne otkrivati niti im verovati. Obavestite sve susedne komandante.|[[Dragoljub Mihailović]]}} U vrijeme dok je obavljao funkciju ministra unutrašnjih poslova u Vladi nacionalnog spasa, Milan Aćimović je predstavljao drugu ličnost po uticaju u kvislinškim strukturama, odmah iza generala Milana Nedića. U tom pogledu, karakteristično je kritički intonirano pismo s kraja ljeta 1942. godine, čiji je autor general [[Harald Turner]], načelnik Upravnog štaba njemačkog vojnog zapovjednika u Srbiji. Naime, nakon što je centrala [[Abwehr]]a u Beogradu poslala izvještaj u kom se Aćimović pokušava diskreditovati, i to na osnovu dostavâ poteklih iz krugova bliskih Dimitriju Ljotiću, dr Turner je ustao u njegovu odbranu, uputivši oštre prijekore centrali Abwehra zbog neosnovanih kleveta na Aćimovićev račun. Turner za Aćimovića tvrdi da od početka „stoji na odlučujućem mestu u javnom životu Srbije“, kao i da je u vrijeme [[Gušenje ustanka u Srbiji|gušenja ustanka u Srbiji]], upravo Aćimović predložio Nedića za predsjednika srpske vlade, čime su otklonjene prepreke za provedbu ove njemačke zamisli u djelo. Iz Turnerova odgovora postaje jasno da Aćimović ni svoje kontakte s generalom Dražom Mihailovićem nije mogao uspostaviti samostalno ili bez dozvole njemačkih obavještajnih strukturâ: {{izdvojeni citat|Ovome [Nediću] je on [Aćimović] do današnjeg dana lojalno služio, isto tako kao što je lojalno sledio naređenjima nemačke vojne uprave... Nakon što su se smirile prilike u Srbiji, Aćimović je, kao ministar unutrašnjih poslova, a time i kao vrhovni šef državne sigurnosti, posle ministra predsednika imao izvršnu vlast u svojim rukama. Sa svoje strane je vođa pokreta Zbor, [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]], gledao da ostvari svoje političke namere i da u pogodnom trenutku on dođe na vlast. Već skoro tri četvrtine godine on se trudi da ugrozi, preko svojih poverljivih ljudi, poverenje prema Aćimoviću, i to metodom svojstvenom samo [[Balkan]]u, neistinitim klevetanjem... Tvrđenje da je jedan poverljiv čovek ministra Aćimovića pre izvesnog vremena razgovarao u [[Ljig]]u sa Dražom Mihailovićem, netačno je. Način na koji Aćimović, kao ministar unutrašnjih poslova, ima da saobraća sa Dražom Mihailovićem, ugovoren je između zapovednika Sigurnosne policije i [[Sicherheitsdienst|SD]]-a i pod kontrolom je istoga.<ref>Istorijski arhiv grada Beograda, sudski predmet Dragog Jovanovića, optužni materijal.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 84.</ref><ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 186—187.</ref>}} U avgustu 1942, centrala Abwehra u Beogradu je obavijestila nadređene da postoje izvještaji o tajnoj korespondenciji između Nedića i Aćimovića s jedne i Draže Mihailovića s druge strane. Desetog oktobra je [[Gestapo]] primio izvještaj četnika Nemanje Pavlovića, inače kurira obaveštajne službe Draže Mihailovića, u kojem je Milan Aćimović optužen za održavanje stalne veze sa pokretom DM. Pavlović konkretno navodi: Aćimović se u [[Svrljig|svrljiškom]] srezu sastao sa četničkim oficirima majorom Đurićem i majorom [[Velimir Piletić|Piletićem]] i predao im šifrovani izvještaj; Aćimović je izdao povjerljivo naređenje sreskim načelnicima da pomažu ravnogorce; po svoj prilici Aćimović šalje poštu za Mihailovića preko majora Jove Petrovića iz [[Subjel]]a kod [[Kosjerić]]a; Aćimović je naredio okružnom načelniku Popoviću da čuva Mihailovića i da za njim oprezno šalje potjere s tim da ga uvijek o tome unaprijed informiše. U zaključku izvještaja se navodi: »Aćimović radi punom parom za Dražu.«<ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 91.</ref> Draža Mihailović je [[18. 8.|18. avgusta]] 1942. naredio pukovniku [[Dragoslav Pavlović|Dragoslavu Pavloviću]], delegatu Vrhovne komande JVuO na terenu Zlatiborskog korpusa, da uništava "komuniste" pomoću legalizovanih odreda: {{izdvojeni citat|Ne dozvoliti da se komunisti ustale ma u kom srezu. Prenesite naređenje da se sa komunistima raščisti u Rasinskom i Kruševačkom srezu. Pomoću legalizovanih odreda a koji su naši.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_149.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>}} Već 21. avgusta 1942, general Mihailović naređuje da svi legalizovani odredi "najenergičnije unište komuniste na svojim prostorijama": {{izdvojeni citat|Raspis svima: Saopštite svima legalizovanim odredima sledeće: Mnogi legalizovani odredi zaboravili su da je sada rat i da je njihova legalizacija samo maska za podzemni rad. Novac i ugodan život raznežio je mnoge koji misle da tako sačekaju kraj rata pa da posle samo izvlače koristi. Neka se zna da se o svakom vodi računa. Naređujem da svi legalizovani odredi najenergičnije unište komuniste na svojim prostorijama. Dalje da naše šumske odrede pomažu na svakom koraku novcem, hranom, municijom, oružjem kao i u izvođenju organizacije i propagande.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_149.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 5. do 21. avgusta 1942. godine]</ref>|Raspis Draže Mihailovića od 21. avgusta 1942.}} Nakon dva dana, Draža Mihailović preko »Feliksa« (tj. [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]]) upozorava potpukovnika [[Dragoslav Pavlović|Dragoslava Pavlovića]] (pseudonim »Rodrigo«): {{izdvojeni citat|Legalizovanim saopštiti da budu na oprezi jer će Nemci hapsiti sve. Neka zapaze trenutak i na vreme se bace u šumu. Neprijatelj treba da bude prevaren a ne oni.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_155.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 22. do 28. avgusta 1942. godine]</ref>}} U raspisu od 8. septembra 1942. upućenom svojim komandantima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]] (između ostalih: [[Petar Baćović|Baćoviću]], Vučkoviću, [[Radoslav Đurić|Đuriću]], [[Miodrag Palošević|Paloševiću]], [[Dragutin Keserović|Keseroviću]], [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljiću]], Rakoviću, Smiljaniću i dr.), Mihailović iznova kritikuje pasivnost legalizovanih odreda i naređuje stvaranje "letećih jedinica" koje ne bi bile legalne, ali bi se oslanjale na legalizovane odrede i služile bi za "uništavanje neprijatelja": {{izdvojeni citat|U mnogim našim krajevima oseća se zastoj u aktivnom radu. Mnogi legalizovani delovi prešli u mirnodopski život. Mnogi zaboravili da je rat, i da neprijatelja ima mnogo i svuda. Naređujem da svi kom-danti brigada organizuju leteće jedinice iako će to biti za svakog naređeno. Ove jedinice ne mogu biti legalne. Njihovo je mesto šuma i planina. Njihova akcija brza i odlučna, protiv svih i svakoga. Legalni delovi da im posluže kao baza za snabdevanje i prikrivanje, kao grom ove jedinice ima da uništavaju narodne izdajnike i sve unutrašnje neprijatelje, Ljotićevce, komuniste, Pećančeve. O formiranju ovih jedinica kao i o njihovom radu izveštavati. Pred događajima koji nastupaju, ovi leteći delovi poslužiće kao jezgro za mobilizaciju svih snaga brigada. Prednje saopštite svima susedima.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_166.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama štaba Draže Mihailovića od 3. do 9. septembra 1942. godine]</ref>|[[Dragoljub Mihailović]]}} General [[Asen Nikolov]], komandant bugarskog okupacionog korpusa, izvještava septembra 1942. njemačkog komandujućeg generala u Srbiji Paula Badera o velikom uplivu pripadnika JVuO u ljudstvu SDS, i navodi da su na jugu Srbije postojale „dobro zakamuflirane organizacije (štabovi) nacionalnog pokreta Draže Mihailovića... Članovi tog pokreta skrivaju se iza službenih položaja i ovlasti. Nalaze se među rukovodstvom vladinih četnika, među oficirima Srpske državne straže, među sveštenicima, učiteljima, državnim službenicima“.<ref name="Jozo Tomasevich 1945"/><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 307.</ref> Početkom oktobra 1942, komandant Kolubarskog korpusa JVuO kapetan Petronije Nikolić (pseudonim »Peter«) informira generala Dražu Mihailovića o situaciji u sopstvenoj zoni odgovornosti: {{izdvojeni citat|G. pukovniče, rad na organizaciji je uglavnom završen... Ceo naš rad zasnovan je na Vašim uputstvima i naređenjima. Kako u [[Obrenovac|Obrenovcu]] tako i po selima. Nama pripada sve i to sa najboljim domaćinima na čelu. Četnici, poljska straža, graničari, također su sa nama. Ljotićevaca, komunista i ostalih koji bi nas progonili, nema.<ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 285.</ref>}} Komandant italijanske 2. armije general [[Mario Roatta]] izvijestio je 23. septembra 1942. Vrhovnu komandu u [[Rim]]u o razgovoru vođenom sa [[Ilija Trifunović-Birčanin|Ilijom Trifunović]]em i [[Dobroslav Jevđević|Dobroslavom Jevđević]]em o nastavku [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|saradnje Italijana i četničkih odreda]] na teritoriji [[NDH]]. U izvještaju se navodi da dvojica vojvodâ prećutno priznaju postojanje sporazuma između Mihailovića i Nedića, tj. svojevrsne zajedničke strategije prema okupatorima u svrhu »spasavanja srpskog naroda«: {{izdvojeni citat|Izveštavam da u novom razgovoru koji sam imao sa Trifunovićem, a kojemu je prisustvovao i Jevđević, i jedan i drugi su ponovo dozvolili mogućnost da Nedić i Draža Mihailović deluju sporazumno i da održavaju kontakte. Mada pomenuti sagovornici nisu rekli, ipak treba smatrati da se osnov za sporazum sastoji u sledećem: 1) »spasavanje srpskog naroda« (koji je, navodno, već imao jedan milion žrtava) i očuvanje od daljih masovnih gubitaka; 2) formiranje, održavanje i ojačavanje oružanih formacija (četničkih) određenih da, u momentu kada bude mogućno i celishodno, stupe u akciju sjedinjeni pod komandom Mihailovića; 3) u vezi sa ciljem iznetim u tač. 1), i da bi se omogućilo izneto u 2), u međuvremenu se prilagoditi ambijentalnim prilikama, odnosno: sarađivati u Srbiji (Nedić) sa Nemcima, a u Hrvatskoj (poznate jedinice) sa Italijanima. Mada je ovo što je dosad izneto očigledno, interesantno je da su pomenuta dva četnička rukovodioca delimično priznali a delimično ostavila da se shvati.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 1: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1981, strana 886.</ref>}} U ljeto 1942. godine, italijanski nadležni organi su pustili iz ratnog zarobljeništva veliki broj odabranih oficira i podoficira [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]], sa ciljem uspostavljanja potpune kontrole nad odredima [[Antikomunistička dobrovoljačka milicija|Antikomunističke dobrovoljačke milicije]] (MVAC). Major [[Žarko Todorović]], ilegalni ravnogorski komandant Beograda i Severnih pokrajina, izvijestio je generala Dražu Mihailovića 5. septembra 1942. o puštanju na slobodu potpukovnika [[Ilije Mihića]], potonjeg komandanta Ličkih četničkih odredâ: {{izdvojeni citat|U Lici Ilija Mihić sa 50 oficira i 200 podoficira puštenih u tu svrhu iz italijanskog ropstva, uspostavlja rad sa srpskim življem po dogovoru sa Italijanima. Sedište [[Gračac]]. Pseudonim »Minziner Vilim«. Stupio je u vezu sa Nedićem preko Kukića. Sa nama nije tražio vezu. Poslaću mu poziv da nam se stavi pod komandu.<ref>AVII, ČA, K–294, reg. br. 5/1.</ref>}} Major Žarko Todorović pominje vezu potpukovnika Mihića sa pukovnikom [[Ilijom Kukićem]], koji je tokom 1942. komandovao Srpskim dobrovoljačkim korpusom, nakon što su Nijemci uhapsili pukovnika [[Kostu Mušickog]], upravo zato jer je pomagao Mihailovića i četnike. O izvjesnim vezama Mihića s Kukićem (a preko njega i s Milanom Nedićem), kao i sa italijanskim vlastima, general Mihailović je bio obaviješten krajem septembra 1942. i od strane vojvode Trifunovića-Birčanina, Mihićevog starješine: {{izdvojeni citat|Svoje bavljenje na [[Sušak]]u i u [[Rijeka|Fijumi]] iskoristio sam da dođem u lični dodir sa komandantom ličkih četničkih odreda potpukovnikom Ilijom Mihićem i njegovim oficirima, koji su došli sa terena. Tom prilikom konstatovao sam da ova naša četnička grupa radi pod dosta teškim uslovima. Svi pokreti oficira i njihova akcija na terenu pažljivo se kontrolišu ne samo od strane Italijana, već i od Hrvata, koji koriste svaku priliku da denunciraju četnike i otežaju im rad na organizaciji. [...] Kad sam upitao ppukovnika Mihića, da li je i u kakvoj nameri preko pukovnika Kukića uhvatio kontakt sa Nedićem, odlučno je izjavio da u tom pravcu nije preduzimao nikakve korake i da uopšte niti ima, niti želi sa Nedićem da ima ma kakvu vezu. Biće, međutim, potrebno da proverim o kom je Mihiću reč, pošto na mojoj teritoriji postoje još dva viša oficira sa istim prezimenom... O rezultatu ove provere izvestiću naknadno, a na našeg Mihića ću budno motriti.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_172.htm Pismo Ilije Trifunovića Birčanina s kraja septembra 1942. Draži Mihailoviću o razgovorima sa komandantom italijanske 2. armije o realizaciji plana uništenja partizanskih snaga u zapadnoj Bosni]</ref>}} Od 1941. do 1943. godine, [[italija]]nsko poslanstvo u Beogradu izvještavalo je vladu u [[Rim]]u o svim važnijim događajima na teritoriji okupirane [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]]. Tako je i velika kriza Nedićeve vlade u drugoj polovini 1942. bila jedna od temâ kojom se bavila italijanska ambasada u glavnom gradu Srbije. Službenici italijanskog diplomatskog predstavništva su ukazivali na sukob između Nedića i Ljotića, kao i na njihove suprotstavljene pozicije. Kako je pisao prvi sekretar poslanstva Giorgio Spalazzi, Dimitrije Ljotić je urgirao kod njemačkih vlasti da intervenišu u cilju sređivanja situacije, zaprijetivši izlaskom svojih predstavnika iz vlade ukoliko do toga ne dođe. Ovo se prvenstveno odnosilo na generala Mihailovića, koga je Ljotić okarakterisao kao „gospodara skoro svih oružanih snaga, državnih organizacija i javnog mnjenja“, kojima je Nedić bio samo formalno na čelu. Spalazzi navodi i da se sâm general Nedić slagao sa tvrdnjom da je Draža Mihailović „onaj koji ima moć na terenu“, iz čega on zaključuje da su „[[Srbi]] potpuno protiv [[Sile Osovine|Osovine]]“, ali i da bi Ljotićeve predložene mjere dodatno pogoršale stanje u zemlji.<ref>DDI, Spalazzi a Ciano, serie IX, vol. IX, d. 105, 113.</ref><ref>Бојан Симић, Окупирана Србија у извештајима италијанског посланства у Београду (1941–1943). Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања – Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 104.</ref> Generalštabni major Žarko Todorović (»Valter«) je Vrhovnoj komandi JVuO 15. decembra 1942. godine sugerirao sklapanje sporazuma sa Ljotićevom SDK: {{izdvojeni citat|Vođstvo Ljotićevaca postalo mekše. Hoće sporazum. Predlažem da se pokuša sporazum, ali pod uslovima da prestanu sa prokazivanjem naših ljudi. Energičnija borba protiv komunista. Da nam daju višak neregistrovanog oružja, a mi njima da obećamo zakonski postupak sa njima posle rata.<ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 647.</ref>}} Krajem 1942, komandant Rudničkog korpusa JVuO kapetan [[Dragiša Ninković]] (prethodno legalizovan u [[Požarevac|požarevačkom]] okrugu kod kvislinških vlasti;<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_187.htm Izveštaj majora Miodraga Paloševića od 5. novembra 1942. Draži Mihailoviću o radu na organizovanju četničkih jedinica od 21. marta do 4. novembra 1942. godine]</ref> pseudonim »Leonardo«) uspostavio je saradnju sa ljudstvom kvislinške SDS u njihovim stanicama u [[Belanovica|Belanovici]], [[Ljig]]u i [[Babajić]]u. Njemački okupator je saznao za ovo te stražari bivaju razoružani.<ref>Коста Николић, Историја равногорског покрета, I-III, Београд, 1999, стр. II/21.</ref><ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 309.</ref> Potpukovnik [[Milan Kalabić]], načelnik požarevačkog okruga, uhapšen je 3. oktobra 1942. godine od strane [[Gestapo]]a, nakon što se otkrilo da je dostavljao informacije i oružje pripadnicima Jugoslovenske vojske u otadžbini, u kojoj je jedan od komandanata bio i njegov sin [[Nikola Kalabić]]. Nakon mučenja i saslušanja, Milan Kalabić je strijeljan.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=215.}} [[Marinski zbor Sjedinjenih Američkih Država|Mornarički]] pukovnik [[Albert B. Seitz]], pripadnik [[Ured za strateške usluge|OSS]] i član [[Sjedinjene Američke Države|američke]] vojne misije u Mihailovićevom štabu, ostavio je nakon rata zapis o Kalabićevoj smrti i njegovim vezama sa generalom Dražom Mihailovićem u knjizi ''Mihailovic: Hoax or Hero'' („Mihailović: prevarant ili heroj“). Zbog pogubljenja Kalabića starijeg, pukovnik Seitz isključuje samu mogućnost docnije saradnje Nikole Kalabića sa okupatorom, iako će on biti jedan od potpisnika [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma sa Nijemcima]] krajem novembra 1943: {{izdvojeni citat|Kada su Nemci napali Ravnu goru velikim snagama u decembru [1941. godine — prim.], prošao je on [Kalabić mlađi — prim.] kroz Srbiju u Šumadiju jugoistočno od Beograda. Kada je prolazio kroz srez gde mu je otac bio načelnik, koji se bio odlučio da ostane u službi i da pristane uz Nedića, Kalabić i njegovi ljudi bili su u bednom stanju — bez municije, polumrtvi od gladi, a jedino što ih je održavalo bila je njihova volja da prežive i da se bore. Otac se pobrinuo za to da mu sin i njegove pristalice budu potpuno nanovo opremljene. U decembru 1942. godine Gestapo je otkrio da je starac potajno pomagao ne samo svoga sina, već i druge Mihailovićeve snage. Bio je uhapšen i osuđen na smrt. Način izvršenja ove smrtne kazne bio je užasan. Povlačili su ga preko razbijenog stakla dok nije umro, ali iz njegovih usta nije se čula ni jedna reč. Kada sam kasnije preko ruskog radija čuo da Kalabić sarađuje sa Nemcima, mogao sam samo da držim pred očima sliku krvave izmrcvarene lešine ovog starca, voljenog od svoga sina, i u čudu se pitati kakvi to moraju biti ljudi koji mogu Amerikance smatrati toliko lakovernim.<ref>Albert Sajc, »Mihailović — šarlatan ili heroj?« Kolumbija, Ohajo, 1953.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_48.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆEVI KORPUSI POD KOMANDOM OKUPATORA]</ref>}} Iz ravnogorske komande Beograda (kapetan [[Aleksandar Saša Mihajlović]]) upozoravali su već 27. septembra 1942. na nesmotrenost potpukovnika Milana Kalabića, kao i na nadolazeće raspuštanje legalizovanih četničkih odreda od strane Nijemaca: {{izdvojeni citat|Negativnim radom Kalabićevih odreda, došla je kaznena divizija u Požarevački okrug i ceo kraj nalazi se pred katastrofom. Po saznanju, pretstoji razoružanje tih odreda od strane nemačkih vlasti. A ovi su spremni da se povuku u šumu, a to bi bio povod za nemačku akciju. Da bi se sačuvao narod molim da naredite Kalabiću da stupi sa mnom u vezu i da primi moju sugestiju o rešenju tog pitanja. Da bi se izbegla katastrofa bolje je da se jedan mali deo oružja preda i time Nemci umire. Tamo bi ostala straža [SDS — prim.] pod oružjem, '''a to su sve naši ljudi'''.<ref name="leskovackizbornik.rs"/><ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 962.</ref>}} U depeši od 22. decembra 1942, poručnik Nikola Kalabić prenosi Mihailoviću informacije o smrti svog oca, izražavajući odanost njemu i četničkom pokretu: „Stric [konspirativno ime Milana Kalabića — prim.] je u B[eograd]u sa još 16 oficira streljan. Žalim ga mnogo, ali sam presretan što je poginuo kao Dražin čovek. Istrajaću u ovoj borbi pa ma još ne znam kakav me udar zadesio. Živeo kralj! Živeo naš dragi Čiča! Živeo ravnogorski pokret!“ Istog dana, general Mihailović odgovara Kalabiću: „Hvala bogu da ste se spasli. Neizmerno žalim pale žrtve. Pored ovoga u Stricu sam izgubio najboljeg i svog i našeg prijatelja. Sve ćemo ih dostojno osvetiti.“<ref name="leskovackizbornik.rs"/><ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, н. д., стр. 965.</ref> O hapšenju potpukovnika Kalabića, kao i o njegovom pogubljenju, Mihailović je radiogramom 23. decembra 1942. obavijestio i [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|emigrantsku vladu u Londonu]]: {{izdvojeni citat|Nemci su streljali majora Milana Kalabića... Kalabića je Nedić smatrao za svog najboljeg prijatelja... U stvari, Milan Kalabić je bio naš najodaniji saradnik i učinio je velike usluge našoj stvari.<ref>Nikola Milovanović, Kroz tajni arhiv Udbe (drugo izdanje), Sloboda, Beograd, 1975, str. 144.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/269-270.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_13.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje LEGALIZACIJA MIHAILOVIĆEVIH ODREDA]</ref>}} Novinar [[Stanislav Krakov]], sestrić generala Milana Nedića te jedan od njegovih najbližih saradnika za vrijeme okupacije, u svojim ratnim memoarima potvrđuje da je potpukovnik Milan Kalabić, uz znanje predsjednika srpske kvislinške vlade, održavao vezu sa komandantom JVuO generalom Mihailovićem: {{izdvojeni citat|Sve akcije moga ujaka [generala Nedića — prim.] za spasavanje Kalabića bile su bezuspešne, iako je učinio sve što je ljudski bilo moguće da spase svog vernog komandanta, jer je Kalabić sve svoje veze sa Mihailovićem vršio sa znanjem moga ujaka, te služio kao veza za snabdevanje Mihailovićevih odreda.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 454.</ref>}} Krakov navodi i da se oko [[Božić]]a 1942, tj. pred sâm kraj godine, dva puta sastao sa generalom Nedićem. On piše da ga je zatekao u turobnom raspoloženju, citirajući riječi koje je Milan Nedić govorio „samo svojim najbližim i najpoverljivijim saradnicima“: {{izdvojeni citat|«Za [[srpski narod]], za svakog od nas, za mene lično ovo nisu dani [[Vitlejem]]a i mira među ljudima na zemlji. Ovo su dani [[Golgota|Golgote]], dani mučeništva i smrti, ali će dati [[Bog|Svevišnji]] da i za srpski narod dođu dani uskrsnuća. Vidim da je i Draža čuo moj glas i da je razumeo kolika se opasnost nadnela nad Srbijom. Razumeo je i, Bogu hvala, vlada i dalje mir i red. [...] Draža i ja radimo jedan isti posao, ali idemo različitim putevima. Moramo ići razdvojeni jer ne treba neprijatelj da oseti da smo na istom poslu».<ref>Станислав Краков, н. д., стр. 469—470.</ref>|General [[Milan Nedić]]}} === Saradnja četnika sa Dragim Jovanovićem i Upravom grada Beograda === Tokom 1942. godine, uspostavljen je kontakt i između Draže Mihailovića i [[Dragomir Jovanović|Dragog Jovanovića]]. Dragi Jovanović je od 22. aprila 1941. izvanredni komesar za grad Beograd; u narednim mjesecima preuzeće funkcije upravnika grada Beograda i predsednika beogradske opštine. 25. avgusta 1942. godine, a po zamisli [[SS]]-generala [[Augusta fon Majsnera]], Milan Nedić će ga imenovati za šefa [[Srpska državna bezbednost|Srpske državne bezbednosti]] (SDB). Sa pozicije šefa SDB, budući u rangu i sa ovlašćenjima ministra u Nedićevoj vladi, Jovanović će ''de facto'' komandovati Srpskom državnom stražom do 5. novembra 1943. Nakon što je četnički komandant u martu i aprilu 1942. naredio svojim podređenima da upotrebe uticaj na [[Specijalnu policiju Uprave grada Beograda]] za nemilosrdan obračun sa članovima ilegalne [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] (“Pomagati svim silama hapšenje komunista”, glasi naredba iz Vrhovne komande JVuO od 21. marta<ref>{{Cite web |title=Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 21. marta do 26. aprila 1942. godine |url=http://www.znaci.org/00001/4_14_1_72.htm |access-date=2022-09-02 |archive-date=2022-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902103450/https://znaci.org/00001/4_14_1_72.htm }}</ref>), 15. avgusta iste godine generalu Mihailoviću je javljeno da je Jovanović kontaktirao izvjesne četničke komandante u Srbiji kako bi "''preko određenog lica javio Čiči važna saopštenja''."<ref>Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 3. do 18. avgusta 1942. godine http://www.znaci.org/00001/4_14_1_145.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902103435/https://znaci.org/00001/4_14_1_145.htm |date=2022-09-02 }}</ref> Već 17. avgusta, Mihailović odobrava kapetanu [[Siniša Ocokoljić|Siniši Ocokoljiću]] da stupi u kontakt preko inžinjera Bojovića, šuraka Dragog Jovanovića, uz upozorenje: "''Budite oprezni jer Dragi je lopov''." Pet dana docnije, Draža Mihailović naređuje svojim ljudima u Komandi Beograda JVuO (»Jozef« je bio pseudonim za radio-stanicu četničke organizacije u glavnom gradu, kao i za ličnosti na njezinom čelu, poput kapetana [[Aleksandra Saše Mihajlovića]], [[Mladen Žujović|Mladena Žujovića]] i [[Vojin Andrić|Vojina Andrića]]) da koriste Specijalnu policiju protiv komunista: {{izdvojeni citat|Dobili sigurne izveštaje da se komunisti dobro organizuju u Beogradu kao i da imaju i oružje. Tajno organizujte sve u Beogradu protiv komunista a u prvom redu sokole i policiju. Sad ne birajte sredstva za borbu, a u danom momentu postupite bez milosti protiv njih. Beograd ne sme biti u njihovim rukama.<ref>Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 5. do 21. avgusta 1942. godine http://www.znaci.org/00001/4_14_1_149.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902103432/https://znaci.org/00001/4_14_1_149.htm |date=2022-09-02 }}</ref>|Depeša Draže Mihailovića od 21. avgusta 1942. godine}} Dragomir Dragi Jovanović je i preko svog ličnog sekretara Anđelka Božinovića pokušao uspostaviti kanal komunikacije sa ravnogorcima generala Mihailovića. Naime, na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. prezentovana je depeša od 28. avgusta 1942. koju je potpisao major [[Žarko Todorović]] (pseudonim »Valter«), komandant Beograda JVuO, u kojoj stoji: „Dragi Jovanović se nudi preko Božinovića pod uslovom apsolutne diskrecije i prividno i dalje neprijateljskog stava. Hteo bi vezu samo preko jednog lica. Mišljenja sam da se iskoristi. Molim odgovorite i molim potpunu tajnost. Upotrebite pseudonim »Adolf« za njega. Kao ministar policije imaće dva pomoćnika, jedno vojno lice bar potpukovničkog čina.“<ref>''Документа са суђења Равногорском покрету'', књига 2, Београд, 2001, стр. 1571.</ref> Mihailović je već sjutradan odgovorio sljedeće: „»Adolf« [tj. Dragi Jovanović — prim.] Ima da pogine, a sada ga koristiti da vidimo šta hoće kao Ministar policije. Napravi se da smo gotovo da se sa njim tajno sarađuje.“ Nakon par dana, Mihailović će »Valteru« iznova potcrtati: „Po pitanju Adolfa poslao sam Vam odavno odgovor iskoristite ga, a zna se šta mu sleduje.“<ref>Раде Ристановић, Милутин Живковић, Милош Чорбић, Радио депеше Југословенске војске у отаџбини 1941‒1942, Институт за савремену историју, Београд, 2021, стр. 626‒627.</ref> Potpisujući se još uvijek kao pukovnik, Mihailović šalje 22. januara 1942. depešu predsedniku Ministarskog saveta Kraljevine Jugoslavije [[Slobodan Jovanović|Slobodanu Jovanoviću]]: {{izdvojeni citat|Obratite pažnju na Anđelka Božinovića, policiskog komesara po kome je poslat jedan naš izveštaj od majora Žarka Todorovića za [[Istanbul|Carigrad]]. Izgleda da ga je Uprava Grada Beograda poslala sa nekom specijalnom misijom za račun [[Gestapo|Gestapa]]. Pukovnik Mihailović.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_105.htm Izvod iz zbirke telegrama Štaba Draže Mihailovića poslatih izbegličkoj jugoslovenskoj vladi od 4. novembra 1941. do 11. juna 1942. godine]</ref>}} Na području glavnog grada Srbije, Dragi Jovanović je tokom 1942. održavao vezu i sa kapetanom Sašom Mihajlovićem, koji će majora Todorovića naslijediti na čelu četničke organizacije u Beogradu, i to preko [[Ilije Paranosa]], potpredsednika Beogradske opštine (a ne Paranosa, šefa Specijalne policije UgB) i preko Komande Srpske državne straže, kojom je rukovodio Jovanović u svojstvu šefa SDB. Jovanović se i lično sastao sa Mihajlovićem novembra 1942. na [[Avala|Avali]].<ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 233.</ref> Dok se Mihailović sa svojim štabom nalazio u Crnoj Gori, njegova glavna politička veza u Srbiji bio je [[Ilija Mihailović]], bivši predsjednik [[Narodne skupštine]] i predsjednik [[Jugoslovenska nacionalna stranka|Jugoslovenske nacionalne stranke]] (JNS). Preko njega je Dragi Jovanović, juna 1942. godine, ugovorio sastanak sa Nikolom Kalabićem. Jovanović će o ovom susretu pred istražnim organima izjaviti: „Prvi put sam video jednog čoveka za koga sam znao da je iz okoline D. Mihailovića i član organizacije u leto 1942. i to je bio Nikola Kalabić, docnije komandant gorske garde Draže Mihailovića“.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-09-04 }}, str. II/220.</ref> Obavještajni organ Vrhovne komande JVuO Nikola Božić (»Artur«), inače pomoćnik [[Božidar Bećarević|Božidara Bećarevića]], šefa Antikomunističkog otseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, 25. decembra 1942. informisao je Dražu Mihailovića o sljedećem: {{izdvojeni citat|Jedini čovek od današnjih Srba faktora u Beogradu bio je Dragi Jovanović (u koga se još možemo mnogo i sigurno pouzdati) koji je stalno i pred Nedićevom vladom i Nemcima dokazivao da je prvenstvena i glavna opasnost u zemlji još uvek od komunista i da u tome pravcu treba preduzimati uporno energične mere. U svojim nadleštvima, u Srpskoj državnoj bezbednosti i u Upravi grada Beograda, on je u ovome smislu i jedini nagoveštavao mere. Pre nekoliko dana, uoči svoga odlaska iz Beograda, on je izričito izjavio našem poverljivom čoveku, da je potpuno uspeo da uveri Nemce da su izgrednici u Srbiji još uglavnom i jedino komunisti i da u tome pravcu treba preduzeti mere odmah posle katoličkih Božićnih praznika.<ref name="ReferenceE">[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Po okončanju rata, o vezi Jovanovića i Mihailovića pred isljednicima [[OZNA]]-e sâm Bećarević je izjavio: {{izdvojeni citat|Mnogi organi iz UGB bili su na razne načine povezani sa četničkim organizacijama i posle jednog članka u ‛Ravnogorcu’, koji je donet zajedno sa [[Dušan Simović|Simović]]evom izjavom, nastala su masovna bekstva policijskih organa, a naročito stražara u odrede DM... U vezi sa ovim bekstvima Jovanović je održao 3—4 konferencije sa organima UGB i na njima javno nam saopštio da je on naša veza prema organizaciji DM kao predstavniku legalne jugoslovenske kraljevske vlade u Londonu i da prema tome niko nema potrebe da se lično povezuje. Saopštio je čak i to da je svim četničkim organizacijama izdato naređenje od Vrh. komande DM da ne primaju policijske organe u svoje redove i da ovi moraju ostati na svojim mestima i nastaviti sa borbom protiv KPJ.<ref>IAB, istražni predmet Božidara Bećarevića, zapisnik o saslušanju od 14. jula 1949, str. 60.</ref><ref>Бранислав Божовић, н. д., стр. 594–595.</ref>|[[Božidar Bećarević|Božidar Boško Bećarević]], šef Antikomunističkog otseka Specijalne policije Uprave grada Beograda}} Dragomir Jovanović je 1946. na saslušanju<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Nedićeva arhiva, br. 19/7, kut. 1, str. 38.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/155_3.pdf |date=2022-09-04 }}, str. II/214—215.</ref> pred istražnim organima svjedočio o svom kontaktu sa organizacijom generala Dragoljuba Mihailovića: {{izdvojeni citat|Nisam bio član organizacije DM, ali sam sa istom imao veza i smatrao se isto toliko obavezan kao da sam član... Ja sam od konca 1941. osećao se lično vezan za organizaciju DM. Smatrao sam da je to pravi nacionalni put i da je to ono što sobom nosi budućnost. Smatrao sam da je potrebna koordinacija sa tom organizacijom u borbi protivu komunista. Odmah od početka u Upravi grada Beograda isključio sam na pogodan način svako intervenisanje, odnosno praćenje rada u cilju sprečavanja organizacije DM.|[[Dragomir-Dragi Jovanović]], upravnik grada Beograda}} === Zahlađenje odnosa i prekid saradnje === Nemački okupator je sredinom 1942. postepeno započeo proces razoružavanja legalizovanih četnika. Istovremeno, i četnički vođa Draža Mihailović uviđa da legalizacija ima i svojih loših strana. 2. septembra 1942. Draža Mihailović poziva svoje legalizovane četnike sa područja Valjeva da se vrate u šume: {{izdvojeni citat|Legalizacija izgleda da je škodljiva za našu organizaciju, ljudi se uspavaju. U Valjevskom kraju Ljotić, Pećanac i Nemci vršljaju. Neka Neško i Voja preduzmu sve da se što pre bilo legalno ili ilegalno vrate na svoj teren. Novaca imam, nemojte da plate Nedićeve vezuju rad.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_1_163.htm |title=ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XIV, KNJIGA 1 |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>}} Major [[Zaharije Ostojić]] u referatu od 4. septembra naglašava da je zbog legalizacije "borbeni duh opao, disciplina takođe. Plate su donele kocku i pijančenja, starešinama su se osladili Nedićevi činovi", a nisu bili retki ni "prijateljstva ni lumperaj sa okupatorom."<ref>Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta (knjiga I), Beograd 1999., str. 222.</ref> Obzirom da nije više bilo potrebe za gušenjem ustanka, okupator je proces razoružavanja legalizovanih četnika u znatnoj meri okončao do kraja 1942. kada je praktično rasformirana formacija pod komandom Koste Pećanca, a legalizovani ravnogorski četnici su se jednim delom ponovo našli u ilegalnom statusu, tj. u šumi, a manjim delom su inkorporirani u Srpsku državnu stražu. Ovo je doprinelo ponovnom jačanju četničke organizacije. 7. novembra 1942. godine Draža Mihailović je raspisom svima u Srbiji izdao naređenje za [[građanska neposlušnost|građansku neposlušnost]]: {{izdvojeni citat|Proglašavam građansku neposlušnost prema okupatorskim vlastima i prema svima vlastima koje su u saradnji sa okupatorom. Za seljake: da više ne daju ni trunku namirnica ni stoke. Da više ne priznaju opštinske uprave. Jedina vlast u selima biće četnička. Predsednicima opština i opštinarima narediti da odmah podnesu ostavke a drugi se ne smeju primiti. Naterati ih da pobegnu u šumu. Naterati ih svima sredstvima da izvrše ova naređenja. Najstariji četovođa je kdt sela. Predsednik opštine i odbornici ako se plaše, neka dadu svoje. Neka se sve sakriva i neka građanska neposlušnost plane jednovremeno u svim selima od 12. o.m. Činovnici sviju struka neka sabotiraju rad, i sve natraške rade što je na štetu neprijatelja i Nedićevog upravnog sistema, činovnici da znaju da će veštim sabotiranjem i naopakim radom mnogo doprineti pobedi. Radnicima preporučiti sabotažu u svakom pogledu. Građanskom življu preporučiti prezir okupatora i svih onih koji za njega rade.<ref>Arhiv VII, Ča, k. 299, reg. br. 14/1: knjiga predatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 7. do 23. novembra 1942.</ref>|[[Dragoljub Mihailović|Draža Mihailović]]}} Opisujući konsekvence sprovođenja njemačke odluke o raspuštanju legalizovanih četničkih odredâ, [[Paul Bader]], komandujući general i zapovjednik u Srbiji, na sastanku Štaba Komande Jugoistoka 7. decembra 1942. godine, između ostalog, izjavio je sljedeće: {{izdvojeni citat|U borbi protiv Mihailovićevog pokreta postigli smo nove uspehe. Oko 10.000 četnika se borilo na našoj strani, a od toga se polovina povukla u šumu. Četvrtina, oko 4.000 ljudi je razoružana. Ostatak, oko 4.000 ljudi, još je uz nas. Cela građanska neposlušnost, koju je proglasio Mihailović, bio je samo udarac po vodi. Najavljene pretnje merama odmazde delovale su. Streljanja već i onih lica koja su osumnjičena za sabotažu pokazala su da su naše metode bile ispravne.<ref>NAW, Mf, T—312, Roll 468, fr. 8057753—56.</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 328.</ref>}} Krajem 1942. dolazi do formiranja Prvog [[Kosovo|kosovskog]] korpusa JVuO (Gorski štab br. 127) sa četiri brigade: [[Laplje Selo|Lapska]], [[Gračanica (općina)|Gračanička]], [[Gnjilane|Gnjilanska]] i Leteća. Korpusom je komandovao kapetan [[Živojin Marković]]. U naređenju od 12. novembra 1942. godine, kapetan Marković zahtijeva od svih stanovnika, kao i od svih legalnih odredâ na pomenutom području, da se stave pod njegovu (tj. četničku) komandu: „Dosadašnje opštinske uprave i novi poredak uveden od generala Nedića, više se ne priznaje. Oni koji odbiju ovo naređenje, smatraće se izdajnicima.“<ref>Vojni arhiv, Četnici Draže Mihailovića 1941 – 1945, ČA – 101 – 1 – 76.</ref><ref>Ненад Миодраг Антонијевић, Ратни злочини на Косову и Метохији 1941-1945 годинe. Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, Београд, 2015, стр. 462.</ref> Vredi napomenuti da Nemci 1942. nisu mnogo toga učinili na pacifikaciji Mihailovićevih četnika koji nisu bili legalizovani. Legalizacija većeg dela Mihailovićevih snaga 1942. omogućila je ovom korpusu da izbegne uništenje koje je bilo vrlo izvesno krajem 1941. i da nastavi borbu protiv partizana koje su četnici Draže Mihailovića smatrali najznačajnijim neprijateljem, nadajući se da se partizanski pokret neće više reorganizovati i oporaviti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/272-273.</ref> === Saradnja majora Jezdimira Dangića sa Nedićevom vladom i Nijemcima === {{main|Borbe za Istočnu Bosnu 1942.}} Major [[Jezdimir Dangić]] spadao je u red četničkih komandanata koji se nisu u potpunosti podvrgli komandi pukovnika Draže Mihailovića, iako su bili pod njegovim rukovodstvom. Mada je komandno bio podređen Draži Mihailoviću, Dangić je paralelno blisko sarađivao sa Milanom Nedićem. Dangićeva saradnja sa kvislinškom upravom u Srbiji datira još iz vremena Saveta komesara [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. Zapravo, Dangić je još sredinom maja 1941. pristupio kvislinškoj Srpskoj žandarmeriji. Međutim, 16. avgusta 1941. Dangić je prešao u [[Istočna Bosna|istočnu Bosnu]] gde je na osnovu uputstava Draže Mihailovića uspeo da stavi pod svoju komandu i reorganizuje sve pročetničke grupe. Dolaskom generala Milana Nedića na čelo Vlade narodnog spasa, 29. avgusta 1941. godine, odnosi između Beograda i Dangićevog štaba u istočnoj Bosni još više su se poboljšali, budući da je uspostavljena stalna veza koja je redovno funkcionirala. Nedić je pomagao Dangića svim sredstvima, šaljući mu oružje, municiju, obuću, odjeću, hranu, čak i pojedine oficire. General Nedić je 25. septembra 1941. izdao naređenje komandantu Srpske žandarmerije generalu [[Stevan Radovanović|Stevanu Radovanoviću]] (Radovanović će na tom položaju naslijediti pukovnika [[Jovan Trišić|Jovana Trišića]], koji postaje njegovim zamjenikom), da poboljša veze sa Dangićevim štabom i da ga pomaže u svakom pogledu.<ref>AVII, Nća, k. 125, reg. br. 1/17-16.</ref> U međuvremenu, Dangićevi su četnici počeli trpjeti poraze u sukobima sa partizanima, a nametnuta im je i borba sa [[Ustaše|ustašama]]. Usljed bojazni od uništenja, Dangić intenzivira saradnju sa Nedićem od koga dobiva preporuku za sastanak sa Nijemcima u Beogradu. Draža Mihailović je znao za Dangićevu namjeru da se sastane sa njemačkim oficirima i odobrio je, što će na [[Beogradski proces|svom suđenju]] i potvrditi.<ref>[http://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220904190938/https://znaci.org/00001/154_4.pdf |date=2022-09-04 }}, str. I/274-276.</ref> Prema izvještaju beogradske jedinice [[Abwehr]]a od 29. septembra 1941, zasnovanom na izvještajima jednog pouzdanika koji je bio u dodiru s njim, Dangić je praktički od svog dolaska u [[Bosna (oblast)|Bosnu]] održavao kontakte s Nedićevom administracijom koja ga je podupirala. U izvještaju se navodi da je Dangić imao i »dobre odnose s Nijemcima i da je činio sve kako bi izbjegao sukob između svojih trupa i Nijemaca.«<ref>Mikrofilm br. T-314, rola 1457, snimci 702-704, 711-712.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/40_46.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLUČAJ MAJORA DANGIĆA]</ref> Još od 16. avgusta 1941, kada je stigao u istočnu Bosnu, major Jezdimir Dangić je, preko kvislinških struktura Aćimovića i Nedića, otpočeo kontakt i s Nemcima, a zatim direktne pregovore između dve strane. Već 25. avgusta Dangić, u ime Štaba Bosanskih četničkih odreda, piše pismo Nemcima u [[Zvornik]]u, nudeći im predaju oružja pod uslovom da oni ili Italijani okupiraju područje istočne Bosne. Isto tako čine i njegovi potčinjeni, Aćim Babić i [[Boško Todorović]]. Aćimović i Nedić su vezu sa Dangićem održavali preko majora Momčila Matića, kapetana Bogdana Dakića i poručnika Kamenka Jeftića, dok je Dangić s Centrom [[Abwehr|Abver]]a u Beogradu i njegovim predstavnikom kapetanom dr [[Josef Matl|Jozefom Matlom]] bio u vezi preko kapetana Rista Ćukovića i poručnika Branka Kujačića. Ćuković je u isto vreme bio i nemački poverenik i slobodno se kretao od Zvornika do Beograda. Obostrana želja za postizanjem sporazuma iskazana je bila na posljednjim održanim sastancima četničkih predstavnika s pripadnicima Abvera, 20. i 30. decembra 1941. godine.<ref>[https://znaci.org/zb/4_12_2_23.htm Izveštaj opunomoćenog komandanta u Srbiji od 5. februara 1942. komandantu oružanih snaga na Jugoistoku o toku pregovora s četničkim majorom Dangićem u Beogradu]</ref> General [[Paul Bader]], vojnoupravni komandant Srbije, razgovarao je u Beogradu sa Milanom Nedićem, 19. januara 1942. Glavna tema razgovora ticala se mogućnosti saradnje sa četnicima Jezdimira Dangića. Bader iznosi da je Nedić na sastanku iskazao vrlo povoljno mišljenje o ovoj mogućnosti: {{izdvojeni citat|Nedić je još jednom preuzeo izvesno jemstvo za Dangićevu iskrenost i vernost, a za sebe lično je tvrdio da će i on nepokolebljivo stajati uz Nemačku. Nedićeva izlaganja bila su duboko ozbiljna i, kako izgleda, intimno iskrena.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1144&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 001139—001140.] <br /> ({{jez-njem|"Er übernahm nochmals eine gewisse Bürgschaft für die Aufrichtigkeit und Treue von Dangić und versicherte für sich persönlich, dass auch er unverbrüchlich zu Deutschland stehen wollte. </br> Die Ausführungen von Neditsch waren von grossem Ernst und anscheinend von innerer Aufrichtigkeit getragen."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/279.</ref>}} General Paul Bader je održao ovaj sastanak sa generalom Milanom Nedićem, kako bi od njega dobio neke bliže podatke o Dangiću i njegovim četnicima, znajući da između Dangićevog štaba i Nedićeve vlade postoje kontakti i bliska saradnja na planu borbe protiv partizanskih odreda. Na pitanje opunomoćenog komandujućeg generala upućeno Nediću, kakav je njegov stav prema Dangiću, Nedić je izjavio da u njega ima najveće poverenje: {{izdvojeni citat|Dangić je iz Bosne i bori se samo da bi zaštitio svoj rodni kraj od ustaških i hrvatskih nečoveštava. On nije ni bandit ni buntovnik. On je izjavio da neće da se bori protiv nemačkih oružanih snaga. On bi se bezuslovno potčinio Nemcima i borio se na njihovoj strani protiv ustanka, ako bi imao jemstvo da će njegovi zemljaci u Bosni biti zaštićeni od hrvatskih posezanja. Između Dangića i Mihailovića nije nikad postojala veza, jer njih dvojica u svom delanju polaze od sasvim različitih shvatanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Dangić wäre aus Bosnien und kämpfte nur für den Schutz seines Heimatsgebietes gegen die Unmenschlichkeiten der Ustaschas und der Kroaten. Er wäre weder ein Bandit noch ein Aufständischen. Er hätte erklärt, dass er nicht gegen die deutsche Wehrmacht kämpfen wollte. Er würde sich den Deutschen unbedingt unterstellen und an ihrer Seite gegen einen Aufstand fechten, wenn er die Gewähr hätte, dass seine Landsleute in Bosnien gegen Übergriffe der Kroaten geschützt würden. </br> Zwischen Dangić und Mihailović hätte nie ein Zusammenhang bestanden, weil beide von einer ganz verschiedenen Auffassung aus handelten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/277.</ref>|[[Milan Nedić]]}} Prema Nedićevom tumačenju, Dangić je privrženik ideologije „[[Velika Srbija|Velike Srbije]]“. „On je ubeđen da se to može postići samo u vezi i pod zaštitom Nemačke. Jugoslaviju, naprotiv, smatra za promašenu konstrukciju, koja ne bi smela da se ponovi.“<ref>AVII, Mikroteka, N-T-501, rol. 256, mf. 1136-1140. Zapisnik sa sastanka između Nedića i Badera od 19. I 1942, kome su prisustvovali i Nedićev savetnik Miloš Banković i šef komandnog štaba vojnoupravnog komandanta Srbije Erih Keviš.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Ideologie, wie Neditch es nannte, wäre bei Dangić ein Grosserbien. Er wäre überzeugt, dass dies nur in einer Verbindung und unter dem Schutz Deutschlands zu erreichen wäre. Er hielte Jugoslavien dagegen für eine verfehlte Konstruktion, die nicht wiederholt werden dürfte."}})</ref> Tom prilikom, general Nedić je nastojao ubijediti generala Badera u neupitnu lojalnost majora Dangića njemačkom okupatoru i kvislinškoj vladi u Beogradu: {{izdvojeni citat|Njegov bi uticaj u Bosni mogao biti vrlo jak. Mogao je [Dangić], dakle, okupiti oko sebe onoliko ljudi koliko mu je potrebno u bilo kojem trenutku. Kada bi mu njemački Wehrmacht naredio da krene u borbu protiv komunista bilo gdje u Staroj Srbiji, on bi to svakako učinio, sam ili zajedno s njemačkim trupama. U stanju je da prikupi potrebne snage u bilo kojem trenutku. On, Nedić, bio je uvjeren da će Dangić ostati vjeran sadašnjoj srpskoj vladi i raditi za nju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1142&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Sein Einfluss in Bosnien wäre sehr stark. Er könnte daher jederzeit soviel Leute um sich sammeln, wie er brauchte. Wenn ihm von der deutschen Wehrmacht befohlen würde, an irgend einer Stelle auch in Alt–Serbien den Kampf mit den Kommunisten aufzunehmen, so würde er das unbedingt tuen, allein oder mit deutschen Truppen zusammen. Er könnte dazu die erforderlichen Kräfte jederzeit aufbringen. Er, Neditch, wäre überzeugt, dass Dangić der jetztigen serbischen Regierung treu bleiben und sich für sie einsetzen werde."}})</ref>}} Dangić je stigao u [[Beograd]] 31. januara 1942. sa Perom Đukanovićem, članom četničke Privremene uprave u istočnoj Bosni, na sastanak sa načelnikom Operativnog štaba nemačkog opunomoćenog komandanta u Srbiji pukovnikom Erihom Kevišem (Erich Kewisch). Dangić je bio spreman priznati nemačku vojnu upravu u istočnoj Bosni, i boriti se protiv partizana. Zauzvrat, tražio je da ustaške i domobranske jedinice napuste taj prostor. Prilikom prvog razgovora Nedić i Dangić su zaključili da se mir u istočnoj Bosni može uspostaviti samo suradnjom četnika sa Nijemcima. [[Datoteka:Mihailovićevi oficiri sa Nemcima.jpg|minijatura|Dangić i drugi četnički oficiri na pregovorima sa Nemcima u Beogradu.]] O ovim pregovorima govori izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 5. februara 1942. komandantu oružanih snaga na Jugoistoku o toku pregovora s četničkim majorom Dangićem u Beogradu: {{izdvojeni citat|Iz tog razgovora proizašla je principijelna saglasnost u pogledu namere da se u istočnoj Bosni, a samim tim i u Srbiji, uspostavi mir, da se prestane s masovnim ubijanjem, kao i jasno saznanje da bi se to moglo ostvariti samo u saradnji nemačkih oružanih snaga sa Dangićem. Dangić je pri tom izjavio da bi se sa svojim ljudima i pri jednom opštem ustanku na Balkanu i iskrcavanju Engleza nepokolebljivo verno borio na nemačkoj strani. On je pri tom izražavao, čak, svoje uverenje da bi samo nemačka pobeda mogla Srbiji da obezbedi pripadajući položaj na Balkanu, dok bi pobeda boljševizma značila uništenje svakog naroda, pa, dakle, i srpskog. Da Nedić zastupa isto mišljenje poznato je.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 001090—001091.] <br /> ({{jez-njem|"Sie ergab die grundsätzliche Ubereinstimmung der Absicht, in Ost–Bosnien und damit auch in Serbien Ruhe zu schaffen, das Massenmorden zu beenden und die klare Erkenntnis, dass das nur in der Zusammenarbeit der deutschen Wehrmacht mit D. erreicht werden könnte. D. erklärte dabei, dass er mit seinen Leuten auch bei einem allgemeinen Balkanaufstand und einer Landung der Engländer unverbrüchlich treu auf deutscher Seite kämpfen würde. Er entwickelte dabei seine Überzeugung dahingehend, dass nur der deutsche Sieg Serbien zu der ihm gebührenden Stellung auf den Balkan verhelfen könnte, während der Sieg den Bolschewismus die Vernichtung jeden Volkes, also auch des serbischen bedeuten würde. Dass Nedić dieselbe Auffassung vertritt, ist bekannt."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_2.pdf Zbornik NOR-a, XII/2, Beograd, 1976.] str. 111.</ref>}} Nemački general Bader, opunomoćeni zapovednik Srbije, bio je spreman prepustiti Dangiću osiguranje graničnih kotareva NDH na prostoru koji omeđuju reke [[Sava]], [[Drina]] i [[Bosna]], ali je za bilo kakvu promenu statusa istočne Bosne bila neophodna saglasnost [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]]. Major Dangić je uvjeravao njemačke oficire u neraskidivost svog savezništva sa predsjednikom srpske kvislinške vlade generalom Nedićem: {{izdvojeni citat|Na kraju razgovora rekao je da bi kao apsolutni pristalica Nedića morao znati da li se Nedić slaže s jednim takvim uređenjem i da li mu za to daje svoju moralnu podršku. Zbog toga je generalštabni pukovnik Keviš predložio Dangiću da odmah s njim, pod njegovom ličnom zaštitom, pođe za Beograd da bi porazgovarao s Nedićem. Dangić je na to pristao.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 001090.] <br /> ({{jez-njem|"Zum Schluss der Besprechung sagte er, dass er als unbedingter Nedić–Anhänger wissen müsse, ob Nedić mit einer solchen Regelung einverstanden sei und seine moralische Unterstützung dazu gäbe. Infolgedessen schlug Oberst i.G. Kewisch vor, D. solle sofort mit ihm und unter seinem persönlichen Schutz nach Belgrad mitkommen, um mit N. zu sprechen. D. war einverstanden."}})</ref><ref name="Izveštaj">[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu]</ref>|Izveštaj Opunomoćenog komandanta u Srbiji od 11. februara 1942. komandantu Jugoistoka o toku pregovora s majorom Dangićem u Beogradu}} [[2. 2.|2. februara]] [[1942]]. nemački general Bader je pozvao predstavnike NDH, ministra [[Vjekoslav Vrančić|Vjekoslava Vrančića]] i [[hrvatsko domobranstvo|domobranskog]] pukovnika [[Fedor Dragojlov|Fedora Dragojlova]] u Beograd, na pregovore sa Dangićevim izaslanicima. Dangić je bio spreman priznati nemačku komandu, a uslovno i suverenost NDH. Predstavnici NDH su odbili bilo kakvu mogućnost prepuštanja vlasti četnicima u istočnoj Bosni i pregovori su okončani bez rezultata. Ovo je rezimirao Paul Bader: {{izdvojeni citat|Dakle, nije uspelo da se hrvatski zastupnik ubedi u to da bi jedno neznatno odstupanje od hrvatskih suverenih prava, pod mojom komandom, bilo za zemlju i za prestiž hrvatske države bolje nego jedan uspeli ustanak, koji bi mogao ovladati najvećim delom zemlje i koštati stotine hiljada ljudskih života. Zbog toga mi je izgledalo besciljno da nastavim dalje razgovore sa Dangićem.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_2_23.htm Zbornik NOR-a, XII/2, Beograd, 1976.] str. 143-146.</ref>}} O pregovorima Jezdimira Dangića sa predstavnicima nemačkog okupatira i kvislinške vlade bila je obaveštena i četnička Vrhovna komanda, odnosno Draža Mihailović, zahvaljujući izveštaju poručnika Slobodana Vranića, koji je bio obavešten od strane učesnika o sastanku u kvislinškom Ministarstvu unutrašnjih poslova 1. februara 1942, na kojima je predlagano inkorporiranje istočne Bosne kvislinškoj tvorevini u Srbiji. Nakon što se predstavnici NDH nisu složili sa menjanjem granica, Dangić i predstavnici Nedićeve vlade su se složili da će se "ovo pitanje za izvesno vreme, a najdalje za mesec dana ponovo staviti na dnevni red". U Vranićevom izveštaju se ističe da "okupator pomaže našu borbu", aludirajući na borbu četnika u istočnoj Bosni protiv snaga NOP-a, i dodaje se da je odlučeno da bosanski četnici "iz Srbije dobiju pomoć u ljudstvu i materijalu", uz posredstvo Nedićeve vlade.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_1_56.htm Zbornik NOR-a, XIV/1, Beograd, 1981.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101180806/https://znaci.org/00001/4_14_1_56.htm |date=2023-01-01 }}, str. 151-154.</ref> U izvještaju koji je 18. februara 1942. ministru vanjskih poslova [[Galeazzo Ciano|Galeazzu Cianu]] iz [[italija]]nskog poslanstva u glavnom gradu Srbije uputio [[Francesco Giorgio Mameli]], specijalni izaslanik i opunomoćeni ministar u Beogradu, o odnosima na liniji Mihailović—Nedić—Njemci kaže se sljedeće: {{izdvojeni citat|Draža Mihailović: Najpoznatiji vođa pobunjenika. Nijedna akcija nemačka ili srpska nije uspela do sada da ga zarobi. Ne zna se tačno gde je. Neke informacije ukazuju da je čas u Srbiji čas u Bosni. Nedić (i Nemci iza njega) imali su sa Dražom Mihailovićem duge i komplikovane pregovore potvrđene u dramatičnoj polemici sa Radio Londonom. Imenovan nakon toga od strane vlade u Londonu za ministra vojnog, postao je neprijatelj broj jedan. Bilo kako bilo, Nedić preko Dangićeve grupe održava direktne i indirektne kontakte sa njim. U složenoj igri snage Draže Mihailovića vrše ,jugoslovensku‘ akciju izvan Srbije, pokušavajući da podstaknu pobune u Hrvatskoj delujuću na [[Vlatko Maček|Mačekove]] elemente, bez da se suprotstavljaju programu ,Velike Srbije‘ na kojem su se Nedić i druge grupe ograničile.<ref>DDI, Mameli a Ciano, serie IX, vol. VIII, d. 283, 319.</ref><ref>Бојан Симић, Окупирана Србија у извештајима италијанског посланства у Београду (1941-1943). Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања - Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 100-101, фус. 46.</ref>}} Neposredno pred Dangićevo hapšenje, Draža Mihailović je 9. aprila 1942. obaviješten depešom da pregovori Dangića i Nijemaca odlično napreduju: {{izdvojeni citat|Dangić tražio novčanu pomoć i dobio 2 miliona. Pomoć u ljudima i oružju radi suzbijanja partizana obećana. Nemci mu stavili do znanja da će sav teren očišćen od partizana imati u potpunoj vlasti. Ovo za naše ravnanje.<ref name="ReferenceD">[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_69.htm Izvod iz knjige primljenih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 19. marta do 18. aprila 1942. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/00003/800.pdf#page=36 Damjan Pavlica: Draža za početnike - priručnik za borbu protiv revizije prošlosti], str. 40.</ref>}} Dangićevi kontakti sa nemačkom obaveštajnom službom nisu prekinuti posle prvih pregovora u Beogradu koji nisu dali rezultate zbog protivljenja NDH, iako četnici pod njegovom komandom i dalje nisu istupali protiv nemačke oružane sile. Dangić je i nakon toga nastavio da održava kontakte i saradnju sa kvislinškim formacijama u Srbiji i okružnim načelnicima u severozapadnoj Srbiji. Dangić je tokom februara i marta nekoliko puta lično dolazio u Beograd i sastajao se sa Milanom Nedićem. Nemci su se počeli pribojavati, zbog njihovog neispunjenja Dangićevih bezbednosnih očekivanja, da će italijanska Vrhovna komanda na Dangićev poziv odlučiti da italijanska vojska zauzme istočnu Bosnu. Kako bi preduhitrili ovakvu mogućnost, Nemci su u noći 11-12. aprila 1942. uhapsili Dangića u Rogatici i prebacili ga u Beograd, a potom sproveli u zarobljeništvo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, n.d.], str. I/283-284.</ref> Major Mladen Mladenović, potonji komandant Čegarskog korpusa JVuO, u depeši Vrhovnoj komandi od 21. aprila 1942. iznosi veoma nepovoljnu ocjenu o Dangićevom ukupnom radu u istočnoj Bosni, kao i o njegovim pregovorima sa okupatorom i [[Kvisling|kvislinzima]]: {{izdvojeni citat|Dangić je izbegao da primi moje postavljenje i time izvrši naređenje k-ta. Zbog toga je otišao i u opšte se nije obazirao na moje prisustvo. U Bgdu je vodio pregovore sa Ljotićem, Nedićem i Nemcima a i pisao je pismo Hitleru ne dajući nikome obaveštenje o svom radu u Bgdu. Poslednji moj zaključak je da je on (drug) i Ljotića i Nedića te je prihvatio da Ljotić uređuje pozadinu. Prema izvesnim znacima počeo je da izdaje k-tovu organizaciju i ljude pa svakom preti opasnost hapšenja. Sada je cela akcija u Bosni propala i ustaše su posele celu Bosnu do Drine. Prema mom izveštaju Dangić nije povukao konzekvence za svoj rad i dvoličnu ulogu te je zaslužio najtežu kaznu.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_81.htm Izvod iz knjige poslatih i primljenih telegrama štaba Draže Mihailovića od 20. aprila do 10. maja 1942. godine]</ref>}} == Saradnja sa Nedićevom vladom 1943. == {{izdvojeni citat|Svi državni činovnici, pa i činovnici uprave grada Beograda, pojedinačno su držali veze sa pojedinim ljudima iz organizacije Draže Mihailovića i svi su bili uvereni da na taj način najbolje odgovaraju svojoj nacionalnoj dužnosti, smatrajući da je to organizacija koju pomaže i podržava legalna jugoslovenska vlada u inostranstvu.<ref name="Jovanović Dragomir-Dragi">{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}</ref>|Iz svjedočenja [[Dragomir Jovanović|Dragomira Jovanovića]] na [[Beogradski proces|Beogradskom procesu]] 1946. godine}} {{izdvojeni citat|Mihailoviću je pošlo za rukom da iskoristi Nedićevu vlast, pa da stvori u Beogradu i Srbiji neku vrstu paralelne vlade, što nam je otežavalo da hapsimo četnike. Pa ipak, njihova snaga nije bila tolika, da bi mogla da predstavlja ozbiljniju opasnost po nas. Mi smo se, razume se, borili protiv te pojave.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} General Mihailović je [[2. 3.|2. marta]] 1943. godine, u jeku [[Operacija Weiss|četvrte neprijateljske ofanzive]], naredio svim svojim komandantima u Srbiji uništenje komunista uz pomoć [[Srpska državna straža|Nedićeve policije]]: {{izdvojeni citat|Komunista je u Srbiji ostalo vrlo malo. U Zapadnoj Bosni uništavamo ih svakoga dana. U ljutoj nevolji drug Tito poziva na ustanak i zbog toga su se povampirile pojedine grupice. Zato najenergičnije zahtevam i naređujem da svaki na svojoj teritoriji uništi i poslednje ostatke komunista i izvesti me do 25 marta o izvršenju. Dokažite tim lupežima da u narodu nemaju nikoga i da im je jedino oružje bilo laž i propaganda. Skrećem pažnju da ima prostorija gde su komandanti na svom mestu i da nema nijednog komuniste. Za ovo uništenje iskoristiti Srpsku državnu stražu do maksimuma, jer komunisti rade protiv nas u Gestapou.<ref name="Saslušanje">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_1_6.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Mihailovićeva depeša 921 od 2. marta 1943.}} General Milan Nedić je generala Mihailovića smatrao velikim rivalom, stoga mu je odgovaralo što se Draža Mihailović skoro godinu dana, od juna 1942. do maja 1943, nalazio van Srbije, u štabu [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] nadomak [[Kolašin]]a. Iako Nediću nije odgovaralo da se organizacija Draže Mihailovića intenzivno širi po Srbiji od kraja 1942, nije ništa činio kako bi se angažovao u hvatanju Mihailovića i njegovog štaba nakon Mihailovićevog povratka u Srbiju. {{izdvojeni citat|Narod je ogorčen, a naša stvar je u pitanju i tim više što je ovde svima znano da kraj kvislinških vlasti u [[Sopot]]u sedi i komandant sreza [[Kosmaj|kosmajskog]] sa dugom kosom i bradom i deli vunu sa načelnikom sreza, a svoje komandante i četovođe doziva u sresko mesto radi dogovora. Ađutant komandanta 4. brigade GG. [Gorske garde — prim.] Raka Savović takođe sedi u Sopotu, a što je najteže, svi znaju i o tome naveliko pričaju da u Sopotu sedi i radi neki Dobra koji je naš oficir za vezu sa Nemcima. Obična je stvar da komandanta sreza prate žandarmi iz Srpske državne straže. Vrlo je česta pojava da se skoro svaki od starešina, a naročito Obradović i Nikolić, čak i Soluncima i članovima Narodnih ravnogorskih odbora, obraćaju rečima: '''Jebem vam majku partizansku, svi ste vi partizani, sve ću vas pobiti i poklati'''.<ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref><ref>Kosta Nikolić, Istorija ravnogorskog pokreta, knjiga I, Beograd, 1999, str. 312–313.</ref>|Četnički izveštaj iz sredine 1943. godine o stanju Gorske kraljeve garde u okolini Beograda}} U radiogramu koji je Vrhovnoj komandi JVuO 26. februara 1943. poslao komandant 2. ravnogorskog korpusa poručnik [[Predrag Raković]], Draža Mihailović je obaviješten o tome da su četnicima, navodno bez znanja njemačkih obavještajnih strukturâ, svoje usluge ponudili visoki dužnosnici kvislinške uprave iz glavnog grada okupirane Srbije. Konkretno, riječ je o [[Dragomir Jovanović|Dragom Jovanoviću]] i [[Boško Bećarević|Bošku Bećareviću]]; Raković stoga sugeriše Mihailoviću: „Moje mišljenje iskoristiti ih dok su nam potrebni a posle [rata] im suditi.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 293, registarski broj 3/1.</ref> [[Specijalna policija Uprave grada Beograda]] (SP UgB) sarađivala je sa četnicima i u konkretnim akcijama protiv pripadnika Narodnooslobodilačkog pokreta. Čačanska brigada 2. ravnogorskog korpusa JVuO (pod komandom Predraga Rakovića), 70 agenata Specijalne policije i pripadnici SDS uhvatili su 28. februara 1943. u [[Вапа (Чачак)|selu Vapi]] četiri člana Okružnog komiteta KPJ za [[Čačak]] (kasnije su ih sve streljali) i zaplenili partijske materijale i arhivu komiteta. O tome je komandant Čačanske brigade kapetan [[Milorad Ristović]], 3. marta 1943, obavestio Dražu Mihailovića istakavši da je ta akcija u saradnji sa SDS »najveći uspeh čišćenja u ovom delu Srbije«.<ref>Arhiv VII, Ča, k. 289, reg. br. 9/1.</ref> Istog dana je i poručnik Raković, komandant 2. ravnogorskog korpusa, javio Mihailoviću o zarobljavanju ove grupe i predaji zaplijenjene arhive Specijalnoj policiji UgB: „Sada se radi na uništavanju komunističkih simpatizera. U s. Vapi (3 km od Čačka) pre 7 dana pohvatan je okružni komitet komunističke organizacije. Krili su se u jednoj zemunici izgrađenoj potpuno pod zemljom u čisto komunističkom selu Vapi. Uhvaćena su 4 člana koji su sačinjavali ceo Okružni komunistički komitet. Zaplenjeno je: pušaka 4 kom, 1 puškomitraljez, geštetner i 10 kgr. arhive. Arhiva je predata Upravi grada Beograda — Odelenje specijalne policije, radi uspešnog gonjenja svih komunista na celoj teritoriji Srbije koji su imali veze sa ovim komitetom.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovorima sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref> Na ovo Mihailović odgovara: {{izdvojeni citat|Zbilja ste postigli veliki uspeh u s. Vapi. Vidi se iz samih funkcija potčinjenih komunista... Ako ima interesantnih stvari u njihovim knjigama i propagandnom materijalu, pošaljite mi hitno.<ref>Arhiv VII, Ča, k. 297, reg. br. 1/1.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_114.htm Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju]</ref>|Depeša generala [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]] od 4. marta 1943.}} U periodu kada se na čelu Mihailovićeve organizacije u glavnom gradu Srbije (Komanda Beograd JVuO) nalazio major [[Žarko Todorović]], postojala je težnja da se sa vođstvom [[Ruski zaštitni korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] uspostavi saradnja. Razgovori su vođeni preko Vladimira Andrića, jednog od načelnika u vladi Milana Nedića, osobe bliske ruskoj emigraciji prije rata. Prema podacima njemačke obavještajne službe, sklopljen je dogovor na [[Antikomunizam|antikomunističkoj]] osnovi između generala Mihailovića i generala Gontareva, jednog od komandanata RZK, i važio je od maja 1942. do avgusta 1943. godine. Zbog ovih konekcijâ, [[Gestapo]] je u februaru 1943. godine uhapsio Žarka Todorovića i majora [[Pavla Babca]] sa četničke strane, kao i generala Gontareva i nekolicinu oficira RZK.<ref>Istorijski arhiv Beograda, BDS, B-921, dosije Babac Pavle.</ref><ref>Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 463, 675.</ref> U zborniku ratnih sjećanja pripadnikâ Ruskog zaštitnog korpusa, objavljenom u [[New York|New Yorku]] 1963. godine pod naslovom ''Русский Корпус на Балканах во время II Великой Войны 1941–1945 г.г.'' (“Ruski korpus na Balkanu u vrijeme Drugog velikog rata 1941–1945”), data je generalna ocjena međusobnih odnosâ RZK i JVuO u razdoblju okupacije Srbije: {{izdvojeni citat|Jedinice Ruskog korpusa nikada nisu izvodile nikakve neprijateljske akcije protiv četnika generala Draže Mihailovića, već su, naprotiv, uvek bile spremne da im ponude svaku pomoć i saradnju, iako sâm general nije, u početku, razumeo naše motive i izbegavao je komunikaciju sa komandantom i jedinicama Ruskog korpusa. No, ubrzo je i on shvatio da su nam zajednički glavni smrtni neprijatelj komunisti na čelu sa Titom. Ovi četnički odredi su se borili ili protiv Nemaca, ili zajedno sa Nemcima, delovima Ruskog korpusa, „ljotićevcima“ a protiv Titovih crvenih partizana, ili bi iznenada napadali „ljotićevce“ ili slabe delove Ruskog korpusa, kojima su se stalno obraćali za pomoć, uglavnom u municiji, i ova im nikada nije bila odbijena. Jedinice Ruskog korpusa nikada nisu napale četnike, ali su, delujući zajedno, uvek morale biti na oprezu i držati uši otvorene.<ref>Vertepov, Dmitriĭ Petrovich (1963). ''Русский Корпус на Балканах во время II Великой Войны 1941–1945 г.г.'' New York: Nashi vesti, 1963, p. 20. <br /> ({{jez-rus|"Части Русского Корпуса никогда не вели никаких неприятельских действий против четников генерала Дражи Михайловича а, наоборот, всегда были готовы оказать им любую помощь и содействие, хотя сам генерал, в первое время, не понимал наших побуждений и избегал сношений с командиром и частями Русского Корпуса. Но, вскоре, и он понял, что нашим общим главным смертельным врагом являются коммунисты во главе с Тито. Эти четнические отряды воевали то против немцев, то вместе с немцами, частями Русского Корпуса, «льотичевцами», против красных партизан Тито, то, вдруг, нападали на «льотичевцев» или на слабые части Русского Корпуса, к которым они постоянно обращались за помощью, главным образом, огнеприпасами и никогда не получали отказа. Части Русского Корпуса никогда на четников не нападали, но, действуя совместно, всегда должны были быть начеку и держать ухо востро."}})</ref>}} Posljednja dva [[Legalizovani četnici|legalizovana četnička odreda]] ([[Kosta Pećanac|Pećančev]] odred kojim je komandirao [[Mašan Đurović]] i Mihailovićev odred pod komandom potpukovnika [[Momčila Matića]]) raspuštena su sredinom marta 1943. Većina ljudstva iz ova dva odreda pridružila se Mihailovićevim ilegalnim odredima.<ref name="Jozo Tomasevich 1945"/> Uopšte uzev, najveći dio oficirskog, tj. komandnog kadra (preko 60 lokalnih vojvodâ, pretežno iz [[Južna Srbija|južne Srbije]]) i boraca četničkih odreda Koste Pećanca prešao je pod komandu Jugoslovenske vojske u otadžbini. Između ostalih, ravnogorcima se pridružio i mlađi sin Koste Pećanca Milan Milovanović Pećanac, vojvoda [[Kuršumlija|kuršumlijski]].<ref>Момчило Павловић, Божица Младеновић, ''Коста Миловановић Пећанац 1879–1944. Биографија'', Институт за савремену историју, Београд, 2003, стр. 300—302, 305.</ref><ref>[https://www.pogledi.rs/spisak-pecancevih-vojvoda-koji-su-presli-kod-draze.html Погледи — Списак Пећанчевих војвода који су прешли код Драже]</ref> Budući u posjedu informacija da se vojvodi suhoplaninskom sprema hapšenje, VK JVuO je 27. februara tražila da Đurović na ovo bude blagovremeno upozoren, iako se i dalje nalazio pod „[[Crne trojke|slovom Z]]“. Na putu za [[Crna Gora|Crnu Goru]], vojvodu Đurovića hvataju pripadnici JVuO i sprovode u štab generala Mihailovića. Poslije sastanka njih dvojice, ministar vojske i mornarice u jugoslovenskoj kraljevskoj vladi zaključuje da Mašan Đurović sada „sluša“. U okviru jedinice koja je zadržala naziv Ibarski četnički odred, vojvoda Mašan Đurović se krajem marta 1943. pridružio Mihailovićevim snagama u dolini [[Drina|Drine]] tokom [[Bitka na Drini (1943)|završnog segmenta]] [[Operacija Weiss|operacije »Weiss«]], stavljajući se na raspolaganje majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]]. Drugi dio Đurovićevih četnika pristupio je Javorskom korpusu JVuO, pod komandom kapetana [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]], ostavši tako na terenu na kojem su i do tada operisali ([[Manastir Studenica|studenički]] i [[Deževa|deževski]] srez).<ref>Милутин Живковић, Ратни пут војводе сухопланинског Машана Ђуровића 1941—1943, Лесковачки зборник LIX, Народни музеј Лесковац, 2019, стр. 317—320.</ref> [[Paul Bader]], njemački komandujući general i zapovjednik u Srbiji, u petnaestodnevnom izvještaju o situaciji u zemlji koji je 19. marta 1943. poslao Komandi Jugoistoka, upozorava na opasnost od pridruživanja kvislinških snaga četničkim jedinicama: {{izdvojeni citat|Nastojanje DM-a da pridobije legalne srpske jedinice koje nose oružje, bilo putem terora ili putem ponuda, traje i dalje. Pri tome privlačna snaga DM pokreta, koji se sada bori protiv komunista u Hercegovini, nije za potcenjivanje u odnosu na nacionalne elemente Srbije. Tako su morala i oba poslednja još postojeća četnička bataljona potpukovnika Matića i Mašana Đurovića biti rasformirana da bi se sprečilo njihovo sadejstvo sa bataljonima DM u Hercegovini i Crnoj Gori.<ref>AVII, NAV—T-501, r. 249, s. 98—104.</ref><ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 3, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova Nemačkog rajha: 1. januar — 31. decembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1978, dok. 40, str. 184.</ref>}} Istovjetno obrazloženje za razoružanje preostala dva legalna četnička odreda u Srbiji dato je i u izvještaju za mjesec mart, koji je 1. aprila 1943. godine sastavljen u Komandi Jugoistoka. Oficiri Wehrmachta konstatuju da je do razvoja četničke organizacije došlo naročito u unutrašnjosti zemlje, gdje u „nižim seoskim upravnim vlastima“, kao i „među seoskim stanovništvom“, Draža Mihailović ima svoja uporišta: {{izdvojeni citat|Mihailovićevi kontinuirani napori da pridobije pripadnike legalnih srpskih odreda pod oružjem pali su na plodno tlo. Posljednje dvije legalne četničke postrojbe morale su stoga biti raspuštene. Razoružanje raštrkanih odreda samo je djelomično uspjelo zbog nedostatka snaga. Može se očekivati da će se od ostataka ovih odreda oformiti nove bande DM. Mihailovićevi organizacioni štabovi, svaki sa po 40-50 ljudi u obezbjeđenju, jedine su potpuno mobilne snage DM u Srbiji. '''One izbjegavaju bilo kakav sudar sa njemačkom vojskom'''. Oni čak javljaju Nijemcima o pokretima komunista kako bi se izbjegle sabotaže i mjere odmazde.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=806&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6290055—56.] ({{jez-njem|"Die Mihailovic–Bewegung gewinnt bei Fortsetzung der Vorbereitung des Volksaufstandes in den unteren ländlichen Verwaltungsbehörden und unter der Landbevölkerung an Boden, weil die Staatswache aus Überwachungegründen zu größeren Einheiten zusammengefaßt werden mußte und so dass Land von Truppen entblößt ist. Die fortgesetzten Bemühungen des Mihailovic, die legalen serbischen Waffenträger für sich an gewinnen, fielen auf fruchtbaren Boden. Die beiden letzten legalen Cetnik–Einheiten mußten daher aufgelöst werden. Die Entwaffnung der verstreut liegenden Abteilungen gelang mangels Kräften nur zum geringen Teil. Es ist damit zu rechnen, daß die Reste neue D.M.–Banden bilden. Die Mihailovic Organisationsstäbe mit ihrer Bedeckung von je etwa 40 – 50 Mann vermeiden als einzige im Augenblick voll mobile Kräfte im serbischen Raum jeden Zusammenstoß mit der deutschen Wehrmacht. Meldungen über Auftreten von Kommunisten werden sogar den Deutschen zugetragen, um Sabotageakte und Sühnemaßnahmen zu vermeiden."}})</ref>|Procjena situacije Komande Jugoistoka za mart 1943. (1. april 1943.)}} 22. marta 1943, nakon što je izašao na položaje kod [[Kalinovik]]a, kako bi lično preuzeo vođenje operacije protiv partizana u [[Bitka na Neretvi|bici na Neretvi]], Draža Mihailović (alias »222«) šalje iz Vrhovne komande JVuO depešu u kojoj naređuje da se u [[Crna Gora|Crnu Goru]] odmah upute trojica četničkih komandanata. Jedan od pozvanih u svrhu „definitivnog uništenja komunista“, bio je i [[Božidar Ćosović-Javorski]], bivši Pećančev vojvoda i komandant legalizovanog Javorskog četničkog odreda, rasformiranog<ref>{{harv|Живковић|2017|p=375}}</ref> sredinom jula 1942: {{izdvojeni citat|Obzirom na sadašnju situaciju naređujem sledeće: Neka Milutin Janković, Božo Javorac i Uroš Katanić svaki sa 500 ljudi naoružanih puškama i puškomitraljezima bez komore dođu i to: Janković u [[Žabljak]], Javorac u [[Šahovići|Šahoviće]], Katanić u [[Kolašin]]. Neka se krenu čas pre, pošto komuniste jurimo sa sviju strana da im nedamo vremena da se ma gde zadrže. Jurimo ih kao lovački psi divlju zver. Ne smemo im dozvoliti da se ma gde zadrže i organizuju narod. Samo tako imaćemo uspeha za definitivno uništenje komunista. Kažite im moju poruku, da će se sada pokazati šta vrede sva trojica. Njihov dolazak biće od istoriskog značaja... Od njihovog brzog dolaska zavisi da li ćemo potpuno uništiti sve komuniste. Inače će se prebaciti u Srbiju.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića (1. januar — 8. septembar 1943), Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 548.</ref>|General [[Dragoljub Mihailović]]}} General Draža Mihailović obavještava 30. marta 1943. iz Kalinovika svoje podređene oficire o dolasku na front četnikâ pod komandom vojvode Đurovića: {{izdvojeni citat|Mašanov odred stigao ovamo. Sa Mašanom videćemo šta ćemo.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 564.</ref>}} Informišući generala Dražu Mihailovića o stanju na frontu te o snabdijevanju četničkih jedinica od strane italijanskih komandi u Crnoj Gori, major Pavle Đurišić, u izvještaju poslatom 1. maja 1943. godine, piše o otkazivanju slanja planirane delegacije generalu Milanu Nediću. Major Đurišić obavještava generala Mihailovića i o trenutnom mjestu boravka četničkog odreda Mašana Đurovića. Pored toga, Đurišić na originalan način interpretira ulogu »Nedićeve vojske«: {{izdvojeni citat|Deputacija kod Nedića nije otišla. Misao za ovo potekla je kod većine ljudi, koji su uverenja da se crvenima ne može ništa bez pomoći sa strane. Ja sam prihvatio iz razloga što ta '''Nedićeva vojska je Vaša a ne njegova''', a kako su [[Srpski dobrovoljački korpus|Ljotići]] uputili korpus na [[istočni front]], to verovatno ne bi ni došli, jer ih nema. [...] Iz Kolašina Mašanove ljude uputio sam za Šahoviće da se prikupe. Prekjuče dobio sam izveštaj da su [otišli u] Zaton i naredio sam da se vrate, danas tek obavešten sam da nisu tamo i niko ne zna gde su.<ref>AVII, ČA, kut. 132, reg. br. 7/4.</ref><ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 142, str. 651—652.</ref>|Iz izvještaja majora [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] generalu [[Dragoljub Mihailović|Draži Mihailoviću]], 1. V 1943.}} U ratnim memoarima novinara [[Stanislava Krakova]], bliskog saradnika i rođaka generala Milana Nedića, ova epizoda je pomenuta kao logičan nastavak saradnje Pećančevog odreda pod komandom vojvode Đurovića sa Mihailovićevim četnicima. Prema Krakovljevim navodima, predsjednik kvislinške vlade je odobrio Ðurovićevo pristupanje Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Đurović je imao jedan od najvećih Pećančevih odreda sa kojim se nalazio u dolini Ibra i na Raškoj, te je odatle učinio mnoge akcije na spasavanju Srba uništavanih od strane [[Albanci|Arnauta]] sa [[Kosovo|Kosova]], koji su stizali katkad i do samih, pa i preko pretkumanovskih granica Srbije... General Nedić je imao veliko poverenje u njega, smatrao njegov odred kao jedan od retko disciplinovanih i baš mi je isticao kako je Đurović dostavljao odredima Mihailovićevim tu na jugozapadnoj granici pretkumanovske Srbije oružje i municiju, koju mu je Nedić slao. Kada su krajem 1942. godine Pećančevi odredi bili raspušteni naređenjem SS-generala Majsnera, Mašan Đurović, nije hteo da svoj odred raspusti, niti da stupi u Državnu Stražu, jer bi se tada morao da rastane od najvećeg broja svojih ljudi već se uputio sa svojim odredom u Crnu Goru i u martu 1943. stigao je u štab Draže Mihailovića, koji je tada bio u selu Lipovu nedaleko od Kolašina. Iako je bio stavljen pod slovo «Z», on se nije plašio, znajući da je vršio samo rad na spasavanju Srba i da je u svakoj prilici pomagao odrede Mihailovićeve, da lično dođe kod generala Mihailovića. Ovaj ga je lepo primio i kao iskusnog borca protiv partizana, uputio ga je da sa svojim odredom dejstvuje u oblasti Foče protiv komunista. To je bio jedan od retkih odreda Mihailovićevih iz Srbije, koji je hteo da pristane da se bori u Sandžaku [u]mesto na svom ognjištu. [...] Iako se bio odvojio od njega, general Nedić je potpuno shvatio i odobrio prilaženje Đurovića jedinicama generala Mihailovića i čak bio zadovoljan da Mašan nije dozvolio da se njegov odred raspusti.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 343—344.</ref>}} Vlada [[Kraljevstvo Velika Britanija|Velike Britanije]] je u više navrata tokom 1943. godine pokušavala preko jugoslovenske izbjegličke vlade staviti do znanja generalu Mihailoviću da saradnja sa okupatorima i kvislinzima nije u skladu s operativnim planovima savezničkih štabova, kao i da nije u interesu samog četničkog pokreta. U jednoj poruci, tj. »Komunikaciji« od 11. maja, od njega se zahtijeva da prestane sa kolaboracijom sa Nijemcima i Italijanima, odnosno da »primarni objekt pokreta đenerala Mihailovića mora biti otpor Osovini«. Takođe je zahtijevano da se prekine svaka saradnja sa kvislinzima, naročito »kolaboracija sa đeneralom Nedićem«.<ref>AVII, kut. 281, reg. br. 20/1–4.</ref> Istim saopštenjem vlada Ujedinjenog Kraljevstva stavila je do znanja Mihailoviću da će britanski oficiri biti upućeni u štabove NOVJ, i da će se partizanskim jedinicama ukazati materijalna pomoć. Britanski pukovnik [[William Bailey|Stanley Bailey]] je dostavio »Komunikaciju« Mihailoviću 28. maja 1943.<ref>Branko Latas, Pokušaj Britanaca da četnike D. M. pokrenu u akciju protiv Nemaca na Kosovu (1943—1944), „Kosova — Kosovo“ No. 4 (1975), Zavod za istoriju Kosova, Prishtinë/Priština, str. 209.</ref> Budući da je vremenom stekao „iskustvo dobrog pregovarača“, a u dužem periodu je uživao visok ugled kod četničke Vrhovne komande,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovica od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]</ref> kapetan Predrag Raković je bio osoba kome je komandant JVuO povjeravao delikatne zadatke. Upravo iz ovog razloga, kapetan Raković je bio jedan od ljudi koji su posredovali razgovorima u maju 1943. godine između povjerenika Milana Nedića i [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]] s jedne i generala Draže Mihailovića s druge strane.<ref>Раде Ристановић, Прилози зa биографију равногорског команданта мајора Предрага Раковића: официрски досије војске Краљевине Југославије, Зборник радова Народног музеја Чачак, vol. 49, Чачак, 2020, стр. 130.</ref> Sredinom maja 1943. godine, iz Beograda su, na zahtjev Dimitrija Ljotića, u štab vojvode [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] stigli Miroslav Peran i Krešimir Samodol. Obojica [[Hrvati]], Peran i Samodol su bili pripadnici Ljotićevog [[ZBOR]]-a u [[Šibenik]]u u predratnom periodu. Na taj način, veze između Ljotića i Đujića su bile uspostavljene ili čak obnovljene, pa je komandant Dinarske divizije JVuO od proljeća 1943. godine učvrstio radio i kurirske veze kako s vrhovnom komandom Draže Mihailovića, tako i sa kvislinškom vladom generala Milana Nedića. Peran i Samodol — sada u svojstvu obavještajaca Dinarske divizije, s Đujićevim ovlaštenjima — okupili su u Šibeniku, augusta 1943. godine, više od 60 pripadnika antikomunističke omladine. Naoružani od strane talijanskog okupatora, dobivali su prehranu i plaću od 500 lira. Bataljon je bio pod neposrednom komandom vojvode Đujića, i to kao »elitna« jedinica. Četnička komanda Šibenika (komandant potpukovnik Gumzej i načelnik štaba poručnik Kovač) pisala je 25. VIII [[Mladen Žujović|Mladenu Žujović]]u o šibenskim vođama »Zbora«: {{izdvojeni citat|Pred tri mjeseca doputovali su u Šibenik iz Beograda položajni poručnici 5. dobrovoljačkog bataljona Peran Miroslav i Samodol Krešimir, aktivni članovi Ljotićeve [[ZBOR|organizacije »Zbor«]]. Imenovani, uz dobrovoljačku, imaju i legitimaciju [[Organizacija Todt|organizacije »TODT«]]. Po njihovom dosadašnjem nastojanju oko proturanja ideja koje nisu u saglasnosti sa radom dirigovanim od strane jugoslovenskog ministra vojske, mornarice i vazduhoplovstva, a prema prikupljenim provjerenim podacima postoji razlog opravdanoj sumnji da su imenovani upućeni ovamo sa povjerenim naročitim zadatkom. Napred imenovani nalaze se u Splitsko-šibenskom četničkom bataljonu u Žitniću, kao obavještajci [[Dinarska četnička divizija|četničke Dinarske divizije]].<ref>AVII, kut. 215, reg. br. 5/1—5.</ref><ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 268—269.</ref>}} Miroslav Peran se očitovao kao iskreni saveznik njemačkog Wehrmachta, kao što se može zaključiti na osnovu njegove izjave date oficirima [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]], a koja je prevedena sa [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskog jezika]] i dostavljena štabu [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]]: {{izdvojeni citat|Mi, pošteni elementi Sjeverne Dalmacije, bilo Hrvati ili pravoslavci, jedinstveni smo u namjeri da lojalno sarađujemo sa njemačkim Wehrmachtom u borbi protiv neprijatelja cijelog svijeta — komunizma. Naši ciljevi su jasni. Naša je čvrsta želja da naš jadni i napaćeni narod povedemo ka miru i redu. Stoga, molimo njemački Wehrmacht da nas podupre u ovoj borbi što je više moguće. Njegovi neprijatelji na ovom području i naši su neprijatelji. Mi se nalazimo u beskompromisnoj borbi protiv komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=979 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000976.] <br /> ({{jez-njem|"Wir ehrlichen Elemente von Norddalmatien ob Kroaten oder Pravoslaven sind nun fest entschlossen einig und loyal mit der Deutschen Wehrmacht an der Bekämpfung gegen den Weltfeind den Kommunismus mitzuarbeiten. Unsere Ziele sind klar. Es ist unser fester Wille, unser armes und gequältes Volk zum Frieden und zur Ordnung zu führen. Wir bitten deshalb die Deutsche Wehrmacht uns in diesem Kampfe so weit als möglich zu unterstützen. Die Feinde der Deutschen Wehrmacht in dieser Gegend, sind auch unsere Feinde. Wir befinden uns im kompromisslosen Kampf gegen den Kommunismus."}})</ref>|Prijevod izjave četničkog vođe Miroslava Perana iz Šibenika (22. septembar 1943. godine)}} [[Prvoslav Odović]], predratni beogradski policajac i zamjenik [[Svetozar Vujković|Svetozara Vujkovića]], upravnika [[Logor Banjica|Banjičkog logora]], redovno je slao izvještaje Vrhovnoj komandi JVuO, odnosno Draži Mihailoviću, koji je preko njega nastojao da izvuče iz logora pripadnike svoje organizacije.<ref>Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, knj. 2, str. 14.</ref> U avgustu 1943. godine, Odović (u tom trenutku šef Predstojništva policije u [[Kruševac|Kruševcu]]; odgovoran za brojna hapšenja i mučenja pripadnika NOP-a) biva uhapšen od strane [[Srpski dobrovoljački korpus|ljotićevaca]] zbog saradnje sa četnicima pod komandom [[Dragutin Keserović|Dragutina Keserovića]], u vrijeme sukoba između ljotićevaca i četnika. Okupator ga je internirao u Njemačku, gdje je ostao i nakon rata.<ref>[https://pescanik.net/viktimizacija-zlocinaca/ Milan Radanović: Viktimizacija zločinaca]</ref> Prvoslav Odović je kasnije odselio u [[Australija|Australiju]], gdje će sredinom 1951. godine biti među osnivačima [[Srpske narodne odbrane]] (SNO), jedne od najpoznatijih srpskih antikomunističkih i nacionalističkih organizacija u emigraciji.<ref>[https://www.vesti-online.com/sedam-decenija-ponosne-istorije/ Sedam decenija ponosne istorije]</ref> Veliki problem za funkcionisanje SDS je predstavljala duboka isprepletenost i povezanost mnogih njenih pripadnika sa Jugoslovenskom vojskom u otadžbini. Ovu infiltriranost su hapšenjima pokušavali da preduprede Nemci. Krajem jula 1943. godine, Gestapo će zbog ove saradnje uhapsiti gotovo ceo štab [[Niš]]ke oblasne komande, na čelu sa komandantom pukovnikom [[Filipom Dimitrijevićem]]. Takođe, masovna bekstva stražara i njihov odlazak u ravnogorske odrede u toku 1943. godine kulminiraju. U poternici iz decembra 1943. koju je izdala Komanda SDS, u kojoj se konstatuje broj „aktivnih begunaca“, nalazi se 808 pripadnika Straže.<ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 372.</ref> Kapetan [[Branivoj L. Petrović]], nakon izvršene inspekcije u Varvarinskom, Resavskom i Ivankovačkom korpusu JVuO, gdje je boravio kao delegat Vrhovne komande, podnio je 1. avgusta 1943. izvještaj generalu Mihailoviću u kome saradnju sa pripadnicima Srpske državne straže konstatuje kao notornu činjenicu, budući da je većina komandanata u tri korpusa bila prethodno legalizirana kod kvislinških vlasti. „S pravom se može reći da u pokretu Ravne Gore postoji i tajna sprega svih Nedićevih oficira, koji se uzajamno drže i pomažu“, žali se kapetan Petrović generalu Mihailoviću. U dijelovima izvještaja koji su posvećeni stanju u Varvarinskom, odnosno Ivankovačkom korpusu JVuO, o relacijama sa SDS-om Petrović zapisuje: {{izdvojeni citat|Srpska Državna Straža je potpuno uz nas i sarađuje sa našim odredima... Na teritoriji ovoga korpusa S.D.S. sarađuje potpuno sa našim odredima.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, dokument br. 182, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 869—878.</ref>}} Kapetan Petrović je rezimirao izvještaj Mihailoviću: „Ljudi koji vode stvari, nepodesni su po svojim moralnim i tehničkim sposobnostima. Narod želi na čelu da vidi svetle i čestite ljude, koji će biti primeri i uzori naših stremljenja. Legalizovani oficiri, bivše vojvode Koste Pećanca i Nedića, zboraši Ljotića i ceo taj elemenat, koji je do juče pod okriljem [[Svastika|hakenkrojca]] činio zulume, ne mogu danas da rade pod simbolom Ravne Gore i Vašeg imena. Narod to ne želi, ne prima, bar na terenima na kojima služe. I u koliko oni budu ostali, stav nepoverenja i rezervisanosti povećaće se.“ Prvorazredno svjedočanstvo o organizacionom jedinstvu četnika Draže Mihailovića i pripadnika Nedićevog kvislinškog aparata predstavlja izvještaj kapetana [[Aleksandra Saše Mihajlovića]] koji je 28. avgusta 1943. godine poslao generalu [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]].<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 127, registarski broj 1/12 (S-X-214).</ref> Dragocjenost ovog dokumenta, pored toga što je u pitanju primarni izvor, ogleda se i u činjenici da su pomenuti oficiri Jugoslovenske vojske u otadžbini bili veoma visoko hijerarhijski pozicionirani. Naime, general Miroslav Trifunović je bio delegat Vrhovne komande JVuO za Srbiju i jedan od nekolicine četničkih komandanata (pored samog Draže Mihailovića) sa činom generala, dok je kapetan Aleksandar Mihajlović (pseudonim »Willy«) bio komandant beogradskih ravnogoraca od proljeća 1943, nakon što je uhapšen njegov prethodnik major Žarko Todorović, pa sve do završetka okupacije. Kapetan Mihajlović izvještava generala Trifunovića (»Dietrich«): „Pored legalnih jedinica S.D.S. koje su potpuno uključene u našu organizaciju i na koje potpuno računam, organizacija Beogradske brigade (sela) potpuno je sprovedena... Krećemo se slobodno, patroliramo, držimo zasede i uopšte vladamo njima. Ovo mi je taj V Beogradski korpus sa: 1. beogradskom brigadom (sela), 2. brigadom (bataljon S.D.S. i Nedićeva Garda), 3. brigada vatrogasci, 4. brigada (Savso 13) i 5. brigada (razne sportske organizacije). O ovome molim Vas za najveću tajnost, jer vidite da ih nisam ni u svom naređenju Br. 240 izneo ostalim komandantima korpusa mada im verujem kao i sebi.“ Uz 1500 ljudi u ilegali, Mihajlović navodi da su mu „najveće nade“ legalne jedinice SDS i Beogradska brigada JVuO i da „stoga sve ljubomorno čuva[m]“. Mihajlović nastavlja: „Policija U.g.B. [Uprave grada Beograda — prim.] (kvartovski odredi, policiska škola, logor, saobraćajna policija) kompletni su pod mojom komandom. Ovo mi je drugi po sigurnosti adut u rukama.“ S druge strane, kapetan Mihajlović za šefa Specijalne policije UgB [[Iliju Paranosa]] tvrdi da je dvije i po godine bio „glavni inkvizitor naših ljudi“; stoga na preporuke iz Vrhovne komande JVuO za saradnju s njim odgovara da to ne bi bilo uputno, s obzirom da je „cela njegova policija [je] minirana i bez njegove pomoći“, te da osobe poput Paranosa „nikako ne služe na čast niti na ugled našega pokreta“. Kapetan Aleksandar Mihajlović zaključuje da se sa Srpskom državnom stražom ne treba konfrontirati, budući da ona, iz njegove perspektive, predstavlja savezničku vojsku: {{izdvojeni citat|Pre nego što završim molim Vas još i to, da kod naših komandanata na terenu utičete, da ne razoružavaju i odvode stražare S.D.S. '''Sve su to naši ljudi na koje možemo stoprocentno računati'''. Zašto ih onda dirati kad i ovako pozitivno rade. Na taj način samo se stvaraju njima neprijatnosti što je potpuno nepotrebno a mi sami sebe slabimo. I o ovome smo i usmeno govorili i video sam da ste me razumeli pa Vas sada samo potsećam na to, a s obzirom na učestale ovakve slučajeve u poslednje vreme.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića (1. januar — 8. septembar 1943), Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument 194, strane 914—922.</ref>|Kapetan [[Aleksandar Mihajlović]], komandant Beograda JVuO}} [[Kapitulacija Italije|Kapitulacijom Italije]] u septembru 1943. godine i očekivanim savezničkim iskrcavanjem na [[Jadran]]u, široko rasprostranjena pojava među pripadnicima SDS-a postaje napuštanje položaja (do tada ne toliko često) i odlazak u šumu, tj. u redove JVuO. U jednom izvještaju sa proputovanja iz sredine septembra, inspektor SDS piše da su bjekstva uzela maha u Kragujevačkom, Valjevskom i Šabačkom okrugu: {{izdvojeni citat|Ja sam lično za ovih deset dana putovanja dobio utisak da su pripadnici SDS-a, koji su odbegli, kao i oni koji se za bekstvo spremaju, već odavno bili pripadnici organizacije DM, radeći legalno sve dok nisu dobili naređenje da se pripreme i odu u šumu.<ref>Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 50A–1–10.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 310, fus. 823.</ref>}} Ova aktivnost je svoju kulminaciju dostigla 21. septembra 1943, kada Draža Mihailović izdaje naređenje koje su komandanti korpusa imali dostaviti sreskim komandama SDS-a kako bi ovi „u roku od 48 časova“ napustili svoju dosadašnju dužnost, te se „sa svojim ljudstvom, oružjem i spremom“ javili lokalnim komandantima JVuO radi ratnog rasporeda.<ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 310-311, fus. 824.</ref> U Mihailovićevu naređenju, pored ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Imam sigurne podatke da će Nemci uskoro početi sa razoružavanjem Srpske državne straže. Komandanti na čijim se terenima nalaze ovakvi odredi, uhvatiće vezu sa istima i narediti im da odmah sa celokupnim oružjem, spremom i materijalom, koji im stoji na raspoloženju izađu u šumu i pristupe u saradnju. Svima onima koji ne budu hteli izvršiti ovo naređenje, objaviti im otvoreno neprijateljstvo, smatrati ih izdajnicima Kralja i Otadžbine, silom ih razoružati i nemilosrdno ih uništavati na terenu.|[[Dragoljub Mihailović]]}} Tog mjeseca će i poručnik [[Miloš Radosavljević]], komandant Valjevskog korpusa JVuO, narediti komandantima svojih brigada da „pristupe razoružanju legalnih srpskih odreda na svojoj teritoriji“, kao i da „razoružano ljudstvo koje pripada našoj organizaciji odmah uvrste u svoje [četničke — prim.] redove“, dok bi prema „izrodima i izdajnicima“ trebalo postupiti „po zakonu šume“.<ref>Коста Николић, Историја равногорског покрета, I, Београд, 1999, стр. 395.</ref><ref>{{Cite journal|last=Сегић|first=Дејан|date=2011|title=Четници и капитулација Италије 1943.|url=http://www.isi.mod.gov.rs/multimedia/dodaci/vig_1_2011_1554880246.pdf|journal=Војноисторијски гласник|publisher=Институт за стрaтегијска истраживања Одељења за војну историју Министарства одбране Републике Србије|volume=1/2011|pages=214}}</ref> Njemačka Komanda Jugoistoka je također bila u posjedu informacijâ o izričitom Mihailovićevom nalogu nadleštvima Srpske državne straže u unutrašnjosti zemlje da se priključe četnicima u šumi: {{izdvojeni citat|Srbija: Opšta situacija nepromijenjena. Aktivnost bandi nastavlja da se intenzivira. Navodno, Mihailović je komandama Srpske državne straže u centralnoj Srbiji izdao naređenje da do 20. septembra odu u šumu. Dalja dezertiranja iz SDS i Srpske granične straže, posebno u sjeverozapadnoj Srbiji. Grupe DM su posljednjih dana spojene u jake jedinice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=158&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000155.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Zu allgemein: <br /> Lage unverändert. Bandentätigkeit hält verschärft an. An D. M. hat angeblich den SSW–Kommandos in Mittelserbien den Befehl erteilt, sich bis zum 20.9. in den Wald zu begeben. Weitere Desertierungen von SSW und SGW besonders in Nordwestserbien. D. M.– Gruppen wurden in den letzten Tagen zu starken Einheiten zusammengefasst."}})</ref>|Telegram komande Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, (17. septembar 1943)}} Kapetan I klase [[Dimitrije Antonović]] (pseudonim »Rudy«), komandant Kosmajskog korpusa JVuO, izvještavajući 5. septembra 1943. Dražu Mihailovića o aktivnostima jedinice pod njegovom komandom tokom ljeta te godine, piše o odnosu pripadnika kvislinške Srpske državne straže prema četnicima: {{izdvojeni citat|Organi S.D.S. pomažu me ali baš ništa ne rade. Oni u glavnom mirnodobski žive i zadovoljni su, po njihovom mišljenju, što mogu i da sede na miru i čuvaju svoje glave za sutra i ujedno da rade za našu stvar. Njihova korist za nas je vrlo mala i ja sam preduzeo sve mere da ih što pre povučem, dok ih Švabe nisu razoružale. Sa njima, isto baš sa onima koji sarađuju sa nama, primoran sam da se svađam zbog njihove neaktivnosti i zbog toga što pokušavaju da kritikuju naše poslove. Ta kritika je u glavnom zato što se oni boje da ih mi našim radom ne otkrijemo.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 201, str. 936—937.</ref>}} Kapetan Antonović navodi i da SDS asistira četnicima u borbama protiv partizana u selima na [[Kosmaj]]u: „18. jula Kosmajski odred imao je noćni sukob sa jednom grupom partizana u blizini sela Manića. U tom sukobu ubijen je »Jarac« [riječ je o Đorđu Jovanoviću, političkom komesaru Kosmajskog NOP odreda — prim.] — komandant Kosmajskog partizanskog odreda i kod njega je nađen štambilj »Kosmajskog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda ,Rade Jovanovića’«. U tom sukobu ubijen je još jedan partizan. »Jarca« su organi S.D.S. odneli u Sopot i zakopali ga ali su ga partizani noću izvadili i sahranili na neko drugo mesto. Ko je tačno »Jarac« do danas nije tačno utvrđeno. Od naših u tom sukobu nije niko nastradao.“<ref>Zbornik NOR-a, XIV/2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 935.</ref> Prema tvrdnjama [[Boško Kostić|Boška Kostića]], sekretara [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], Ljotić je u drugoj polovini 1943. pokušao da ugovori sastanak sa Mihailovićem, ali je to Mihailović odbio računajući na negativnu reakciju emigrantske vlade. Boško Kostić je 1943. po drugi put boravio u [[Turska|Turskoj]]. U svojim memoarima on piše da je stigao u [[Istanbul]] na [[Vidovdan]] te godine i ostao sve do decembra. Upućen u misiju povezivanja sa službenicima [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslovenske vlade u emigraciji]], Kostić navodi da se sastao sa Lukom Lukovićem („generalnim konzulom u Carigradu“) te konzulom Vladom Perićem. Ljotićev sekretar citira pisanu poruku koju je general Milan Nedić adresirao na kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II Karađorđevića]]: {{izdvojeni citat|Vaše Veličanstvo, ja činim sve što je u mojoj moći da spasem što je moguće više srpskih života. Propaganda iz Londona sprečava me u ovom poslu. Ne smeta to što me napada, jer to čini moj teški zadatak sa okupatorskim snagama lakšim. Ali ja molim da me Vi ne tretirate kao [[Vidkun Kvisling|Kvizlinga]] i [[Ante Pavelić|Pavelića]], koji je do danas uništio 600.000 Srba u „Nezavisnoj Državi Hrvatskoj“. Znam da u redovima srpskih oružanih snaga ima oko 80% oficira i ljudi koji pripadaju pokretu đenerala Mihajlovića i koji će se pripojiti njemu kada vreme za to dođe, da pomognu oslobođenju svoje zemlje. Ja sam spreman da predam vlast đeneralu Mihajloviću kada Nemci odu, da bi se održao zakon i red u zemlji dok se legalna vlada i Vaše Veličanstvo ne povrati. Radi toga, molim Vas da delujete na đenerala Mihajlovića da ne prouzrokuje prerane represalije nad nezaštićenim stanovništvom. Svaka nemačka glava se plaća sa sto srpskih. Za mene, međutim, svaka pojedinačna srpska glava je draža nego sto nemačkih. Posle oslobođenja zemlje spreman sam da izađem pred narodni sud. Za moja dela istorija će da sudi najbolje.<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana – Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 115–116.</ref>|General [[Milan Nedić]]}} Iz primarnih izvora se može zaključiti da je Boško Kostić vjerno rekonstruisao sadržinu Nedićevog pisma. Naime, konzul Vladimir Perić, inače obavještajni oficir [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]], poslao je 9. jula 1943. Vladi Kraljevine Jugoslavije telegram, u kom prenosi navode iz razgovora sa Kostićem: {{izdvojeni citat|Nedić je kralju veran i čini sve da spase što se spasti može, a o čemu će biti reči posle rata. Ne traži ni pomilovanje ni aboliciju, traži samo da se izvede pred sud i da sud da reč o njegovom radu za vreme okupacije. Moli da se ostavi da radi i ako se što želi od njega da mu dostavimo... Svi pokušaji Nedića da dođe u lični kontakt sa generalom Mihailovićem propali su. On moli da general Mihailović izabere mesto boravka gde želi i sa brojem ljudi koliko želi... Njegovo naoružanje i snabdevanje biće Nedićeva briga. Kada Nemci počnu evakuaciju, Nedić smatra da će njegova uloga tada biti završena i tada neka dođe general Mihailović ili lice koje Nj. V. Kralj odredi... Sve trupe koje je uspeo do sada da spremi, koje su već sada 80% za generala Mihailovića, staviće njemu na raspolaganje, njemu ili nekome drugome koji se odredi i kada za to dođe momenat.<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, VK—Y—514, 515, 516.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_43.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBAVEŠTAJNI CENTRI PURIĆEVE VLADE]</ref>}} Procjena vojno-političke situacije sačinjena od strane komandanta Jugoistoka feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maksimilijana fon Vajks]]a od 1. novembra 1943. godine, predstavlja jedan od najmarkantnijih dokumenata koji je neki od njemačkih okupacionih komandanata potpisao u toku rata. Feldmaršal fon Vajks, koji je od avgusta 1943. opunomoćeni komandant Jugoistoka, kada preuzima komandu i nad [[Armijska grupa F|Armijskom grupom »F«]], poput ostalih njemačkih vojnih i obavještajnih instanci, notira mnogostruke veze četničkog pokreta Draže Mihailovića s Nedićevom kvislinškom vladom: {{izdvojeni citat| U ''Srbiji'' Draža Mihailović pokušava da mobilizacijom ubrza izgradnju ''nacionalne srpske armije''. U tom smislu apeluje na Srbe koji su ostali verni kralju i na iskonsku nacionalnu svest Srba. Sa aktivnim činovništvom vežu ga mnogi stari i novi odnosi. Otuda bi se moglo predvideti da bi u slučaju neprijateljskog napada koji bi imao sigurnog izgleda na uspeh državna moć prešla u njegove ruke.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XII, knjiga 3: Dokumenti Nemačkog rajha 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1978, dok. 156, str. 622.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_156.htm Procena komandanta Jugoistoka feldmaršala Vajksa od 1. novembra 1943. vojno-političke situacije na području Jugoslavije krajem oktobra 1943. godine]</ref>}} U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a (zima 1943/1944. godine), naglašava se složenost odnosa na liniji [[JVuO]]—[[SDS]]—[[SDK]], ali i jedinstvo akcije ovih formacijâ prema [[NOVJ|jugoslovenskim partizanima]]: {{izdvojeni citat|Odnosi između četnika, Nedićeve straže i Ljotićevih ljudi bili su veoma komplikovani. Ta tri pokreta nisu imali zajednički stav u odnosu prema okupacionoj sili, a jedino zajedničko bila im je borba protiv komunističkog pokreta.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Srbija i Mihailović zimi 1943/44.)}} Počev od novembra 1943. godine, četnički su komandanti (poput [[Vojislav Lukačević|Lukačevića]], [[Jevrem Simić|Simića]], [[Nikola Kalabić|Kalabića]] i drugih) potpisali sa predstavnicima njemačkih okupacionih ustanova [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovore o primirju]], kao i o saradnji u zajedničkoj borbi protiv snaga NOVJ. U prva tri članka ugovora potpisanog [[27. 11.|27. novembra]] [[1943]], pukovnik Jevrem Simić i kapetan Nikola Kalabić obavezali su se spram okupatora sljedeće: {{izdvojeni citat| 1.   Primirje u srezovima Umka, Vračar, Grocka, podunavskom, kosmajskom, mladenovačkom, oplenačkom, aranđelovačkom, lepeničkom, kragujevačkom, gružanskom, kačerskom, kolubarskom. Četnici se obavezuju da ne vrše sudsku vlast samovoljno prema Nemcima i pripadnicima nemačke narodne grupe. U ugovor su uključeni nemački Vermaht i policija, bugarske oružane snage, Srpski dobrovoljački korpus, Srpska državna straža, Ruski zaštitni korpus, srpske vlasti i privredna preduzeća, a na četničkoj strani — četničke jedinice kapetana Kalabića i pukovnika Simića. 2.   Primirje treba da stvori podlogu — pretpostavku za zajedničku borbu protiv komunista. 3.   Potvrda Kalabića i Simića da se u potčinjenim jedinicama ne nalaze pripadnici sila koje su sa Nemačkom u ratu. Obaveza Kalabića i Simića da spreče i prekinu obaveštajne puteve koji bi mogli da daju obaveštenja neprijateljima velikonemačkog Vermahta o nemačkim vojnim pokretima.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref>|Sporazum pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ (27. novembra 1943.)}} Nakon potpisivanja ugovora između JVuO i Wehrmachta, uslijedila je negativna reakcija stanovništva okupirane Srbije. General [[Svetomir Đukić]] (pseudonim »Zu-Zu«), komandant Severnih pokrajina JVuO ([[Vojvodina]] i [[Slavonija]]), izvijestio je 8. decembra 1943. Dražu Mihailovića da su u Beograd došli bugarski političari i predstavnici bugarskih okupacionih trupa, sa kojima se sastao i vodio pregovore o borbi protiv NOVJ. Đukić naglašava da „po Beogradu kruže glasovi kako se Čiča [Mihailović — prim.] sporazumeo sa Nemcima i Nedićem, što je primljeno vrlo nepovoljno u narodu“, dodajući da je on (general Đukić) to odlučno demantovao.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12067; reg. br. 21/1, kut. 275, d. 943.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943—1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344—345.</ref> Uviđajući opasnost od širenja vijesti o sklopljenim ugovorima, svojim je potčinjenim general Mihailović sugerisao da na njih reaguju opovrgavanjem. 30. novembra 1943. godine, komandant JVuO je potpukovniku Živojinu Đuriću (pseudonim »Sokrat«; ujedno šef Okružne komande SDS-a u [[Leskovac|Leskovcu]], kao i četničkog obavještajnog centra »Antikvarnica 1«), poručivao sljedeće: „Glasovi o sporazumu četnika sa Bugarima i Nemcima potpuno su izmišljeni. Demantujte sve ovo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 275, reg. br. 21/1.</ref> Nakon toga, major [[Dragutin Keserović]] obavještava Mihailovića da mu je okružni komandant Srpske državne straže iz [[Kraljevo|Kraljeva]] Dragutin Redić ponudio saradnju. General Mihailović je odgovorio dvosmisleno dopisom od 4. XII 1943: {{izdvojeni citat|Koristite sve što Vam Redić nudi. Ponavljam Redić nudi i dajte mu zadatak neka se bije. Što se tiče Nemaca naš je stav nepromenjen. Mi nismo sklopili nikakav sporazum, ali trenutno tučemo opasnijeg neprijatelja, a komunisti su zlo koje moramo uništiti po svaku cenu.<ref>AVII, ČA, K–278, reg. br. 18/1.</ref>|General [[Dragoljub Mihailović]]}} Obavještajni oficiri iz [[187. rezervna divizija (Nemačka)|187. rezervne divizije]] javljaju 31. oktobra 1943. o saradnji sa Slavonskim četničkim odredom pod komandom majora [[Dušana Janjića]]. Za jedinicu se navodi da sa „nekih 16–20 ljudi vrši izviđačke zadatke na [[Psunj]]u“ te da se u borbama dobro pokazala, dok sam major Janjić „odaje dobar utisak“, budući da „mrzi [[Jevreji|Jevreje]], [[Masonerija|masone]], pa samim tim i komuniste i [[Ujedinjeno Kraljevstvo]] i [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]“: {{izdvojeni citat|[[Slavonski Brod|Brodska]] podružnica zagrebačke ispostave [[Abwehr]]a ovih dana šalje 32 pouzdana Ljotićeva čovjeka četničkoj skupini Janjića, očito po nalogu iz Beograda. Ne postoje pisani sporazumi s četničkim vođom Janjićem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=389&rec=314&roll=1544 NARA, T314, Roll 1544, frames no. 000383—000384.] <br /> ({{jez-njem|"Nebenstelle Brod der Ast. Agram führt in diesen Tagen Cetnik—gruppe Janič anscheinend auf Weisung aus Belgrad 32 verlässliche Ljotič—Männer zu. Schriftliche Abmachungen mit Cetnikführer Janič nicht vorhanden."}})</ref>|Izvještaj 187. rezervne divizije o saradnji sa četnicima (31. oktobar 1943. godine)}} U jednom njemačkom izvještaju s početka novembra 1943. godine posebno je posvećena pažnja saradnji sa četničkim snagama pod vođstvom [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] i [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]]. Pored konstatacije da „četničke jedinice dobijaju naredbe direktno od lokalnih njemačkih komandanata“, u izvještaju se za zapovjednika Dinarske divizije JVuO decidirano tvrdi: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Đujić je sljedbenik Ljotićeva pokreta. U njegovom bližem okruženju vjerojatno ima starijih pravoslavaca koji su skloni pokretu Draže Mihailovića, ali trenutačno pod vodstvom Đujića nemaju utjecaja. Đujić već neko vrijeme pokušava za vođe jedinica postaviti mlade pravoslavce koji su bliski Ljotićevom pokretu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=344&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000340.] <br /> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Djujic ist Anhänger der Ljotic–Bewegung. In seiner näherer Umgebung sind wohl älteren Pravoslaven die zur D.M.–Bewegung neigen, jedoch derzeitig unter Führung von D. keinerlei Einfluss besitzen. D. bemüht sich seit einiger Zeit, junge, der Ljotic–Bewegung nahestehende Pravoslaven als Einheitsführer anzusetzen."}})</ref>|Izvještaj [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] komandi [[15. brdski armijski korpus|15. brdskog armijskog korpusa]] o rezultatima saradnje sa četnicima (5. XI 1943. godine)}} Na drugoj strani, i zvaničnici [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] zemalja notiraju saradnju generalâ Dragoljuba Mihailovića i Milana Nedića. U jednom obavještenju iz [[Ujedinjeno Kraljevstvo|britanskog]] [[Kancelarija za inostrane i poslove Commonwealtha|Foreign Officea]] poslatom 7. decembra 1943. veleposlaniku Ujedinjenog Kraljevstva u [[Sjedinjene Američke Države|SAD]], navode se razlozi za prekid odnosâ sa Dražom Mihailovićem: {{izdvojeni citat|Nedavne informacije iz Srbije kazuju: (1) Da Mihailovićeva organizacija još uvek ima kontrolu nad većim delom stanovništva, ne samo zbog njihovog nacionalističkog stava već i zbog njihovog otpora prema komunizmu. (2) Da Mihailović ne samo da nije ni od kakve vojne i pomoći za saveznike već je postao izražena prepreka bilo kakvom obliku jugoslovenskog jedinstva. (3) Da je Mihailović toliko opsednut opasnošću od komunizma da je otvoreno priznao da više voli da brani Nedića i Nemce nego da se potčini partizanima. (4) Mada još uvek nema dokaza da Mihailović lično sarađuje sa Nemcima, velika je verovatnoća da sarađuje sa Nedićem i da su neki njegovi komandanti već potpisali sporazume sa Nemcima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_249.htm Obaveštenje Ministarstva inostranih poslova Velike Britanije od 7. decembra 1943. svom ambasadoru u Vašingtonu o saradnji četnika sa okupatorima i razlozima za prekid odnosa sa Dražom Mihailovićem]</ref>}} 18. novembra 1943. britanski potpukovnik Koup (Cope) izveštava pretpostavljene da je od Mihailovićevog [[Radoslav Đurić|majora Đurića]] obavešten o saradnji četnika sa Nedićevom vladom. Potpukovnik Koup izveštava da većina ljudi pod Đurićevom komandom neće tolerisati ovu saradnju, neće se boriti protiv partizana u savezu sa Nedićem, i da je Đurić, uprkos suprotnim Mihailovićevim naređenjima, već kontaktirao lokalne partizane.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_48.htm |title=Nikola Milovanovic - DRAZA MIHAILOVIC |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref> Kapetan Mor (More) takođe obavještava svoje nadređene o saradnji Mihailovićevih i Nedićevih snaga u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]] i na [[Kosovo (oblast)|Kosovu]]. Dokumente o četničkoj kolaboraciji sa okupatorom i kvislinzima dostavljeni su 3. januara 1944. Foreign Officeu iz kabineta [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]], predsjednika britanske vlade. Iz Jugoslavije ih je donio [[Fitzroy MacLean]], šef britanske vojne misije kod [[Josip Broz Tito|Tita]]. Brigadir MacLean je doveo u [[Kairo]] i jednog zarobljenog njemačkog oficira: {{izdvojeni citat|''2. decembar'' <br /> Kapetan Mor, kod Mihailovićevih snaga u području južnog Kopaonika, izveštava da je nedavno razgovarao sa jednim Nedićevim oficirom koji se hvalio mobilizacijom Nedićevih snaga i saradnjom Nedić — Mihailović u borbi protiv partizana. <br /> Kapetan Mor tvrdi da je pre nedelju dana u štab četničkog vođe Markovića došao jedan Nedićev delegat. Ovaj delegat je obavestio da Nemci garantuju odeću, opremu i platu četnicima kao nagradu za antipartizansku aktivnost. <br /> Kapetan Mor kaže da je Marković odbio ovu ponudu, ali smatra da je isto ponuđeno svim četničkim vođama i da je teško verovati da u ovo nije umešan i Mihailović.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941—1944'' — Dokumenti, Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 84.</ref>}} Posljednjeg dana oktobra 1943, general Dragoljub Mihailović naređuje svojim komandantima da („s obzirom na današnju situaciju“) budu u pripravnosti da na „dati znak mobilišu sve do poslednjeg čoveka“ za borbu protiv partizana.<ref>Vojni arhiv, Beograd, Četnička arhiva, 22–2–13.</ref><ref>Mirjana Zorić, Bitka za Srbiju 1944. godine, Vojno delo, vol. 66, br. 3, Beograd, 2014, str. 292.</ref> Kako bi opravdao saradnju s kvislinškom upravom, general Mihailović iznova lansira propagandnu parolu o navodnom prisustvu znatnog broja [[Ustaše|ustaša]] u redovima NOVJ: {{izdvojeni citat|Naročito vodite računa da trupe treba podmladiti najboljim regrutima. Stvarajte što jače leteće brigade. Obratite pažnju da nam Nemci ne pobegnu. Preduzmite sve najhitnije da uspostavite vezu sa Nedićevim elementima. Pridobijajte čak i ljotićevce da pristupaju, jer partizani primaju sve, čak i krvne neprijatelje — ustaše. Moramo se u datom momentu pojačati, jer ko bude jači biće u pravu.|General [[Draža Mihailović]]}} U depeši od 17. novembra 1943. general Draža Mihailović se obraća majoru Aleksandru Saši Mihajloviću (pseudonim »Vili«), komandantu [[Beograd]]a JVuO: {{izdvojeni citat|Nacionalnoj službi preporučiti da uvek stupa u vezu sa našim odredima pa im se neće ništa desiti a dokle god ne stupe u vezu sa nama smatraju se neprijateljskim odredima.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_42.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 7. novembra do 3. decembra 1943. godine]</ref>}} Pripadnici Posavske brigade JVuO i lokalne SDS sukobili su se 7. septembra 1943. sa djelovima [[Kosmajski partizanski odred|Kosmajskog NOP odreda]] u ataru [[Vranić (Barajevo)|Vranić]]a, uz minimalne gubitke s obje strane. Među partizanima nalazilo se i nekoliko mladića iz sela. Nakon četiri dana, Vranić biva blokiran od strane SDS, Specijalne policije iz Beograda i jednog bataljona Posavske brigade pod komandom poručnika Dragana Lazića. Tada su četnici bez razloga ubili Milivoja Kojića, seljaka koji je čuvao stoku. Četnici, žandarmi i Specijalna policija izvršili su pretres u selu, uhapsivši devet seljaka. Četvorica seljaka su osumnjičena kao partizanski simpatizeri i sprovedena u zatvor Specijalne policije gdje su isljeđivani i mučeni, a zatim izolovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logoru na Banjici]]. Nakon što su odbili da isporuče žito na ime rekvizicije, petorica uhapšenih su upućeni na prinudni rad na [[Čukarica|Čukarici]]. U oktobru, četnici Posavske brigade su uhvatili trojicu partizana iz Vranića i predali ih Specijalnoj policiji. Sva trojica su ubijena od strane okupatora.<ref>Arhiv Srbije, Zemaljska komisija, kutija 139, zločini broj 418, 1545, 1546, 1548, 1563, 1744, 1746.</ref><ref>Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 124—125.</ref> U noći između 10. i 11. novembra 1943. godine, oko 50 pripadnika Sokobanjske brigade JVuO na čelu sa komandantom Acom Todorovićem upali su u [[Sokobanja|Sokobanju]] i uz pomoć gradske SDS uhvatili osam partizanskih simpatizera. Uhapšenici su sprovedeni u štab Deligradskog korpusa JVuO gde su isleđivani i mučeni u prisustvu komandanta korpusa Branivoja Petrovića i šefa propagande i islednika korpusa [[Vojina Andrića]]. Nakon isleđivanja streljani su u ataru sela [[Jošanica (Sokobanja)|Jošanica]]. Iste noći pokušano je hapšenje još jednog partizanskog simpatizera u varoši, ali se ovaj napadačima suprotstavio oružjem. Međutim, nakon desetak dana je uhapšen od strane pripadnika SDS, zatim predat četnicima i likvidiran u štabu Deligradskog korpusa.<ref>Јован Златић, Страдалаштво српског народа у Нишком ратном округу 1941-1944, IV, Равногорски покрет и Jугословенска војска у отаџбини, Ниш, 1998, стр. 207—222.</ref> Četnici Aleksinačke brigade Deligradskog korpusa su 15. novembra nasilno odveli iz [[Aleksinac|Aleksinca]] Dušanku Stanisavljević i njenu 16-ogodišnju kćerku Nadeždu koje su isljeđivali u štabu brigade. Uhapšenice su potom predate kvislinškim organima i izolovane u [[Koncentracijski logor Crveni krst|logoru na Crvenom krstu]] u Nišu. Dušanka je ubijena u logoru a Nadežda je puštena sredinom 1944. godine.<ref>Зборник НОР-а, I/21, Београд, 1965, стр. 542.</ref><ref>Milan Radanović, n. d., str. 114, 116.</ref> 1. decembra 1943. u selu [[Босута|Bosuti]] kod [[Aranđelovac|Aranđelovca]], [[Prva južnomoravska brigada]] NOVJ se sukobila sa jedinicama četničkog Korpusa Gorske garde pod komandom kapetana [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]], kao i Rudničkog korpusa JVuO kojim je komandovao kapetan [[Dragiša Ninković]]. Razvila se oštra borba; partizani odbacuju četnike, produživši pokret ka selu [[Darosava|Darosavi]]. Nakon dva dana, uslijedio je združeni napad na partizane od strane četnika i pripadnika Srpske državne straže (oko 3.000 ljudi). U izvještaju poslatom Mihailoviću 22. decembra 1943. iz štaba Rudničkog korpusa detaljno je opisan tok borbi: {{izdvojeni citat|Po dolasku na Rudnik kapetan Ninković je primio komandu nad Rudničkim korpusom u duhu napred označenog naređenja Vrhovne komande. Preko telefona sa Rudnika uhvaćena je veza sa Kalabićem, koji se nalazio u Šatornji. Ugovoreno je da se napad na komuniste vrši u zoru 1 decembra... Rezultat u ovoj borbi je sledeći: kod nas poginulo 8, ranjeno 11 četnika. Kod komunista prema docnije tačno proverenim podacima oko 40 mrtvih i 36 ranjenih. Sutradan 2 decembra, Kalabić koji nije učestvovao u borbi u Bosuti produžio je pokret prema Darosavi, gde je uhvatio vezu sa Srpskom državnom stražom. Komunistička grupa krenula takođe u istom pravcu. 3 decembra izjutra Garda sa poljskom stražom napala je komuniste na tromeđi orašačkog, kosmajskog i kolubarskog sreza — Žuti Oglavak. Ova borba je takođe bila oštra, ali mnogo manje od borbe u Bosuti na dan 1. decembra. Ovaj korpus je istoga dana stigao u Darosavu ali borba je već bila svršena. Komunistička grupa se povukla prema s. Venčanima srez kolubarski. Dalje gonjenje komunista preko celog sreza kolubarskog i kačerskog sve do Rajca i to u stopu i neumorno, vršio je ovaj korpus.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_46.htm Izveštaj Štaba Rudničkog korpusa od 22. decembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv NOVJ u predelu planine Rudnik]</ref>}} Još jedan slučaj vojne saradnje ravnogorskih jedinica sa formacijama Srpske državne straže zabilježen je krajem novembra 1943. Prema evidenciji kvislinških vlasti, u [[Trstenik|Trsteničkom]] srezu dolazi do vatrenog okršaja prilikom pokušaja [[1. južnomoravska udarna brigada|Prve južnomoravske brigade NOVJ]] da izvede proboj na tom području. Četnici se i ovog puta bore na strani SDS-a: „U vezi izveštaja br. 332 tač. 3 u borbi kod sela Male Drenove, Milutovac i Poljne (18 km odnosno 20 s-z od Kruševca, sek. Kruševac, srez trstenički) gde su oko 250 komunista bili razbijeni od strane poterne grupe SDS s jedne strane i odreda pripadnika DM sa druge strane. Na mestu borbe ostalo je 36 komunističkih leševa dok je 20 komunista ranjeno. U borbi su ranjena 2 stražara a poginulo 8 četnika i 10 je ranjeno.“<ref>VA, NdA, 1–1/1–8, Pregled opšte situacije u zemlji po okruzima od 26. novembra do 3. decembra 1943.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 214, fus. 594.</ref> Najkasnije tokom 1943. godine, četničkom pokretu se pridružio i [[Panta Draškić]], brigadni general [[Jugoslovenska vojska|Jugoslovenske vojske]]. Naime, po nalogu Draže Mihailovića, general Draškić ulazi novembra 1943. godine u Odbor za koordinaciju rada sa [[Bugari]]ma. Gestapo je otkrio ove aktivnosti, pa je Draškić uhapšen i početkom 1944. poslat u logor [[Osnabrück]].<ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 30, fus. 96.</ref> Draškić je bio učesnik [[Balkanski ratovi|Balkanskih ratova]] i [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. U tom periodu (1913-1917), bio je i [[Ađutant|ordonans]] [[regent]]a [[Aleksandar I Karađorđević|Aleksandra Karađorđevića]]. Po obrazovanju Vlade narodnog spasa pod predsjedništvom generala Milana Nedića, general Panta Draškić se nalazio na čelu Ministarstva rada. Funkciju ministra obavljao je od 29. avgusta do 7. oktobra 1941. Zbog prihvatanja pozicije u kvislinškoj vladi, lišen je generalskog čina od strane [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|jugoslovenske emigrantske vlade]]; čin mu je vraćen nakon pristupanja Jugoslovenskoj vojsci u otadžbini. Krajem 1943. godine, Draža Mihailović formira u Beogradu grupu saradnika koji su dobili zadatak da uspostave vezu i povedu razgovore sa pojedinim bugarskim ličnostima koje su tražile veze sa njim. Pored generala Draškića, u toj grupi su bili i kapetan Aleksandar Mihajlović, četnički komandant Beograda, zatim general Svetomir Đukić, komandant Severnih pokrajina JVuO, kao i drugi političari, činovnici i industrijalci iz predratnog perioda, poput bivšeg [[Kraljevina Jugoslavija|kraljevskog]] ministra [[Aleksandar Cincar-Marković|Aleksandra Cincar-Markovića]]. Sa ovom grupom vezu je održavao potpukovnik [[Ljubomir Jovanović Patak]], komandant Timočkog korpusa JVuO. Jovanović izvještava Mihailovića o jednom bugarsko-četničkom sastanku u Beogradu: {{izdvojeni citat|Prema mojim uputstvima, moj saradnik iz Beograda održao je sastanak pre 4 dana sa Ivanom Bojadžijevom, zetom [[Aleksandar Stambolijski|Stamboliskog]]. Pošto se sa Bojadžijevom od ranije poznavao, razgovarao je sa njim kao sa starim drugom i prijateljem o političkim prilikama, kao i o mogućnosti na zbližavanju i organizovanju snaga za ujedinjenje sa Bugarskom. [...] <br /> Bugarska buržoazija i deo vojske koji nisu bili u prošlosti za saradnju sa Jugoslavijom, sada pristaju na jednu takvu saradnju iz straha od boljševizacije zemlje. Za tu politiku oni bi štošta žrtvovali, pa i samu [[Dinastija Wettin|Koburšku monarhiju]]. Nužno se nameće što brža i šira akcija. Ovo je Bojadžijev izjavio u prisustvu Pante Draškića, đenerala i Ike Panića, industrijalca, koji su se stavili na raspoloženje našoj organizaciji u svemu, a naročito za saradnju sa Bugarima...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, D—XLI—12077.</ref>}} Na ovaj Jovanovićev telegram, general Draža Mihailović je odgovorio 12. decembra 1943. godine: {{izdvojeni citat|Ovde ste postigli vrlo dobar uspeh. Đeneral Panta Draškić i industrijalac Ika Panić — ponavljam, a ne Tika — obrazovaće bugarsko-jugoslovenski komitet... Bugarsko-jugoslovenski komitet održavaće vezu sa mnom preko generala Svete Đukića, a đeneralu Panti Draškiću poslaću hitno posebnu šifru...<ref>AVII, arhivski fond D. M., D—30—538, 541.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_57.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje VEZE SA BUGARSKIM REAKCIONARIMA I OKUPATORIMA]</ref>}} Na sednici Nedićeve vlade, 25. novembra 1943, o pokretu Draže Mihailovića zaključeno je sledeće: {{izdvojeni citat|U pogledu akcije DM može se kao bitno naglasiti sledeće: lojalan stav prema okupatorskim i srpskim vlastima, njihovim organima i njihovim oružanim odredima. Beskompromisna borba protiv komunista, svuda gde se god susretnu. U nekim okruzima i aktivna saradnja sa nemačkim i našim predstavnicima prilikom borbi protiv komunista.<ref name="znaci2">[https://www.znaci.org/00001/155_3.pdf Milan Borković, n.d.], str. II/223-224.</ref>}} Na sednici vlade, 3. decembra 1943, o pokretu Draže Mihailovića ponovljena je povoljna konstatacija: {{izdvojeni citat|Veoma je karakteristično da su u protekloj nedelji sa odredima DM na uništavanju komunista sarađivale i jedinice SDS, kao i dobrovoljački odredi, među kojima do sad nije bilo nikakvih nepotrebnih incidenata.<ref name="znaci2"/>}} U izvještaju poslatom iz njemačke [[2. oklopna armija|2. oklopne armije]] s početka oktobra 1943, konstatuje se da je major [[Siniša Ocokoljić|Siniša Ocokoljić Pazarac]] obavijestio generala Mihailovića o uspostavljenim vezama između prvog čovjeka ravnogorske organizacije u Beogradu majora Aleksandra Mihajlovića i njegovog pomoćnika kapetana Ivana Pavlovića sa Ilijom Paranosom{{efn|U ovom slučaju najvjerovatnije nije riječ o Iliji K. Paranosu, šefu Specijalne policije Uprave grada Beograda, već o istoimenoj, ali drugoj osobi koja je obnašala dužnost potpredsednika Beogradske opštine. Obojica Paranosâ su bili najbliži saradnici Dragomira Dragog Jovanovića.<ref>Olivera Milosavljević, Potisnuta istina. Kolaboracija u Srbiji 1941-1944. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2006, str. 377.</ref>}}: {{izdvojeni citat|Kap. Ocokoljić za gen. Mihailovića (27.9.43): Dana 22. septembra, Ilija Paranos, zamjenik gradonačelnika Beograda, major Saša Mihajlović i kapetan Ivan Pavlović, zamjenik majora Saše Mihajlovića, susreli su se s kapetanom Ocokoljićem. Paranos je izvijestio o posjeti generala Nedića Führerovom štabu: Nedić je proveo 14 minuta u razgovoru s [[Adolf Hitler|Hitlerom]], koji mu je rekao da želi pridobiti generala Mihailovića za saradnju. Bez oslona na Nijemce, general Mihailović nije mogao postići nikakav uspjeh protiv komunista. Iako je [[Josif Visarionovič Staljin|Staljin]] bio “veliki duh 20. stoljeća”, sva će njegova djela propasti pod silinom njemačkog oružja. Nedić je pregovarao s [[Joachim von Ribbentrop|Ribbentroppom]] o formiranju autonomne Srbije i uspostavi 15 dobrovoljačkih bataljona, u koje bi bila uključena i Srpska državna straža. Prema tome, Nedićevoj Srbiji bi se morao priključiti dio Srema, Sandžak i kosovska oblast. Za očekivati ​​je da će Nijemci pokušati stupiti u kontakt s generalom Mihailovićem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"27.9. Hptm. Ocokoljic an Gen. Mihajlovic: <br /> Am 22.9. hatten Ilija Paranos, stv. Bürgermeister von Belgrad, Mjr. Sasa Mihajlovic und Hauptmann Ivan Pavlovic, Stellvertreter von Mjr. Sasa Mihajlovic, eine Zusammenkunft mit Hptm. Ocokoljic. Paranos berichtete über den Besuch von General Nedic in Führer–Hauptquartier: Nedic sprach 14 Minuten lang mit Hitler, der ihm mitteilte, daß er General Mihajlovic für eine Zusammenarbeit gewinnen wolle. General Mihajlovic könne ohne Anlehnung an die Deutschen zu keinen Erfolg gegen die Kommunisten kommen. Stalin sei zwar der "große Geist des 20. Jahrhunderts", doch würden alle seine Werke unter der Wucht der deutschen Waffen zusammenbrechen. Mit Ribbentropp verhandelte Nedic über die Bildung eines autonomen Serbien sowie über die Aufstellung von 15 Freiwilligen–Btl., in die auch die Serb. Staatswache eingegliedert werden soll. Darnach müßten Nedic ein Teil von Syrmien, der Sandzak und das Kosovo–Gebiet zugewiesen werden. Es ist zu erwarten, daß die Deutschen versuchen, mit General Mihajlovic Fühlung aufzunehmen."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. X 1943.}} Obavještajni organi 2. oklopne armije javljaju i da je 22. oktobra u blizini [[Valjevo|Valjeva]] došlo do sastanka predstavnika gradskih kvislinških vlasti i jednog oficira SDK sa lokalnim četničkim zapovjednikom: {{izdvojeni citat|Policijska oblast IV-[[Šabac]] javlja (22.10.43) o pregovorima održanim u selu [[Lelić]] između okružnog načelnika Valjeva i komandanta 1. bataljona SDK sa vođom bandi Simićem [komandant Valjevske brigade JVuO]; Simić, u ime [potpukovnika] Milovanovića nudi: <br /> 1) prekid neprijateljstava, <br /> 2) podršku u borbi protiv komunista uz isporuku oružja, i <br /> 3) oslobađanje talaca. <br /> Također, od strane DM–bandi je garantirano da će [seoske] opštine podmiriti svoje obaveze. Vođa DM–bande Simić objasnio je na sastanku da oni sebe smatraju redovnim jugoslavenskim trupama, jer kralj Petar II nije potpisao kapitulaciju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=312&roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457040.] <br /> ({{jez-njem|"Polizei–Gebietskommandantur IV. Sabac <br /> BdS – 19.10.: Kreisvorsteher, Vizebürgermeister und Kdt. des I.Btl. SFK. aus Valjevo trafen sich im Dorf Lelic mit dem Bandenführer Simic, Kdr. der Valjevoer Brig. Bei der Besprechung wurden von Simic im Auftrage von Milovanovic folgende Punkte zur Verhandlung gebracht: <br /> 1.) Aufgabe der gegenseitigen Bekämpfung <br /> 2.) Unterstützung beim Kampf gegen die Komm. und Lieferung von Waffen <br /> 3.) Freilassung der Geiseln. <br /> Von Seiten der DM.–Banden wurde garantiert, daß die Gemeinden ihren Abgabepflichten nachkommen werden. DM–Bandenführer Simic erklärte bei der Besprechung, daß sie sich als reguläre jugosl. Truppen betrachten, da König Peter II. die Kapitulation nicht unterschrieben habe."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 28. oktobar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|U beogradskim DM–krugovima uskoro se očekuje proglas ili apel generala Nedića, u kojem se obećava amnestija za ilegalne DM–elemente u šumi. To je povezano s činjenicom da je Balkan proglašen sovjetsko-ruskom interesnom sferom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=312&roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457040.] <br /> ({{jez-njem|"Besondere Tagesmeldungen BdS.: <br /> In Belgrader DM–Kreisen wird demnächst eine Proklamation bzw. ein Aufruf des Generals Nedic erwartet, worin für die illegalen DM–Elemente im Walde eine Amnestierung in Aussicht gestellt werden soll. Dies wird mit der Tatsache in Zusammenhang gebracht, daß der Balkan zur sowjetrussischen Interessenzone erklärt wurde."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 28. oktobar 1943. godine}} Navodi o kontaktima između Ocokoljića i Paranosa nalaze se i u jednom dokumentu četničke provenijencije. Krajem decembra 1943, u vrijeme potpisivanja ugovora o saradnji četnika i Njemaca u Srbiji, Mihailovićev obavještajac u Beogradu advokat Ratomir Pavlović (pseudonim »Vanda«), piše Vrhovnoj komandi Jugoslovenske vojske u otadžbini: {{izdvojeni citat|Korpus S.D.S. u Beogradu u strogo poverljivoj naredbi saopštava oficirima Nedića i to: da je između Nemaca i Dražinih odreda u okrugu Užičkom, Valjevskom, Kragujevačkom, Šabačkom i Požarevačkom sklopljen sporazum o ne napadanju. Isti važi do 31 - XII - zaključno. Pazarac imao veze sa Paranosom iz opštine jer je isti bio oglašen od Gestapoa da vodi pregovore. Za Kalabića je vodio razgovore neki Kosta Košutić. Tako Gestapo doznaje imena komandanata i njihovu teritoriju.<ref name="ReferenceA">[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Ratomir (ili Ratimir) Rajko Pavlović radio je za Vrhovnu komandu JVuO pod pseudonimima »Vanda« i »Marga«. Nakon što mu je pošlo za rukom da operativno prodre u redove Specijalne policije Uprave grada Beograda (SP UgB), Pavlović je uspostavio tajni kontakt sa njenim šefom [[Ilijom K. Paranosom]]. U depešama koje je obavještajac Pavlović slao generalu Draži Mihailoviću, Ilija Paranos je označavan pseudonimom »Milka«. Paranos je predstavljao izvor važnih informacija za VK JVuO.<ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 314.</ref> 29. decembra 1943. stiže u Vrhovnu komandu depeša koju je poslao major [[Velimir Piletić]] (pseudonim »Popesku«), komandant Krajinskog korpusa JVuO, u kojoj se, između ostalog, navodi: {{izdvojeni citat|Srez [[Grocka]] po saznanju nije organizovan i ima partizana. Sada je za načelnika postavljen Sava Ivezić, kapetan i naš čovek. Neka mu se obrati naš organizator i komandant. Ivezić je premešten iz [[Bor]]a, gde je bio načelnik sreza. Popesku.<ref name="ReferenceA">[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} [[Neško Nedić]], načelnik štaba Posavsko-kolubarske grupe korpusa JVuO, pisao je Draži Mihailoviću 31. decembra 1943. sa predlogom za opsežnu akciju protiv partizanskih pripadnika i simpatizera u [[Šumadija|Šumadiji]], uz asistenciju kvislinške policije: {{izdvojeni citat|Rudnički korpus se može očistiti samo na taj način da mi upadnemo na njega sa jačim snagama, da mobilišemo ceo Rudnički korpus i da počnemo sa istrebljenjem simpatizera, odnosno sa otkrivanjem njihovih naoružanih pristalica i likvidiranjem... Inače, sve akcije čisto vojničke prirode, koje bi se povele, prošle bi bez rezultata kao i do sada. Zato se mora poći policijskim putem, dok im se kanali ne iseku, da se nemaju gde sklanjati, a tada ćemo tražiti glavninu da se obračunamo sa njom... Preduzete su opsežne mere. U naš aparat uključena je i policija da se tako dopunjujemo.<ref>Nikola Milovanović, Kroz tajni arhiv UDB-e, I-II, Beograd, 1986, str. I/152-153.</ref><ref>Milan Radanović, n. d., str. 128.</ref>}} Prema jednom njemačkom izvještaju sa kraja 1943. godine „80% Srpske državne straže i veliki broj činovništva potpomaže akciju D. Mihailovića i staće pod zastavu kralja Petra“.<ref>Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 24А–2–3.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 313.</ref> Takođe, u arhivi opunomoćenog komandanta [[Sigurnosne policije]] ({{jez-nem|Befehlshaber der Sicherheitspolizei — BdS}}) pronađen je dosije generala [[Borivoja Jonića]], komandanta Srpske državne straže od juna 1942. do oktobra 1944. godine, koji je sastavljen od strane njemačkih obavještajaca. Pored ostalog, u dokumentu se za komandanta SDS tvrdi da je pod velikim uticajem i da „većinom radi prema naredbama Draže Mihailovića i malim delom prema diktatu radio stanice London“.<ref>Istorijski arhiv Beograda, fond BDS, Ј–423, Borivoje Jonić.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 333—334.</ref> Brojni ravnogorski izvori slažu se sa ovom ocjenom. Tako četnički obavještajac kodnog imena »Janko« u jednom nedatiranom izvještaju navodi da „SDS na čelu sa đeneralom Jonićem, pukovnikom [[Branom Živkovićem]] i majorom [[Dačom Stojanovićem]] predstavlja našu organizaciju“. Ovaj obavještajac je tvrdio da ima pouzdane informacije o tome da će [[Srpska garda (Drugi svjetski rat)|Srpska garda]] i straža Uprave grada Beograda, kao sastavni djelovi SDS, u povoljnom trenutku pristupiti Mihailovićevim četnicima.<ref>Vojni arhiv, Četnička arhiva, kutija 121, fascikla 4, dokument 39.</ref> Takođe, u jednom od izvještaja iz Komande Beograd JVuO od 14. juna 1943. procijenjivano je da je „raspoloženje ljudstva Srpske državne straže“ bilo oko 65% do 70% za ravnogorski pokret Draže Mihailovića.<ref>VA, ČA, k. 117, f. 2, d. 46.</ref><ref>Rade Ristanović, n. d., str. 550—551.</ref> Poručnik [[Vjekoslav Farkaš]] (pseudonim »Tip«), oficir Srpske državne straže u Beogradu, istodobno je bio i pripadnik JVuO. Poručnik Farkaš je rukovodio ''Protivkomunističkim odsekom'', formiranim u sklopu četničke obavještajne organizacije „Rodoljub“. Na čelu ove organizacije nalazio se major Jovan Petrović, još jedan član ravnogorskog pokreta u glavnom gradu Srbije koji se isticao dobrim vezama s ljudima iz Specijalne policije UgB. Major Petrović je generala Mihailovića obavijestio o formiranju odseka u izvještaju od 6. juna 1943.<ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 315.</ref> Poručnik Farkaš je bio postavljen i za šefa radio-službe u Beogradu, i to po ličnoj naredbi komandanta Srbije JVuO generala Miroslava Trifunovića.<ref>Rade Ristanović, n. d., str. 506.</ref> Pišući u emigraciji o rukovodstvu SDS-a, Vjekoslav Farkaš navodi da je pukovnik Brana Živković bio „Načelnik Prvog odeljenja Srpske državne straže“, a istovremeno i „Komandant dela Jugoslovenske vojske u Otadžbini kamufliranog u vidu Srpske državne straže“, dok je, s druge strane, „Nedićev „đeneral“ Borivoje Jonić bio figura“, budući da „ispred njegovog nosa radilo se sve, a on nije video ni naslućivao ništa“. Znakovita je i Farkaševa generalna ocjena o karakteru SDS. Naime, on smatra da je pripadnicima ravnogorskog pokreta Straža služila kao paravan za legalno djelovanje: {{izdvojeni citat|Maja meseca 1943, kao i često pre toga, morao sam na put. To nije bio nikakav problem, jer su nam odvratno zelena uniforma Srpske državne straže, razne objave i „naređenja” za „službeni put”, olakšavali kretanje po celoj Srbiji. Okupator nam nije pravio smetnje. Morali smo se čuvati jedino njegovih slugu, Ljotićevaca, koji su znali da će se Srpska državna straža, na jedan mig Dražin, pretvoriti u Jugoslovensku vojsku u Otadžbini, tj. skinuti masku i prikazati se u pravoj boji.<ref>Векослав А. Фаркаш, »Не целивах га у руку«, »Књига о Дражи«, Виндзор, Канада, 1956, стр. 304–305.</ref>}} Potvrde da je JVuO od prvog dana u Beogradu imala značajno uporište u strukturama vlasti, tj. da je veliki broj činovnika Uprave grada Beograda i pripadnika SDS pomagao ravnogorskom pokretu, nalaze se i u svjedočenjima funkcionera kvislinškog aparata pred jugoslovenskim vlastima po završetku rata. Prema iskazu [[Nikole Gubareva]], koji se nalazio na čelu III odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, 90% službenika UgB podržavalo je rad četničkog pokreta.<ref>IAB, BIA, F. XII, P. 1, Gubarev Nikola.</ref><ref>Rade Ristanović, n. d., str. 478.</ref> Iz ugla beogradske policije, kooperaciju sa ravnogorcima najbolje opisuje [[Božidar Bećarević]], šef Antikomunističkog odseka SP UgB: {{izdvojeni citat|O zvaničnoj vezi i saradnji Specijalne policije kao celine sa organizacijama DM ne može biti ni govora, jer tako nešto nije postojalo, ali mislim da nije bilo ljudi ili ih je bar bilo malo, koji na ovaj ili onaj način nisu bili povezani sa raznim četničkim organizacijama i rukovodiocima. Mi smo Dražu Mihailovića smatrali za legalnog predstavnika jugoslovenske kraljevske vlade, koja je od saveznika bila međunarodno priznata i prirodno smo nastojali da se što čvršće sa njom povežemo. Ovo smo činili naročito mi iz IV odseka pošto smo se smatrali isključivo borcima protivu komunista, a takav naš rad bio je potpuno u skladu sa vladinom politikom koju je Draža u zemlju sprovodio ne samo po direktivama izbegličke vlade nego i angloameričkih vojnih i političkih predstavnika u njegovim štabovima. Mogu da kažem da su moji agenti i činovnici svuda veoma rado primani od četničkih organizacija i ovima svršavali mnoge poslove, kao što su: lažne isprave, putne objave, prenošenje oružja i municije, prenošenje propagandnog materijala, skrivanje četničkih rukovodilaca po stanovima i tome slično.<ref>IAB, OSB, istražni predmet Božidara Bećarevića, zapisnik o saslušanju od 14. jula 1949, str. 60.</ref><ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 595.</ref><ref>Радосав Р. Туцовић - Полицијски репресивни апарат нацистичке Немачке и његови домаћи инструменти: Анализа делатности Драгомира Јовановића и Аугуста Мајснера у окупираној Србији (1941–1944). Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, 2021, стр. 187-188.</ref>}} Na [[Beogradski proces|suđenju Draži Mihailoviću]], upravnik grada Beograda [[Dragomir Jovanović]] je svjedočio da je 1943. stupio u neposredni kontakt sa majorom Aleksandrom Mihajlovićem, koji se nalazio na čelu Mihailovićeve organizacije u Beogradu. Dragi Jovanović tvrdi da se sa majorom Mihajlovićem „od kraja 1943. do konca sastao četiri do pet puta, i to uvek van Beograda“. Na pitanje predsjednika sudskog vijeća da li je sama SDS bila povezana sa majorom Mihajlovićem, Jovanović daje potvrdan odgovor: {{izdvojeni citat|Pretsednik: Pa je li Saša Mihailović, odnosno beogradska organizacija kojoj je na čelu Saša Mihailović, stupala u taj lični odnos sa SDS? Optuženi: Praktično SDS i Uprava grada Beograda je celo vreme vaspitana sa moje strane tako da u danom momentu može da posluži, kako sam ja pretpostavljao, nacionalnoj stvari i zbog toga nisam sprečavao tu vezu i znao sam da je uspostavljena ta veza preko tadašnjeg pukovnika Radulovića. Pretsednik: A je li sama straža bila povezana sa Sašom Mihailovićem? Optuženi: Bila je straža i kao organizacija i pojedinačno. Pretsednik: Da li je to trebalo da bude vojska kojom je određenog momenta trebalo da raspolaže Saša Mihailović? Optuženi: To je bila policija sa kojom je Saša Mihailović u danom momentu oslobođenja mogao da raspolaže po mojoj zamisli i po njegovoj.<ref name="Jovanović Dragomir-Dragi">{{cite web |url=http://www.znaci.org/00001/60_2_1.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2023-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717115813/https://znaci.org/00001/60_2_1.pdf }}</ref>|[[Dragomir Dragi Jovanović]], upravnik grada Beograda}} [[Radomir Milinković—Džek]], pešadijski kapetan, koji je rukovodio obaveštajnom službom komande Beograda Draže Mihailovića, otkriven je i uhapšen 1942. godine od strane Specijalne policije. Po zahtevu rukovodstva ravnogorskog pokreta, Dragomir Jovanović je oslobodio Milinkovića iz zatvora. Kasnije je Milinković, pošto je došlo do otvorene saradnje ravnogorskog pokreta i Nedićevih vladinih institucija, dobio legalnu kancelariju na prvom spratu zgrade Beogradske opštine.<ref>[https://www.pisi.co.rs/content/logor-banjica-1941-1944-ii/ Sima Begović, Logor Banjica 1941-1944, knjiga II], Institut za savremenu istoriju, Beograd, 1989, str. 14.</ref><ref>Istorijski arhiv Beograda, fond monografije o Beogradu, inv. br. 8, I, str. 123—125; istražni predmet Dragomira Jovanovića.</ref><ref>Бранислав Божовић, н. д., стр. 337.</ref> Nakon okončanja rata, o radu obavještajne službe Komande Beograda na otkrivanju pristalica i saradnika NOP-a, Milinković je pred istražnim organima dao izjavu koja se u velikoj mjeri podudara sa svjedočenjima pripadnika bezbjednosno-policijskih struktura kvislinške uprave: {{izdvojeni citat|Glavnu službu obaveštenja po liniji komunizma vršila je ustvari Specijalna policija, tj. IV otsek njen, na čelu sa Paranosom, Bećarevićem i Grujičićem. Poslove u Beogradu svršavala je izgleda sama i samo o tome izveštavala bilo Vrhovnu komandu preko specijalnog delegata ili preko beogradske grupe korpusa preko nekoga od svojih ljudi... Za one slučajeve koji su bili izvan domašaja beogradske policije dostavljali su se izveštaji VK (Vrhovnoj komandi JVuO — nap.) preko Dražinog ličnog obaveštajnog organa u Beogradu Rajka Pavlovića... Svi beogradski korpusi imali su u svome sastavu i ponekog agenta Specijalne policije, koji su dostavljali njima sitnije i manje važne izveštaje, a ponekad, kada je bilo, i krupnijih. Specijalnih organa izvan sastava Specijalne policije za rad po liniji komunizma smatram da nije bilo, a po mome mišljenju nije ni trebalo jer je Specijalna policija bila toliko revnosna, da nije za ostale ostajalo ništa da rade... Spiritus rektor borbe protiv komunizma bila je, dakle, Specijalna policija sa svojim stručnim aparatom – IV odseka, a nosilac glavne borbe i dostavljač za račun prvenstveno VK bio je Rajko Pavlović.<ref>Izjava Radomira Milinkovića »Džeka« pred istražnim organima 1945. (M—572).</ref><ref name="ReferenceF">[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]</ref><ref>Бранислав Божовић, н. д., стр. 314.</ref>}} I [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova, svjedoči o privrženosti većeg dijela kolaboracionističke uprave pokretu Draže Mihailovića. Po [[Adolf Hitler|Hitlerovom]] naređenju, Hermann Neubacher je oktobra 1943. godine poslan u Beograd sa ciljem objedinjavanja svih antikomunističkih i [[Nacionalizam|nacionalističkih]] snaga, odnosno približavanja generalâ Mihailovića i Nedića. U svojim memoarima, pored ostalog, Neubacher zapisuje: {{izdvojeni citat|U Beogradu, međutim, sve državne institucije su bile pune Dražinih pristalica, pa je tako i vođa četnika veoma dobro znao šta se tamo događa. Tako je Mihailović odmah bio obavešten o mojim nastojanjima da se promeni politika prema Srbiji i o mojoj borbi protiv streljanja talaca. Zbog toga je on, logično, morao da vidi u meni čoveka sa kojim može da vodi koristan razgovor. U njegovom taboru ja sam odmah dobio dobru ocenu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161.</ref>}} Veleposlanik Neubacher je predložio i stvaranje ''Velikosrpske federacije'', koju bi činile [[Srbija]], [[Crna Gora]] i [[Sandžak]], na čijem čelu bi bio general Nedić, ali će, nakon sastanka sa [[Adolf Hitler|Hitler]]om i [[Joachim von Ribbentrop|Ribbentrop]]om u decembru 1943, ovaj prijedlog biti odbačen.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN - Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 154-155.</ref> Četničko vođstvo u Crnoj Gori bilo je posebno zainteresovano za stvaranje „federacije“. U tome je pružilo podršku [[Narodnoj upravi]] (političko tijelo stvoreno od strane Nijemaca u jesen 1943. u koje su ušle brojne [[Velika Srbija|iredentističke]] pristalice, kao i članovi [[Crnogorska federalistička stranka|CFS]]; jedna vrsta kvislinške vlade u Crnoj Gori) i prihvatilo saradnju sa njom. U [[Podgorica|Podgorici]] je 30. i 31. decembra 1943, zajedno sa predsjednikom Narodne uprave [[Ljubom Vuksanovićem]], major [[Đorđije Lašić]] organizovao konferenciju kontrarevolucionarnih snaga kojoj je prisustvovalo oko 500 četničkih oficira koji su svi već bili pristupili saradnji s njemačkim okupatorom. Na konferenciji je, uz Vuksanovića, učestvovao i jedan broj članova Narodne uprave. Tom prilikom, usvojena je rezolucija kojom se zahtijevalo: {{izdvojeni citat|Da se svi članovi Narodne uprave odreknu svake partijsko-političke aktivnosti do potpunog uništenja komunizma, do svršetka rata... Da se u cilju efikasne borbe protiv komunizma stvori jedan jedinstveni antikomunistički srpski front s jedinstvenom komandom nad svim srpskim oružanim odredima, te u tom cilju, želimo, da general Nedić kao najstariji i kao najuvaženiji srpski oficir proširi svoju vlast i nad Crnom Gorom, jer je cio narod ovog kraja svestan svoje nemogućnosti da se sam pomaže i od komunizma brani. On očekuje spas od ovog jedinstva i od vojničkog starešine kakav je general Nedić.<ref>AII—T, X 1v—60 (44), Pismo majora Blaža Gojnića potpukovniku Petru Baćoviću iz januara 1944.</ref><ref>Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941-1945, Istorijski institut SR Crne Gore u Titogradu, Obod, Cetinje, 1977, str. 455-456.</ref>}} [[Brigadir]] [[Krsto Zrnov Popović]], vođ [[Crnogorski komiti|Božićnog ustanka]] i komandant kvislinške [[Lovćenska brigada|Lovćenske brigade]], ostavio je, u zabilješkama koje je vodio za period od jula 1943. do marta 1944. godine, zapis o formiranju Narodne uprave na [[Cetinje|Cetinju]]. Popović piše o nemogućnosti da se trojica predstavnika Crnogorske (federalističke) stranke (kojoj je i sâm pripadao tokom [[1930-e|tridesetih]] godina, po povratku iz emigracije), budući u manjini, novembra 1943. nametnu kao vođstvo u Upravi: {{izdvojeni citat|Naši su u Upravi sve ispustili, predsjedništvo, pa čak i vojsku. Mobilišu se četnici i u policiji i u žandarmeriji, rovare, rade na sve strane. Stvaraju zavjere, špijavaju, zatvaraju federaliste koga god mogu i hoće. Šajkače svuda i znakovi prave Srbije. Stižu agenti iz Srbije, rodom Crnogorci. Govori se da Nedić šalje pare, razumije se vojnim putem, preko povjerenika. Pjevaju se pjesme [[Petar I Karađorđević|Petru I]] i Srbiji. Stanje sve nesnosnije...<ref>Вељко Сјеклоћа, ''Крсто Поповић у историјској грађи и литератури''. Друго допуњено издање (Едиција „Свједочанства“), Издавачко предузеће „Обод“, Цетиње, 2001, стр. 253.</ref>}} U depeši koju je 21. decembra 1943. godine poslao Vrhovnoj komandi JVuO, major Đorđije Lašić (pseudonim »Kocev«) pozvao je generala Dražu Mihailovića na „izmirenje“ sa generalom Nedićem, s obzirom da je „danas najpotrebnije jedinstvo i sloga“: {{izdvojeni citat|Moja je dužnost da Vam predočim, apelujem da se ovo izgladi u interesu spasavanja ostataka Srpskoga naroda, jer je danas najpotrebnije jedinstvo i sloga. Za neuspeh snosićemo svi odgovornost... Ako ovo ne uradimo uspeha nema. Sve političke struje odbaciti radi jedinstva. Ako ne može mirno upotrebiti silu. Odbaciti sve što nije borbeno. [...] Za Vaše izmirenje sa Nedićem pozdravio bi ceo Srpski narod jednodušno, jer samo u tome vidi jedini spas. Lašić.<ref name="ReferenceA">[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Prethodno, iz obavještajnog odjeljenja [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] javljeno je početkom decembra da je general Mihailović zatražio od majora Lašića, koji je uz Pavla Đurišića bio jedan od glavnih četničkih komandanta u [[Drugi svjetski rat u Crnoj Gori|okupiranoj Crnoj Gori]], da se poveže sa srpskom kvislinškom vladom i generalom Milanom Nedićem: {{izdvojeni citat|Čovjek za vezu javlja 1. decembra: Draža Mihailović se trenutno nalazi u Sandžaku i dao je nalog majoru Lašiću da preko političke osobe ponudi Nediću svoju saradnju i time potvrdi svoje odvajanje od Londona. Lašić je želio posjetiti generala Keipera i ovo mu staviti do znanja. Lašić je zatražio od Arsa Petrovića da pripremi akciju i otputuje za Beograd.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=140&rec=313&roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456868.] <br /> ({{jez-njem|"7.12. meldet A.T. 174 : V–Mann meldet 1.12. : DM befindet sich z.Zt. in Sandzak und hat Mjr. Lasic den Auftrag gegeben, durch eine politische Person seine Mitarbeit Nedic anzubieten, womit er seine Trennung von London bestätigt. Lasic wollte General Keiper besuchen und ihm das zur Kenntnis bringen. Lasic hat Arso Petrovic ersucht, die Aktion vorzubereiten und nach Belgrad zu reisen."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 9. decembar 1943.}} U istom izvještaju je proslijeđena i poruka iz [[V SS brdskog korpusa]] od 8. decembra 1943, kojom obavještavaju svoje nadređene o namjeri slanja delegacije generalu Nediću i specijalnom izaslaniku Neubacheru od strane kapetana [[Milorad M. Popović|Milorada Popovića]], komandanta Nevesinjskog korpusa JVuO: {{izdvojeni citat|5.SS brd. kor. za PzAOK 2 (8.12.43): Četnički kapetan Popović javlja da je srpsko nacionalno stanovništvo istočne Hercegovine potpuno opljačkano i da mu prijeti glad. Ovi nepodnošljivi uslovi ozbiljno ugrožavaju postojanje ovog sloja. Srbi iz istočne Hercegovine žele da pošalju deputaciju ambasadoru Neubacheru i generalu Nediću u Beograd i pitaju se da li i na koji način to može biti.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=139&rec=313&roll=196 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7456867.] <br /> ({{jez-njem|"8.12. V.SS.Geb.A.K. meldet : Cetnik–Hauptmann Popovic meldet, dass serbisch national gesinnte Bevölkerung der Ost–Herzegovina vollkommen ausgeplündert und vom Hunger bedroht ist. Durch diese untragbaren Zustände ist die Existenz dieser Schicht ärgstens bedroht. Die Serben der Ost–Herzegovina wollen Deputation zu Gesandten Neubacher und General Nedic nach Belgrad senden und fragen an, ob und auf welchem Wege dieses geschehen kann."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja za 9. decembar 1943.}} Kada je riječ o [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]], već u jednom njemačkom izvještaju iz prve polovine oktobra 1943. data je detaljna analiza okolnosti u kojima živi poglavito srpsko stanovništvo u ovoj oblasti. Nakon [[Kapitulacija Italije|kapitulacije Italije]] i zauzimanja njihove bivše okupacione zone od strane njemačkih trupâ, obavještajni oficiri [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije Prinz Eugen]] zapažaju da je raspoloženje hercegovačkih Srba (čiji se „najveći broj muških predstavnika i danas nalazi u četničkim redovima“) prevashodno uslovljeno zasićenošću ratom, tj. vojnim i političkim problemima. Ipak, kako navode njemački obavještajci, četničkom je vođstvu »borba protiv bandi« i dalje predstavljala osnovnu preokupaciju: {{izdvojeni citat|Kako ne bi zaostajalo za bandama, vođstvo hercegovačkih četnika je izgleda bilo odlučno paktirati sa svakim od koga se može nadati da će im pružiti olakšanje u borbi protiv komunizma. Ovo olakšanje se prvenstveno očekuje od njemačkog Wehrmachta. Viši četnički rukovoditelji su iznova tražili kontakt s divizijom i molili za podršku u borbi protiv bandi. Sam [[Dobroslav Jevđević|Jevđević]] je želio priznati [[Nezavisna Država Hrvatska|hrvatsku državu]] ako bi time mogao doći do bilo kakvog dogovora s njemačkim Wehrmachtom u pogledu borbe protiv komunizma. Vrijedi napomenuti i da se veliki dio hercegovačkih četnika, uključujući i starješine, zakleo na vjernost generalu Nediću i da je težio pripajanju Srbiji. Putovanje srpskog premijera u [[Adolf Hitler|Führer]]ov glavni štab pratila je ova grupa s velikim zanimanjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1332&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001326.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbische Bevölkerung der Ost–Herzegowina, deren männliche Vertreter auch heute noch zum grössten Teil in den Reihen der Cetniks zu finden sind, ist zum grössten Teil kriegsmüde und nimmt allen politischen und militärischen Ereignissen gegenüber eine abwertende Haltung ein. Die Banden werden z.Zt. noch immer als Feind Nr. 1 angesehen, insbesondere von der Führung, die in der Bekämpfung der Banden in Hinblick auf eine allierte Landung und der Möglichkeit einer Entstehung des früheren Jugoslawiens in erster Linie eine innenpolitische Notwendigkeit sieht. Um gegenüber den Banden nicht ins Hintertreffen zu geraten, scheint die Führung der herzegowinischen Cetniks entschlossen zu sein, mit jedem zu paktieren, von dem sie sich eine Entlastung in Kampf gegen den Kommunismus erhoffen kann. In erster Linie wird diese Entlastung seitens der deutschen Wehrmacht erwartet. Höhere Cetnik–Führer haben wiederholt Verbindung zur Division gesucht und um Unterstützung in Kampf gegen die Banden gebeten. Jevdjević wollte selbst den kroatischen Staat anerkennen, wenn er dadurch zu irgendeiner Abmachung mit der deutschen Wehrmacht bezüglich des Kampfen gegen des Kommunismus kommen könnte. Bemerkenswert ist die Tatsache, dass ein grosser Teil der herzegowinischen Cetniks, darunter sich höhere Führer, sich zu General Nedić bekennt und einen Anschluss an Serbien erstrebt. Die Reise des serbischen Ministerpräsidenten ins Führerhauptquartier wurde seitens dieser Gruppe mit grossen Interesse verfolgt."}})</ref>|Procjena situacije štaba 7. SS divizije Prinz Eugen za mjesec septembar 1943. godine}} O entuzijazmu kod stanovnika istočne Hercegovine naklonjenog četnicima za priključenje Nedićevoj Srbiji piše i major [[Petar Baćović]] (pseudonim »Nav-Nav«) u depeši pristigloj 30. XII 1943. u VK JVuO: {{izdvojeni citat|Narod neće moći izdržati bez pomoći u hrani. Ovu pomoć primiće od svakog ko mu je pruži jer su u pitanju familije za koje se, uostalom, borba i vodi. Nemci su proneli glas da će istočna Bosna i Hercegovina se priključiti Nediću. Svi govore: »Neka samo dođe i zavede vlast i red, a mi znamo što smo. Nama je potrebno mira i hleba, jer se više ovako ne može voditi borba sa svim neprijateljima, a pomoći nema ni odkuda«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref>}} Iz izvještaja [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], koji obuhvata period od 1. decembra 1943. do 10. januara 1944. godine, može se zaključiti i da vojvoda [[Uroš Drenović]], četnički zapovjednik u [[Bosanska Krajina|Bosanskoj Krajini]], održava vezu sa generalom Milanom Nedićem: {{izdvojeni citat|Drenović, vođa četnika jz. od Banje Luke, namjeravao je otići za Srbiju. Kao razlog, naveo je iznova oživljeni ustaški teror, i njegovo toleriranje od strane njemačkih vlasti. Plan je do sada ostao neizvršen. Veze s Nedićem i Mihajlovićem mogu se smatrati sigurnima. Borbena vrijednost četnika pri komunističkom [[Prva banjalučka operacija|napadu na Banju Luku]] se pokazala kao mala. Uz samo jedan izuzetak, postigli su dobre rezultate u izviđanju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1088&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 001079.] <br /> ({{jez-njem|"Drenovic, der Führer der Cetniks SW Banja Luka, beabsichtigte nach Serbien zu gehen. Als Grund gab er den neu auflebenden Ustaschaterror und seine Duldung durch dtsch. Stellen an. Der Plan blieb bisher unausgeführt. Verbindungen mit Nedic und Mihajlovic dürfen als sicher gelten. Der Kampfwert der Cetniks beim komm. Angriff auf Banja Luka war gering. Sie leisteten mit einer Ausnahme allein gute Dienste bei der Aufklärung."}})</ref>|Izvještaj Obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa za period od 1. decembra 1943. do 10. januara 1944 (12. I 1944.).}} Takođe, 26. decembra 1943. vojvoda Drenović se sastao sa poručnikom Kirchnerom iz Wehrmachtove [[Brandenburger|divizije Brandenburg]]. Tom prilikom, pominjala se mogućnost odlaska komandanata bosanskih četnika za Srbiju i stavljanja na raspolaganje Milanu Nediću: {{izdvojeni citat|Drenović moli za dozvolu da evakuiše familiju u Beograd, pod njemačku zaštitu; [[Vukašin Marčetić|Marčetić]] također moli za propusnicu za put u Srbiju, gdje se želi staviti na raspolaganje Nediću. U razgovoru se pomenula mogućnost stvaranja Srpske legije pod njemačkom komandom; četnici su ovu mogućnost oduševljeno pozdravili. Također su izrazili spremnost da se, poslije uništenja komunizma u Bosni, bore u Rusiji; jedini uslov je da ova jedinica bude sastavljena isključivo od Srba.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=233&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000229.]</ref>|Izvještaj sa sastanka poručnika Kirchnera i Uroša Drenovića u Karanovcu na dan 26. decembra 1943 (27. decembar 1943.).}} [[Boško N. Kostić]], lični sekretar [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]], bilježi u svojoj memoarskoj knjizi ''Za istoriju naših dana'', izdatoj 1949. godine u [[Lille]]u, kako su tokom 1943. i 1944. godine intenzivirani kontakti između zvaničnika kvislinških vlasti u Srbiji i pripadnika četničkog pokreta s teritorije marionetske [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]]. Prema Kostićevim navodima, tada je pri štabu Srpskog dobrovoljačkog korpusa uspostavljen bio i ''Spoljni otsek'', koji je imao za cilj da pomaže četničkim jedinicama van teritorije okupirane Srbije: {{izdvojeni citat|U toku 1943. i 1944. naročito su žive veze Beograda i četnika iz Bosne, Hercegovine, Dalmacije, Like i drugih krajeva. Redovno dolaze i kuriri i odmah stupaju u vezu sa đeneralom Nedićem i D. Ljotićem, ostaju izvesno vreme u Beogradu i vraćaju se potom u svoje krajeve, svojim jedinicama... Štab Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa bio je postao prihvatilište četnika i iz drugih naših krajeva, iz Like, Dalmacije, Bosne, Sandžaka... U štabu je bio osnovan takozvani Spoljni otsek kome je bio zadatak da prihvata, zbrinjava i pomaže četnike za vreme njihova boravka u Beogradu i da ih svojim kanalima prebacuje, posle svršena posla, na njihovu teritoriju. Spoljni otsek je dobijao od Srpske vlade novčana sretstva i slao ih u pojedine naše krajeve, nabavljao je, u granicama svojih mogućnosti, i oružje za četnike izvan okupiranog područja Srbije... Cilj je bio, da se ojačava i produbljuje ideja o potrebi jedinstvene nacionalne borbe na celom području srpskog naroda. Četnici, van okupiranog područja Srbije — tamo gde su se nalazili izmedju dva žrvnja, ustaškog i komunističkog, — vapili su za takvom borbom. I svi odreda osudjivali su svaku isključivost i netrpeljivost. Za njih su djeneral Draža Mihajlović, djeneral Milan Nedić i Dimitrije Ljotić vršili isti veliki narodni posao i stoga su smatrali kao nešto sasvim prirodno da posete i Nedića i Ljotića u Beogradu kad su posetili djenerala Dražu Mihajlovića na Ravnoj Gori ili na nekom drugom mestu u srpskim planinama.<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana - Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 139–142.</ref>}} == Saradnja sa Nedićevom vladom 1944. == {{main|Bitka za Srbiju 1944.|Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.}} {{izdvojeni citat|Da ojačamo položaj Nedića, bilo je u planu da Crnu Goru priključimo Srbiji. Crna Gora, koja je na početku i bila četničko leglo, izgledala je kao najpogodnije tlo odakle bi moglo da započne sakupljanje antikomunističkih snaga. Na zahtev Nojbahera, mi smo oslobodili jednog od četničkih vođa iz Crne Gore i ponudili smo mu da organizuje antikomunističke snage u njegovom kraju. On je za protivuslugu zamolio da Nemci puste iz zatvora 2.000 njegovih četnika. Nemačka komanda za Jugoistok podržala je 6. januara 1944. taj predlog i, uz saglasnost Hermana Nojbahera, odobrila, da se prvo oslobode 500 pristalica Pavla Đurišića. Hitler je, međutim, 10. januara 1944. odbacio taj plan. Krajem januara 1944, međutim, pokret Draže Mihailovića opet je krenuo drugim smerom. 26. januara 1944. održan je na Ravnoj gori [[Kongres u selu Ba|četnički kongres]], na kome je Mihailović prisutne delegate pozvao na borbu protiv okupatora. Ono što nam je posebno izgledalo opasno, da je sve češće dolazilo do saradnje između legalnih srpskih snaga Nedića i četnika, koji su ponovo ojačali. Time je kod Nemaca ugled Nedića pao.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Srbija i Mihailović zimi 1943/44.)}} {{izdvojeni citat|Nasuprot našem nacionalnom frontu postoji samo jedan – drugi front a to je komunistički. '''Sve naše oružane snage sa nacionalnim četnicima moraju se ujediniti'''... Sutra mora doći ne do podvojenih formacija, nego do jedne Srpske vojske koja će biti u jednoj ruci i raditi za spas Srpstva... I do sada među nama nacionalistima postojao je prećutan sporazum, a sada mora doći do formalnog sporazuma, jer smo mi svi sinovi jedne zemlje. Gde još postoje neke oštrice izglađujte ih. Ako ne budemo danas, a naročito sutra, jedna duša i jedno telo znajte, mi ćemo propasti.<ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 238–239.</ref>|General [[Milan Nedić]], o potrebi stvaranja „jedinstvenog nacionalnog fronta svih nacionalnih snaga u borbi protiv komunista“, jul–avgust 1944.}} {{izdvojeni citat|Političku slogu Nedić-Draža Mihajlović treba posmatrati kao činjenicu.<ref>{{Cite web |title=ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVIĆA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ |url=http://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm |access-date=2022-08-09 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015183044/https://znaci.org/00001/4_14_4_229.htm }}</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=576&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000571.] <br /> ({{jez-njem|"Politische Einigung Nedic/D.M. ist als Faktum zu betrachten."}})</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} Prvog dana 1944. godine, Okružno načelstvo u [[Užice|Užicu]] obavijestilo je svoje nadležne u Beogradu da se u tom kraju obje strane, tj. četnici i njemačka okupaciona sila, pridržavaju [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovora potpisanih krajem 1943]]: {{izdvojeni citat|Pripadnici D.M. pokreta, koji su organizovani u borbi protiv partizana, održavaju i nadalje kontakt sa nemačkim trupama i vojnim vlastima, neposredno i preko komandanata SDS-a u Užicu.<ref>AVII, Nedićeva arhiva, 25-1-18.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/172_1.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_1.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 18.</ref>}} O prvim pozitivnim efektima potpisivanja četničko-njemačkih sporazuma po organizaciju JVuO na [[Kosovo|Kosovu]], major [[Radoslav Đurić]] (pseudonim »He-He«) javlja [[Dragoljub Mihailović|Draži Mihailoviću]] u depeši od 9. januara 1944: {{izdvojeni citat|U [[Kosovska Mitrovica|Mitrovici]] je oslobođeno 60 naših političkih krivaca. Građanstvo je klicalo doslovno pred Nemcima. Živeo Draža Mihailović, živeo Nedić. Nemci su uhvatili neke vojnike [[Radomir Cvetić|Cvetića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]] sa oružjem i odmah ih pustili. Nedić izdao naredbu da se naši ljudi slobodno mogu njemu javiti bez ikakve odgovornosti. Iz drugog kosovskog korpusa pobeglo je 5 naših vojnika Nediću.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref>}} O javnom ispoljavanju podrške pučanstva četničkom pokretu u nazočnosti okupatora, Vrhovna komanda Jugoslovenske vojske u otadžbini bila je obaviještena i 26. januara od strane »Saše«, tj. majora [[Aleksandra Mihajlovića]], komandanta Beograda JVuO, koji navodi da se slična manifestacija održala u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|U [[Zaječar]]u održan jedan veliki zbor 22 ov. m. u prisustvu Nemaca. Rečeno je da ima tri vlade koje se bore za spas srpskog naroda i to: vlada u [[Kairo|Kairu]], sa [[Petar II Karađorđević|Kraljem Petrom]], đenerala Nedića i Draže Mihailovića. Kad je narod čuo u najvećem oduševljenju pozdraviše Dražu Mihailovića i to u prisustvu Nemaca, koji su izjavili da će skoro napustiti Srbiju. Čika Uroš.<ref name="ReferenceG">[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} U depešama poslatim 14. i 16. januara 1944. kapetan [[Nikola Kalabić]] (pseudonimi »Ras-Rasa« i »Švarc«) informiše generala Mihailovića o žestokim [[Bitka za Ivanjicu januara 1944.|borbama za Ivanjicu]] koje se vode protiv [[2. proleterska divizija NOVJ|2. proleterske]] i [[5. krajiška divizija NOVJ|5. krajiške divizije NOVJ]]. Kalabić piše da se snage JVuO bore rame uz rame sa okupatorima i kvislinzima: {{izdvojeni citat|(14. I) 2700 Bugara otišlo na položaj prema partizanima. Sada se na položaju nalaze snage četničke i poljske straže. <br /> (14. I) U borbi kod Ivanjice poginula 55 partizana, 40 zarobljeno, a mnoge su sami poneli i sakrili. Poljske straže poginulo 20, Bugara 9, a jedan nemački oficir ranjen na pet mesta. Ivanjica je stradala od artiljerije i građanstvo je prilično stradalo. Komunisti oterali i pobili 5 Nemaca iz feldžandarmerije. Pored toga oterali jednog pomorskog kapetana, apotekara i nešto poljske straže. <br /> (16. I) Na Javoru kod Kušića i Katića još se vodi borba između komunista s jedne i četnika, poljske straže, Nemaca i Bugara s druge strane. Komunista ima oko 3500. Opkoljeni su i sada bi trebalo dotući ih.<ref name="ReferenceG">[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>|Kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant [[Korpusa Gorske garde JVuO]]}} Inspektor četničkih trupa pukovnik [[Jevrem Simić]] (pseudonimi »Stipe« i »Drška«) obavještava Vrhovnu komandu JVuO 17. januara te godine da se povezao sa funkcionerima Nedićeve [[Nacionalne službe rada za obnovu Srbije]]. Pukovniku Simiću su se pridružili i delegat JVuO u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] i jedan od Mihailovićevih najbližih saradnika od početka rata potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], kao i major [[Aleksandar Mihajlović]], komandant Beograda JVuO: {{izdvojeni citat|Inženjer major Simić iz nacionalne službe u Beogradu do danas meni nepoznat, tražeći vezu sa Pavlovićem došao meni i javio: sa Pavlovićem imao sastanak 20. novembra u Sibnici na Homolju i ovaj ga angažovao za pregovore sa Nedićem rekavši: Ovo što Vam govorim, govorim Vam kao da govori Draža. Ukratko zadatak mu je da u tvoje ime pregovara sa Nedićem, da Nedić daje novac za nas. Da može javno da te grdi, da on čuva Beograd, a Draža zemlju i još slično. Simić je imao više sastanaka sa Nedićem, donosi izveštaj i želi da po razgovoru sa Pavlovićem ide k tebi. Ja sam mu rekao da čeka dok preko tebe ne dobijem odgovor Pavlovića. Sumnjam da si ti Pavloviću dao ovaj zadatak, jer da treba sa Nedićem pregovarati, dao bi meni, pošto sam bliži. Pavlović mu je dao naziv šifre i naredio da se preko Saše javlja i traži vezu. Odgovori da znam šta Simiću da kažem. Mnogo priča o neredu kod naših u Beogradu. Veli, ranije je sarađivao sa [vojvodom] Tribrođaninom iz Homolja.<ref name="ReferenceG">[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} 13. januara 1944, pukovnik Simić javlja generalu Draži Mihailoviću da se jedinice JVuO i SDS zajedno bore protiv NOVJ i u rejonu [[Aranđelovac|Aranđelovca]] i [[Lazarevac|Lazarevca]]: {{izdvojeni citat|U [[Velika Ivanča|Velikoj Ivanči]] grupa crvenih oko 300 opkoljena od Rasovih [Kalabićevih — prim.] trupa i straže. Borba se čuje i oko Aranđelovca. Rezultat još ne znam. Telefonom javljeno: Oko [[Arilje|Arilja]] i Ivanjice ogorčene borbe, učestvuju i švapski tenkovi. Ovi i našima dali municiju za borbu. Avijacija greškom pobila dosta Bugara i komandanta u Lisanskoj klisuri, ubili 150 partizana. Tvoj Drška.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref>}} U trenutku kada još nije bio poznat ishod [[Hermann Neubacher|Nojbaherove]] inicijative o formiranju ''Velikosrpske federacije'', četničko vođstvo računa na ovu mogućnost i pokušava profitirati iz te političke kombinacije. 22. januara 1944, potpukovnik [[Petar Baćović]] (pseudonim »Nav-Nav«) obavještava<ref name="ReferenceG">[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref> generala Mihailovića o povezivanju četnika u [[Crna Gora|Crnoj Gori]] i [[Sandžak]]u sa sljedbom [[Dimitrije Ljotić|Dimitrija Ljotića]]: {{izdvojeni citat|Dolaskom Srbijanske vojske u Crnu Goru, jedinstvo Srpstva dolazi sve više do izražaja. Svuda se manifestuje nerazdvojenost Srbije i Crne Gore. To znatno pojačava duh za borbu protiv komunista. Dolaskom Ljotićevih »Belih Orlova« oseća se živa akcija među Ljotićevcima u Crnoj Gori i ima izgleda, da će naročito po varošima uskoro postati opasnost za nas u toliko više, što okupljaju oko sebe sve one ličnosti, koje su kompromitovane svojim vezama sa okupatorima, Italijanima i Nemcima. Oni otvoreno prete da će okupatoru prestaviti svakoga onog, koji ne bude sa njima. Svi vojni komandanti primili su saradnju sa Nemcima u borbi protivu komunista i potpisali poznatu obavezu... Da li da naši ljudi stupaju u [kvislinšku] žandarmeriju ili ne?}} Četnički komandant piše 24. januara 1944. vojvodi [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]]: „Izgleda da će Sandžak i Crna Gora biti priključeni Srbiji“. Istog dana, depešom je poslat i njegov odgovor potpukovniku Petru Baćoviću: {{izdvojeni citat|Da li su već stigli u Crnu Goru neki Nedićevi ili Ljotićevi odredi i kuda. Neće oni prestavljati veliku opasnost za nas. Jedinstvo srpstva treba i sa naše strane što više da se ističe i nerazdvojivost Crne Gore i Srbije. Borbu protiv komunista moramo voditi svim srestvima... Sa Ljotićevcima treba taktizirati, ali mi ne možemo ići njihovim putem... Svi komandanti, sa malim izuzetkom, sigurni su ljudi. Ako se na drugi način ne može doći do oružja izvesni delovi mogu stupiti u žandarmeriju, stim da polože zakletvu i pobegnu u pogodnom momentu.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>|General [[Dragoljub Mihailović]]}} Od delegata VK JVuO za Crnu Goru, [[Boka kotorska|Boku]], Sandžak i [[Albanija|Albaniju]] majora [[Sava Vukadinovića]] (pseudonim »Dra-Dra«), koji će od proljeća 1944. biti načelnik štaba [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], 1. februara stiže potvrda o skorom dolasku srpskih kvislinških jedinica, kao pomoć crnogorskim četnicima u borbi protiv snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|U Crnoj Gori se sa nestrpljenjem očekuje dolazak Nedićevih trupa koji je najavljen. Sprema im se doček. Dolaskom je narod oduševljen ne zbog simpatije naroda prema Nediću, već zbog toga što se dolaskom trupa Crna Gora nalazi ponovo uz bratsku Srbiju i time se manifestuje zajednička borba Srpstva protiv komunista. Dolaskom trupa pojačaće se moral Crnogoraca i rešenost za borbu do uništenja komunista, a u potpunosti [[Lovćenska brigada|zelenaše]] jednom za svagda likvidirati.<ref name="ReferenceI">[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]</ref>}} Pukovnik Jevrem Simić javlja 28. januara generalu Draži Mihailoviću da je major [[Dušan Janjić]], komandant Sremsko-slavonskog četničkog odreda i komandant Psunjskog korpusa,<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 210.</ref> posjetio generala Nedića. Pukovnik Simić (»Stipe«) u depeši navodi: {{izdvojeni citat|Major Dušan Janjić, komandant našeg odreda u Banja Luci ponovo je bio [u] Beogradu i Božić proveo kod kuće. Nemci za ovo znali. Odlazio u kabinet Nedića. Tražio sam od Saše objašnjenje pošto mu je u kuću dolazio. Ovo me začuđuje. Znaš li ti šta treba ovo da znači.<ref name="ReferenceG">[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} Uz asistenciju lokalne SDS i prećutnu saglasnost njemačkih okupacionih vlasti, četnici Ivankovačkog korpusa JVuO su u noći između 1. i 2. februara 1944. godine izvršili [[Masakr u Pomoravlju|pokolj u tri grada u Pomoravlju]].<ref>Boško Živanović — Damnjan Popović — Miodrag Jovanović: ''Pomoravlje u narodnooslobodilačkoj borbi 1941—1945'', Svetozarevo 1961, str. 340—342.</ref> Potpukovnik [[Ljubomir Mihailović]] (pseudonim »Long«; nakon [[Legalizovani četnici|legalizacije]], bio je do polovine 1942. pomoćnik komandanta Srpske državne straže u [[Jagodina|Jagodini]]<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_10.htm Pismo komandanta Timočkog korpusa od 14. januara 1943. Branivoju Petroviću o potrebi zajedničke akcije protiv pripadnika Narodnooslobodilačke vojske na relaciji Zaječar—Niš]</ref>), komandant Velikomoravske grupe korpusa (VMGK), izvještava 17. februara generala Mihailovića i Vrhovnu komandu o rezultatima četničke akcije: {{izdvojeni citat|Noću između 1/2 - II preduzeo sam čišćenje komunista po varošima. Rezultat je ovaj: u Jagodini 17 muškaraca i 7 ženskih, u Ćupriji 9 muškaraca i 1 ženska, u Paraćinu 11 muškaraca i 1 ženska, svega 37 muškaraca i 9 žena. Sa ovim likvidirane su glavne vođe i organizatori. Neki komunisti su izmakli, ali su preduzete mere da se pohvataju. Narod je ovim zadovoljan. Načinom izvršenja pokazali smo prijateljima i neprijateljima našu snagu jedinstvo i organizatorsku sposobnost.<ref name="ReferenceB">[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]</ref>}} Nakon što je više četničkih komandanata u Srbiji potpisalo [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|ugovore sa Wehrmachtom]], postala je saradnja stražara i „ilegalnih četnika DM“ pravilo, a ne izuzetak, tako da se pred Njemcima više nije ni pokušavala sakriti. O ovome vrlo ubjedljivo svjedoči i zvanični izvještaj Odeljenja za državnu zaštitu „o događajima u Srbiji od 11. do 17. februara 1944“: {{izdvojeni citat|Bilo je sukoba SDS kao i u okrugu zaječarskom u kojima su odredi Srpske vlade gotovo redovno pomagani od ilegalnih četnika DM, poražavali komuniste na svakom koraku. Ova jedinstvena akcija udruženih nacionalnih snaga dala je za poslednja dva meseca veoma zadovoljavajuće rezultate, tako da je u tome vremenu palo više komunističkih vođa poznatih još iz prvih dana njihove aktivnosti u Srbiji...<ref>Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 1–1/2–9, Pregled opšte situacije u zemlji po okruzima od 11. do 17. februara 1944.</ref><ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 221.</ref>}} Već 1. februara 1944. godine, u izvještaju koji je okružni načelnik u [[Užice|Užicu]] uputio lično generalu Milanu Nediću, između ostalog, stajalo je sljedeće: {{izdvojeni citat|Pošto su poslednje partizanske horde potisnute iz okruga, zahvaljujući oružanoj akciji nemačkih i bugarskih trupa, naših odreda Srpske državne poljske i granične straže, pripadnici DM, u saradnji sa našim odredima SDS, učestvuju u svim borbama protiv partizana.<ref>Arhiv Srbije, Fond MUP, br. 2093, neregistrovano.</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/295.</ref>}} 10. februara 1944. godine, u Vrhovnu komandu JVuO stiže više depešâ koje je poslao potpukovnik [[Ljubomir Jovanović Patak]] (pseudonim »Mihovil«), iz kojih se vidi da je ovaj četnički komandant iz [[Istočna Srbija|istočne Srbije]], prema uputima i uz znanje Draže Mihailovića, bio povezan s brojnim kvislinškim dužnosnicima. Konkretno, riječ je o generalu [[Panti Draškiću]], ministru u prvom sazivu Vlade nacionalnog spasa, uhićenom od strane Nijemaca baš zbog veza s JVuO; zatim jednom od čelnih ljudi SDS-a pukovniku [[Branimiru Živkoviću]]; te majoru [[Trifunu Mikiću]], bivšem načelniku štaba [[Četnici Koste Pećanca|Srpske Četničke Komande]] Koste Pećanca: {{izdvojeni citat|Pukovnik Branimir Živković načelnik štaba komande žandarmerije, na moj poziv pismom odgovorio je da želi da se ilegalizuje, o čemu je i Vas izvestio. Mislim da bi njegov dolazak kod nas dovukao veliki broj oficira, jer on uživa n[eograničeno?] poverenje, izrazio je želju da bude na ovom sektoru, trebalo bi mu poveriti veću komandu. Major Živojin Ristić, načelnik štaba pukovnika Pavlovića, obavestio me je da ste naredili da uhvatim vezu sa majorom Trifunom Mikićem, radi sastanka sa njim. Mikić je u redovima dobrovoljaca, verni saradnik Nemaca i naš otvoreni neprijatelj. Molim za izveštaj. [...] <br /> Đeneral Draškić, njegov tast moli za intervenciju, odnosno kome treba da se obrati u Beogradu radi njegovog oslobođenja.<ref name="ReferenceI">[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]</ref>}} Istog dana, u štab Draže Mihailovića stiže i telegram poslat od strane pukovnika Jevrema Simića. Pukovnik Simić (»Drška«) obavještava komandanta JVuO da je od kapetana [[Milana Medića]], zamjenika komandanta Gorske kraljeve garde (tj. Nikole Kalabića), saznao da komandant Beograda JVuO major Aleksandar Mihajlović i dalje održava vezu sa Ilijom Paranosom, potpredsednikom Beogradske opštine i bliskim saradnikom [[Dragomir Dragi Jovanović|Dragog Jovanovića]]: {{izdvojeni citat|Medić mi javlja: Saša bio sa njim u mojoj blizini. Došao autom iz Beograda sa Paranosom, pomoćnikom u opštini Dragog Jovanovića, koga pretstavlja kao našeg najjačeg saradnika. Otkuda sad ovo kad ja znam ko je i šta Paranos i kakvi su odnosi između njega i Dragog.<ref name="ReferenceI">[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]</ref>}} U vreme nešto intenzivnijih sukoba između četnika Draže Mihailovića i snaga nemačkog okupatora u pojedinim delovima Šumadije, naročito u kragujevačkom i mladenovačkom okrugu, od sredine februara do kraja maja 1944, dolazi do jednog naizgled paradoksalnog sastanka. Naime, u prvoj polovini marta 1944. u selu Vranići pokraj Čačka došlo je do sastanka između generala [[Miroslav Trifunović|Miroslava Trifunovića]], istaknutog člana Vrhovne komande JVuO, i predstavnika nemačkog okupatora Šterkera, na kome se razgovaralo o mogućnosti sporazuma između okupatora i četnika Draže Mihailovića u pogledu borbene saradnje protiv NOVJ, što bi podrazumevalo i naoružavanje četnika. Sastanku je prisustvovao i [[Milan Aćimović]], ministar unutrašnjih poslova u kvislinškoj vladi Milana Nedića.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/325.</ref> U izvještaju koji je 10. februara 1944. godine poručnik [[Jovan Pupavac]] (»Hugo«) poslao majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne, kao jedan od razloga za napuštanje [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]], Pupavac pominje i saradnju vojvode [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]] sa [[Dimitrije Ljotić|Dimitrijem Ljotićem]]. Pupavac, koji je i u depeši od 23. decembra 1943. VK JVuO ukazivao na prisustvo Ljotićevih izaslanika u štabu vojvode Đujića, ali i na činjenicu da je ljudstvo divizije u potpunosti u službi Njemaca,<ref name="ReferenceA">[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref> tvrdi da su ljotićevci veoma aktivni u Dinarskoj diviziji, te da se nalaze pod njemačkom zaštitom, kao i da Đujić ima puno povjerenje u njih: {{izdvojeni citat|U sastavu Dinarske oblasti, posle dolaska Nemaca, Ljotićevci su postali najaktivniji. Predstavnik njihov je Samodol Krešimir, Ljotićev sekretar za Dalmaciju. U Šibeniku imadu svoju komandu. Njihov je rad isti kao i u Srbiji i dolazi vrlo često do tuče između naših boraca i njih. Pop Đujić sve to tolerira i ako su oni pod komandom njegovom. Popovi kao Ljotićevci postali su vrlo aktivni od dolaska Nemaca, a na žalost ima ih dosta pošto su ih zaštitili Talijani za vreme uprave u Dalmaciji. Pop Đujić ih smatra najvećim saradnicima i oni zajednički rešavaju sve stvari.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} <div style="text-align:center;font-size:85%;"><gallery mode="packed" heights="200"> Ljotic i djujic.png|Dimitrije Ljotić i Momčilo Đujić sa saradnicima u Sloveniji, zima 1944/1945. </gallery></div> Pet dana nakon Pupavčeva izvještaja, sâm Momčilo Đujić (pseudonim »Dal-Dal«) javlja Draži Mihailoviću da je uspostavio kontakt sa Rokom Kalebom, pristalicom Ljotićevog [[ZBOR]]-a iz [[Dalmacije]]. Vojvoda Đujić traži od Mihailovića instrukcije za postupanje u vezi ponude za saradnju koju mu je upućena: {{izdvojeni citat|Poručio mi je, da želi sa mnom razgovarati po pitanjima koja se tiču sudbine srpskog naroda u ovim krajevima i uspostave veze između đenerala Mihailovića i Nedića i Ljotića. Naglasio je, da je radi toga ovamo poslat od Ljotića i da mora sačekati moj odgovor. Ukoliko smatrate za vajdu pošaljite mi potrebne instrukcije i ovlastite me za ovaj razgovor.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 3: Dokumenti četničkog pokreta Draže Mihailovića septembar 1943. — jul 1944, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 84, str. 419.</ref>}} Ni sudski kapetan u Dinarskoj diviziji Ilija Jevtić nije bio ništa manje eksplicitniji kada je svojim nadređenim slao informacije o kolaboraciji pripadnika JVuO s okupatorom na teritoriji NDH a koja je nekad pripadala italijanskoj okupacionoj zoni. Kapetan Jevtić piše 20. februara 1944. majoru Slavoljubu Vranješeviću o četničkim odredima u [[Šibenik]]u, kao i u ostalim mjestima u [[Dalmacija|Dalmaciji]]: {{izdvojeni citat|Četnika ima u Šibeniku. To je posebna grupa četnika, koji imaju vođstvo Ljotićevaca, sem njihovog političkog prestavnika bivšeg narodnog poslanika Slavka Grubišića, lekara, iz Šibenika, koji me je uveravao da je on kao veliki [[Jugosloveni|Jugosloven]] i [[Hrvati|Hrvat]] i dušom i srcem za Dražu Mihailovića. Ova grupa četnika drži Dalmatinsko primorje naravno sa Nemcima, čije su snage minimalne i koji nadoknađuju svoju snagu četnicima. U Splitu u ovo vreme nije bilo četnika odn. četničke komande, mada su četnici i njihove starešine odlazile u taj grad. U Drnišu, Kninu, Gračacu, Zadru, Obrovcu i drugim manjim mestima ima četnika i njihove komande. Četnici stanuju u kasarnama zajedno ili u blizini nemačkih vojnika. Sve se akcije izvode zajednički, ali po naređenju Nemaca i njihovih oficira. Četnici su vodiči i prethodnice. Sem nekoliko sela u svim drugim mestima gde se nalaze Nemci tu se nalaze i četnici. A kada Nemci izvrše zauzimanje kakvog mesta starešine četničke prave sebi reklamu da su to četnici učinili odn. tako se to javlja Vrhovnoj komandi.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Na jednom skupu četničke emigracije, decenijama nakon Drugog svjetskog rata (vjerovatno početkom [[1990-e|90-ih]] godina), vojvoda Momčilo Đujić je o generalu Milanu Nediću izjavio sljedeće: „Milan Nedić je spasio više od pola miliona Srba i 80 hiljada djece srpske, koja su uspjela da pobjegnu sa [[Ustaše|ustaškog]] noža. Milan Nedić je imao tešku ulogu, braćo i sestre... Da je mene neko pitao u početku rata: 'Hoćeš sa Milanom Nedićem ili sa Dražom u šumu?' — ja ne bih išao uz Nedića. Ja bih otišao u šumu kod Draže, jer u šumi je bilo lako. Mi smo bili svoji gospodari — puška ti, puška mi! A u Beogradu je trebalo klanjati pred Nijemcima i spašavati Srbiju da je ne raskopaju Bugari, Mađari, Arnauti i ostali neprijatelji... Braćo i sestre, nemojte se varati, to Vam kaže vojvoda Đujić...“ O saradnji Mihailovićevih četnika sa Nedićevom vladom, vojvoda Momčilo Đujić kaže: „Draža je govorio: 'Pošalji svoje kurire u Beograd, u tu ulicu, i u tu kuću...' I u toj kući bio je ministar finansija [[Bogoljub Kujundžić]]{{efn|U prvom sazivu Nedićeve Vlade nacionalnog spasa (od 29. avgusta 1941. do 7. novembra 1942. godine), Bogoljub Kujundžić se nalazio na čelu Ministarstva poljoprivrede i ishrane, da bi od 10. novembra 1942. do kraja okupacije obnašao funkciju ministra pravosuđa.}}, i taj je ministar finansija iz Nedićeve vlade, iz Nedićeve kase slao, i na Ravnu goru i meni na Dinaru, pune vreće novaca: [[Ante Pavelić|Pavelićevih]] kuna, talijanskih lira, bivših [jugoslovenskih — prim.] dinara... Dakle, oni [Mihailović i Nedić — prim.] su radili zajedno, umrli su zajedno, i tako, braćo...“<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=hmznK0Z_XX8 YouTube: Vojvoda Momcilo Djujic]</ref> Kakvo je raspoloženje vladalo u srpskim kvislinškim redovima vis-à-vis saradnje sa ravnogorcima, Draža Mihailović je informisan u depeši od 13. februara 1944.<ref name="ReferenceB">[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]</ref> od strane majora [[Vladimira Komarčevića]] (»Dum-Dum«), komandanta Kolubarskog korpusa: {{izdvojeni citat|Nedić u Beogradu sazvao sve komandante okružnih straža. Rekao im, sa Dražom pregovori privode se kraju i to će biti u redu. Komandanti se bunili zašto se Ljotićevcima daje sve, a straži ništa. Na ovo Nedić je zaplakao i uspeo da im objasni, zašto to mora tako da bude. Na jednoj večeri u Valjevu, Ljotić se u poverenju žalio svojim prijateljima da Dragi Jovanović pomoću Majsnera i drugih Švaba hoće da uzme vlast od Nedića. Dragi Jovanović uverava Švabe da im organizacija Dražina nije opasna, nego im je Nedić opasniji. On će ih u datom momentu udariti u leđa. Nedića štiti Nojbaher i neće Dragi Jovanović uspeti. Ljotić u Valjevu po završenim predavanjima skupio dobrovoljačke oficire i u poverenju rekao im: »Gospodo, vlast u ruke što čvršće. Dosta smo bili na dnu mora, sad moramo na površinu. Sa ovima se moramo obračunati.« Ovo se odnosi na nas. Dalje je kazao: »Sporazumevaju se sa Nemcima, a sa nama neće. Oni su prema tome osovina, a nas zovu peta kolona. U Beogradu možete nositi firmu Dražinu na grudima, Nemci neće da ih hapse«.}} Kroz dvije će nedjelje major Komarčević obavijestiti generala Mihailovića i Vrhovnu komandu JVuO i o svojevrsnoj Ljotićevoj ponudi upućenoj četnicima: {{izdvojeni citat|Po jednom čoveku Ljotić nam poručuje da sa nama neće primirje nego stalan mir i to znači da mi njemu priznamo rad sa okupatorom kao ispravan. Njihova uloga sa Nemcima da bude ravna našoj ulozi sa saveznicima i onda smo ravni. Po ovome trebao bi ovlašćen delegat od Čiče da govori. Podneću detaljan izveštaj. Major Komarčević.<ref name="ReferenceB">[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]</ref>}} [[Živorad Vukosavljević]] (pseudonim »Knap«), načelnik štaba Severnih pokrajina JVuO, tj. Komande [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]], na čijem se čelu nalazio general [[Svetomir Đukić]], piše 17. februara 1944. četničkoj Vrhovnoj komandi da se sastao sa Milanom Nedićem (u depeši od prethodnog dana, Vukosavljević za generala Nedića koristi pseudonim »Otac«), kao i sa komandantom SDS generalom Jonićem te tvrdi da su mu oni ponudili svakovrsnu pomoć i saradnju: {{izdvojeni citat|Izvestio sam opširno o sastanku sa Nedićem i sa komandantom straže Jonjićem. Nedić traži stalnu vezu radi ujedinjenja srpskog fronta i daje sugestije za spasavanje Srba. Davaće obaveštenja i materijalnu pomoć. Veza da bude tajna, Jonjić se potpuno Vama stavlja na raspoloženje bez obzira na Nedića i on traži stalnu vezu a učiniće dosta u materijalnom smislu. Neke stvari mogu samo lično da Vam saopštim. Ostalo je za sada da Vam prenesem njihove želje i dobijem instrukcije. Šteta bi bilo ne iskoristiti ovo što nude.<ref name="ReferenceB">[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]</ref>}} General Mihailović (alias »Laz-Laz«) odobrava Vukosavljeviću da se iskoristi veza sa Nedićem i Jonićem, budući da nakon šest dana naređuje: {{izdvojeni citat|Pitajte Dragoslava Pavlovića, da li je zaista slao jednog čoveka kod oca Srbije. Preko Vukosavljevića treba pumpati oca Srbije a da to ne zna Sveta Đukić. Neka Vukosavljević iskoristi i komandanta straže [Jonića — prim.] i oca Srbije [Nedića].<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 428.</ref>}} Kapetan [[Miloš Vignjević]] (pseudonim »Azed«), načelnik Štaba Zlatiborskog korpusa JVuO, u depeši od 23. februara 1944. obavještava Vrhovnu komandu: {{izdvojeni citat|Nedić dodelio Pavlu Đurišiću i Lukačeviću 5 miliona dinara i 5 vagona žita, koje će se prebaciti vozom do Priboja. Opštine dobile naređenja iz Beograda da se prekinu odnosi sa četnicima D.M., tako glasi depeša. Nemački oficir za vezu u Užicama, Sigfrid izjavio jednom našem čoveku da se ovo odnosi samo na jednu jedinicu kod Beograda, a da ovde ostaje po starom. Ovaj korpus nije imao do sada nikakve veze sa okupatorom. Kapetan Vignjević.<ref name="ReferenceB">[https://znaci.org/00001/4_14_3_84.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 13. do 29. februara 1944. godine]</ref>}} Krajem februara 1944. godine, dvije čete iz sastava 1. bataljona [[Četvrta vojvođanska udarna brigada|4. vojvođanske NOU brigade]] pokušale su, prelazom u [[Mačva|Mačvu]] preko [[Sava|Save]], izvršiti napad na lokalne četničke jedinice i pripadnike kvislinške [[Srpske granične straže]] (SGS). Međutim, usljed jakog otpora četnika i graničara u utvrđenim ogradama i bunkerima, napad je odbijen, dok je gotovo 40 boraca 4. vojvođanske brigade poginulo. Kapetan [[Vojislav Tufegdžić]], komandant Cerskog korpusa JVuO, pretpostavljene je 2. marta izvijestio o ishodu borbe: {{izdvojeni citat|27 februara o.g. komunisti su ponovo izvršili prelaz u Mačvu kod sela Ravnja. Prelaz je trebao biti izvršen sa jačim snagama, ali je od naših delova i graničara primećen na vreme, te je uspeo samo izvestan deo da se prebaci, jer je još dok su bili na vodi, na njih otvorena jaka vatra iz automatskih oružja, te su im nanešeni veliki gubitci. Sa prebačenom grupom vođena je duža borba, u kojoj je poginulo - izbrojano 42 komunista i 29 zarobljeno, od kojih i dve žene. Ostatak je razbijen i nateran ponovo na reku te su se mnogi još i podavili. Zarobljeni komunisti su odmah na licu mesta pobijeni. Naši delovi nisu imali gubitaka u opšte, dok je poginulo 2—3 graničara i njihov komandant poručnik Bogić, inače odličan oficir iz naše organizacije. Nemci i dobrovoljci iz Šapca u opšte nisu krenuli u ovu borbu. Tako su komunisti i ovog puta dobili dobru lekciju i baš na terenu gde su mislili da imaju svojih pristalica.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_85.htm Izveštaj komandanta Cerskog korpusa od 2. marta 1944. o borbama protiv delova 4. vojvođanske brigade kod s. Ravnje]</ref>}} Nekoliko sedmicâ ranije, i major [[Dragoslav Račić]] (pseudonim »Jo-Jo«), komandant Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, izvještava o prebacivanju mačvanskih partizana iz [[Semberija|Semberije]] u [[Zapadna Srbija|zapadnu Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Noću između 8/9 -II- prebacile su se jače komunističke snage iz Semberije u Mačvu kod sela Badovinaca. Sa letećim brigadama krećem za Mačvu. Žandarmerija [tj. SDS — prim.] se već bori. Naredite Komarčeviću da prikupi sve snage i bude spreman za pokret. Svakoga dana javljaću situaciju.<ref name="ReferenceI">[https://znaci.org/00001/4_14_3_74.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 11. februara 1944. godine]</ref>}} O spremnosti kvislinških struktura na saradnju sa Mihailovićevim četnicima svjedoči i tekst Božidara Nedića, brata generala Milana Nedića, objavljen 24. marta 1944. godine u listu ''Novo vreme'', u kom se ističe jasan i nedvosmislen zaključak: {{izdvojeni citat|Kažite svakom ko vam kaže da ima još nedićevaca, dražinovaca, ljotićevaca da je to laž, jer od danas ima samo Srba, s jedne, i komunista, s druge strane.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/326.</ref>}} U sličnom je tonu i general Milan Nedić poručivao srpskoj javnosti da napravi izbor između dvije strane. U tekstu pod naslovom “Glas Srbije”, objavljenom u listu „Srpski narod“ 8. aprila 1944. godine, on piše: {{izdvojeni citat|Grokću puške, štepuju mitraljezi, trešte bombe, gruvaju topovi. To je odgovor Srbije [[Josif Visarionovič Staljin|Staljin]]u, [[Winston Churchill|Čerčil]]u, [[Dušan Simović|Dušanu Simoviću]] i svima i starim i novopečenim crvenjacima. […] Na oružje, Srbi, svi složno protivu crvenih dušmana. […] Neka svima budu primer udružene srpske oružane snage, koje se bratski, rame uz rame bore u [[Ibarska dolina|Ibarskoj dolini]]. Gorko se srpski demon [[Josip Broz Tito|Tito]] prevario u računu. Padaju njegovi partizansko-oslobodilački redovi. Kose srpski mitraljezi njegove partizane i partizanke kao snoplje. […] Kao brat do brata bore se tu divovski jedan pored drugog srpski dobrovoljci, srpski stražari i srpski četnici.<ref>Olivera Milosavljević, Potisnuta istina. Kolaboracija u Srbiji 1941-1944. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2006, str. 387.</ref>|General [[Milan Nedić]]}} Kapetan [[Predrag Raković]], komandant Drugog ravnogorskog korpusa JVuO, sastao se 21. marta 1944. sa [[Obersturmführer|obersturmführerom]] [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom, kapetan Raković je okupacionom oficiru pružio „sigurne (pisane) garantije da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak“ ili sabotaže protiv Nijemaca, kao i da, što se jedinicâ JVuO tiče, na [[Područje Vojnog zapovednika Srbije|području Vojnog zapovednika Srbije]] i dalje važi primirje između četnika i okupatora. Pored toga, Raković je izrazio i „spremnost za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, uključujući tu i borbu „na drugim evropskim frontovima“. Sa svoje strane, obersturmführer Biermann je Rakovića, glede snabdijevanja četničkih trupa na frontu prema partizanima, uputio na lokalne postaje kvislinške policije (tj. Srpske državne straže): {{izdvojeni citat|Hiljadu četnika, koji se pominju u poslednjem dopisu (od 21. III), krenuće ovih dana. R.[aković] moli da stalno dobija vagone za prevoz već pripremljenih namirnica za četnike u borbi, i to od Čačka do odredišne stanice. Gospodin major Nisen (FK 610) naknadno će mu saopštiti da se u vezi s tim obrati potpukovniku Milovanoviću iz Okružnog pol.[icijskog] načelstva u Užicu, koji raspolaže tovarnim prostorom za četničke jedinice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"An präzisen macht Rakovic neuerlich im Auftrag von DM folgende: </br> 1.) Sichere (schriftliche) Garantie, dass die geringsten Absichten bestehen, einen allgemeinen Aufstand zu planen oder Sabotagemassnahmen durchzuführen. </br> 2.) Waffenstillstand im Territorium Serbien. </br> 3.) Bereitschaft zur Bekämpfung der Kommunisten gegen Überlassung von Munition, auch ausserhalb Serbiens. </br> 4.) Wunsch für eine Konferenz zwischen einem deutschen Bevollmächtigten und General Trifunovic. </br> Dazu habe er in den letzten Tagen wiederholt auf funkentelegrafischem Wege den Auftrag von DM erhalten. Die im letzten Schreiben (21.3.) erwählten 1000 Cetniks würden in diesen Tagen abmarschieren. R. bat, laufend Waggons für bereitgehaltene Nahrungsmittel für die kämpfenden Cetniks ab Cacak bis zum Zielbahnhof zu erhalten. Nach Rücksprache mit Herrn Major Niessen (FK 610) wird ihm mitgeteilt, dass er sich dieserhalb an Oberstltn. Milovanovic von der Pol.Kreisstelle Uzice wenden müsse, der über den Frachtraum für Cetnikeinheiten verfüge. Rakovic teilt ferner mit, dass im DM–Hauptquartier über die Fortschritte der Russen an der Ostfront Besorgnis bestünde. Die Cetniks stünden auch für den Kampf gegen den Kommunismus an anderen europäischen Fronten bereit."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa Sicherheitdiensta u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom Predragom Rakovićem, komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Tokom 1944, pripadnici 2. gvozdenog puka SDS pod komandom pukovnika [[Radovana Kusovca]] i pripadnici okružnog odreda SDS iz [[Leskovac|Leskovca]] pod komandom majora [[Aleksandra Stikića]] bili su nosioci terora nad stanovništvom [[Južna Srbija|južne Srbije]] koje je bilo naklonjeno partizanima. 2. gvozdeni puk je brojao oko 300 ljudi i imao je zadatak da vrši obezbeđivanje željezničke pruge [[Beograd]]—[[Solun]] u cilju sprečavanja partizana da vrše diverzije. Pod neposrednom komandom majora Stikića i kapetana [[Mihajla Zotovića]], puk je vršio upade u veći broj sela između Leskovca i [[Doljevac|Doljevca]]. Prilikom tih akcija počinjeni su razni zločini nad nenaoružanim meštanima za koje se sumnjalo da pomažu [[NOP]]. Kapetan Zotović je prednjačio u ovim zločinima, uzevši neposrednog učešća u ubijanju. U istrazi 1945. godine, podatke o nastanku ove formacije pružio je [[Dragutin Keserović]] (koji se tim povodom sastao sa pukovnikom Kusovcem), jedan od najistaknutijih komandanata JVuO u Srbiji: {{izdvojeni citat|Marta 1944. dobio sam naređenje od Draže u kome mi naređuje da pomognem pukovnika Kusovca u formiranju 2. gvozdenog puka na terenu Prokuplja, tj. da mu stavim [na raspolaganje] potreban broj obveznika sa teritorije Toplice. Marta meseca došao je Kusovac kod mene u civilnom odelu u blizini Kuršumlijske banje kuda sam prolazio idući ka Rači. Pokazao mi je punomoćje D. M. datirano februara ili marta meseca, u kome ga Draža ovlašćuje da formira II gvozdeni Nedićev puk na teritoriji Prokuplja. U punomoćju je naznačeno da treba da se obrati meni da mu dozvolim da vrbuje potreban broj ljudi na teritoriji Toplice. U razgovoru sam mu saopštio da nemam ništa protiv toga da on formira, odnosno popuni, Gvozdeni puk na mojoj teritoriji i da mu neću praviti u tom pogledu nikakve smetnje. Gvozdeni puk formiran je kao Nedićeva jedinica, ali je bio u stvari pod komandom Dražinom. Ljudstvo je dao Draža, a oružje i opremu Nedić.<ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Београд, 2014, стр. 418.</ref><ref>Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 317-318.</ref>|Pukovnik [[Dragutin Keserović]]}} 11. aprila 1944. godine Nojbaher je razgovarao sa generalom Hansom Felberom, a potom i sa Nedićem, o odnosu prema prema četnicima Draže Mihailovića. Nakon razgovora Felber je 12. aprila izvestio Komandu Vermahta: {{izdvojeni citat|U jučerašnjem razgovoru ministar-predsednik Nedić je saopštio gospodinu poslaniku Nojbaheru o dosadašnjem toku njegovih 'pregovora' sa Dražom Mihailovićem sledeće: # Nedić je poručio D. M. da je nacionalno jedinstvo pred komunističkom opasnošću životna potreba svih Srba. # Pretpostavka za saradnju je da odredi D. M. potpuno obustave sve akcije ne samo protiv Nemaca već i protiv Nedićevih vlasti. # Najbolje bi bilo kad bi D. M. napustio zemlju, ali Nedić je saglasan da i dalje trpi njegov (Dražin) boravak u šumi, kao i brojno ograničenu gardu, za čije bi se izdržavanje sam Nedić brinuo. # Tajne pregovore, bez znanja nemačkih službenih mesta, on (Nedić) odbija. Svi njegovi predlozi bili bi dati pod uslovom da Nemci na njih pristanu.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/11_62.htm |title=Nikola Milovanovic - DRAZA MIHAILOVIC |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=464&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000460—000461.] <br /> ({{jez-njem|"I. In der gestrigen Besprechung teilte Ministerpräsident Nedić Herrn Gesandten Neubacher über den bisherigen Verlauf seiner "Verhandlungen" mit DM folgendes mit: <br /> 1) Nedić hat DM sagen lassen, die nationale Einigkeit sei angesichts der kommunistischen Gefahr ein auch von Nedić anerkanntes Erfordernis. <br /> 2) Voraussetzung für ein Zusammengehen sei die vollkommene Einstellung jeder Opposition nicht nur gegen die deutsche Wehrmacht, sondern vor allem auch gegen die serbischen Behörden, sowie die Unterlassung jeglicher selbständigen Aktionen gegenüber der Bevölkerung. <br /> 3) Am besten wäre es, wenn DM das Land verlassen würde. Nedić sei aber bereit, einen weiteren Aufenthalt im Walde zu dulden, desgleichen eine beschränkte Garde, für deren Unterhalt er auch aufkommen würde. Das Gros hätte er zu entlassen und auf die Felder zu schicken. <br /> 4) Geheime Verhandlungen ohne Wissen der deutschen Dienststellen lehne er ab. Alle seine Vorschläge trügen den Vorbehalt der deutschen Zustimmung."}})</ref>}} U proljeće 1944. godine, Nijemci, Nedić i Ljotić su pomogli [[Pavle Đurišić|Pavlu Đurišiću]] pri stvaranju [[Crnogorski dobrovoljački korpus|Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa]], čije su jedinice prvi put upotrijebljene u [[Sandžak]]u, a kasnije po cijeloj [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. Tada je iz [[Kruševac|Kruševca]] u Sandžak poslan II bataljon Petog puka [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]] pod komandom kapetana I klase Vojislava Najdanovića sa 893 dobrovoljca kako bi pomogao Đurišiću,<ref>Младен Стефановић, Збор Димитрија Љотића, Београд, Народна књига, 1984, стр. 280.</ref> a [[Mihailo Olćan]], bivši ministar narodne privrede u Nedićevoj vladi i Ljotićev bliski drug, došao je s ovim bataljonom u Sandžak kao oficir za vezu između Đurišića i Nedića. Neko vrijeme je kao oficir za vezu služio i novinar [[Ratko Parežanin]]. Peti puk SDK je aprila 1944, zajedno sa Đurišićevim četnicima, učestvovao i u [[Operacija Frühlingserwachen (1944)|operaciji »Frühlingserwachen«]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref> Crnogorski dobrovoljački korpus (CDK) dijelom su sačinjavale bivše Đurišićeve trupe koje su Nijemci [[Razoružanje četnika|pustili iz zarobljeništva]], ali većinom je bila riječ o četnicima, koji su pod imenom »nacionalnih snaga« ostali u Crnoj Gori. Što se tiče organizacije, formalne lojalnosti, komandnih kanala i opskrbe, Đurišićeve snage su bile dio kvislinških trupâ koje su organizirali i izdržavali Nijemci, ali tijesno povezane sa Ljotićevim Srpskim dobrovoljačkim korpusom (SDK). Usprkos svemu tome, Đurišić, pa tako i njegove trupe, nastavile su sa svojom prvotnom odanošću Draži Mihailoviću i njegovoj organizaciji.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> CDK je imao oko 5.000 pripadnika. General Nedić je Đurišića tada unaprijedio u čin potpukovnika. Prethodno, u isti čin ga je unaprijedio i [[Petar II Karađorđević|kralj Petar II]], i to na Mihailovićev prijedlog.<ref>Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941—1945, Obod, Cetinje, 1977, str. 472.</ref> {{izdvojeni citat|Nemci su naoružali 5. 649 crnogorskih dobrovoljaca, ali je [[Adolf Hitler|Firer]] zabranio, da se oni stave pod zajedničku komandu Srpskog dobrovoljačkog korpusa.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}} [[Ratko Parežanin]], kao jedan od ljudi koji je 1935. skupa sa Dimitrijem Ljotićem utemeljio JNP Zbor, bio je za vrijeme okupacije na poziciji šefa Vaspitnog odseka SDK. Nakon rata, Parežanin je posvjedočio koliko je savez Đurišić—Nedić—Ljotić bio čvrst, kao i kakva je bila njegova uloga u održavanju veze između četnika Pavla Đurišića i kvislinške vlade u Beogradu: {{izdvojeni citat|Od dolaska 2. bataljona 5. puka Srpskog dobrovoljačkog korpusa u Sandžak kod vojvode Pavla Đurišića — februara 1944. godine — dobrovoljci su bili u stalnim vezama sa četničkim odredima Crne Gore i Sandžaka. Iz dana u dan te veze su se pojačavale. Posle kraćeg vremena došlo je i do formalnog ujedinjavanja naših jedinica... U to vreme od strane Nedića naimenovan je Đurišić za pomoćnika Koste Mušickog, komandanta SDK i unapređen u čin potpukovnika... Od starijih najpre je bio Mihailo Olćan veza sa Pavlom i njegovim četnicima. Docnije sam ja pridodat Olćanu sa nekoliko mlađih drugova. Kad je Olćan napustio ovo mesto, Ljotić je preporučio Nediću da me postavi za vezu između Nedićeve Srbije i četnika Crne Gore i Sandžaka. Nedić je prihvatio ovaj predlog i odredio me pismenim aktom za neku vrstu „zamenika” kod vojvode Đurišića.<ref>[https://www.antenam.net/istorija/362442-jesen-cetnika-u-crnoj-gori-1944 Vladimir Jovanović: Jesen četnika – u Crnoj Gori 1944. (Antena M)]</ref>}} Parežanin dopisuje: „U poslednje vreme Pavle Đurišić je imao svoju stalnu delegaciju u štabu SDK. Njen je zadatak bio održavanje veze sa dobrovoljcima i snabdevanje četničkih jedinica u Sandžaku od strane Nedićeve vlade (oružje, odeća, obuća, pa i novac).” U kvislinškim [[mediji]]ma u Srbiji tog vremena, kao pozitivan primjer upravo se izdvajala saradnja jedinicâ vlade Milana Nedića i snagâ pod komandom Pavla Đurišića. U prvoj polovini maja 1944. Đurišić je otputovao za Beograd, gdje se sastao sa Nedićem, [[Hermann Neubacher|Hermannom Neubacherom]] i [[Maximilian von Weichs|Maximilianom von Weichsom]], komandantom Jugoistoka, a postavljen je i za pomoćnika komandanta SDK generala [[Koste Mušickog]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_161.htm Izveštaj komandanta Vučedolske brigade od 22. maja 1944. Komandi operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine i Komandi Trebinjskog korpusa o teškoj situaciji kod četničkih jedinica u Crnoj Gori]</ref> Pavle Đurišić se tada srio i sa Mihailom Olćanom, u tom periodu političkim komesarom SDK.<ref>{{Cite web|url=https://zanimljivaistorija.com/2017/12/12/mihailo-olcan/|title=Mihailo Olćan|last=|first=|date=|website=|publisher=Zanimljiva istorija|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923112219/https://zanimljivaistorija.com/2017/12/12/mihailo-olcan/|archive-date=23. 09. 2021|dead-url=|access-date=}}</ref> U „Novom vremenu“, u broju od 21. i 22. maja 1944 (u tekstu naslovljenom “Crna Gora zahteva slogu svih Srba”), objavljena je fotografija Olćana i Đurišića. Major Pavle Đurišić je tom prilikom obećao: „Jedno mogu da garantujem a to je da ću očistiti od komunista krajeve Sandžaka i Crne Gore.”<ref>[https://www.antenam.net/drustvo/religija/296066-novi-cetnicki-parastos-micovic-i-ostojic-krivotvore-istoriju-sada-na-krnovu Vladimir Jovanović — Novi četnički parastos: Mićović i Ostojić krivotvore istoriju, sada na Krnovu]</ref> 13. jula 1944. godine, [[Radio Beograd]] je pohvalio Đurišića za službu [[Sile Osovine|silama Osovine]].{{sfn|Maclean|1957|p=210.}} Prethodno, list „Novo vreme“ u broju od 12. juna 1944. prenosi riječi generala Milana Nedića: {{izdvojeni citat|Moje staro vojničko srce zadrhtalo je kada sam čuo za podvige junačkih četa sokola Pavla Đurišića, kada su počele da stižu vesti da uz moje oružane odrede bratski pristupaju u borbu protiv srpskih dušmana i ostali srpski nacionalni borci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/329.</ref>}} [[File:Vojvoda Pavle Đurišić u Beogradu, s nemačkim oficirom u nemačkom automobilu ispred zgrade Narodne skupštine.jpg|thumb|Prilikom posjete [[Beograd]]u maja 1944. godine, komandant crnogorskih četnika [[Pavle Đurišić]] (na zadnjem sjedištu, u sredini) otvoreno se stavlja u službu okupacionih i kvislinških vlasti u Srbiji. Fotografija je načinjena ispred zdanja [[Narodna skupština Republike Srbije|Narodne skupštine]].]] O kontaktima potpukovnika Đurišića s Nedićem, Nijemcima i ljotićevcima u Beogradu, obaviješten je bio i general Dragoljub Mihailović, i to od strane majora [[Aleksandra Mihajlovića Vilija]], komandanta beogradskih ravnogoraca. Naime, 20. maja 1944. godine, major Mihajlović piše: „Iz redova SDK predviđa se formiranje jedne crnogorske jedinice. Naziv, jačina i sastav za sada nepoznati”.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 277, reg. br. 6/1.</ref> U drugom radiogramu poslatom tog dana, major Mihajlović prenosi VK JVuO dodatne informacije: {{izdvojeni citat|Kako saznajemo major Pavle Đurišić nalazi se u Beogradu, gde je primljen od strane Nedića. Saznaje se da mu je odobreno formiranje odreda od 7.000 ljudi. Dobio je 10.000 metara platna i dva kamiona. Formiranje i opremu odobrili Nemci.<ref>AVII, ČA, K—277, reg. br. 6/1.</ref>}} Svjestan da bi ovakvo Đurišićevo javno istupanje moglo prouzročiti veliku političku štetu JVuO, kako u zemlji tako i u inostranstvu, general Mihailović je 24. maja poslao depešu majoru [[Vojislav Lukačević|Vojislavu Lukačeviću]] (pseudonim »Ram-Ram«), kojom ga upozorava: {{izdvojeni citat|U »Novom Vremenu« od 21. i 22. maja, izašla je Pavlova slika sa ministrom Olćanom, kao i Pavlova izjava Vremenu. Hitno smo ovo demantovali preko demokratske Jugoslavije. Pavlu preporučujem da nam ne pravi ovakve nezgode jer posle toga dolaze otvoreni napadi preko Londona, koje nam škodi u narodu.<ref name="ReferenceJ">[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} Po povratku iz Beograda, potpukovnik Đurišić preduzima užurbane pripreme za formiranje Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa. Procijenivši da CDK može mobilisati 5.649 ljudi, Đurišić u pismu od 12. juna moli generala Nedića da razliku preko 5.000 uvaži.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Beograd, Četnička arhiva, CG—X—444, Pismo Pavla Đurišića Milanu Nediću od 12. juna 1944.</ref> Na temelju razgovora u Beogradu, Đurišić je za CDK sačinio prijedlog budžeta, koji je početkom juna dostavio Nediću. U njemu se za period od 1. juna do 31. decembra 1944. godine, na ime redovnih i ličnih, materijalnih i vanrednih izdataka, traži 289,976.800 [[dinar]]a. Prijedlogom budžeta nijesu predviđena sredstva za nabavku oružja, odjeće i posteljine, budući da su to obećale obezbijediti njemačke okupacione snage.<ref>AVII, ČA, CG—X—444, Predlog budžeta za CDK.</ref> Iz Đurišićeva pisma Nediću se doznaje da je već oko 20. maja Đurišić za Beograd poslao delegaciju koju su sačinjavali: Dušan Arsović, načelnik Đurišićevog štaba, Veljko Tomović, Đurišićev ađutant, kao i potporučnik Hojs, njemački oficir za vezu<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=174&rec=313&roll=488 NARA, T313, Roll 488, frame no. 000171.] <br /> ({{jez-njem|"Lt.Heuß, Verbindungsoffizier zu major Lukacevic, wird bis auf weiteres zu Cetnik–Führer Djurisic abgestellt. Rgt.Pfeiffer stellt geiegneten Vertreter für Heuß für begrenzte Zeit."}})</ref> pri Đurišićevom štabu. Delegacija se vratila početkom juna sa pozitivnim vijestima za komandanta četnika u Crnoj Gori i Sandžaku. Naime, Milan Nedić je po Arsoviću obavijestio Pavla Đurišića da mu je, u cilju opremanja CDK, uputio deset vagona [[Žito|žita]] (od čega pet za potrebe vojske), zatim tri vagona ratne opreme (oko 3.000 pušaka, 150 automata, oko 80 teških mitraljeza, 38 minobacača, šest topova, 2.000 pari cipela, 300 litara nafte, odjeća), kao i 20 kamiona koji će svu opremu iz [[Raška|Raške]] prebaciti do Đurišićevog štaba u [[Prijepolje|Prijepolju]]. General Nedić je takođe odobrio i kredit od pet miliona dinara, namijenjen za područje [[Stara Crna Gora|stare Crne Gore]].<ref>Dr Radoje Pajović, Kontrarevolucija u Crnoj Gori: Četnički i federalistički pokret 1941—1945, Obod, Cetinje, 1977, str. 472—474.</ref> Pored Đurišića, general Milan Nedić je pokušavao od okupatora obezbijediti izvor snabdijevanja i za potpukovnika [[Đorđije Lašić|Đorđija Lašića]], jednog od četničkih komandanata u [[Drugi svjetski rat u Crnoj Gori|okupiranoj Crnoj Gori]]. U izvještaju komande Jugoistoka od 6. maja 1944. godine (samo dan nakon pogibije Đorđija Lašića u [[Savezničko bombardovanje Podgorice|savezničkom bombardovanju Podgorice]]), navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Predsjednik srpske vlade Nedić nekoliko puta dolazio radi snabdijevanja majora Lašića [Đorđe] sa 20-30 mitraljeza i 1000 kompleta italijanske opreme; rečeno mu je da se Lašić obrati direktno Feldkomandanturi 1040; Feldkomandantura će ispitati da li je Lašić pouzdan i voljan za borbu na strani Wehrmachta; ukoliko jeste, Feldkomandantura će ga snabdijeti u okviru svojih mogućnosti, a naročito mitraljezima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=695&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000691.] <br /> ({{jez-njem|"Der serb. Ministerpräsident Nedic wurde schon des öfteren hier wegen Unterstützung des Major Lasic Djordje aus Podgorica im Kampfe gegen die Kommunisten vorstellig. Insbesondere bittet er um Zuteilung von 20 – 30 MG und insgesamt 1000 komplette Ausrüstungen aus italienischen Beutebeständen. Der Ministerpräsident wurde gebeten, den Major Lasic Djordje an die F.K.1040 zu verweisen. Es ist zu prüfen, ob die Leute des Major Lasic Djordje zuverlässig und einsatzbereit an Seite der deutschen Wehrmacht kämpfen. Bei positivem Ergebnis ist der Major Lasic Djordje im Rahmen der bisherigen Unterstützung nationaler Verbände nach fen vorhandenen Mitteln, insbesonders mit MG, zu unterstützen."}})</ref>|Opunomoćeni komandant Jugoistoka za Feldkomandanturu 1040, Crna Gora (6. maj 1944.)}} Krajem aprila 1944. u selu Trbušanima pokraj Čačka ponovo je došlo do sastanka četnika Draže Mihailovića sa Milanom Aćimovićem i nemačkim predstavnikom Šterkerom. Izaslanici Draže Mihailovića na ovom sastanku su, sem generala Trifunovića, bili dr [[Živko Topalović]] i kapetan [[Predrag Raković]]. Na sastanku su četnički predstavnici podneli zahteve o potrebi u oružju i municiji.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/327.</ref> Tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]], ravnogorske snage su se borile zajedno sa njemačkim, bugarskim i kvislinškim snagama ([[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Ruski zaštitni korpus|RZK]]) protiv [[2. proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[5. krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ. U publikaciji ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'', izdatoj u emigraciji, pristalica Ljotićeva [[ZBOR]]-a [[Borivoje Karapandžić]] navodi poimence ljotićevske, nedićevske i četničke komandante koji su se nalazili na čelu odredâ raspoređenih u jugozapadnoj Srbiji, kako bi pokušali zaustaviti ofanzivu snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|Komunističke divizije izvršile su snažan pokušaj forsiranja reke Ibra. Njima su se suprotstavile sledeće nacionalne snage: IV puk Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa (Komandant major Voja Dimitrijević), II puk SDK (Komandant major Marisav Petrović), Drugi bataljon I puka SDK (Komandant kapetan Mijat Bardak), Prvi bataljon III puka SDK (Komandant kapetan Mladen Štaljanić), Javorski Korpus (Komandant major Radomir Cvetić), Prvi Ravnogorski korpus (Komandant poručnik Zvonko Vučković), Drugi Ravnogorski korpus (Komandant kapetan Predrag Raković), Kosovski korpus (Komandant kapetan Žika Marković) i jedinice Srpske državne straže pod komandom potpukovnika Dragutina Redića, Komandanta SDS Oblasti kraljevačke. Borbom je rukovodio zajednički Operativni štab, na čijem je čelu stajao Načelnik štaba Srpskog Dobrovoljačkog Korpusa potpukovnik Radoslav Tatalović.<ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 261—262.</ref>}} U knjizi “Moja misija u Crnoj Gori”, Ratko Parežanin potvrđuje Karapandžićeve navode o zajedničkoj borbi Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca u vrijeme izvođenja »Titove ofanzive prema Ibru«: {{izdvojeni citat|U Srbiji se, naročito u poslednje vreme, radilo mnogo na objedinjavanju četnika i dobrovoljaca, ali sve je išlo nekako mučno i sporo. Bilo je s vremena na vreme saradnje i međusobnog pomaganja na terenu, pojedinačno, ali je na drugim mestima opet dolazilo do razmirica pa i do sukoba. Nade za jedinstvo bile su naročito oživele prilikom Titove ofanzive prema Ibru. Tada smo se zajednički borili sa četnicima na raznim sektorima. Lično sam gledao veće četničke jedinice gde se zajednički bore sa dobrovoljcima — oko [[Kraljevo|Kraljeva]] i [[Čačak|Čačka]] — sreo sam se jednom prilikom i sa Zvonkom Vučkovićem. Tada su se Marisav Petrović, Vlado Lenac i Zvonko zajedno i slikali. Naši su u ovo vreme sve činili da se četnicima pomaže i direktno u borbama i u pozadini... '''Verovali smo da će ovo bratstvo u oružju i zajednički prolivenoj krvi mnogo štošta iz nesrećne bliske prošlosti prekriti velom zaborava i da će nam omogućiti bratsku saradnju i borbu u odbrani od najvećeg protivnika, komunizma'''... Ljotić je u tom pogledu bio neumoran. Slao je kurire i posrednike do Draže Mihajlovića i zalagao se stalno za izmirenje i jedinstveni front. Nastojao je na razne načine da dođe u neposredan kontakt sa Dražom. Između Ljotića i Nedića postojala je puna saglasnost.<ref>Ратко Парежанин, Моја мисија у Црној Гори, Нова Искра, Минхен, 1974, стр. 8—9.</ref>}} [[Radosav Grujičić]] (pseudonim »Radovan«), inspektor [[Specijalne policije]] [[Uprave grada Beograda]], javlja 27. marta 1944. Draži Mihailoviću (»Br. 88«) da je dva dana ranije u [[Užice|Užicu]] primio znatnu količinu oružja od okupatora, i to preko 144 hiljade metaka, 400 mina za minobacače i 400 granata za topove kalibra 45&nbsp;mm.<ref>AVII, ČA, kut. 18, reg. br. 10/7—2.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji 1943—1944, Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 356.</ref> Grujičić obavještava Mihailovića i o položajima koje prema snagama NOVJ zauzimaju četnici, kvislinzi i okupatori u jugozapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Za sada u okolini Ivanjice nalaze se sledeće snage: Cvetić i Marković na liniji Mučanj — Kušiće, jedan bataljon bugara Katići, jedan bataljon bugara Prilike plus 4 tenka, puk dobrovoljaca dve čete rusa i 4 tenka, Ivanjica tri bataljona bugara i dve čete nemaca koji su ovog momenta stigli.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_100.htm Izveštaj obaveštajca Radovana od 27. marta 1944. Draži Mihailoviću o dobijenoj municiji od okupatora u Užicu]</ref>}} General Dragoljub Mihailović (alias »88«) istog dana naređuje kapetanu Miloradu Mitiću (»Ratibor«), komandantu iz zapadne Srbije, koordinaciju borbenih manevara sa Nijemcima, Bugarima i kvislinzima: {{izdvojeni citat|Vrlo dobro je što su prešli u napad SDS. B.[ugari] N.[emci] Naše jedinice stalno vrše napade. Ovo je zgodna prilika da se uništi ova komunistička grupa, samo jedinice N. SDS. LJ.[otićevci] B. treba da napadaju, a ne da se brane. Mi ćemo još prikupiti snaga, koje će takođe preduzeti napade. [...] Inače svima ostalim našim jedinicama, koje su sada u dodiru sa komunistima, naređeno je da najenergičnije napadaju, i da komunistima nedaju mira. Za municiju se i dalje starajte... Morate voditi računa da nedolazi do intimnijeg dodira naših snaga i onih drugih, jer bi to bilo nezgodno. Naši će biti aktivni i bez toga.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_101.htm Pismo Draže Mihailovića od 27. marta 1944. kapetanu Miloradu Mitiću o saradnji četnika i okupatora u borbama protiv NOVJ u jugozapadnoj Srbiji]</ref>}} U izvještaju od 8. aprila 1944. koji je kapetan [[Živojin Marković]], komandant 2. kosovskog korpusa poslao Draži Mihailoviću u kome ga obavještava o stanju četničkih organizacija na [[Kosovo (oblast)|Kosovu]], pored ostalog, piše: {{izdvojeni citat|Pojedini korpusi učestvuju u zajednici sa okupatorom i sa satelitima u borbi protiv partizana. Po onome gde je pretežnija opasnost od partizana kao što je bio slučaj u Ibru, gde su se našli, na jednoj liniji jednovremeno Ljotićevci, Nedićevci, Arnautska Šuc policija, Bugari, Nemci i Javorski korpus (major Cvetić). To ima psiholoških reperkusija na narod. Treba, po mom mišljenju, raditi da se Nemci, Ljotićevci, Arnauti i drugi nađu u prvim linijama, a ne naši redovi... Cvetićevi vojnici slobodno šetaju po Raškoj i Ibarskom dolinom, a okupator to gleda.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 101, reg. br. 10/3.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_256.htm Obaveštenje brigadira Armstronga od 8. aprila 1944. Draži Mihailoviću o poruci generala Padžeta da četnički komandanti sarađuju sa Nemcima i opasnosti da članovi britanske misije kod četnika padnu u ruke Nemaca]</ref>}} Pukovnik Jevrem Simić dostavio je pismom od 18. aprila 1944. generalu Draži Mihailoviću informacije o borbenom rasporedu snagâ JVuO, SDK, SDS i njemačkog Wehrmachta u jugozapadnoj Srbiji, naspram jedinicâ [[NOV i POJ]] koje ih napadaju: {{izdvojeni citat|Raspored Nemačko-satelističkih snaga je: Krdžaliski [dobrovoljački — prim.] drugi puk pod komandom Marisava [Petrovića] u Čajetini, a jedan bataljon je 17 ovog meseca otišao iz Bele reke verovatno ka Katićima. Nemci: 4.000 sa nešto lakih topova, na prostoru Čajetina — Palisad — Kraljeve vode — Kokin Brod. Bugari: Na utvrđenoj Borovoj glavi ovu ojačavaju i ima ih 1.500. S.D.S.: Njih 230 u utvrđenjima sela Rožanstvo. Marković: 360 ljudi zatvara Visoku. Odredi su istureni na Okruglici. Kondor: sa 1340 ljudi na liniji Klekovo — Ljubiš — Sirogojne. Grupno zatvara sve pravce sa rezervom spremnom za udar. Kalait: jedan bataljon sa 80 Nemaca u Štitkovu, a dve čete na Pavlovića Brodu. Sam Kalait sa ostalim odredima je sa Pavlom. Cvetić: sa njim veze nemam. Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini. U toku 17 ovog meseca Marković je do 11 časova vodio borbu sa crvenima napadnut od tri njegove kolone. Posle borbe od tri sata gde je dolazilo i do borbe prsa u prsa, povukao je se. Crveni su zauzeli Katiće, Maću, Vodice, Šarenik i tu se zadržali. Rezultat: Marković ima 6 mrtvih i 4 ranjena. Nađeno je 21 mrtvih kod crvenih.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} Potpukovnik [[Radoslav Tatalović]], načelnik štaba Srpskog dobrovoljačkog korpusa, 18. aprila 1944. podnosi izvještaj generalu [[Hans Felber|Hansu Felberu]] (od avgusta 1943. opunomoćeni komandant Jugoistoka; okupirana Srbija spadala je u njegovu zonu odgovornosti) u kome izražava zadovoljstvo saradnjom sa Javorskim korpusom JVuO pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]: {{izdvojeni citat|Saradnja sa četničkom grupom Cvetić je veoma dobra.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=255&broj=811 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000807.] ({{jez-njem|"Die Zusammenarbeit mit der Cetnikgruppe Cvetic ist sehr gut."}})</ref><ref name="ReferenceH">[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref>|Zapisi o obilasku Vojnog zapovjednika Jugoistoka [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|operacije Kammerjäger]] (18-20. april 1944. godine)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa Felbera od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Wehrmachta, još jednom se notira potpora koju trupe potpukovnika Tatalovića pružaju četnicima Draže Mihailovića, u ovom slučaju na teritoriji NDH: {{izdvojeni citat| D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod [[Ljubovija|Ljubovije]] u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=736 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf."}})</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice - Višegrad]</ref>}} Referišući o situaciji u Srbiji, general Felber je u svom izvještaju od 22. aprila 1944. o suradnji četnika sa Nijemcima i kvislinzima zabilježio sljedeće: {{izdvojeni citat| Srbija: Pod pritiskom crvenih snaga koje su prodrle u južnu Srbiju, ponovo je porasla spremnost svih nacionalno orijentisanih krugova pod vođstvom okupacione vlasti da poduzmu borbu protiv komunizma. Javljeno je da je sâm Draža Mihailović u jednom govoru tražio lojalnu suradnju s okupacionim snagama kako bi otklonio komunističku opasnost u Srbiji. Vidljiv znak ovog novog razvoja je činjenica da se u južnoj Srbiji Nijemci, Srpski dobrovoljački korpus i DM–četnici bore rame uz rame.<ref name="ReferenceH">[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000549.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Unter dem Druck der in S–Serbien eingedrungenen roten Kräfte ist die Bereitschaft aller nationalgesinnten Kreise unter Führung der Besatzungsmacht, den Kampf gegen den Kommunismus aufzunehmen, wieder gewachsen. DM selbst soll in einer Rede zu loyaler Zusammenarbeit mit Okkupator aufgefordert haben, um die kommunistische Gefahr in Serbien zu beseitigen. <br /> Einen sichtbaren Ausdruck hat diese Entwicklung darin gefunden, dass in S–Serbien Deutsche, SFK und DM–Cetniks Seite an Seite kämpfen."}})</ref>}} U izvještaju koji su aprila 1944. sačinili službenici [[Ured za strateške usluge|Ureda za strateške usluge]] (''Office of Strategic Services (OSS)''; preteča savremene [[CIA|Centralne obavještajne agencije]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]), sugeriše se da bi „generala [Mihailovića] trebalo promatrati u istom svjetlu kao i Nedića, Ljotića i bugarske okupacione snage“.<ref>Sabrina P. Ramet, ''The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918-2005'', Indiana University Press, 2006, pp. 134.</ref> U noći 28/29. aprila 1944, pripadnici Resavske brigade JVuO pod komandom Vukašina Petkovića i lokalna SDS uhvatili su devet stanovnika [[Svilajnac|Svilajnca]]. Jedan uhapšenik je uspeo da pobegne, a ostali su sprovedeni u selo [[Дивостин|Divostin]] gde su zaklani. Sačuvano je potresno svedočenje Radosava Vidulovića, četnika pod Petkovićevom komandom, koji je 1944. ostavio pisanu belešku o pokolju u Divostinu: {{izdvojeni citat|Jedne noći, kad smo bivakovali kod sela Crkvenca, Vukašin [Petković] je došao u našu sobu i pitao: ’Ko hoće da ide sa mnom, imamo večeras da koljemo?’ Svi smo digli ruke uvis, jer, kako sam čuo, ko ne digne ruku, rđavo prolazi. Vukašin je odvojio pet trojki i otišao sa njima u nepoznatom pravcu. Posle pola sata vratili su se sa krvavim rukama i jedan sa prebijenom puškom. Svi koji su došli rekli su nam: ’'''Ala smo ih klali'''.’ Jedan je pričao kako mu se puška prebila kad je jednog udario po glavi. Jer oni prvo udare čoveka puškom u potiljak pa, kada padne, onda ga jedan prekolje. Svi su se smejali kako su ih poklali. Po izvršenom delu, vojnici su se prali od krvi, a takođe i kame koje su bile krvave.<ref>Коста Николић, „О неким проблемима у раду организације Југословенске војске у отаџбини на југу Србије 1942-1944.“, Лесковачки зборник, LI, Лесковац, 2011, стр. 263.</ref><ref>Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 151.</ref>}} U jednom izvještaju od 5. maja 1944, neimenovani pripadnik ravnogorskog pokreta se žali na stanje u Resavskom korpusu, kao i na poručnika Vukašina Petkovića, navodeći da je stanovništvo okupirane Srbije ogorčeno zbog četničkih zločina te njihove neskrivene saradnje sa kvislinzima i okupatorom: {{izdvojeni citat|Najgori je poručnik Vukašin Petković. U aprilu je ubio: Iliju Bućina, sveštenika, poznatog nacionalnog radnika; Mihaila Jovanovića, nacionalnog borca iz Južne Srbije i ličnog prijatelja [[Aleksandar I Karađorđević|kralja Aleksandra]]; Čedomira Protića, Ivana Dimitrijevića i još dva obućara, pod optužbom da su komunisti! Poručnik Petković u narodu dobio ime “Car grkljan”. Nečuveni teror nad narodom. '''Narod nas smatra izvršiocem Nedićevih želja, nemačkim slugama'''. Stradalo je mnogo žena koje nisu htele da budu ljubavnice pojedinim starešinama. Ko može ovakvim zulumima i zverstvima stati na put?<ref>Vojni arhiv Beograd, Četnička arhiva, 87–2–12.</ref><ref>Коста Николић, н. ч., стр. 272.</ref>}} Na zajedničkoj konferenciji svih kolaboracionističkih oružanih formacija, koja je održana 2. maja 1944. godine, [[Marisav Petrović]], jedan od komandanata SDK, optužio je generala [[Borivoje Jonić|Borivoja Jonića]] da su njegove jedinice (tj. SDS) „saradnici DM“ i dodao da „DM na ovaj način ima 95% pristalica u Srbiji“.<ref>Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 545.</ref> I sâm Borivoje Jonić će u svojim poslijeratnim zapisima istaći do koje mjere je bila izražena saradnja SDS sa Dragoljubom Mihailovićem i JVuO: {{izdvojeni citat|S.D.S. ne samo da je od svoga osnivanja sarađivala sa četničkom organizacijom, no je iste za svo vreme snabdevala oružjem, municijom, obućom, odećom i drugim potrebama. Zbog ove saradnje koju su Nemci progonili i kažnjavali smrću, brojno stanje straže smanjivalo se i bezbroj puta popunjavalo. '''Straža je bila glavni depo za popunu četničke organizacije u Srbiji'''. Preko straže išla je glavna obaveštajna služba četničke organizacije – u sve pravce i izvan Srbije... Može se slobodno reći i tvrditi da je 50% starešina i 25% ljudstva S. D. S. eliminisano iz njenih redova zbog saradnje i povezanosti sa ravnogorskim pokretom.<ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2020, str. 312-313.</ref>}} General Jonić precizira na koje je sve još načine Straža ukazivala pomoć Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Dotur novca, obuće, odeće i životnih potreba; štampanje novina i propagandnog materijala i rasturanje istog; snabdevanjem sa oružjem i municijom do najviših mogućih granica; fingirana otmica novca i drugih potreba za D. M. iz vozova i kamiona gde je S. D. S. u pripremama i izvršavanju učestvovala; ranjenici i bolesnici D. M. lečili su se u vojnim i građanskim bolnicama kao pripadnici S. D. S; snabdevanje lekovima i sanitetskim materijalom četnika, što je uzimato za S. D. S; ukazivanje specijalnih usluga savezničkim misijama kod D. M. od strane S. D. S. a posebno engleskom pukovniku Beliju u Šapcu, američkom pukovniku Mak Daulu sa misijom u Mačvi i u selu Vrčinu kod Beograda; preuzimanje u više slučajeva savezničkih padobranaca i predaja istih četnicima radi transportovanja u njihove baze, i. t. d.<ref>Петар Мартиновић Бајица, ''Милан Недић'', Београд, 2003, стр. 362-364.</ref>|General [[Borivoje Jonić]], komandant Srpske državne straže od 1942. do 1944. godine}} Takođe, u ratnim memoarima kapetana [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]], komandanta 1. ravnogorskog korpusa, nailazi se na potvrdu ocjene o naklonjenosti velike većine pripadnika SDS-a Mihailovićevom pokretu: {{izdvojeni citat|Viši oficiri u štabu vrhovne komande, pomagani od nekih političara koji se nisu mirili sa odlukama [[Svetosavski kongres|Baškog kongresa]], vršili su pritisak na Dražu da bez odlaganja prihvati saradnju generala Nedića. Oni su morali znati da nama ta saradnja nije bila potrebna, jer je skoro cela SDS bila na našoj strani, ali saradnja sa Nedićem značila je u stvari saradnju sa onima koji iza njega stoje, a oni su verovali da mi sa te strane možemo izvući neku značajnu korist...<ref>Звонимир Вучковић, Сећања из рата. Од отпора до грађанског рата, Ваљево, 2005, стр. 384.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n.d, str. 313.</ref>}} Major [[Aleksandar M. Mihajlović]], komandant Beograda JVuO, u izvještaju koji je Draži Mihailoviću poslao 22. aprila 1944. godine, svjedoči iz prve ruke o potpuno haotičnom stanju u redovima okupatora i kvislinga nakon [[Savezničko bombardovanje Jugoslavije|savezničkog bombardovanja glavnog grada Jugoslavije]] za [[Uskrs]] 1944: „Što se tiče vlasti, naših i nemačkih, ona je potpuno dezorijentisana i razbijena. Tri dana u Beogradu nije bilo takoreći nikakve vlasti. Svi su oni bili pogubili glave. Vlada je izbegla na Avalu, Uprava grada sklonila se na periferiju, komanda SDS takođe je izbegla na periferiju, Nemci se evakuišu preko Save i Dunava... Jedino su se kvartovski odredi SDS držali prilično dobro i požrtvovano su se zalagali za spasavanje stanovništva.“ Major Mihajlović piše i da je vanredna situacija rezultirala novim približavanjem srpskih nacionalističkih i kolaboracionističkih snagâ: {{izdvojeni citat|Opšti zaključak: bombardovanje saveznika je uspelo, ali sa srazmernim ogromnim žrtvama našeg življa. <br /> II. — Čim je nestalo dosadašnje vlasti u Beogradu svi su požurili da mi se stave na raspoloženje. Jedan od prvih bio je đeneral Jonić. Ja sam se sastao sa njim sada prvi put. Rekao mi je da je od Vas dobio naređenje da naš odred snabdeva oružjem i municijom i izjavio mi je gotovost da ovo izvrši. Međutim, ogradio se da on ne raspolaže ni oružjem ni municijom, već mi treba da na terenu sa njihovim odredima uhvatimo vezu i da od njih ovo dobijemo, jer su oni u mogućnosti da to pred Nemcima rashoduju. Kako se bio proneo glas da je invazija Balkana otpočela, stavio mi se potpuno na raspoloženje u slučaju da naša akcija sad otpočne. Pored Jonića došao mi je i Dragi Jovanović. I sa njim sam se sastao. S njegove strane tražio je da se kod saveznika interveniše da se Beograd više ne bombarduje, jer mnogo strada naše nedužno stanovništvo. Molio je da ova intervencija potekne sa Vaše strane. Zatim, razgovarali smo u vezi njegovog postavljenja za komesara na teritoriji koja se poklapa sa Avalskim korpusom. Glavna tema je bila prihvat izbeglica i njihovo zbrinjavanje, pošto se to na terenu bez asistencije naših NRO [Narodnih ravnogorskih odbora] ne može sprovesti. Sa svoje strane tražio sam od njega da za sada nastane da se održi red u Beogradu, jer dok su Nemci u njemu ja nemam nameru da intervenišem u slučaju nekih nemira, tražio sam hranu za izdržavanje beogradskih izbeglica i pomoć od njega u oružju i municiji.<ref>''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, документ бр. 711, стр. 625—628.</ref>}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 16. maj 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=908&rec=78&roll=331 National Archive Washington, T78, Roll 331, frame no. 6288808.] <br /> ({{jez-njem|"LAGE SW– SERBIEN: </br> RESTE 2. UND 5. DIV. IM. ZLATAR– GEB. (S NOVA VAROS) VEREINIGT. </br> DAMIT HAT DIE DIV.– GRUPPE MORACA, IN ZWEIMONATIGEN KAEMPFEN DEZIMIERT, DEN TITO– AUFTRAG, IN SO– SERBIEN EINE KOMM. BASIS ZU SCHAFFEN, ZUNAECHST AUFGEBEN MUESSEN.– </br> BEI GERINGEN DEUTSCHEN, Z. T. ERHEBL. CETNIK– UND SFK– VERLUSTEN VERLOR DER FEIND IM VERLAUF DIESER KAEMPFE 2736 TOTE, 108 GEF. UND 64 UEBERLAEUFER."}})</ref> upućenom Vrhovnoj komandi oružanih snaga [[Treći Rajh|Velikonjemačkog Rajha]], govori se o žestokim borbama okupatora i kolaboracionista protiv snagâ NOVJ prilikom partizanske ofanzive ka Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: ostaci 2. i 5. divizije su se sjedinili na planini Zlatar (južno od Nove Varoši). Time je nakon dva mjeseca skončao pokušaj div. grupe Morača, koja je izgubila tri četvrtine svoje snage, da izvrši Titovu naredbu o stvaranju komunističke baze u jugoistočnoj Srbiji. Nasuprot malim njemačkim i na nekim mjestima priličnim četničkim i dobrovoljačkim gubicima, neprijatelj je izgubio 2736 mrtvih, 108 zarobljenih i 64 prebjega.}} General-major [[Kurt von Geitner]], načelnik štaba njemačkog komandanta Srbije Hansa Felbera, u drugoj polovini maja 1944. izvještava da četničke jedinice, zajedno sa SDK i stražarima, obezbjeđuju granicu okupirane Srbije od partizanskog upada: {{izdvojeni citat|Četničke jedinice pod majorom Weyelom, SDK i policija osiguravaju jugozapadnu granicu; Usljed pritiska crvenih, te pomanjkanja municije, čak i oni četnički komandanti koji su dosad bili suzdržani, sada žele da pregovaraju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=771&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000767.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikverbände unter Major Weyel mit I./Pol.5 und I./SFK 1 sichern an SW–Grenze und sperren Strasse Nova Varos – Bistrica. </br> Unter rotem Druck und wegen Mun. Mangel zunehmende Verhandlungsbereitschaft bisher zurückhaltender Cetnik–Verbände."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 19. maj 1944.}} General von Geitner zapaža još jedan primjer lokalne saradnje ravnogoraca i jedinicâ srpske kvislinške vlade: „U rejonu Aranđelovca, tokom borbi između manjih komunističkih bandi i snagâ DM [skupa] sa SDS-om, navodno ubijen 21 komunist, osmero zarobljenih, koji su od strane četnika strijeljani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=771&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000767.] <br /> ({{jez-njem|"Im Raum Arandjelovac bei Kämpfen zwischen kleinerem ko. Banden und DM mit SSW angeblich 21 Komm. tot, 8 Gefangene, die von Cetniks erschossen wurden."}})</ref> Istovremeno, u ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Vermaht]]a se odaje priznanje četnicima i dobrovoljcima za odbacivanje snaga NOVJ iz Srbije: {{izdvojeni citat|Srpski dobrovoljački korpus i četnici pokazali su se kao dobri i pouzdani borci u borbama sa komunistima marta, aprila i maja, kada je Tito pokušao, bezuspešno, da prodre u Srbiju.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (Balkan od 1. aprila do 31. decembra 1944.)}} Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga uočava da je i u tom periodu glavni povod za zbližavanje Nedića i Mihailovića bio »porast komunističke opasnosti«, kao i da se ova saradnja pokušala sakriti od nadležnih njemačkih komandi u okupiranoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Koncem maja 1944. došlo je do drugog pokušaja Tita da upadne u Srbiju, ali je njegov pokušaj ponovo propao, pa nije ni prešao reku Ibar. Zasluge za to imaju dobrovoljci Dimitrija Ljotića, koji su zaustavili komuniste. Sa porastom komunističke opasnosti, od godine 1944, došlo je do neslužbenog približavanja između Nedića i Mihailovića, ali nemačka strana nije mogla da dozna sve pojedinosti tog razvoja.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Autori dnevnika ocjenjuju da je u posljednjoj godini okupacije došlo i do otopljavanja odnosa na liniji Ljotić—Mihailović: „Napetost i neslaganje sa pokretom Draže Mihailovića tek je popustila godine 1944. Do tada su četnici čak vršili represalije nad porodicama Dobrovoljačkog korpusa.“<ref name="Živković"/> U zabilješci iz ratnog dnevnika ađutanta generala Hansa Felbera od 7. maja 1944. godine, pominje se Felberov obilazak jedinicâ na frontu u zapadnoj Srbiji, gdje se nalaze »u borbi protiv bandi«, tj. partizana: {{izdvojeni citat|(7.5.44) Putovanje glavnokomandujućeg generala pješadije Felbera u pratnji rittmeistera Geschera, kapetana Gölsa i sonderführera Horaka u oblast Valjevo—Kosjerić—Užice—Kremna—Višegrad—Dobrun—Bajina Bašta. Posvuda sastanci s čelnicima jedinicâ koje su tamo raspoređene u borbi protiv bandi: [[Brandenburger|puka Brandenburg]], 696. odreda poljske žandarmerije, Bugara i SDK, kao i sa četničkim vođama Rakovićem i Kalabićem. Povratak putem Kragujevac—Topola 11. maja, dolazak u Beograd u 19 sati.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000803—000804.] ({{jez-njem|"7.5.44 Fahrt des O.B. Gen.d.Inf. Felber in Begleitung von Rittm. Gescher, Hptm. Göls und Sdf. Horak in das Gebiet von Valjevo—Kosjerici—Uzice—Kremna—Visegrad—Dobrun—Bajina Basta. Überall Besprechungen mit den Führern der dort im Kampf gegen die Banden eingesetzten Verbände des Rgt. Brandenburg, der Feldgend.Abt. 696, der Bulgaren und des SFK, sowie mit den Cetniks—Führern Rakovic und Kalabic. Rückfahrt über Kragujevac—Topola am 11.5., Eintreffen in Belgrad 19.00 Uhr."}})</ref>}} U izvještaju poslatom 17. maja te godine od strane Vojnog zapovjednika Jugoistoka je primijećeno: „U posljednje vrijeme povećan broj dezerterstava iz Srpske državne straže kod Draže Mihailovića.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=757 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000753.] ({{jez-njem| <br /> "In letzter Zeit erhöhte Desertierungen der SSW zu DM."}})</ref> Četiri dana ranije, u izvještaju poslatom Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber u kratkim crtama ocjenjuje ulogu SDS: {{izdvojeni citat|Srpska državna straža ostaje nepouzdana. Prisan odnos sa četnicima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000723.] ({{jez-njem|"SSW nach wie vor unzuverlässig. Innige Beziehung zu den Cetniks."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]], 13. maj 1944. godine}} Početkom maja 1944. [[Dimitrije Ljotić]], šef JNP [[Zbor]], pokrenuo je inicijativu za saradnju sa Mihailovićevim snagama. Ljotić i njegov sekretar [[Boško Kostić]] susreli su se 17. maja 1944. u selu Brđani kod [[Gornji Milanovac|Gornjeg Milanovca]] sa generalom [[Miroslav Trifunović|Miroslavom Trifunovićem]]. Razgovori su trajali tri dana.<ref>Koстa Николић, Бојан Б. Димитријевић, н. д., стр. 380.</ref> Prema sećanju Boška Kostića, objavljenom 1949, na sastanku između Ljotića i Mihailovićevih predstavnika dogovoreno je sledeće: {{izdvojeni citat|Rezultat tih razgovora bio je sledeći: zajednička borba protiv komunizma; organizacija DM ostaje potpuna; sporazumno sa DM postavljanje okružnih i sreskih načelnika; četnici DM neće napadati nedićevce; u svim bitnim stvarima Nedić ima da se sporazume sa DM. Inače, u ostalim stvarima Nedićeve odluke imaju se izvršavati; DM prima u načelu izdržavanje u novcu i namirnicama od Nedićeve vlade u kom cilju (DM) saopštava vladi svoj normalni sastav; DM ima svog delegata kod Nedića; regrutovanju za Nedićeve oružane jedinice neće se činiti nikakve prepreke od strane DM; zajednički antikomunistički front u srpstvu izvan Srbije, Nedić će odmah potpomoći stvaranje četničkih odreda radi čišćenja Srema od komunizma, u kom cilju će pomoći u oružjem, municijom i ostalom spremom do 4.000 ljudi.<ref>[https://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, n. d., Beograd, 1979.], str. II/327-328.</ref>}} [[Josef Matl]], [[Austrijanci|austrijski]] [[Slavistika|slavista]] i kapetan njemačke vojne obavještajne službe (''[[Abwehr]]''), bio je autoritativni poznavalac četničkog pitanja i osoba koja je tokom rata održavala kontakte sa brojnim Mihailovićevim povjerenicima. O sastanku Ljotića sa Trifunovićem, kao i o povezivanju kvislinških struktura sa Pavlom Đurišićem, Matl nakon rata piše: {{izdvojeni citat|U toku nove nemačke politike koja je započela u jesen 1943. naimenovanjem Hermana Nojbahera za specijalnog opunomoćenika za Jugoistok, koji je dobio zadatak da na celom području Jugoistoka prikupi sve antikomunističke snage, došlo je do sporazuma između Nedića, Ljotića i Pavla Đurišića, komandanta četničkih odreda u Crnoj Gori i Sandžaku. Ovim sporazumom trebalo je koordinirati borbu srpskih dobrovoljačkih jedinica i četničkih odreda Pavla Đurišića, no usled stalnih intriga u štabu Mihailovića protiv saradnje sa Nedićem i Ljotićem, tek na osnovu pregovora između Ljotića i generala Miroslava Trifunovića, Mihailovićevog opunomoćenika, između 17. i 19. maja 1944. došlo je do stvarnog ujedinjavanja svih nacionalnih snaga [...] i do odgovarajućeg koordiniranja političkih zadataka u duhu zajedničkog antikomunističkog fronta.<ref>Josef Matl, ''Jugoslawien im zweiten Weltkrieg'', Osteuropa Handbuch, Bd. 1, Jugoslawien, hg. v. Werner Markert, Köln—Graz 1954, s. 99—121.</ref><ref>Venceslav Glišić, Teror i zločini nacističke Nemačke u Srbiji 1941-1945, Institut za istoriju radničkog pokreta Srbije, Rad, Beograd, 1970, str. 225, fus. 44.</ref><ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стp. 344.</ref>}} Borivoje Karapandžić navodi da je „dobar deo sporazuma“ sproveden, ali ne „u celosti“, zbog četničkih napada na pojedine dobrovoljačke komandante (poput Marisava Petrovića), ili predstavnike Nedićevih vlasti. Ipak, on piše: {{izdvojeni citat|Đeneral Mihailović poslao je odmah u Beograd kao svoga punomoćnika kod đenerala Milana Nedića kapetana Predraga Rakovića, Komandanta Drugog Ravnogorskog korpusa, čija je kancelarija bila u samom Predsedništvu Vlade, a kome je po izričnoj Dražinoj želji bio politički savetnik [[Aleksandar Cincar-Marković|Aleksandar Cincar — Marković]], Ministar Spoljnih poslova u Vladi Cvetković — Maček, koja je zaključila [[Vojni puč 27. marta 1941.|Pakt s Nemcima]] 25. marta 1941. Zatim je data celokupna sprema sa oružjem i municijom, tako da je u samom Sremu formiran Sremski četnički odred na čelu s majorom Srdićem, dok je Komandant Sremskog korpusa sa sedištem u Srbiji bio divizijski đeneral Sveta Đukić. Pa, onda, đeneral Milan Nedić izdao je naređenje Narodnoj Banci, koja je dostavila đeneralu Mihailoviću veću sumu novca za potrebe “Jugoslovenske Vojske u Otadžbini”, itd.<ref>Боривоје М. Карапанџић, н. д., стр. 282.</ref>}} 5. maja 1944. u [[Манастир Радовашница|manastiru Radovašnici]] održan je sastanak pripadnika kvislinških struktura iz [[Šabac|šabačkog]] okruga sa majorom [[Dragoslav Račić|Dragoslavom Račićem]], komandantom Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, na kom se raspravljalo o modalitetima saradnje dviju stranâ. U zapisniku sa sastanka prenesen je govor okružnog načelnika Stevanovića: {{izdvojeni citat|U svom govoru od 26 marta t.g. general Nedić pozvao je nacionaliste da prestanu sa međusobnim raspravama i borbama i da se ujedine u borbu protiv najvećeg neprijatelja Srpstva — komunizma. Taj apel naišao je na puno razumevanje kod četničkih organizacija D.M. u mnogim okruzima i tako je postignuta puna saradnja. Od strane nemačke sile dato je odobrenje i pomoć da ova saradnja dođe do punog izražaja. U želji da se takva saradnja postigne i u Okrugu Šabačkom Okružni načelnik sa svojim komandantima čini apel na majora Račića, kao najvišeg funkcionera organizacije D.M. u Okrugu, da i on u tom pogledu izvrši svoju srpsku dužnost. Ovo je naročito nužno učiniti zbog toga, jer su komunističke bande već otpočele svoj pakleni posao i u ovom okrugu.<ref>Arhiv VII, Ča, k. 127, reg. br. 2/17.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_139.htm Naređenje komandanta Cersko-majevičke grupe korpusa od 6. maja 1944. komandantu azbukovačkog sreza da se razgovori sa Nemcima vode po odobrenju Štaba Grupe korpusa]</ref>}} Već sjutradan je Račić donio naredbu kojom se zabranjuje vođenje pregovorâ s okupatorom bez njegova znanja i dopuštenja, dok je za kvislinške jedinice, koje je trebalo da posluže za posrednu nabavku naoružanja za JVuO, preporučio sljedeće: {{izdvojeni citat|Pošto je u izgledu da će Nemci dati još oružja za odrede srpske državne straže, granične straže i dobrovoljačkih jedinica, a imamo sigurnih podataka da će to oružje biti u najkraćem roku pod našom komandom to, — naređujem; 1. — Da komandanti srezova odobre da ode u Srpsku državnu stražu, graničnu stražu i dobrovoljačke odrede onoliko ljudi koliko bude traženo. Samo voditi računa da ljudstvo bude obrađeno u našem duhu i u nacionalnom pogledu ispravno. Ljudstvo obraditi u duhu naređenja koje je izdato u ovom pogledu. Do daljeg naređenja ne činiti pritisak na familije onih koji su u Nedićevim odredima i ne zahtevati da iz istih beže. A ako neko od njih pobegne posavetovati ga da se za sada vrati na svoje mesto i staviti mu na znanje da neće iskusiti nikakvu kaznu što se za izvesno vreme udaljio iz ovih jedinica. Za ovo imamo sigurnih podataka.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 3, str. 548—550.</ref>}} O neuspjehu partizanske ofanzive u Srbiji u proljeće 1944, kao i o intenzitetu i žestini borbi koje su se vodile, svjedoči i izvještaj od 8. maja 1944. poslat Draži Mihailoviću od strane komandanta Zlatiborskog korpusa JVuO kapetana [[Dušana Radovića Kondora]] (pseudonim »Debol«) u kom je navedeno sljedeće: {{izdvojeni citat|Celog dana 7-og maja, Nemci, Bugari, Dobrovoljci i moje zlatiborske i račanske snage vodile su jaku borbu sa kolonama crvenih na prostoru Solotuša, Bioska, Kadinjača, Zaglavak, Dub. Bugarska artiljerija dejstvuje vrlo uspešno. Odred nemačkih padobranaca na Kadinjači naneo mnogo gubitaka crvenima. Po prikupljenim podacima na brzu ruku na prostoru Ponikava ima oko 500 komunističkih leševa. U toku noći crveni otstupaju u neredu preko Tare u pravcu Zaovina i Mokre Gore, a izvesni delovi u pravcu Šljivovice. Okupator ih goni. Sa brigadama produžujem gonjenje. Juče smo ubili ili zarobili najmanje 80 komunista.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 101.</ref>}} Jedinice JVuO, koje tada sudjeluju na strani okupatorsko-kvislinških formacijâ u okviru ''Borbene grupe Weyel'', ubrojane su u »Sopstvene snage« u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera za 10. maj 1944.: {{izdvojeni citat|II. ''Situacija kod naših snaga''. A) Grupa »Holman« je, posle odbijanja jačih neprijateljevih napada na isturenu četu III. bat. kod Bioska (6 km sz. od Kremne) i ponovnih pokušaja noćnog proboja kod Mokre Gore, danas izjutra otpočela pokret sa III/ »Brdbg.«, 297. izv. bat., 698. bat. Feldžand. i II/»Brdbg.« u cilju napada na neprijatelja na planini Tari. I. bat. sa novodovedenim četnicima i SDS goni neprijatelja u rejonu Jablanica — Semegnjevo. B) Borbena grupa »Vajel« je sa Severnom četničkom kolonom u nastupanju preko puta Užice — Bioska u pravcu Šljivovica i sa Južnom četničkom grupom vrši zaprečavanje puta Užice — Ljubiš i južno odatle. C) 24. bug. div. učestvuje u napadu protiv neprijatelja na Tari sa 2 čete 11/64. i tenkovima preko manastira Rače (6 km jjz. od Bajine Bašte), a sa I/64. u pokretu iz Dervente prema jugoistoku u pravcu Bjeluša. III/64, nalazi se kod Kremne, sa zadatkom osiguravanja puta. Z.[apadno] odatle nalazi se i 200 četnika sa istim zadatkom. Ojačani I/63. dostigao je Čajetinu. Na dodeljenu 13. btr/1. izvršen je napad kod Mačkata. Bliži izveštaj još nije dostavljen. D) Grupa »Tatalović«. Angažovanjem minobacača od strane 1/2. SDK rasteran je neprijatelj, koji je s. od Fakovića, na obali Drine, sa hrvatske strane, izgradio položaje. I/l. SDK stigao je kod II/l. SDK u rejonu Zaglavak. III. ''Namere''. Gonjenje neprijatelja na Tari i u planini Zlatiboru uz dovlačenje novih raspoloživih bug. i četničkih snaga i snaga SDK. ''Ostali deo Srbije''. Prema izveštajima stanovnika, snage DM u rejonu j. od Kruševca vode žestoke odbrambene borbe protiv nadmoćnih kom. bandi. 20 km sz. od Prokuplja otpočeo je poduhvat lovačkih četa 27. bug. div. sa 4 nem. jurišna topa i 1 četom SDS. Na strani neprijatelja 15 mrtvih. Zaplenjena su tri skladišta životnih namirnica.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_53.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 10. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o dejstvima protiv 2. i 5. NOU divizije na komunikaciji Užice — Višegrad], Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd — dokument 53.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=713&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000709—000710.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann trat nach Abwehr stärkerer Feindangriffe gegen vorgeschobene Kp. des III.Btl. bei Visoka (6 NW Kremna) und erneuter nächtlicher Durchbruchsversuche bei Mokra Gora heute morgen mit III./Brdbg., A.A.297, Fg.Abt.696 und II./Brdbg. zum Angriff gegen Feind in der Tara planina an. </br> I.Btl. jagt mit neu herangeführten Cetniks und SSW Feind im Raum Jablanica–Semegnevo. </br> B) Gruppe Weyel ist mit nördlicher Cetnikkolonne über Strasse Uzice – Bioska in Richtung Slivovica im Vorgehen und sperrt mit südlicher Cetnikgruppe Strasse Uzice – Ljubis und südlich davon. </br> C) 24.bulg.Div. beteiligt sich an Angriff gegen Feind in der Tara mit 2 Kp. II./64 und Panzern über Kloster Raca (6 SSW Bajina Basta), I./64 von Derventa antretend nach Südosten in Richtung Bijelusa. </br> III./64 zur Strassensicherung bei Kremna. W davon 200 Cetniks mit dem gleichen Auftrag. </br> Verstärktes I./63 hat Cajetina erreicht. Zugeteilte Battr. 13/1 wurde bei Mackat angegriffen. Nähere Meldung steht noch aus. </br> D) Gruppe Tatalovic. Feind, der N Fakovic auf kroat.Drina–Ufer Stellungen ausbaute, durch Gr.We.Einsatz von I./SFK 2 vertrieben. </br> I./SFK l bei II./SFK l im Raum Zaglavak eingetroffen. </br> III. Absichten. </br> Jagen des Feindes in der Tara und im Zlatibor–Gebirge unter Herausziehen weiterer verfügbarer bulg., SFK– und Cetnik–Kräfte. </br> Übriges Serbien. </br> Nach Einwohnermeldungen sollen DM–Kräfte im Raum S Krusevac in heftigen Abwehrkämpfen gegen überlegene komm. Banden stehen. </br> 20 NW Prokuplje Unternehmen Jagdkpn.27.b.Div. mit 4 dt. Sturmgeschützen und 1 Kp. SSW angelaufen. 15 Feindtote, 3 Lebensmittellager erbeutet."}})</ref>}} 11. maja 1944. godine, general Dragoljub Mihailović šalje naređenje četničkim komandantima u Srbiji, između ostalih i potpukovniku Dragutinu Keseroviću (pseudonim »Orel«), urgirajući da se iskoristi akcija okupatora i kvislinga protiv partizanskih snaga: {{izdvojeni citat|Dali ima nekih priprema od strane Nemaca i Nedićevaca za akciju protiv komunista na Jastrebcu i u Moravskom srezu. Javite koju prostoriju sada drže komunisti. Iskoristite svaku akciju okupatora i nedićevaca protiv crvenih samo na pogodan način.<ref name="ReferenceJ">[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} Sinhronizovano djelovanje [[Specijalne policije Uprave grada Beograda]] i obavještajne službe Komande Beograda JVuO u borbi protiv pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]] i ilegalne [[Komunistička partija Jugoslavije|KPJ]] nastavljeno je tokom 1944. godine. Major Aleksandar Saša Mihajlović (pseudonim »Vili«) izvještava Dražu Mihailovića 13. maja da su saradnici NOP-a iz Beograda nastavili sa svojim propagandnim radom u bližoj okolini grada, gdje su se sklonili nakon bombardovanja. Kako bi spriječio njihovu aktivnost, major Mihajlović piše da je poduzeo navedene mjere: {{izdvojeni citat|Po svim selima odmah su sačinjeni spiskovi svih izbeglica i ovi su dostavljeni Specijalnoj policiji u svrhu provere da se među njima ne nalaze i komunisti. Nezavisno od ovih proveravanja Specijalne policije naša obaveštajna služba, putem sopstvenih organa, uspela je da prikupi mnogo podataka o komunistima koji se sada sređuju i koji će biti kroz neki dan dostavljeni Specijalnoj policiji sa nalogom da se odmah pristupi hapšenju.<ref name="ReferenceF">[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]</ref><ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—W—1200.</ref>}} U noći između 29. i 30. maja 1944, vojnici Posavske brigade JVuO opljačkali su magacin oružja SDS u [[Obrenovac|Obrenovcu]], ali je komandant Posavsko-kolubarske grupe korpusa major Vladimir Komarčević naredio da se oružje vrati. Svoj postupak prema pripadnicima SDS major Komarčević obrazlaže na sljedeći način: {{izdvojeni citat|'''Niko više ne postoji u našoj organizaciji kome nije jasno da je celokupan SDS u najtešnjoj saradnji sa nama'''. Ovde vidim samo samovolju i neozbiljne postupke ljudi nedoraslih položaju na kome se nalaze.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 71, reg. br. 4/5.</ref><ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 322.</ref>}} General Hans Felber, vojnoupravni komandant Jugoistoka, poslao je posljednjeg dana maja 1944. godine Komandi Jugoistoka (“na ruke” general-majora Arthura Wintera, načelnika štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]) prijedlog koji je sadržavao sljedeće: {{izdvojeni citat|Prema koncepciji vojnog zapovjednika Jugoistoka, tješnje povezivanje Crne Gore i Sandžaka sa Srbijom jest poželjno i sa vojnog stanovišta. To će prije svega ojačati poziciju premijera Nedića, a samim tim će pokret Draže Mihailovića, koji je veoma jak u zemlji, približiti premijeru Nediću. Isto tako, i otpor DM–pokreta prema njemačkoj okupacijskoj vlasti biće ublažen. Tada bi bilo lakše iskoristiti snage okupljene u pokretu DM za borbu protiv komunista; s druge strane bi se povećala brojnost ove jedinice, što je trenutno otežano zbog snažnog protivljenja Srpskog dobrovoljačkog korpusa. Unutar Srbije smanjili bi se unutarstranački sukobi i nemiri, a sve bi se snage mogle upotrijebiti za odbranu od komunističkih prijetnji. Na istoj je liniji i željeno usklađivanje Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa sa [u borbi] dokazanim SDK-om.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=871&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000867.] <br /> ({{jez-njem|"Nach Auffassung Militärbefehlshaber Südost ist auch vom militärischen Standpunkt aus die Herbeiführung einer engeren Bindung von Montenegro und des Sandschak an Serbien erwünscht. Dadurch wird vor allem die Position des Minister–präsidenten Nedic gestärkt und damit die in Lande sehr starke DM–Bewegung an den Min.Präs. Nedic herangeführt. Ebenso wird auch die Gegnerschaft der DM–Bewegung gegen die deutsche Besatzungsmacht gemildert werden. Es wäre dann leichter, für den Kampf gegen die Kommunisten die in der DM–Bewegung steckenden Kräfte auszunutzen und andererseits die z.Zt. durch die erhebliche Gegnerschaft zum SFK erschwerte Aufstockung dieses Verbandes durchzuführen. Innerhalb Serbiens würden die Parteikämpfe und die Unruhen abnehmen und alle Kräfte gegen die Abwehr kommunistischer Bedrohungen eingesetzt werden können. Auch die erwünschte Gleichschaltung des Montenegrinischen Freiwilligen Korps mit den bewährten S.F.K. liegt auf der gleichen Linie."}})</ref>}} Kapetan [[Dragomir Gaga Topalović]], komandant Rudničkog korpusa JVuO, u pismu od 3. juna 1944. upućenom komandantu Kačerske brigade potporučniku Milovanu Nedeljkoviću, naređuje usklađivanje dejstava četničkih jedinicâ u okolini Beograda sa onima kvislinške vlade te njemačkog i bugarskog okupatora, a protiv [[Kosmajski NOP odred|Kosmajskog odreda]]: {{izdvojeni citat|Prema podacima s kojima raspolažem komunci nalaze se na vrh [[Bukulja|Bukulje]]. S njima je, priča se, i sam [[Radivoje Jovanović|Bradonja]]. Njihova jačina iznosi oko 120—150. Pošto su zauzeli dobar položaj, ja sam predložio kapetanu Mihajloviću da izvršimo blokadu cele Bukulje, pa da ih napadnemo i uništimo po sledećem planu: 1. — Bugari ima da napadnu iz [[Aranđelovac|Aranđelovca]] samu Bukulju. 2. — Nemci ima da posednu Garaše prema Darosavi, do škole. 3. — Poljska straža iz [[Belanovica|Belanovice]] da uhvati vezu sa Nemcima iz Aranđelovca do Jelovika. 4. — Kačerska brigada [JVuO — prim.] ima da hvata vezu sa S.D.S. iz Belanovice i dalje put ka Jeloviku i Vukosavcima. 5. — S.D.S. iz Aranđelovca da nastavi putem između Bukulje i Jelovika — Vukosavca u produženju sve do Kamenara. 6. — 2 brigada K.G.G. [Korpus Gorske garde JVuO — prim.] od Kamenara do Brezovca. I dalje na [[Venčac]]. Čekam odgovor od kapetana Mihajlovića i ako on uspe da natera njih onda treba da krenemo zajedno u akciju. Čas polaska javiću. Vi ostanite na mestu gde ste sad, a ja ću da krenem bliže Kamenaru, kako bi bio bliže mestu odakle treba da počne akcija. Vi stupite u vezu sa poljskom stražom iz Belanovice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_173.htm Pismo komandanta Rudničkog korpusa od 3. juna 1944. komandantu Kačerske brigade o potrebi sadejstva četnika sa okupatorskim trupama i nedićevcima za napad na delove Kosmajskog NOP odreda na Bukulji]</ref>}} Komandant Borbene grupe »Željezna vrata« koja je bila stacionirana u [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]], u izvještaju od 7. juna 1944. piše o sastanku oficira [[Srpske granične straže]] kapetana Ivaniševića i poručnika Bogdana Price, komandanta Ramske brigade JVUO, u selu [[Carevac]] kod [[Veliko Gradište|Velikog Gradišta]]. Poručnik Prica je tada, između ostalog, navodno obećao da četnici „za sada neće poduzimati nikakva neprijateljstva spram njemačkih okupacionih trupâ“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=1236&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001232.]</ref> U kvislinškom listu „Novo vreme“ od 13. juna ovako se opisuje situacija ljeta 1944. u okupiranoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Nacionalni četnici su se u velikom broju stavili pod nemačku komandu za borbu protiv boljševičkih Titovih partizana, koji su tokom poslednja dva meseca uzaludno pokušavali da iz istočne Bosne prodru u srpsku oblast. Četnici se bore rame uz rame sa odredima SDK i SDS. Usled boljševičke opasnosti okupile su se na taj način sve nacionalne snage srpskog naroda za zajedničku borbu protiv glavnog neprijatelja boljševizma.<ref>Бранислав Божовић, н. д., стр. 323.</ref>}} Povezanost Draže Mihailovića i Milana Nedića nije predstavljala nepoznanicu ni za [[Edmund Glaise von Horstenau|Edmunda Glaisea von Horstenaua]], njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH|Nezavisnoj Državi Hrvatskoj]]. General Horstenau je u drugoj polovini juna 1944. boravio u Beogradu, gdje je deset dana vršio dužnost komandanta Jugoistoka umjesto generala Hansa Felbera. U svom ratnom dnevniku, Edmund Glaise von Horstenau zapisuje: {{izdvojeni citat|U nedelju uveče, 25. juna 1944, avionom sam otišao iz Beograda. Moje slavno vreme kao vojnog zapovednika za Jugoistok bilo je time okončano. Kada sam napustio Srbiju, imao sam osećaj da je nemačka pozicija i ovde obična kula od karata. Najuticajniji čovek u Srbiji i dalje je Draža Mihailović. Nije mu naškodio ni poraz koji je doživeo od Tita na području NDH. Pripadnici Draže Mihailovića nalaze se i u kabinetu Milana Nedića. Sa Nedićem sam se sreo dva puta. On je čovek koga treba uzeti ozbiljno. Danas bi on sigurno dobro razmislio da li da prihvati ponuđeno mesto predsednika srpske vlade.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} Prilježni autori ratnog dnevnika Vrhovne komande Wehrmachta koriste identičnu formulaciju za uzak krug ljudi oko predsjednika srpske kvislinške vlade: {{izdvojeni citat|Ponovo se potvrdilo staro iskustvo, da radikalni pokreti imaju najveći broj pristalica, pa su se tako pristalice Mihailovića mogle naći i u najbližem okruženju Milana Nedića i njegove Straže.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} U svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]] navodi da je u proljeće 1944. došlo do uspostavljanja „službenih veza“ između Mihailovića i Nedića: {{izdvojeni citat|Nedić je moje dosadašnje kontakte sa Glavnim štabom Draže Mihailovića pratio sa ljubomorom i nepoverenjem. On se bojao da se Nemačka sprema da zaigra na četničku kartu, a oni su bili njegovi protivnici. Kada je Nedić uvideo da nema ništa od toga da se ojača njegov položaj time što bi zabeležio uspehe na unutrašnjem i spoljnopolitičkom planu, kako sam ja predlagao, onda je i sam počeo da traži kontakte sa četnicima. U vladu je uveo jednog Dražinog pristalicu [riječ je o generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]] — prim.], koji je došao na mesto ubijenog [u atentatu od strane četnika — prim.] državnog sekretara [Cvetana] Đorđevića. Na ovaj način su uspostavljene službene veze sa Glavnim štabom Draže Mihailovića. O tim stvarima sam bio obavešten. Najzad, ja sam i sâm nameravao da dođe do toga i to tako što bih ojačao položaj Nedića, koji bi bio ovenčan uspehom.<ref>[https://www.znaci.org/00001/172.htm Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 158.</ref>}} Još u martu te godine, najviši okupacioni dužnosnici zapazili su ovu tendenciju kod najbližih Nedićevih saradnika. Dnevni red sastanka između generala Felbera i poslanika [[Hermann Neubacher|Neubachera]], održanom kod vojnog komandanta Jugoistoka 4. marta 1944, uključivao je pitanje: »Gdje se sada skriva [[Vojislav Lukačević|Lukačević]]?«, nakon što su Nijemci uhapsili njegovog načelnika štaba majora [[Rudolfa Perhineka]].<ref name="ReferenceH">[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Takođe, jedna od na sastanku pretresenih tačaka bila je i posjeta [[Đorđa Perića]], šefa Srpske državne propagande pri Predsedništvu kvislinške vlade: {{izdvojeni citat|Posjeta šefa srpske državne propagande Perića Ic (Ob. odjeljenje). <br /> Predmet razgovora: Nedić, bez političke inicijative, vojnik koji izvršava naređenja. Njegovo okruženje je više za Dražu Mihailovića, pokušavajući izmijeniti Nedićev negativan stav. Cijela stvar je pokušaj da nam se pruži podrška za pregovore s Dražom Mihailovićem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=222&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000218.] <br /> ({{jez-njem|"Besuch Peritsch, Chef der Serb.Staatspropaganda bei Ic. Gegenstand: Nedic, ohne politische Initiative, Soldat, der Befehl ausführt. Seine Umgebung ist mehr für DM, versucht, Nedic ablehnende Einstellung zu ändern. Das Ganze ein Versuch, ist bei uns Rückendeckung für Unterhandlungen mit DM zu schaffen."}})</ref>}} Samo tri dana potom, major Aleksandar Mihajlović, komandant Beograda JVuO, izvještava generala Mihailovića o uspostavljenim kontaktima sa Perićem: {{izdvojeni citat|U svrhu da se obaveštajna služba, kako ona čisto vojne prirode, tako i politička, postavi na što solidniju osnovu i postignu što je moguće bolji rezultati, ovaj štab je preduzeo mere da se stavi u vezu sa ljudima koji po prirodi svoga položaja mogu da budu dobro informisani. Tako je, ovih dana, između ostalih, uspostavljena veza i sa šefom Nedićeve propagande Đorđem Perićem, koji je izjavio gotovost da sa nama sarađuje.<ref name="ReferenceF">[https://znaci.org/00001/11_55.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje »OBAVEŠTAJNI CENTAR ŠTABA BR. 2«]</ref><ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—W—1189.</ref>}} O stepenu infiltriranosti pripadnika Mihailovićeve organizacije u institucijama Nedićeve kvislinške uprave svjedoči i general-major [[August Winter]], načelnik štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], u izvještaju koji će 5. jula 1944. godine, ispred Komande Jugoistoka, poslati Vrhovnoj komandi [[Wehrmacht]]a u [[Berlin]]u. General Winter informiše nadređene o „gubitku autoriteta Nedićevih upravnih organa u zemlji“, kao i o tome da oni „svoje zadatke mogu da izvršavaju samo utoliko ukoliko nalogoprimci Draže Mihailovića ili mesni četnički rukovodioci to dopuste“, te zaključuje: {{izdvojeni citat|Nedićev upravni aparat je, zahvaljujući datim unutrašnjim političkim odnosima, duboko prožet pristalicama D. M. sve do vrha.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_87.htm Izveštaj komandanta Jugoistoka od 5. jula 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o vojno-političkoj situaciji u Srbiji i mogućnostima saradnje sa četnicima]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frames no. 000770—000773.] ({{jez-njem|"Hiermit im Zusammenhang steht der Autoritätsverlust der Nedić–Verwaltungsorgane im Lande, die ihre Aufgaben nur soweit durchführen können, als die D.M.–Beauftragten oder örtlichen Cetnik–Führer solchen zuzulassen belieben. Ein entsprechender und ausreichender Nachdruck durch deutsche Polizeiorgane ist bei der geringen Zahl der in der Masse nicht reichdeutschen Kräfte praktisch ausgeschlossen. Die Nedić–Verwaltungsapparat ist in Auswirkung der gegebenen innerpolitischen Verhältnisse weitgehend mit D.M.–Anhängern bis in die Spitzen durchsetzt."}})</ref>}} Posredstvom komandanta IV puka SDK majora Vojislava Dimitrijevića i Moačanina, člana najvišeg rukovodstva četničke omladinske organizacije Srbije, u julu 1944. došlo je do sastanka između Dimitrija Ljotića i majora [[Ljubiše Terzića]], jednog od četničkih komandanta, u selu [[Lipe (Smederevo)|Lipe]] kod [[Smederevo|Smedereva]]. (U vrijeme sastanka sa Ljotićem, major Terzić je načelnik štaba Velikomoravske grupe korpusa JVuO; od septembra 1943. do januara 1944. bio je načelnik ađutanture Vrhovne komande JVuO.) Sastanak je trajao jedan dan, a glavna tema razgovora i ovom prilikom bila je kako ujediniti sve „nacionalne snage za borbu protiv komunizma“.<ref>[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. II/330.</ref> O ovom sastanku je Boško Kostić, sekretar Dimitrija Ljotića, ostavio sljedeći zapis: {{izdvojeni citat|Terzić je jednako gledao na situaciju kao i Ljotić. Njemu je bilo jasno da će Saveznici otsad pomagati samo Tita, pa utoliko pre nacionalisti treba da se drže zajednički. O pojedinim ličnostima iz okoline djenerala Draže Mihajlovića izražavao se vrlo nepovoljno. Major Terzić rekao je Ljotiću da pojedini ljudi iz okoline djenerala Mihajlovića ometaju definitivni sporazum nacionalista, jer se plaše da ne izgube svoje položaje. Oni znaju da svi četnički odredi u Srbiji saradjuju sa dobrovoljcima i stražarima, ali, eto, opet ometaju sporazum...<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 158.</ref>}} Povodom sastanka sa generalom Miroslavom Trifunovićem, Dimitrije Ljotić je 14. jula 1944. poslao pismo<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 18, registarski broj 7/22.</ref><ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 334.</ref> Draži Mihailoviću u kome se navodi: {{izdvojeni citat|Gospodine generale, 18. maja imao sam sreću da se sastanem, kao delegat generala Nedića, sa generalom Trifunovićem. Iako je taj sastanak doveo do jednog sporazuma, od njega praktično još ništa nije bilo, mada bi zaista trebalo, s obzirom na vrlo teška vremena. Mnogo puta sam tražio sastanak sa Vama, za ove tri godine, ali do njega nikada nije došlo, jer Vi to niste hteli. Gotov sam opet da Vam to ponudim, ako Vi smatrate da to možete prihvatiti. Nalazim da bi to bilo od koristi za naš narod. Ko god je bio kod Vas, govori o Vama sa velikim pohvalama, kao o čoveku krotkom, skromnom, širokogrudom i ljudi koji su sa Vama govorili ne mogu verovati da biste Vi ovako odgovorili na ovako širokogrudu ponudu generala Nedića.}} Tokom [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]] u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], od početka jula do početka avgusta 1944. godine, nastavilo se taktičko potčinjavanje četničkih jedinicâ njemačkoj ''Borbenoj grupi Weyel''. U izvještaju Komande Jugoistoka od 14. jula 1944. pominje se i sadejstvo ravnogorskih četnika i formacijâ kvislinške vlade: {{izdvojeni citat|U planinama jugoistočno od [[Niš]]a, četnici i Srpska granična straža u borbi sa tamošnjim crvenim neprijateljskim snagama (22. crvena banditska divizija). Drum [[Leskovac]] — [[Lebane]] ponovo miniran. Srpska državna straža i četnici u borbi s komunistima jugoist. od [[Lazarevac|Lazarevca]]; navodno 23 neprijatelja ubijena.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=756&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frames no. 000927—000932.] </br> ({{jez-njem|"Im Gebirge SO Nisch Cetniks und SGW im Kampf mit dort. roten Feindkräften (22. rote Banden–Div.) </br> Strasse Leskovac – Lebane erneut vermint. SSW und Cetniks bei Kampf mit Komm. SO Lazarevac angebl. 23 Fd.– Tote."}})</ref>|Izveštaj komandanta Jugoistoka od 14. jula 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta}} Narednog će mjeseca njemački nadležni organi javljati i o zajedničkim defanzivnim akcijama kvislinške SDS i JVuO. Tako je 15. VIII 1944. štab Armijske grupe »F« izviješten od strane Komande Jugoistoka: „Četničke jedinice iz pravca [[Trstenik]]a i [[Kruševac|Kruševca]], koje napreduju ka jugu, zauzele su [[Aleksandrovac]] uz slab otpor neprijatelja. Napadi crvenih na [[Vlasotince]] i [[Grdelica|Grdelicu]] odbijeni od strane Srpske granične straže i četnikâ.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=410&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289663.] <br /> ({{jez-njem|"CETNIK – VERBAENDE AUS TRSTENIK– KRUSEVAC NACH S ANGETRETEN GEGEN SCHWACHEN FD.–WIDERSTAND ALEKSANDROVAC GENOMMEN.– </br> ROTE ANGRIFFE AUF VLASETINCE [sic] UND GRDELICA DURCH SGW UND CETNIKS ABGEWEHRT.–"}})</ref> 28. avgusta, iz istog je izvora u Armijsku grupu »F« stigla i sljedeća informacija: „Nakon teških borbi sa SDS-om i četnicima, kom[unističke] snage spalile [[Boljevac]], a zatim se premjestile u pravcu sjeverozapada.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=318&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289571.] <br /> ({{jez-njem|"KOMM KRAEFTE NACH SCHWEREN KAEMPFEN MIT SSW UND CETNIKS BOLJEVAC IN BRAND GESTECKT UND DANN IN NW– RICHTUNG ABGESETZT."}})</ref> Nakon što je napustio Srbiju posljednjeg dana maja 1944, predsjednik četničkog [[Centralnog nacionalnog komiteta]] [[Živko Topalović]] je početkom avgusta te godine sastavio memorandum, u kom se bavi situacijom u zemlji i raspoloženjem stanovništva okupirane Jugoslavije, a koji je uputio vladama [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničkih zemalja]]. Topalović donosi podatke o [[Lista njemačkih operacija protiv četnika u Drugom svjetskom ratu|antičetničkoj]] »[[Operacija Hajka|operaciji Treibjagd]]« i navodi da je pitanje učešća srpskih jedinica u njemačkoj operaciji izazvalo podjelu u kvislinškom taboru, kao i još jednu od brojnih kriza kabineta generala Milana Nedića: {{izdvojeni citat|U Nedićevoj vladi i među njegovim saradnicima izbio je rascep oko toga: treba li ili ne, da i Nedićeve i Ljotićeve oružane snage zajedno sa Nemcima napadnu na vojne odrede Mihailovićeve. Veliki broj političkih saradnika Nedićevih i Ljotićevih, a gotovo svi komandanti S.D.S. i izvestan broj komandanata dobrovoljačkog korpusa (Ljotićevci) izjasnili su se protivu takve oružane akcije sa motivacijom: da je sav narod u Srbiji uz Dražu Mihailovića, da bi se u toku borbe njihove snage priključile Mihailoviću i da bi takva borba imala za jedini rezultat opustošenje mnogih srpskih sela. U ovoj dubokoj režimskoj krizi, Nedić je dao ostavku, koju mu Nemci nisu uvažili, ali on dugo vremena nije dolazio u kancelariju, niti je napuštao svoju kuću.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_5.htm Memorandum Živka Topalovića, predsednika četničkog Centralnog nacionalnog komiteta, od 4. avgusta 1944. o stanju u Jugoslaviji krajem maja 1944. upućen savezničkim vladama]</ref>}} === Sporazum Nedića i Mihailovića === {{main|Durmitorska operacija|Sporazum Nedića i Mihailovića 1944.}} {{izdvojeni citat|Nemačka komanda javlja, da je Nedić ponudio, nakon upada komunista u Srbiju, u ime veoma ozbiljno ugoženog Srpstva, vojnu saradnju svih srpskih snaga. Nedić je naglasio, da on takođe službeno govori i u ime Mihailovića, koga je nedavno posetio. Od nemačkih vojnih vlasti zatražio je dozvolu, da odmah formira srpsku vojsku u snazi od 50.000 boraca, koja bi se regrutovala iz četničkih jedinica. Komanda Vermahta za Jugoistok, posle razgovora sa Hermanom Nojbaherom, rešila je da se izađe u susret Nedićevoj molbi.<ref name="Živković">{{cite web |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |publisher=Scribd.com |date= |accessdate=2014-03-16 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 17. avgusta 1944.}} Od 30. jula do 1. avgusta 1944. godine, u sjedištu Vlade nacionalnog spasa u [[Beograd]]u, održana je trodnevna konferencija kojoj su prisustvovali svi okružni načelnici i komandanti okrugâ u [[Nedićeva Srbija|okupiranoj Srbiji]]. Na tom sastanku, general Nedić je izrazio želju za ujedinjenjem svih [[Nacionalizam|nacionalističkih]] snaga u zemlji: {{izdvojeni citat|Otadžbina je u opasnosti! Došli smo do pravog srpskog puta koji predstavlja ujedinjeno srpstvo. Sloga i bratstvo svih Srba mora se sprovesti do kraja. Odbijen je moj predlog o učešću dva ministra, naklonjena organizaciji D.M., u moju vladu. Predlog je odbijen od Draže Mihajlovića, ali i to je pravilno gledište s obzirom na današnje prilike. Događaji lete strahovito brzo. Rešavajući momenti su blizu. Istrebljenje Srpstva moramo sprečiti. '''Sve naše oružane snage moraju se ujediniti sa nacionalnim četnicima. To je vrhovni zakon Otadžbine, jer to hoće ceo srpski narod.''' Jedna nacionalna snaga u jedinstvenom duhu mora da se ispolji na jednom putu i u jednom pravcu. Krv naše krvi mora da progovori.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Nedićeva arhiva, 121–4–21</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/172_1.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230415161748/https://znaci.org/00001/172_1.pdf |date=2023-04-15 }}, str. 26.</ref>|General [[Milan Nedić]]}} U ljeto 1944. godine, konačno je sazrela ideja o sastanku generalâ Milana Nedića i Dragoljuba Mihailovića. O sastanku sa Mihailovićem Nedić je pred jugoslovenskim istražnim organima, 9. januara 1946. godine, pored ostalog, izjavio sljedeće: {{izdvojeni citat|U 1944. godini Draža Mihailović je tražio da odredim izvesne delegate radi pregovora. Sa svoje strane sam odredio Iliju Mihailovića i Dimitrija Ljotića. Ilija Mihailović [bivši narodni poslanik i član najužeg vođstva bivše [[Jugoslovenska nacionalna stranka|Jugoslovenske nacionalne stranke]] (JNS) — nap.] je u više navrata odlazio kod Draže i bio je uvek primljen, dok je Ljotić bio dva puta, ali samo u štabu, dok od strane Draže Mihailovića nije bio lično primljen. Jula meseca, posredstvom Dragog Jovanovića, došlo je do prvog sastanka [sastanak je održan u avgustu, a ne u julu — nap.] između mene i D. M. Na ovom sastanku radilo se o tome da se stvori aparat koji će u datom momentu posle nemačkog sloma da preuzme vlast u zemlji. Tom prilikom postavljeni su mi od Draže uslovi za liferovanje oružja. Njegovi zahtevi u ovom pogledu bili su suviše veliki, ali su delimično od moje strane prihvaćeni i ispunjeni.<ref name="ReferenceE">[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref><ref>AVII, Izjava Milana Nedića pred istražnim organima 1946. godine.</ref>}} Draža Mihailović i Milan Nedić sastali su se 12. i 13. avgusta 1944. u selu [[Ražana]] pokraj Kosjerića. Na sastanku su prisustvovali četnički komandanti: pukovnik [[Luka Baletić]], potpukovnik [[Mirko Lalatović]], major [[Dragoslav Račić]], major [[Nikola Kalabić]], a od Nedićevih saradnika: [[Dragomir Jovanović|Dragi Jovanović]], šef kvislinške policije i upravnik grada Beograda, kao i general [[Miodrag Damjanović]], šef Nedićevog kabineta. Sastanak je ugovorio, kako je priznao pred istražnim organima 1946, Dragi Jovanović. On se prethodno u Aranđelovcu sastao sa četničkim komandantima Račićem, Kalabićem i [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]]. Na sastanku je dogovoreno da se radi na susretu Nedića i Mihailovića u cilju objedinjavanja antikomunističkih snaga. Jovanović se potom vratio u Beograd gde je dobio Nedićevu saglasnost za organizovanje sastanka sa Mihailovićem.<ref>Бранко Латас, Милован Џелебџић, Четнички покрет Драже Михаиловића 1941-1945, Београд, 1979, стр. 311-312.</ref> Milan Nedić se u istrazi 1946. prisjetio još nekih detalja s ovog sastanka: {{izdvojeni citat|Susret, kako između mene i Draže, tako i ostalih oficira, bio je srdačan i prijateljski. Sećam se da sam se sa Kalabićem poljubio, a on mi je rekao: 'Zaštitniče moga jadnog oca!', stavljajući mi glavu na grudi. Draža je tražio od mene da mu izložim opštu situaciju i razvoj budućih događaja. Ja sam mu kazao da Nemci propadaju i da će morati uskoro da se povuku iz zemlje. Predočio sam mu opasnost od komunista koji nadiru sa sviju strana, pa je stoga potrebno da se obrazuje jedan srpski front od mojih odreda i četničkih, pa da ujedinjeni brzo i efikasno spasimo Srpstvo i Srbiju od komunističkih upada. Draža me je saslušao i prihvatio moj predlog. Sporazumeli smo se da oružje i municiju izdejstvujemo preko Nemaca, pošto će na tome raditi Raković. U pogledu novca, bilo je odlučeno da moja vlada mesečno daje po 100 miliona dinara. '''Dalje smo se sporazumeli da se sve oružane formacije vlade stave pod komandu Draže Mihailovića radi koordinacije u borbi protiv komunista.'''<ref>Коста Николић, Бојан Б. Димитријевић, н.д., стр. 389, фус. 79.</ref>}} {{izdvojeni citat| * Vlada stavlja odmah na raspoloženje generalu Draži Mihailoviću za plate oficirima, podoficirima i ostalima 10 miliona dinara, s tim da prestane pljačkanje državnih pošta i ostalog. * General Nedić, odnosno vlada, preuzimaju na sebe obavezu da kod Nemaca izdejstvuje odmah 30.000 pušaka, 3 miliona puščanih i mitraljeskih metaka, 500 puško-mitraljeza i 500 bacača granata. * General Mihailović garantuje Nediću, a ovaj preuzima obavezu pred Nemcima, da se ovo oružje neće ni u kom slučaju upotrebiti protiv Nemaca. * Nedić i vlada, voljni su, ukoliko okupator dozvoljava, da se i sve oružane formacije vlade radi koordiniranja akcije protiv komunista, stave pod komandu Draže Mihailovića. * Vlada je voljna, ukoliko dobavi, da mu odmah stavi na raspoloženje i neodređeni broj uniformi i obuće!<ref name="Saslušanje"/>|Tačke sporazuma Nedića i Mihailovića od avgusta 1944.}} Na temelju postignutog sporazuma, general Milan Nedić je, sada s mnogo više samopouzdanja nego ranije, mogao istupiti pred dužnosnike njemačke okupacione sile u pogledu zahtjeva za naoružanjem: {{izdvojeni citat|Srpski ministar predsjednik Nedić, prilikom prijema kod komandanta Jugoistoka 17. 8, po nalogu srpske vlade a jednovremeno po nalogu i Draže Mihailovića, ukazujući na akutnu opasnost za Srbiju od komunizma, kao i na razvoj situacije u Bugarskoj, zatim na dosadašnju skoro besplodnu lojalnost prema njemačkoj okupacionoj sili, postavio je zahtjev za odobrenje jačih srpskih trupnih kontingenata uključujući tu i zahtjev za teškim oružjem. O detaljima pregovora sa ministrom predsjednikom Nedićem biće poslat poseban izvještaj Vrhovnoj komandi Wehrmachta.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1099&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000957.] <br /> ({{jez-njem|"Der serbische Ministerpräsident Nedic hat am 17.8. beim Empfang durch dem Mil.Befh.Südost im Auftrag der serbischen Regierung und zugleich des DM unter Hinweis auf die akute Gefährdung Serbiens durch den Kommunismus und auf die Entwicklung der bulgarischen Lage sowie bisher fast fruchtloser Loyalität serbischer Regierung der deutschen Besatzungsmacht gegenüber den Antrag auf Genehmigung starker serbischer Truppenkontingente einschliesslich schwerer Waffen gestellt. Über die Einzelheiten der Verhandlungen mit Ministerpräsident Nedic wird an OKW eine besondere Meldung noch ergehen."}})</ref>}} U [[teleks]]u poslatom 19. avgusta 1944. iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] Vrhovnoj komandi Wehrmachta urgira se za prihvatanje ponude Nedića i Mihailovića, ali i upozorava na dalekosežne posljedice kako za njemačku vojsku, tako i za privredu Trećeg Reicha, ukoliko bi rukovodstvo u [[Berlin]]u odbilo ovu ponudu: {{izdvojeni citat|Nedić je postavio zahtev za hitnu isporuku 3 miliona metaka pešadijske municije, odobrenje za formiranje srpske vojske koja bi brojala 50.000 ljudi, čije regrutovanje bi trebalo da usledi od četničkih jedinica Draže Mihailovića, te isporuku oružja uključujući pritom i teško naoružanje. U iscrpnom razgovoru između komandanta Jugoistoka, specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova za Jugoistok i vojnoupravnog komandanta Jugoistoka utvrđeno je sledeće: a) da razvoj komunističke opasnosti u i oko Srbije zahteva korišćenje svih antikomunističkih snaga, b) da bi principijelno odbijanje ponude Nedića i Draže Mihailovića silom prilika dovelo do: postavljanja svih Srba protiv nemačke okupacione sile, do prelaza pojedinih četničkih jedinica u komunistički zaraženu Narodnooslobodilačku vojsku, u slučaju generalnog otkaza pomoći, dalje bi dovelo do većih uspeha dobro naoružanih Titovih bandi protiv slabih jedinica Draže Mihailovića na srpskom prostoru, dovelo bi i do konačnog prekida svih komunikacija, naročito prema Grčkoj, konačno bi dovelo do prekida mogućnosti korišćenja izvora ratne privrede neophodne za Vermaht i otadžbinu (žitarice, drvo, antimon, bakar, ruda hroma).<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=648&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000643—000644.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Unter eindringlichem Hinweis auf ein notwendigesvolles deutsches Vertrauen, das allein den Erfolg einer gemeinsamen Kampfführung herbeiführen könne, hat Nedic den Antrag gestellt auf : </br> a) Sofortlieferung von 3 Mill. Schuss Inf.Munition, deren Verteilung er sich vorbehälten werde, </br> b) Genehmigung der Sofortaufstellung eines 50 000 Mann zählenden serbischen Heereskörpers, dessen Rekrutierung aus den im Kampf erprobten Cetnik–Verbänden des Draja Mihailovic erfolgen soll, </br> c) Waffenlieferung hierzu einschl. schwerer Waffen. </br> 3.) In eingehender Aussprache zwischen O.B.Südost, Mil.Bef.Südost und den Sonderbevollmächtigten des Auswärtigen Amtes für den Südosten wurde festgestellt und wird hiermit gemeldet : </br> a) Die Entwicklung der kommunistischen Gefahr in und um Serbien verlangt die Nutzbarmachung aller antikommunistischen Kräfte, </br> b) eine grundsätzliche Ablehnung des Nedic–DM–Angebotes führt zwingend : </br> b1) zu einer Einstellung aller Serben insbesondere der kampfwilligen Verbände gegen die Besatzungsmacht, </br> b2) für den Fall einer generellen Absage zu einem Abgleiten einzelner Cetnikteile zum kommunistisch verseuchten V.B.–Heer, </br> b3) zu weiteren Grosserfolgen der gut ausgerüsteten Tito–Banden gegen die schwachen DM–Verbände im serbischen Raum, </br> b4) zu einer endgültigen Unterbindung aller Verkehrswege insbesondere nach Griechenland. </br> b5) zu einem Ausfall der für Wehrmacht und Heimat notwendigen kriegswirtschaftlichen Ausnutzung des Landes (Getreide, Holz, Antimon, Kupfer, Chromerz)."}})</ref>}} Posle sastanka u Ražani, postojala je stalna veza između štaba DM i Nedićeve vlade. Glavni posrednik u svemu ovome bio je [[Milan Aćimović]]. Za delegata za vezu sa Nedićem, Draža Mihailović je odredio kapetana Predraga Rakovića, a Nedić Iliju Mihailovića. Došavši u Beograd, Predrag Raković se nastanio kod Milana Aćimovića i svakodnevno odlazio generalu Nediću. Raković je koordinirao rad oružanih odreda Nedićeve vlade i Mihailovićevih jedinica u borbi protiv NOP-a u Srbiji. Preko Rakovića, Milan Nedić je upućivao oružje i municiju za Mihailovićeve jedinice. Ubrzo po njegovom dolasku u Beograd, Nedić je Rakovića doveo u vezu sa komandantom Jugoistoka generalom Felberom i njegovim načelnikom štaba Gajtnerom. Od tada je kapetan Raković održavao vezu i između generalâ Felbera i Mihailovića, koristeći se tom vezom za dobijanje oružja i municije, ali i za efikasnije koordiniranje borbenih dejstava nemačkih i četničkih jedinica u Srbiji u borbama protiv NOVJ.<ref name="ReferenceE">[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref> U narednom periodu, Dragomir Jovanović je nastavio održavati kontakte sa ravnogorskom organizacijom. Prema ličnom priznanju pred isljednicima [[OZNA]]-e, vrlo brzo je ugovorio i svoj sastanak sa generalom Mihailovićem. Jovanović svjedoči da se taj sastanak odigrao 28. avgusta, u [[Pranjani]]ma kod [[Gornji Milanovac|Gornjeg Milanovca]]. Tom prilikom, navodno je Mihailovića informisao o pripremama Njemaca za povlačenje i prenio mu informacije o oskudnim vojnim jedinicama kojima je u tom trenutku okupator raspolagao.<ref>Радосав Р. Туцовић, Полицијски репресивни апарат нацистичке Немачке и његови домаћи инструменти: Анализа делатности Драгомира Јовановића и Аугуста Мајснера у окупираној Србији (1941–1944). Докторска дисертација, Филозофски факултет Универзитетa у Београду, 2021, стр. 292.</ref> === Nemačka ocena Mihailovića === [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan Wrede i četnički komandanti [[Nikola Kalabić]], Dragoslav Račić i [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Neposredno uoči sastanka između Nedića i Mihailovića, u [[Topola|Topoli]] se 11. avgusta 1944. odigrao sastanak između predstavnika nemačke komande Jugoistoka i predstavnika Draže Mihailovića, na kome je major [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] [[Dragoslav Račić]] uverio nemačke predstavnike u spremnost na saradnju Mihailovićevog pokreta sa nemačkim okupatorom: {{izdvojeni citat|Političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno se izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju. Oni predlažu stvaranje jednog nacionalnog fronta koji bi obuhvatio Srpsku državnu stražu, Srpski dobrovoljački korpus, formacije Draže Mihailovića i sve nacionalne snage orijentisane protiv komunista. Pokret Draže Mihailovića je spreman da ide u celosti u ovaj front. Osnovni zadatak je opšta mobilizacija i stvaranje jedne srpske nacionalne armije, za uništenje komunizma u Srbiji. Kada komunizam u Srbiji bude pobeđen, DM—pokret je spreman da se uključi prema naređenju nemačkog rukovodstva na Balkanu i ma gde drugo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=535&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000501.]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1069.</ref>}} Na istom sastanku, kapetan knez Vrede (Rittmeister Fürst Wrede) sumirao je prijedloge predstavnika Draže Mihailovića na sljedeći način: {{izdvojeni citat|1) DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[adolf Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2) On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3) Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4) DM moli da sam ostane u ilegali. 5) Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230818195525/https://www.znaci.org/00001/4_14_4_227.htm |date=2023-08-18 }}, str. 1070.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|thumb|175px|Vođa [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Adolf Hitler]] smatrao je Dražu Mihailovića nepouzdanim i dopuštao je samo taktičku saradnju sa četnicima u borbi protiv partizanskog pokreta.]] Sledeće sedmice, 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Mihailovićevi predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca.<br/> b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. <br/> c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. <br/> d) Draža Mihajlović moli, da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. <br/> e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća.<br/> f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. <br/> g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. <br /> h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=570&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000565—000566.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1072.</ref>}} Na sastanku je specijalni nemački izaslanik za Balkan [[Hermann Neubacher]] ocenio da obećanja Draže Mihailovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on „da je toliki antikomunista, da je usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora pred slogom s crvenom stranom“. Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. U izvještaju sa sastanka naglašava se da „treba pozdraviti predlog za formiranje srpskog jedinstvenog fronta“,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1072-1080.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=584&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000579.] <br/> ({{jez-njem|"Der Vorschlag zur Bildung einer serbischen Einheitsfront ist zu begrüssen."}})</ref> te zaključuje sljedeće: {{izdvojeni citat|Svaki dogovor s D. Mihailovićem mora da dovede do odluka koje će imati naročiti profil. Namera D. Mihailovića, da sam ostane u pozadini a Nedića da upotrebi kao reklamnu tablu, politički nam nije nepoželjna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=578&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000573.] <br/> ({{jez-njem|"Jede Besprechung mit D.M. muss zu profilierten Entscheidungen führen. Die Absicht D–M.'s, selbst im Hintergrund zu bleiben und Nedic als Aushängeschild zu benutzen, ist uns politisch nicht unerwünscht."}})</ref>}} U dnevnom izvještaju Operativnog odeljenja [[Beograd]] — [[Dedinje]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 17. avgusta 1944, konstatuje se da „vojno-politička situacija na Jugoistoku trenutno se karakteriše sa dva teška vojnopolitička problema“, te da je drugi „problem“ — četnička ponuda kvislinškim i okupacionim vlastima: {{izdvojeni citat|Ponuda Draže Mihailovića da se četničke jedinice potčine nemačkom komandovanju za zajedničku borbu protiv komunista i njegov zahtev za oružjem. Draža Mihailović se pri tom oficijelno priključio ministru predsedniku Nediću, koji je bio zamolio za razgovor sa komandantom Jugoistoka. Prijem srpskog ministra-predsednika Nedića kod komandanta Jugoistoka utvrđen je za 17. 8. uveče. Pre toga održan je razgovor, pod rukovodstvom general-feldmaršala barona fon Vajksa, o ponudi za pregovore Draže Mihailovića. Učesnici ovog sastanka su bili: Gospodin general-feldmaršal baron fon Vajks, naročiti opunomoćenik Ministarstva inostranih poslova ministar Nojbaher, vojnoupravni komandant Jugoistoka general pešadije Felber, general-major Gajtner, načelnik Operativnog odeljenja generalštabni pukovnik Zelmajer, koji zastupa načelnika štaba komandanta Jugoistoka, načelnik Obaveštajnog odeljenja generalštabni potpukovnik Harling, ađutant komandanta Jugoistoka potporučnik Riter. Gospodin komandant i ministar Nojbaher izjasnili su se za prihvatanje ponude o pregovorima sa Dražom Mihailovićem.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1094&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000952—000953.]</ref>}} General [[Hermann Behrends]], viši vođa [[Schutzstaffel|SS]] i policije u okupiranoj Srbiji, u izvještaju poslatom Vrhovnoj komandi Wehrmachta za period od 1. do 31. avgusta 1944. godine, svojim pretpostavljenim dostavlja podatke o sastanku Nedića sa Mihailovićem, kao i o Nedićevom zahtjevu za formiranjem „srpske nacionalne vojske“ upućenom Komandi Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Crvena opasnost, koja počinje sve više da preti, a prema kojoj se srpski narod i danas još u svojoj pretežnoj većini drži negativno, ubrzala je, pre svega, u nacionalnim krugovima razvoj, koji pod zanemarivanjem svih dosada postojećih suprotnosti, hoće da stvori mogućnost efikasne odbrane stvaranjem jednog nacionalnog bloka. Kako kod pokreta DM, tako i kod rukovodstva Srpskog dobrovoljačkog korpusa, ispoljile su se u izveštajnom periodu težnje istoga pravca i u velikoj meri dovele do zbližavanja između ovih dosada neprijateljskih nacionalnih grupa. Takođe i Nedićeva vlada je u toku ovog razvoja otkrila svoje dosada manje ili više ilegalne veze sa pokretom DM-a i sada uspostavila zvaničan dodir sa pokretom DM-a. Ovaj osnovni unutrašnjo-politički preokret došao je do vidljivog izraza sastankom između ministra pretsednika Nedića i Draže Mihajlovića, koji je održan 12 i 13.8. u Donjoj Šatornji. Prilikom ovog razgovora očigledno je došlo do sporazuma, koji je imao za posledicu da se srpska vlada sada u velikoj meri i javno identifikuje sa željama pokreta DM-a. Nekoliko dana docnije, usledila je poseta cele vlade Vojnom zapovedniku za Jugoistok, prilikom koje je ministar pretsednik Nedić ultimativno tražio formiranje, opremanje i naoružavanje jedne srpske nacionalne vojske od približno 50.000 ljudi, čiji bi temelj, izgleda, obrazovao Srpski dobrovoljački korpus, a u koju bi se uključili borbeni odredi pokreta DM.<ref name="ReferenceK">[https://znaci.org/00003/522.htm ''Nemačka obaveštajna služba'', knjiga VIII, Beograd, 1956], dokument br. 312, strane 903—921.</ref>}} General Behrends je zabilježio i da se u [[Šumadija|Šumadiji]], nadomak [[Beograd]]a, provodi „velika akcija“ protiv jedinicâ NOVJ, u kojoj učestvuju združene snage [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, kvislinških trupâ i okupatora: {{izdvojeni citat|''Situacija kod neprijatelja u Srbiji'': ''Okrug Beograd'': <br /> ''Komunisti'': Znatno pojačana dejstva Šumadijske, Kosmajske i Podunavske brigade u prostoru Sopot — Lazarevac — Aranđelovac — Azanja — Drugovac. Prepadi na opštine, uništenje znatnog broja vršalica, ubistva činovnika i pojedinih seljaka. U dva maha infiltriranje komunističkih bandi iz Srema u jačini od 150—200 ljudi preko Save na prostoru zapadno od Umke. Obrazovanje baza komunističke delatnosti na planini Kosmaj kao i u prostoru Azanje. ''DM'': Neprekidne borbe protiv gore navedenih komunističkih bandi. Velika akcija komandanta DM-a, majora Kalabića, sa oko 4.000 ljudi, potpomognuta Srpskim dobrovoljačkim korpusom — Srpskom državnom stražom i nemačkim jedinicama, još je u toku.<ref name="ReferenceK">[https://znaci.org/00003/522.htm ''Nemačka obaveštajna služba'', knjiga VIII, Beograd, 1956], dokument br. 312, strane 903—921.</ref>}} I Hermann Neubacher se u svojim memoarima osvrnuo na uspostavljanje »antikomunističkog fronta«, kao i na sastanak Nedića i Mihailovića: {{izdvojeni citat|Crvena armija napredovala je i približavala se granicama Srbije, Tito je postajao sve moćniji na čitavom jugoslovenskom prostoru, pa je u toj situaciji Nedić hteo da sebi osigura pozicije time što će da se poveže sa svojim jačim, nacionalističkim konkurentom, sa Dražom. S druge strane, Mihailoviću je, takođe, bio potreban Nedić, premda ga nije ozbiljno uzimao kao budući faktor moći, ali se nadao da će uz njegovu pomoć da se dokopa nemačkog oružja, pre nego što započne povlačenje Vermahta iz Srbije. U avgustu 1944. došlo je do susreta Nedića i Draže Mihailovića. Oni su se sreli u prostoriji koja je bila potpuno zamračena. Na taj način, niko od njih dvojice nije mogao da dokaže da su se stvarno sreli. I ovo je tipično za balkanske metode zavere. Komunisti su pretili da će da zavladaju celom zemljom, i zato je Mihailović zahtevao od Nedića da mu pruži finansijsku pomoć, te da pokuša sve da bi od Nemaca dobio toliko oružja da može da naoruža pedeset hiljada svojih pristalica. Na taj bi se način Nedić iskupio kod četnika i boraca pokreta otpora, jer je prethodno godinama sarađivao sa Nemcima. Tako bi se stvorio zajednički antikomunistički front.<ref>[https://www.znaci.org/00001/172.htm Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], Službeni list SCG, Beograd, 2005, strane 158—159.</ref>}} Zabrinutost najviših njemačkih instanci uslovljena prodorom snaga [[NOVJ]] s juga, tj. iz pravca [[Crna Gora|Crne Gore]], bila je očigledna. U procjeni situacije u Srbiji od 9. avgusta 1944. godine, feldmaršal [[Maximilian von Weichs]], komandant Jugoistoka, zapisuje sljedeće: {{izdvojeni citat|U Srbiji upad više Titovih operativnih jedinica. U prostoru između Ibra i Morave jake crvene snage iz Crne Gore nalaze se u napredovanju protiv četničkih jedinica, policije, Srpskog dobrovoljačkog korpusa i bugarskih bataljona koji su im bačeni u susret. Radi se, što više ne predstavlja neki znak pitanja, o II korpusu sa oko 3 crvene divizije. Crvena 37. divizija nalaza se trenutno u napredovanju iz prostora severno od Prijepolja za Ivanjicu. Treba računati da će ona ubrzo dostići odsek Ibra severno od Ušća. Divizijama XII korpusa je pošlo za rukom, kako im je bilo i naređeno, da krenu maršem u pravcu severnog dela Crne Gore. Uprkos preduzetog gonjenja od strane 7. SS-divizije, mora se računati sa njihovim prispećem u predeo Pljevalja u toku par dana. Ukratko, dobila se slika o jednom velikom i skoro planskom toku Titove ofanzive, koja je već dugo očekivana u cilju zauzimanja južnog dela Srbije, čak i ako su pojedinačne jedinice koje učestvuju potučene i mada se XII korpus bori sa velikim poteškoćama oko snabdevanja. Na osnovu podataka iz pouzdanih izvora, može se zaključiti da crvene snage koje su prispele u Srbiju, posle njihovog sjedinjenja sa jedinicama Glavnog štaba Srbije, žele da se učvrste sa obe strane železničke pruge Stalać — Niš — Đevđelija i da glavne saobraćajne arterije Jugoistoka potpuno prekinu, te da južni deo Srbije isključe od svih uticaja četnika DM, kako bi ga učinili oblašću komunističkog gospodarenja.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1065&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000923—000924.]</ref>}} Nemačke snage u Srbiji sve do kraja leta 1944. nisu bile dovoljno velike kako bi same uspešno mogle zaustaviti nekoliko partizanskih ofanziva. Zbog toga je nemački okupator bio prinuđen da angažuje snage [[Bugari|bugarskog]] okupatora, zatim snage [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]], [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] i [[Srpska državna straža|SDS]]. O značaju koje su snage JVuO, SDK i SDS odigrale u ovim borbama kao pomoćne nemačke snage, svedoči jedan sumarni nemački izveštaj iz druge polovine avgusta 1944. u kome se navode gubici SDK, SDS i „lojalnih četnika” (jedinice JVuO koje su sarađivale sa okupatorom u vojnim akcijama) od 15. marta do 15. avgusta 1944. U izveštaju se navodi da su snage „lojalnih četnika” u tom razdoblju imale gubitke od 1.749 poginulih, 2.089 ranjenih i 120 nestalih, snage SDS (skupa sa [[Srpskom graničnom stražom]]) imale su gubitke od 160 poginulih, 120 ranjenih i 28 nestalih, dok su dobrovoljci izgubili 140 vojnika, uz 312 ranjenih i 89 nestalih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000968.]</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 116.</ref><ref>Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 200.</ref> U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka upućenom 15. avgusta 1944. komandi Jugoistoka, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Sada je u toku formiranje nacionalnog srpskog jedinstvenog fronta protiv komunizma sa ciljem potpunog razumevanja između Nedićeve vlade i pokreta D. M. da se zajedničkom borbom spreči boljševizacija Srbije. Za vođenje ove borbe, uz formiranje nacionalne srpske armije, zahteva se od nemačkog Vermahta pomoć u opremi i naoružanju. Dok će onda vojni delovi srpskog nacionalnog pokreta biti spremni da se bezuslovno stave pod nemačku komandu, dotle je držanje političkog sektora još nejasno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Hermann Neubacher je, kao pristalica elastičnije politike prema Mihailoviću, sugerisao preko komande Jugoistoka da se od zaplijenjenog oružja, koje se nalazilo u [[Mađarska|Mađarskoj]], izvjesna količina dodijeli Mihailoviću. U izvještaju upućenom 16. avgusta 1944. [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], ministru inostranih poslova Reicha, Neubacher posebno naglašava: {{izdvojeni citat|Treba pretpostaviti da se Draža Mihailović poslednjih nedelja preko posrednika u velikoj meri složio i s Nedićem o opasnosti situacije i o potrebi za zajedničkim nastupanjem nacionalnih trupa. U svakom slučaju, i Nedić sa svojim sledbenicima ne vidi, već na osnovu slabljenja sopstvenog političkog položaja u zemlji, sada nikakav drugi put za spasavanje nacionalnog srpstva do pakta sa Dražom Mihailovićem.<ref name="ReferenceE">[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref><ref>AVII, Mikroteka, N—T—312, rolna 780, snimak 371754.</ref>}} Milan Nedić se 18. avgusta 1944. na zajedničkoj sednici kvislinške vlade sa nemačkim glavnim komandantom za Jugoistok, garantovao je da će se pokret pod komandom generala Mihailovića suzdržati od "neprijateljskih dejstava protiv Nemaca". Nedić je garantovao nemačkom okupatoru: {{izdvojeni citat|Ljudstvo Draže Mihailovića u buduće će osiguravati bezbednost cesta, železnice, transporta žita, rudnika i ostale pogone koji su od značaja za Nemce. Srpske nacionalne jedinice su pod Nedićevom komandom, koga priznaje pokret Draže Mihailovića, spremne za odlučnu borbu protiv komunizma. Nedić je istovremeno izjavio da je samo u tom slučaju sposoban da preuzme odgovornost vlade, u koliko bude bezodvlačno potpomognut nemačkim oružjem...<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_230.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.], str. 1081.</ref>}} U ratnom dnevniku<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref> komande Grupe armija »F« se navodi da se vrše posljednje pripreme za sastanak na vrhu u Berlinu (Hitler — Neubacher — von Weichs): {{izdvojeni citat| 20. 8. 1944 Operativno odeljenje Beograd — Dedinje 18.15 časova: Generalštabni major Brudermiler saopštava generalštabnom pukovniku Zelmajeru telefonski da je Vrhovna komanda Vermahta saglasna sa svim predlozima i da će tu svoju saglasnost potvrditi i telegramom. Na pitanje generalštabnog majora Brudermilera po predmetu ponude Nedić—Draža Mihailović, generalštabni pukovnik Zelmajer mu je odgovorio da je komandant Jugoistoka dopisom Obaveštajno odeljenje/oficir Abvera str. pov. 6630/44 od 19. 8. 44 (uporedi operacijski dnevnik, prilog 143/VIII) izvestio Vrhovnu komandu Vermahta sledeće: 1.) šta je Draža Mihailović zahtevao preko Nedića, 2.) stav po ovom komandanta Jugoistoka, 3.) da general-feldmaršal baron fon Vajks i ministar Nojbaher žele da zajedno podnesu referat Fireru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1110&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000968.]</ref>}} U zabilješkama koje je osoblje komandanta Jugoistoka feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichs]]a pripremilo za njegov sastanak s Hitlerom 22. augusta 1944. godine, razmotrena je vojno-politička situacija u Srbiji i Jugoslaviji. U dokumentu se daje ocjena dosadašnjih odnosa generalâ Nedića i Mihailovića i tvrdi da, iako je imao stanovite zadrške prema generalu Mihailoviću, general Nedić sada postao jedan od Mihailovićevih zagovornika pred Nijemcima, tako da se konačno može reći da postoji ujedinjeni srpski antikomunistički front u kojem Mihailović ima podršku više od „90% svih Srba“.<ref name="ReferenceH"/><ref>Mikrofilm br. T-311, rola 195, snimak 961.</ref> U vrijeme kad je von Weichs morao napustiti Beograd da podnese izvještaj Hitleru, došlo je do sastanka između Nedića i Mihailovića. Prema obavijesti<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=973&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000963.] <br /> ({{jez-njem|"DM will sich aus Rücksicht auf die eigene Bevölkerung und im Hinblick auf die Zukunft wie bisher zurückhalten. Er will den Kampf gegen den Kommunismus führen, die politischen Bindungen zur Besatzungsmacht sollen Reservat des Minister-präsidenten sein und bleiben."}})</ref> koju je primio von Weichs, položaj dvojice generala u ovoj novoj kombinaciji bio je politički uvjetovan: {{izdvojeni citat|Iz obzira prema srpskom narodu i s obzirom na budućnost, Draža Mihailović će kao i do sada ostati u pozadini. Borbu protiv komunizma vodit će ipak on, dok će političke veze sa okupacionom silom i dalje ostati u domeni predsjednika vlade Nedića.}} U ratnom dnevniku Vrhovne komande [[Wehrmacht]]a za 22. avgust 1944. godine, preneseni su zaključci sa sastanka održanog u [[Berlin]]u između Adolfa Hitlera, Hermanna Neubachera i Maximiliana von Weichsa. Hitler je odbacio ideju Neubachera i von Weichsa o naoružavanju armije od pedeset hiljada ljudi, zato što je po interese [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] smatrao opasnim potpuno zbližavanje Nedića i Mihailovića, dozvolivši ipak da se „delimično ispune srpske želje“: {{izdvojeni citat|Nojbaher i general fon Vajks predočili su Fireru stanje u Srbiji: očekivani upad Tita u Srbiju i skoro povlačenje bugarskog okupacione vojske iz Srbije biće veoma nepovoljno po Vermaht, jer naše snage u Srbiji danas nisu dovoljne da se efikasno suoče sa novonastalom situacijom. Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela. Da je došlo do jedinstva između Nedića i Mihailovića znači da je došlo do ujedinjenja svih Srba i obojici to obezbeđuje podršku 90% naroda.<ref name="Živković"/>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta (“Susret Tita sa Čerčilom u Rimu“)}} Dakle, uprkos zalaganju nemačke komande Balkana, nemački vrhovni vođa [[Adolf Hitler]] je 22. avgusta 1944. odbacio Mihailovićevu inicijativu, ocenjujući da će to oružje "jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca." On je odobrio samo taktičku saradnju sa četnicima.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%A5%D0%B8%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BE_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%9A%D0%B5_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_22.8.1944 Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944.]{{dead link}}</ref> 28. avgusta 1944, Operativno odjeljenje Beograd — Dedinje Armijske grupe »F« obavještava nadležne u Berlinu da Nedić, i pored Hitlerove suzdržanosti, insistira na ustupanju neophodnog oružja četnicima: {{izdvojeni citat|Kod srbijanskih četnika nervoza je u porastu zbog razvoja situacije u Rumuniji i Bugarskoj. Predsednik vlade Nedić je ipak juče izjavio da će i dalje ostati lojalan prema nama (generalštabni potpukovnik fon Harling: Nedić vrši najoštriji pritisak da se izda obećano oružje odredima Draže Mihailovića).<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=24&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000018.] <br /> ({{jez-njem|"Bei dem serbischen Cetniks zunehmende Nervosität infolge der Entwicklung der Lage in Rumänien und Bulgarien. Ministerpräsident Nedic hat jedoch gestern erklärt, dass er weiter zu uns lojal stehen werde. (Oberstlt.i.G.v.Harling: Nedic drängt schärfstens nach zugesagter Waffenlieferung an die DM—Verbände.)"}})</ref>}} Nasuprot Hitlerovom mišljenju, Nojbaher je [[30. 8.|30. avgusta]] i dalje tvrdio da Draža Mihailović, poput Milana Nedića, verno služi nemačkim interesima, i da se "do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru". To isto smatra i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm |title=Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka |publisher=Znaci.net |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref> === Posljedice sporazuma === [[26. 8.|26. avgusta]] 1944. godine [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|Jugoslovenska izbeglička vlada]] priznala je [[Josip Broz Tito|Tita]] za svog legitimnog predstavnika i vođu, a [[Ivan Šubašić]] je zadržao mesto predsednika Jugoslovenske izbegličke vlade. Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga zapazila je tom prilikom: {{izdvojeni citat|Sporazum Tita sa londonskom vladom u izbjeglištvu značio je težak, ako ne i smrtonosni, udarac za Nedićevu vladu i četnike.<ref name="Živković"/> <br /> ({{jez-njem|"Die Einigung Titos mit der Londoner Exilregierung bedeutete einen schweren, wenn nicht tödlichen Schlag für die Regierung Nedic und die Cetniks."}})}} Na osnovu avgustovskog sporazuma sa Nedićem, Mihailovićevim četnicima je isporučena veća količinu oružja, municije i opreme, iz nemačkih magacina.<ref name="Saslušanje"/> Odluka o objedinjavanju svih domaćih antipartizanskih snaga i njihovom ulasku u sastav JVuO donijeta je na sastancima između predstavnika kvislinške vlade i kvislinških vojnih formacija sa predstavnicima JVuO, održanim početkom septembra, najprije u [[Beograd]]u, potom u [[Pranjani]]ma. Na inicijativu Nedićevog ministra prosvete [[Velibor Jonić|Velibora Jonića]], 2. septembra održan je u Beogradu sastanak na kome su se okupili komandant SDK general [[Kosta Mušicki]], komandant SDS general [[Borivoje Jonić]], bivši komandant SDS general [[Stevan Radovanović]], povjerenik JVuO za Beograd Ivan Pavlović, [[Boško Bećarević]], šef Antikomunističkog odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda, kao i upravnik grada Beograda [[Dragomir Dragi Jovanović]]. Prema Jonićevu svjedočenju pred istražnim organima po završetku rata, glavna tema sastanka je bilo vojničko objedinjavanje i izrada zajedničkog plana za „odbranu Beograda i sprečavanje nereda na taj način što će se onemogućiti pobuna komunista i simpatizera NOP-a u Beogradu, što će se oduzeti od Nemaca vojni i značajni objekti da ne bi bili bačeni u vazduh, jednom rečju da se Beograd vojnički osvoji i na taj način spreči ulazak NOV-a i Crvene Armije... Računalo se posle toga da se pozove i kralj, obrazuje vlada i cela Jugoslavija stavi pod njegovom upravom...“<ref>Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu]], 2020, str. 240-241.</ref> Istog dana, neposredno nakon ovog sastanka, komandant SDS Borivoje Jonić (rođeni brat ministra Velibora Jonića) izdao je „Instrukciju za rad SDS“. General Borivoje Jonić navodi da se „jednodušno i spontano, ceo Srpski narod opredelio za Kralja, monarhiju i slobodnu i nezavisnu državu, zasnovanu na demokratskim principima“. U „Instrukciji“ piše: {{izdvojeni citat|U vezi s tim i sve današnje oružane Srpske snage ujedinjene su i bore se na braniku Srpskog nacionalizma. Svaka Srpska nacionalna oružana snaga ima za sobom svoj rad, život i borbu. Svaka od njih imala je i opravdanih razloga za svoje ustrojstvo i današnje postojanje. Sve postojeće male razlike u zadatku i dodeljenoj ulozi u završnici ovog rata nestale su, '''TAKO DA DANAS IMAMO JEDNU JEDINSTVENU I NEDELJIVU SRPSKU VOJSKU''', sa kojom hteli — ne hteli, moraju računati svi naši prijatelji i neprijatelji... U ostvarenju postavljenog jednog cilja, vođeni jednom idejom vodiljom, jednodušni i ujedinjeni, svi Srpski oružani odredi — '''NACIONALNI ČETNICI, STRAŽARI, GRANIČARI, DOBROVOLJCI I GARDISTI''', dobili su i u završnici rata svaki svoju ulogu i svoj zadatak... Na Srpsku državnu stražu se računa da ona u interesu Kralja, Otadžbine i naroda mora svoj zadatak u potpunosti da izvrši.<ref>Vojni arhiv, Nedićeva arhiva, 140–4–3, Instrukcija za rad SDS, 2. septembar 1944.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 241.</ref>}} Već narednog dana, 3. septembra, general Jonić je izdao naredbu u kojoj najprije konstatuje da „u poslednje vreme dešava se, da pojedini oficiri i ostali pripadnici SDS, dobijaju neposredno naređenje od pojedinih četničkih komanada na terenu da pređu na službu u četničke jedinice“. Stoga, general Jonić podcrtava svojim potčinjenim da je „Načelnik štaba Vrhovne komande, armiski đeneral Gospodin Draža Mihailović saopštio Pretsedniku Srpske vlade: da oficiri i svi ostali pripadnici SDS imaju ostati na službi u SDS, da nije potrebno da pomenuta lica prelaze u sastav četničkih jedinica bez njegovog zahteva upućenog Pretsedniku Srpske vlade i po dobivenoj saglasnosti Pretsednika Srpske vlade“.<ref>VA, NdA, 140–4–4, Komanda SDS svim štabovima i jedinicama SDS, 3. septembra 1944.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 242.</ref> Nakon sastanka od 2. septembra, 6. septembra je uslijedio novi sastanak. Na poziv ravnogorske komande Beograda, u selo Pranjani (nedaleko od [[Ravna gora|Ravne gore]], blizu [[Čačak|Čačka]]) su došli predstavnici svih kolaboracionističkih vojnih formacija na sastanak sa Dražom Mihailovićem. Predstavnik SDK je bio kapetan Radoslav Protić, ispred SDS je bio prisutan major Ljubiša Mikić, dok je [[Srpsku graničnu stražu]] predstavljao major Dragiša Jevtić. Pored Mihailovića, ispred Vrhovne komande JVuO, sastanku su prisustvovali potpukovnici [[Mirko Lalatović]] i [[Luka Baletić]]. Kako navodi [[Dimitrije Ljotić|Ljotićev]] sekretar [[Boško Kostić]], Mihailović je tada donio odluku o objedinjavanju svih „nacionalnih snaga“ i njihovom ulaženju u sastav Jugoslovenske vojske u otadžbini. Sve tri kolaboracionističke formacije trebalo je privremeno da zadrže svoju strukturu i starješinski kadar.<ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 242—243.</ref> Kostić bilježi i riječi Draže Mihailovića sa sastanka: {{izdvojeni citat|Ovom prilikom đeneral Draža Mihajlović je rekao delegatima: <br /> „Vi legalni odredi treba da činite jezgro naše buduće vojske...“<ref>Boško N. Kostić, Za istoriju naših dana — Odlomci iz zapisa za vreme okupacije, Lil (Francuska), 1949, str. 165.</ref>}} [[6. 9.|6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] je stavljena pod komandu generala [[Dragoljub Mihailović|Dragoljuba Mihailovića]].<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm Zbornik NOR-a, XIV/4, Beograd, 1985.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221024030236/https://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm |date=2022-10-24 }}, str. 211-212.</ref> Sjutradan je general [[Miroslav Trifunović|Miroslav Trifunović Dronja]], četnički komandant Srbije, radiogramom obavijestio Dražu Mihailovića: {{izdvojeni citat|Na dan 6. septembra 1944. javio mi se komandant Srpske državne straže đeneral Borivoje Jonić, koji mi je stavio pod komandu Srpsku državnu stražu. To isto je učinio i đeneral Kosta Mušicki sa svojim dobrovoljcima.<ref name="ReferenceC">[https://znaci.org/00001/11_73.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje OBMANE DRAŽE MIHAILOVIĆA]</ref>}} Samo dan ranije, general Draža Mihailović primio je u Koceljevi kod [[Šabac|Šapca]] generala Kostu Mušickog i razgovarao s njim o koordiniranju dejstava snagâ JVuO i SDK u borbi protiv NOVJ.<ref name="Milan Borković 1944">[http://www.znaci.org/00001/155_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230604192713/https://znaci.org/00001/155_4.pdf |date=2023-06-04 }}, str. II/337.</ref><ref>Boško N. Kostić, n. d., str. 166.</ref> General Miroslav Trifunović je 7. septembra 1944. obavijestio potčinjene da je Srpska državna straža u potpunosti integrisana u Mihailovićevu JVuO, i da će nadalje biti pod njegovom neposrednom komandom: {{izdvojeni citat|Pošto je SDS ušla u sastav naše vojske i dobila specijalan zadatak, to zabranjujem pozivanje i uzimanje oficira, podoficira i vojnika iz njenog sastava bez moga odobrenja. Isto tako zabranjujem uzimanje prevoznih sredstava i oružja SDS. Ako se gde desio koji slučaj pozivanja i uzimanja ljudstva, ono se ima odmah vratiti u svoju jedinicu. Naročito odmah vratiti oduzeto oružje i prevozna sredstva jer se na njih računa pri izvršenju datog im zadatka. Straža stoji u pogledu zadataka pod mojom komandom i ako se ima potrebe za njeno korišćenje tražiti ga od mene.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 127, registarski broj 38/1.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_61.htm Obaveštenje štaba Komande Srbije od 7. septembra 1944. potčinjenim jedinicama o ulasku jedinica Srpske državne straže u sastav četničkih jedinica pod komandom štaba Komande Srbije], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1985 – dokument broj 61.</ref>|General [[Miroslav Trifunović]], komandant Srbije JVuO}} Poslije sastanka u Pranjanima, 8. septembra 1944. godine, komandant Srbije JVuO general Miroslav Trifunović iznova je naredio da se „ništa ne uzima od Srpske državne straže“ jer „ovi delovi oružane sile imaju se smatrati kao naše jedinice. Svako vrbovanje, odvođenje i primanje pripadnika Državne i Granične straže ima se potpuno obustaviti.“<ref>Vojni arhiv Beograd, Četnička arhiva, 77–4–10.</ref><ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 312, fus. 831.</ref> I njemački je okupator registrovao stavljanje srpskih kvislinških formacijâ pod komandu generala Mihailovića. Tako će se na kraju jednog izvještaja o situaciji u okupiranoj Jugoslaviji od 8. novembra 1944, sačinjenog za potrebe [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] u vrijeme povlačenja s [[Balkan]]a, naći i sljedeći podatak: „Potvrđeno: General Jonić prenio 12. IX naređenje generala Mihailovića Srpskoj državnoj straži.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=707&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001193.] <br /> ({{jez-njem|"Bestätigt: General Jonic, übermittelte 12.9. Befehle des General Mihajlovic an die SSW."}})</ref> Nakon što su jedinice [[Prvi proleterski korpus NOVJ|Prvog proleterskog korpusa NOVJ]] zauzele [[Požega|Požegu]], major [[Dragoslav Račić]], komandant [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO]], elitne četničke formacije tokom [[Bitka za Srbiju|bitke za Srbiju]], izdao je potčinjenim komandantima sljedeće naređenje: {{izdvojeni citat|Prva, šesta i 37. komunistička divizija sa glavninom svojih snaga nalazi se južno od Užica u oblasti Čajetine. Sa prednjim delovima komunisti su blokirali Užice i zauzeli Požegu držeći i položaje između Požege i Užica. U Užicu nalaze se jedan bataljon Nemaca, jedan Bataljon Dobrovoljaca i bataljon SDS. Na Jelovoj Gori Zlatiborski korpus. U oblasti Karana naš četvrti jurišni korpus, a između Karana i Požege Zapadno Moravska grupa kapetana Miloševića. U Jančićima novoformirani prvi korpus. Iz Čačka danas su krenuli dva bataljona Nemaca. U Čačku kao rezerva ostaju dva bataljona dobrovoljaca. Četvrta grupa jurišnih korpusa izvršiće koncentrični napad na Požegu, gde će se koncentrisati naše snage i produžiti u pravcu Užica.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_58.htm Zapovest Štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 4. septembra 1944. komandantima 1, 3. i 5. jurišnog korpusa i Šumadijske brigade za napad na jedinice 1. proleterskog korpusa NOVJ u rejonu Užičke Požege], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1985 – dokument broj 58, strane 201—205.</ref>|Major [[Dragoslav Račić|Dragoslav S. Račić]], komandant [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO]]}} Kako bi naglasio strateški značaj ponovnog zauzimanja Požege za održanje ravnogorskih četnikâ u Srbiji, njihovom ključnom uporištu, major Račić je istog dana (4. IX), kada je formirana operativna grupa od 1500 ljudi iz sastava 1. ravnogorskog korpusa JVuO, u direktivi<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 77, registarski broj 48/3.</ref> tim povodom zapisao: „Po padu Požege udruženim snagama očistiće se prostor do Užica odakle će se preduzeti opšta akcija svih antikomunističkih snaga prema Zlatiboru i prema Višegradu za tučenje komunističkih snaga i izbacivanje iz Srbije. Naša ideja manevra je tući komuniste u oblasti Požege i Užica, a potom prikupiti sve snage za dalje uništenje crvenih na prostoru Srbije... '''Prema tome borba u koju stupamo je odlučujuća za Srbiju, odlučujuća za Jugoslaviju i za ceo Balkan, jer od naše pobede ili poraza i od brzine rada zavisi da li će na naše tlo Amerikanci ili Sovjeti'''.“ U ovom periodu, ravnogorski odredi su pomagali i mobilizaciju snaga Vlade nacionalnog spasa. Prema naredbi od 25. avgusta 1944. ponovo je formiran 1. bataljon SDS u Beogradu. 3. septembra 1944, popunu u ljudstvu za 1. bataljon obezbijedio je kapetan [[Nikola Kalabić]], komandant [[Gorske garde]] JVuO. Ovaj je bataljon 5. septembra upućen u [[Sopot]], da bi već sljedećeg dana ušao u sastav JVuO. Na licu mjesta su od ovog bataljona stvorena dva i upućena ka [[Aranđelovac|Aranđelovcu]], ali su kasnije uništena od strane [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]].<ref>Kоста Николић, Историја Равногорског покрета 1941-1945, књига друга, Београд, 1999, стр. 243-244, 268.</ref><ref>Борис Томанић, Горска гарда Њ. в. краља Петра Другог у орашачком срезу. Формација, борбе, злочини. Војноисторијски гласник, Институт за стратегијска истраживања – Одељење за војну историју Министарства одбране Републике Србије, 2017, стр. 129.</ref> I u Šabačkom okrugu, shodno sporazumu sa komandantom III puka SDK, ravnogorske okružne vlasti su po naređenju majora Dragoslava Račića, komandanta Cersko-majevičke grupe korpusa JVuO, odobrile mobilizaciju 520 ljudi za popunu III dobrovoljačkog puka u [[Šabac|Šapcu]].<ref>AVII, Ča, kut. 77, reg. br. 42/3.</ref><ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Београд, 2011, стр. 346.</ref> Kolaboracija jedinica Srpskog dobrovoljačkog korpusa sa snagama JVuO pod komandom Draže Mihailovića dostigla je vrhunac tokom ključne bitke za oslobođenje Srbije. Riječ je o [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], u kojoj su četnici bili poraženi te praktično izbačeni iz Srbije. Naime, u blizini [[Valjevo|Valjeva]], 11. septembra 1944. partizani su napali kolonu u kojoj se nalazio Dragoljub Mihailović, četnička Vrhovna komanda, [[Centralni nacionalni komitet]] i američka vojna misija sa pukovnikom [[Robert Harbold McDowell|McDowellom]] na čelu.<ref>[https://znaci.org/00001/40_72.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje SLOM NJEMAČKO-ČETNIČKE OBRANE U ZAPADNOJ SRBIJI]</ref> Jedinice NOVJ su nastavile da gone ovu četničku grupu i 13. septembra opkolili su Mihailovića na sektoru [[Divci]]—[[Mionica]]. Našavši se u gotovo bezizlaznoj situaciji, Mihailović se radio-vezom obratio za pomoć [[Kosta Mušicki|Kosti Mušickom]], komandantu SDK. General Mušicki je telefonom naredio III bataljonu Prvog puka SDK iz Valjeva da krene Mihailoviću u pomoć. Ljotićevci su stigli u posljednji čas i znatno pomogli četnicima s Mihailovićem na čelu da se izvuku iz partizanskog obruča i upute prema [[Koceljeva|Koceljevi]].<ref>Младен Стефановић, Збор Димитрија Љотића, Београд, Народна књига, 1984, стр. 287.</ref> Ovom prilikom, partizani su zaplijenili arhive četničke Vrhovne komande i Centralnog nacionalnog komiteta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/77.htm Đorđe Orlović: Šesta lička proleterska divizija „Nikola Tesla“, Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd, 1990, str. 424.]</ref> [[Datoteka:Dimitrije Ljotić i supružnici Dragojla i Milovan Popović izlaze iz Zavoda za prinudno vaspitanje omladine.png|200px|mini|desno|Supružnici Dragojla i Milovan Popović u društvu Dimitrija Ljotića prilikom njegove posjete Zavodu za prinudno vaspitanje omladine u Smederevskoj Palanci.]] [[Milovan Popović]], upravnik [[Zavod za prinudno vaspitanje omladine|Zavoda za prinudno vaspitanje omladine]] u [[Smederevska Palanka|Smederevskoj Palanci]] i simpatizer Ljotićevog [[ZBOR]]-a, napustio je Zavod 10. septembra 1944. i pridružio se Mihailovićevim četnicima, dok je Zavod formalno prestao da postoji 3. oktobra 1944.<ref>Александар Стојановић, Завод за принудно васпитање омладине у Смедеревској Паланци: старе контроверзе и нова тумачења. Институт за новију историју Србије, 2016, стр. 61.</ref> 4. septembra 1944, upravnik Milovan Popović depešom obavještava Velibora Jonića, ministra prosvete i vera u vladi Milana Nedića: {{izdvojeni citat|Čast mi je izvestiti Vas da sam u vezi Vašeg strogo poverljivog akta br. 16 od 30 avgusta 1944 godine poslao danas u srpske oružane odrede po dobrovoljnoj prijavi i slobodnom izboru 104 pitomca i to: u Srpski dobrovoljački korpus 53, u Srpsku državnu stražu 26 i u odrede Draže Mihailovića 25.<ref>''Документи о издајству Драже Михаиловића — књига 1'', Државна комисија за утврђивање злочина окупатора и његових помагача, Београд, 1945, док. бр. 653, стр. 548.</ref>}} Prije rata, Milovan Popović se nalazio na čelu [[Antikomunističke lige]],<ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 498, фус. 187.</ref> a bio je i asistent na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskom fakultetu]] u Beogradu. Popović je bio jedan od organizatora [[Antimasonska izložba|Antimasonske izložbe]] oktobra 1941. Zavod za prinudno vaspitanje omladine bio je specijalni logor za izolaciju i ideološku indoktrinaciju prokomunističke omladine, formiran od strane kvislinških vlasti u Smederevskoj Palanci, 22. septembra 1942. Osnivanje logora bilo je omogućeno Uredbom o prinudnom vaspitanju omladine (15. jul 1942), koju je potpisao predsednik kvislinške vlade Milan Nedić. Tokom dve godine postojanja logora, kroz to mesto za izolaciju prošlo je 1.270 omladinaca i omladinki, od kojih je skoro polovina bila iz Beograda (mahom aktivisti i aktivni simpatizeri srednjoškolske organizacije [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|SKOJ]]-a). Zatvorena omladina je bila podvrgnuta sistematskom ideološkom prevaspitanju, koje su vršili logorski „vaspitači“ – pripadnici organizacije NP Zbor. Zamenica upravnika logora i upravnica ženskog dela logora bila je Popovićeva supruga, Dragojla Ostojić Popović.<ref>Mesta stradanja i antifašističke borbe u Beogradu 1941–44. Priručnik za čitanje grada. Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2016, str. 71-72.</ref> Upravnik Popović je tretman zatočenika Zavoda okarakterisao kao „blag režim, ali uvek pod znakom mača“.<ref>Александар Стојановић, н. ч., стр. 52.</ref> U depeši poslatoj 21. marta 1945. vojvodi [[Momčilo Đujić|Momčilu Đujiću]], general Mihailović o Popoviću zapisuje kratku opasku: „Potpukovnik Milovan Popović, zabušant, neupotrebljiv.”<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> Popović je ostao u JVuO sve do kraja rata i poginuo je 1945. godine u [[Bosna (regija)|Bosni]] kao četnički odmetnik.<ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 298.</ref> Isljednik IV (antikomunističkog) odseka beogradske Specijalne policije [[Sergije Golubjev]] posvjedočio je poslije rata o Popovićevoj pogibiji u redovima JVuO: {{izdvojeni citat|Znam da je logor u Smederevskoj Palanci bio raspušten 1944. godine... Upravnik istog Popović (Milovan) sa odredom straže koja je čuvala logor i sa nekoliko vaspitača pobegao [je] iz logora i priključio se štabu DM. Prilikom nekog napada on je poginuo, dok je njegova žena dr Dragojla uspela da pobegne u Nemačku, gde sam je lično video u Beču.<ref>Историјски архив Београда, 4224/МГ — 626.</ref><ref>Бранислав Божовић, Специјална полиција у Београду 1941-1944, Завод за уџбенике, Београд, 2014, стр. 367, фус. 791.</ref>}} Boško N. Kostić, lični sekretar Dimitrija Ljotića, ostavio je u emigraciji zapis o Popovićevom prisustvu u Mihailovićevom štabu.<ref>Boško N. Kostić, n. d., str. 215.</ref> On navodi da je Mihailovića zamolio da Popović, zajedno s njim (Kostićem) pođe za [[Slovenija|Sloveniju]], gdje su se okupile sve nacionalne snage pod komandom generala [[Miodrag Damjanović|Miodraga Damjanovića]]: {{izdvojeni citat|Zamolih đenerala Mihajlovića da pošalje s nama i Milovana Popovića, koji je bio šef antikomunističkog odeljenja u štabu Draže Mihajlovića. Popovića traži [[Matija Parac|đeneral Parac]] za propagandu, a mi bi ga, eventualno, poslali u [[Švajcarska|Švajcarsku]] radi naše nacionalne propagande, jer njega svi smatramo jednim od najboljih poznavalaca komunizma. Đeneral Mihajlović je odgovorio da nema ništa protiv, smatra čak da je ideja dobra i naredio je da se odmah pozove Milovan Popović. Kako se M. Popović nalazio u dvorištu, ubrzo uđe unutra našto mu đeneral Mihajlović reče: „Vas traži đeneral Parac. Spremite se da s g. Kostićem putujete u Sloveniju.“}} Kostićevo svjedočenje se u potpunosti poklapa sa navodima još jednog ljotićevskog emigranta. Riječ je o [[Borivoju Karapandžiću]], predratnom članu JNP ZBOR, koji je za vrijeme okupacije bio referent Odeljenja državne propagande za Okrug valjevski<ref>Milan Radanović, Kazna i zločin: Snage kolaboracije u Srbiji: odgovornost za ratne zločine (1941-1944) i vojni gubici (1944-1945), Rosa Luxemburg Stiftung Southeast Europe, Beograd, 2015, str. 249, fus. 653.</ref> i prosvetar u jedinicama SDK. U knjizi ''Građanski rat u Srbiji 1941—1945'', objavljenoj [[1958]]. godine u [[Cleveland, Ohio|Clevelandu]] ([[Sjedinjene Američke Države|SAD]]), Karapandžić piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Za Upravnika Zavoda u Smederevskoj Palanci đeneral Nedić postavio je Generalnog sekretara predratnog Jugoslovenskog Antimarksističkog Komiteta Milovana Popovića (bio posle Ratka Živadinovića), jednog od najspremnijih antimarksističkih teoretičara i najbeskompromisnijih antikomunističkih boraca, koga je 1944. godine Draža Mihailović postavio za Šefa propagande Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u Otadžbini.<ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 149.</ref>}} U neposrednoj okolini Beograda, izvršeno je okupljanje jedinicâ Srpske državne straže, Srpske granične straže, kao i raznih četničkih grupâ. 5. oktobra 1944, sve ove jedinice su napustile Beograd i uputile se ka [[Jagodina|Jagodini]]. Nakon dolaska u Jagodinu 6. oktobra, a u dogovoru sa Mihailovićevim komandantom Srbije generalom Miroslavom Trifunovićem, od tih je od jedinica formiran [[Srpska državna straža|Srpski udarni korpus]] (SUK) sa tri divizije. Za komandanta korpusa imenovan je divizijski general [[Stevan Radovanović]], za njegovog pomoćnika brigadni general Borivoje Jonić (komandant SDS), za načelnika štaba major [[Danilo Dača Stojanović]], dok su za komandante divizijâ imenovani: [[Branimir Brana Živković]] (do tada načelnik Operativnog odeljenja SDS), Dragutin Redić (do tada komandant SDS Kraljevačke oblasti) i [[Ljudevit Pogačar]] (do tada komandant SGS), svi pukovnici. SUK je tada brojao oko 6.800 ljudi.<ref>Боривоје М. Карапанџић, н. д., стр. 337.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1985, str. 211, fus. 2.</ref> Kao dio Mihailovićeve vojske, SUK se konstantno borio sa jedinicama [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]. Zajedno sa nemačkom vojskom i četnicima iz Srbije tokom novembra [[1944]], SUK učestvuje u [[proboj četnika i Nemaca iz Srbije|proboju Armijske grupe E kroz Sandžak]] i [[Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|istočnu Bosnu]]. Ipak, jedinice SDK nisu se povukle iz Srbije u pravcu Bosne, kako su to učinile objedinjene jedinice JVuO i SDS, već u pravcu [[Slovenija|Slovenije]], preko teritorije [[Srem]]a i [[Slavonija|Slavonije]] odnosno preko teritorije [[NDH]]. Jedinice JVuO i SDS napustile su teritoriju Srbije 15-20. oktobra 1944. Nemci su izvršili evakuaciju jedinica SDK kako bi ih spasili od uništenja u sukobu sa [[Crvena armija|Crvenom armijom]] i NOVJ. Dimitrije Ljotić je 4. oktobra 1944. uputio delegaciju od 33 pripadnika SDK i fašističkog pokreta Zbor u Crnu Goru, kako bi ubedili [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], komandanta crnogorskih četnika da se evakuišu u pravcu Slovenije, gde je planirano da se povuku i Ljotićeve jedinice. Njemačke vojne vlasti su 1. oktobra izvijestile generala Nedića da je njegova vlada razriješena dužnosti, te da Beograd od 3. oktobra postaje operativna vojna zona. Nakon rata, general Borivoje Jonić će posvjedočiti da je u Nedićevom kabinetu 2. oktobra održan sastanak kojem su, pored Nedića i Jonića, prisustvovali general [[Miodrag Damjanović]], šef kabineta Milana Nedića, zatim komandant SDK general Kosta Mušicki i pukovnik Ljudevit Pogačar, komandant Srpske granične straže. Na sastanku je Nedić prisutne obavijestio da će se sa članovima vlade evakuisati u [[Austrija|Austriju]] i da su svi oslobođeni položene zakletve. Generalu Joniću je poručio da bi pripadnici SDS i SGS trebalo da se priključe odredima JVuO.<ref>Nebojša Stambolija, n. d., str. 263.</ref> Kao razlog(e) za pridruživanje kvislinških snaga Mihailoviću, general Milan Nedić je naveo: {{izdvojeni citat|Situacija je po našu nacionalnu stvar propala. Sovjetska armija ulazi u Srbiju, a za njima i komunisti koji će uzeti vlast. Mi se moramo ukloniti. Ja sa članovima vlade odlazim u Austriju. Dobrovoljački korpus doneo je odluku da ide u Sloveniju. Vas, Joniću, Srpsku državnu stražu i ceo srpski narod ostavljam Draži Mihailoviću, jer ste vi od početka pripadali njemu!<ref>Петар Мартиновић Бајица, ''Милан Недић'', Београд, 2003, стр. 371.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 274.</ref>}} Trećeg oktobra, Milan Nedić je održao posljednju sjednicu Vlade u Beogradu i tom prilikom saopštio ministrima da njihova evakuacija može početi svakog trenutka. Jedan primarni izvor najbolje oslikava kakva je panika zavladala među pripadnicima kvislinškog aparata i članovima Mihailovićeve organizacije neposredno prije povlačenja iz glavnog grada. Riječ je o pismu<ref>AVII, Nedićeva arhiva, reg. br. 2/2, fas. 2, kut. 164.</ref> koje je (u ponoć istog dana) sastavio Nedićev ministar privrede dr [[Milorad Nedeljković]], a koje je namijenio Odeljenju državne propagande pri Predsedništvu Ministarskog saveta. U pismu dr Nedeljkovića, između ostalog, navedeno je i sljedeće: {{izdvojeni citat|Danas na sednici Vlade donesene su važne, sudbonosne odluke... Gospodin predsednik nam je saopštio da je nemački komandant za Jugoistok večeras proglasio Beograd i Srbiju operativnim područjem u najstrožem smislu. Od ovog trenutka (ponoć) važi opsadno stanje u Beogradu. Funkciju srpske vlade preuzimaju nemačke vlasti. Srpska vlada premešta se u Nemačku da preuzme tamo svoju političku i nacionalnu dužnost, okupljajući oko sebe sve Srbe koji se tamo nalaze (preko 300.000), kao i one koji će se ovih dana evakuisati, i to je sva naša inteligencija, činovništvo i srpski oružani odredi (S.D. straža, S.D. korpus, Granična straža i Srpska garda). Danas su dobili pasoš u Nemačkom poslanstvu i svi članovi Ravnogorskog pokreta i mnogi političari iz demokratskih frakcija. Saopštavam Vama i svima činovnicima, ko god želi da se evakuiše, neka se javi u Predsedništvu Vlade. Voz za vozom ići će neprekidno, sve će formalno svršavati Kabinet Predsedništva. U šumu je nemoguće ići, jer je usled odlaska Draže Mihailovića preko Drine za Hercegovinu (Italiju) izazvano rasulo u njegovim odredima i četnici se razilaze i neće više da se biju. Ovo je njihovo usmeno zvanično izjavljivanje u Predsedništvu danas ceo dan.<ref>Бранислав Божовић, н. д., Београд, 2014, стр. 369.</ref>}} General [[Hans-Gustav Felber]], vojnoupravni komandant Jugoistoka, izdao je 6. oktobra 1944. naređenje da komanda nad odredima Srpske državne straže i Granične straže ima preći u ruke generala Miodraga Damjanovića, šefa kabineta generala Nedića: {{izdvojeni citat|Gospodine premijeru [Nediću]! <br /> Slažem se da se general-majoru Damjanoviću povjeri zapovjedništvo nad srpskim oružanim snagama, s izuzetkom [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]. Po mom mišljenju, ovaj korpus mora ostati u provjerenim rukama generala Mušickog.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic!] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref>|Naredba generala Hansa Felbera od 6. X 1944. godine}} Kao glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, general Damjanović se sa komandantima Straže odmah stavio pod komandu JVuO. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus, pridružile su se tako ostalim četničkim trupama u povlačenju prema Sandžaku. Ovo je savezništvo, pak, bilo kratkog daha i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> Pripadnici SDS su iz Jagodine, preko Kruševca, 14. oktobra 1944. pristigli u Kraljevo gde su se sastali sa četnicima i stavili se pod Mihailovićevu komandu. Pravac povlačenja SDS i glavnine JVuO išao je od Kraljeva preko Raške, Novog Pazara, Sjenice, Prijepolja i Pljevalja ka istočnoj Bosni, uz učestale sukobe sa NOVJ i evidentne gubitke.<ref>[https://www.znaci.org/00001/155_5.pdf Milan Borković, n. d., Beograd, 1979.], str. II/355-359.</ref> [[Božidar Bećarević|Božidar Boško Bećarević]], prije nego što je početkom oktobra 1944. pobjegao iz Srbije u [[Beč]], bio je šef IV (antikomunističkog) odseka Specijalne policije Uprave grada Beograda. U Beču je, po nalogu [[Gestapo]]a, radio na organizovanju i pripremanju [[Lovačke grupe Jugoistok|grupa za izvršenje diverzantsko-terorističkih zadataka]] u Srbiji. Draža Mihailović je 1. decembra 1944. uputio pismo pukovniku [[Gojko Borota|Gojku Boroti]], komandantu Romanijskog korpusa JVuO u kome ga obavještava o ubacivanju diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju i ulozi Vrhovne komande JVuO u tome. Pukovnika Borotu, koji je bio četnički oficir za vezu sa njemačkim snagama u [[Sarajevo|Sarajevu]], general Mihailović obavještava da bi Bećarević trebalo da bude jedan od organizatora ovih skupina u službi Gestapoa: {{izdvojeni citat|Beć.[arević] sa njegovim ljudstvom može biti primljen i prebačen u Srbiju. Veoma je važno da niko ne zna za njihovo ubacivanje u Srbiju, pa čak ni dolazak kod nas. Naš svet suviše mnogo priča i ja dobro krijem još odavde sve one koje ubacujem. Zato ćemo prihvat Beć. sa njegovim ljudima organizovati tako da niko ovde ne zna za njih. Pitanje je samo da li je bolje da ih prebacimo iz oblasti Semberije ili u oblasti Višegrada. To kao i sve detalje dogovorićemo se kad dođete kod mene.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_114.htm Pismo Draže Mihailovića od 1. decembra 1944. komandantu Komande Sarajeva o ubacivanju četničkih i gestapovskih diverzantsko-terorističkih grupa u Srbiju]</ref><ref>Milan Radanović, n. d., str. 515, fus. 1385.</ref>}} Kako je u praksi izgledalo rukovođenje Srpskim udarnim korpusom (SUK) od strane generala Draže Mihailovića, može se vidjeti i iz njegova naređenja od 26. decembra 1944. godine za napad na [[Tuzla|Tuzlu]]: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM: 1. — Diviziski đeneral [[Steva Radovanović]] zadržaće pod svojom neposrednom komandom I i II diviziju SUK-a i Vlaseničku brigadu kapetana Tuševljakovića. Komandu nad II divizijom na mesto poč. puk. Redića privremeno da primi đeneral straže Borivoje Jonić. General Radovanović sa I i II divizijom i Vlaseničkom brigadom izvršiće širi bočni obuhvat prema komunističkom levom boku i zato sve svoje snage da krene pravcem: s. Zukići — s. Naseoci — s. Svojat — s. Lukavica — s. Bašigovci i dalje na severni deo s. Đurđevika. General Radovanović neka odmah sastavi radio stanicu I divizije iz svoga korpusa i neka veštiji radio telegrafista uspostavi vezu samnom sa ispravnom stanicom, a neispravnu stanicu poslati odmah u Vrhovnu komandu.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_127.htm Zapovest štaba Vrhovne komande JVUO od 26. decembra 1944. potčinjenim jedinicama za napad na Tuzlu]</ref>|General [[Dragoljub Mihailović]]}} Mjesec dana ranije, general Borivoje Jonić je od štaba Draže Mihailovića zatražio da se ljudstvo SUK-a preda [[Saveznici u Drugom svetskom ratu|savezničkim]] snagama. General Jonić moli 26. novembra 1944. da se „izveštaj dostavi Vrhovnoj Komandi kojoj sam ja kao i svi pripadnici SUK-a svom dušom odan i za koju sam radio i žrtvovao se do maksimuma od 1941. godine pa do danas“. Istog dana, general Stevan Radovanović (Jonićev pretpostavljeni), u dopisu komandantu Srbije JVuO generalu Miroslavu Trifunoviću, sumira ratni angažman generala Jonića na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Prednji raport pomoćnika mog dostavljam Komandantu s molbom da se dostavi Vrhovnoj Komandi. G. đeneral Jonić bio je komandant Srpske državne straže i kao takav stavio je Srpsku državnu stražu na raspoloženje Vrhovnoj Komandi, ma da je mogao svu SDS da raspusti, kako je i dobio naređenje od đenerala Nedića. On, kao nacionalista koji je za 2 1/2 godine svoje službe to i pokazao pomažući pokret đenerala Draže Mihailovića u svima pravcima nije hteo da SDS raspusti već ju je stavio na raspoloženje Vrhovnoj Komandi i đeneralu Draži Mihailoviću.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_107.htm Raport pomoćnika komandanta Srpskog udarnog korpusa od 26. novembra 1944. komandantu korpusa da se korpus preda anglo-američkim trupama]</ref>|General [[Stevan Radovanović]], komandant [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa Jugoslovenske vojske u Otadžbini]]}} == Suđenje Mihailoviću i kolaboracionistima 1946. == {{main|Beogradski proces}} [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|thumb|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] Na posleratnom [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] 1946. godine Draži Mihailoviću je, između ostalog, stavljena na teret saradnja sa [[vojna uprava u Srbiji|kvislinškom upravom u Srbiji]]. Mihailović se branio kako je saradnja sa kvislinškom vladom išla slučajno, mimo njegove želje: :Optuženi Mihailović: Sa Nedićem je bio sastanak... je taj sastanak za mene došao neočekivano, nisam ga želeo ni u kom slučaju. To se desilo jedno posle podne kada sam se odlučio da dođem na taj sastanak, da jedanput vidim šta hoće. Bio sam tada u selu Skakavicama. Uveče je došlo do toga sastanka, za koji, ponavljam, nisam nikakve želje imao. Šta me je upravo navelo na to, sam ne znam. :Pretsednik: Ko je bio prisutan na tome sastanku? :Optuženi: [[Luka Baletić]], [[Mirko Lalatović]], a ovde se još pominju i [[Nikola Kalabić]], [[Dragoslav Račić]], Damjanović i Nedić. :Pretsednik: Kakav je bio tok tih pregovora i šta se imalo na tome sastanku da postigne između vas i Nedića? :Optuženi: Ništa. Da kažem svašta i ništa... :Pretsednik: Pa kakvi su onda zaključci? :Optuženi: Nikakvi. Nešto su trabunjali oni koji su doveli do toga sastanka. Na insistiranje predsednika suda čemu taj sastanak sa Nedićem, Mihailović je na kraju izjavio da je na sastanak otišao "iz dosade": :Pretsednik: Kad na tom sastanku uopšte ništa nije postignuto, tako da je to bio jalov razgovor, zašto vam je bio potreban taj sastanak? :Optuženi: Uopšte je bio nepotreban. Verujem da je to bilo iz dosade, što me je moralo pritiskivati neko traženje, inače nikakvog razloga nije bilo. U nastavku odbrane, optuženi Mihailović je nastojao da prikaže kako je čak i liferovanje oružja od strane Nemaca išlo gotovo mimo njegove volje: :Pretsednik: Da nastavimo s ovim vašim sastankom sa Milanom Nedićem avgusta 1944 god. Da li vam je Nedić obećao ili se obavezao da će preko Nemaca uspeti da vam se liferuje veća količina oružja? :Optuženi: Ja nisam tražio da se meni liferuje od Nemaca. :Pretsednik: A da li vam je on obećao? :Optuženi: Nisam tražio. :Pretsednik: A da li vam je obećao, Sud to pita, da li vam je Nedić obećao ili se obavezao? :Optuženi: Ja sam kazao da neću od njih. :Pretsednik: Jeste li hteli da primite od [[Srpska državna straža|SDS]]. :Optuženi: Uvek. Zato sam kroz sve vreme i uzimao. :Pretsednik: Ko je snabdevao obućom, hranom i odećom SDS? :Optuženi: Sve su to snabdevali Nemci.<ref name="Saslušanje"/> Praveći analogiju sa partizanskom taktikom vršenja [[Napadi na garnizone NDH|napada na garnizone NDH]] u cilju dolaženja do veće količine oružja i municije, u završnoj je riječi general Mihailović pravdao četničku saradnju sa oružanim formacijama vlade generala Nedića na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Sa nekoliko reči da se osvrnem na SDS i njeno iskorišćavanje. Nemam oružja i do njega nisam mogao da dođem na drugi način. Partizani nisu ništa drukčije radili sa domobranima. Ja verujem i znam da su neki domobrani po tri puta hvatani i opet puštani. SDS rad nije bio dobar. Kad smo počeli rad odozdo on nije uspevao, a kad smo počeli odozgo uspevali smo. Upisivali smo vojnike. Pod zakletvom smo slali vojnike i naredili da ne pođu pojedinačno nego po nekoliko njih i više zajedno u jedinice SDS. Tako smo dosta uradili.<ref name="Završna reč">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_3_21.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Završna reč optuženog Dragoljuba Mihailovića}} Uprkos ovakvoj odbrani, sudsko veće je u članu 3. presude utvrdilo da je Mihailović kriv: {{izdvojeni citat|Što je od samog početka svoje izdajničke delatnosti stupio u vezu sa Nedićem i drugim kvislinzima, otvorenim slugama okupatora, u cilju da održi okupaciju i objedini sve izdajničke snage protiv oslobodilačke borbe naroda Jugoslavije;<ref name="Presuda">{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf |title=Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima |format=PDF |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>|Presuda Dragoljubu Mihailoviću}} == Tumačenja == Brojni domaći i strani autori ukazivali su na saradnju četničkog pokreta Draže Mihailovića sa kvislinškom vladom Milana Nedića, kao na pojavu specifičnu za [[Nedićeva Srbija|teritoriju okupirane Srbije u Drugom svjetskom ratu]]. [[Stanislav Krakov]], predratni pripadnik [[Dimitrije Ljotić|Ljotićevog]] [[ZBOR]]-a, sestrić generala Milana Nedića i jedan od najbližih saradnika predsjednika srpske kvislinške vlade, piše o savezništvu Nedića i Mihailovića: {{izdvojeni citat|U istoriji okupirane Srbije i Jugoslavije može se zabeležiti sa nepobitnom tačnošću, da nijedan jedini put, ni u kakvoj prilici i na ma kome mestu nije došlo ni do jednog sukoba između četnika Draže Mihailovića i Oružanih odreda Nedićevih koji su potom dobili ime Srpske državne straže. Na protiv, od samog početka osnivanja tih Nedićevih oružanih odreda, pa do zavođenja komunističke vladavine u Jugoslaviji, vladala je bratska saradnja između odreda Nedićevih i Mihailovićevih, te su ovi drugi, kada god im je pretilo uništenje od nemačkih trupa, nalazili utočište u Nedićevim trupama, ulazeći tu kao „[[Legalizovani četnici|legalizovani odredi]]”. Iako je general Nedić bio stavljen kroz londonski radio pod [[Crne trojke|slovo „Z”]] kao „narodni izdajnik”, on je i pre i posle ovog nedostojnog, recimo iz taktičkih potreba proisteklog sramoćenja, bio najbolji snabdevač jedinica Draže Mihailovića i izliferovao im je bar deset puta više oružja, municije, svake spreme i novca, nego što su to mogli da učine [[Vlada Kraljevine Jugoslavije u egzilu|Jugoslovenska vlada u egzilu]] i hteli da učine oni engleski naredbodavci pred kojima se drhtalo, a koji su tretirali ceo junački nacionalni pokret otpora Mihailovićev kao jednu kolonijalnu trupu koja mora da izvršava svako njihovo naređenje, pa makar ono vodilo uništenju srpskog naroda ili izdaji Kraljevine Jugoslavije u to vreme sovjetskim satelitima — komunističkim partizanima.<ref>Станислав Краков, Генерал Милан Недић, Књига друга: Прeпуна чаша чемера, Минхен, Штампарија Искра, 1968, стр. 346.</ref>}} Novinar i književnik [[Ratko Parežanin]], urednik časopisa „Iskra”, ljotićevskog glasila štampanog u [[Minhen]]u, za vrijeme okupacije se nalazio na mjestu šefa Vaspitnog odseka [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]].<ref>Petranović, Branko (1992). ''Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945''. Beograd: Vojnoizdavački i novinski centar, str. 416.</ref> Decenijama po okončanju rata, Parežanin reinterpretira politiku generala Nedića i njegov rezon da se upusti u kolaboraciju, kao i odnos koji su Nedić i Ljotić imali prema Draži Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Suština Nedićeve politike u okupiranoj Srbiji bila je u ovome: <br /> Rat će trajati dugo. Jedini način da se srpski narod, pod okolnostima u kojima se našao, održi jeste da se uspostavi red i mir u okupiranoj Srbiji. Okupator će jednog dana morati da ode. Srbi ga danas ne mogu oterati niti doprineti njegovom odlasku... Od prvog dana Nedićeve vlade težilo se sporazumu sa četnicima Draže Mihailovića. Nedić ih je, u sporazumu sa Ljotićem, pomagao novcem, oružjem, intervencijama kod Nemaca kadgod je to bilo moguće. Molio je četnike da ne ruše vlast i red u zemlji koje on drži i stvara. Poručivao je Draži Mihailoviću da nema potrebe da ruši njegovu vlast u zemlji, jer je on spreman svakoga trenutka ustupiti svoje mesto njemu ili onom licu koje on odredi. Nedić je bez prestanka bio svom dušom odan srpskom narodu i [[Petar II Karađorđević|Kralju Petru II]], po svojim osećanjima bio je na strani zapadnih saveznika, ali je smatrao kao svoju svetu dužnost, kao nešto najpreče i najvažnije, očuvati srpski narod od biološkog istrebljenja, naročito posle već podnetih žrtava koje su do tada iznosile više stotina hiljada mrtvih.<ref>Ратко Парежанин, Други светски рат и Димитрије В. Љотић, Минхен, 1971, стр. 339—340.</ref>}} [[Srbi|Srpski]] crkveni istoričar dr [[Đoko Slijepčević]], saradnik Ratka Parežanina u Vaspitnom odseku SDK, u knjizi “Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata“ uočava kvalitativnu razliku u relacijama koje su sa Milanom Nedićem gajili četnici van okupirane Srbije na jednoj, te pripadnici JVuO u Srbiji na drugoj strani: {{izdvojeni citat|General Milan Nedić je bio prijatelj četnika i pomagao ih gde je, kako je i kada je mogao. Odnos četnika prema njemu nije, međutim, bio isti: dok su svi četnici i svi nacionalni borci izvan okupiranog područja Srbije osećali i poštovanje i divljenje prema generalu Milanu Nediću, jer im je on pomagao u granicama svojih mogućnosti, četnici sa okupiranog područja Srbije nisu uvek imali korektan i pošten stav prema generalu Milanu Nediću.<ref>Dr Đoko Slijepčević, Jugoslavija uoči i za vreme Drugog svetskog rata, Minhen, 1978, str. 361.</ref>}} I [[Borivoje Karapandžić]], takođe ljotićevski emigrant, ukazuje u svojoj knjizi “Građanski rat u Srbiji 1941—1945“ na „neminovnost saradnje” JVuO sa SDK i SDS, i tvrdi da je ova saradnja gotovo isključivo proishodila iz obostranog straha od »komunističke opasnosti«: {{izdvojeni citat|Ma koliko da su se nacionalni borci između sebe gložili, pa čak i s oružjem jedni druge napadali, činjenica je — da su nacionalni odredi u Srbiji često između sebe sarađivali i borili se rame uz rame protivu zajedničkog neprijatelja. Kadgod se na pomolu ukazala ma i najmanja komunistička opasnost, a naročito kada su komunisti pokazivali nameru da iz Pavelićeve „Nezavisne Države Hrvatske” prodru u Nedićevu Srbiju, uvek se, tada, stvarao zajednički nacionalni front protivu komunizma. Međusobno su sarađivali i zajednički išli u borbu protivu istih dušmana i četničke jedinice đenerala Mihailovića i Srpski dobrovoljci i pripadnici Srpske Državne Straže. [...] Što je dolazilo do ove neminovne saradnje, najpre se ima zahvaliti samim srpskim nacionalnim borcima, koji su se u časovima opšte opasnosti od komunizma instinktivno oslanjali jedni na druge. A zatim, velika zasluga za ovo pripada đeneralu Milanu Nediću i Dimitriju Ljotiću, koji su, neprestano, sve od sebe činili da se sporazumu sa đeneralom Dražom Mihailovićem u pogledu zajedničke saradnje i ostvarenja jedinstvenog nacionalnog fronta. U tome smislu, obojica su preduzimali čitav niz mera, da bi se sastali i sa đeneralom Mihailovićem i sa njegovim odgovornim komandantima da bi ih pridobili za zajedničku antikomunističku saradnju.<ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 259.</ref>}} [[Lazo M. Kostić]], predratni profesor [[Univerzitet u Beogradu|Beogradskog univerziteta]], u prvim mjesecima okupacije se nalazio na poziciji komesara (ministra) saobraćaja u [[Komesarskoj upravi]] [[Milan Aćimović|Milana Aćimovića]]. U apologetskoj knjizi “Armijski đeneral Milan Nedić — Njegova uloga i delovanje u poslednjem ratu“, izdatoj u [[Melbourne]]u [[1976]]. godine, profesor Kostić piše: {{izdvojeni citat|Kad su Sovjetske trupe, u jesen 1944, došle pred Beograd, Nedić je raspustio svoje vojne snage, koje su tada sa njegovim šefom kabineta, đeneralom [[Miodrag Damjanović|Miodragom Damjanovićem]], definitivno prišle đeneralu Draži Mihailoviću i od tada su bile deo njegovih trupa. I do tada su Nedićeve trupe samo po formi bile legalne, dok su ustvari to bili najbolji Dražini vojnici. To je sam Draža rekao pri smotri Srpske državne straže, u selu [[Vrapci (Sokolac)|Vrapci]], u Istočnoj Bosni, u početku 1945. Tada je Draža u govoru, održanom pred postrojenom Stražom, rekao da je Straža pretstavljala pluća njegove organizacije i da se nada da će ona to biti i dalje, u toliko više, što “Srbi nemaju saveznika ni prijatelja nigde u svetu, te ima da se borba nastavi do pobede ili do smrti“.<ref>Проф. Лазо Костић, ''Армијски ђенерал Милан Недић. Његова улога и деловање у последњем рату'', Приватно издање, Мелбурн (Аустралија), 1976, стр. 8.</ref>}} [[Jozo Tomasevich]], [[Sjedinjene Američke Države|američki]] istoričar [[Jugoslavija|jugoslovenskog]] porijekla, u svojoj posthumno objavljenoj knjizi ''War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration'' (“Rat i revolucija u Jugoslaviji, 1941-1945. Okupacija i kolaboracija“) iz 2001. godine, šire elaborira saradnju [[Vlada narodnog spasa Milana Nedića|Vlade narodnog spasa Milana Nedića]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]], tvrdeći da se ona odvijala u više faza. Tomasevich navodi da je saradnja dviju stranâ počela ujesen 1941. godine, te da je trajala sve do kraja okupacije: {{izdvojeni citat|Svojevrsna suradnja između Nedićeve administracije i Mihailovićevih snaga koja je počela u jesen 1941. godine, trajala je do kraja njemačke okupacije. Prošla je kroz faze različitog intenziteta: isprva s Nedićem, zatim sa Mihailovićem u glavnoj ulozi. Također, treba napomenuti da su odnosi tijekom prve dvije godine okupacije, kad su Nedić i brojni ljudi u Srbiji mislili da će Njemačka dobiti rat, bili drugačiji od onoga što su postali tijekom druge polovice okupacije, kada je poraz Njemačke postao izvjesniji. Ali, glavni ciljevi dviju strana nikada se nisu promijenili. Zajednički cilj bio je boriti se protiv partizana i spriječiti njihovo pojavljivanje kao dominantne oružane skupine na kraju rata. I jedni i drugi su isto tako željeli svesti srpske gubitke na najmanju moguću mjeru, što se moglo učiniti samo sprječavanjem sabotaža i oružanog otpora njemačkim i bugarskim okupacijskim snagama, budući da su takvi činovi uvijek donosili krvave odmazde. Za četnike, dodatni motiv u suradnji s Nedićevom vladom je bilo stjecanje solidne baze u vojnom, upravnom i policijskom aparatu režima, tako da kada Nijemci i Bugari konačno odu, četnici mogu zauzeti državnu upravu i oružane snage prije partizana.{{sfn|Tomasevich|2001|pp=214. <br /> ({{jez-eng|"The collaboration of sorts between the Nedić administration and the Mihailović forces that began in the fall of 1941 lasted to the end of the German occupation. It went through phases of varying intensity with first Nedić, then Mihailović, playing the principal role. It should also be noted that during the first two years or so of occupation, when Nedić and many people in Serbia thought that Germany would win the war, relations were different from what they became during the latter half of the occupation, when Germany's defeat became more certain. But the main objectives of the two parties never changed. The common goal was to fight the Partisans and keep them from emerging as the dominant armed group at the end of the war. Both also wanted to keep Serbian losses to a minimum, which could only be done by preventing acts of sabotage and armed resistance against the German and Bulgarian occupation forces, since such acts invariably brought bloody reprisals. For the Chetniks, a further motive in collaborating with the Nedić government was to gain a solid base in the military, administrative, and police apparatus of the regime, so that when the Germans and Bulgarians finally left, the Chetniks could seize the government organization and armed forces before the Partisans did."}})}}}} Sir [[William Deakin]], profesor [[Istorija|istorije]] na [[Univerzitet u Oxfordu|Univerzitetu u Oxfordu]] i saradnik britanskog premijera [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]] nakon rata, u svojoj knjizi ''The Embattled Mountain'' (objavljena 1973. u prevodu na [[srpskohrvatski jezik]] pod naslovom “Bojovna planina“), slaže se sa tezom da je važan čimbenik približavanja Dragoljuba Mihailovića i Milana Nedića predstavljala politika odmazde njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Divljačke mere odmazde Nemaca prilikom ugušivanja ustanka u Srbiji u jesen i zimu 1941, sećanja na slične austrijske i bugarske kaznene ekspedicije u Srbiji i Makedoniji za vreme prvog svetskog rata, kao i oskudne britanske avionske pošiljke upućivane Mihailoviću od novembra 1941, bili su mu argumenti za njegov tadašnji stav potpune pasivnosti i sračunate saradnje s Nedićevim vlastima. Svaki neposredni otpor naneo bi zlo srpskom stanovništvu, naročito u ravnicama i dolinama, izazvao bi obnovljene masovne neprijateljske represalije, koje bi stanovništvo desetkovale i učinile nemogućim neki uspešan budući ustanak u saradnji sa britanskim ili američkim iskrcavanjem.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/5_3.htm |title=William Deakin — EMBATTLED MOUNTAIN (Bojovna planina) |publisher=Znaci.org |date= |accessdate=2014-03-16}}</ref>}} Pukovnik [[William Bailey|Stanley William Bailey]], koji je od 25. decembra 1942. do 29. januara 1944. bio oficir za vezu u štabu generala Mihailovića, gdje je predvodio misiju [[Britanska imperija|britanske]] [[Uprava za specijalne operacije|Uprave za specijalne operacije]] u okupiranoj Jugoslaviji, u svom osvrtu na događaje iz Drugog svjetskog rata zaključuje da je Mihailović četničku kolaboraciju sa kvislinškim strukturama u Srbiji smatrao ratnim lukavstvom, ali da ga je „na kraju upropastila“ upravo taktika koju je sâm odabrao: {{izdvojeni citat|Jedan od načina kojima su se Mihailovićeve pristaše i sljedbenici služili da prikriju svoju pravu prirodu sastojao se u tome da su stupali ili u jedinice srpskog kvislinga generala Nedića, predsjednika marionetske vlade u Beogradu, ili u odrede Dimitrija Ljotića, zloglasnog srpskog fašista. Mihailović je tvrdio da to lukavstvo predstavlja dopustiv postupak jer će te njegove pristaše ionako prijeći na njegovu stranu čim im on naredi, a tada će, u najmanju ruku, donijeti sa sobom i svoje oružje i opremu, možda i dovesti svoje drugove. Međutim, u očima drugih promatrača ta je praksa bila manje opravdana. Kako bilo da bilo, jedno je sigurno. Mihailović se tim potezom prvi put izložio optužbi da surađuje s neprijateljem, da se upustio u kolaboraciju, koja ga je na kraju upropastila.<ref>{{cite web|url=https://www.znaci.org/00001/171_7.pdf |title=Elisabeth Barker — BRITANSKA POLITIKA PREMA JUGOISTOČNOJ EVROPI U DRUGOM SVJETSKOM RATU |publisher=Znaci.org |date= |accessdate=2024-07-17}}, str. 326.</ref>}} Profesor istorije Jugoslavije na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu|Filozofskom fakultetu u Beogradu]] [[Branko Petranović]] posmatra saradnju sa kvislinškim strukturama u Srbiji i Jugoslaviji kao specijalni slučaj šireg fenomena kolaboracije JVuO s okupatorom. Petranović uočava da je glavni ideološki motiv četničke kolaboracije bio [[antikomunizam]]: {{izdvojeni citat|Kao vrhovni komandant Jugoslovenske vojske u otadžbini, Mihailović je dozvoljavao saradnju svojih jedinica sa silama Osovine i kvislinzima, posredno (legalizacija) ili direktno. Saradnja se ostvarivala lečenjem četnika u italijanskim, nemačkim i kvislinškim bolnicama, dobijanjem naoružanja i municije, hrane, zajedničkim dejstvima na sektorima fronta ugroženim od partizana. Saradnja je proizilazila i iz činjenice da je četnička strategija polazila od uništenja komunista posredstvom okupatora u okviru Drugog svetskog rata.<ref>Branko Petranović, Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945, Beograd, Vojnoizdavački i novinski centar, 1992, str. 391.</ref>}} Dr [[Milovan Pisarri]], istoričar i naučni saradnik [[Institut za filozofiju i društvenu teoriju|Instituta za filozofiju i društvenu teoriju]], oslanja se upravo na tezu profesora Petranovića o antikomunizmu kao ključnom okidaču za kolaboraciju četnika s okupatorima i kvislinzima. U monografiji “Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta“,<ref>[https://www.frs.org.rs/stradanje-roma-u-srbiji-za-vreme-holokausta/ Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta (Forum Roma Srbije)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> dr Pisarri eksplicira ovu epizodu iz istorije Drugog svjetskog rata i okupacije Jugoslavije na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Između snaga četnika i kvislinga, pre svega je postojao zajednički stav da su komunisti najveći neprijatelji: ako su oni za kvislinge predstavljali zlo koje je trebalo uništiti, jer je bila reč o najvećem neprijatelju nacionalsocijalističkog poretka, za četnike su oni bili ozbiljna i realna pretnja za ponovno uspostavljanje centralističke monarhije, sa Srbijom i Srbima na čelu. Ratne okolnosti su dozvolile da se u ime tog zajedničkog interesa oružje uperi upravo protiv komunista, i to u više navrata, sve do kraja rata. Upravo u ime antikomunizma, posle [[Sastanak u Divcima|pregovora s Nemcima]] u novembru 1941. godine, započela je posebna vrsta saradnje između vlade Milana Nedića i Jugoslovenske vojske u otadžbini, koju je Mihailović dozvoljavao preko legalizacije određenog broja njegovih odreda, preko dobijanja oružja, finansijske pomoći, hrane ili preko zajedničkog dejstva u oblastima ugroženim od partizana.<ref>Milovan Pisarri, Stradanje Roma u Srbiji za vreme Holokausta, Forum za primenjenu istoriju, Beograd, 2014, str. 54.</ref>}} U doktorskoj tezi ''The Transformation of Mihailović’s Chetnik Movement: From Royalist Yugoslav Forces to Serb Nationalist Guerrillas'' (“Transformacija Mihailovićevog četničkog pokreta: Od rojalističkih jugoslovenskih snaga do srpske nacionalističke gerile“), odbranjenoj 2011. godine na [[Simon Fraser University]] u [[Britanska Kolumbija|Britanskoj Kolumbiji]] ([[Kanada]]), srpski istoričar [[Aleksandar Petrović (istoričar)|Aleksandar Petrović]], na osnovu jedne naredbe<ref>AVII, ČA, K—299, reg. br. 3/1.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_1_134.htm Izvod iz knjige poslatih telegrama Štaba Draže Mihailovića od 29. juna do 5. avgusta 1942. godine]</ref> Draže Mihailovića od 29. juna 1942. godine, izvlači sveobuhvatan zaključak o prirodi kolaboracije četnika s okupatorima i kvislinzima: {{izdvojeni citat|Iako je ovo očito bila Mihailovićeva direktiva jednom od njegovih zapovjednika u Srbiji, ta izjava je uhvatila samu suštinu četničke strateške linije razmišljanja u čitavoj okupiranoj Jugoslaviji. Budući da su bile dopuštene ‘sve prevare’, četnici su stupili u saradnju s njemačkim i italijanskim okupacijskim trupama, kao i sa njihovim domaćim kvislinzima u Srbiji, Crnoj Gori i NDH; četničke trupe pod ‘dvostrukim zapovjedništvom’ (nominalno zapovjedništvo [[Sile Osovine|Osovine]] i skriveno zapovjedništvo Mihailovića) krile su se pod raznim etiketama: [[Dobrovoljačka antikomunistička milicija|MVAC]] u italijanskim krajevima, [[Srpska državna straža|SDS]] pa čak i [[Četnici Koste Pećanca|Pećančeve trupe]] u Srbiji. Kao rezultat, Mihailović je, u teoriji, imao na raspolaganju značajne snage koje su nominalno pripadale taboru Osovine, ali spremne da se pridruže jezgru njegovih ‘ilegalnih’ trupa u trenutku kada se proglasi opšti ustanak.<ref>Aleksandar Petrovic, The Transformation of Mihailović’s Chetnik Movement: From Royalist Yugoslav Forces to Serb Nationalist Guerrillas (PhD Thesis), Simon Fraser University, Fall 2011, p. 100. <br /> ({{jez-eng|"Although this was clearly Mihailović’s directive to one of his commanders in Serbia, the statement captured the quintessential Chetnik strategic line of thinking throughout occupied Yugoslavia. Given that ‘all trickeries’ were allowed, the Chetniks entered into collaboration with German and Italian occupation troops as well as their domestic quislings in Serbia, Montenegro and the ISC; Chetnik troops under a ‘double command’ (Axis nominal command and Mihailović’s hidden command) were hiding under a variety of labels: MVAC in the Italian areas, the SSG and even Pećanac’s troops in Serbia. As a result, Mihailović, in theory, had a significant force at his disposal nominally belonging to the Axis camp, but ready to join his core ‘illegal’ troops the moment a general uprising was proclaimed."}})</ref>}} [[Bojan Dimitrijević]], saradnik [[Institut za savremenu istoriju|Instituta za savremenu istoriju]] u [[Beograd]]u, u analizi odnosa kvislinških vlasti u Srbiji prema četničkom pokretu u jesen 1942, kada Nijemci razoružavaju legalizovane Mihailovićeve i Pećančeve odrede, iznosi sljedeći zaključak: {{izdvojeni citat|Odnos JVuO s aparatom Vlade generala Nedića, pre svega sa snagama SDS i SGS, bio je kompleksan u ovom periodu i delikatan za razumevanje. Mnogi od Nedićevih pripadnika ovih delova bili su patrioti koji su pružali značajnu pomoć Mihailovićevoj organizaciji. Ove pristalice ravnogorske borbe činile su sve što je u njihovoj moći da pomognu JVuO.<ref>Бојан Б. Димитријевић, Војска Недићеве Србије 1941-1945, Институт за савремену историју, Београд, 2011, стр. 405.</ref>}} U doktorskoj disertaciji “Partizanski pokret u Srbiji 1941—1944“, srpskog istoričara mlađe generacije [[Nemanje Ž. Devića]], tvrdi se da [[Legalizacija četnika u Srbiji|legalizacija četnikâ]] kod Vlade nacionalnog spasa nije došla kao plod Mihailovićeve naredbe „već stihijski i u skladu sa shvatanjima stanja na terenu od strane pojedinih komandanata“, te da je „većina Mihailovićevih bližih saradnika i komandanata iz 1941. ostala (je) u ilegali“.<ref>Немања Девић, Партизански покрет у Србији: 1941–1944. Докторска дисертација, Универзитет у Београду, Филозофски факултет, 2019, стр. 280–281.</ref> Ipak, Dević ne poriče da je postojala sustavna kolaboracija pripadnika Mihailovićeve organizacije sa Nedićevim strukturama, često i na osnovi staleške solidarnosti među oficirima vojske, žandarmerije ili tajne službe prve Jugoslavije, a koji će po okupaciji otići u JVuO ili kvislinški tabor: {{izdvojeni citat|Tako dolazi i do procesa tzv. legalizacije, odnosno ulaska dela Mihailovićevih snaga u sastav oružanih snaga vlade generala Nedića... Za kontakt sa prvim Nedićevim snagama i ovog puta je poslužio Milan Kalabić; potom su se spone uspostavljale često i na ličnoj osnovi i kroz predratna poznanstva kolega i klasnih drugova... Oni koji su prišli Nediću, ušli su u već postojeće Pećančeve odrede, ili [su] raspoređeni u novu kategoriju ''nezavisnih četničkih odreda''. Nediću je ovaj proces dobro došao iz više razloga, ali najviše zbog priliva ljudstva koje je uključio u svoje planove i, prvenstveno, u borbu protiv partizana. Mihailović je, opet, korist ostvario time što je dobio svoje ljude duboko infiltrirane u okupacioni sistem, sa alibijem pred Nemcima, a koji će mu u narednom periodu biti od nemerljive vrednosti za dostavljanje oružja, municije, podataka... Međutim, kad se pojedini Mihailovićevi oficiri, pogotovo u zapadnoj Srbiji, budu uneli u ulogu Pećančevih i Nedićevih komandanata, ogreznuvši u kolaboraciju ili u vršenje zločina nad partizanima, čak ih i, zarobljene, predajući Nemcima – pa se 1943. vratiti u strukturu JVuO – to će stvoriti ogromne poteškoće ravnogorskoj organizaciji, jer se imidž kompromitovanih nije dao lako ispraviti. Jednom viđeni u društvu Nemaca, takvi oficiri bili su u narodu, čak i među ravnogorcima koji su 1941–1943. ostali u šumi, zauvek obeleženi kao sumnjivi i nepoželjni.}} U završnom poglavlju monografije o ratnom putu komandanta Prvog ravnogorskog korpusa [[Zvonimir Vučković|Zvonimira Vučkovića]], srpski istoričar dr Miloš Timotijević promatra odnos Milana Nedića i Dragoljuba Mihailovića kroz prizmu četničke kolaboracije sa okupatorima, za koju tvrdi da je isprva bila taktička, ali da je vremenom poprimila strateški karakter: {{izdvojeni citat|Slabost pokreta generala Mihailovića uslovila je taktičku saradnju sa svim protivnicima partizana, a u Srbiji i sa Nemcima. Prećutna legalizacija ravnogoraca kod vlade Milana Nedića omogućila je njihov biološki opstanak i uništavanje partizana 1942, a kontakti pojedinih komandanata sa okupatorom nisu bili samo vojne, već i obaveštajne prirode. Ti odnosi bili su duboki, razgranati, dugotrajni. Takva saradnja sa okupatorom nije bila incident i prolazna pojava, već opredeljenje da se uz pomoć Nemaca suzbije ili potpuno uništi suparnički partizanski pokret i spremno dočeka iskrcavanje zapadnih saveznika. Taktička saradnja na mnogim područjima prerasla je u strateško delovanje na samom terenu s ciljem progona komunista, što se najčešće pretvaralo u kažnjavanje njihovih simpatizera i porodica. Posledice takvog delovanja JVuO bile su katastrofalne po samu organizaciju generala Mihailovića, a na isti način narod je osuđivao preventivna ubistva partizana. I dalje ostaje otvoreno pitanje da li je to dovoljno da se ravnogorcima odrekne antifašistički karakter. [...] Milan Nedić i Dimitrije Ljotić optuživani su za otvorenu saradnju sa okupatorom i nacionalnu izdaju. Tek pod pritiskom partizana došlo je do saradnje u okviru „nacionalnog fronta“, pred sam kraj nemačke okupacije Srbije, nevoljno, nedosledno, i uz insistiranje na potpunoj kontroli ravnogoraca u sklopu zalaganja za vezivanje sa zapadnim saveznicima.<ref>Милош Тимотијевић, Звонко Вучковић — Ратна биографија (1941-1944): Расправа о проблемима прошлости и садашњости, ЈП Службени гласник, Београд, 2015, стр. 449, 451.</ref>}} U disertaciji “Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941—1944)“ odbranjenoj 2019. godine na [[Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu|Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu]], dr [[Rade Ristanović]], naučni saradnik Instituta za savremenu istoriju u Beogradu, piše da se saradnja četnika Draže Mihailovića sa Srpskom državnom stražom odvijala tokom čitavog perioda okupacije: {{izdvojeni citat|Srpska državna straža predstavljala je svojevrsnu čekaonicu, magacin i obaveštajni kanal za Ravnogorski pokret otpora tokom celokupnog perioda okupacije.<ref name="Rade Ristanović 1944">Rade Ristanović, Oblici otpora u okupiranom Beogradu (1941-1944). Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu, 2019, str. 549.</ref>}} Dr [[Nebojša Stambolija]] tvrdi u svojoj disertaciji “Srpska državna straža 1942—1944.“ da je dinamiku odnosa ravnogorskih četnika i Nedićevih struktura diktirala „suprotnost javnog i tajnog delovanja“: {{izdvojeni citat|Odnos monarhističkog pokreta otpora pod vođstvom Draže Mihailovića i pripadnika Nedićevog aparata vlasti je tokom okupacije odlikovala suprotnost javnog i tajnog delovanja. Javno, organi kolaboracionističke vlade gotovo u jednaku ravan stavljaju „komuniste“ i „dražinovce“, čak ponekad ističući kao veću opasnost pokret Draže Mihailovića. Sa druge strane, tajno, veliki broj visokih predstavnika kolaboracionističkog aparata pomažu ravnogorski pokret na razne načine (obaveštajno, finansijski, materijalno, naoružanjem). Logistika za izvođenje ove „tajne“ saradnje bili su ljudi na terenu, pripadnici vladinih oružanih odreda, legalizovani četnici, žandarmerija, a nakon marta 1942. tu ulogu preuzimaju pripadnici Srpske državne straže.<ref name="Nebojša Stambolija 1944">Nebojša Stambolija, Srpska državna straža 1942-1944. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2019, str. 306.</ref>}} == Literatura == * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | authorlink = Jozo Tomasevich | year = 1975 | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks | publisher = Stanford University Press | location = Stanford | isbn = 978-0-8047-0857-9 | url = http://books.google.com/books?id=yoCaAAAAIAAJ&printsec=frontcover | ref = harv }} * {{cite book | last = Tomasevich | first = Jozo | year = 2001 | title = War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: Occupation and Collaboration | publisher = Stanford University Press | location = Stanford | isbn = 978-0-8047-3615-2 | url = http://books.google.com/books?id=fqUSGevFe5MC&printsec=frontcover | ref = harv }} * {{cite book|ref=harv|last=Живковић|first=Милутин Д.|title=Санџак 1941–1943|url=|year=2017|publisher=Филозофски Факултет, Универзитет у Београду|isbn=}} == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|2}} == Povezano == * [[Nedićeva Srbija]] * [[Ustanak u Srbiji 1941.]] * [[Propaganda Nedićeve vlade]] * [[Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] * [[Legalizacija četnika u Srbiji]] == References == <references /> {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} [[Kategorija:Četnici]] [[Kategorija:Ustanak u Srbiji (1941.)]] [[Kategorija:Dragoljub Mihailović]] [[Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu]] [[Kategorija:Odnosi između učesnika u Drugom svetskom ratu u Jugoslaviji]] 8e16ux5n9nimr6iw7b7xdx7j0anlabq Srbija u Drugom svjetskom ratu 0 187770 42652955 42582203 2026-07-11T05:03:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652955 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Diverzija_kod_Leskovca_1941.jpg|mini|Divezantska akcija partizana na pruzi u blizini Leskovca 16. oktobra 1941.]] [[Datoteka:Streljanje komunista u Ćupriji.jpg|minijatura|Streljanje komunista u Ćupriji tokom [[Područje Vojnog zapovednika Srbije|nacističke okupacije Srbije]]]] Tokom [[Drugi svjetski rat u Jugoslaviji|Drugog svetskog rata u Jugoslaviji]] (1941–1945), Srbija je u bila jedna od glavnih strateških pozicija u zemlji. [[Ustanak u Srbiji 1941.|Ustanak u Srbiji]] izbio je u julu 1941. godine. Podigla ga je [[Komunistička partija Jugoslavije]] protiv nacista. Tokom ustanka stvorena je prva [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|slobodna teritorija]] u okupiranoj Evropi pod nazivom [[Užička Republika|Užička]] [[Užička Republika|Republika]]. U prvoj fazi ustanka [[četnici]] su učestvovali u borbama protiv Nemaca, ali su već u jesen 1941. napustili ustanak. Nacisti su okupili veće snage i ugušili ustanak, ali se glavnina partizanskih snaga prebacila u Bosnu. Na jugu Srbije opstalo je žarište partizanske borbe sve do oslobođenja.<ref name="Petranović2">[https://www.znaci.org/00001/92_4.pdf Branko Petranović: Srpski narod u ustanku]</ref> Diverzije i napadi u ostalim oblastima nastavili su se tokom čitavog rata, a početkom 1944. jače partizanske snage ponovo prelaze u Srbiju. Srbija je oslobođena od nacističke okupacije 1944. tokom [[Bitka za Srbiju|Bitke za Srbiju]] zajedničkim dejstvima [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]], savezničkog vazduhoplovstva i oklopnih jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]]. Tokom Bitke za Srbiju 1944. partizani su, [[Saveznici i Jugoslavija|uz podršku saveznika]], vodili borbu za oslobođenje od okupatora i dolazak na vlast, dok su četničke jedinice, ostavši bez savezničke podrške, ušle u kolaboraciju sa Nemcima u pokušaju da spreče pobedu komunista.<ref>[http://pescanik.net/wp-content/PDF/dubravka_stojanovic-ulje_na_vodi.pdf Dubravka Stojanović: Ulje na vodi]</ref> == Aprilski rat, okupacija i pripreme za ustanak == {{main|Aprilski rat|Okupacija Jugoslavije|Majsko savetovanje CK KPJ}} Posle [[Aprilski rat|Aprilskog rata]] 1941. i [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Kraljevine Jugoslavije]], veći deo [[Srbija|Srbije]] okupirali su [[Nemci]], a manji [[Bugari]]. Opljačkali su znatna materijalna dobra i odveli oko 350.000 vojnika, pretežno [[Srbi|srpske nacionalnosti]], u zarobljeništvo. [[Jevreji|Jevreje]] i sve one koji su predstvaljali opasnost po njihov režim su progonili, hapsili i odvodili u logore. Prelazak [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije]] iz [[Zagreb|Zagreba]] u [[Beograd]] krajem maja bio je od velikog značaja za razvoj Narodnooslobodilačke borbe u Srbiji. Pripreme za ustanak počele su odmah posle [[Majsko savetovanje CK KPJ|Majskog savetovanja CK KPJ]] u Zagrebu, a Vojni komitet pri Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju formiran je sredinom maja. Održavane su Okružne i Mesne konferencije KPJ, formiran je veliki broj mesnih desetina i nekoliko [[Partizanski odredi Srbije|partizanskih odreda]]. Prikupljene su znatne količine oružja i municije. Vojni komitet je prerastao u Štab Narodnooslobodilačkih partizanskih odreda, a posle [[Savetovanje u Stolicama|savetovanja u Stolicama]], u septembru, u [[Glavni štab NOV i PO Srbije|Glavni štab Narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Srbije]]. == Ustanak u Srbiji i nemački zločini 1941. == {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Užička republika|Gušenje ustanka u Srbiji (1941)|Kragujevački masakr}}[[Datoteka:Oslobođena i poluoslobođena teritorija septembra 1941 godine u Srbiji.jpg|minijatura|Ustanička teritorija unutar okupirane Srbije, poznata kao [[Užička republika]].]] [[Datoteka:Diverzija_na_pruzi_Čačak_-_Užice_1941.jpg|mini|Diverzantska akcija partizana u Srbiji na pruzi Čačak - Užice 1941.]] Posle sednice [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije]] od 4. jula 1941, na kojoj je donesena odluka o otpočinjanu oružanog ustanka, i naređenja komandanta Glavnog štaba [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]] da ustanak treba započeti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i tamo stvoriti [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|oslobođenu teritoriju]] koja će poslužiti kao baza razvijanju ustanka u drugim krajevima, partizanskom akcijom u selu [[Bela Crkva (Krupanj)|Bela Crkva]] kod [[Krupanj|Krupnja]] 7. jula otpočeo je [[Dan ustanka naroda Srbije|organizovani ustanak u Srbiji]]. Iz Bele Crkve brzo se proširio prvo na zapadnu, a zatim i na druge krajeve Srbije. Do septembra 1941. formirana su 24 partizanska odreda sa oko 14.000 boraca. Stvorena je povezana velika slobodna teritorija u zapadnoj Srbiji, [[Šumadija|Šumadiji]] i [[Pomoravski okrug|Pomoravlju]], kao i prvi organi "[[Narodnooslobodilački odbor|narodne vlasti]]". U početku su partizani vršili diverzije i [[sabotaža|sabotaže]] po gradovima (u [[Beograd|Beogradu]], [[Niš|Nišu]] i drugim mestima) i na komunikacijama. Pristupanjem [[četnici|četnika]] ustanku, krajem [[august|avgusta]], dolazi do [[bitka za Loznicu 1941.|bitke za Loznicu]] i oslobođenja prvog grada. [[Savetovanje u Stolicama]], septembra [[1941]]. godine, bilo je značajan događaj za dalji razvoj [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkog pokreta]], a posebno prisustvo [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOPOJ]] i [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnog komiteta KPJ]] na slobodnoj teritoriji Srbije. Tek septembra 1941, kada je ustalo selo, Srbija se našla u požaru ustanka. Partizani i četnici zaposedali su gradove koje su posadne nemačke jedinice napuštale. Oružani ustanak ubrzo zahvata veći deo [[vojna uprava u Srbiji|okupirane Srbije]]. Oslobođene su velike terotorije u zapadnoj i istočnoj Srbiji. Na tlu zapadne Srbije stvorena je najveća [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|slobodna teritorija]] u okupiranoj [[Evropa|Evropi]] poznata kao „[[Užička republika]]“. Vlast u njoj bila je dualna; partizanski centar ove slobodne teritorije nalazio se u Užicu, a četnički na Ravnoj gori.<ref name="Petranović">[https://www.znaci.org/00001/92_4.pdf Branko Petranović: Srpski narod u ustanku]</ref> [[Užice]] je skoro dva i po meseca bilo centar rukovodstva Narodnooslobodilačke borbe Srbije i [[Jugoslavija|Jugoslavije]] i najveće slobodne teritorije u Jugoslaviji. Stvoreni su mesni, sreski i [[Glavni Narodnooslobodilački odbor Srbije]]. U stvaranju [[Užička republika|slobodne teritorije]] u zapadnoj Srbiji učestvovalo je 13 [[Partizanski odredi Srbije|partizanskih odreda]]: Valjevski, Mačvanski, Posavski, Kosmajski, Prvi i Drugi Šumadijski, Pomoravski, Kragujevački, Vrnjačko-trstenički, Kopaonički, Kraljevački, Čačanski i Užički partizanski odred.<ref name="Petranović"/> Uz njih, u stvaranju slobodne teritorije učestvovalo je i nekoliko četničkih jedinica: Cerski četnički odred pod komandom kapetana [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], Odred potpukovnika [[Veselin Misita|Veselina Misite]], Odred poručnika [[Ratko Martinović|Ratka Martinovića]] i Odred popa [[Vlada Zečević]]a (neki su kasnije pristupili [[NOP]]-u). Ovi četnici nisu stupili u borbu protiv Nemaca po naređenju četničkog vođe Draže Mihailovića već samoinicijativno.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_1_2.htm</ref> Razvojem ustanka, među ustanicima postaje veći očitiji ideološki raskol između dvije frakcije. Na jednoj strani su četnici koji sebe smatraju lojalnim izbjegličkoj kraljevskoj vladi te se bore za obnovu predratnog poretka. Na drugoj strani su partizani koji se zalažu za uvođenje [[socijalizam|socijalizma]] i preuređenje poratne Jugoslavije na [[federacija|federativnim]] osnovama. Četnički vođa [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] krajem oktobra napušta ustanak, i stupa u [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|pregovore sa kvislinškom vladom]] i [[Sastanak u Divcima|sa Nemcima]] radi uništenja partizana. Uprkos tome, Mihailović je uspeo da se nametne kao jedini legalni pretstavnik izbegličke vlade, koja je naložila da se sve snage otpora stave pod njegovu komandu.<ref name="Presuda">[https://www.znaci.org/00001/60_3_34.pdf Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Presuda Dragoljubu Mihailoviću i ostalima]</ref> Nacisti su kasnije okupili veće snage i u operaciji Užice ugušili ustanak u Srbiji. == Operacija Užice == {{Glavni|Operacija protiv Užičke republike}} Raniji pokušaji nacista da uguše ustanak u [[Srbija|Srbiji]] ostali su bez uspeha, zbog čega su [[Nemci]] bili prisiljeni da sa drugih frontova prebace dve kompletne divizije, jedan puk i dva bataljona da bi ugušili ustaničke snage. Krajem septembra Nemci su sa oko 80.000 vojnika otpočeli prvu veću ofanzivu u zapadnoj Srbiji i Šumadiji (''povezano: [[Operacija Užice|Prva neprijateljska ofanziva]]''). Istovremeno su počinili masakr nad stanovništvom, naročito u [[Kragujevac|Kragujevcu]], [[Kraljevo|Kraljevu]] i [[Šabac|Šapcu]]. U ovim akcijama, Nemcima su sadejstvovale kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpske državne službe]] i [[Srpski dobrovoljački SS korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]]. Uporedo s ovom akcijom došlo je i do otvorenog neprijateljstva između [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilačkog pokreta]] i [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Ravnogorskog pokreta]], pod vođstvom [[Pukovnik|pukovnika]] [[Dragoljub Mihailović|Dragoljuba Draže Mihailovića]]. Pod udarom nadmoćnijih snaga [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab NOPO Jugoslavije]] i [[Glavni štab NOV i PO Srbije|Glavni štab NOPO Srbije]] bili su prinuđeni da napuste Srbiju i da se sa delom snaga povuku u [[Sandžak]] i istočnu Bosnu. Od ovih i crnogorskih bataljona formirana je u [[Rudo, Bosna i Hercegovina|Rudom]] 21. decembra [[Prva proleterska udarna brigada]]. Znatan deo partizanskih snaga ostao je u Srbiji, a Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju u [[Beograd|Beogradu]], gde se vratio iz Sandžaka. == Čišćenje partizanskih ostataka 1942. == {{main|Legalizacija četnika u Srbiji|Logor Metino brdo|Logor Banjica}} [[Datoteka:Probijanje Suvoborskog partizanskog odreda februara 1942.jpg|minijatura|Probijanje Suvoborskog partizanskog odreda februara 1942.]] [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|[[Legalizacija četnika u Srbiji|Legalizovani četnici]] Draže Mihailovića čuvaju logor na Metinom brdu kod Kragujevca [[1942]].]] {{citiranje|Nakon pada Užičke republike u neprijateljske ruke, nastao je »lov«. Uhvaćen sam u selu kod Kadinjače (Cerje). Najpre su me hapsili ljotićevci, a kasnije četnici.<ref>Muzika i muzičari u NOB, zbornik sećanja (str. 216), Beograd 1982.</ref>|[[Dragoljub Jovašević]]}} Na Metinom brdu kod Kragujevca je krajem novembra 1941. godine formiran logor za zarobljene ustanike i civilne taoce, u kojem su postojale tri barake sa po dve osmatračnice, ambulanta i stražarnica. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. Prvo streljanje od strane nemačkih fašista obavljeno je 13. februara 1942. godine nad grupom partizana. Među njima su bili: Bogoljub Grgović, Dušan Luković, Živko Lazarević, Danilo Ristić mašinovođa iz Lapova i drugi. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije grada Kragujevca i više okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. godine. Preostali logoraši su transportovani u logor na Banjici, gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2014-05-01 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Narodnooslobodilački partizanski odredi i partijske organizacije u [[Srbija|Srbiji]] su tokom 1942. zapale u teškoće pod udarima neprijatelja, a naročito [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|četnika]] [[Dragoljub Mihailović|Draže Mihailovića]]. Jedan deo partizanskih snaga upućen je u Bosnu i od njih je formirana [[Druga proleterska udarna brigada]]. Novoformirani [[Glavni štab NOV i PO Srbije|Glavni štab za Srbiju]] nije mogao da funkcioniše, a Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju je iz [[Beograd|Beograda]], preko [[Zagreb|Zagreba]], uspostavio veze sa [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] i [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnim štabom]]. Zbog toga je težište borbe u 1942. preneto na [[Južna i istočna Srbija|južnu Srbiju]], gde je stalno do kraja rata, i pored brojnih neprijateljskih poduhvata, [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilački pokret]] sve više jačao. [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|300p| Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Britanci su u to vreme još uvek pokušavali da podstaknu Mihailovića na otpor Nemcima u Srbiji: {{izdvojeni citat|U svojim nastojanjima da potakne Mihailovića na pozitivnu akciju, vrhovni zapovjednik za Bliski istok izvršio je još jedan, posljednji, pokušaj. U rujnu 1942. poslao je Mihailoviću preko Hadsona brzojavku sa zahtjevom neka poduzme sve što može da bi napadao na osovinske komunikacije. Vilson je svoj zahtjev obrazložio tvrdnjom da bi neprestani i uporni napadi na te linije znatno oslabili neprijateljev ratni napor na Balkanu. U studenom je taj zahtjev potkrijepljen brzojavkom koju je Mihailoviću poslao predsjednik jugoslavenske vlade, ali ni jedna od tih brzojavki nije izazvala nikakav vidljiv učinak.<ref>{{Cite book|last= Barker|first= Elisabeth|authorlink= |coauthors= |title= Britanska politika prema jugoistočnoj Evropi u Drugom svjetskom ratu|year= |url= https://www.znaci.org/00001/171.htm |publisher= Globus|location= Zagreb|id= | pages = 329-330| chapter =William Bailey: Britanska politika prema Draži Mihailoviću}}</ref>}} Neki od četnika u Srbiji su vršili diverzije nemačkih komunikacija, zbog čega su teško ispaštali. Prema britanskim izveštajima, sam Mihailović je kočio ove akcije. 15. novembra 1942. major [[Bil Hadson]], britanski oficir za vezu kod Draže Mihailovića, izvestio je svoju komandu da Mihailovića krivi za slabe rezultate diverzantskih akcija: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve grupe, mada stavljene van zakona od strane Nemaca, imaju veliku slobodu kretanja u Srbiji. One, međutim, jedva predstavljaju nešto više nego simbol otpora... Lično sam ubeđen da bi ove četničke grupe u Srbiji mogle organizovati sabotaže na železničkim prugama tamo gde Nemci ne bi bili u stanju da preduzimaju mere odmazde prema srpskim selima. Nikakvi ozbiljni pokušaji, međutim, nisu još činjeni da bi se ispitala mogućnost vršenja takvih operacija. Slabi rezultati diverzantskih akcija do sada posledica su nedostatka volje na Mihailovićevoj strani i nedostatka energije.<ref>citirano u: F.W.D. Deakin: Embattled mountain, New York : Oxford University Press, 1971, u prevodu na srpski: [https://www.znaci.org/00001/5.htm F. V. D. Dikin: Bojovna planina], Nolit 1973</ref>|[[Bil Hadson]]}} == Četnički teror u Srbiji 1943. == {{main|Ugovori JVuO i Vermahta}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] General [[Dragoljub Mihailović]] je 2. marta 1943, u jeku [[Operacija Weiss|četvrte neprijateljske ofanzive]], naredio svim svojim komandantima u Srbiji uništenje komunista uz pomoć Nedićeve policije.<ref name="Saslušanje">[https://www.znaci.org/00001/60_1_6.pdf Miodrag Zečević: DOKUMENTA SA SUĐENjA DRAŽI MIHAILOVIĆU, Beograd 2001: Saslušanje optuženih]</ref> Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP]]-a u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943): {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova}} Odnosi između Mihailovićevih četnika, Nedićeve straže i Ljotićevih dobrovoljaca tokom 1943. godine bili su komplikovani. Oni nisu imali jedinstven stav prema okupatoru, ali im je bila zajednička borba protiv komunističkog pokreta.<ref name="Živković"/> Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> U toku 1943. došlo je do razvoja Narodnooslobodilačkog pokreta u skoro svim krajevima Srbije. Formirane su [[Prva šumadijska brigada NOVJ|Prva šumadijska]] i [[Prva južnomoravska brigada]]. Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju je prešao iz [[Beograd|Beograda]] na [[Slobodne teritorije u Narodnooslobodilačkom ratu|oslobođenu teritoriju]], a [[Glavni štab NOV i PO Srbije]] je uspeo da organizovanije deluje. [[Južna i istočna Srbija|Južna Srbija]] je bila najjače uporište, naročito područja [[Jablanica (pritoka Južne Morave)|Jablanice]], [[Toplica (oblast)|Toplice]] i [[Crna Trava|Crne Trave]]. Zato su Glavni štab i Pokrajinski komitet prešli na taj prostor i tu ostali sve do [[Beogradska operacija|oslobođenja Beograda]] u oktobru 1944. godine. U toku 1942. i 1943, da bi oslobodili svoje snage, [[Nemci]] su u dva navrata širili okupacionu zonu u korist [[Bugarska|Bugarske]]. U to vreme [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|četnički pokret]] je u [[Srbija|Srbiji]], predstavljao protivnika koji se nije smeo ni vojnički ni politički potceniti, prvenstveno zbog njegove klasne i kontrarevolucionarne uloge u odnosu na [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilački pokret]]. Kvisling [[Milan Nedić]] se sve čvršće poveza sa četničkim pokretom. Borba za pozicije u masama protiv uticaja snaga kontrarevolucije postale su najvažniji zadatak [[Komunistička partija Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] u Srbiji. I u strategijskim planovima [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOV i POJ]] Srbija je postala sve značajniji činilac.<ref>[https://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%9A%D1%83_%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%83_1.11.1943. Izveštaj nemačkog komandanta Jugoistoka o stanju na Balkanu 1.11.1943.]</ref> == Ugovori četnika sa Nemcima 1943. == {{main|Ugovori JVuO i Vermahta|Kolaboracija četnika s nacističkom Njemačkom}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">[http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta]</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} {{izdvojeni citat|Crvene snage nameravaju da prodru u Srbiju preko Drine. Mihailović vrši pripreme da ih odbije. On verovatno precenjuje borbenu sposobnost i gotovost svoje trupe isto onako kao i životnu snagu konzervativne ideje nasuprot revolucionarnim elementima. Zbog toga Mihailović već traži vezu sa nemačkim komandama, da ne bi potpao pod komunističku vlast.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm Procena komandanta Jugoistoka feldmaršala Vajksa od 1. novembra 1943. vojno-političke situacije na Balkanu], Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII, knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd, dokument 156</ref>|Izveštaj komandanta Jugoistoka feldmaršala fon Vajhsa o stanju na Balkanu 1.11.1943.}} Prvi [[ugovori o saradnji četnika i Vermahta]] sklopljeni su novembra [[1943]]. godine. Njihova saradnja je bila uperena protiv partizana i antiokupatorski nastrojenog stanovništva u Srbiji. Sporazumi su usledili nakon dolaska specijalnog nemačkog izaslanika za Balkan [[Herman Nojbaher|Hermana Nojbahera]], koji je imao zadatak da uspostavi saradnju sa četnicima Draže Mihailovića. Sam [[Draža Mihailović]] je insistirao da ostane u senci. [[Četnici]] [[Draža Mihailović|Draže Mihailovića]] preduzeli su, nakon potpisivanja ugovora sa Vermahtom, [[Četnički teror u Srbiji 1943-1944|kampanju terora]] nad pripadnicima i simpatizerima partizanskog [[NOP|pokreta otpora]] u Srbiji. Hapšenja i ubistva partizanskih simpatizera vršena su širom Srbije. Masakr u [[Vranić (Barajevo)|Vraniću]] bio je najmasovniji slučaj [[teror]]a u okolini [[Beograd]]a. Od kraja [[1943]]. Saveznici su promenili stav prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a prioritet njihove politike u Jugoslaviji postala je pomoć jačanju snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] u Srbiji <ref>[https://www.znaci.org/00001/1_11.htm Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR]</ref> Vrhovni komandant NOV i POJ [[Josip Broz Tito]] ukazivao je da od razvoja prilika u [[Srbija|Srbiji]] zavisi dalji razvoj događaja, ne samo u [[Jugoslavija|Jugoslaviji]], već i na [[Balkan|Balkanu]]. Zato je [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab NOV i POJ]] u novembru 1943. uputio [[Druga proleterska divizija NOVJ|Drugu proletersku]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Petu krajišku diviziju]] da izvrše prodor u [[Zapadna Srbija|zapadnu Srbiju]], a u 1944. godine pojačava snage [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] prema [[Srbija|Srbiji]]. Istovremeno, [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|Narodnooslobodilački pokret]] u Srbiji, je sve više jačao. Broj novoformiranih brigada u južnoj i istočnoj Srbiji stalno se povećavao. U leto 1944. godine formirane su [[21. srpska divizija NOVJ|21]], [[22. srpska divizija NOVJ|22]], [[23. srpska divizija NOVJ|23]], [[24. srpska divizija NOVJ|24]], [[25. srpska divizija NOVJ|25]], [[45. srpska divizija NOVJ|45]], [[46. srpska divizija NOVJ|46.]] i [[47. srpska divizija NOVJ|47. divizija]], a zatim [[Trinaesti srpski korpus NOVJ|13.]] i [[Četrnaesti srpski korpus NOVJ|14. korpus]]. Ove divizije su zajedno sa Operativnom grupom divizija koju je [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovni štab NOV i POJ]] iz [[Crna Gora|Crne Gore]], istočne [[Bosna|Bosne]] i [[Sandžak|Sandžaka]] uputio prema Srbiji, angažovane u razbijanju nemačkih i kvislinških snaga u Srbiji i u njenom potpunom oslobođenju. == Bitka za Srbiju 1944. == {{main|Bitka za Ivanjicu januara 1944.|Bitka za Srbiju 1944.|Operacija Ratweek|Beogradska operacija|Proboj četnika i Nemaca iz Srbije}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika u vreme proboja partizana u Srbiju 1944.]] [[Datoteka:Defile jedinica ispred skupstine 1944.jpg|thumb|Defile [[Srpski dobrovoljački korpus|Srpskog dobrovoljačkog korpusa]] i drugih kvislinških formacija 22. juna 1944. ispred Skupštine.]] [[Datoteka:Borci Prve krajiške kod Aranđelovca 1944.jpg|minijatura|Artiljerija [[Prva krajiška brigada NOVJ|Prve krajiške brigade]] u borbama za Aranđelovac, 19. septembar 1944.g.]] [[Bitka za Srbiju 1944.]] je zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu, odnosno [[Armijska grupa F|Armijske grupe F]]. Partizani su već januara 1944. godine otpočeli veće operacije za oslobođenje gradova u Srbiji. [[Bitka za Ivanjicu januara 1944.|Bitka za Ivanjicu]] je vođena januara [[1944]]. godine između [[partizan]]a sa jedne, i udruženih osovinskih (Nemaca, Bugara, ljotićevaca, nedićevaca) i četničkih snaga sa druge strane. Partizani su isprva uspeli da zauzmu [[Ivanjica|Ivanjicu]], ali su intervencijom mnogostruko jačih osovinskih snaga odbijeni. Ivanjica je nakon toga ponovo okupirana, i ostala je pod kontrolom Nemaca do jeseni te godine. [[Vrhovni štab NOVJ]] je pokušavao da partizanske snage u Srbiji potpomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i general Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Planovi [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] sastojali su se u koncentrisanju snaga na levoj strani [[Lim (rijeka)|Lima]], radi proboja u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka komanda s obzirom na to rešila je da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]], kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i njihovo onesposobljavase za ofanzivna dejstva. Snage [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|JVuO]] učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref>[Ratni dnevnik komande Grupe armija »F« za period od 1. jula do 31. decembra 1944. godine, https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog 1</ref><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> što je bio prelomni period u kojem su se odvijala najmasovnija dejstva. Tokom prvih dana avgusta grupa divizija NOVJ ([[Druga proleterska divizija NOVJ|2]], [[Peta krajiška divizija NOVJ|5.]] i [[17. istočnobosanska divizija NOVJ|17]]) uspela je da se probije iz Crne Gore preko [[Ibar|Ibra]]. 21. avgusta u zapadnu Srbiju prodrla je [[Prva proleterska divizija NOVJ|Prva proleterska divizija]], uskoro za njom [[Šesta lička divizija|Šesta lička]], a početkom septembra i [[Dvanaesti korpus NOVJ|Dvanaesti korpus]]. Ove snage oslobodile su mnoge gradove (Gornji Milanovac 12. septembra, Valjevo 18. septembra, [[Oslobođenje Aranđelovca septembra 1944.|Aranđelovac 20. septembra]]) i uspostavile bazu za predstojeći napad na Beograd. U prvoj polovini septembra, nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada, već kompromitovan krupnim prodorima [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]], doživela je slom usled izbijanja opasnosti od [[Crvena armija|Crvene armije]] sa istoka. U tom trenutku [[Savezničke sile|Saveznici]] i [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] imali su odlučujuću prednost. [[Operacija Ratweek|Operacijom Ratweek]] Nemci su sprečeni u pokušaju da pojačaju odbranu [[Srbija|Srbije]], i bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra, [[Beogradska operacija|Beogradskom operacijom]], uz pomoć oklopnih snaga [[Crvena armija|Crvene armije]]. Dalje borbe u jugozapadnom delu nisu imale za cilj vraćanja kontrole nad [[Srbija|Srbijom]], nego proboj nemačke [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] iz [[Grčka|Grčke]]. Poražene četničke i nemačke snage zajedno su se [[proboj četnika i Nemaca iz Srbije|probijale iz Srbije]] preko Sandžaka ka Bosni. U oslobođenom [[Beograd|Beogradu]] je od 9. do 14. decembra 1944. održana [[Antifašistička skupština narodnog oslobođenja Srbije]], na kojoj su prihvaćene odluke Oblasnog odbora Narodnooslobodilačkog odbora Kosova i Metohije i Glavnog Narodnooslobodilačkog odbora Vojvodine da [[Kosovo]] i [[Vojvodina]] budu u sastavu federalne Srbije i odluka Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Sandžaka da se veći deo [[Sandžak|Sandžaka]] pripoji [[Srbija|Srbiji]]. U toku aprila obrazovana je [[Prva Vlada Blagoja Neškovića|prva Vlada federalne Srbije]], a od 8. do 12. maja 1945. održan je Prvi osnivački kongres [[Savez komunista Srbije|Komunističke partije Srbije]]. == Srijemski front 1945. == {{main|Srijemski front}} [[Datoteka:Sremski front.jpg|minijatura|[[Jugoslovenska armija]] na srijemskom frontu.]] [[Datoteka:Proboj sremskog fronta.jpg|mini|Delovi [[21. srpska divizija|21. srpske divizije]] u proboju sremskog fronta.]] [[Srijemski front]] je formirala njemačka komanda Jugoistoka ([[Armijska grupa F]]) nakon [[bitka za Srbiju|poraza u Srbiji]] krajem oktobra [[1944]]. godine, kako bi zaustavila prodor [[NOVJ]] i [[Crvena Armija|Crvene Armije]] ka zapadnim oblastima Jugoslavije. Srijemski front je bio dio šireg [[Istočni front (Drugi svetski rat)|Istočnog fronta]] Trećeg Rajha u Europi. Svojim gornjim krakom nadovezivao se na dravski front od Virovitice do njenog ušća u [[Dunav]], a donjim na drinski front od [[Zvornik]]a do njenog ušća u [[Sava|Savu]]. Operacije na Sremskom frontu usko su povezane sa ofanzivom [[Crvena armija|Crvene armije]] severno od [[Drava|Drave]] započetom [[Batinska bitka|forsiranjem Dunava kod Batine sa severne]], i [[Proboj Armijske grupe E iz Grčke|probojem Armijske grupe E iz Grčke]] sa južne strane. Snage Vermahta u južnoj Panoniji bile su slabe, pa su Nemci nastojali da što pre [[Proboj Armijske grupe E iz Grčke|dovedu delove Armijske grupe E sa juga]]. U prvoj fazi Nemci su raspolagali samo improvizovanim formacijama poput [[divizija Bether|divizije Bether]], pa su bili primorani na postepeno povlačenje. U januaru [[1945]]. su dovedenim snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] uspeli da stabilizuju front na duže vreme. Savezničke snage sastojale su se najvećim delom od delova [[NOVJ]], odnosno [[Jugoslovenska armija|Jugoslovenske armije]]. Ove snage bile su do kraja 1944. ojačane artiljerijskim i specijalističkim jedinicama Crvene armije, a tokom decembra 1944. i celovitim korpusnim sastavima Crvene armije i Bugarske armije. Od početka 1945. u borbama su učestvovale samo jedinice [[Jugoslovenska armija|Jugoslovenske armije]], uz sopstvenu vazdušnu podršku. Borbe su imale karakter dugotrajnih iscrpljujućih frontalnih rovovskih borbi sve do [[12. april]]a [[1945]]. godine, kada je Sremski front probijen. Nakon proboja sremskog fronta snage [[JNA|Jugoslovenske armije]] za nepun mesec dana oslobodile su čitavu teritoriju [[okupirana Jugoslavija|okupirane Jugoslavije]], i [[Istra|Istru]] i Slovenačko primorje, a neke jedinice dospele su i do [[Trst]]a. Pred udarima Jugoslovenske armije kapitulirala je grupa armija "E" i zarobljen je general [[Aleksandar fon Ler]], odgovoran za razaranje [[Beograd]], aprila [[1941]]. godine. == Narodni heroji i istaknute ličnosti == [[Datoteka:Plakat Srbija se umirit ne može.jpg|desno|mini|Plakat „Srbija se umirit ne može“]] <table border=0><tr valign=><td> * [[Vlada Aksentijević]] * [[Cana Babović]] * [[Vera Blagojević]] * [[Milan Blagojević|Milan Blagojević Španac]] * [[Đuka Dinić|Đurđelina Đuka Dinić]] * [[Dragojlo Dudić]] * [[Svetozar Dragović Toza]] * [[Vladimir Zečević|Vlada Zečević]] * [[Sreten Žujović]] * [[Milan Ilić Čiča]] * [[Dušan Jerković]] * [[Žikica Jovanović Španac]] * [[Zdravko Jovanović]] * [[Radivoje Jovanović]] * [[Sava Jovanović Sirogojno]] * [[Filip Kljajić|Filip Kljajić Fića]] * [[Branko Krsmanović]] * [[Petar Leković]] * [[Nikola Ljubičić]] * [[Moma Marković]] * [[Miodrag Milovanović Lune]] <td> * [[Mika Mitrović Jarac]] * [[Vukica Mitrović]] * [[Ratko Mitrović]] * [[Mitra Mitrović]] * [[Blagoje Nešković]] * [[Ratko Pavlović Ćićko]] * [[Slobodan Penezić Krcun]] * [[Dušan Petrović Šane]] * [[Sima Pogačarević]] * [[Koča Popović]] * [[Milentije Popović]] * [[Momčilo Popović Ozren]] * [[Darinka Radović]] * [[Dobrivoje Radosavljević]] * [[Aleksandar Ranković]] * [[Petar Stambolić]] * [[Đuro Strugar]] * [[Mirko Tomić]] * [[Jelena Ćetković]] * [[Stjepan Filipović|Stevo Filipović]] * [[Radmila Šišković]] </table> == Savremena tumačenja == {{main|Sudska rehabilitacija|Historijski revizionizam}} Istoričarka [[Dubravka Stojanović]] smatra da je u Srbiji vođen i [[građanski rat]]: {{izdvojeni citat|S jedne strane našla se partizanska, organizovana i disciplinovana vojska koja je, uz stalnu borbu protiv okupatora, vodila i borbu za revolucionarni preokret i uvođenje komunizma. S druge strane bila je slabo organizovana, nedisciplinova i nedovoljno subordinirana Jugoslovenska vojska u otadžbini koja je rat otpočela kao pokret otpora, ali je u Srbiji, već u jesen 1941, ušla u kolaboraciju sa okupacionim snagama pokušavajući da se, na prvom mestu, bori protiv komunistički orijentisanih partizanskih jedinica.<ref name="Dubravka Stojanović: Ulje na vodi">[http://pescanik.net/wp-content/PDF/dubravka_stojanovic-ulje_na_vodi.pdf Dubravka Stojanović: Ulje na vodi]</ref>}} Osvrćući se na tezu da je u okupiranoj Jugoslaviji vođen [[građanski rat]], profesor [[Miodrag Zečević]] kaže: {{izdvojeni citat|Sadašnja vlast i njeni istoričari proglasili su da je u Srbiji između partizana i četnika vođen međusobni građanski ideološki rat. Građanski rat nemoguće je voditi u okupiranoj zemlji u prisustvu zainteresovnog okupatra da održi vlast.<ref name="subnor">[http://www.subnor.org.rs/okrugli-sto-ustanak-u-srbiji-1941-godine Okrugli sto: Ustanak u Srbiji 1941.]</ref>}} == Galerija == <center><gallery widths="160px" heights="150p" perrow=5> Image:Bundesarchiv Bild 141-1005, Belgrad, Zerstörungen.jpg|[[Beograd]] u ruševinama, aprila [[1941]]. godine Image:Stjepan Stevo Filipovic.jpg|Vešanje [[Stjepan Filipović|Stevana Filipovića]] u [[Valjevo|Valjevu]], maja [[1942]]. godine Image:Kosmaj spomenik1.jpg|Spomenik [[Kosmajski partizanski odred|Kosmajskom NOP odredu]] na [[Kosmaj]]u Image:Kadinjača Memorial Complex, Užice, Serbia. Overview of the center.JPG|Spomen-kompleks „Kadinjača“, kod [[Užice|Užica]] Image:Zikica Jovanovic Spanac Radanovci ADM 5986.jpg|Spomenik [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnom heroju]] [[Žikica Jovanović Španac|Žikici Jovanoviću Špancu]], na mestu pogibije u selu [[Radanovci (Kosjerić)|Radanovcima]] Image:Spomenik prijepoljskoj bici.jpg|Spomen-kompleks „4. decembar 1943.“ u [[Prijepolje|Prijepolju]] </gallery></center> == Povezano == * [[Dan ustanka naroda Srbije]] * [[Nedićeva Srbija]] * [[Ustanak u Srbiji 1941.]] * [[Užička Republika]] * [[Kragujevački masakr]] * [[Logor Banjica]] * [[Sabotaže u Srbiji u Drugom svetskom ratu]] * [[Narodnooslobodilačka borba u Srbiji]] * [[Bitka za Ivanjicu januara 1944.]] * [[Bitka za Srbiju]] * [[Beogradska operacija]] * [[Proboj četnika i Nemaca iz Srbije]] == Izvori == {{Izvori|2}} == Literatura == {{Portal NOB}} * [[Moma Marković]] „Pregled Narodnooslobodilačke borbe u Srbiji“. Beograd 1947. godina. * [[Enciklopedija Jugoslavije]] (knjiga osma). „Jugoslovenski leksikografski zavod“, Zagreb 1971. godina. * [[Vojna enciklopedija]] (knjiga deveta). Beograd 1975. godina. * [[Narodni heroji Jugoslavije (knjiga)|Narodni heroji Jugoslavije]]. „Mladost“, Beograd 1975. godina. * [https://www.znaci.org/00001/240.htm Dojčilo Mitrović: ZAPADNA SRBIJA 1941. (SRBIJA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI)], Nolit, Beograd 1975. * [https://www.znaci.org/00001/244.htm Dr Milivoje Perović: JUŽNA SRBIJA (SRBIJA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI)], Nolit - Prosveta, Beograd 1961. * [https://www.znaci.org/00001/216.htm Jovan Marjanović: BEOGRAD (SRBIJA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI)], Nolit - Prosveta, Beograd 1964. * [https://www.znaci.org/00001/232.htm BEOGRAD U RATU I REVOLUCIJI - knjiga 1], Beograd 1984. * [https://www.znaci.org/00001/233.htm BEOGRAD U RATU I REVOLUCIJI - knjiga 2], Beograd 1984. * [https://www.znaci.org/00001/111.htm Mirko Ćuković: SANDžAK U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI], Nolit - Prosveta, Beograd 1964. * ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I: BORBE U SRBIJI, Vojnoistorijski institut, Beograd ** knjiga 1 - godina 1941. ** knjiga 2 - godina 1941. ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_5.htm knjiga 5 - borbe u Srbiji 1943.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_6.htm knjiga 6 - Borbe u Vojvodini 1941 - 1943.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_7.htm knjiga 7 - januar - maj 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_8.htm knjiga 8 - Borbe u Vojvodini 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_9.htm knjiga 9 - jun - 20. avgust 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_10.htm knjiga 10 - Borbe u Vojvodini (novembar-decembar 1944.)] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_11.htm knjiga 11 - 21. avgust - 10. septembar 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_12.htm knjiga 12 - 11-30. septembar 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_13.htm knjiga 13 - 1-15. oktobar 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_14.htm knjiga 14 - 15-31. oktobar 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_16.htm knjiga 16 - Borbe u Sandžaku 1942 - 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_17.htm knjiga 17 - Borbe u Vojvodini 1941 - 1944. (neprijateljski dokumenti)] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_18.htm knjiga 18 - Borbe u Sremu I - III 1945. GODINE] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_19.htm knjiga 19 - Borbe na Kosovu 1941 - 1944.] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_20.htm knjiga 20 - Dokumenti partijskih organizacija NOV I POJ] ** [https://www.znaci.org/00001/4_1_21.htm knjiga 21 - Dokumenti kvislinških jedinica i ustanova] {{Drugi svetski rat u Jugoslaviji}} [[Kategorija:Srbija u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Srbija u Narodnooslobodilačkoj borbi| ]] [[Kategorija:Narodnooslobodilačka borba| ]] ilvz08xvhssugrz4pey7klb6nyosfdy 1296. 0 223698 42652841 42649214 2026-07-10T18:53:34Z Alekol 2231 42652841 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1296}} Godina '''1296''' ('''[[Rimske brojke|MCCXCVI]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u nedjelju]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] (1. jan/sij.). == Događaji == === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[5. 2.]] - Bula pape [[Bonifacije VIII|Bonifacija VIII]] ''Clericis laicos'': protivi se sekularnim državama, naročito Francuskoj i Engleskoj, koje samovoljno uzimaju crkvene prihode (dogodine je ublažio stav). * [[8. 2.]] - Poljski kralj [[Przemysł II]] je ubijen pri pokušaju otmice, sedam meseci nakon krunisanja. * [[13. 2.]] - Ugarsko-hrvatski kralj [[Andrija III. Mlečanin]] se oženio po drugi put, [[Agneza Austrijska (1281–1364)|Agnezom]], kćerkom austrijskog vojvode [[Albrecht I Habsburški|Alberta Habsburga]]. * [[25. 3.]] - Aragonac [[Frederik III od Sicilije]] krunisan je u Palermu. Papa ga je ekskomunicirao i stavio Siciliju pod interdikt, jer želi da se [[Kraljevina Sicilija|Sicilija]] vrati [[Kraljevina Napulj|napuljskim]] Anžujcima. * [[30. 3.]] - Počinje Prvi [[Škotski ratovi za nezavisnost|Škotski rat za nezavisnost]]: Pohara [[Berwick-upon-Tweed]]a, uz masakr stanovništva, od strane engleskog kralja [[Edward I od Engleske|Edwarda I]]. === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[27. 4.]] - [[Bitka kod Dunbara]] je engleska pobeda u Škotskoj. Većina zamkova se predaje bez borbe. * [[1. 6.]] - Jak zemljotres u Carigradu. === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * jun/jul - Škotski kralj [[John Balliol]] se predao Edwardu, oduzeta mu je kruna. Edward se zatim vraća u Englesku sa simbolima škotske kraljevske vlasti, uključujući [[Kamen iz Sconea]]. Naručuje Krunidbenu stolicu, u kojoj će kamen biti ugrađen (do povratka u Škotsku 1996). * [[19. 7.]] - Dželaludin Haldži, sultan [[Delhi Sultanat|Delhija]], ubijen od strane svog nećaka Alaudina, koji se proglašava za novog sultana (do 1316). * avgust - Kineski diplomata [[Zhou Daguan]] je stigao u [[Angkor]] u [[Kmersko Carstvo|Kmerskom Carstvu]] - ostaje blizu godinu dana, njegov izveštaj je jedini sačuvani opis života u carstvu iz prve ruke. Beleži da je zemlja nedavno opustošena u ratu sa Sijamcima. * [[9. 9.]] - Počinje gradnja [[Firentinska katedrala|Firentinske katedrale]] (kupola završena 1436). === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === === Kroz godinu === {{Dvostruka slika|right|Fresco of Stefan Dragutin, Arilje.jpg|150|Crkva svetog Ahilija u Arilju4.jpg|150|Ktitorski portret [[Stefan Dragutin|Stefana Dragutina]] sa [[Crkva svetog Ahilija u Arilju|ariljskom crkvom]]|Crkva danas}} * Završen živopis [[Crkva svetog Ahilija u Arilju|Crkve svetog Ahilija u Arilju]] (ili su grčki slikari to započeli ove godine<ref>''Istorija s. n. I'', 424</ref>). * {{circa}} Kralj [[Milutin Nemanjić|Milutin]] je kratko vreme držao [[Drač]].<ref>[https://rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_5_l.html Srbija kao glavna balkanska država]. rastko.rs</ref> Vizantinci su "verovatno početkom 1296." zauzeli Drač i [[Valona|Valonu]] ali Drač je u junu sigurno u Milutinovim rukama ("verovatno do 1301"). Zbog ovoga i sve veće nesigurnosti na makedonskoj granici, Vizantinci će dogodine preduzeti pohod.<ref>''Istorija s. n. I'', 445</ref> * Kralj Andrija Mlečanin je proglasio [[Matija III Čak|Matiju III Čaka]] za palatina, [[nador]]a, ali već dogodine dolazi do razlaza i Matijinog odmetanja. Ove godine je stekao [[Trenčín]], po kome će biti nazivan. * septembar - jul 1298 - U ovom periodu umro je vladar [[Epirska Despotovina|Epira]] Nikifor I Komnen Duka. Trebala ga je naslediti kćerka Tamar Angelina Komnena, tj. zet [[Filip I., knez Taranta|Filip Tarantski]] ali udovica Ana Paleologina Kantakuzena je progurala njihovog sina Tomu I Komnena Duku (do 1318). * U Đenovi je objavljen [[portolan]] ''Il compasso da navigare'', priručnik pravaca za plovidbu. * 1296-97 - Sukob između kana [[Zlatna Horda|Zlatne horde]] Tokte i moćnog velikaša [[Nogaj]]a. == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1296.}} * [[10. 8.]] - [[Jan od Češke]], grof Luksemburga, kralj Češke, titularni kralj Poljske († [[1346]]) * {{circa}} [[Algirdas]], veliki knez Litvanije († [[1377]]) == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1296.}} * [[8. 2.]] - [[Przemysł II]], poljski kralj (* [[1257]]) * [[19. 5.]] - [[Celestin V]], bivši papa, katolički svetac (* 1209-1215) * [[19. 7.]] - Dželaludin Haldži, sultan Delhija (ca. 1220) == Reference == {{reference}} {{commonscat|1296}} [[Kategorija:1296.| ]] 2xgadpz7i4gkjmph2vx0gukbofvjkho 42653012 42652841 2026-07-11T09:20:12Z Alekol 2231 /* Reference */ 42653012 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1296}} Godina '''1296''' ('''[[Rimske brojke|MCCXCVI]]''') bila je [[prijestupna godina koja počinje u nedjelju]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] (1. jan/sij.). == Događaji == === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[5. 2.]] - Bula pape [[Bonifacije VIII|Bonifacija VIII]] ''Clericis laicos'': protivi se sekularnim državama, naročito Francuskoj i Engleskoj, koje samovoljno uzimaju crkvene prihode (dogodine je ublažio stav). * [[8. 2.]] - Poljski kralj [[Przemysł II]] je ubijen pri pokušaju otmice, sedam meseci nakon krunisanja. * [[13. 2.]] - Ugarsko-hrvatski kralj [[Andrija III. Mlečanin]] se oženio po drugi put, [[Agneza Austrijska (1281–1364)|Agnezom]], kćerkom austrijskog vojvode [[Albrecht I Habsburški|Alberta Habsburga]]. * [[25. 3.]] - Aragonac [[Frederik III od Sicilije]] krunisan je u Palermu. Papa ga je ekskomunicirao i stavio Siciliju pod interdikt, jer želi da se [[Kraljevina Sicilija|Sicilija]] vrati [[Kraljevina Napulj|napuljskim]] Anžujcima. * [[30. 3.]] - Počinje Prvi [[Škotski ratovi za nezavisnost|Škotski rat za nezavisnost]]: Pohara [[Berwick-upon-Tweed]]a, uz masakr stanovništva, od strane engleskog kralja [[Edward I od Engleske|Edwarda I]]. === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[27. 4.]] - [[Bitka kod Dunbara]] je engleska pobeda u Škotskoj. Većina zamkova se predaje bez borbe. * [[1. 6.]] - Jak zemljotres u Carigradu. === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * jun/jul - Škotski kralj [[John Balliol]] se predao Edwardu, oduzeta mu je kruna. Edward se zatim vraća u Englesku sa simbolima škotske kraljevske vlasti, uključujući [[Kamen iz Sconea]]. Naručuje Krunidbenu stolicu, u kojoj će kamen biti ugrađen (do povratka u Škotsku 1996). * [[19. 7.]] - Dželaludin Haldži, sultan [[Delhi Sultanat|Delhija]], ubijen od strane svog nećaka Alaudina, koji se proglašava za novog sultana (do 1316). * avgust - Kineski diplomata [[Zhou Daguan]] je stigao u [[Angkor]] u [[Kmersko Carstvo|Kmerskom Carstvu]] - ostaje blizu godinu dana, njegov izveštaj je jedini sačuvani opis života u carstvu iz prve ruke. Beleži da je zemlja nedavno opustošena u ratu sa Sijamcima. * [[9. 9.]] - Počinje gradnja [[Firentinska katedrala|Firentinske katedrale]] (kupola završena 1436). === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === === Kroz godinu === {{Dvostruka slika|right|Fresco of Stefan Dragutin, Arilje.jpg|150|Crkva svetog Ahilija u Arilju4.jpg|150|Ktitorski portret [[Stefan Dragutin|Stefana Dragutina]] sa [[Crkva svetog Ahilija u Arilju|ariljskom crkvom]]|Crkva danas}} * Završen živopis [[Crkva svetog Ahilija u Arilju|Crkve svetog Ahilija u Arilju]] (ili su grčki slikari to započeli ove godine<ref>''Istorija s. n. I'', 424</ref>). * {{circa}} Kralj [[Milutin Nemanjić|Milutin]] je kratko vreme držao [[Drač]].<ref>[https://rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_5_l.html Srbija kao glavna balkanska država]. rastko.rs</ref> Vizantinci su "verovatno početkom 1296." zauzeli Drač i [[Valona|Valonu]] ali Drač je u junu sigurno u Milutinovim rukama ("verovatno do 1301"). Zbog ovoga i sve veće nesigurnosti na makedonskoj granici, Vizantinci će dogodine preduzeti pohod.<ref>''Istorija s. n. I'', 445</ref> * Kralj Andrija Mlečanin je proglasio [[Matija III Čak|Matiju III Čaka]] za palatina, [[nador]]a, ali već dogodine dolazi do razlaza i Matijinog odmetanja. Ove godine je stekao [[Trenčín]], po kome će biti nazivan. * septembar - jul 1298 - U ovom periodu umro je vladar [[Epirska Despotovina|Epira]] Nikifor I Komnen Duka. Trebala ga je naslediti kćerka Tamar Angelina Komnena, tj. zet [[Filip I., knez Taranta|Filip Tarantski]] ali udovica Ana Paleologina Kantakuzena je progurala njihovog sina Tomu I Komnena Duku (do 1318). * U Đenovi je objavljen [[portolan]] ''Il compasso da navigare'', priručnik pravaca za plovidbu. * 1296-97 - Sukob između kana [[Zlatna Horda|Zlatne horde]] Tokte i moćnog velikaša [[Nogaj]]a. == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1296.}} * [[10. 8.]] - [[Jan od Češke]], grof Luksemburga, kralj Češke, titularni kralj Poljske († [[1346]]) * {{circa}} [[Algirdas]], veliki knez Litvanije († [[1377]]) == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1296.}} * [[8. 2.]] - [[Przemysł II]], poljski kralj (* [[1257]]) * [[19. 5.]] - [[Celestin V]], bivši papa, katolički svetac (* 1209-1215) * [[19. 7.]] - Dželaludin Haldži, sultan Delhija (ca. 1220) == Reference == {{reference}} ; Literatura * ''Istorija srpskog naroda'', Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I) {{commonscat|1296}} [[Kategorija:1296.| ]] i1uxh9bexy15ycl8uijj16wp6tbrkpj 1297. 0 223699 42653016 42649257 2026-07-11T09:32:58Z Alekol 2231 42653016 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1297}} Godina '''1297''' ('''[[Rimske brojke|MCCXCVII]]''') bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]] u [[julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] (1. jan/sij.). == Događaji == === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[8. 1.]] - U kontekstu sukoba [[Gvelfi i Gibelini|Gvelfa i Gibelina]], [[François Grimaldi]] osvaja [[Monegaška stijena|Monegašku stijenu]]. * januar - [[Grofovija Flandrija|Flandrijski]] grof [[Guy od Dampierra]] odbacuje francusko vazalstvo i udružuje se sa engleskim vladarom [[Edward I od Engleske|Edwardom I]] i drugima protiv francuskog kralja [[Philippe IV od Francuske|Philippeom IV]]. Franko-flamanski rat traje do 1305. (u toku su u anglo-francuski Gijenski rat, sprema se i Prvi [[škotski ratovi za nezavisnost|škotski rat za nezavisnost]]). * [[24. 1.]] - Papa [[Bonifacije VIII]] za ugarskog kralja proglašava [[Karlo I Robert|Karla Roberta]] (ca. 9), unuka napuljske kraljice i ugarske princeze Marije.<ref name="Klaic275">Klaić, 275</ref> * februar - Papina bula ''Romana mater ecclesia'' dozvoljava dobrovoljne klerikalne donacije kralju, kada je hitno (popuštanje u odnosu na prošlogodišnju bulu ''Clericis laicos''. * [[28. 2.]] - ''Serrata del Maggior Consiglio'', "Zatvaranje Velikog vijeća": mletačko [[Veliko vijeće]] postaje nasljedno. === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[4. 4.]] - [[Kraljevina Sicilija|Sicilijanski]] kralj [[Jaime II od Aragona|Jaime I]] je krunisan za (nominalnog) kralja novoosnovane [[Kraljevina Sardinija|Sardinije]] i Korzike, koja bi bila feud od pape (deo Sardinije osvojen tek 1323-24). Veći deo dva otoka je pod kontrolom [[Republika Genova|Đenove]] i [[Republika Pisa|Pize]]. * svibanj - Papa imenuje Petra, kapelana napuljske kraljice Marije, za [[Splitsko-makarska nadbiskupija|splitskog]] nadbiskupa, nakon što je svrgnuo Jakova, koji je bio uz [[Andrija Mlečanin|Andriju Mlečanina]]. Ubrzo prebacuje [[Zadarska nadbiskupija|zadarskog]] nadbiskupa u Italiju, a dovodi talijanskog franjevca.<ref name="Klaic275" /> * maj - Papa Bonifacije VIII je ekskomunicirao kardinala Jacoppa Colonnu, koji je odbio vratiti zemlju trojici braće i dati papi gradove [[Colonna, Roma|Colonna]], [[Palestrina]] i dr. - dolazi do rata u kome će gradovi biti uništeni. * maj - Prvi [[škotski ratovi za nezavisnost|škotski rat za nezavisnost]], Akcija u Lanarku: [[William Wallace]] predvodi pobunu Škota protiv Engleza, ubijen je tamošnji šerif. === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[11. 7.]] - Kanonizovan je kralj [[Louis IX od Francuske]] († 1270), jedini francuski kralj svetac. * jul - Papina bula ''Etsi de statu'': kraljevi mogu oporezivati crkvenu imovinu u hitnim situacijama i bez prethodnog papinog odobrenja. * jul - Grupa plemića u Engleskoj sastavlja Prigovore (''Remonstrances'') zbog velikih poreza (kralj ratuje u Škotskoj, Flandriji i Gaskonji). * [[16. 8.]] - Umro je [[Trapezuntsko Carstvo|trapezuntski]] car [[Jovan II Veliki Komnen]], nasleđuje ga sin [[Aleksije II Veliki Komnen|Aleksije II]] (do 1330), sestrić vizantijskog cara [[Andronik II Paleolog|Andronika II]]. Zapadni deo države je pod pritiskom "bezbožnih Agarjana". ** Udovica Evdokija Paleologina je bila u igri za diplomatski brak sa Milutinom Nemanjićem. * 22. 8. - Engleska ekspedicija u Flandriju: Edward I je isplovio sa vojskom, baza će mu biti u [[Ghent]]u. * [[1. 9.]] - Prvi spomen [[Slatina, Hrvatska|Slatine]] (''Zalathnuk''), u ispravi [[Zagrebačka biskupija|zagrebačkog]] biskupa Mihovila - Slatina je tada bila dobro Zagrebačke biskupije u sastavu Arhiđakonata Vaška.<ref>[https://www.slatina.hr/portal/dan-grada-slatine/ Dan Grada Slatine]. slatina.hr</ref> * [[11. 9.]] - [[Bitka kod Stirlinškog mosta]]: engleske snage potučene u Škotskoj. Škoti upadaju na sever Engleske, [[William Wallace]] je imenovan za [[Škotski gvardijani|Škotskog gvardijana]]. ** [[Edward I od Engleske]] nakon ovoga potvrđuje [[Magna Carta|Magna Cartu]] i [[Šumska povelja|Šumsku povelju]], nakon čega plemstvo pristaje služiti kralju na škotskoj kampanji. === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * zima 1297/98 - Mongolske invazije Indije: [[Čagatajski kanat|čagatajski]] komandant Kadar je pustošio u Pendžabu, dok ga u februaru nije porazila vojska [[Delhi sultanat]]a. === Kroz godinu === * Kralj Andrija Mlečanin postavlja svog ujaka [[Albertino Morosini|Albertina Morosinija]] za hercega Slavonije i župana Požege, umesto majke Tomasine - sedište mu je u Požegi, kancelar mu je zagrebački biskup Mihajlo.<ref name="Klaic275" /> * Pošto su prošle godine izgubili [[Drač]] u korist [[Milutin Nemanjić|Milutinove]] Srbije a makedonska granica Srbije je sve nesigurnija, Vizantinci su izveli pohod protiv Srbije na čelu sa Mihailom Glavasom, bez uspeha. Slede dvogodišnji pregovori, kojima se protivi ekspanzionistička srpska aristokratija.<ref>''Istorija s. n. I'', 445-6</ref> * Ugovor iz Alcañicesa o prijateljstvu i odbrani [[Dinis od Portugala|Dinisa od Portugala]] i [[Fernando IV od Kastilje|Fernanda IV od Kastilje]]. == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1297.}} * [[25. 3.]] - [[Andronik III Paleolog]], vizantijski car († [[1341]]) * 25. 3. - [[Arnošt od Pardubica]], prvi praški nadbiskup, savetnik Karla IV († [[1364]]) * [[14. 8.]] - [[Hanazono]], japanski car i pjesnik († [[1348]]) == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1297.}} * [[22. 2.]] - [[Margareta Kortonska]], katolička svetica (* ca. 1247) * [[21. 5.]] - [[Judita Habsburška]], češka kraljica (* [[1271]]) * [[16. 8.]] - [[Jovan II Veliki Komnen]], trapezuntski car (* ca. 1262) == Reference == {{reference}} ; Literatura * [https://archive.org/stream/povjesthrvataodn01klaiuoft/povjesthrvataodn01klaiuoft_djvu.txt Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301)]. [[Vjekoslav Klaić]] (archive.org) * ''Istorija srpskog naroda'', Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I) {{commonscat|1297}} [[Kategorija:1297.| ]] mxbwuhg0lzyxoz4a5q6gkz43dtvfmw9 1299. 0 223702 42652868 42652467 2026-07-10T20:26:24Z Alekol 2231 42652868 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1299}} {{commonscat|1299}} == Događaji == * [[28. 1.]] - Papa imenuje Gregorija Bododa, odmetnika od Andrije Mlečanina, za upravitelja ostrogonske nadbiskupije i stolnobiogradske biskupije (samo za upravitelja jer se brine da bi se odmetnuo i od njega).<ref name="Klaic276">Klaić, 276</ref> * [[7. 4.]] - [[Pavao I. Šubić Bribirski]] se nazvao gospodarem Bosne nakon nekih vojnih pohoda, možda drži nešto u zapadnim stranama.<ref name="VCorSkgbd">[https://rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_5_l.html Srbija kao glavna balkanska država]. rastko.rs</ref> * april - Oko Uskrsa (19. april), na Vardaru: završeni su srpsko-vizantijski pregovori, [[Simonida]] (ca. 5), kćerka Andronika II, data je kralju Milutinu (ca. 46). Milutin zadržava osvojene gradove, kao miraz<ref name="VCorSkgbd" /> - granica je severno od linije Ohrid-Prilep-Štip. Milutin je nakon venčanja posetio Andronika II u Solunu.<ref>''Istorija s. n. I'', 447</ref> ** Ovo je četvrti Milutinov brak, treća žena, [[Ana Terter]] je ovom prilikom predata Vizantincima sa ostalim taocima (među kojima je bio i vizantijski prebeg Kotanica). ** Dolazi do razlaza sa bratom Dragutinom - savez sa Vizantijom dovodi u pitanje sporazum o nasleđivanju, ali uzdržava se od napada, jer Milutin bi imao Andronikovu pomoć.<ref>''Istorija s. n. I'', 450</ref> Sa vizantijske strane, vaseljenski patrijarh se protivio da mlada vizantijska princeza bude četvrta supruga. ** "Razdoblje snažne umetničke živosti" u Srbiji 1299-1321.<ref>''Istorija s. n. I'', 476</ref> * [[14. 6.]] - Napuljski kralj Karlo II izdaje povelju [[Hrvatin Stjepanić|Hrvatinu Stjepaniću]] s sinovima i rođacima, kao knezu [[Donji Kraji|Donjih Kraja]]<ref name="Klaic277">Klaić, 277</ref> - Hrvatin je knez u župi [[Banjica (župa)|Banica]] na gornjoj Sani, rodonačelnik [[Hrvatinići|Hrvatinića]]. * srpanj - Ugarski sabor na Rakoškom polju, za uređenje crkvenih i državnih poslova i jačanje vlasti kralja Andrije. Nadbiskup Gregorije saziva zaseban sabor u Vesprem, preti kaznama plemićima i biskupima koji nisu došli - mora otići u Slavoniju, moguće Kalnik. Zagrebački biskup se, međutim, nije smeo vratiti sa Rakoškog polja u Zagreb.<ref>Klaić, 276-7</ref> * [[15. 7.]] - Umro je kralj [[Erik II. Norveški]], nasledio ga je brat [[Haakon V.]] (do 1319). * [[1. 8.]] - Andrija Mlečanin daje svom ujaku Albertinu Morosiniju hercegovinu Slavoniju, "za sve vijeke", kao i Požešku županiju. Stjepan Babonić je opet slavonski ban, kralj Andrija mu oprašta "zablude i nevjere", ako mu vati Susedgrad, Vrbaški grad i Glažki grad na međi banovine Usore.<ref>Klaić, 275</ref> * [[4. 8.]] - Karlo Napuljski potvrđuje sva prava i oblasti Šubića.<ref name="Klaic277" /> * novembar - [[Rat Sicilijanske večernje]]: Filip I Tarantski, generalni vikar u ime oca Karla II, invadirao je Siciliju i opseo [[Trapani]]. * [[1. 12.]] - Bitka kod Falconarije: sicilijanski kralj Frederik je potukao i zarobio Filipa Tarantskog nedaleko od Trapanija. === Kroz godinu === * Prvi put se spominje [[Kali]] na [[Ugljan (otok)|Ugljanu]]. * [[Prizrenska eparhija]]: novi episkop je neki Damjan. * [[Čaka, car Bugarske|Čaka]], [[Nogaj]]ev sin, ušao je u Bugarsku i naterao na bekstvo mladog cara [[Ivan II, car Bugarske|Ivana II]], ali zbačen je već sledeće godine. * {{circa}} [[Osman I]] se osamostaljuje od Seldžuka. * 1299 ili 1300 - Kan Zlatne horde Tokta je porazio moćnog velikaša [[Nogaj]]a. Po njemu je nazvan narod [[Nogajci]]. == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1299.}} * == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1299.}} * [[15. 7.]] - [[Erik II. Norveški]] (* [[1268]]) [[Kategorija:1299.| ]] [[Kategorija:1290-e]] [[Kategorija:Godine]] 20tsfakimr8r3gme6e0vxjrp2n4z5y5 42653028 42652868 2026-07-11T10:27:36Z Alekol 2231 42653028 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1299}} {{commonscat|1299}} == Događaji == * [[16. 1.]] - Ubijen je egipatski mamelučki sultan Ladžin, vraćen je [[Al-Nasir Muhamed]] (do 1309). Stvarnu vlast ima vicekralj Sayf al-Din Salar * [[28. 1.]] - Papa imenuje Gregorija Bododa, odmetnika od Andrije Mlečanina, za upravitelja ostrogonske nadbiskupije i stolnobiogradske biskupije (samo za upravitelja jer se brine da bi se odmetnuo i od njega).<ref name="Klaic276">Klaić, 276</ref> * [[7. 4.]] - [[Pavao I. Šubić Bribirski]] se nazvao gospodarem Bosne nakon nekih vojnih pohoda, možda drži nešto u zapadnim stranama.<ref name="VCorSkgbd">[https://rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_5_l.html Srbija kao glavna balkanska država]. rastko.rs</ref> * april - Oko Uskrsa (19. april), na Vardaru: završeni su srpsko-vizantijski pregovori, [[Simonida]] (ca. 5), kćerka Andronika II, data je kralju Milutinu (ca. 46). Milutin zadržava osvojene gradove, kao miraz<ref name="VCorSkgbd" /> - granica je severno od linije Ohrid-Prilep-Štip. Milutin je nakon venčanja posetio Andronika II u Solunu.<ref>''Istorija s. n. I'', 447</ref> ** Ovo je četvrti Milutinov brak, treća žena, [[Ana Terter]] je ovom prilikom predata Vizantincima sa ostalim taocima (među kojima je bio i vizantijski prebeg Kotanica). ** Dolazi do razlaza sa bratom Dragutinom - savez sa Vizantijom dovodi u pitanje sporazum o nasleđivanju, ali uzdržava se od napada, jer Milutin bi imao Andronikovu pomoć.<ref>''Istorija s. n. I'', 450</ref> Sa vizantijske strane, vaseljenski patrijarh se protivio da mlada vizantijska princeza bude četvrta supruga. ** "Razdoblje snažne umetničke živosti" u Srbiji 1299-1321.<ref>''Istorija s. n. I'', 476</ref> * proleće? - Delhijski sultan Alaudin Haldži osvaja Gudžarat, kojim vlada dinastija Vaghela - pljačka, uništenje, masakr. Ponovo je uništen hram [[Somnath]]. * [[6. 5.]] - [[Marinidi|Marinidski]] sultan Abu Yaqub Yusuf an-Nasr započinje opsadu [[Abdalvadidi|abdalvadidskog]] [[Sultanat Tlemsen|Tlemsena]] - traje osam godina, dok sultan nije ubijen. * 25. 5. - Korčulanski rat: u Milanu potpisan mir između Venecije i Đenove. * [[14. 6.]] - Napuljski kralj Karlo II izdaje povelju [[Hrvatin Stjepanić|Hrvatinu Stjepaniću]] s sinovima i rođacima, kao knezu [[Donji Kraji|Donjih Kraja]]<ref name="Klaic277">Klaić, 277</ref> - Hrvatin je knez u župi [[Banjica (župa)|Banica]] na gornjoj Sani, rodonačelnik [[Hrvatinići|Hrvatinića]]. * [[19. 6.]] - U Montreuilu sastavljen ugovor između engleskog i francuskog kralja: predviđen brak između engleskog princa [[Edward II od Engleske|Edwarda]] i princeze [[Isabella Francuska|Isabelle]] (venčali su se 1308). * [[4. 7.]] - [[Rat Sicilijanske večernje]]: Bitka kod rta Orlando je pobeda aragonsko-anžujske flote nad sicilijanskom (aragonski vladar [[Jaime II od Aragona|Jaime II]] mora pomagati napuljskim Anžujcima protiv brata Frederika III, sicilijanskog kralja). Jaime se, međutim, razišao sa saveznicima i vratio u Aragon. * srpanj - Ugarski sabor na Rakoškom polju, za uređenje crkvenih i državnih poslova i jačanje vlasti kralja Andrije. Nadbiskup Gregorije saziva zaseban sabor u Vesprem, preti kaznama plemićima i biskupima koji nisu došli - mora otići u Slavoniju, moguće Kalnik. Zagrebački biskup se, međutim, nije smeo vratiti sa Rakoškog polja u Zagreb.<ref>Klaić, 276-7</ref> * [[15. 7.]] - Umro je kralj [[Erik II. Norveški]], nasledio ga je brat [[Haakon V.]] (do 1319). * [[1. 8.]] - Andrija Mlečanin daje svom ujaku Albertinu Morosiniju hercegovinu Slavoniju, "za sve vijeke", kao i Požešku županiju. Stjepan Babonić je opet slavonski ban, kralj Andrija mu oprašta "zablude i nevjere", ako mu vati Susedgrad, Vrbaški grad i Glažki grad na međi banovine Usore.<ref>Klaić, 275</ref> * [[4. 8.]] - Karlo Napuljski potvrđuje sva prava i oblasti Šubića.<ref name="Klaic277" /> * [[8. 9.]] - Engleski kralj Edward I (60) oženio se polusestrom francuskog kralja, Margaretom (ca. 20). * novembar - [[Rat Sicilijanske večernje]]: Filip I Tarantski, generalni vikar u ime oca Karla II, invadirao je Siciliju i opseo [[Trapani]]. * krajem godine - Mongolske invazije Indije: čagatajski princ Kutlug Hvadža je invadirao Delhi sultanat, poražen je u Bici kod Kilija blizu Delhija i umro od rana. * [[1. 12.]] - Bitka kod Falconarije: sicilijanski kralj Frederik je potukao i zarobio Filipa Tarantskog nedaleko od Trapanija. * 22 - [[23. 12.]] - Bitka kod Wadi al-Khaznadara ili Treća bitka kod Homsa: [[Ilhanidska Monarhija|ilhanidski]] Mongoli sa gruzijskim i jermenskim saveznicima pobedili vojsku [[Mamelučki Sultanat (Kairo)|egipatskih Mameluka]]. * [[28. 12.]] - Mongoli opsedaju [[Damask]] (osvojiće ga u februaru, ali se brzo povlače). Deo mongolskih snaga prodire do Gaze. === Kroz godinu === * Prvi put se spominje [[Kali]] na [[Ugljan (otok)|Ugljanu]]. * [[Prizrenska eparhija]]: novi episkop je neki Damjan. * [[Čaka, car Bugarske|Čaka]], [[Nogaj]]ev sin, ušao je u Bugarsku i naterao na bekstvo mladog cara [[Ivan II, car Bugarske|Ivana II]], ali zbačen je već sledeće godine. * {{circa}} [[Osman I]] se osamostaljuje od Seldžuka. * 1299 ili 1300 - Kan Zlatne horde Tokta je porazio moćnog velikaša [[Nogaj]]a. Po njemu je nazvan narod [[Nogajci]]. * [[Etiopsko Carstvo]]: nakon pet godina vladavine Pet sinova Yagbe'u Seyona, na vlast dolazi njihov stric [[Wedem Arad]] (do 1314). U prvoj godini vladavine neki šeih Abu Abdala je pokušao džihad protiv njega, ali sukob se završio sporazumom. == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1299.}} * == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1299.}} * [[15. 7.]] - [[Erik II. Norveški]] (* [[1268]]) [[Kategorija:1299.| ]] [[Kategorija:1290-e]] [[Kategorija:Godine]] 9tk3tp8w2w82b1eqr1lvcpv77i6iqyj Sparabara 0 228364 42652941 42644645 2026-07-11T04:08:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652941 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Persiansparabara.jpg‎|mini|desno|250px|Prikaz čeonog vojnika sparabare]] '''Sparabara''' ([[perzijski‎|perz.]] „nosači štita“<ref>{{Cite web |url=http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/glossary.html |title=Pregled antičkih perzijskih termina (Ozemail.com.au) |access-date=2012-06-30 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906234330/http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/glossary.html |url-status=dead }}</ref>) je naziv za bojni poredak iz doba [[Ahemenidska Monarhija‎|Ahemenidske Perzijske Monarhije]] koji je korišten kao čeona postrojba [[Pješaštvo‎|pješaštva]] u bitkama. Naoružani [[štit]]ovima i [[Koplje|kopljima]] dužine dva metra, vojnici sparabare tvorili su „zid štitova“ kojem je bio cilj odbiti izravne neprijateljske napade, odnosno zaštititi ranjive [[Strijelac|strijelce]] u pozadini<ref>{{Cite web |url=http://www.iranchamber.com/history/articles/overview_sassanian_persian_military2.php |title=Perzijska vojska (Iran Chamber) |access-date=2013-06-17 |archive-date=2012-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614041830/http://www.iranchamber.com/history/articles/overview_sassanian_persian_military2.php |url-status=dead }}</ref>. Pripadnici sparabare bili su puni članovi [[Perzijanci‎|perzijskog]] društva obučavani od djetinjstva, dok su se u mirnodopsko vrijeme bavili [[Poljoprivreda|poljoprivredom]] i [[lov]]om diljem prostranog [[Ahemenidska Monarhija|Perzijskog Imperija]]. Budući kako se radi o poluprofesionalnim vojnicima, njihova uloga u bitkama bila je zadržavanje bojnog poretka dovoljno dugo dok elitne jedinice [[Perzijski besmrtnici|Perzijskih besmrtnika]] i [[Konjica|konjice]] ne bi krenule u protunapad<ref>{{Cite web |title=Sparabara (Rise of Persia) |url=http://www.riseofpersia.com/factions/iranian-factions/persia |access-date=2013-06-17 |archive-date=2009-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091222153310/http://www.riseofpersia.com/factions/iranian-factions/persia |dead-url=yes }}</ref>. Postrojbe sparabare bile su naoružane velikim štitom [[Pravokutnik|pravokutnog oblika]], a njegova mala težina zbog pletene građe presvučene kožom omogućivala im je izuzetnu pokretljivost na bojištu. Unatoč dobroj zaštiti od [[strijela]], glavni nedostatak sparabare bila je mala učinkovitost zaštite protiv mačeva što je došlo do izražaja tokom [[Grčko-perzijski ratovi|grčko-perzijskih ratova]] odnosno sukoba sa [[hopliti]]ma iz [[Falanga|falangom]], čija je pak najveća mana bila spora pokretljivost. Ostale drevne [[Ahemenidska Monarhija|perzijske]] vojne postrojbe bile su ''takabara'' čija je funkcija bila slična sparabari no vojnici su bili naoružani štitom u obliku polumjeseca i sjekriom, zatim ''tanvabara'' ([[Strijelac (vojnik)|strijelci]] organizirani u devet redova iza sparabare<ref>{{Cite web |title=Sparabara (Achaemenid Persia, Mark Drury) |url=http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/page4.html |access-date=2011-08-02 |archivedate=2011-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110802004347/http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/page4.html |deadurl=yes }}</ref>), te elitno teško [[pješaštvo]] poznato kao ''[[Perzijski besmrtnici]]''. == Veze == * [[Ahemenidska Monarhija#Vojska|Perzijska vojska]] * [[Perzijski besmrtnici]] == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.iranchamber.com/history/articles/overview_sassanian_persian_military2.php Perzijska vojska (Iran Chamber)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614041830/http://www.iranchamber.com/history/articles/overview_sassanian_persian_military2.php |date=2012-06-14 }} * [http://www.riseofpersia.com/factions/iranian-factions/persia Sparabara (Rise of Persia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091222153310/http://www.riseofpersia.com/factions/iranian-factions/persia |date=2009-12-22 }} * [https://web.archive.org/web/20110802004347/http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/page4.html Sparabara (Achaemenid Persia, Mark Drury)] [[Kategorija:Ahemenidska Monarhija]] [[Kategorija:Ahemenidske bitke]] [[Kategorija:Vojna historija Irana]] 67wpg1630jze5n2rs84ft2wrr5watps Società Sportiva Calcio Napoli 0 230635 42652929 42627602 2026-07-11T02:13:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652929 wikitext text/x-wiki {{nogometni klub |ime kluba = SSC Napoli |slika = [[File:SSC Napoli 2025 (white and azure).svg|190px]] |puno ime = Società Sportiva Calcio Napoli SpA |nadimak = Azzurri (plavi),<br />Partenopei (napolitanci) |godina osnivanja = 1926. (AC Napoli) |igralište = [[Stadio Diego Armando Maradona]]<br />[[Napulj]] |kapacitet stadiona = 54.726 |direktor = [[Aurelio De Laurentiis]] |trener = [[Antonio Conte]] |liga = [[Serie A]] |sezona = |plasman = |trenutačna sezona = |igrači = Popis igrača S.S.C. Napolija | pattern_la1 = _napoli2526h | pattern_b1 = _napoli2526h | pattern_ra1 = _napoli2526h | pattern_sh1 = _shorts | pattern_so1 = _socks | leftarm1 = 0F8ACC | body1 = 0F8ACC | rightarm1 = 0F8ACC | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 0F8ACC | pattern_la2 = _napoli2526a | pattern_b2 = _napoli2526a | pattern_ra2 = _napoli2526a | pattern_sh2 = _shorts | pattern_so2 = _socks | leftarm2 = eae2df | body2 = eae2df | rightarm2 = eae2df | shorts2 = eae2df | socks2 = eae2df | pattern_la3 = _napoli2526t | pattern_b3 = _napoli2526t | pattern_ra3 = _napoli2526t | pattern_sh3 = _shorts | pattern_so3 = _socks | leftarm3 = 291e1e | body3 = 291e1e | rightarm3 = 291e1e | shorts3 = 291e1e | socks3 = 291e1e }} '''Società Sportiva Calcio Napoli''', jednostavnije nazivan '''Napoli''' ili kraticom '''SSC Napoli''', [[Italija|talijanski]] je profesionalni [[nogometni klub]] sa sjedištem u [[Napulj]]u, [[Campania]] koji je izvorno osnovan 1904.<ref name="Povijest">{{Cite web |title=Povijest |url=http://www.calcionapolinet.com/storia.asp |access-date=2013-07-01 |archive-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809224523/http://www.calcionapolinet.com/storia.asp }}</ref> Klub je proveo najveći dio svoje povijesti u vrhu talijanskog [[nogomet]]a,<ref name="Povijest" /> te i trenutno nastupaju u [[Serie A 2008./2009.|Serie A]]. Napoli, koji igra u [[plava|plavim]] majicama i [[bijela|bijelim]] gaćicama, osvojio je prvenstvo Serie A četiri puta, prvi put u sezoni 1986./87., zatim ponovo 1989./90., 2022./23. i 2024./25.<ref name="Povijest" /> Također je šest puta osvojio [[Coppa Italia]] i tri puta [[Supercoppa Italiana]]. Na europskoj razini, Napoli je osvojio [[Kup UEFA]], trijumf koji je postignut u sezoni 1988./89. i [[Intertoto kup 2008.|Intertoto kup]], koji im je prvi trofej nakon ponovnog ulaska u [[Serie A]]. Povijesno, Napoli je deveti najuspješniji klub u talijanskom [[nogomet]]u i najuspješniji klub u južnoj [[Italija|Italiji]].<ref name="Vremenska- talijanska tablica">[http://www.rsssf.com/tablesi/italalltimeall.html Vremenska- talijanska tablica]</ref> Klub je od prvog pojavljivanja 1904. imao nekoliko promjena imena; jedna od njih dogodila se nakon spajanja s klubom [[Internazionale Napoli]]. Najnovija se promjena dogodila 2004., kada je klub otišao u [[Stečaj|bankrot]], ali ga je ponovo osnovao filmski producent [[Aurelio De Laurentiis]] kao ''Napoli Soccer''; on je početkom 2006. otkupio svu njihovu povijest i vratio staro ime klubu pod nazivom ''Società Sportiva Calcio Napoli''. == Historija == [[Datoteka:Sir Thomas Johnstone Lipton00.jpg|mini|lijevo|80px|''Sir Thomas Lipton'', je bio osnivač ''[[Lipton Kup]]a''.]] Klub je osnovan kao '''Naples Foot-Ball & Cricket Club''' 1904 godine. Osnovali su ga [[engleska|engleski]] mornar ''William Poths'' i njegov suradnik ''M. Bayon''. Napolitanci, kao što su ''Conforti'', ''Catterina'' i ''Salsi Amedeo'' su također bili uključeni za stvaranje kluba.<ref name="Napoli Football Club">{{Cite web |title=Napoli Football Club |url=http://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?content=0&root=643&lang=en-US |access-date=2013-07-01 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925071642/https://www.sscnapoli.it/client/render.aspx?content=0&root=643&lang=en-US |dead-url=yes }}</ref> Izvorna verzija dresa se je sastojala od [[nebo|nebesko]] [[plava|plavih]] dresova sa tamnomodrim prugama, te [[crna|crnim]] gaćicama.<ref name="Povijest - Period od 1904 - 1926">{{Cite web |url=http://spazioinwind.libero.it/napolissimo/cenni%20storici%201904-1926.htm |title=Povijest - Period od 1904 - 1926 |access-date=2013-07-01 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625080628/https://archive.ph/20120724191400/http:/spazioinwind.libero.it/napolissimo/cenni%20storici%201904-1926.htm |url-status=dead }}</ref>. 1906.godine uprava kluba je smatrala da je njegovo ime predugačko pa su ga skratili u '''Naples Foot-Ball Club'''. U ranim godinama ''[[Serie A|talijansko nogometno prvenstvo]]'' je bilo ograničeno samo na klubove sa [[sjever]]a, tako da su se [[jug|južni]] klubovi natjecali protiv [[mornar]]a ili su igrali u kupovima kao što je ''[[Lipton Kup]]''. U kupu su se natjecali Napoli i [[U.S. Città di Palermo|Palermo FBC]], a Napoli je osvojio tri finala. 1912.godine radi stranih nepredviđenih situacija klub se je razdijelio na dva dijela jedan je bio '''Naples Foot-Ball Club''' , a drugi '''Internazionale Napoli''', u to vrijeme oba kluba su ubilježili prve nastupe u talijanskom prvenstvu, 1912-13. Iako su obje strane bile oduševljene natjecanjem u Campania section, oni nisu bili uspješni kao i izvan nje nekoliko godina nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]]. Tada su se odlučili ujediniti pod imenom '''Foot-Ball Club Internazionale-Napoli''', još poznat i kao '''FBC Internaples'''.<ref name="Napoli">{{Cite web |title=Napoli |url=http://www.goal.com/it/Squadra.aspx?IdSquadra=165&SEOTeamName=Napoli |access-date=2013-07-01 |archivedate=2009-07-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090712040750/http://www.goal.com/it/Squadra.aspx?IdSquadra=165&SEOTeamName=Napoli |deadurl=yes }}</ref> === Associazione Calcio Napoli === Pod predsjedanjem [[Giorgio Ascarelli|Giorgija Ascarellia]], klub mijenja ime u '''Associazione Calcio Napoli''' , [[23. kolovoza]] [[1926.]]. Nakon što su loše počeli, Napoli se počeo poboljšavati zahvaljujući [[Paragvaj|paragvajcu]] [[Attila Sallustro|Atillu Sallustru]] koji je bio prvi pravi heroj obožavatelja.<ref name="Prvi idol ''Partenopeia''">{{Cite web |title=Prvi idol ''Partenopeia'' |url=http://cronologia.leonardo.it/sport/napoli.htm |access-date=2013-07-01 |archivedate=2011-07-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722073231/http://cronologia.leonardo.it/sport/napoli.htm |deadurl=yes }}</ref> Bio je odličan golgeter i na kraju je postao najbolji strijelac svih vremena za Napoli, koji stoji još i danas. Napoli je ušao u [[Serie A]] pod upravljanjem engleskog [[trener]]a [[William Garbutt|Wiliama Garbutta]]<ref name="Početkom 30-ih">{{Cite web |title=Početkom 30-ih |url=http://www.younapoli.com/storia%20del%20napoli.htm |access-date=2013-07-01 |archive-date=2007-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070504032847/http://www.younapoli.com/storia%20del%20napoli.htm }}</ref>, tokom šest godina ograničeni talijanski klub će često završavati u vrhu tablice. Te su u sezonama 1932./33. i 1933./34. završavli među tri najboljih, još uz to su doveli nekoliko odličnih igrača kao što su [[Antonio Vojak]] (rođenjem Hrvat), [[Arnaldo Sentimenti]] i [[Carlo Buscaglia]].<ref name="Napolijevi igrači-statistike">{{Cite web |title=Napolijevi igrači-statistike |url=http://clubanglonapulitano.tripod.com/players.html |access-date=2013-07-01 |archivedate=2016-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161231225254/http://clubanglonapulitano.tripod.com/players.html |deadurl=yes }}</ref> Kad je počeo [[Drugi svjetski rat]], Napoli je počeo propadati, ali se uspjeli izbjeći ispadanje iz lige 1939./40. na gol razliku ispred [[U.C. Sampdoria|Ligurie]]. Napoli je izgubio tešku borbu za ispadanje svih ovih godina do kraja 1942 i tada su ispali u Serie B. Te iste godine oni su se preselili sa [[Stadion Giorgio Ascarelli|Stadiona Giorgio Ascarelli]] na [[Stadion Arturo Collana]] i ostali na njemu u [[Serie B]] do kraja [[rat]]a. Kako se je nastavilo igrati i dalje, Napoli zaradio prava da se natječu u [[Serie A]], ali su ispali već nakon dvije sezone.<ref name="Povijest" /> Klub je trebao odskočnu dasku kako bi se što prije vratili u vrh talijanskog [[nogomet]]a na početku 1950-ih.<ref name="Povijest Napolija- od (1904-1960)">{{Cite web |title=Povijest Napolija- od (1904-1960) |url=http://it.geocities.com/magiconapoli2004/napoli_sto.htm |access-date=2005-03-07 |archivedate=2005-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050307202148/http://it.geocities.com/magiconapoli2004/napoli_sto.htm |deadurl=yes }}</ref> Uprkos tome što je lutao ligom sa visokim i niskim mjestima u tom periodu uključujući promociju i ispadanje, Napoli je imao uspjehe u kupu kad su pobijedili [[Spal]] za osvajanje [[Coppa Italia|Coppa Italie]] 1962., sa pogotcima Corellia i [[Pierluigi Ronzon|Ronzona]].<ref name="Talijanska Coppa Italia- povijest">[http://www.rsssf.com/tablesi/italcuphistfull.html Talijanska Coppa Italia- povijest]</ref> === Napoli u uzdizanju; srednje 60-te === Klub mjenja svoje ime u '''Società Sportiva Calcio Napoli''' , [[25. lipnja]] [[1964]].<ref name="Povijest" /> 1964./65. se je počeo ponovo uzdizati i dobrim rezultatima osiguravaju promociju u [[Serie A]]. Pod vodstvom bivšeg igrača ''[[Bruno Pesaola|Brune Pesaole]]'' osvojili su trofej [[Kup Alpa]] te su u povratničkoj sezoni završili u eliti u [[Serie A]] , sa osvojenim trećim mjestom.<ref name="Povijest" /> Napoli je u sezoni 1967./68. zamalo došao do naslova prvaka, ali je na kraju osvojio drugo mjesto iza [[AC Milan]]a. Tada su u njihovoj momčadi igrali neki od najpopularnijih igrača svih vremena ,''[[Dino Zoff]]'', ''[[José Altafini]]'', ''[[Omar Sívori]]'' i domaći dečko ''[[Antonio Juliano]]''.<ref name="Napolijevi igrači-statistike" /> ''Juliano'' je postavio do sada neoboren rekord po broju nastupa za SSC Napoli.<ref name="Napolijevi igrači-statistike" /> Dobra igra Napolija ,i tijekom 70-ih, odvela ih je do trećih mjesta u sezonama 1970./1971. i 1973./74. godine. Pod palicom bivšeg igrača, ''[[Luís Vinício|Luisa Vinicia]]'', Napoli je osigurao ulazak u [[Kup UEFA]]; u sezoni 1974./75. stigli su do trećeg kola gdje su ispali od [[FC Porto|Porta]] rezultatom 2:0. Iste sezone, Napoli je osvojio drugo mjesto u [[Serie A]], samo dva boda iza tadašnjeg prvaka [[Juventus F.C.|Juventusa]]. Solidne igre domaćih lokalnih igrača , kao što su ''[[Giuseppe Bruscolotti]]'', ''[[Antonio Juliano]]'' i ''[[Salvatore Esposito]]'' dovele su do uspona u tom periodu , sa golovima [[Giuseppe Savoldi|Giuseppea Savoldia]].<ref name="Napolijevi igrači-statistike" /> Nakon što su ''pregazili'' [[Southampton F.C.]] sa 4:1, za podizanje ''[[Anglo-Talijanski Liga Kup]]a''<ref name="Pobjednici Anglo-Talijanski Liga Kup">[http://www.rsssf.com/tablesa/angloitleagcup.html Pobjednici Anglo-Talijanski Liga Kup]</ref>, Napoli je ušao u ''[[Kup pobjednika kupova]]'' u sezoni 1976./77., gdje su stigli do polufinala. Tada je klub osvojio svoj drugi ''[[Coppa Italia]]'' u sezoni 1975./76. godine. Na putu do finala izbacili su [[AC Milan|Milan]] i [[ACF Fiorentina|Fiorentinu]], a finalu su s lakoćom svladali [[Hellas Verona F.C.|Veronu]] sa 4:0.<ref name="Povijest" /> U odnosu na talijansku ligu, Napoli je uvijek bio vrlo konstantna momčad koja je uvijek bila pri vrhu, točnije među prvih šest tijekom kasnih 70-ih. Također su početkom 1980-ih, točnije prve dvije sezone bili u vrhu, gdje su u sezoni 1980./81. završili na trećem mjestu, međutim sezone 1983./84. bili su uključeni u borbu za ostanak. === Maradonina era === Napoli je uzdrmao svijet rekordnim transferom, kada je doveo [[Diego Maradona|Diega Maradonu]] za 6,9 milijuna [[Britanska funta|£]] iz [[F.C. Barcelona|Barcelone]] u ljeto 1984. Momčad je postupno ponovno izgrađena, sa ljudima poput [[Ciro Ferrara|Cire Ferrere]], [[Salvatore Bagni|Salvatorea Bagnia]] i [[Fernando De Napoli|Fernanda de Napolija]].<ref name="Napolijevi igrači-statistike" /> Ova momčad je bila spremna pobijediti svakoga,i u sezoni 1985./86. su osvojili treće mjesto u [[Serie A]], ali to ih nije zadovoljilo. U sezoni 1986./87. osvojili su sve što su mogli i to je bila najbolja sezona Napolija u povijesti; osvojili su dvostruku krunu, [[Serie A]], a zatim su u finalu [[Coppa Italia]] razbili [[Atalanta Bergamo|Atalantu]] sa 4:0.<ref name="Povijest" /> Budući da do tad nijedna momčad južne [[Italija|Italije]] nije osvojila, Napolitanci su se okrenuli [[Diego Maradona|Diegu Maradoni]] u smislu kulturnih, socijalnih i vjerskih granica i za njih postao ikona [[nogomet]]a. Međutim, klub je bio neuspješan u [[Kup UEFA|Europskom kupu]] u sljedećoj sezoni i završili su na drugom mjestu u [[Serie A]]. No, ušli su u [[Kup UEFA]], te u sezoni 1988./89. osvojili svoj prvi europski naslov.<ref name="Povijest" /> [[Juventus F.C.|Juventus]] i [[Bayern München]] su poraženi na putu prema finalu, gdje Napoli pobjedio [[VfB Stuttgart]] 5:4 u dva susreta, s dva pogotka Carece i jednim [[Diego Maradona|Diega Maradone]], [[Ciro Ferrara|Cire Ferrare]] i [[Alemão|Alemãa]].<ref name="Pobjednici Kupa UEFA">[http://www.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1976/round=1425/index.html Pobjednici Kupa UEFA]</ref> '''Napoli''' je osvojio svoj drugi naslov u [[Serie A]] u sezoni 1989./90.,nakon što su u utrci za naslov pobijedili [[AC Milan]] sa dva boda prednosti.<ref name="Povijest" /> Na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu - Italija 1990.|Svjetskom prvenstvu u Italiji]], [[Argentinska nogometna reprezentacija|Argentina]] je igrala u polufinalu sa [[Talijanska nogometna reprezentacija|Italijom]]. Budući da je utakmica završila neodlučenim rezultatom, pucali su se jedanaesterci te je pobjednički jedanaesterac za prolaz Argentine postigao upravo [[Diego Maradona]]. Talijani mu to nikada nisu oprostili, a [[Talijanski nogometni savez]] je naredio doping kontrolu, na kojem je Maradona pao i dobio je zabranu igranja od 15 mjeseci. Napoli je bez Maradone uspio osvojiti [[Supercoppa Italiana|talijanski superkup]], pobjedom protiv [[Juventus F.C.|Juventusa]] od 5:1, no to je bio njihov posljednji trofej. === Propast i uzdizanje === Iako je klub u sezoni završio 1991./92. završio na četvrtom mjestu, Napoli je postupno nakon te sezone počeo propadati, u financijskom smislu i na terenu. Igrači kao što su [[Gianfranco Zola]], [[Daniel Fonseca]] i Careca su napustili klub do 1994. Unatoč tome, Napoli se uspio kvalificirati u [[Kup UEFA]] 1994./95., gdje je stgao do trećeg kola, te su u sezoni 1996-97 igratli u finalu [[Coppa Italia|talijanskog kupa]] gdje su izgubili s 3:1 protiv [[Vicenza Calcio|Vicenze]]. Napolijeva forma u ligi je značajno pala, i ispali su u [[Serie B]], sa svega dvije pobijede u cijeloj sezoni. Klub se već u roku od godine dana vratio u [[Serie A]] nakon što su dobili promociju u sezoni 1999./00., ali su su vodili tešku borbu u [[Serie A]] u kojoj su ponovo ispali u [[Serie B]]. Napoli nije uspio osvojiti promociju sljedeće godine, te su i dalje propadali u financijskom smislu. U [[kolovoz]]u [[2004.]], Napoli je proglasio [[Stečaj|bankrot]] zbog dugova od 70 milijuna [[Euro|€]].<ref name="Napoli je proglasio bankrot">{{Cite web |title=Napoli je proglasio bankrot |url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/08/02/italy.napoli/ |access-date=2013-07-01 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303173048/http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/08/02/italy.napoli/ }}</ref> Da nogomet ostane u [[Napulj]]skom gradu, pobrinuo se filmski producent [[Aurelio De Laurentiis]] koji ga je obnovio pod imenom ''Napoli Soccer'', budući da nisu smjeli koristiti staro ime. [[Talijanski nogometni savez]] je izbacio Napoli u [[Serie C1]], gdje su propustili šansu da dobiju promociju u [[Serie B]] tako što su u playoffu izgubili sa 2-1 od lokalnih konkurenata [[U.S. Avellino|Avellina]].<ref name="Povijest"/> Unatoč činjenici da je Napoli morao igrati u tako niskom rangu [[nogomet]]a, uspjeli su zadržati veću posjećenost na stadionima nego većina klubova iz [[Serie A]]; promociji iz ''Serie C'' prisustvovalo je više od 51.000 ljudi, što je za današnji nogomet neoboriv rekord koji će biti teško srušiti. Sljedeće sezone, dobili su promociju u [[Serie B]] i [[Aurelio De Laurentiis]] je uspio vratiti Napolijevo staro ime, te je klub preimenovan u '''Società Sportiva Calcio Napoli''' u [[svibanj|svibnju]] [[2006]].<ref name="Povijest" /> Nakon samo jedne sezone u [[Serie B]], Napoli je dobio promociju u [[Serie A]], iza [[Juventus F.C.|Juventusa]], ali ispred [[Genoa CGC|Genoe]] koja je također dobila promociju.<ref name="Serie B- nema doigravanja, ima promocija">{{Cite web |url=http://it.eurosport.yahoo.com/10062007/45/serie-b-playoff-playout-si.html |title=Serie B- nema doigravanja, ima promocija |access-date=2013-07-01 |archive-date=2007-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714102448/http://it.eurosport.yahoo.com/10062007/45/serie-b-playoff-playout-si.html |url-status=dead }}</ref> Napoli je u sezoni 2007./08., prvi put nastupio u [[Serie A]] od njihovog ispadanja 2001.<ref name="Povijest" /> Klub sezonu završio na visokom 8. mjestu , što mu je dovoljno bilo da osiguraju kvalifikacije u trećem kolu u [[Intertoto kup]]a. Napoli je u [[Intertoto kup 2008.|Intertoto kupu]] igrao protiv [[Panionios F.C.|Panionisa]] kojeg su dva puta dobili po 1:0, u gostima i kod kuće za svoj prvi europski trofej nakon 20 godina, i svoj prvi trofej nakon ulaska u [[Serie A]], 2006 godine. S tim uspjehom uspjeli su se plasirati u 2. pretkolo [[Kup UEFA|Kupa UEFA]], gdje su igrali sa albanskim prvakom [[KS Vllaznia Shkodër|Vllazniom]], koju su u gostima dobili 3:0,<ref name="UEFA-Kup Vllaznia">[http://www.goal.com/en/Articolo.aspx?ContenutoId=819388 UEFA-Kup Vllaznia]</ref> <ref name="Pia i Denis za pobijedu">[http://www.tribalfootball.com/article.php?id=106744 Pia i Denis za pobjedu]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Napoli je na domaćem terenu na [[Stadio San Paolo|Stadio San Paolu]], razbio [[Albanija|albanskog]] prvaka sa 5:0 sa dva gola [[Leandro Rinaudo|Rinauda]], po jednog [[Inacio Pia|Pie]], [[Ezequiel Lavezzi|Lavezzia]] i [[Marek Hamšík|Hamšíka]]. S tom pobjedom osigurali su 1. kolo [[Kup UEFA 2008/09.|Kupa UEFA]], a igrat će sa [[Portugal|portugalskom]] [[S.L. Benfica|Benficom]]. <ref name="UEFA-Kup Benfica">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://footballitaliano.org/?p=1289 |access-date=2013-07-01 |archive-date=2008-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922072527/http://footballitaliano.org/?p=1289 |dead-url=yes }}</ref> {| class="toccolours" style="margin: 0.5em auto; width: 100%; background:#FFFFFF; text-align: left;" !colspan="2" align=center bgcolor="#1E90FF"| <span style="color:#FFFFFF;"> Povijest po sezonama SSC Napolija</span> |- |<div style="font-size:93%"> {| |valign="top"| * [[1904.]]: Osnivanje kluba '''Naples Foot-Ball & Cricket Club'''. * [[1906.]]: Preimenovanje kluba u '''Naples Foot-Ball Club'''. * [[1912.]]: Osnivanje novog kluba '''Unione Sportiva Internazionale Napoli'''. * [[Prima Categoria 1912./1913.|1912./13.]]: Naples je ispao u početku natjecanja, a Internazionale Napoli je eliminiran u finalu Južne Lige. * [[Prima Categoria 1913./1914.|1913./14.]]: Naples je ispao u početku natjecanja, a Internazionale Napoli je eliminiran u finalu Južne Lige. * [[Prima Categoria 1914./1915.|1914./15.]]: Natjecanje nije do kraja održano. * [[Prima Categoria 1919./1920.|1919./20.]]: Naples je eliminiran u grupi, a Internazionale Napoli eliminiran u polufinalu interregionalija. * [[Prima Categoria 1920./1921.|1920./21.]]: Internazionale Napoli je eliminiran u finalu natjecanja , Naples je eliminiran u finalu Interregionalija. * [[Prima Divisione 1921./1922.|1921./22.]]: Naples i Internazionale Napoli su eliminirani na početku natjecanja. * [[1922]]: Ujedinjenje Naplesa i Internazionale Napolija pod imenom '''Foot-Ball Club Internaples'''. * [[Prima Divisione 1922./1923.|1922./23.]]: Internaples je eliminiran u polufinalu Južne Lige. * [[Prima Divisione 1923./1924.|1923./24.]]: Internaples je eliminiran u polufinalu Južne Lige. * [[Prima Divisione 1924./1925.|1924./25.]]: Internaples je eliminiran u početku natjecanja. * [[Prima Divisione 1925./1926.|1925./26.]]: Internaples je eliminiran u finalu Južne Lige. ---- * [[1. kolovoza]] [[1926.]]: Osnivanje kluba '''Associazione Calcio Napoli'''. * [[Divisione Nazionale 1926./1927.|1926./27.]]: 10° u Grupi A u Divisione Nazionale. Ripescato. * [[Divisione Nazionale 1927./1928.|1927./28.]]: 9° u Grupi A u Divisione Nazionale. * [[Divisione Nazionale 1928./1929.|1928./29.]]: 8° u Grupi B u Divisione Nazionale. * [[Serie A 1929./1930.|1929./30.]]: 5° u Serie A. * [[Serie A 1930./1931.|1930./31.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1931./1932.|1931./32.]]: 9° u Serie A. * [[Serie A 1932./1933.|1932./33.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 1933./1934.|1933./34.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 1934./1935.|1934./35.]]: 7° u Serie A. * [[Serie A 1935./1936.|1935./36.]]: 8° u Serie A. * [[Serie A 1936./1937.|1936./37.]]: 13° u Serie A. * [[Serie A 1937./1938.|1937./38.]]: 10° u Serie A. * [[Serie A 1938./1939.|1938./39.]]: 5° u Serie A. * [[Serie A 1939./1940.|1939./40.]]: 13° u Serie A. * [[Serie A 1940./1941.|1940./41.]]: 7° u Serie A. * [[Serie A 1941./1942.|1941./42.]]: 15° u Serie A. Povratak u Serie B. * [[Serie B 1942./1943.|1942./43.]]: 3° u Serie B. * 1943.-45.:Prvensta nisu igrana vojnih djelovanja zbog Drugog svjetskog rata. * [[Divisione Nazionale 1945./1946.|1945./46.]]: 1° u Južnoj Ligi. '''Promocija u Serie A'''. 5° u finalnoj grupi u Divisione Nazionale. * [[Serie A 1946./1947.|1946./47.]]: 8° u Serie A. * [[Serie A 1947./1948.|1947./48.]]: 21° u Serie A jer ih je [[Talijanski nogometni savez|CAF]] izbacio zbog ilegalnih stvari. Povratak u Serie B. * [[Serie B 1948./1949.|1948./49.]]: 5° u Serie B. * [[Serie B 1949./1950.|1949./50.]]: 1° u Serie B. '''Promocija u Serie A'''. * [[Serie A 1950./1951.|1950./51.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1951./1952.|1951./52.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1952./1953.|1952./53.]]: 4° u Serie A. * [[Serie A 1953./1954.|1953./54.]]: 5° u Serie A. * [[Serie A 1954./1955.|1954./55.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 1955./1956.|1955./56.]]: 14° u Serie A. * [[Serie A 1956./1957.|1956./57.]]: 11° u Serie A. * [[Serie A 1957./1958.|1957./58.]]: 4° u Serie A. * [[Serie A 1958./1959.|1958./59.]]: 9° u Serie A. * [[Serie A 1959./1960.|1959./60.]]: 14° u Serie A. * [[Serie A 1960./1961.|1960./61.]]: 17° u Serie A. Povratak u Serie B. * [[Serie B 1961./1962.|1961./62.]]: 2° u Serie B. '''Promocija u Serie A'''. [[Datoteka:Coccarda Coppa Italia.svg|10px]] Pobjednici '''[[Coppa Italia]]'''. * [[Serie A 1962./1963.|1962./63.]]: 16° u Serie A. Povratak u Serie B. * [[Serie B 1963./1964.|1963./64.]]: 8° u Serie B. |valign="top"| * [[1964]]: Klub je promijenio ime u '''Società Sportiva Calcio Napoli'''. * [[Serie B 1964./1965.|1964./65.]]: 2° u Serie B. '''Promocija u Serie A'''. * [[Serie A 1965./1966.|1965./66.]]: 3° u Serie A. Pobjednici '''[[Kup Alpa|Kupa Alpa]]'''. * [[Serie A 1966./1967.|1966./67.]]: 4° u Serie A. * [[Serie A 1967./1968.|1967./68.]]: 2° u Serie A. * [[Serie A 1968./1969.|1968./69.]]: 7° u Serie A. * [[Serie A 1969./1970.|1969./70.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1970./1971.|1970./71.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 1971./1972.|1971./72.]]: 8° u Serie A. * [[Serie A 1972./1973.|1972./73.]]: 9° u Serie A. * [[Serie A 1973./1974.|1973./74.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 1974./1975.|1974./75.]]: 2° u Serie A. * [[Serie A 1975./1976.|1975./76.]]: 5° u Serie A. [[Datoteka:Coccarda Coppa Italia.svg|10px]] Pobjednici '''[[Coppa Italia]]'''. * [[Serie A 1976./1977.|1976./77.]]: 7° u Serie A. Pobjednici '''[[Anglo-Talijanski Liga Kup|Anglo-Talijanskog Liga Kupa]]'''. * [[Serie A 1977./1978.|1977./78.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1978./1979.|1978./79.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1979./1980.|1979./80.]]: 11° u Serie A. * [[Serie A 1981./1982.|1981./82.]]: 4° u Serie A. * [[Serie A 1982./1983.|1982./83.]]: 9° u Serie A. * [[Serie A 1983./1984.|1983./84.]]: 11° u Serie A. * [[Serie A 1984./1985.|1984./85.]]: 8° u Serie A. * [[Serie A 1985./1986.|1985./86.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 1986./1987.|1986./87.]]: [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] '''[[Serie A|Prvaci Italije]]'''. [[Datoteka:Coccarda Coppa Italia.svg|10px]] Pobjednici '''[[Coppa Italia]]'''. * [[Serie A 1987./1988.|1987./88.]]: 2° u Serie A. * [[Serie A 1988./1989.|1988./89.]]: 2° u Serie A. [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] Pobjednici '''[[Kup UEFA|Kupa UEFA]]'''. * [[Serie A 1989./1990.|1989./90.]]: [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] '''[[Serie A|Prvaci Italije]]'''. * [[Serie A 1990./1991.|1990./91.]]: 7° u Serie A. [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|13px]] Pobjednici '''[[Supercoppa Italiana]]'''. * [[Serie A 1991./1992.|1991./92.]]: 4° u Serie A. * [[Serie A 1992./1993.|1992./93.]]: 11° u Serie A. * [[Serie A 1993./1994.|1993./94.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 1994./1995.|1994./95.]]: 7° u Serie A. * [[Serie A 1995./1996.|1995./96.]]: 10° u Serie A. * [[Serie A 1996./1997.|1996./97.]]: 12° u Serie A. * [[Serie A 1997./1998.|1997./98.]]: 18° u Serie A. Povratak u Serie B. * [[Serie B 1998./1999.|1998./99.]]: 9° u Serie B. * [[Serie B 1999./2000.|1999./00.]]: 2° u Serie B. '''Promocija u Serie A'''. * [[Serie A 2000./2001.|2000./01.]]: 16° u Serie A. Povratak u Serie B. * [[Serie B 2001./2002.|2001./02.]]: 5° u Serie B. * [[Serie B 2002./2003.|2002./03.]]: 16° u Serie B. * [[Serie B 2003./2004.|2003./04.]]: 14° u Serie B. * [[2004]]: Preimenovanje kluba iz ''Società Sportiva Calcio Napoli''; u '''Napoli Soccer''' kada su ispali u Serie C1. * [[Serie C1 2004./2005.|2004./05.]]: 3° u Serie C1 skupina B. Ispali u doigravanju. * [[Serie C1 2005./2006.|2005./06.]]: 1° u Serie C1 skupina B. '''Promocija u Serie B'''. * [[2006.]]: Klub vraća svoje staro ime '''Società Sportiva Calcio Napoli'''. * [[Serie B 2006./2007.|2006./07.]]: 2° u Serie B. '''Promocija u Serie A'''. * [[Serie A 2007./2008.|2007./08.]]: 8° u Serie A. * [[Serie A 2008./2009.|2008./09.]]: 12° u Serie A. * [[Serie A 2009./2010.|2009./10.]]: 6° u Serie A. * [[Serie A 2010./2011.|2010./11.]]: 3° u Serie A. * [[Serie A 2011./2012.|2011./12.]]: 5° u Serie A. [[Datoteka:Coccarda Coppa Italia.svg|10px]] Pobjednici '''[[Coppa Italia]]'''. * [[Serie A 2012./2013.|2012./13.]]: 2° u Serie A. * [[Serie A 2013./2014.|2013./14.]]: 3° u Serie A. [[Datoteka:Coccarda Coppa Italia.svg|10px]] Pobjednici '''[[Coppa Italia]]'''. * [[Serie A 2014./2015.|2014./15.]]: ? u Serie A. [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|13px]] Pobjednici '''[[Supercoppa Italiana]]'''. |} |} == Umirovljeni brojevi == * '''10''' - {{ZD|ARG}} [[Diego Maradona]],[[Nogometne pozicije|navalni vezni igrač]],1984–1991 == Predsjednici == {| |valign="top"| * {{ZD|ITA}} '''[[Giorgio Ascarelli]]''' (1926–1927) * {{ZD|ITA}} '''[[Gustavo Zinzaro]]''' * {{ZD|ITA}} '''[[Giovanni Maresca]]''' 1928–1929 * {{ZD|ITA}} '''[[Giorgio Ascarelli]]''' 1929–1930 * {{ZD|ITA}} '''[[Giovanni Maresca]]''' 1930–1932 * {{ZD|ITA}} '''[[Eugenio Coppola]] ''' 1930–1932 * {{ZD|ITA}} '''[[Vincenzo Savarese]]''' 1932–1936 * {{ZD|ITA}} '''[[Achille Lauro]]''' 1936–1940 * {{ZD|ITA}} '''[[Gaetano Del Pezzo]]''' 1940 * {{ZD|ITA}} '''[[Tommaso Leonetti]]''' 1940–1941 * {{ZD|ITA}} '''[[Luigi Piscitelli]]''' 1941–1943 * {{ZD|ITA}} '''[[Annibale Fienga]]''' 1943–1945 * {{ZD|ITA}} '''[[Vincenzo Savarese]]''' 1945–1946 * {{ZD|ITA}} '''[[Pasquale Russo]]''' 1946–1948 * {{ZD|ITA}} '''[[Egidio Musollino]]''' 1948–1951 * {{ZD|ITA}} '''[[Alfonso Cuomo]]''' 1951–1952 * {{ZD|ITA}} '''[[Achille Lauro]]''' 1952–1954 | * {{ZD|ITA}} '''[[Alfonso Cuomo]]''' 1954–1963 * {{ZD|ITA}} '''[[Luigi Scuotto]]''' 1963–1964 * {{ZD|ITA}} '''[[Roberto Fiore]]''' 1964–1967 * {{ZD|ITA}} '''[[Gioacchino Lauro]]''' 1967–1968 * {{ZD|ITA}} '''[[Antonio Corcione]]''' 1968–1969 * {{ZD|ITA}} '''[[Corrado Ferlaino]]''' 1969–1971 * {{ZD|ITA}} '''[[Ettore Sacchi]]''' 1971–1972 * {{ZD|ITA}} '''[[Corrado Ferlaino]]''' 1972–1983 * {{ZD|ITA}} '''[[Marino Brancaccio]]''' 1983 * {{ZD|ITA}} '''[[Corrado Ferlaino]]''' 1983–1993 * {{ZD|ITA}} '''[[Ellenio F. Gallo]]''' 1993–1995 * {{ZD|ITA}} '''[[Vincenzo Schiano di Colella]]''' 1995–1996 * {{ZD|ITA}} '''[[Gian Marco Innocenti]]''' 1997–1998 * {{ZD|ITA}} '''[[Federico Scalingi]]''' 1999–2000 * {{ZD|ITA}} '''[[Giorgio Corbelli]]''' 2000 * {{ZD|ITA}} '''[[Salvatore Naldi]]''' 2002–2004 * {{ZD|ITA}} '''[[Aurelio De Laurentiis]]''' 2004– |} == Treneri == {| |valign="top"| {{ZD|ITA}} '''Italija''' * '''[[Giovanni Terrile]]''' * '''[[Angelo Mattea]]''' * '''[[Paolo Jodice]]''' * '''[[Adolfo Baloncieri]]''' * '''[[Antonio Vojak]]''' * '''[[Giuseppe Innocenti]]''' * '''[[Raffaele Sansone]]''' * '''[[Attila Sallustro]]''' * '''[[Giovanni Vecchina]]''' * '''[[Arnaldo Sentimenti]]''' * '''[[Felice Placido Borel]]''' * '''[[Paolo Jodice]]''' * '''[[Domenico Mattioli]]''' * '''[[Luigi De Manes]]''' * '''[[Vittorio Mosele]]''' * '''[[Eraldo Monzeglio]]''' * '''[[Amedeo Amadei]]''' * '''[[Attila Sallustro]]''' * '''[[Fioravante Baldi]]''' |valign="top"| * '''[[Eraldo Monzeglio]]''' * '''[[Roberto Lerici]]''' * '''[[Giovanni Molino]]''' * '''[[Giuseppe Chiappella]]''' * '''[[Egidio Di Costanzo]]''' * '''[[Giuseppe Chiappella]]''' * '''[[Alberto Del Frati]]''' * '''[[Bruno Pesaola]]''' * '''[[Gianni di Marzio]]''' * '''[[Luis Vinicio]]''' * '''[[Rino Marchesi]]''' * '''[[Massimo Giacomini]]''' * '''[[Nello Santin]]''' * '''[[Ottavio Bianchi]]''' * '''[[Alberto Bigon]] * '''[[Claudio Ranieri]] * '''[[Marcello Lippi]] * '''[[Vincenzo Guerini]] * '''[[Aldo Sensibile]] * '''[[Luigi Simoni]] * '''[[Vincenzo Montefusco]] |valign="top"| * '''[[Bortolo Mutti]] * '''[[Carlo Mazzone]] * '''[[Giovanni Galeone]] * '''[[Renzo Ulivieri]] * '''[[Walter Novellino]] * '''[[Emiliano Mondonico]] * '''[[Luigi De Canio]] * '''[[Franco Colomba]] * '''[[Sergio Buso]] * '''[[Franco Scoglio]] * '''[[Andrea Agostinelli]] * '''[[Luigi Simoni]] * '''[[Giampiero Ventura]] * '''[[Edoardo Reja]] * '''[[Walter Mazzarri]] * '''[[Maurizio Sarri]] |valign="top"| {{ZD|ARG}} '''Argentina''' * '''[[Renato Cesarini]] * '''[[Bruno Pesaola]] |valign="top"| {{ZD|AUT}} '''Austrija''' * '''[[Antonio Kreutzer]] * '''[[Bino Skasa]] * '''[[Rolf Steiger]] * '''[[Otto Fischer]] |valign="top"| {{ZD|BRA}} '''Brazil''' * '''[[Luis Vinicio]] * '''[[Jarbas Faustinho Cané]] |valign="top"| {{ZD|ČEŠ}} '''Češka''' * '''[[Zdeněk Zeman]] |valign="top"| {{ZD|ENG}} '''Engleska''' * '''[[Wiliam Garbutt]] * '''[[Eugen Payer]] |valign="top"| {{ZD|ŠPA}} '''Španjolska''' * '''[[Rafael Benítez]] |width="20"|&nbsp; |valign="top"| |} == Poznati igrači == {| |valign="top"| {{ZD|ITA}} '''Italija''' * '''[[Giuseppe Cavanna]]''' ([[1929]]-[[1935]]) * '''[[Antonio Vojak]]''' ([[1929]]-[[1935]]) * '''[[Nereo Rocco]]''' ([[1937]]-[[1940]]) * '''[[Amedeo Amadei]]''' ([[1950]]-[[1956]]) * '''[[Manlio Scopigno]]''' ([[1951]]-[[1953]]) * '''[[Ottavio Bugatti]]''' ([[1953]]-[[1961]]) * '''[[Luigi Simoni]]''' ([[1961]]-[[1962]]) * '''[[Antonio Juliano]]''' ([[1962]]-[[1978]]) [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Paolo Barison]]''' ([[1967]]-[[1970]]) * '''[[Dino Zoff]]''' ([[1967]]-[[1972]]) * '''[[Giuseppe Bruscolotti]]''' ([[1972]]-[[1988]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Giuliano Morelli]]''' ([[1998]]-[[2000]]) * '''[[Tarcisio Burgnich]]''' ([[1974]]-[[1977]]) [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Giuseppe Savoldi]]''' ([[1975]]-[[1979]]) [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Moreno Ferrario]]''' ([[1977]]-[[1988]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Luciano Castellini]]''' ([[1978]]-[[1985]]) * '''[[Salvatore Bagni]]''' ([[1984]]-[[1988]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Ciro Ferrara]]''' ([[1984]]-[[1994]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Ruben Buriani]]''' ([[1985]]-[[1986]]) * '''[[Claudio Garella]]''' ([[1985]]-[[1988]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Bruno Giordano]]''' ([[1985]]-[[1988]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Giuseppe Taglialatela]]''' ([[1986]]-[[1988]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Alessandro Renica]]''' ([[1985]]-[[1991]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]][[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Andrea Carnevale]]''' ([[1986]]-[[1990]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] * '''[[Fernando De Napoli]]''' ([[1986]]-[[1992]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]][[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Giovanni Francini]]''' ([[1987]]-[[1994]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Giuliano Giuliani]]''' ([[1988]]-[[1990]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] * '''[[Marco Ferrante]]''' ([[1988]]-[[1992]]) * '''[[Massimo Crippa]]''' ([[1988]]-[[1993]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Gianfranco Zola]]''' ([[1989]]-[[1993]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] * '''[[Giovanni Galli]]''' ([[1990]]-[[1993]]) [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Giorgio Venturin]]''' ([[1990]]-[[1991]]) * '''[[Michele Padovano]]''' ([[1991]]-[[1992]]) * '''[[Sebastiano Nela]]''' ([[1992]]-[[1994]]) * '''[[Fabio Cannavaro]]''' ([[1993]]-[[1995]]) * '''[[Fabio Pecchia]]''' ([[1993]]-[[1997]] i ([[2000]]-[[2001]]) * '''[[Francesco Colonnese]]''' ([[1995]]-[[1997]]) * '''[[Giuseppe Giannini]]''' ([[1997]]-[[1998]]) * '''[[Fabio Rossitto]]''' ([[1997]]-[[1999]]) * '''[[Paolo Cannavaro]]''' ([[1998]]-[[1999]] i ([[2006]]-[[2014]]) * '''[[Nicola Amoruso]]''' ([[2000]]-[[2001]]) * '''[[Salvatore Fresi]]''' ([[2000]]-[[2001]]) * '''[[Emiliano Bigica]]''' ([[2001]]) i ([[2002]]-[[2003]]) * '''[[Antonio Floro Flores]]''' ([[2000]]-[[2004]]) * '''[[Massimiliano Vieri]]''' ([[2003]]-[[2004]]) * '''[[Emanuele Belardi]]''' ([[2004]]-[[2005]]) * '''[[Carmine Gautieri]]''' ([[2005]]) * '''[[Christian Maggio]]''' ([[2008]]-) * '''[[Lorenzo Insigne]]''' ([[2009]]-) * '''[[Luca Bucci]]''' ([[2009]]) * '''[[Luca Cigarini]]''' ([[2009]]-[[2011]]) * '''[[Cristiano Lucarelli]]''' ([[2010]]-[[2012]]) * '''[[Marco Donadel]]''' ([[2011]]-) * '''[[Giandomenico Mesto]]''' ([[2012]]-[[2015]]) * ''' [[Alessandro Gamberini]]''' ([[2012]]-) |width="0"|&nbsp;| |valign="top"| {{ZD|ARG}} '''Argentina''' * '''[[Guillermo Stábile]]''' ([[1934]]-[[1935]]) * '''[[Bruno Pesaola]]''' {{ZD|ITA}} ([[1952]]-[[1960]]) * '''[[Omar Sivori]]''' {{ZD|ITA}} ([[1965]]-[[1969]]) * '''[[Ramón Díaz]]''' ([[1982]]-[[1983]]) * '''[[Daniel Bertoni]]''' ([[1984]]-[[1986]]) * '''[[Diego Armando Maradona|Diego Maradona]]''' ([[1984]]-[[1991]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]][[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Roberto Ayala]]''' ([[1995]]-[[1998]]) * '''[[Ezequiel Lavezzi]]''' ([[2007]]-[[2012]]) * '''[[Gonzalo Higuaín]]''' ([[2013]]-[[2016]]) * '''[[Hugo Campagnaro]]''' ([[2009]]-[[2013]]) * '''[[Mariano Andújar]]''' ([[2014]]-) * '''[[Germán Denis]]''' ([[2008]]-[[2010]]) {{ZD|BRA}} '''Brazil''' * '''[[Luis Vinicio]]''' ([[1955]]-[[1960]]) * '''[[Faustino Canè]]''' ([[1962]]-[[1969]] e [[1972]]-[[1975]]) * '''[[José Altafini]]''' {{ZD|ITA}} ([[1965]]-[[1972]]) * '''[[Angelo Benedicto Sormani|Angelo Sormani]]''' {{ZD|ITA}} ([[1970]]-[[1972]]) * '''[[Sergio Clerici]]''' ([[1973]]-[[1975]]) * '''[[Antonio Careca]]''' ([[1987]]-[[1993]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[Alemão|Ricardo Alemão]]''' ([[1988]]-[[1992]]) [[Datoteka:Scudetto.svg|10px]] [[Datoteka:Coccarda_Coppa_Italia.svg|10px]] [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|10px]] * '''[[André Cruz]]''' ([[1994]]-[[1997]]) * '''[[Amauri]]''' {{ZD|ITA}} ([[2001]]) * '''[[Matuzalém]]''' ([[1999]]-[[2001]]) {{ZD|BEL}} '''Belgija''' * '''[[Dries Mertens]]''' ([[2007]]-) {{ZD|URU}} '''Urugvaj''' * '''[[Daniel Fonseca]]''' ([[1992]]-[[1994]]) * '''[[Édinson Cavani]]''' ([[2010]]-[[2013]]) * '''[[Marcelo Zalayeta]]''' ([[2007]]-[[2010]]) * '''[[Walter Gargano]]''' ([[2007]]-[[2012]]) * '''[[Miguel Britos]]''' ([[2011]]-) |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {{ZD|ŠVE}} '''Švedska''' * '''[[Hasse Jeppson]]''' ([[1952]]-[[1956]]) * '''[[Kurt Hamrin]]''' ([[1969]]–[[1971]]) {{ZD|ŠPA}} '''Španija''' * '''[[Michu]]''' ([[2014]]-[[2015]]) * '''[[Pepe Reina]]''' ([[2013]]-) * '''[[Raúl Albiol]]''' ([[2013]]-) * '''[[José Callejón]]''' ([[2013]]-) * '''[[Víctor Ruiz]]''' ([[2011]]) {{ZD|PAR}} '''Paragvaj''' * '''[[Attila Sallustro]]''' {{ZD|ITA}} ([[1926]]-[[1937]]) {{ZD|POLJ}} '''Poljska''' * '''[[Arkadiusz Milik]]''' ([[2016]]-) {{ZD|NIZ}} '''Nizozemska''' * '''[[Ruud Krol]]''' ([[1980]]-[[1984]]) {{ZD|SEN}} '''Senegal''' * '''[[Kalidou Koulibaly]]''' ([[2014]]-) {{ZD|ŠVI}} '''Švicarska''' * '''[[Gökhan Inler]]''' ([[2011]]-) * '''[[Blerim Džemaili]]''' ([[2011]]-) * '''[[Valon Behrami]]''' ([[2012]]-) {{ZD|FRA}} '''Francuska''' * '''[[Laurent Blanc]]''' ([[1991]]-[[1992]]) * '''[[Alain Boghossian]]''' ([[1994]]-[[1997]]) {{ZD|HRV}} '''Hrvatska''' * '''[[Aljoša Asanović]]''' ([[1997]]-[[1998]]) * '''[[Josip Radošević]]''' ([[2013]]-) {{ZD|SRB}} '''Srbija''' * '''[[Marko Perović]]''' ([[2004]]) * '''[[Damir Stojak]]''' ([[1998]]) * '''[[Nikola Maksimović]]''' ([[2016]]-) {{ZD|SVK}} '''Slovačka''' * '''[[Marek Hamšík]]''' ([[2007]]-) {{ZD|MAK}} '''Makedonija''' * '''[[Goran Pandev]]''' ([[2011]]-) {{ZD|KOL}} '''Kolumbija''' * '''[[Juan Camilo Zúñiga]]''' ([[2009]]-) * '''[[Duván Zapata]]''' ([[2013]]-) |width="20"|&nbsp; |valign="top"| |} == Igrači s najviše nastupa i pogodaka == {|class="wikitable sortable" cellpadding="3" align="left" style="text-align: center;" |+'''Najviše nastupa''' |- !class="unsortable"|<ref name="Napolijevi igrači-statistike" /> !class="unsortable"|Igrač !class="unsortable"|Državljanin !Nastupa |- |1 |align="left"|[[Antonio Juliano]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |394 |- |2 |align="left"|[[Giuseppe Bruscolotti]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |387 |- |3 |align="left"|[[Moreno Ferrario]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |310 |- |4 |align="left"|[[Attila Sallustro]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] [[Datoteka:Flag of Paraguay.svg|25px|Paragvajac]] |273 |- |5 |align="left"|[[Bruno Gramaglia]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |273 |- |6 |align="left"|[[Carlo Buscaglia]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |259 |- |7 |align="left"|[[Ottavio Bugatti]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |256 |- |8 |align="left"|[[Ciro Ferrara]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |247 |- |9 |align="left"|[[Bruno Pesaola]] |[[Datoteka:Flag of Argentina.svg|25px|Argentinac]] |240 |- |10 |align="left"|[[Arnaldo Sentimenti]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |227 |} {|class="wikitable sortable" cellpadding="3" align="center" style="text-align: center;" |+'''Najbolji strijelci''' |- !class="unsortable"|<ref name="Napolijevi igrači-statistike" /> !class="unsortable"|Igrač !class="unsortable"|Državljanin !Pogodaka |- |1 |align="left"|[[Attila Sallustro]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] [[Datoteka:Flag of Paraguay.svg|25px|Paragvajac]] |118 |- |2 |align="left"|[[Antonio Vojak]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] [[Datoteka:Flag of Croatia.svg|25px|Hrvat]] |102 |- |3 |align="left"|[[Diego Maradona]] |[[Datoteka:Flag of Argentina.svg|25px|Argentinac]] |81 |- |4 |align="left"|[[Careca]] |[[Datoteka:Flag of Brazil.svg|25px|Brazilac]] |73 |- |5 |align="left"|[[José Altafini]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] [[Datoteka:Flag of Brazil.svg|25px|Brazilac]] |71 |- |6 |align="left"|[[Luís Vinício]] |[[Datoteka:Flag of Brazil.svg|25px|Brazilac]] |69 |- |7 |align="left"|[[Canè]] |[[Datoteka:Flag of Brazil.svg|25px|Brazilac]] |56 |- |8 |align="left"|[[Giuseppe Savoldi]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |52 |- |9 |align="left"|[[Hasse Jeppson]] |[[Datoteka:Flag of Sweden.svg|25px|Šveđanin]] |42 |- |10 |align="left"|[[Amedeo Amadei]] |[[Datoteka:Flag of Italy.svg|25px|Talijan]] |47 |} == Boje, obilježja i nadimci == Kako je [[Napulj]] primorski grad, boje kluba uvijek su bile povezane sa plavom bojom, koje obilježavaju [[Napuljski zaljev]].<ref name="Napoli nogomet">[http://www.agendaonline.it/napolicalcio/ Napoli nogomet]</ref> U početku svog nastajanja, kada je Napoli, nosio ime Napoli FBC, boje kluba činile su dvije nijanse plave boje. Od 1920-ih, [[talijanska nogometna reprezentacija]] je, po uzoru na njih, preuzela plavu boju na svoje dresove, i tako je Napoli dijelio svoj nadimak ''azzurri'' sa [[Talijanska nogometna reprezentacija|talijanskom nogometnom reprezentacijom]].<ref name="Koji je tvoj nadimak? Nadimci nogometnih momčadi">[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5473205 Koji je tvoj nadimak? Nadimci nogometnih momčadi]</ref> Jedan od nadimaka Napolija, bio je ''I ciucciarelli'', (hr. - ''maleni [[Domaći magarac|magarci]]''), taj nadimak su dobili nakon vrlo, vrlo loših izvedbi, tijekom sezone 1926–27. Taj naziv je značio izuzetno nešto pogrdno, no kako je Napolijev znak u to vrijeme bio neobuzdani crni [[konj]],<ref name="Grb provincije Napulja">[http://www.comuni-italiani.it/063/stemma.html Grb provincije Napulja]</ref> klupska je uprava [[Domaći magarac|magaraca]] ipak usvojila kao maskotu kluba, te su je prozvali ''O Ciuccio'',a prikazivali su ga s ponosom.<ref name="Kratka povijest Napolijevih ranih korijena">{{Cite web |title=Kratka povijest Napolijevih ranih korijena |url=http://members.fortunecity.com/edvella/mascot.html |access-date=2004-06-16 |archivedate=2004-06-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616063057/http://members.fortunecity.com/edvella/mascot.html |deadurl=yes }}</ref> Oznaka kluba na dresovima i na grbu je bila veliko slovo N, smještenim unutar kruga, oko kojeg piše [[Internazionale Napoli]],<ref>[http://www.riccardocassero.it/napolistory.htm#1 Napolijeva povijest]</ref> a sličan se dizajn nalazi i na njihovom dresovima. Klub je usvojio slovo N, kao oznaku, za njihov klub, ali ga je Napoli s vremenom malo izmjenio, kako se povijest kluba mjenjala. Glavna razlika je bila ta da je slovo N bilo bijele boje, a oko kruga i unutar kruga su bile dvije nijanse plave boje. ''Partenopei'' je bio popularan nadimak kluba, kao i za ljude iz okolice grada.<ref name="Povijest Partenopea">{{Cite web |title=Povijest Partenopea |url=http://www.lapartenope.net/index.php?id=85 |access-date=2013-07-01 |archivedate=2007-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928014314/http://www.lapartenope.net/index.php?id=85 |deadurl=yes }}</ref> Taj naziv je izveden iz [[Grčka mitologija|grčke mitologije]], gdje je sirena [[Partenopea]] pokušala da očara jednog od junaka priče, [[Odisej]]a na svom brodu, kraj otoka [[Capri]]. U priči [[Odisej]], je rekao svojim ljudima da daju privezati brod, tako da budu u mogućnosti oduprijeti se pjesmama sirena. Kako [[Partenope]] nije mogla živjeti bez ljubavi, ona potopi sebe, te je njeno tijelo, kako priča govori, isplovilo na obali grada [[Napulj]]a.<ref name="Centar Napulja,Italija">{{Cite web |title=Centar Napulja,Italija |url=http://chabadnapoli.com/travel.aspx |access-date=2013-07-01 |archive-date=2011-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005115826/http://chabadnapoli.com/travel.aspx |dead-url=yes }}</ref> === Sponzori i proizvođači majica === {{kalendarske godine}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !Vrijeme trajanja !Proizvođač opreme !Sponzor |- |1978.–1980. |rowspan=2|[[Puma AG]] |rowspan=1|''Nitko'' |- |1981.–1982. |rowspan=2|Snaidero |- |1981.–1981. |rowspan=3|NR |- |1982.–1983. |rowspan=1|[[Francesco Cirio|Cirio]] |- |1983.–1984. |rowspan=1|Latte Berna |- |1984.–1985. |rowspan=1|Linea Time |rowspan=1|[[Francesco Cirio|Cirio]] |- |rowspan=1|1985.–1988. |rowspan=2|NR |rowspan=1|Buitoni |- |1985.–1991. |[[Mars, Incorporated|Mars]] |- |rowspan=1|1991.–1994. |rowspan=1|[[Umbro]] |rowspan=1|Voiello |- |rowspan=1|1994.–1996. |rowspan=2|[[Lotto Sport Italia|Lotto]] |rowspan=1|Record Cucine |- |rowspan=1|1996.–1997. |rowspan=1|Centrale del Latte di Napoli |- |rowspan=1|1997.–1999. |rowspan=1|[[Nike, Inc.|Nike]] |rowspan=1|Polenghi |- |rowspan=1|1999.–2003. |rowspan=1|[[Diadora]] |rowspan=1|[[Peroni]] |- |rowspan=1|2003.–2004. |rowspan=1|[[Legea]] |rowspan=1|Russo Cicciano |- |rowspan=1|2004.–2005. |rowspan=2|[[Kappa (tvrtka)|Kappa]] |rowspan=1|[[Manuale d'amore]] / [[Sky Captain and the World of Tomorrow|Sky Captain]] / [[Crash (2004 film)|Crash - Contatto fisico]] / Christmas in Love / [[Mandi]] |- |rowspan=1|2005.–2006. |rowspan=3|[[Acqua Lete|Lete]] |- |rowspan=1|2006.–2009. |rowspan=1|[[Diadora]] |- |2009.-2011. |rowspan=3|[[Macron (tvrtka)|Macron]]</small> |- |2011.-2014. |rowspan=1| [[Acqua Lete|Lete]]-[[MSC Crociere|MSC]] |- |2014.- |rowspan=1| [[Acqua Lete|Lete]]-[[Pasta Garofalo]] |} == Pokrovitelji i rivali == [[Datoteka:NapoliUltras1.jpg|mini|220px|Napolijevi ekstremni navijači na [[Stadio San Paolo|Stadio San Paolu]].]] Napoli je jedan od najpopularnijih [[nogometni klub|nogometnih klubova]] u [[Italija|Italiji]] po broju nogometnih obožavatelja ima ih oko 10%.<ref>[http://www.demos.it/a01171.php Napolijeva popularnost]</ref> Premda je važno spomenuti nekoliko talijanskih novina poput ''La Repubblica'' koje se bave o njima. Poput ostalih nogometnih klubova, i Napoli ima navijačke baze diljem Italije, ali i izvan talijanskih granica; procijenjeno je od strane kluba da imaju oko 5 do 6 milijuna obožavatelja u cijelom svijetu.<ref name="De Laurentiis- Moj Napoli je uvijek velik">{{Cite web |title=De Laurentiis- Moj Napoli je uvijek velik |url=http://www.solonapoli.com/leggi_news.asp?Id=12814 |access-date=2013-07-01 |archive-date=2017-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620030604/http://www.solonapoli.com/leggi_news.asp?Id=12814 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Napolijeva povijest |url=http://www.napoli.azplayers.com/history.html |access-date=2013-07-01 |archivedate=2007-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070728004207/http://www.napoli.azplayers.com/history.html |deadurl=yes }}</ref> Napoli ima nekoliko lokalnih i nekoliko pravih rivala, a najznačajnije je rivalstvo sa [[A.S. Roma|Romom]]. U pogledu Napoli i AS Roma su prilično bliske momčadi, a zajedno se natječu u poznatom talijanskom derbiju zvanom ''[[Derby del Sole]]'' , to je derbi koji je svoj vrhunac doživio u razdoblju 1980-ih.<ref name="Nogometni derbiji u Italiji">[http://www.footballderbies.com/index.php?country=2 Nogometni derbiji u Italiji]</ref> Tu su još derbiji sa [[S.S. Lazio|Laziom]] i [[Hellas Verona F.C|Veronom]]<ref name="Talijanski nogometni navijači">{{Cite web |title=Talijanski nogometni navijači |url=http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html |access-date=2001-04-20 |archivedate=2001-04-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010420104921/http://website.lineone.net/~view_from_the_terrace/italsce.html |deadurl=no }}</ref>, kao i lokalni derbiji s [[Salernitana Calcio 1919|Salernitarnom]] i [[U.S. Avellino|Avellinom]].<ref name="Nogometni derbiji u Italiji" /> Isto tako, za ljubitelje Napolija tu već dugo stoji prijateljstvo s [[Genoa CFC|Genovom]] koja seže od 1982.<ref name="Talijanski nogometni navijači" /> Na zadnji dan sezone [[Serie B 2006-07|2006-07]] ,ova dva kluba su igrala zajedno i odigrali su 0-0 kako bi i jedni i drugi osigurali povratak u [[Serie A]], Genovini navijači, kad dođu u [[Napulj]] često budu pozdravljeni sa: "Benvenuto fratello napoletano", što znači "Dobrodošli kod napuljskog brata".<ref name="Genoa i Napoli">{{Cite web |title=Genoa i Napoli |url=http://www.sscnapoli.it/UserFiles/File/photogallery/stagione_06_07/070610_genoa_napoli/index.html |access-date=2013-07-01 |archivedate=2007-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070911184830/http://www.sscnapoli.it/UserFiles/File/photogallery/stagione_06_07/070610_genoa_napoli/index.html |deadurl=yes }}</ref> Tu su i također dobri odnosi sa momčadima [[A.C. Ancona|Ancone]] i [[U.S. Città di Palermo|Palerma]]. === Nacionalni === * [[Datoteka:Scudetto.svg|20px]] '''[[Serie A]]''': '''4''' :* '''Pobjednici''': [[Serie A 1986./1987.|1986./87.]]; [[Serie A 1989./1990.|1989./90.]]; [[Serie A 2022./2023.|2022./23.]]; [[Serie A 2024./2025.|2024./25.]] :* '''Drugoplasirani''': [[Serie A 1967./1968.|1967./68.]]; [[Serie A 1974./1975.|1974./75.]]; [[Serie A 1987./1988.|1987./88.]]; [[Serie A 1988./1989.|1988./89.]]; [[Serie A 2012./2013.|2012./13.]]; [[Serie A 2015./2016.|2015./16.]]; [[Serie A 2017./2018.|2017./18.]]; [[Serie A 2018./2019.|2018./19.]] * [[Datoteka:Coccarda Coppa Italia.svg|20px]] '''[[Coppa Italia]]''': '''6''' :* '''Pobjednici''': [[Coppa Italia 1961./1962.|1961./62.]]; [[Coppa Italia 1975./1976.|1975./76.]]; [[Coppa Italia 1986./1987.|1986./87.]]; [[Coppa Italia 2011./2012.|2011./12.]]; [[Coppa Italia 2013./2014.|2013./14.]]; [[Coppa Italia 2019./2020.|2019./20.]] :* '''Finalisti''': [[Coppa Italia 1971./1972.|1971./72.]]; [[Coppa Italia 1977./1978.|1977./78.]]; [[Coppa Italia 1988./1989.|1988./89.]]; [[Coppa Italia 1996./1997.|1996./97.]] * [[Datoteka:Supercoppaitaliana.png|20px]] '''[[Supercoppa Italiana]]''': '''3''' :* '''Pobjednici''': 1990.; 2014.; 2025. :* '''Finalisti''': 2012.; 2020. * [[Datoteka:Scudetto.svg|20px]] '''[[Serie B]]''': '''1''' :* '''Pobjednici''': [[Serie B 1949./1950.|1949./50.]] :* '''Drugoplasirani''': [[Serie B 1961./1962.|1961./62.]]; [[Serie B 1964./1965.|1964./65.]]; [[Serie B 1999./2000.|1999./00.]]; [[Serie B 2006./2007.|2006./07.]] * [[Datoteka:Scudetto.svg|20px]] '''[[Serie C1]]''': '''1''' :* '''Pobjednici''': [[Serie C1 2005./2006.|2005./06.]] '''[[Lipton Kup]]''' :* '''Pobjednici''': 1909.; 1911.; 1914. :* '''Finalisti''': 1910.; 1912.; 1913. === Europski === * [[Datoteka:Coppa delle Coppe.svg|20px|]] '''[[Kup pobjednika kupova]]''' :* '''Polufinalisti''': [[Kup pobjednika kupova 1976./1977.|1976./77.]] :* '''Četvrtfinale''': [[Kup pobjednika kupova 1962./1963.|1962./63.]] * '''[[Kup UEFA]]''': '''1''' :* '''Pobjednici''': [[UEFA Kup 1988./1989.|1988./89.]] *'''[[Intertoto kup]]''': '''1''' :* '''Pobjednici''': [[Intertoto kup 2008.|2008.]] * '''[[Anglo-Talijanski Liga Kup]]''': '''1''' :* '''Pobjednici''': 1976. * '''[[Kup Alpa]]''': '''1''' :* '''Pobjednici''': 1966. == Povezano == * [[Popis igrača S.S.C. Napolija]] == Izvori == {{izvori|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|S.S.C. Napoli}} * [http://www.sscnapoli.it Službena stranica kluba] {{it icon}} {{eng oznaka}} {{es icon}} {{zh icon}} * [http://www.lega-calcio.it Službena stranica Serie A] {{it icon}} * [http://www.napolimagazine.com Napoli magazine- sportske vijesti] {{it icon}} {{eng oznaka}} {{SSC Napoli - navigacija}} {{Serie A}} {{Pobjednici UEFA Europske lige}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:S.S.C. Napoli| ]] [[Kategorija:Nastanci 1926.]] [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Italiji|Napoli]] [[Kategorija:Sport u Napulju]] iwyhzwhlzgmoxdnfpuw1j54s4qy042k Hentai 0 497328 42652726 42652621 2026-07-10T12:01:52Z Edgar Allan Poe 29250 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] → [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 42652726 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:The kanji for Hentai.svg|thumb|150px|Riječ "hentai" napisana na [[kanji]]ju.]] '''Hentaj''' ({{jez-jap|変態, へんたい, Hentai}}, ''metamorfoza'', ''abnormalnost'', ''seksualna perverzija'') je japanska reč koja na zapadu označava eksplicitan seksualni pornografski sadržaj u stripovima ili animacijama, pogotovu onim koji su poreklom iz Japana poput [[anime]]a, [[manga|mange]] ili [[video-igra|video igre]]. Blaža verzija hentaja, koja nije eksplicitna već prosto erotska je [[eči]]. U Japanu, seksualno eksplicitan sadržaj se zove ''Đu hači kin'' (18+; zabrana za maloletnike) ili ''sejnen'' (za odrasle). U japanskom slengu hentaj znači „perverznjak“ ili „čudak“. Postoje oblici ekstremiteta prikazani u hentaju, kao što su [[silovanje]], [[tentakli]] (''čudovišta'' s [[pipci]]ma) i drugi [[Seksualni fetišizam|fetiši]]. Takođe postoje i anime i mange koje samo sadrže hentaj elemente kao što su [[jaoj (žanr)|jaoj]] i [[juri (žanr)|juri]], bez da im je to glavni motiv, iako postoje i takvi slučajevi. == Literatura == {{Commonscat|Hentai}} * Aquila, Meredith (2007). "[http://www.upress.umn.edu/Books/L/lunning_mechademia2.html Ranma 1/2 Fan Fiction Writers: New Narrative Themes or the Same Old Story?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215165131/http://www.upress.umn.edu/Books/L/lunning_mechademia2.html |date=2007-12-15 }}" ''Mechademia 2''. * {{Cite book |ref= harv|last=Buckley|first=Sandra|chapter = Penguin in Bondage: A Graphic Tale of Japanese Comic Books |title=Technoculture|url= https://archive.org/details/technoculture00penl| editor1-last= Penley |editor1-first=C.|editor2-last= Ross|editor2-first=A. | publisher = University of Minnesota |location = Minneapolis| year = 1991 | isbn = 0-8166-1932-8}} * McCarthy, Helen, and Jonathan Clements (1998). ''The Erotic Anime Movie Guide''. London: Titan. {{ISBN|1-85286-946-1}}. * {{Cite book |ref= harv|last = Napier | first = Susan J. | year = 2000 | title = Anime: From ''Akira'' to ''Princess Mononoke'' |url= https://archive.org/details/animefromakirato00napi| location = New York | publisher = Palgrave | isbn = 0-312-23863-0}} * Perper, Timothy and Cornog, Martha (March 2002). [http://www.springerlink.com/content/30p8x1878nbjlrax/ Eroticism for the masses: Japanese manga comics and their assimilation into the U.S.]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Sexuality & Culture'', '''6''' (1) pp. 3–126. {{animanga žanrovi}} [[Kategorija:Hentai| ]] [[Kategorija:Pornografija]] [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 5ggxbuql434pj0fc611sxkmhddormek Stjepan Bernfest 0 1102011 42652970 42558345 2026-07-11T07:51:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652970 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Stjepan Bernfest |slika = Stjepan Bernfest.jpg |širina_slike = 150px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = |datum_rođenja = {{birth date|1920|2|1|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Prag]], [[Čehoslovačka]] |datum_smrti = {{death date and age|2010|5|27|1920|2|1|df=y}} |mjesto_smrti = [[Zagreb]], [[Hrvatska]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]] |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]]<br>[[Hrvati|Hrvat]] |etnicitet = [[Židovi u Hrvatskoj|Židov]]<ref>{{eng icon}} {{Cite web|title=USC Shoah Foundation Institute testimony of Stjepan Bernfest|url=http://collections.ushmm.org/search/catalog/vha35199|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=United States Holocaust Memorial Museum|format=|work=|pages=|day=|month=|year=27. 10. 1997|access-date=24. 3. 2014|archive-url=|archive-date=|quote=}}</ref> |državljanstvo = Hrvatska |ostala_imena = Mišo |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = |poslodavac = |zanimanje = |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = |partner = |djeca = |roditelji = [[Viktor Bernfest]]<br />Mila Vod-Bernfest |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Stjepan Bernfest''' ([[Prag]], [[Čehoslovačka]], [[1. 2.]] [[1920]] - [[Zagreb]], [[27. 5.]] [[2010]]), prvi [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] zrakoplovni svjetski prvak koji je pobijedio na Svjetskom modelarskom prvenstvu u [[Švedska|Švedskoj]] 1950 godine.<ref>{{Cite web|title=AeroKlub Zagreb|url=http://www.edukacija.hr/ustanova/aeroklub-zagreb/155/|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=www.edukacija.hr|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=24. 3. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104140150/http://www.edukacija.hr/ustanova/aeroklub-zagreb/155/|archive-date=2013-11-04|quote=|url-status=dead}}</ref> == Biografija == Stjepan "Mišo" Bernfest je rođen u Pragu, Čehoslovačka, 1. 2. 1920 godine u obitelji kipara [[Viktor Bernfest|Viktora Bernfesta]] i [[Mila Vod-Bernfest|Mile Vod-Bernfest]]. Odrastao je u [[Petrinja|Petrinji]] sa mlađim bratom Juricom (Đuro). Srednju školu pohađao je u [[Karlovac|Karlovcu]] i Zagrebu. U Karlovcu se [[1934]] počeo baviti aviomodelarstvom, te je kao član "Aerokluba Karlovac" pohađao tečaj aviokonstruktora [[Stanko Obad|Stanka Obada]] pri "Aeroklubu Zagreb". Na Prvenstvu [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine Jugoslavije]] [[1936]] u Zagrebu bio je prvi u konkurenciji zrakoplovnih modela klase B slobodne konstrukcije na gumeni pogon. Bio je član državne reprezentacije u [[Ljubljana|Ljubljani]] [[1938]] na natjecanju za pehar [[Petar II Karađorđević|Kralja Petra II]], te u [[London]]u [[1939]] godine, gdje je u konkurenciji osam evropskih država u pojedinačnom plasmanu zauzeo drugo mjesto.<ref name="ig">Ivica Golec, 1999, str. 23, 24</ref><ref name="lzmk">{{Cite web|title=Bernfest, Stjepan|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1828|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=24. 3. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305024611/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1828|archive-date=2016-03-05|quote=|url-status=dead}}</ref> Tijekom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] tj. uspostavom [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]] (NDH) otac mu je bio uhapšen i deportiran u [[Logor Stara Gradiška|Koncentracijski logor Stara Gradiška]]. Nekoliko mjeseci kasnije oca mu je od sigurne smrti oftalmolog dr. [[Vilko Panac]]. Stjepanovog brata su u prosincu [[1944]] godine uhitile [[ustaše]], te ga pogubili u veljači [[1945]] godine. Osim brata, Stjepan je u [[Logor Jasenovac|Koncentracijskom logoru Jasenovac]] izgubio i strica Hinka, koji je pogubljen sa ženom i dvoje djece. Od [[1945]] član je reprezentacije [[Socijalistička Republika Hrvatska|SR Hrvatske]] na državnim natjecanjima. [[1949]] Stjepan je završio Fakultet strojarstva na [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilištu u Zagrebu]]. Na Prvenstvu svijeta [[1950]] u [[Trollhättan]]u (Švedska) bio je prvi u konkurenciji modela jedrilica A-2.<ref name="lzmk"/> 0d 1949 do [[1950]] radio je kao asistent na Katedri za lake motore Fakulteta strojarstva. [[29. 11.]] [[1951]] osvojio je kup [[Socijalistička Republika Hrvatska|NR Hrvatske]]. Kao dipl. inž. strojarstva radio je u [[Željezara Sisak|Željezari Sisak]] od 1950 do [[1954]], a od [[1974]] je bio profesor na Višoj zrakoplovnoj školi u Zagrebu,<ref name="ig"/> te suradnik u Elektrotehničkom institutu [[Rade Končar]]. Bio je tehnički rukovoditelj poduzeća tj. aviokompanije [[Pan-Adria]], a do odlaska u mirovinu rukovoditelj rashladne tehnike u Institutu poduzeća [[Končar Elektroindustrija|Rade Končar]] u Zagrebu. Aviomodelarstvom se aktivno prestao baviti 1951 godine. 1974 dobio je zvanje zrakoplovnog kontrolora I. klase.<ref name="ig"/> Stjepan je dobitnik mnogih priznanja, zaslužni je sportaš [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]].<ref name="lzmk"/> Stjepan Bernfest umro je 27. 5. 2010 u Zagrebu. Sahranjen je 31. 5. iste godine u obiteljskoj grobnici na zagrebačkom groblju [[Mirogoj]].<ref>Gradska groblja Zagreb: Stjepan Bernfest, Mirogoj RKT-23-II-108</ref> == Reference == {{reflist}} == Literatura == * {{Cite book|last=Golec|first=Ivica|title=Petrinjski biografski leksikon|year=1999|publisher=Matica hrvatska Petrinja|location=Petrinja|isbn=978-953-96060-2-0|ref=harv}} {{Lifetime|1920|2010|Bernfest, Stjepan}} [[Kategorija:Biografije, Prag]] [[Kategorija:Hrvatski Židovi]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Sahranjeni na groblju Mirogoj u Zagrebu]] 4fo78t165slfxw7x9tc1dinvw5nsemv S-17092 0 1237375 42652732 42310118 2026-07-10T12:08:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652732 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = S-17092.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = S-17092 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|S-17092}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9977327 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=29 |F=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 384,487 | smiles = Fc1ccc(cc1)C2CC2C(=O)N3C4CCCCC4CC3C(=O)N5CCCC5 | StdInChI = 1S/C23H29FN2O2/c24-17-9-7-15(8-10-17)18-14-19(18)22(27)26-20-6-2-1-5-16(20)13-21(26)23(28)25-11-3-4-12-25/h7-10,16,18-21H,1-6,11-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JNUXCIMICQKTPX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''S-17092''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 384,487 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 40,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|S-17092}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ S-17092] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Ciklopropani]] [[Kategorija:Tiazolidini]] 0iwrzifmngg56qsvr1cx7dn56zxo6sx S32212 0 1237376 42652736 42310124 2026-07-10T12:09:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652736 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = S32212.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = S32212 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|S32212}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11384503 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9559416 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=28 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 416,515 | smiles = COc1ccc(cc1N2CCN(C)CC2)\N=C(/O)\N3CCc4c3ccc5ccccc45 | StdInChI = 1S/C25H28N4O2/c1-27-13-15-28(16-14-27)23-17-19(8-10-24(23)31-2)26-25(30)29-12-11-21-20-6-4-3-5-18(20)7-9-22(21)29/h3-10,17H,11-16H2,1-2H3,(H,26,30) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HNWBOBAUHUFDES-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''S32212''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 416,515 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 51,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|S32212}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ S32212] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] 6b27250w30fi6mmlso3sqto8fzpej9j S33005 0 1237377 42652737 42310125 2026-07-10T12:09:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652737 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = S33005 structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = S33005 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|S33005}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=27 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 289,412 | smiles = COc1ccc2CC(CN(C)C)(c2c1)C3(O)CCCCC3 | StdInChI = 1S/C18H27NO2/c1-19(2)13-17(18(20)9-5-4-6-10-18)12-14-7-8-15(21-3)11-16(14)17/h7-8,11,20H,4-6,9-10,12-13H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UBIQMAFTTDZGEX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''S33005''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 289,412 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|S33005}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ S33005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] b4cnt6x0ael1bpensxpdos2x1h9o6d1 S-40503 0 1237378 42652733 42310119 2026-07-10T12:08:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652733 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = S-40503.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = S-40503 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|S-40503}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9879175 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=23 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 293,361 | smiles = CN(C)C1CC(Nc2ccc(cc12)[N+](=O)[O-])C(C)(C)CO | StdInChI = 1S/C15H23N3O3/c1-15(2,9-19)14-8-13(17(3)4)11-7-10(18(20)21)5-6-12(11)16-14/h5-7,13-14,16,19H,8-9H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YNYAUBNZRZVNLX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''S-40503''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 293,361 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 81,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|S-40503}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ S-40503] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] 45gqr0j9dyujd1wp9gmtwfd4n9jkcu4 S-444,823 0 1237379 42652734 42279960 2026-07-10T12:08:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652734 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = S-444,823_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = S-444,823 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|S-444,823}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 885490-15-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=33 |N=3 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 471,612 | smiles = OC(=O)CCc1csc(NC(=O)C2=CC3=C(CCCCCC3)N(CC4CCCCC4)C2=O)n1 | StdInChI = 1S/C25H33N3O4S/c29-22(30)13-12-19-16-33-25(26-19)27-23(31)20-14-18-10-6-1-2-7-11-21(18)28(24(20)32)15-17-8-4-3-5-9-17/h14,16-17H,1-13,15H2,(H,29,30)(H,26,27,31) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SYBONVBDFTYUQP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''S-444,823''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 471,612 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 127,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|S-444,823}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ S-444,823] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Tiazoli]] 5monofgyjs0gykn7ash984kv0rj3pkc Sabarubicin 0 1237380 42652761 42310149 2026-07-10T12:34:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652761 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = sabarubicin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sabarubicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sabarubicin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 151897 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = XS499WOZ93 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 591251 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=32 |H=37 |N=1 |O=13 | molecular_weight = 643,635 | smiles = C[C@@H]1O[C@H](C[C@H](N)[C@@H]1O)O[C@H]2[C@@H](O)C[C@H](O[C@H]3C[C@@](O)(Cc4c(O)c5C(=O)c6ccccc6C(=O)c5c(O)c34)C(=O)CO)O[C@H]2C | StdInChI = 1S/C32H37NO13/c1-12-26(37)17(33)7-21(43-12)46-31-13(2)44-22(8-18(31)35)45-19-10-32(42,20(36)11-34)9-16-23(19)30(41)25-24(29(16)40)27(38)14-5-3-4-6-15(14)28(25)39/h3-6,12-13,17-19,21-22,26,31,34-35,37,40-42H,7-11,33H2,1-2H3/t12-,13-,17-,18-,19-,21-,22-,26+,31+,32-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VQHRZZISQVWPLK-UIRGBLDSSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sabarubicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 32 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 643,635 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 7 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 235,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sabarubicin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sabarubicin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] s0id6716kvkj1utx9q2pmg2n5a07kke Sabeluzol 0 1237381 42652762 42275388 2026-07-10T12:35:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652762 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sabeluzole_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sabeluzol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sabeluzole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 104383-17-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 59823 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 53964 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = A998504XY4 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=26 |F=1 |N=3 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 415,524 | smiles = CN(C1CCN(CC(O)COc2ccc(F)cc2)CC1)c3nc4ccccc4s3 | StdInChI = 1S/C22H26FN3O2S/c1-25(22-24-20-4-2-3-5-21(20)29-22)17-10-12-26(13-11-17)14-18(27)15-28-19-8-6-16(23)7-9-19/h2-9,17-18,27H,10-15H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IGMKTIJBFUMVIN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sabeluzol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 415,524 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 77,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sabeluzole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sabeluzole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Benzotiazoli]] lvhjacubs4i6wwmh868ea7aeqwm546p Safinamid 0 1237382 42652763 42275391 2026-07-10T12:55:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652763 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Safinamide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Safinamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Safinamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 133865-89-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 131682 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 116349 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 90ENL74SIG | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D10158 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 396778 | synonyms = (2''S'')-2-<nowiki>[[</nowiki>4-[(3-Fluorophenyl)methoxy]phenyl] methylamino]propanamide <!-- Chemical data --> |C=17 |H=19 |F=1 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 302,343 | smiles = C[C@H](NCc1ccc(OCc2cccc(F)c2)cc1)C(=N)O | StdInChI = 1S/C17H19FN2O2/c1-12(17(19)21)20-10-13-5-7-16(8-6-13)22-11-14-3-2-4-15(18)9-14/h2-9,12,20H,10-11H2,1H3,(H2,19,21)/t12-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NEMGRZFTLSKBAP-LBPRGKRZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Safinamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 302,343 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 65,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Safinamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Safinamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] lcwgc38yizc44mlb5dr3yj10xbjnkgv Safrazin 0 1237383 42652764 42275392 2026-07-10T12:55:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652764 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Safrazine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Safrazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Safrazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 33419-68-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 34042 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 31375 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = F5G0P5378C | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>4-benzo[1,3]dioxol-5-ylbutan-2-ylhydrazine; [3-(3,4-(methylenedioxy)phenyl)-1-butyl]hydrazine; 2-piperonylisopropylhydrazine</small> <!-- Chemical data --> |C=11 |H=16 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 208,257 | smiles = CC(CCc1ccc2OCOc2c1)NN | StdInChI = 1S/C11H16N2O2/c1-8(13-12)2-3-9-4-5-10-11(6-9)15-7-14-10/h4-6,8,13H,2-3,7,12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IBWPUTAKVGZXRB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Safrazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 208,257 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 56,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Safrazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Safrazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Hidrazini]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] 2ulbi1kwoto7c3h29tmsutze45gqb2b Salicilurinska kiselina 0 1237384 42652771 42305147 2026-07-10T13:32:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652771 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SalicyluricAcid.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Salicilurinska kiselina | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Salicyluric acid}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9835 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 586 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=9 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 195,172 | smiles = OC(=O)C\N=C(/O)\c1ccccc1O | StdInChI = 1S/C9H9NO4/c11-7-4-2-1-3-6(7)9(14)10-5-8(12)13/h1-4,11H,5H2,(H,10,14)(H,12,13) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ONJSZLXSECQROL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Salicilurinska kiselina''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 195,172 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 90,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Salicyluric acid}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Salicyluric acid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Salicilamidi]] 5jkiorgmzvjg7i5pr5b40rz63c0h4cb Samarijum (153Sm) leksidronam 0 1237385 42652772 42305156 2026-07-10T13:50:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652772 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = 153Sm-lexidronam_structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Samarijum (153Sm) leksidronam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Samarium (153Sm) lexidronam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = V10 | ATC_suffix = BX02 | ATC_supplemental = | PubChem = 9810246 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 745X144DZY | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1201796 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=6 |H=12 |N=2 |Na=5 |O=12 |P=4 |Sm=1 | molecular_weight = 693,370 | smiles = [Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Sm].[O-]P(=O)([O-])CN(CCN(CP(=O)([O-])[O-])CP(=O)([O-])[O-])CP(=O)([O-])[O-] | StdInChI = 1S/C6H20N2O12P4.5Na.Sm/c9-21(10,11)3-7(4-22(12,13)14)1-2-8(5-23(15,16)17)6-24(18,19)20;;;;;;/h1-6H2,(H2,9,10,11)(H2,12,13,14)(H2,15,16,17)(H2,18,19,20);;;;;;/q;5*+1;/p-8 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NSIATQGMQRDOCS-UHFFFAOYSA-F | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Samarijum (153Sm) leksidronam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 6 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 693,370 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -11,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 6,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 622,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Samarium (153Sm) lexidronam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Samarium (153Sm) lexidronam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fosforaste kiseline]] [[Kategorija:Jedinjenja natrijuma]] [[Kategorija:Jedinjenja samarijuma]] 6mfzih8d1evduzsm1bqdgd84kas67gc Sameridin 0 1237386 42652776 42275399 2026-07-10T13:54:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652776 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sameridine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sameridin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sameridine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 143257-97-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 65996 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 59388 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = NQP2Y50Y6B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=34 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 330,507 | smiles = CCCCCCN1CCC(CC1)(C(=O)N(C)CC)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C21H34N2O/c1-4-6-7-11-16-23-17-14-21(15-18-23,20(24)22(3)5-2)19-12-9-8-10-13-19/h8-10,12-13H,4-7,11,14-18H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TYWUGCGYWNSRPS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sameridin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 330,507 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 23,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sameridine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sameridine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] ou9yyslb2252i5rmapdes9or7250bh0 Samidorfan 0 1237387 42652777 42305160 2026-07-10T13:54:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652777 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Samidorphan structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Samidorfan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Samidorphan}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 852626-89-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11667832 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 23259667 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D10162 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=26 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 370,442 | smiles = OC(=N)c1ccc2C[C@H]3N(CC4CC4)CC[C@]5(CC(=O)CC[C@]35O)c2c1O | StdInChI = 1S/C21H26N2O4/c22-19(26)15-4-3-13-9-16-21(27)6-5-14(24)10-20(21,17(13)18(15)25)7-8-23(16)11-12-1-2-12/h3-4,12,16,25,27H,1-2,5-11H2,(H2,22,26)/t16-,20+,21+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RYIDHLJADOKWFM-CZAAIQMYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Samidorfan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 370,442 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 104,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Samidorphan}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Samidorphan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Ciklopropani]] e4nzo7k0xncao2v26vu7fp3pv8aio84 Sanguinarin 0 1237388 42652810 42300108 2026-07-10T15:51:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652810 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sanguinarine Structure V.1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sanguinarin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sanguinarine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2447-54-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5154 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4970 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = AV9VK043SS | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 17183 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 417799 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=14 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 332,329 | smiles = C[n+]1cc2c3OCOc3ccc2c4ccc5cc6OCOc6cc5c14 | StdInChI = 1S/C20H14NO4/c1-21-8-15-12(4-5-16-20(15)25-10-22-16)13-3-2-11-6-17-18(24-9-23-17)7-14(11)19(13)21/h2-8H,9-10H2,1H3/q+1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = INVGWHRKADIJHF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sanguinarin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 332,329 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 40,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sanguinarine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sanguinarine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Kvaternarna amonijum jedinjenja]] ga9feta01klgz45t2tetvkovv1bckx3 Sapacitabin 0 1237389 42652818 42310179 2026-07-10T16:50:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652818 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sapacitabine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sapacitabin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sapacitabine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 151823-14-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 153970 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W335P73C3L | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>''N''-[1-[(2''R'',3''S'',4''S'',5''R'')-3-Cyano-4-hydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]-2-oxopyrimidin-4-yl]hexadecanamide</small> <!-- Chemical data --> |C=26 |H=42 |N=4 |O=5 | molecular_weight = 490,635 | smiles = CCCCCCCCCCCCCCCC(=O)NC1=NC(=O)N(C=C1)[C@@H]2O[C@H](CO)[C@@H](O)[C@@H]2C#N | StdInChI = 1S/C26H42N4O5/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-23(32)28-22-16-17-30(26(34)29-22)25-20(18-27)24(33)21(19-31)35-25/h16-17,20-21,24-25,31,33H,2-15,19H2,1H3,(H,28,29,32,34)/t20-,21+,24-,25+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LBGFKUUHOPIEMA-PEARBKPGSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sapacitabin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 490,635 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 17 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 135,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sapacitabine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sapacitabine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Nitrili]] cjat3si8iyfd5bzx1hfo8l4z1u2aga5 Sarafloksacin 0 1237390 42652819 42284805 2026-07-10T16:59:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652819 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sarafloxacin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sarafloksacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sarafloxacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 98105-99-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 56208 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 50727 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = RC3WJ907XY | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 37858 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=17 |F=2 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 385,364 | smiles = OC(=O)C1=CN(c2ccc(F)cc2)c3cc(N4CCNCC4)c(F)cc3C1=O | StdInChI = 1S/C20H17F2N3O3/c21-12-1-3-13(4-2-12)25-11-15(20(27)28)19(26)14-9-16(22)18(10-17(14)25)24-7-5-23-6-8-24/h1-4,9-11,23H,5-8H2,(H,27,28) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XBHBWNFJWIASRO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sarafloksacin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 385,364 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 72,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sarafloxacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sarafloxacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina-lat}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] omnzvt159zyglhcfcyunzyw75w250w5 Saripidem 0 1237391 42652821 42284810 2026-07-10T17:08:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652821 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Saripidem.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Saripidem | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Saripidem}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 103844-86-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3058746 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2319846 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 0J6174G60N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 73416 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=20 |Cl=1 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 341,835 | smiles = CCCC(=O)N(C)Cc1c(nc2ccccn12)c3ccc(Cl)cc3 | StdInChI = 1S/C19H20ClN3O/c1-3-6-18(24)22(2)13-16-19(14-8-10-15(20)11-9-14)21-17-7-4-5-12-23(16)17/h4-5,7-12H,3,6,13H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LIFDPEORUVTOCP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Saripidem''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 341,835 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 37,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Saripidem}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Saripidem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Imidazopiridini]] 38ija6kqs2c1pge7pn8umd6oyqtoe1m S-etilizotiouronijum dietilfosfat 0 1237392 42652735 42305132 2026-07-10T12:08:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652735 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = S-Ethylisothiouronium diethylphosphate.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = S-etilizotiouronijum dietilfosfat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|S-Ethylisothiouronium diethylphosphate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 21704-46-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11847634 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 182755 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=7 |H=19 |N=2 |O=4 |P=1 |S=1 | molecular_weight = 258,276 | smiles = CCOP(=O)(O)OCC.CCSC(=N)N | StdInChI = 1S/C4H11O4P.C3H8N2S/c1-3-7-9(5,6)8-4-2;1-2-6-3(4)5/h3-4H2,1-2H3,(H,5,6);2H2,1H3,(H3,4,5) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CSYSULGPHGCBQD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''S-etilizotiouronijum dietilfosfat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 258,276 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 140,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|S-Ethylisothiouronium diethylphosphate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ S-Ethylisothiouronium diethylphosphate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Organofosfati]] c0dynfn4yo5sd7744ie60urrgxzv3r9 Sarmazenil 0 1237421 42652822 42284812 2026-07-10T17:09:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652822 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sarmazenil.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sarmazenil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sarmazenil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 78771-13-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = V03 | ATC_suffix = AB91 | ATC_supplemental = | PubChem = 71231 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = F84AE7X24P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 46547 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=14 |Cl=1 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 319,743 | smiles = CCOC(=O)c1ncn2c1CN(C)C(=O)c3c(Cl)cccc23 | StdInChI = 1S/C15H14ClN3O3/c1-3-22-15(21)13-11-7-18(2)14(20)12-9(16)5-4-6-10(12)19(11)8-17-13/h4-6,8H,3,7H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WSDBAFQWNWJTNG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sarmazenil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 319,743 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 64,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sarmazenil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sarmazenil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] m03ynhcip0s52wotgnwgdys6eblxoa9 Saroglitazar 0 1237422 42652823 42310184 2026-07-10T17:10:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652823 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Saroglitazar skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Saroglitazar | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Saroglitazar}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 495399-09-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=29 |N=1 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 439,567 | smiles = CCO[C@@H](Cc1ccc(OCCn2c(C)ccc2c3ccc(SC)cc3)cc1)C(=O)O | StdInChI = 1S/C25H29NO4S/c1-4-29-24(25(27)28)17-19-6-10-21(11-7-19)30-16-15-26-18(2)5-14-23(26)20-8-12-22(31-3)13-9-20/h5-14,24H,4,15-17H2,1-3H3,(H,27,28)/t24-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MRWFZSLZNUJVQW-DEOSSOPVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Saroglitazar''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 439,567 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 86,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Saroglitazar}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Saroglitazar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Piroli]] kd8bj6ri2p9r0jin2hzxkavgg072gfe Satraplatin 0 1237423 42652825 42284816 2026-07-10T17:19:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652825 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Satraplatin.svg | width = | alt = | image2 = Satraplatin-from-xtal-1995-Mercury-3D-balls.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Satraplatin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Satraplatin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 129580-63-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = XA04 | ATC_supplemental = | PubChem = 123974 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8D7B37T28G | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = BMY 45594<br />BMS 182751<br />(''OC''-6-43)-bis(acetato)amminedichlorocyclohexylamine platinum(IV) <!-- Chemical data --> |C=10 |H=22 |Cl=2 |N=2 |O=4 |Pt=1 | molecular_weight = 500,277 | smiles = N.[Cl-].[Cl-].[Pt+4].CC(=O)[O-].CC(=O)[O-].NC1CCCCC1 | StdInChI = 1S/C6H13N.2C2H4O2.2ClH.H3N.Pt/c7-6-4-2-1-3-5-6;2*1-2(3)4;;;;/h6H,1-5,7H2;2*1H3,(H,3,4);2*1H;1H3;/q;;;;;;+4/p-4 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CKNPWBAXEKSCRG-UHFFFAOYSA-J | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Satraplatin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 500,277 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -7,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 255,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Satraplatin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Satraplatin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Hloridi]] [[Kategorija:Amonijum jedinjenja]] [[Kategorija:Jedinjenja platine]] krf3m574qx5h49ezsq179b0c27kyyxz SB-204,070 0 1237424 42652738 42305135 2026-07-10T12:09:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652738 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SB-204070_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SB-204,070 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SB-204,070}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 148688-01-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 121881 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 68131 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=27 |Cl=1 |N=2 |O=4 | molecular_weight = 382,882 | smiles = CCCCN1CCC(COC(=O)c2cc(Cl)c(N)c3OCCOc23)CC1 | StdInChI = 1S/C19H27ClN2O4/c1-2-3-6-22-7-4-13(5-8-22)12-26-19(23)14-11-15(20)16(21)18-17(14)24-9-10-25-18/h11,13H,2-10,12,21H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AOOSJYIINXVNHV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SB-204,070''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 382,882 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 74,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SB-204,070}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SB-204,070] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzodioksini]] 9my2n9pd7gbhbay9flu02fxxdwex0cx SB-205,384 0 1237425 42652739 42310128 2026-07-10T12:09:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652739 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SB-205384.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SB-205,384 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SB-205,384}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 160296-13-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 197690 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=18 |N=2 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 330,401 | smiles = CC#CCOC(=O)c1c(C)nc2sc3CC(O)CCc3c2c1N | StdInChI = 1S/C17H18N2O3S/c1-3-4-7-22-17(21)13-9(2)19-16-14(15(13)18)11-6-5-10(20)8-12(11)23-16/h10,20H,5-8H2,1-2H3,(H2,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JDTZAGLGBRRCJT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SB-205,384''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 330,401 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 113,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SB-205,384}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SB-205,384] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Alkini]] 969grd00dybukbtu6yxxy5g2fw5ghz2 SB-243,213 0 1237426 42652740 42275361 2026-07-10T12:09:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652740 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SB243213_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SB-243,213 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SB-243,213}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 200940-23-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 443391 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=19 |F=3 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 428,407 | smiles = Cc1cc2CCN(C(=O)Nc3ccc(Oc4cccnc4C)nc3)c2cc1C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C22H19F3N4O2/c1-13-10-15-7-9-29(18(15)11-17(13)22(23,24)25)21(30)28-16-5-6-20(27-12-16)31-19-4-3-8-26-14(19)2/h3-6,8,10-12H,7,9H2,1-2H3,(H,28,30) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZETBBVYSBABLHL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SB-243,213''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 428,407 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 67,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SB-243,213}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SB-243,213] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Indolini]] [[Kategorija:Piridini]] 5j1zisk9wo6vi4fluyfs90s3tz2etym SC-17599 0 1237427 42652742 42275373 2026-07-10T12:11:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652742 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SC-17599.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SC-17599 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SC-17599}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10436424 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = SC-17599, 17α-Acetoxy-6-dimethylaminomethyl-21-fluoro-3-ethoxy-pregna-3,5-dien-20-one, [(8''R'',9''S'',10''R'',13''S'',14''S'',17''R'')-6-(dimethylaminomethyl)-3-ethoxy-17-(2-fluoroacetyl)-10,13-dimethyl-1,2,7,8,9,11,12,14,15,16-decahydrocyclopenta[''a'']phenanthren-17-yl] acetate <!-- Chemical data --> |C=28 |H=42 |F=1 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 475,636 | smiles = CCOC1=CC2=C(CN(C)C)CC3C(CCC4(C)C3CCC4(OC(=O)C)C(=O)CF)C2(C)CC1 | StdInChI = 1S/C28H42FNO4/c1-7-33-20-8-11-26(3)22-9-12-27(4)23(10-13-28(27,25(32)16-29)34-18(2)31)21(22)14-19(17-30(5)6)24(26)15-20/h15,21-23H,7-14,16-17H2,1-6H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZPVGJKVIJYUOCI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SC-17599''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 475,636 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 55,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SC-17599}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SC-17599] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Steroidi]] [[Kategorija:Ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] 1zptfbaoqtdcpxg5s0c9lkrjisttked SCH-5472 0 1237428 42652743 42310132 2026-07-10T12:11:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652743 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SCH-5472.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SCH-5472 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SCH-5472}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 20068-90-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 209634 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=23 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 281,392 | smiles = CN1CCCC(O)C1C(c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C19H23NO/c1-20-14-8-13-17(21)19(20)18(15-9-4-2-5-10-15)16-11-6-3-7-12-16/h2-7,9-12,17-19,21H,8,13-14H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DQNBDZSLMWHFTB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SCH-5472''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 281,392 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 23,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SCH-5472}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SCH-5472] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Piperidini]] slcdsq0i4w90ifc0zto64i20h3vs60o SDB-001 0 1237429 42652744 42310133 2026-07-10T12:11:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652744 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = APICA_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SDB-001 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SDB-001}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1345973-50-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=32 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 364,524 | smiles = CCCCCn1cc(C(=O)NC23CC4CC(CC(C4)C2)C3)c5ccccc15 | StdInChI = 1S/C24H32N2O/c1-2-3-6-9-26-16-21(20-7-4-5-8-22(20)26)23(27)25-24-13-17-10-18(14-24)12-19(11-17)15-24/h4-5,7-8,16-19H,2-3,6,9-15H2,1H3,(H,25,27) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MDJYHWLDDJBTMX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SDB-001''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 364,524 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 34,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SDB-001}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SDB-001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Indoli]] ev0lg8obzcx82bia8a5v369rarvinac SDB-006 0 1237430 42652745 42310134 2026-07-10T12:11:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652745 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SDB-006_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SDB-006 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SDB-006}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 695213-59-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 2227769 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=24 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 320,428 | smiles = CCCCCn1cc(C(=O)NCc2ccccc2)c3ccccc13 | StdInChI = 1S/C21H24N2O/c1-2-3-9-14-23-16-19(18-12-7-8-13-20(18)23)21(24)22-15-17-10-5-4-6-11-17/h4-8,10-13,16H,2-3,9,14-15H2,1H3,(H,22,24) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OLACYTSBFXCDOH-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SDB-006''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 320,428 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 34,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SDB-006}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SDB-006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Indoli]] ixhjkuajbt7ieqa6kwg4soldfn3mic5 Seknidazol 0 1237431 42652842 42300129 2026-07-10T19:07:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652842 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Secnidazole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Seknidazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Secnidazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3366-95-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P01 | ATC_suffix = AB07 | ATC_supplemental = | PubChem = 71815 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 64839 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R3459K699K | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07353 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 498847 | synonyms = PM 185184, RP 14539 <!-- Chemical data --> |C=7 |H=11 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 185,181 | smiles = CC(O)Cn1c(C)ncc1[N+](=O)[O-] | StdInChI = 1S/C7H11N3O3/c1-5(11)4-9-6(2)8-3-7(9)10(12)13/h3,5,11H,4H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KPQZUUQMTUIKBP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Seknidazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 185,181 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 83,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Secnidazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Secnidazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Imidazoli]] b1fs426ezehl5sm35mawwx3qlusf6dq Selamektin 0 1237432 42652843 42300135 2026-07-10T19:14:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652843 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Selamectin Structural Formulae V.1.svg | width = | alt = | image2 = Selamectin_sf.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Selamektin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Selamectin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 220119-17-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = P54 | ATC_suffix = AA05 | ATC_supplemental = | PubChem = 9578507 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16739776 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = A2669OWX9N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 160777 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=49 |H=74 |O=14 | molecular_weight = 887,103 | smiles = CC[C@H](C)[C@H]1O[C@]2(C[C@@H]3C[C@@H](C\C=C(/C)\C(O[C@H]4C[C@H](OC)C(O[C@H]5C[C@H](OC)[C@@H](O)[C@H](C)O5)[C@H](C)O4)[C@@H](C)\C=C\C=C\6/CO[C@@H]7[C@H](OC)C(=C[C@@H](C(=O)O3)[C@@]67O)C)O2)C=C[C@@H]1C | StdInChI = 1S/C49H74O14/c1-12-26(2)43-29(5)18-19-48(63-43)24-35-21-34(62-48)17-16-28(4)42(60-40-23-38(54-10)45(32(8)58-40)61-39-22-37(53-9)41(50)31(7)57-39)27(3)14-13-15-33-25-56-46-44(55-11)30(6)20-36(47(51)59-35)49(33,46)52/h13-16,18-20,26-27,29,31-32,34-46,50,52H,12,17,21-25H2,1-11H3/b14-13+,28-16+,33-15+/t26-,27-,29-,31-,32-,34+,35-,36-,37-,38-,39-,40-,41-,42?,43+,44+,45?,46+,48-,49-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AFSHKCWTGFDXJR-CQNVDOJISA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Selamektin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 49 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 887,103 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 159,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Selamectin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Selamectin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Spiro jedinjenja]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 1g0whckue9uwunsu2jqgwvby0c9u9wm Selank 0 1237433 42652844 42310211 2026-07-10T19:14:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652844 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Selank.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Selank | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Selank}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9940290 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Selanc; <small>L</small>-threonyl-<small>L</small>-lysyl-<small>L</small>-prolyl-<small>L</small>-arginyl-<small>L</small>-prolylglycyl-<small>L</small>-Proline <!-- Chemical data --> |C=33 |H=57 |N=11 |O=9 | molecular_weight = 751,874 | smiles = C[C@@H](O)[C@H](N)\C(=N\[C@@H](CCCCN)C(=O)N1CCC[C@H]1\C(=N\[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N2CCC[C@H]2\C(=N\CC(=O)N3CCC[C@H]3C(=O)O)\O)\O)\O | StdInChI = 1S/C33H57N11O9/c1-19(45)26(35)29(49)41-20(8-2-3-13-34)30(50)44-17-6-11-23(44)28(48)40-21(9-4-14-38-33(36)37)31(51)43-16-5-10-22(43)27(47)39-18-25(46)42-15-7-12-24(42)32(52)53/h19-24,26,45H,2-18,34-35H2,1H3,(H,39,47)(H,40,48)(H,41,49)(H,52,53)(H4,36,37,38)/t19-,20+,21+,22+,23+,24+,26+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JTDTXGMXNXBGBZ-YVHUGQOKSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Selank''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 33 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 751,874 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 15 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 10 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 20 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 330,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Selank}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Selank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Gvanidini]] 685seutp00uoeqfcs2qppud3ssnfe7f Seletracetam 0 1237434 42652846 42280015 2026-07-10T19:20:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652846 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Seletracetam.svg | width = | alt = | image2 = Selectracetam3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Seletracetam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Seletracetam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 357336-74-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9856063 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8031763 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = RFR2CH3QZK | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05817 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=14 |F=2 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 232,227 | smiles = CC[C@H](N1C[C@H](CC1=O)C=C(F)F)C(=N)O | StdInChI = 1S/C10H14F2N2O2/c1-2-7(10(13)16)14-5-6(3-8(11)12)4-9(14)15/h3,6-7H,2,4-5H2,1H3,(H2,13,16)/t6-,7-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ANWPENAPCIFDSZ-BQBZGAKWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Seletracetam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 232,227 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 64,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Seletracetam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Seletracetam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici-lat}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Pirolidoni]] swad8m18cpc5bqondfrrooyrlzgeh4y Selfotel 0 1237435 42652847 42275419 2026-07-10T19:22:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652847 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Selfotel.svg | width = | alt = | image2 = Selfotel-3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Selfotel | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Selfotel}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 110347-85-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 68736 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4VGJ4A41L2 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02410 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 39664 | synonyms = Selfotel <!-- Chemical data --> |C=7 |H=14 |N=1 |O=5 |P=1 | molecular_weight = 223,164 | smiles = OC(=O)[C@@H]1C[C@H](CP(=O)(O)O)CCN1 | StdInChI = 1S/C7H14NO5P/c9-7(10)6-3-5(1-2-8-6)4-14(11,12)13/h5-6,8H,1-4H2,(H,9,10)(H2,11,12,13)/t5-,6+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LPMRCCNDNGONCD-RITPCOANSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Selfotel''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 223,164 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 0,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 116,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Selfotel}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Selfotel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Glutamatergični ligandi-lat}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Fosforaste kiseline]] lanc7pazzxzjymub53zy8kz0za16d98 Selumetinib 0 1237436 42652849 42310216 2026-07-10T19:26:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652849 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Selumetinib skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Selumetinib | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Selumetinib}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 606143-52-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10127622 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8303141 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6UH91I579U | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D09666 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = AZD6244, ARRY-142886 <!-- Chemical data --> |C=17 |H=15 |Br=1 |Cl=1 |F=1 |N=4 |O=3 | molecular_weight = 457,681 | smiles = Cn1cnc2c(F)c(Nc3ccc(Br)cc3Cl)c(cc12)\C(=N\OCCO)\O | StdInChI = 1S/C17H15BrClFN4O3/c1-24-8-21-16-13(24)7-10(17(26)23-27-5-4-25)15(14(16)20)22-12-3-2-9(18)6-11(12)19/h2-3,6-8,22,25H,4-5H2,1H3,(H,23,26) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CYOHGALHFOKKQC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Selumetinib''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 457,681 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 91,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Selumetinib}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Selumetinib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Organobromidi]] [[Kategorija:Benzimidazoli]] 1s4ez53iaw1phzya5cc8v8li5unqgvt Semapimod 0 1237437 42652852 42310218 2026-07-10T19:28:49Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652852 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Semapimod_cs.svg | width = | alt = | image2 = Semapimod_sf.gif | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Semapimod | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Semapimod}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 164301-51-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5745214 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 9SGW2H1K8P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=34 |H=56 |Cl=4 |N=18 |O=2 | molecular_weight = 890,740 | smiles = Cl.Cl.Cl.Cl.CC(=NN=C(N)N)c1cc(NC(=O)CCCCCCCCC(=O)Nc2cc(cc(c2)C(=NN=C(N)N)C)C(=NN=C(N)N)C)cc(c1)C(=NN=C(N)N)C | StdInChI = 1S/C34H52N18O2.4ClH/c1-19(45-49-31(35)36)23-13-24(20(2)46-50-32(37)38)16-27(15-23)43-29(53)11-9-7-5-6-8-10-12-30(54)44-28-17-25(21(3)47-51-33(39)40)14-26(18-28)22(4)48-52-34(41)42;;;;/h13-18H,5-12H2,1-4H3,(H,43,53)(H,44,54)(H4,35,36,49)(H4,37,38,50)(H4,39,40,51)(H4,41,42,52);4*1H | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MAHASPGBAIQZLY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Semapimod''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 34 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 890,740 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 18 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 10 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 19 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -10,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 365,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Semapimod}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Semapimod] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Hidrazini]] [[Kategorija:Acetanilidi]] qkd7u7zlgdw8mi2zdlccyvzufzz074v Semaks 0 1237438 42652850 42305187 2026-07-10T19:28:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652850 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Semax.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Semaks | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Semax}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 4037-01-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 122178 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=37 |H=51 |N=9 |O=10 |S=1 | molecular_weight = 813,920 | smiles = CSCC[C@H](N)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)O)C(=O)N[C@@H](Cc1c[nH]cn1)C(=O)N[C@@H](Cc2ccccc2)C(=O)N3CCC[C@H]3C(=O)NCC(=O)N4CCC[C@H]4C(=O)O | StdInChI = 1S/C37H51N9O10S/c1-57-16-13-24(38)32(50)42-25(11-12-31(48)49)33(51)43-26(18-23-19-39-21-41-23)34(52)44-27(17-22-7-3-2-4-8-22)36(54)46-15-5-9-28(46)35(53)40-20-30(47)45-14-6-10-29(45)37(55)56/h2-4,7-8,19,21,24-29H,5-6,9-18,20,38H2,1H3,(H,39,41)(H,40,53)(H,42,50)(H,43,51)(H,44,52)(H,48,49)(H,55,56)/t24-,25-,26-,27-,28-,29-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AFEHBIGDWIGTEH-AQRCPPRCSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Semaks''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 37 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 813,920 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 13 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 8 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 21 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 311,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Semax}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Semax] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Imidazoli]] 0gkq5rhppv7ew7skmzaee86mjo35z1x Semaksanib 0 1237439 42652851 42300148 2026-07-10T19:28:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652851 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Semaxanib.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Semaksanib | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Semaxanib}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 194413-58-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5329098 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4486260 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 71IA9S35AJ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 276711 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=14 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 238,284 | smiles = Cc1cc(C)c(\C=C\2/C(=Nc3ccccc23)O)[nH]1 | StdInChI = 1S/C15H14N2O/c1-9-7-10(2)16-14(9)8-12-11-5-3-4-6-13(11)17-15(12)18/h3-8,16H,1-2H3,(H,17,18)/b12-8- | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WUWDLXZGHZSWQZ-WQLSENKSSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Semaksanib''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 238,284 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 48,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Semaxanib}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Semaxanib] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piroli]] kl58cp17mcukuigd9ijkujti57so8yy Semorfon 0 1237440 42652853 42275423 2026-07-10T19:33:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652853 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Semorphone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Semorfon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Semorphone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 88939-40-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5491906 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4590760 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2HD55617I2 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=23 |N=1 |O=5 | molecular_weight = 345,390 | smiles = COCCN1CC[C@@]23[C@H]4Oc5c(O)ccc(C[C@@H]1[C@@]2(O)CCC4=O)c35 | StdInChI = 1S/C19H23NO5/c1-24-9-8-20-7-6-18-15-11-2-3-12(21)16(15)25-17(18)13(22)4-5-19(18,23)14(20)10-11/h2-3,14,17,21,23H,4-10H2,1H3/t14-,17+,18-,19+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PBGIBLLOMGURPS-FDPIWHGQSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Semorfon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 345,390 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 79,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Semorphone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Semorphone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] ltq0vbuyoi87hbbbqk7yme4p7lkf2m0 Semustin 0 1237441 42652854 42284851 2026-07-10T19:33:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652854 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Semustine Structural Formula V1.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Semustin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Semustine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 13909-09-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L01 | ATC_suffix = AD03 | ATC_supplemental = | PubChem = 5198 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6YY7T1T567 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05822 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 6863 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=18 |Cl=1 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 247,722 | smiles = CC1CCC(CC1)NC(=O)N(CCCl)N=O | StdInChI = 1S/C10H18ClN3O2/c1-8-2-4-9(5-3-8)12-10(15)14(13-16)7-6-11/h8-9H,2-7H2,1H3,(H,12,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FVLVBPDQNARYJU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Semustin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 247,722 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 61,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Semustine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Semustine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Nitrozamini]] [[Kategorija:Ureje]] 3ps21450i0k76kw7xad56dmzehsk6s4 SEP-225289 0 1237468 42652746 42279963 2026-07-10T12:11:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652746 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Dasotraline.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SEP-225289 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SEP-225289}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9900576 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=22 |Cl=1 |N=1 | molecular_weight = 251,795 | smiles = CC(C)CC(N)C1(CCC1)c2ccc(Cl)cc2 | StdInChI = 1S/C15H22ClN/c1-11(2)10-14(17)15(8-3-9-15)12-4-6-13(16)7-5-12/h4-7,11,14H,3,8-10,17H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WQSACWZKKZPCHN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SEP-225289''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 251,795 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 26,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SEP-225289}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SEP-225289] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] 41natewp307s6wrnvz9so399ir1nk7t SER-601 0 1237469 42652747 42284785 2026-07-10T12:11:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652747 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SER-601_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SER-601 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SER-601}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1048038-90-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 25034551 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 24606023 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 502276 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=28 |H=38 |N=2 |O=2 | molecular_weight = 434,614 | smiles = CCCCCN1C=C(\C(=N\C23CC4CC(CC(C4)C2)C3)\O)C(=O)c5cc(ccc15)C(C)C | StdInChI = 1S/C28H38N2O2/c1-4-5-6-9-30-17-24(26(31)23-13-22(18(2)3)7-8-25(23)30)27(32)29-28-14-19-10-20(15-28)12-21(11-19)16-28/h7-8,13,17-21H,4-6,9-12,14-16H2,1-3H3,(H,29,32) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KUMKLUDNETVLDS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SER-601''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 28 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 434,614 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 52,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SER-601}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SER-601] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični ketoni]] j4qjr0fvwu6mqdenh3it0y1jtjuis90 Seratrodast 0 1237470 42652857 42310224 2026-07-10T19:49:06Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652857 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Seratrodast.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Seratrodast | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Seratrodast}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 112665-43-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R03 | ATC_suffix = DX06 | ATC_supplemental = | PubChem = 2449 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4U58JM421N | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01123 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=26 |O=4 | molecular_weight = 354,439 | smiles = CC1=C(C)C(=O)C(=C(C)C1=O)C(CCCCCC(=O)O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C22H26O4/c1-14-15(2)22(26)20(16(3)21(14)25)18(17-10-6-4-7-11-17)12-8-5-9-13-19(23)24/h4,6-7,10-11,18H,5,8-9,12-13H2,1-3H3,(H,23,24) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZBVKEHDGYSLCCC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Seratrodast''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 354,439 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 71,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Seratrodast}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Seratrodast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Ketoni]] p8oh3jgsayvvwzb1xbvuuuodxmwmswr Sergliflozin etabonat 0 1237471 42652862 42310226 2026-07-10T20:00:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652862 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sergliflozin etabonate 2.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sergliflozin etabonat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sergliflozin etabonate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 408504-26-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9824918 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=28 |O=9 | molecular_weight = 448,463 | smiles = CCOC(=O)OCC1OC(Oc2ccccc2Cc3ccc(OC)cc3)C(O)C(O)C1O | StdInChI = 1S/C23H28O9/c1-3-29-23(27)30-13-18-19(24)20(25)21(26)22(32-18)31-17-7-5-4-6-15(17)12-14-8-10-16(28-2)11-9-14/h4-11,18-22,24-26H,3,12-13H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QLXKHBNJTPICNF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sergliflozin etabonat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 448,463 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 9 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 123,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sergliflozin etabonate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sergliflozin etabonate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Aldoheksoze]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 2bmhar0mk0clulb1yig9q0hw1e746p5 Serinolamid A 0 1237472 42652863 42305197 2026-07-10T20:00:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652863 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SerinolamideA_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Serinolamid A | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Serinolamide A}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 56597771 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 27025743 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=45 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 383,608 | smiles = CCCCCCCCCCCCC\C=C\CCC(=O)N(C)[C@H](CO)COC | StdInChI = 1S/C23H45NO3/c1-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-23(26)24(2)22(20-25)21-27-3/h16-17,22,25H,4-15,18-21H2,1-3H3/b17-16+/t22-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CJAVPRNATZCNLN-NBRGKURFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Serinolamid A''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 383,608 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 19 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 49,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Serinolamide A}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Serinolamide A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Amidi masnih kiselina]] nwahpus4qcaxtjq0vtx15u0ogwlppoc Setastin 0 1237473 42652865 42275434 2026-07-10T20:14:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652865 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Setastine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Setastin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Setastine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 59767-13-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 43082 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 39258 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 6G3OCF528J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=28 |Cl=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 357,917 | smiles = CC(OCCN1CCCCCC1)(c2ccccc2)c3ccc(Cl)cc3 | StdInChI = 1S/C22H28ClNO/c1-22(19-9-5-4-6-10-19,20-11-13-21(23)14-12-20)25-18-17-24-15-7-2-3-8-16-24/h4-6,9-14H,2-3,7-8,15-18H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VBSPHZOBAOWFCL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Setastin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 357,917 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 12,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Setastine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Setastine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Histaminergici-lat}} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Azepani]] pd9555xpmoy9cgnwb724h18tnzgi75r Setazindol 0 1237474 42652866 42305199 2026-07-10T20:14:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652866 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Setazindol.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Setazindol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Setazindol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 56481-43-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 193099 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 167570 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 92D9H0A3WN | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=16 |Cl=1 |N=1 |O=1 | molecular_weight = 261,747 | smiles = CNCc1ccccc1C(O)c2ccc(Cl)cc2 | StdInChI = 1S/C15H16ClNO/c1-17-10-12-4-2-3-5-14(12)15(18)11-6-8-13(16)9-7-11/h2-9,15,17-18H,10H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GMQRLEHODLAXAW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Setazindol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 261,747 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 32,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Setazindol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Setazindol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] 77j0f2t7zjahm4e9g351ifyc2yim5ws SH-053-R-CH3-2′F 0 1237475 42652748 42310135 2026-07-10T12:11:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652748 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SH053RCH32F_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SH-053-R-CH3-2′F | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SH-053-R-CH3-2′F}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 872874-14-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 11574585 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=18 |F=1 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 387,406 | smiles = CCOC(=O)c1ncn2c3ccc(cc3C(=NC(C)c12)c4ccccc4F)C#C | StdInChI = 1S/C23H18FN3O2/c1-4-15-10-11-19-17(12-15)20(16-8-6-7-9-18(16)24)26-14(3)22-21(23(28)29-5-2)25-13-27(19)22/h1,6-14H,5H2,2-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NGYKELBMVXBFSM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SH-053-R-CH3-2′F''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 387,406 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 56,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SH-053-R-CH3-2′F}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SH-053-R-CH3-2′F] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Alkini]] oezkrek4dnb2kr02htme4oczjir08rc Sibopirdin 0 1237476 42652869 42305203 2026-07-10T21:12:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652869 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sibopirdine_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sibopirdin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sibopirdine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 139781-09-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9929210 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 169416 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 7IKM67CSEQ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05833 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=18 |N=4 | molecular_weight = 350,416 | smiles = C(c1ccncc1)C2(Cc3ccncc3)c4cccnc4c5ncccc25 | StdInChI = 1S/C23H18N4/c1-3-19-21(26-9-1)22-20(4-2-10-27-22)23(19,15-17-5-11-24-12-6-17)16-18-7-13-25-14-8-18/h1-14H,15-16H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FJYRSJDIZKTXKB-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sibopirdin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 350,416 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 51,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sibopirdine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sibopirdine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piridini]] aoa1jfg4bds9m4bipiybndsu41xffs7 Sibrafiban 0 1237477 42652870 42305204 2026-07-10T21:12:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652870 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sibrafiban structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sibrafiban | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sibrafiban}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5491394 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4590509 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = YUE443B0NF | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05834 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 435176 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=28 |N=4 |O=6 | molecular_weight = 420,460 | smiles = CCOC(=O)COC1CCN(CC1)C(=O)[C@H](C)NC(=O)c2ccc(cc2)C(=N)NO | StdInChI = 1S/C20H28N4O6/c1-3-29-17(25)12-30-16-8-10-24(11-9-16)20(27)13(2)22-19(26)15-6-4-14(5-7-15)18(21)23-28/h4-7,13,16,28H,3,8-12H2,1-2H3,(H2,21,23)(H,22,26)/t13-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WBNUCLPUOSXSNJ-ZDUSSCGKSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sibrafiban''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 420,460 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 141,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sibrafiban}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sibrafiban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Amidini]] 1arnu5d9kztk3cdo3dw5pq5yunfobl2 Sigmodal 0 1237478 42652876 42310243 2026-07-10T21:36:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652876 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sigmodal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sigmodal | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sigmodal}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1216-40-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 14630 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=17 |Br=1 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 317,179 | smiles = CCCC(C)C1(CC(=C)Br)C(=O)NC(=O)NC1=O | StdInChI = 1S/C12H17BrN2O3/c1-4-5-7(2)12(6-8(3)13)9(16)14-11(18)15-10(12)17/h7H,3-6H2,1-2H3,(H2,14,15,16,17,18) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZGVCLZRQOUEZHG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sigmodal''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 317,179 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 75,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sigmodal}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sigmodal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organobromidi]] sya974e2ijn73y0qmqcxbopoh2bhll7 Silibinin 0 1237479 42652879 42300175 2026-07-10T21:44:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652879 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Silibinin skeletal.svg | width = | alt = | image2 = Silibinin 3D.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Silibinin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Silibinin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 22888-70-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A05 | ATC_suffix = BA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 31553 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 29263 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 4RKY41TBTF | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08515 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 9144 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 9509 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=22 |O=10 | molecular_weight = 482,436 | smiles = COc1cc(ccc1O)[C@H]2Oc3cc(ccc3O[C@@H]2CO)[C@H]4Oc5cc(O)cc(O)c5C(=O)[C@@H]4O | StdInChI = 1S/C25H22O10/c1-32-17-6-11(2-4-14(17)28)24-20(10-26)33-16-5-3-12(7-18(16)34-24)25-23(31)22(30)21-15(29)8-13(27)9-19(21)35-25/h2-9,20,23-29,31H,10H2,1H3/t20-,23+,24-,25-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SEBFKMXJBCUCAI-HKTJVKLFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Silibinin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 482,436 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 10 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 155,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Silibinin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Silibinin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Flavonoli]] [[Kategorija:Benzodioksini]] ar7tt84gug06zxt57je34sz8z64pjav Simeprevir 0 1237480 42652884 42310250 2026-07-10T21:56:51Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652884 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Simeprevir.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Simeprevir | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Simeprevir}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 923604-59-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 56928193 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 23331536 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = TMC435; TMC435350 <!-- Chemical data --> |C=38 |H=47 |N=5 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 749,939 | smiles = COc1ccc2c(O[C@@H]3C[C@@H]4[C@@H](C3)C(=O)N(C)CCCC\C=C/[C@@H]5C[C@@]5(\N=C\4/O)\C(=N\S(=O)(=O)C6CC6)\O)cc(nc2c1C)c7nc(cs7)C(C)C | StdInChI = 1S/C38H47N5O7S2/c1-21(2)30-20-51-35(40-30)29-18-32(26-13-14-31(49-5)22(3)33(26)39-29)50-24-16-27-28(17-24)36(45)43(4)15-9-7-6-8-10-23-19-38(23,41-34(27)44)37(46)42-52(47,48)25-11-12-25/h8,10,13-14,18,20-21,23-25,27-28H,6-7,9,11-12,15-17,19H2,1-5H3,(H,41,44)(H,42,46)/b10-8-/t23-,24-,27-,28-,38+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JTZZSQYMACOLNN-BIIITJQWSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Simeprevir''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 38 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 749,939 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 11 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -10,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 200,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Simeprevir}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Simeprevir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Ciklopropani]] [[Kategorija:Tiazoli]] g230spabni2i9btea289hnuztxt7za3 Simetikon 0 1237481 42652885 42305213 2026-07-10T21:56:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652885 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Simethicone structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Simetikon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Simethicone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 8050-81-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A03 | ATC_suffix = AX13 | ATC_supplemental = | PubChem = 6433516 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1200838 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=6 |H=18 |O=4 |Si=3 | molecular_weight = 238,461 | smiles = CO[Si](C)(C)O[Si](C)(C)C.O=[Si]=O | StdInChI = 1S/C6H18O2Si2.O2Si/c1-7-10(5,6)8-9(2,3)4;1-3-2/h1-6H3; | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AMTWCFIAVKBGOD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Simetikon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 6 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 238,461 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 52,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Simethicone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Simethicone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Jedinjenja silicijuma]] n80xiikflt1924pqhjbkuerajr5zbgw Simfibrat 0 1237482 42652886 42300181 2026-07-10T21:57:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652886 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = simfibrate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Simfibrat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Simfibrate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C10 | ATC_suffix = AB06 | ATC_supplemental = | PubChem = 5217 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5028 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = L2R75RQX26 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01212 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>3[2-(4-chlorophenoxy)-2-methylpropanoyl]oxy}propyl 2-(4-chlorophenoxy)-2-methylpropanoate</small> <!-- Chemical data --> |C=23 |H=26 |Cl=2 |O=6 | molecular_weight = 469,355 | smiles = CC(C)(Oc1ccc(Cl)cc1)C(=O)OCCCOC(=O)C(C)(C)Oc2ccc(Cl)cc2 | StdInChI = 1S/C23H26Cl2O6/c1-22(2,30-18-10-6-16(24)7-11-18)20(26)28-14-5-15-29-21(27)23(3,4)31-19-12-8-17(25)9-13-19/h6-13H,5,14-15H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JLRNKCZRCMIVKA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Simfibrat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 469,355 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 71,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Simfibrate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Simfibrate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Organohloridi]] 6aq0sxo9562vyngqmtubw81xsxrm9d3 Simondsin 0 1237483 42652887 42310253 2026-07-10T22:01:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652887 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Simmondsin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Simondsin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Simmondsin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 51771-52-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6437384 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=25 |N=1 |O=9 | molecular_weight = 375,371 | smiles = CO[C@H]1C[C@@H](O[C@@H]2O[C@H](CO)[C@@H](O)[C@H](O)[C@H]2O)\C(=C/C#N)\[C@H](O)[C@H]1OC | StdInChI = 1S/C16H25NO9/c1-23-9-5-8(7(3-4-17)11(19)15(9)24-2)25-16-14(22)13(21)12(20)10(6-18)26-16/h3,8-16,18-22H,5-6H2,1-2H3/b7-3+/t8-,9+,10-,11+,12-,13+,14-,15+,16-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KURSRHBVYUACKS-XGYNEUJOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Simondsin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 375,371 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 10 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 161,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Simmondsin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Simmondsin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Glukozidi]] [[Kategorija:Aldoheksoze]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 2ic6olo6oy84s7pm6a1p1sbm77w23j3 Sinkalid 0 1237484 42652890 42305221 2026-07-10T22:27:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652890 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sincalide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sinkalid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sincalide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 25126-32-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = V04 | ATC_suffix = CC03 | ATC_supplemental = | PubChem = 32800 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = 864 | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = M03GIQ7Z6P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05845 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1121 | synonyms = <small>1-De(5-oxo-L-proline)-2-de-L-glutamine-<br />5-L-methioninecaerulein, <nowiki>3-[[2-[[2-[[2-[[2-[[2-</nowiki>[(2-amino-3-carboxy-propanoyl)<br />amino]-3-(4-sulfooxyphenyl)propanoyl]amino]-4-<br />methylsulfanyl-butanoyl]amino]acetyl]amino]-3-<br />(1''H''-indol-3-yl)propanoyl]amino]-4-methylsulfanyl-<br />butanoyl]amino]-3-[(1-carbamoyl-2-phenyl-ethyl)<br />carbamoyl]propanoic acid</small> <!-- Chemical data --> |C=49 |H=62 |N=10 |O=16 |S=3 | molecular_weight = 1143,269 | smiles = CSCCC(NC(=O)C(Cc1ccc(OS(=O)(=O)O)cc1)NC(=O)C(N)CC(=O)O)C(=O)NCC(=O)NC(Cc2c[nH]c3ccccc23)C(=O)NC(CCSC)C(=O)NC(CC(=O)O)C(=O)NC(Cc4ccccc4)C(=O)N | StdInChI = 1S/C49H62N10O16S3/c1-76-18-16-34(55-47(69)37(58-44(66)32(50)23-41(61)62)21-28-12-14-30(15-13-28)75-78(72,73)74)45(67)53-26-40(60)54-38(22-29-25-52-33-11-7-6-10-31(29)33)48(70)56-35(17-19-77-2)46(68)59-39(24-42(63)64)49(71)57-36(43(51)65)20-27-8-4-3-5-9-27/h3-15,25,32,34-39,52H,16-24,26,50H2,1-2H3,(H2,51,65)(H,53,67)(H,54,60)(H,55,69)(H,56,70)(H,57,71)(H,58,66)(H,59,68)(H,61,62)(H,63,64)(H,72,73,74) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IZTQOLKUZKXIRV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sinkalid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 49 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1143,269 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 19 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 13 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 33 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 485,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sincalide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sincalide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] [[Kategorija:Organosulfati]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Indoli]] d56igtzvhean9s3e907jzhqa718rg7v Sinomenin 0 1237485 42652891 42275449 2026-07-10T22:28:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652891 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sinomenine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sinomenin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sinomenine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 115-53-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5459308 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 248095 | synonyms = Cocculine <!-- Chemical data --> |C=19 |H=23 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 329,390 | smiles = COC1=C[C@@H]2[C@@H]3Cc4ccc(OC)c(O)c4[C@]2(CCN3C)CC1=O | StdInChI = 1S/C19H23NO4/c1-20-7-6-19-10-14(21)16(24-3)9-12(19)13(20)8-11-4-5-15(23-2)18(22)17(11)19/h4-5,9,12-13,22H,6-8,10H2,1-3H3/t12-,13+,19-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = INYYVPJSBIVGPH-QHRIQVFBSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sinomenin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 329,390 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 59,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sinomenine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sinomenine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketoni]] 83fznw2l33hpathbjamgchwj3e5nm4q Sizomicin 0 1237486 42652902 42284903 2026-07-10T22:51:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652902 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sisomicin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sizomicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sisomicin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = GB08 | ATC_supplemental = | PubChem = 36119 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = X55XSL74YQ | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02544 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 606051 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=37 |N=5 |O=7 | molecular_weight = 447,526 | smiles = CN[C@@H]1[C@@H](O)[C@@H](O[C@H]2[C@H](N)C[C@H](N)[C@@H](O[C@H]3OC(=CC[C@H]3N)CN)[C@@H]2O)OC[C@]1(C)O | StdInChI = 1S/C19H37N5O7/c1-19(27)7-28-18(13(26)16(19)24-2)31-15-11(23)5-10(22)14(12(15)25)30-17-9(21)4-3-8(6-20)29-17/h3,9-18,24-27H,4-7,20-23H2,1-2H3/t9-,10+,11-,12+,13-,14-,15+,16-,17-,18-,19+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = URWAJWIAIPFPJE-YFMIWBNJSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sizomicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 447,526 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 12 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 8 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 213,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sisomicin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sisomicin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] j6xbo6lthw6pve9pbsxo6tq5bzt690d Sitafloksacin 0 1237487 42652894 42284900 2026-07-10T22:47:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652894 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = sitafloxacin.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sitafloksacin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sitafloxacin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 127254-12-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = MA21 | ATC_supplemental = | PubChem = 461399 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 405945 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3GJC60U4Q8 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 108821 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=18 |Cl=1 |F=2 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 409,814 | smiles = N[C@@H]1CN(CC12CC2)c3c(F)cc4C(=O)C(=CN([C@@H]5C[C@@H]5F)c4c3Cl)C(=O)O | StdInChI = 1S/C19H18ClF2N3O3/c20-14-15-8(17(26)9(18(27)28)5-25(15)12-4-10(12)21)3-11(22)16(14)24-6-13(23)19(7-24)1-2-19/h3,5,10,12-13H,1-2,4,6-7,23H2,(H,27,28)/t10-,12+,13+/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PNUZDKCDAWUEGK-CYZMBNFOSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sitafloksacin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 409,814 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 86,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sitafloxacin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sitafloxacin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Ciklopropani]] [[Kategorija:Spiro jedinjenja]] o7veuri26okqj7f77tglmx17pj59w9q Sivelestat 0 1237488 42652900 42305227 2026-07-10T22:50:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652900 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sivelestat.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sivelestat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sivelestat}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 127373-66-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 107706 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 96875 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = DWI62G0P59 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D03788 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 76688 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=22 |N=2 |O=7 |S=1 | molecular_weight = 434,463 | smiles = CC(C)(C)C(=O)Oc1ccc(cc1)S(=O)(=O)Nc2ccccc2\C(=N\CC(=O)O)\O | StdInChI = 1S/C20H22N2O7S/c1-20(2,3)19(26)29-13-8-10-14(11-9-13)30(27,28)22-16-7-5-4-6-15(16)18(25)21-12-17(23)24/h4-11,22H,12H2,1-3H3,(H,21,25)(H,23,24) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BTGNGJJLZOIYID-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sivelestat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 434,463 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 150,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sivelestat}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sivelestat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] akbs02jro1hukdxf8mz4cj1z19l9l3k SL-164 0 1237489 42652749 42310136 2026-07-10T12:17:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652749 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SL-164_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SL-164 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SL-164}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3476-88-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 63386 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=12 |Cl=2 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 319,185 | smiles = CC1=Nc2cccc(Cl)c2C(=O)N1c3ccc(Cl)cc3C | StdInChI = 1S/C16H12Cl2N2O/c1-9-8-11(17)6-7-14(9)20-10(2)19-13-5-3-4-12(18)15(13)16(20)21/h3-8H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KUIHLOHNUGOCTO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SL-164''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 319,185 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 32,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SL-164}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SL-164] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] kx1ww9ugmt4jnw3iwj9m8ycr5sx1dwn Stalevo 0 1237493 42652959 42310347 2026-07-11T05:51:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652959 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Stalevo.jpg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Stalevo | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Stalevo}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N04 | ATC_suffix = BA03 | ATC_supplemental = | PubChem = 10550026 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=41 |N=1 |O=4 | molecular_weight = 419,597 | smiles = CCCCCCCCCCCCCC(=O)N[C@@H](CCO)C(=O)OCC1=CC=CC=C1 | StdInChI = 1S/C25H41NO4/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-15-18-24(28)26-23(19-20-27)25(29)30-21-22-16-13-12-14-17-22/h12-14,16-17,23,27H,2-11,15,18-21H2,1H3,(H,26,28)/t23-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PYXBGVIBPISVES-QHCPKHFHSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Stalevo''' je [[Antiparkinsonik|antiparkinsonska]] [[dopaminergik|dopaminergička]] kombinacija koja sadrži [[karbidopa|karbidopu]], [[L-DOPA|levodopu]], i [[entakapon]].<ref>{{Cite pmid|21059682}}</ref><ref>{{cite pmid|18048412}}</ref> == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Stalevo}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Stalevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] fsv0cvrugb3c1bydxreey7psu6l2wz8 SL-651,498 0 1237519 42652750 42310137 2026-07-10T12:17:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652750 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SL-651,498.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SL-651,498 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SL-651,498}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 205881-86-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8084030 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=20 |F=1 |N=3 |O=2 | molecular_weight = 389,422 | smiles = Cn1c2C(=O)N(C=C(C(=O)N3CCCC3)c2c4cc(F)ccc14)c5ccccc5 | StdInChI = 1S/C23H20FN3O2/c1-25-19-10-9-15(24)13-17(19)20-18(22(28)26-11-5-6-12-26)14-27(23(29)21(20)25)16-7-3-2-4-8-16/h2-4,7-10,13-14H,5-6,11-12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QQWHWWDIFGNCLV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SL-651,498''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 389,422 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 45,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SL-651,498}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SL-651,498] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] rhctgnmryvetn0y9fknr2g4uaavbq6e Sobrerol 0 1237520 42652928 42441821 2026-07-11T02:11:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652928 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sobrerol.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sobrerol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sobrerol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 42370-41-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = R05 | ATC_suffix = CB07 | ATC_supplemental = | PubChem = 36089 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = AI0NX02O35 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = trans-p-Menth-6-ene-2,8-diol; trans-sobrerol <!-- Chemical data --> |C=10 |H=18 |O=2 | molecular_weight = 170,249 | smiles = CC1=CCC(C[C@@H]1O)C(C)(C)O | StdInChI = 1S/C10H18O2/c1-7-4-5-8(6-9(7)11)10(2,3)12/h4,8-9,11-12H,5-6H2,1-3H3/t8?,9-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OMDMTHRBGUBUCO-GKAPJAKFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = 130-132 | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = 270-271 | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sobrerol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 170,249 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 40,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sobrerol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sobrerol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Cikloalkeni]] diri6dtagcmc4zn5joor73ym0g3ebep Sofalkon 0 1237521 42652931 42310305 2026-07-11T02:24:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652931 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sofalcone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sofalkon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sofalcone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 64506-49-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5282219 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 2B668TJX8E | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01956 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=27 |H=30 |O=6 | molecular_weight = 450,523 | smiles = CC(=CCOc1ccc(C=CC(=O)c2ccc(OCC=C(C)C)cc2OCC(=O)O)cc1)C | StdInChI = 1S/C27H30O6/c1-19(2)13-15-31-22-8-5-21(6-9-22)7-12-25(28)24-11-10-23(32-16-14-20(3)4)17-26(24)33-18-27(29)30/h5-14,17H,15-16,18H2,1-4H3,(H,29,30) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GFWRVVCDTLRWPK-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sofalkon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 27 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 450,523 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 6,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 82,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sofalcone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sofalcone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Alkeni]] a8pqcoo9f5fp06uxigb1b7pm25fth1t Somatorelin 0 1237522 42652937 42310311 2026-07-11T02:55:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652937 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Somatorelin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Somatorelin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 83930-13-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = V04 | ATC_suffix = CD05 | ATC_supplemental = | PubChem = 16132353 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = NA | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=215 |H=358 |N=72 |O=66 |S=1 | molecular_weight = 5039,651 | smiles = CC[C@H](C)[C@H](NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@H](CC(=O)O)NC(=O)[C@H](C)NC(=O)[C@@H](N)Cc1ccc(O)cc1)C(=O)N[C@@H](Cc2ccccc2)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)O)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](Cc3ccc(O)cc3)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](C(C)C)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](C)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H](CCCCN)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CC(=O)O)C(=O)N[C@@H]([C@@H](C)CC)C(=O)N[C@@H](CCSC)C(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](CCC(=O)O)C(=O)N[C@@H](CO)C(=O)N[C@@H](CC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)N)C(=O)N[C@@H](CCC(=O)O)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)NCC(=O)N[C@@H](C)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H](C)C(=O)N[C@@H](CCCNC(=N)N)C(=O)N[C@@H](CC(C)C)C(=O)N | StdInChI = 1S/C215H358N72O66S/c1-24-106(15)166(285-174(318)112(21)251-193(337)145(91-163(309)310)270-173(317)109(18)249-175(319)119(218)86-115-49-53-117(293)54-50-115)208(352)278-142(87-114-39-27-26-28-40-114)200(344)287-168(113(22)292)209(353)279-144(90-157(225)301)199(343)283-150(99-291)204(348)274-141(88-116-51-55-118(294)56-52-116)197(341)261-126(47-37-78-243-214(235)236)181(325)260-122(42-30-32-73-217)192(336)284-165(105(13)14)206(350)277-137(82-101(5)6)178(322)247-95-160(304)253-129(58-65-152(220)296)185(329)272-140(85-104(11)12)196(340)282-147(96-288)202(346)252-111(20)172(316)256-124(45-35-76-241-212(231)232)180(324)259-121(41-29-31-72-216)184(328)271-139(84-103(9)10)195(339)273-138(83-102(7)8)194(338)266-133(61-68-155(223)299)190(334)276-146(92-164(311)312)201(345)286-167(107(16)25-2)207(351)268-135(71-80-354-23)191(335)281-148(97-289)203(347)262-127(48-38-79-244-215(237)238)182(326)264-131(59-66-153(221)297)187(331)263-128(57-64-151(219)295)177(321)246-94-159(303)254-130(62-69-161(305)306)186(330)280-149(98-290)205(349)275-143(89-156(224)300)198(342)267-132(60-67-154(222)298)188(332)265-134(63-70-162(307)308)189(333)258-120(43-33-74-239-210(227)228)176(320)245-93-158(302)248-108(17)170(314)255-123(44-34-75-240-211(229)230)179(323)250-110(19)171(315)257-125(46-36-77-242-213(233)234)183(327)269-136(169(226)313)81-100(3)4/h26-28,39-40,49-56,100-113,119-150,165-168,288-294H,24-25,29-38,41-48,57-99,216-218H2,1-23H3,(H2,219,295)(H2,220,296)(H2,221,297)(H2,222,298)(H2,223,299)(H2,224,300)(H2,225,301)(H2,226,313)(H,245,320)(H,246,321)(H,247,322)(H,248,302)(H,249,319)(H,250,323)(H,251,337)(H,252,346)(H,253,304)(H,254,303)(H,255,314)(H,256,316)(H,257,315)(H,258,333)(H,259,324)(H,260,325)(H,261,341)(H,262,347)(H,263,331)(H,264,326)(H,265,332)(H,266,338)(H,267,342)(H,268,351)(H,269,327)(H,270,317)(H,271,328)(H,272,329)(H,273,339)(H,274,348)(H,275,349)(H,276,334)(H,277,350)(H,278,352)(H,279,353)(H,280,330)(H,281,335)(H,282,340)(H,283,343)(H,284,336)(H,285,318)(H,286,345)(H,287,344)(H,305,306)(H,307,308)(H,309,310)(H,311,312)(H4,227,228,239)(H4,229,230,240)(H4,231,232,241)(H4,233,234,242)(H4,235,236,243)(H4,237,238,244)/t106-,107-,108-,109-,110-,111-,112-,113+,119-,120-,121-,122-,123-,124-,125-,126-,127-,128-,129-,130-,131-,132-,133-,134-,135-,136-,137-,138-,139-,140-,141-,142-,143-,144-,145-,146-,147-,148-,149-,150-,165-,166-,167-,168-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JAHCMOSSKRAPEL-IBFVROBCSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Somatorelin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 215 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 5039,651 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 76 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 83 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 183 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -32,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -32,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 2361,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Somatorelin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Somatorelin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Gvanidini]] 53l0yo49lqwejuznhj107ntll2ifd7z Sonepiprazol 0 1237523 42652938 42275487 2026-07-11T03:00:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652938 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sonepiprazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sonepiprazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sonepiprazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 170858-34-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 133079 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 117441 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = O609V24217 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=27 |N=3 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 401,522 | smiles = NS(=O)(=O)c1ccc(cc1)N2CCN(CC[C@@H]3OCCc4ccccc34)CC2 | StdInChI = 1S/C21H27N3O3S/c22-28(25,26)19-7-5-18(6-8-19)24-14-12-23(13-15-24)11-9-21-20-4-2-1-3-17(20)10-16-27-21/h1-8,21H,9-16H2,(H2,22,25,26)/t21-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WNUQCGWXPNGORO-NRFANRHFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sonepiprazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 401,522 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 84,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sonepiprazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sonepiprazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] cno67l22caj14ckxsegn60vydisv1zs SoRI-20041 0 1237524 42652925 42275472 2026-07-11T02:07:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652925 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SoRI-20041.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SoRI-20041 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SoRI-20041}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 44310972 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=29 |H=25 |N=3 | molecular_weight = 415,529 | smiles = C(CC(c1ccccc1)c2ccccc2)Nc3nc(nc4ccccc34)c5ccccc5 | StdInChI = 1S/C29H25N3/c1-4-12-22(13-5-1)25(23-14-6-2-7-15-23)20-21-30-29-26-18-10-11-19-27(26)31-28(32-29)24-16-8-3-9-17-24/h1-19,25H,20-21H2,(H,30,31,32) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HQPGYRVHOIKOIE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SoRI-20041''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 415,529 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 37,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SoRI-20041}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SoRI-20041] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] hogk2o4wlsr9bv1h0niyhj9u2u786oo SoRI-9409 0 1237525 42652926 42310302 2026-07-11T02:07:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652926 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SoRI-9409_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SoRI-9409 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SoRI-9409}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9805452 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=29 |H=27 |Cl=1 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 486,989 | smiles = Oc1ccc2C[C@H]3N(CC4CC4)CC[C@@]56[C@@H](Oc1c25)c7ncc(cc7C[C@@]36O)c8ccc(Cl)cc8 | StdInChI = 1S/C29H27ClN2O3/c30-21-6-3-17(4-7-21)20-11-19-13-29(34)23-12-18-5-8-22(33)26-24(18)28(29,27(35-26)25(19)31-14-20)9-10-32(23)15-16-1-2-16/h3-8,11,14,16,23,27,33-34H,1-2,9-10,12-13,15H2/t23-,27+,28+,29-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WRVDUHKCIPYGNZ-FQYQUSJJSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SoRI-9409''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 29 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 486,989 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 65,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SoRI-9409}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SoRI-9409] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Ciklopropani]] lip8cwpo2era6to62st95ixc97iw8zt Sorivudin 0 1237526 42652940 42305275 2026-07-11T03:21:39Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652940 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sorivudine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sorivudin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sorivudine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 77181-69-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J05 | ATC_suffix = AB15 | ATC_supplemental = | PubChem = 5282192 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C7VOZ162LV | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01734 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 375035 | synonyms = <small>BV-araU, Bromovinyl araU, 5-Bromovinyl-araU, 5-[(''E'')-2-bromoethenyl]-1-[(2''R'',3''S'',4''S'',5''R'')-3,4-dihydroxy-5-(hydroxymethyl)oxolan-2-yl]pyrimidine-2,4-dione</small> <!-- Chemical data --> |C=11 |H=13 |Br=1 |N=2 |O=6 | molecular_weight = 349,135 | smiles = OC[C@H]1O[C@H]([C@@H](O)[C@@H]1O)N2C=C(\C=C\Br)C(=O)NC2=O | StdInChI = 1S/C11H13BrN2O6/c12-2-1-5-3-14(11(19)13-9(5)18)10-8(17)7(16)6(4-15)20-10/h1-3,6-8,10,15-17H,4H2,(H,13,18,19)/b2-1+/t6-,7-,8+,10-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GCQYYIHYQMVWLT-HQNLTJAPSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sorivudin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 349,135 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -1,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 119,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sorivudine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sorivudine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organobromidi]] f54qg61lkws4k5u3hkyluuc6ofbg1li Spiramicin 0 1237527 42652943 42280123 2026-07-11T04:31:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652943 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Spiramycin I.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Spiramicin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Spiramycin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 8025-81-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = FA02 | ATC_supplemental = {{ATCvet|J51|FA02}} | PubChem = 5356392 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4512090 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 71ODY0V87H | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05908 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1256397 | synonyms = <small>2-[(4''R'',5''S'',6''S'',7''R'',9''R'',10''R'',11''E'',13''E'',16''R'')-6[(2''S'',3''R'',4''R'',5''S'',6''R'')-5[(2''S'',5''S'',6''S'')-4,5-dihydroxy-4,6-dimethyloxan-2-yl]oxy4-(dimethylamino)-3-hydroxy-6-methyloxan-2-yl]oxy10[(2''R'',5''S'',6''R'')-5-(dimethylamino)-6-methyloxan-2-yl]oxy4-hydroxy-5-methoxy-9,16-dimethyl-2-oxo-1-oxacyclohexadeca-11,13-dien-7-yl]acetaldehyde</small> <!-- Chemical data --> |C=43 |H=74 |N=2 |O=14 | molecular_weight = 843,053 | smiles = COC1C(O)CC(=O)OC(C)C\C=C\C=C\C(OC2CCC(C(C)O2)N(C)C)C(C)CC(CC=O)C1OC3OC(C)C(OC4CC(C)(O)C(O)C(C)O4)C(C3O)N(C)C | StdInChI = 1S/C43H74N2O14/c1-24-21-29(19-20-46)39(59-42-37(49)36(45(9)10)38(27(4)56-42)58-35-23-43(6,51)41(50)28(5)55-35)40(52-11)31(47)22-33(48)53-25(2)15-13-12-14-16-32(24)57-34-18-17-30(44(7)8)26(3)54-34/h12-14,16,20,24-32,34-42,47,49-51H,15,17-19,21-23H2,1-11H3/b13-12+,16-14+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ACTOXUHEUCPTEW-OBURPCBNSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = Insoluble in water; Very soluble in acetonitrile and methanol; Almost completely(>99.5) in ethanol. | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Spiramicin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 43 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 843,053 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 16 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 195,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Spiramycin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Spiramycin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori proteinske sinteze}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aldehidi]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] 6q93st8rs1go35gj9cvi8htcxdpy5tw Spiraprilat 0 1237528 42652944 42310326 2026-07-11T04:31:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652944 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Spiraprilat.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Spiraprilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Spiraprilat}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = QS56V5Y7EC | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 579 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=26 |N=2 |O=5 |S=2 | molecular_weight = 438,561 | smiles = C[C@H](N[C@@H](CCc1ccccc1)C(=O)O)C(=O)N2CC3(C[C@H]2C(=O)O)SCCS3 | StdInChI = 1S/C20H26N2O5S2/c1-13(21-15(18(24)25)8-7-14-5-3-2-4-6-14)17(23)22-12-20(28-9-10-29-20)11-16(22)19(26)27/h2-6,13,15-16,21H,7-12H2,1H3,(H,24,25)(H,26,27)/t13-,15-,16-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FMMDBLMCSDRUPA-BPUTZDHNSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Spiraprilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 438,561 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 157,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Spiraprilat}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Spiraprilat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Spiro jedinjenja]] spzpp8trbb169obcqoy2e9jav23bqez Spirobarbital 0 1237529 42652945 42310327 2026-07-11T04:31:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652945 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Spirobarbital.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Spirobarbital | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Spirobarbital}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 12262-77-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = LR477QH2IL | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = 5-spiro-(2'-ethyl-3'-5'-dimethyl-cyclopentyl)barbituric acid <!-- Chemical data --> |C=12 |H=18 |N=2 |O=3 | molecular_weight = 238,283 | smiles = CCC1C(C)CC(C)C12C(=O)NC(=O)NC2=O | StdInChI = 1S/C12H18N2O3/c1-4-8-6(2)5-7(3)12(8)9(15)13-11(17)14-10(12)16/h6-8H,4-5H2,1-3H3,(H2,13,14,15,16,17) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LQROZMIJBODKAP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Spirobarbital''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 238,283 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 75,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Spirobarbital}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Spirobarbital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Spiro jedinjenja]] 2m6xd6dex1d92v4a6efprv3smkym0t9 SR-57227 0 1237530 42652752 42310141 2026-07-10T12:23:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652752 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SR-57227_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SR-57227 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SR-57227}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 77145-61-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 131747 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=14 |Cl=1 |N=3 | molecular_weight = 211,691 | smiles = NC1CCN(CC1)c2cccc(Cl)n2 | StdInChI = 1S/C10H14ClN3/c11-9-2-1-3-10(13-9)14-6-4-8(12)5-7-14/h1-3,8H,4-7,12H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = WPVVMKYQOMJPIN-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SR-57227''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 211,691 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 42,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SR-57227}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SR-57227] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Piridini]] fmjblgx0vol2t9e6caobcpmy2d1m8rc SR9009 0 1237531 42652753 42305137 2026-07-10T12:23:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652753 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SR9009.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SR9009 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SR9009}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1379686-30-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 57394020 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 28487410 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1961796 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=24 |Cl=1 |N=3 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 437,940 | smiles = CCOC(=O)N1CCC(CN(Cc2ccc(Cl)cc2)Cc3ccc(s3)[N+](=O)[O-])C1 | StdInChI = 1S/C20H24ClN3O4S/c1-2-28-20(25)23-10-9-16(13-23)12-22(11-15-3-5-17(21)6-4-15)14-18-7-8-19(29-18)24(26)27/h3-8,16H,2,9-14H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MMJJNHOIVCGAAP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SR9009''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 437,940 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 106,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SR9009}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SR9009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tiofeni]] 4q699c14zeh6bhemdvbpjliic8xj4ao SR9011 0 1237532 42652754 42305138 2026-07-10T12:23:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652754 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SR9011.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SR9011 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SR9011}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1379686-29-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 57394021 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 28487552 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1961797 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=31 |Cl=1 |N=4 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 479,035 | smiles = CCCCC\N=C(/O)\N1CCC(CN(Cc2ccc(Cl)cc2)Cc3ccc(s3)[N+](=O)[O-])C1 | StdInChI = 1S/C23H31ClN4O3S/c1-2-3-4-12-25-23(29)27-13-11-19(16-27)15-26(14-18-5-7-20(24)8-6-18)17-21-9-10-22(32-21)28(30)31/h5-10,19H,2-4,11-17H2,1H3,(H,25,29) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PPUYOYQTTWJTIU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SR9011''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 479,035 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 113,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SR9011}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SR9011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Nitro jedinjenja]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tiofeni]] knphthi6k738z43zq2s0ymtvrufy8bt SRT1460 0 1237533 42652755 42310142 2026-07-10T12:26:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652755 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SRT-1460 structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SRT1460 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SRT1460}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 23315250 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=26 |H=29 |N=5 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 507,605 | smiles = COc1cc(cc(OC)c1OC)C(=O)Nc2ccccc2c3cn4c(CN5CCNCC5)csc4n3 | StdInChI = 1S/C26H29N5O4S/c1-33-22-12-17(13-23(34-2)24(22)35-3)25(32)28-20-7-5-4-6-19(20)21-15-31-18(16-36-26(31)29-21)14-30-10-8-27-9-11-30/h4-7,12-13,15-16,27H,8-11,14H2,1-3H3,(H,28,32) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SBEWVVLMFLTQFE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SRT1460''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 26 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 507,605 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 117,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SRT1460}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SRT1460] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Acetanilidi]] rms6yc8psh9i22uunn1p8utl7hv2kad SRT1720 0 1237534 42652756 42310143 2026-07-10T12:26:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652756 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SRT-1720_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SRT1720 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SRT1720}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 24180125 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=23 |N=7 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 469,561 | smiles = O=C(Nc1ccccc1c2cn3c(CN4CCNCC4)csc3n2)c5cnc6ccccc6n5 | StdInChI = 1S/C25H23N7OS/c33-24(22-13-27-20-7-3-4-8-21(20)28-22)29-19-6-2-1-5-18(19)23-15-32-17(16-34-25(32)30-23)14-31-11-9-26-10-12-31/h1-8,13,15-16,26H,9-12,14H2,(H,29,33) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IASPBORHOMBZMY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SRT1720''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 469,561 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 115,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SRT1720}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SRT1720] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Acetanilidi]] ifplab4xca1km4h6jbhs4gvdx62farm SRT2183 0 1237535 42652757 42305139 2026-07-10T12:26:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652757 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SRT2183 skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SRT2183 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SRT2183}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 24180126 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 23315224 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 403308 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=27 |H=24 |N=4 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 468,570 | smiles = O[C@@H]1CCN(Cc2csc3nc(cn23)c4ccccc4\N=C(/O)\c5ccc6ccccc6c5)C1 | StdInChI = 1S/C27H24N4O2S/c32-22-11-12-30(15-22)14-21-17-34-27-29-25(16-31(21)27)23-7-3-4-8-24(23)28-26(33)20-10-9-18-5-1-2-6-19(18)13-20/h1-10,13,16-17,22,32H,11-12,14-15H2,(H,28,33)/t22-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MUFSINOSQBMSLE-JOCHJYFZSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SRT2183''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 27 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 468,570 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 101,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SRT2183}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SRT2183] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Naftalini]] 88fd8qwrg7ovyukinv1tqptpcra8r7e SSR-180,575 0 1237536 42652758 42310144 2026-07-10T12:26:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652758 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SSR180575_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SSR-180,575 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SSR-180,575}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9930560 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=19 |Cl=1 |N=4 |O=2 | molecular_weight = 394,854 | smiles = CN(C)C(=O)CC1=NN(C(=O)c2c1c3ccc(Cl)cc3n2C)c4ccccc4 | StdInChI = 1S/C21H19ClN4O2/c1-24(2)18(27)12-16-19-15-10-9-13(22)11-17(15)25(3)20(19)21(28)26(23-16)14-7-5-4-6-8-14/h4-11H,12H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HJSQVJOROCIILI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SSR-180,575''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 394,854 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 57,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SSR-180,575}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SSR-180,575] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organohloridi]] mrvxi7r4clubzq342k9tvecjwv8l39u ST-1936 0 1237537 42652759 42470103 2026-07-10T12:26:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652759 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = ST-1936 structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = ST-1936 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|ST-1936}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1210-81-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9921064 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=17 |Cl=1 |N=2 | molecular_weight = 236,740 | smiles = CN(C)CCc1c(C)[nH]c2ccc(Cl)cc12 | StdInChI = 1S/C13H17ClN2/c1-9-11(6-7-16(2)3)12-8-10(14)4-5-13(12)15-9/h4-5,8,15H,6-7H2,1-3H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KSYMELKKLOFABL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''ST-1936''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 236,740 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 1 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 19,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|ST-1936}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ ST-1936] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Indoli]] l18p4kerhl5av6fvkzdkqokh9n0qqr1 Stampidin 0 1237538 42652960 42310348 2026-07-11T05:59:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652960 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Stampidine structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Stampidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Stampidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 469782 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=23 |Br=1 |N=3 |O=8 |P=1 | molecular_weight = 544,290 | smiles = COC(=O)[C@@H](C)NP(=O)(OC[C@H]1O[C@H](C=C1)N2C=C(C)C(=O)NC2=O)Oc3ccc(Br)cc3 | StdInChI = 1S/C20H23BrN3O8P/c1-12-10-24(20(27)22-18(12)25)17-9-8-16(31-17)11-30-33(28,23-13(2)19(26)29-3)32-15-6-4-14(21)5-7-15/h4-10,13,16-17H,11H2,1-3H3,(H,23,28)(H,22,25,27)/t13-,16+,17-,33?/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VPABMVYNSQRPBD-AOJMVMDXSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Stampidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 544,290 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 142,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Stampidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Stampidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organobromidi]] [[Kategorija:Dihidrofurani]] adocb30c7nqi9gp5zldjnqazqf5ivzv Stibofen 0 1237539 42652966 42305318 2026-07-11T07:44:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652966 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Stibophen.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Stibofen | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Stibophen}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 23940-36-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = P02 | ATC_suffix = BX03 | ATC_supplemental = | PubChem = 16683091 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=4 |Na=5 |O=16 |S=4 |Sb=1 | molecular_weight = 769,119 | smiles = [Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[O-]c1c(O[Sb]2Oc3cc(cc(c3O2)S(=O)(=O)[O-])S(=O)(=O)[O-])cc(cc1S(=O)(=O)[O-])S(=O)(=O)[O-] | StdInChI = 1S/2C6H6O8S2.5Na.Sb/c2*7-4-1-3(15(9,10)11)2-5(6(4)8)16(12,13)14;;;;;;/h2*1-2,7-8H,(H,9,10,11)(H,12,13,14);;;;;;/q;;5*+1;+3/p-8 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DZFMIYUMNRPCAB-UHFFFAOYSA-F | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Stibofen''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 769,119 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 16 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -9,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || 0,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 636,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Stibophen}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Stibophen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Benzensulfonske kiseline]] [[Kategorija:Jedinjenja antimona]] [[Kategorija:Jedinjenja natrijuma]] 3qaxprflfk6qco2y7bdg4gokfps5gnr Stiripentol 0 1237563 42652969 42275526 2026-07-11T07:49:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652969 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Stiripentol structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Stiripentol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Stiripentol}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 49763-96-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N03 | ATC_suffix = AX17 | ATC_supplemental = | PubChem = 5311454 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4470940 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = R02XOT8V8I | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05928 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=18 |O=3 | molecular_weight = 234,291 | smiles = CC(C)(C)C(O)\C=C\c1ccc2OCOc2c1 | StdInChI = 1S/C14H18O3/c1-14(2,3)13(15)7-5-10-4-6-11-12(8-10)17-9-16-11/h4-8,13,15H,9H2,1-3H3/b7-5+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IBLNKMRFIPWSOY-FNORWQNLSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Stiripentol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 234,291 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 38,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Stiripentol}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Stiripentol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antiepileptici}} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Alkeni]] [[Kategorija:Benzodioksoli]] kkbjz16jzjf36eb7c1fwo7b9c4xah74 Streptoduocin 0 1237564 42652977 42310397 2026-07-11T08:21:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652977 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Streptoduocin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Streptoduocin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = GA02 | ATC_supplemental = | PubChem = 202223 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=42 |H=80 |N=14 |O=24 | molecular_weight = 1165,164 | smiles = CN[C@H]1[C@H](O)[C@@H](O)[C@H](CO)O[C@H]1O[C@H]2[C@H](O[C@H]3[C@H](O)[C@@H](O)[C@H](N=C(N)N)[C@@H](O)[C@@H]3N=C(N)N)O[C@@H](C)[C@]2(O)CO.CN[C@H]4[C@H](O)[C@@H](O)[C@H](CO)O[C@H]4O[C@H]5[C@H](O[C@H]6[C@H](O)[C@@H](O)[C@H](N=C(N)N)[C@@H](O)[C@@H]6N=C(N)N)O[C@@H](C)[C@]5(O)C=O | StdInChI = 1S/C21H41N7O12.C21H39N7O12/c2*1-5-21(36,4-30)16(40-17-9(26-2)13(34)10(31)6(3-29)38-17)18(37-5)39-15-8(28-20(24)25)11(32)7(27-19(22)23)12(33)14(15)35/h5-18,26,29-36H,3-4H2,1-2H3,(H4,22,23,27)(H4,24,25,28);4-18,26,29,31-36H,3H2,1-2H3,(H4,22,23,27)(H4,24,25,28)/t2*5-,6-,7+,8-,9-,10-,11+,12-,13-,14+,15+,16-,17-,18-,21+/m00/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AWBXTNNIECFIHT-XZQQZIICSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Streptoduocin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 42 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 1165,164 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 38 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 25 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 18 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -12,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 676,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Streptoduocin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Streptoduocin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Aldehidi]] [[Kategorija:Gvanidini]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Tetrahidropiridini]] [[Kategorija:Kombinacije antibiotika]] iza3qd25y5gwt1n6w4gterv4yw3753s Stroncijum ranelat 0 1237565 42652978 42290210 2026-07-11T08:24:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652978 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Strontium ranelate.svg | width = | alt = | image2 = Strontium ranelate 3D.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Stroncijum ranelat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Strontium ranelate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 135459-90-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M05 | ATC_suffix = BX03 | ATC_supplemental = | PubChem = 6918182 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5293393 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=6 |N=2 |O=8 |S=1 |Sr=2 | molecular_weight = 513,490 | smiles = [Sr+2].[Sr+2].[O-]C(=O)CN(CC(=O)[O-])c1sc(C(=O)[O-])c(CC(=O)[O-])c1C#N | StdInChI = 1S/C12H10N2O8S.2Sr/c13-2-6-5(1-7(15)16)10(12(21)22)23-11(6)14(3-8(17)18)4-9(19)20;;/h1,3-4H2,(H,15,16)(H,17,18)(H,19,20)(H,21,22);;/q;2*+2/p-4 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = XXUZFRDUEGQHOV-UHFFFAOYSA-J | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Stroncijum ranelat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 513,490 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 10 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -5,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 371,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Strontium ranelate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Strontium ranelate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Lekovi za tretman bolesti kostiju}} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:Tiofeni]] [[Kategorija:Jedinjenja stroncijuma]] b7njrkcwkixge3rhsjmeis5oyhz5x57 Stiramat 0 1237566 42652968 42305323 2026-07-11T07:49:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652968 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = styramate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Stiramat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Styramate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 94-35-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M03 | ATC_suffix = BA04 | ATC_supplemental = | PubChem = 7186 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = CBK7Y28SP3 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07274 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=11 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 181,189 | smiles = NC(=O)OCC(O)c1ccccc1 | StdInChI = 1S/C9H11NO3/c10-9(12)13-6-8(11)7-4-2-1-3-5-7/h1-5,8,11H,6H2,(H2,10,12) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OCSOHUROTFFTFO-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Stiramat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 181,189 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 72,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Styramate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Styramate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amidi]] c64p47g78ic8qbnq3fpn7aoev9d6wgk Sukcinilsulfatiazol 0 1237567 42652987 42305337 2026-07-11T09:10:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652987 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Succinylsulfathiazole.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sukcinilsulfatiazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Succinylsulfathiazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A07 | ATC_suffix = AB04 | ATC_supplemental = | PubChem = 5315 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = RSS8647O4S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07060 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=13 |N=3 |O=5 |S=2 | molecular_weight = 355,389 | smiles = OC(=O)CCC(=O)Nc1ccc(cc1)S(=O)(=O)Nc2nccs2 | StdInChI = 1S/C13H13N3O5S2/c17-11(5-6-12(18)19)15-9-1-3-10(4-2-9)23(20,21)16-13-14-7-8-22-13/h1-4,7-8H,5-6H2,(H,14,16)(H,15,17)(H,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SKVLYVHULOWXTD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sukcinilsulfatiazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 355,389 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 162,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Succinylsulfathiazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Succinylsulfathiazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Tiazoli]] [[Kategorija:Acetanilidi]] lxzvmvjus860r5xpjz2x09fbyjcpagp Sugamadeks 0 1237568 42652985 42300321 2026-07-11T08:59:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652985 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sugammadex sodium.svg | width = | alt = | image2 = Sugammadex sodium 3D front view.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sugamadeks | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sugammadex}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 343306-79-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = V03 | ATC_suffix = AB35 | ATC_supplemental = | PubChem = 6918584 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5293781 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 361LPM2T56 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05940 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=72 |H=104 |Na=8 |O=48 |S=8 | molecular_weight = 2178,006 | smiles = [Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].[Na+].O[C@@H]1[C@@H](O)[C@@H]2O[C@H]3O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]4O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]5O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]6O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]7O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]8O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]9O[C@H](CSCCC(=O)[O-])[C@@H](O[C@H]1O[C@@H]2CSCCC(=O)[O-])[C@H](O)[C@H]9O)[C@H](O)[C@H]8O)[C@H](O)[C@H]7O)[C@H](O)[C@H]6O)[C@H](O)[C@H]5O)[C@H](O)[C@H]4O)[C@H](O)[C@H]3O | StdInChI = 1S/C72H112O48S8.8Na/c73-33(74)1-9-121-17-25-57-41(89)49(97)65(105-25)114-58-26(18-122-10-2-34(75)76)107-67(51(99)43(58)91)116-60-28(20-124-12-4-36(79)80)109-69(53(101)45(60)93)118-62-30(22-126-14-6-38(83)84)111-71(55(103)47(62)95)120-64-32(24-128-16-8-40(87)88)112-72(56(104)48(64)96)119-63-31(23-127-15-7-39(85)86)110-70(54(102)46(63)94)117-61-29(21-125-13-5-37(81)82)108-68(52(100)44(61)92)115-59-27(19-123-11-3-35(77)78)106-66(113-57)50(98)42(59)90;;;;;;;;/h25-32,41-72,89-104H,1-24H2,(H,73,74)(H,75,76)(H,77,78)(H,79,80)(H,81,82)(H,83,84)(H,85,86)(H,87,88);;;;;;;;/q;8*+1/p-8/t25-,26-,27-,28-,29-,30-,31-,32-,41-,42-,43-,44-,45-,46-,47-,48-,49-,50-,51-,52-,53-,54-,55-,56-,57-,58-,59-,60-,61-,62-,63-,64-,65-,66-,67-,68-,69-,70-,71-,72-;;;;;;;;/m1......../s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KMGKABOMYQLLDJ-VKHHSAQNSA-F | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sugamadeks''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 72 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 2178,006 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 56 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 16 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 40 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -18,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 1512,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sugammadex}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sugammadex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Ketali]] [[Kategorija:Jedinjenja natrijuma]] naep4q5bbe47g4l27gvbrp7zw4nsdr3 Sulazepam 0 1237569 42652989 42310419 2026-07-11T09:12:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652989 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulazepam.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulazepam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulazepam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 2898-13-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 17931 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16935 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = NZ779Q5S0W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05942 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=13 |Cl=1 |N=2 |S=1 | molecular_weight = 300,806 | smiles = CN1C(=S)CN=C(c2ccccc2)c3cc(Cl)ccc13 | StdInChI = 1S/C16H13ClN2S/c1-19-14-8-7-12(17)9-13(14)16(18-10-15(19)20)11-5-3-2-4-6-11/h2-9H,10H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = MWGWTOPCKLQYEU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulazepam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 300,806 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 47,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulazepam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulazepam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tioamidi]] 5as0c8ribqcm290xbu52vn9ivxxydcb Sulbaktam 0 1237570 42652990 42300333 2026-07-11T09:12:36Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652990 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulbactam.svg | width = | alt = | image2 = Sulbactam ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulbaktam | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulbactam}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 68373-14-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = CG01 | ATC_supplemental = | PubChem = 130313 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 115306 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = S4TF6I2330 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08533 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 9321 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 403 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=8 |H=11 |N=1 |O=5 |S=1 | molecular_weight = 233,242 | smiles = CC1(C)[C@@H](N2[C@@H](CC2=O)S1(=O)=O)C(=O)O | StdInChI = 1S/C8H11NO5S/c1-8(2)6(7(11)12)9-4(10)3-5(9)15(8,13)14/h5-6H,3H2,1-2H3,(H,11,12)/t5-,6+/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FKENQMMABCRJMK-RITPCOANSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulbaktam''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 8 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 233,242 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 100,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulbactam}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulbactam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] p2afhno11vosfjpzrcxqgrv3pix3997 Sulbenicilin 0 1237571 42652991 42305341 2026-07-11T09:12:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652991 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulbenicillin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulbenicilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulbenicillin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 41744-40-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = CA16 | ATC_supplemental = | PubChem = 39031 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = Q2VYF0562D | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08534 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 564107 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=16 |H=18 |N=2 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 414,453 | smiles = CC1(C)S[C@@H]2[C@H](NC(=O)C(c3ccccc3)S(=O)(=O)O)C(=O)N2[C@H]1C(=O)O | StdInChI = 1S/C16H18N2O7S2/c1-16(2)11(15(21)22)18-13(20)9(14(18)26-16)17-12(19)10(27(23,24)25)8-6-4-3-5-7-8/h3-7,9-11,14H,1-2H3,(H,17,19)(H,21,22)(H,23,24,25)/t9-,10?,11+,14-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JETQIUPBHQNHNZ-OAYJICASSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulbenicilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 16 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 414,453 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 174,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulbenicillin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulbenicillin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Beta-laktamski antibiotici]] b4ebxnhv0ejkhlkx1eiz9du00b94eo8 Sulbentin 0 1237572 42652992 42310420 2026-07-11T09:12:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652992 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = dibenzthione.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulbentin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulbentine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 350-12-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D01 | ATC_suffix = AE09 | ATC_supplemental = | PubChem = 67686 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = D0NR12WK9J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01335 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=18 |N=2 |S=2 | molecular_weight = 314,468 | smiles = S=C1SCN(Cc2ccccc2)CN1Cc3ccccc3 | StdInChI = 1S/C17H18N2S2/c20-17-19(12-16-9-5-2-6-10-16)13-18(14-21-17)11-15-7-3-1-4-8-15/h1-10H,11-14H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QFVAWNPSRQWSDU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulbentin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 314,468 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 63,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulbentine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulbentine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Tioetri]] 0w5q5zm3l8shrwa9u6mzms0e8b9m2ju Sulbutiamin 0 1237573 42652993 42305342 2026-07-11T09:12:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652993 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = sulbutiamine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulbutiamin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulbutiamine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3286-46-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A11 | ATC_suffix = DA02 | ATC_supplemental = | PubChem = 71124 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 16736830 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 42NCM1BW43 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01319 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = Arcalion, bisibuthiamine, enerion, youvitan <!-- Chemical data --> |C=32 |H=46 |N=8 |O=6 |S=2 | molecular_weight = 702,888 | smiles = CC(C)C(=O)OCC\C(=C(/C)\N(CC1=CN=C(C)NC1=N)C=O)\SS\C(=C(\C)/N(CC2=CN=C(C)NC2=N)C=O)\CCOC(=O)C(C)C | StdInChI = 1S/C32H46N8O6S2/c1-19(2)31(43)45-11-9-27(21(5)39(17-41)15-25-13-35-23(7)37-29(25)33)47-48-28(10-12-46-32(44)20(3)4)22(6)40(18-42)16-26-14-36-24(8)38-30(26)34/h13-14,17-20H,9-12,15-16H2,1-8H3,(H2,33,35,37)(H2,34,36,38)/b27-21-,28-22- | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CKHJPWQVLKHBIH-ZDSKVHJSSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulbutiamin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 32 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 702,888 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 12 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 19 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 240,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulbutiamine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulbutiamine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Amidi]] [[Kategorija:Organski disulfidi]] [[Kategorija:Pirimidini]] b6rv0y1z9o8iak5ns3l58zh7v97tztu Sulfabenzamid 0 1237574 42652994 42305343 2026-07-11T09:13:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652994 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfabenzamide.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfabenzamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfabenzamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 127-71-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5128 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = G58F8OPL4I | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1243 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=13 |H=12 |N=2 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 276,311 | smiles = Nc1ccc(cc1)S(=O)(=O)NC(=O)c2ccccc2 | StdInChI = 1S/C13H12N2O3S/c14-11-6-8-12(9-7-11)19(17,18)15-13(16)10-4-2-1-3-5-10/h1-9H,14H2,(H,15,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = PBCZLFBEBARBBI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfabenzamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 13 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 276,311 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 97,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfabenzamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfabenzamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] 96t7ys0w3a3m5pu0397gkp5yn3z5wc6 Sulfaguanidin 0 1237575 42652995 42305344 2026-07-11T09:13:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652995 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = sulfaguanidine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfaguanidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfaguanidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 57-67-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = A07 | ATC_suffix = AB03 | ATC_supplemental = | PubChem = 5324 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 15XQ8043FN | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02437 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=7 |H=10 |N=4 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 214,245 | smiles = NC(=NS(=O)(=O)c1ccc(N)cc1)N | StdInChI = 1S/C7H10N4O2S/c8-5-1-3-6(4-2-5)14(12,13)11-7(9)10/h1-4H,8H2,(H4,9,10,11) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BRBKOPJOKNSWSG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfaguanidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 214,245 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 132,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfaguanidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfaguanidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] 8mlr1r24zeead29d8hit4ybmq9jh113 Sulfamazon 0 1237576 42652996 42290241 2026-07-11T09:13:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652996 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfamazone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfamazon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfamazone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 65761-24-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = ED09 | ATC_supplemental = | PubChem = 187764 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = D7B8U8VA9J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07241 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=24 |N=6 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 560,603 | smiles = COc1ccc(NS(=O)(=O)c2ccc(NC(C3=C(C)N(C)N(C3=O)c4ccccc4)S(=O)(=O)O)cc2)nn1 | StdInChI = 1S/C23H24N6O7S2/c1-15-21(23(30)29(28(15)2)17-7-5-4-6-8-17)22(38(33,34)35)24-16-9-11-18(12-10-16)37(31,32)27-19-13-14-20(36-3)26-25-19/h4-14,22,24H,1-3H3,(H,25,27)(H,33,34,35) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BGLHAKAJGYLSOX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfamazon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 560,603 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 11 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 3 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 187,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfamazone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfamazone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonske kiseline]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Piridazini]] 6q7c78k7o6dzojnm0m97kwhbdoot6j7 Sulfametoksipiridazin 0 1237577 42652998 42285129 2026-07-11T09:13:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652998 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfamethoxypyridazine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfametoksipiridazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfamethoxypyridazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 80-35-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = ED05 | ATC_supplemental = {{ATCvet|J01|EQ15}} | PubChem = 5330 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5139 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = T034E4NS2Z | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02439 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 102516 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 268869 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=12 |N=4 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 280,303 | smiles = COc1ccc(NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2)nn1 | StdInChI = 1S/C11H12N4O3S/c1-18-11-7-6-10(13-14-11)15-19(16,17)9-4-2-8(12)3-5-9/h2-7H,12H2,1H3,(H,13,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VLYWMPOKSSWJAL-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfametoksipiridazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 280,303 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 115,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfamethoxypyridazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfamethoxypyridazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Piridazini]] 4yqum1i8pgphl9ktckqqth8bpmom71z Sulfametomidin 0 1237578 42652999 42285130 2026-07-11T09:13:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652999 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfametomidine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfametomidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfametomidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 3772-76-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = ED03 | ATC_supplemental = | PubChem = 19596 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 18460 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 940ZL3AHKB | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 485940 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |N=4 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 294,330 | smiles = COc1cc(NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2)nc(C)n1 | StdInChI = 1S/C12H14N4O3S/c1-8-14-11(7-12(15-8)19-2)16-20(17,18)10-5-3-9(13)4-6-10/h3-7H,13H2,1-2H3,(H,14,15,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QKLSCPPJEVXONT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfametomidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 294,330 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 115,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfametomidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfametomidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Pirimidini]] qad5z4adq98ztmlef8w7hb2pf0qeuvi Sulfametoksidiazin 0 1237579 42652997 42290244 2026-07-11T09:13:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652997 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfametoxydiazine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfametoksidiazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfametoxydiazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 651-06-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = ED04 | ATC_supplemental = | PubChem = 5326 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5135 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3L179F09D6 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D02517 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 53727 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1200359 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=12 |N=4 |O=3 |S=1 | molecular_weight = 280,303 | smiles = COc1cnc(NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2)nc1 | StdInChI = 1S/C11H12N4O3S/c1-18-9-6-13-11(14-7-9)15-19(16,17)10-4-2-8(12)3-5-10/h2-7H,12H2,1H3,(H,13,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = GPTONYMQFTZPKC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfametoksidiazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 280,303 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 115,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfametoxydiazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfametoxydiazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Pirimidini]] 4759zaofax9wjhforcv2x2o56jajwkj Sulfametrol 0 1237580 42653000 42290245 2026-07-11T09:13:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653000 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfametrole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfametrol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfametrole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 32909-92-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = EE03 | ATC_supplemental = (with [[trimethoprim]]) | PubChem = 64939 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = F5AK41IPQG | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08541 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=9 |H=10 |N=4 |O=3 |S=2 | molecular_weight = 286,331 | smiles = COc1nsnc1NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2 | StdInChI = 1S/C9H10N4O3S2/c1-16-9-8(11-17-12-9)13-18(14,15)7-4-2-6(10)3-5-7/h2-5H,10H2,1H3,(H,11,13) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IZOYMGQQVNAMHS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfametrol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 9 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 286,331 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 143,8 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfametrole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfametrole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Tiadiazoli]] b4kfc3zh2dxn3spxmrpf00bcyu09vvi Sulfaperin 0 1237581 42653001 42290246 2026-07-11T09:13:26Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653001 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = sulfaperine.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfaperin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfaperin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = ED06 | ATC_supplemental = | PubChem = 68933 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 62158 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W5E840UV9P | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07240 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=11 |H=12 |N=4 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 264,304 | smiles = Cc1cnc(NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2)nc1 | StdInChI = 1S/C11H12N4O2S/c1-8-6-13-11(14-7-8)15-18(16,17)10-4-2-9(12)3-5-10/h2-7H,12H2,1H3,(H,13,14,15) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = DZQVFHSCSRACSX-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfaperin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 11 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 264,304 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -2,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 106,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfaperin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfaperin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Pirimidini]] ll4zkfz59n43yk58p3ogfpp6j2vhogy Sulfatioureja 0 1237582 42653002 42290249 2026-07-11T09:13:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653002 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfathiourea.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfatioureja | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfathiourea}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 515-49-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = EB08 | ATC_supplemental = | PubChem = 3000579 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 2272143 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = MXF9G4I1V5 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D07239 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>(4-aminophenyl)sulfonylthiourea</small> <!-- Chemical data --> |C=7 |H=9 |N=3 |O=2 |S=2 | molecular_weight = 231,295 | smiles = Nc1ccc(cc1)S(=O)(=O)NC(=N)S | StdInChI = 1S/C7H9N3O2S2/c8-5-1-3-6(4-2-5)14(11,12)10-7(9)13/h1-4H,8H2,(H3,9,10,13) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UEMLYRZWLVXWRU-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfatioureja''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 231,295 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 143,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfathiourea}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfathiourea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Tioli]] 7wxl61gf3ox5j49eol0r8xtv2taugt1 Sulfatolamid 0 1237583 42653003 42305348 2026-07-11T09:13:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653003 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfatolamid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfatolamide}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1161-88-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = G01 | ATC_suffix = AE01 | ATC_supplemental = | PubChem = 3034019 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3OLH2HAK9F | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01127 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=19 |N=5 |O=4 |S=3 | molecular_weight = 417,527 | smiles = NCc1ccc(cc1)S(=O)(=O)N.NC(=S)NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2 | StdInChI = 1S/C7H9N3O2S2.C7H10N2O2S/c8-5-1-3-6(4-2-5)14(11,12)10-7(9)13;8-5-6-1-3-7(4-2-6)12(9,10)11/h1-4H,8H2,(H3,9,10,13);1-4H,5,8H2,(H2,9,10,11) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ZLYHTQKHXIVMLY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfatolamid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 417,527 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 233,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfatolamide}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfatolamide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioureje]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] ppyvhffk2wu1gcdyev23udr2dn9iase Sulfiram 0 1237584 42653004 42305351 2026-07-11T09:13:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653004 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfiram.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfiram | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfiram}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 95-05-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = yes | ATC_prefix = S02 | ATC_suffix = QA02 | ATC_supplemental = | PubChem = 7215 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6945 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 1XHL4Q8P7Y | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08545 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=20 |N=2 |S=3 | molecular_weight = 264,474 | smiles = CCN(CC)C(=S)SC(=S)N(CC)CC | StdInChI = 1S/C10H20N2S3/c1-5-11(6-2)9(13)15-10(14)12(7-3)8-4/h5-8H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CTPKSRZFJSJGML-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfiram''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 264,474 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,9 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 96,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfiram}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfiram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Ditiokarbamati]] mesi5ylqfjs1qdid11vxrdit0yyneho Sulfisomidin 0 1237585 42653005 42290250 2026-07-11T09:13:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653005 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfisomidine.svg | width = | alt = | image2 = Sulfisomidine ball-and-stick.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfisomidin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfisomidine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 515-64-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = EB01 | ATC_supplemental = | PubChem = 5343 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5150 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W03L3ODK6E | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01526 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 32166 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 485696 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=12 |H=14 |N=4 |O=2 |S=1 | molecular_weight = 278,330 | smiles = Cc1cc(NS(=O)(=O)c2ccc(N)cc2)nc(C)n1 | StdInChI = 1S/C12H14N4O2S/c1-8-7-12(15-9(2)14-8)16-19(17,18)11-5-3-10(13)4-6-11/h3-7H,13H2,1-2H3,(H,14,15,16) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = YZMCKZRAOLZXAZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfisomidin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 12 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 278,330 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,1 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 106,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfisomidine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfisomidine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antibiotici inhibitori nukleinskih kiselina}} [[Kategorija:Anilini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfonamidi]] [[Kategorija:Pirimidini]] 476molgxugwp8pgiodf0k7p02q8gta4 Sulfonmetan 0 1237586 42653007 42285137 2026-07-11T09:13:45Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653007 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfonal Structural Formula V.1.svg | width = 200 | alt = | image2 = Sulfonal-3D-vdW.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfonmetan | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfonmethane}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 115-24-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 8262 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 7964 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = W00D22B592 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=7 |H=16 |O=4 |S=2 | molecular_weight = 228,330 | smiles = CCS(=O)(=O)C(C)(C)S(=O)(=O)CC | StdInChI = 1S/C7H16O4S2/c1-5-12(8,9)7(3,4)13(10,11)6-2/h5-6H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = CESKLHVYGRFMFP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfonmetan''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 7 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 228,330 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 85,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfonmethane}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfonmethane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Sulfoni]] rb2y3dyy2nwp1473fyz67bt64uf5e2k Sulforidazin 0 1237587 42653008 42280224 2026-07-11T09:13:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653008 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulforidazine_structure.svg | width = | alt = | image2 = Sulforidazine3d.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulforidazin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulforidazine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 14759-06-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 31765 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 29458 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = B7599I244X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=21 |H=26 |N=2 |O=2 |S=2 | molecular_weight = 402,573 | smiles = CN1CCCCC1CCN2c3ccccc3Sc4ccc(cc24)S(=O)(=O)C | StdInChI = 1S/C21H26N2O2S2/c1-22-13-6-5-7-16(22)12-14-23-18-8-3-4-9-20(18)26-21-11-10-17(15-19(21)23)27(2,24)25/h3-4,8-11,15-16H,5-7,12-14H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = FLGCRGJDQJIJAW-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulforidazin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 21 [[atom]] [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 402,573 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 74,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulforidazine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulforidazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici-lat}} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Tioetri]] aterxjyczmq6bflr8y22l9jsy8n9y48 Sulfokson 0 1237588 42653006 42310422 2026-07-11T09:13:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653006 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulfoxone.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulfokson | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulfoxone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = <!-- 'none' if uncategorised --> | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5351 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 0G3C18OH4D | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1570 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=16 |N=2 |O=6 |S=3 | molecular_weight = 404,482 | smiles = OS(=O)CNc1ccc(cc1)S(=O)(=O)c2ccc(NCS(=O)O)cc2 | StdInChI = 1S/C14H16N2O6S3/c17-23(18)9-15-11-1-5-13(6-2-11)25(21,22)14-7-3-12(4-8-14)16-10-24(19)20/h1-8,15-16H,9-10H2,(H,17,18)(H,19,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = NEDPPCHNEOMTJV-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulfokson''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 404,482 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 4 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 179,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulfoxone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulfoxone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Sulfitne kiseline]] j2z1iwuvf0tky85z0wodwfedsy7z5fm Suksibuzon 0 1237589 42652988 42300332 2026-07-11T09:12:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652988 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = suxibuzone.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Suksibuzon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Suxibuzone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = M02 | ATC_suffix = AA22 | ATC_supplemental = {{ATCvet|M01|AA90}} | PubChem = 5362 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5169 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 86TDZ5WP2B | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01289 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1414320 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=26 |N=2 |O=6 | molecular_weight = 438,473 | smiles = CCCCC1(COC(=O)CCC(=O)O)C(=O)N(N(C1=O)c2ccccc2)c3ccccc3 | StdInChI = 1S/C24H26N2O6/c1-2-3-16-24(17-32-21(29)15-14-20(27)28)22(30)25(18-10-6-4-7-11-18)26(23(24)31)19-12-8-5-9-13-19/h4-13H,2-3,14-17H2,1H3,(H,27,28) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = ONWXNHPOAGOMTG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Suksibuzon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 438,473 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 104,2 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Suxibuzone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Suxibuzone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] m320oz4t7g0zhok5dl9d9qqzvm69b8y Sulkonazol 0 1237612 42653009 42300346 2026-07-11T09:13:58Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653009 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sulconazole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulkonazol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulconazole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 61318-90-9 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = D01 | ATC_suffix = AC09 | ATC_supplemental = | PubChem = 5318 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5127 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 5D9HAA5Q5S | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08535 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 1221 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=18 |H=15 |Cl=3 |N=2 |S=1 | molecular_weight = 397,749 | smiles = Clc1ccc(CSC(Cn2ccnc2)c3ccc(Cl)cc3Cl)cc1 | StdInChI = 1S/C18H15Cl3N2S/c19-14-3-1-13(2-4-14)11-24-18(10-23-8-7-22-12-23)16-6-5-15(20)9-17(16)21/h1-9,12,18H,10-11H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = AFNXATANNDIXLG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulkonazol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 397,749 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -8,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 43,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulconazole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulconazole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Imidazoli]] 6codgxulmiti6j7ha13gri2xqs1xmft Sulkotidil 0 1237613 42653010 42305362 2026-07-11T09:13:59Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653010 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Suloctidil.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sulkotidil | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sulcotidil}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 54767-75-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = C04 | ATC_suffix = AX19 | ATC_supplemental = | PubChem = 5354 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=35 |N=1 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 337,563 | smiles = CCCCCCCCNC(C)C(O)c1ccc(SC(C)C)cc1 | StdInChI = 1S/C20H35NOS/c1-5-6-7-8-9-10-15-21-17(4)20(22)18-11-13-19(14-12-18)23-16(2)3/h11-14,16-17,20-22H,5-10,15H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BFCDFTHTSVTWOG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sulkotidil''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 337,563 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 12 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 57,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sulcotidil}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sulcotidil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Tioetri]] 6n1kpbhmeuacl53fnexda8vwn3t4zfi Sultamicilin 0 1237614 42653011 42300349 2026-07-11T09:16:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653011 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sultamicillin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sultamicilin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sultamicillin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 76497-13-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = J01 | ATC_suffix = CR04 | ATC_supplemental = | PubChem = 444022 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 392048 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 65DT0ML581 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05972 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 51770 | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 506110 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=30 |N=4 |O=9 |S=2 | molecular_weight = 594,657 | smiles = CC1(C)S[C@@H]2[C@H](\N=C(/O)\[C@H](N)c3ccccc3)C(=O)N2[C@H]1C(=O)OCOC(=O)[C@@H]4N5[C@@H](CC5=O)S(=O)(=O)C4(C)C | StdInChI = 1S/C25H30N4O9S2/c1-24(2)17(29-20(32)16(21(29)39-24)27-19(31)15(26)12-8-6-5-7-9-12)22(33)37-11-38-23(34)18-25(3,4)40(35,36)14-10-13(30)28(14)18/h5-9,14-18,21H,10-11,26H2,1-4H3,(H,27,31)/t14-,15-,16-,17+,18+,21-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OPYGFNJSCUDTBT-PMLPCWDUSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sultamicilin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 594,657 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 12 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 9 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 219,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sultamicillin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sultamicillin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Beta-laktamski antibiotici]] 5xt6hzqughj6uzpm2f2sqx870ivyhoo Sultoprid 0 1237615 42653013 42275548 2026-07-11T09:20:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653013 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Sultopride structure.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Sultoprid | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Sultopride}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 53583-79-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N05 | ATC_suffix = AL02 | ATC_supplemental = | PubChem = 5357 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 5164 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = AA0G3TW31W | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D08549 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 277945 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=17 |H=26 |N=2 |O=4 |S=1 | molecular_weight = 354,464 | smiles = CCN1CCCC1C\N=C(/O)\c2cc(ccc2OC)S(=O)(=O)CC | StdInChI = 1S/C17H26N2O4S/c1-4-19-10-6-7-13(19)12-18-17(20)15-11-14(24(21,22)5-2)8-9-16(15)23-3/h8-9,11,13H,4-7,10,12H2,1-3H3,(H,18,20) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UNRHXEPDKXPRTM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Sultoprid''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 17 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 354,464 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 7 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 87,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Sultopride}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Sultopride] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Antipsihotici}} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Pirolidini]] [[Kategorija:Sulfoni]] hkooj4rsungrllqov9n8zvfsv7uvmy5 Suplatast tozilat 0 1237616 42653018 42305372 2026-07-11T09:42:53Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653018 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = suplatast tosilate.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Suplatast tozilat | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Suplatast tosilate}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 94055-76-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 71773 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = C9J89787U1 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D01423 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=33 |N=1 |O=7 |S=2 | molecular_weight = 499,641 | smiles = CCOCC(O)COc1ccc(NC(=O)CC[S+](C)C)cc1.Cc2ccc(cc2)S(=O)(=O)[O-] | StdInChI = 1S/C16H25NO4S.C7H8O3S/c1-4-20-11-14(18)12-21-15-7-5-13(6-8-15)17-16(19)9-10-22(2)3;1-6-2-4-7(5-3-6)11(8,9)10/h5-8,14,18H,4,9-12H2,1-3H3;2-5H,1H3,(H,8,9,10) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RYVJQEZJUFRANT-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Suplatast tozilat''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 499,641 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 7 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 11 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 0,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 136,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Suplatast tosilate}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Suplatast tosilate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Etri]] [[Kategorija:Sulfoni]] [[Kategorija:Benzensulfonske kiseline]] [[Kategorija:Acetanilidi]] cxc8t46bc68dw1r8zsd51sg6oi74crz Suproklon 0 1237617 42653019 42275553 2026-07-11T09:43:18Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653019 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Suproclone-2d-skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Suproklon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Suproclone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 77590-92-2 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 53696 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 48481 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = J4AM5D708G | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05975 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=22 |Cl=1 |N=5 |O=4 |S=2 | molecular_weight = 520,024 | smiles = CCC(=O)N1CCN(CC1)C(=O)OC2N(C(=O)C3=C2SCCS3)c4ccc5ccc(Cl)nc5n4 | StdInChI = 1S/C22H22ClN5O4S2/c1-2-16(29)26-7-9-27(10-8-26)22(31)32-21-18-17(33-11-12-34-18)20(30)28(21)15-6-4-13-3-5-14(23)24-19(13)25-15/h3-6,21H,2,7-12H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IBAUKGNDWVSETP-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Suproklon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 520,024 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,6 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 146,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Suproclone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Suproclone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tioetri]] ijk6a618jctztt4btdfuieumkxri7e8 Suriklon 0 1237618 42653020 42275556 2026-07-11T09:44:27Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653020 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Suriclone-2d-skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Suriklon | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Suriclone}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 53813-83-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 40903 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 37353 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = LNC9G689VR | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=20 |Cl=1 |N=5 |O=3 |S=2 | molecular_weight = 477,988 | smiles = CN1CCN(CC1)C(=O)OC2N(C(=O)C3=C2SCCS3)c4ccc5ccc(Cl)nc5n4 | StdInChI = 1S/C20H20ClN5O3S2/c1-24-6-8-25(9-7-24)20(28)29-19-16-15(30-10-11-31-16)18(27)26(19)14-5-3-12-2-4-13(21)22-17(12)23-14/h2-5,19H,6-11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RMXOUBDDDQUBKD-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Suriklon''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 477,988 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 8 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 129,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Suriclone}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Suriclone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperazini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Karbamati]] [[Kategorija:Tioetri]] eexe1hsnwrn782rjge7ffgd2z1czswl Surinabant 0 1237619 42653021 42280239 2026-07-11T09:44:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653021 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Surinabant.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Surinabant | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Surinabant}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 288104-79-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9849616 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8025329 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = SF8R9VCB0X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 189676 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=23 |Br=1 |Cl=2 |N=4 |O=1 | molecular_weight = 522,265 | smiles = CCc1c(nn(c2ccc(Cl)cc2Cl)c1c3ccc(Br)cc3)\C(=N\N4CCCCC4)\O | StdInChI = 1S/C23H23BrCl2N4O/c1-2-18-21(23(31)28-29-12-4-3-5-13-29)27-30(20-11-10-17(25)14-19(20)26)22(18)15-6-8-16(24)9-7-15/h6-11,14H,2-5,12-13H2,1H3,(H,28,31) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = HMXDWDSNPRNUKI-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Surinabant''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 522,265 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 7,8 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -9,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 53,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Surinabant}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Surinabant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Organobromidi]] [[Kategorija:Pirazoli]] 8x4hnmwu6plhu5k8xkmwf1er9opydpp Suritozol 0 1237620 42653022 42285146 2026-07-11T09:45:13Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653022 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Suritozole.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Suritozol | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Suritozole}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 110623-33-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 25431 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 3H7H68317X | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = D05980 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=10 |F=1 |N=3 |S=1 | molecular_weight = 223,270 | smiles = CN1N=C(N(C)C1=S)c2cccc(F)c2 | StdInChI = 1S/C10H10FN3S/c1-13-9(12-14(2)10(13)15)7-4-3-5-8(11)6-7/h3-6H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = IWDUZEHNLHFBRZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Suritozol''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 223,270 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 1 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,2 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 50,9 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Suritozole}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Suritozole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Tioureje]] 8i6fbymixqycc6acwdh9aq7t1ag0gr0 Surugatoksin 0 1237621 42653023 42275558 2026-07-11T09:45:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653023 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Surugatoxin.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Surugatoksin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Surugatoxin}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 40957-92-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 3034617 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 10472966 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=25 |H=26 |Br=1 |N=5 |O=13 | molecular_weight = 684,404 | smiles = CC1(O)C(=O)N2C3=C(NCC2(O)C(C(=O)OC4C(O)C(O)C(O)C(O)C4O)C15C(=O)Nc6cc(Br)ccc56)NC(=O)NC3=O | StdInChI = 1S/C25H26BrN5O13/c1-23(42)21(40)31-9-17(29-22(41)30-18(9)37)27-5-24(31,43)16(25(23)7-3-2-6(26)4-8(7)28-20(25)39)19(38)44-15-13(35)11(33)10(32)12(34)14(15)36/h2-4,10-16,32-36,42-43H,5H2,1H3,(H,28,39)(H3,27,29,30,37,41) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BYUCWVNHAZPTMA-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Surugatoksin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 25 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 684,404 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 14 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 11 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -4,4 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 287,6 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Surugatoxin}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Surugatoxin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilatni estri]] [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Laktami]] [[Kategorija:Organobromidi]] nt0okedya6liattl7kdmjy9hzrco7m1 Suvoreksant 0 1237622 42653026 42305373 2026-07-11T09:54:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653026 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = MK4305_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Suvoreksant | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Suvorexant}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 1030377-33-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 24965990 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 24662178 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=23 |Cl=1 |N=6 |O=2 | molecular_weight = 450,921 | smiles = C[C@@H]1CCN(CCN1C(=O)c2cc(C)ccc2n3nccn3)c4oc5ccc(Cl)cc5n4 | StdInChI = 1S/C23H23ClN6O2/c1-15-3-5-20(30-25-8-9-26-30)18(13-15)22(31)29-12-11-28(10-7-16(29)2)23-27-19-14-17(24)4-6-21(19)32-23/h3-6,8-9,13-14,16H,7,10-12H2,1-2H3/t16-/m1/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JYTNQNCOQXFQPK-MRXNPFEDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Suvoreksant''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 450,921 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,1 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 80,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Suvorexant}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Suvorexant] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzamidi]] [[Kategorija:Benzoksazoli]] [[Kategorija:Triazoli]] 4at31ljb9vbptzegcqtt03aeoa73yg8 SX-3228 0 1237623 42652760 42275387 2026-07-10T12:28:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652760 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = SX-3228.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = SX-3228 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|SX-3228}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 156364-04-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 5487538 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 14241619 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <small>5,6,7,8-tetrahydro-3-(5-methoxy-1,3,4-oxadiazol-2-yl)-6-(phenylmethyl)-1,6-naphthyridin-2(1''H'')-one</small> <!-- Chemical data --> |C=18 |H=18 |N=4 |O=3 | molecular_weight = 338,361 | smiles = COc1oc(nn1)c2cc3CN(Cc4ccccc4)CCc3nc2O | StdInChI = 1S/C18H18N4O3/c1-24-18-21-20-17(25-18)14-9-13-11-22(8-7-15(13)19-16(14)23)10-12-5-3-2-4-6-12/h2-6,9H,7-8,10-11H2,1H3,(H,19,23) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = BZLLVTYOOJNQIF-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''SX-3228''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 18 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 338,361 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 84,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|SX-3228}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ SX-3228] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} {{Hipnotici i sedativi-lat}} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Oksadiazoli]] 4ypk3vn23r5r2wb95qnid02utr5erdc Tabernantin 0 1237624 42653052 42305397 2026-07-11T11:52:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653052 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Tabernanthine.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Tabernantin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Tabernanthine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 83-94-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 442136 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 390656 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=26 |N=2 |O=1 | molecular_weight = 310,433 | smiles = CC[C@H]1C[C@H]2C[C@@H]3[C@H]1N(CCc4c3[nH]c5cc(OC)ccc45)C2 | StdInChI = 1S/C20H26N2O/c1-3-13-8-12-9-17-19-16(6-7-22(11-12)20(13)17)15-5-4-14(23-2)10-18(15)21-19/h4-5,10,12-13,17,20-21H,3,6-9,11H2,1-2H3/t12-,13-,17-,20-/m0/s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = UCIDWKVIQZIKEK-NXWOVTFFSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Tabernantin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 310,433 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 2 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 28,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Tabernanthine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Tabernanthine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] 27f6qsp7y39nb49f653fxzryl817da4 Tafamidis 0 1237625 42653054 42305401 2026-07-11T11:56:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653054 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Tafamidis skeletal.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Tafamidis | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Tafamidis}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 594839-88-0 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = N07 | ATC_suffix = XX08 | ATC_supplemental = | PubChem = 11001318 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 9176510 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 8FG9H9D31J | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=7 |Cl=2 |N=1 |O=3 | molecular_weight = 308,116 | smiles = OC(=O)c1ccc2nc(oc2c1)c3cc(Cl)cc(Cl)c3 | StdInChI = 1S/C14H7Cl2NO3/c15-9-3-8(4-10(16)6-9)13-17-11-2-1-7(14(18)19)5-12(11)20-13/h1-6H,(H,18,19) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = TXEIIPDJKFWEEC-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Tafamidis''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 308,116 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 63,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Tafamidis}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Tafamidis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Benzoksazoli]] 1i2ia7ub64tnx4544auly6a4n4myba4 Tafenokvin 0 1237626 42653055 42305402 2026-07-11T11:56:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653055 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = (RS)-Tafenoquin Structural Formula V1.svg | width = 250px | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = Tafenokvin | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|Tafenoquine}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 106635-80-7 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 115358 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 103196 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = 262P8GS9L9 | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 298470 | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=24 |H=28 |F=3 |N=3 |O=3 | molecular_weight = 463,493 | smiles = COc1cc(C)c2c(Oc3cccc(c3)C(F)(F)F)c(OC)cc(NC(C)CCCN)c2n1 | StdInChI = 1S/C24H28F3N3O3/c1-14-11-20(32-4)30-22-18(29-15(2)7-6-10-28)13-19(31-3)23(21(14)22)33-17-9-5-8-16(12-17)24(25,26)27/h5,8-9,11-13,15,29H,6-7,10,28H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = LBHLFPGPEGDCJG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''Tafenokvin''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 24 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 463,493 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 10 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 5,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -7,5 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 78,6 |} == Stereokemija == Tafenokvin sadrži stereocentar i sastoji se od dva enantiomera. Ovo je mješavina ('' R '') i ('' S '') - Oblik: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- class="hintergrundfarbe6" ! colspan="2"| Enantiomeri tafenoquina |- | [[File:(R)-Tafenoquin Structural Formula V1.svg|250 px]]<br /><small> (''R'')-Form </small> | [[File:(S)-Tafenoquin Structural Formula V1.svg|250 px]]<br /><small> (''S'')-Form </small> |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|Tafenoquine}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ Tafenoquine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Aromatični amini]] [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] pk67q7y88bab57yof00rgrcqri5sbxt T-HCA 0 1237637 42653041 42300383 2026-07-11T11:47:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653041 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = Trans-4-hydroxycrotonic_acid.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = T-HCA | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|T-HCA}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 24587-49-3 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 6155526 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 4825947 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 507046 | synonyms = <small>''trans''-4-hydroxycrotonic acid</small> <!-- Chemical data --> |C=4 |H=6 |O=3 | molecular_weight = 102,089 | smiles = OC\C=C\C(=O)O | StdInChI = 1S/C4H6O3/c5-3-1-2-4(6)7/h1-2,5H,3H2,(H,6,7)/b2-1+ | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = RMQJECWPWQIIPW-OWOJBTEDSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''T-HCA''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 4 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 102,089 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 2 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 2 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || -0,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -0,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 57,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|T-HCA}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ T-HCA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Alkeni]] hkxk771e32kstgw6u9mfa08gt61onx3 TAS-108 0 1237669 42653043 42310463 2026-07-11T11:49:35Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653043 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TAS-108.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TAS-108 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TAS-108}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 229634-98-4 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = L02 | ATC_suffix = BA | ATC_supplemental = | PubChem = 9874874 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 8050563 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=39 |H=55 |N=1 |O=10 | molecular_weight = 697,855 | smiles = CCN(CC)Cc1ccc(OCC[C@H]2CC[C@H]3[C@@H]4[C@H](C)Cc5cc(O)ccc5[C@H]4CC[C@]23C)c(OC)c1.OC(=O)CC(O)(CC(=O)O)C(=O)O | StdInChI = 1S/C33H47NO3.C6H8O7/c1-6-34(7-2)21-23-8-13-30(31(19-23)36-5)37-17-15-25-9-12-29-32-22(3)18-24-20-26(35)10-11-27(24)28(32)14-16-33(25,29)4;7-3(8)1-6(13,5(11)12)2-4(9)10/h8,10-11,13,19-20,22,25,28-29,32,35H,6-7,9,12,14-18,21H2,1-5H3;13H,1-2H2,(H,7,8)(H,9,10)(H,11,12)/t22-,25-,28-,29+,32-,33-;/m1./s1 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VOHOCSJONOJOSD-SCIDSJFVSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TAS-108''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 39 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 697,855 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 11 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 5 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 14 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -11,0 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 174,1 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TAS-108}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TAS-108] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Fenoli]] [[Kategorija:Karboksilne kiseline]] [[Kategorija:Fenolni etri]] [[Kategorija:Amini]] 1buqyqgux1a1ph0o8crq8h5hzd35pik TB-21007 0 1237672 42653044 42310465 2026-07-11T11:49:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653044 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TB-21007_structure.png | width = | alt = | image2 = TB-21007-3D-spacefill.png | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TB-21007 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TB-21007}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 207306-50-1 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=15 |H=17 |N=1 |O=2 |S=3 | molecular_weight = 339,496 | smiles = CC1(C)CC(=O)c2c(C1)c(sc2SCCO)c3nccs3 | StdInChI = 1S/C15H17NO2S3/c1-15(2)7-9-11(10(18)8-15)14(20-6-4-17)21-12(9)13-16-3-5-19-13/h3,5,17H,4,6-8H2,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QILRYFCEXLFIDS-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TB-21007''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 15 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 339,496 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 4 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 132,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TB-21007}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TB-21007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Aromatični ketoni]] [[Kategorija:Tioetri]] [[Kategorija:Tiazoli]] 6k48b8dim6l93qhol62zd2xtab9sodw TDIQ 0 1237673 42653045 42466705 2026-07-11T11:49:52Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653045 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TDIQ.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TDIQ | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TDIQ}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 15052-05-8 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 2752332 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=10 |H=11 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 177,200 | smiles = C1Cc2cc3OCOc3cc2CN1 | StdInChI = 1S/C10H11NO2/c1-2-11-5-8-4-10-9(3-7(1)8)12-6-13-10/h3-4,11H,1-2,5-6H2 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = JHLDJOBIUVJSTG-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TDIQ''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 10 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 177,200 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 0 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 1,2 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -1,7 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 30,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TDIQ}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TDIQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] 7aqj6zan9c9nb7fplgsp0x1td4gcxgd TFMFly 0 1237768 42653046 42280274 2026-07-11T11:49:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653046 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TFMFly.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TFMFli | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TFMFly}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 780744-19-6 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 10782206 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=14 |H=16 |F=3 |N=1 |O=2 | molecular_weight = 287,278 | smiles = CC(N)Cc1c2CCOc2c(c3CCOc13)C(F)(F)F | StdInChI = 1S/C14H16F3NO2/c1-7(18)6-10-8-2-4-20-13(8)11(14(15,16)17)9-3-5-19-12(9)10/h7H,2-6,18H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = KMWGSFWAZUVTCM-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TFMFli''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 14 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 287,278 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 2,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -3,6 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 44,5 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TFMFly}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TFMFly] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Amini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] i2u6paku9c7u4zgkkj8mg80t1vc9nxy TM-38837 0 1237860 42653047 42280277 2026-07-11T11:50:21Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653047 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TM-38837.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TM-38837 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TM-38837}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = none | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 49779607 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=30 |H=25 |Cl=2 |F=3 |N=4 |O=1 |S=1 | molecular_weight = 617,512 | smiles = CCc1c(nn(c2ccc(Cl)cc2Cl)c1c3ccc(C#Cc4ccc(cc4)C(F)(F)F)s3)C(=O)NN5CCCCC5 | StdInChI = 1S/C30H25Cl2F3N4OS/c1-2-23-27(29(40)37-38-16-4-3-5-17-38)36-39(25-14-11-21(31)18-24(25)32)28(23)26-15-13-22(41-26)12-8-19-6-9-20(10-7-19)30(33,34)35/h6-7,9-11,13-15,18H,2-5,16-17H2,1H3,(H,37,40) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VQOCBFYUDSBDCZ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TM-38837''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 30 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 617,512 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 8 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 9,7 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -12,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 78,4 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TM-38837}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TM-38837] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Piperidini]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Alkini]] [[Kategorija:Tiofeni]] [[Kategorija:Pirazoli]] ooqzwzgxbjxg4uwx17vtrr15a93cmze TP-003 0 1237880 42653048 42310472 2026-07-11T11:50:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653048 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TP-003.svg | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TP-003 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TP-003}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = 628690-75-5 | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 9978724 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=23 |H=16 |F=3 |N=3 |O=1 | molecular_weight = 407,388 | smiles = CC(C)(O)c1ccn2c(cnc2c1F)c3ccc(F)c(c3)c4ccc(F)cc4C#N | StdInChI = 1S/C23H16F3N3O/c1-23(2,30)18-7-8-29-20(12-28-22(29)21(18)26)13-3-6-19(25)17(10-13)16-5-4-15(24)9-14(16)11-27/h3-10,12,30H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = SJMMDWXJSSJHOQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TP-003''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 23 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 407,388 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 3 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 3 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,5 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,8 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 61,3 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TP-003}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TP-003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Alkoholi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Nitrili]] [[Kategorija:Bifenili]] [[Kategorija:Imidazopiridini]] t13q2k0nhs5l3nqceqi9v4low99mrrt TP-13 0 1237881 42653049 42310473 2026-07-11T11:50:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653049 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TP-13.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TP-13 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TP-13}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=19 |H=19 |N=7 |O=1 | molecular_weight = 361,400 | smiles = Cn1ncnc1COc2nn3c(nnc3cc2C4CCC4)c5ccccc5 | StdInChI = 1S/C19H19N7O/c1-25-17(20-12-21-25)11-27-19-15(13-8-5-9-13)10-16-22-23-18(26(16)24-19)14-6-3-2-4-7-14/h2-4,6-7,10,12-13H,5,8-9,11H2,1H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = VACJUKKURQMWHE-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TP-13''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 19 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 361,400 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 5 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,3 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -4,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 83,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TP-13}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TP-13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Triazoli]] h39z894qj3wkvl3lu26i9ehxh8eex4i TPA-023 0 1237882 42653050 42310474 2026-07-11T11:50:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653050 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TPA-023.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TPA-023 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TPA-023}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=20 |H=22 |F=1 |N=7 |O=1 | molecular_weight = 395,433 | smiles = CCn1ncnc1COc2nn3c(nnc3cc2C(C)(C)C)c4ccccc4F | StdInChI = 1S/C20H22FN7O/c1-5-27-17(22-12-23-27)11-29-19-14(20(2,3)4)10-16-24-25-18(28(16)26-19)13-8-6-7-9-15(13)21/h6-10,12H,5,11H2,1-4H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = QKIWQBLNTSQOLY-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TPA-023''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 20 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 395,433 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 6 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 0 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 6 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 4,0 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -5,3 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 83,0 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TPA-023}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TPA-023] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Triazoli]] ffcwe8g9369trng8sii7zdns2m6hx6b TROX-1 0 1237973 42653051 42310475 2026-07-11T11:51:05Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653051 wikitext text/x-wiki {{Drugbox-lat | IUPAC_name = | image = TROX-1_structure.png | width = | alt = | image2 = | width2 = | alt2 = | imagename = | drug_name = TROX-1 | caption = <!-- Clinical data --> | tradename = | Drugs.com = {{drugs.com-lat|monograph|TROX-1}} | MedlinePlus = | licence_EU = | licence_US = | DailyMedID = | pregnancy_AU = | pregnancy_US = | pregnancy_category= | legal_AU = | legal_CA = | legal_UK = | legal_US = | legal_status = | dependency_liability = | routes_of_administration = <!-- Pharmacokinetic data --> | bioavailability = | protein_bound = | metabolism = | elimination_half-life = | excretion = <!-- Identifiers --> | CAS_number_Ref = {{cascite|correct|}} | CAS_number = | CAS_supplemental = | ATCvet = | ATC_prefix = None | ATC_suffix = | ATC_supplemental = | PubChem = 25256198 | PubChemSubstance = | IUPHAR_ligand = | DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}} | DrugBank = | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 24750794 | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = | KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}} | KEGG = | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = | synonyms = <!-- Chemical data --> |C=22 |H=16 |Cl=1 |F=1 |N=6 |O=1 | molecular_weight = 434,853 | smiles = CC1(Cc2cncnc2)C(=O)N(c3ccc(cc13)c4ccc(F)c(Cl)c4)c5ncn[nH]5 | StdInChI = 1S/C22H16ClFN6O/c1-22(8-13-9-25-11-26-10-13)16-6-14(15-2-4-18(24)17(23)7-15)3-5-19(16)30(20(22)31)21-27-12-28-29-21/h2-7,9-12H,8H2,1H3,(H,27,28,29) | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI_comment = | StdInChIKey = OABSWPUPIHULMQ-UHFFFAOYSA-N | StdStdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | density = | melting_point = | melting_high = | melting_notes = | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = }} '''TROX-1''' je [[organsko jedinjenje]], koje sadrži 22 [[atom]]a [[ugljenik]]a i ima [[Molekulska masa|molekulsku masu]] od 434,853 [[Jedinica atomske mase|''Da'']]. == Osobine == {| class="wikitable sortable" |- ! Osobina !! Vrednost |- | [[Vodonična veza|Broj akceptora vodonika]] || 5 |- | [[Vodonična veza|Broj donora vodonika]] || 1 |- | [[Geometrija molekula|Broj rotacionih veza]] || 4 |- | [[Particioni koeficijent]]<ref>{{cite doi/10.1021/jp980230o|noedit}}</ref> (''ALogP'') || 3,9 |- | [[Rastvorljivost]]<ref>{{cite pmid|11749573|noedit}}</ref> (''logS'', log(''mol/L'')) || -6,4 |- | [[Polarna površina molekula|Polarna površina]]<ref>{{cite pmid|11020286|noedit}}</ref> (''PSA'', [[Angstrem (jedinica)|''Å''<sup>2</sup>]]) || 87,7 |} == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{GoodmanGilman10th}} * {{FoyePrinciplesMedChem6th}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal-lat|Medicina|Hemija}} {{Commonscat-lat|TROX-1}} * [http://www.drugbank.ca/drugs/ TROX-1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905220825/https://www.drugbank.ca/drugs |date=2018-09-05 }} [[Kategorija:Acetamidi]] [[Kategorija:Organofluoridi]] [[Kategorija:Organohloridi]] [[Kategorija:Indolini]] [[Kategorija:Pirimidini]] [[Kategorija:Triazoli]] klunlnxovy7k4r0vaoy6780hlit8o4z Stjepan Gomboš 0 1264121 42652972 42604947 2026-07-11T07:57:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652972 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Stjepan Gomboš |slika = Stjepan Gomboš.jpg |širina_slike = 150px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = |datum_rođenja = {{birth date|1895|3|10|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Sombor]], [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarska Monarhija]] |datum_smrti = {{death date and age|1975|4|27|1895|3|10|df=y}} |mjesto_smrti = [[Zagreb]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]], Zagreb |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]] |etnicitet = [[Jevreji u Srbiji|Židov]]<ref>Istraživački i dokumentacijski centar CENDO (Židovska općina Zagreb): Žrtve i preživjeli; Gomboš, ing. Stjepan</ref> |državljanstvo = SFR Jugoslavija |ostala_imena = |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = Visoka tehnička škola u [[Budimpešta|Budimpešti]] |poslodavac = |zanimanje = [[arhitekt]] |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = Suzana Gomboš |partner = |djeca = [[Klara Dušanović]] |roditelji = |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Stjepan Gomboš''' ([[Sombor]], [[10. 3.]] [[1895]] - [[Zagreb]], [[27. 4.]] [[1975]]), [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] arhitekt i učesnik [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke borbe]]. == Biografija == Stjepan Gomboš je rođen 10. 3. 1895 u Somboru, u [[Jevreji u Srbiji|židovskoj]] obitelji.<ref>Snješka Knežević, 2011, str. 180</ref><ref>, Ivo Goldstein, 2005, str. 287</ref><ref name="jr">Jaša Romano, 1980, str. 376</ref><ref name="hakol1">Ha-Kol (Glasilo Židovske zajednice u Hrvatskoj); Aleksander Laslo, Nataša Maksimović Subašić; ''Graditelji novog Zagreba''; stranica 22; broj 108, siječanj / veljača 2009.</ref> Srednju školu je završio u Somboru maturiravši [[1912]], nakon čega je [[1913]] godine upisao Visoku tehničku školu u [[Budimpešta|Budimpešti]]. Početkom [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] bio je mobiliziran u [[Austro-Ugarska|Austrougarsku]] vojsku, da bi po završetku rata [[1918]] godine nastavio studij na istoj školi u Budimpešti. Stjepan je diplomirao arhitekturu [[1921]] godine. U [[Kraljevina Srba Hrvata i Slovenaca|Kraljevinu Srba Hrvata i Slovenaca]] tj. Zagreb se preselio [[1920]] godine, te se po dolasku zaposlio kod zagrebačkog arhitekta [[Rudolf Lubinsky|Rudolfa Lubynskog]]. Od 1921 je radio u atelijeru [[Hugo Ehrlich|Huga Ehrlicha]], a od [[1931]] do [[1941]] vodio je s [[Mladen Kauzlarić|Mladenom Kauzlarićem]] zajednički arhitektonski biro s kojim je sudjelovao kao gost na izložbama umjetničke skupine "Zemlja" u Zagrebu ([[1930]], [[1932]], [[1934]]) i [[Sofija|Sofiji]] (1934).<ref name="lzmk">{{Cite web|title=Gomboš, Stjepan|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=6|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=10. 4. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120228220233/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=6|archive-date=2012-02-28|quote=|url-status=dead}}</ref> Tijekom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] odn. nakon [[Aprilski rat|okupacije Kraljevine Jugoslavije]] Stjepan je prebjegao u [[Dalmacija|Dalmaciju]], odakle je početkom juna [[1943]] bio interniran u [[Koncentracijski logor Rab]]. U [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačku vojsku Jugoslavije]] (NOVJ) je stupio u septembru 1943. U NOVJ-u je rukovodio tehničkim odsjekom pri bazi NOVJ u [[Bari]]ju, [[Italija]], a zatim je bio na radu u [[Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Hrvatske|Zemaljskom antifašističkom vijeću narodnog oslobođenja Hrvatske]] (ZAVNOH).<ref name="jr"/> Za rata je Stjepan u Italiji projektirao neke interijere i adaptacije, te vilu u Valdobbiadeneu u pokrajini [[Treviso]]. Nakon rata je kratko obnašao dužnost šefa Povjereništva za tehničke poslove ZAVNOH-a, a potom je radio u Ministarstvu građevina [[Socijalistička Republika Hrvatska|NR Hrvatske]]. Od [[1946]] je vodio projektantsku grupu u Arhitektonskom projektnom zavodu NR Hrvatske, a od [[1951]] do [[1962]] je radio u arhitektonskom birou "Plan" u Zagrebu. Stjepan je kao hao honorarni nastavnik od [[1950]] do [[1954]] predavao industrijsko graditeljstvo na zagrebačkom Tehničkom fakultetu.<ref name="lzmk"/> Arhitekt Stjepan Gomboš je umro u Zagrebu 27. 4. 1975 godine, te je pokopan na židovskom dijelu zagrebačkog groblja [[Mirogoj]].<ref>Gradska groblja Zagreb: Stjepan Gomboš, Mirogoj Ž-10-I-5</ref> === Arhitektura === Stjepan Gomboš je tokom karijere projektirao stambene, obiteljske, javne i industrijske objekte. U ranoj fazi kod arhitekta Huga Ehrlicha je surađivao na projektima "Obrtne banke", sklopa "Nadarbine Zagrebačke nadbiskupije", zgrade "Mirovinske zaklade Gradske štedionice" u Zagrebu, "Udružene banke" u [[Beograd]]u, a samostalno je projektirao i izvodio u Zagrebu zgradu "Bratimske blagajne" u Ulici kneza Mislava, kbr. 18–20 ([[1929]]), vilu u Nazorovoj ulici, kbr. 7, adaptaciju kavane "Medulić" u Ilici (1930) i dr. U plodnoj suradnji s arhitektom Mladenom Kauzlarićem je projektirao građevine visokih prostornih vrijednosti, poklanjajući pozornost funkcionalnim i konstruktivnim elementima, jasnom volumenu i čistim plohama. Realizirali su, među ostalim, stambene zgrade u Zagrebu; u Petrinjskoj ulici, kbr. 11 (1932), Maksimirskoj ulici, kbr. 4 ([[1933]]), Ulici kneza Borne, kbr. 1a (1934), Boškovićevoj ulici, kbr. 24 (1935), Ulici A. Brešćenskog, kbr. 7 ([[1938]]), na Svačićevu trgu, kbr. 12 ([[1940]]), stambeno-poslovnu zgradu "Seljačke sloge" u Zvonimirovoj ulici, kbr. 17 (1938), vile u Novakovoj ulici, kbr. 15 (1932) i 24 ([[1936]]), Zamenhofovoj ulici, kbr. 9 (1936), Nazorovoj ulici, kbr. 52 ([[1937]]), na Pantovčaku, kbr. 72a i Gornjem Prekrižju, kbr. 48 (1938), obiteljsku kuću u Babonićevoj ulici, kbr. 25 ([[1935]]), dvije vile na [[Hvar]]u (1932), dvije na [[Korčula|Korčuli]] (1933), vilu "Rusko" na Koločepu (1938), zgradu Okružnog ureda u [[Dubrovnik]]u (1936), kao i brojna unutarnja uređenja i adaptacije. Osobito su uspjele adaptacije starog arsenala za "Gradsku kavanu" (1932–33, II. nagrada na natječaju 1931) i vile "Argentine" (1937) u Dubrovniku, te zagrebačke kavane "Corso" (1933, poslije ponovno preuređena). Sudjelovali su na arhitektonskim natječajima za Židovsku bolnicu (1931, III. nagrada), zgradu Gradskih poduzeća (1932) i uredsku zgradu na [[Grič]]u (1939) u Zagrebu, radničke ustanove (1932), obalni put (1932), trg Pile (1933) i hotel na [[Lapad]]u (1938) u Dubrovniku, sudsku palaču u [[Split]]u (1939) i dr. U poslijeratnom se razdoblju uglavnom bavio industrijskim graditeljstvom. Stjepan je kao tehnički voditelj i glavni projektant uz brojne suradnike izgradio niz tvorničkih cjelina u Zagrebu: "[[Rade Končar]]" (s Kauzlarićem, [[Vladimir Juranović|Vladimirom Juranovićem]] i O. Wernerom; I. nagrada vlade [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNR Jugoslavije]] [[1949]]), "[[Prvomajska]]", "[[Tvornica parnih kotlova]]" (TPK), "[[Jedinstvo]]", "[[RIZ]]" , te "[[Đuro Đaković]]" (rekonstrukcija i proširenje) u [[Slavonski Brod|Slavonskom Brodu]], "[[Florijan Bobić]]" u [[Varaždin]]u, tvornice pokućstva u [[Nova Gradiška|Novoj Gradiški]], tekstila u [[Zabok]]u, polivinilklorida u [[Kaštel Sućurac|Kaštel-Sućurcu]], celuloze i papira u [[Belišće|Belišću]], [[Plaški|Plaškom]], [[Prijedor]]u, [[Ivangrad]]u i drugdje. Sudjelovao je također u projektiranju velikih tvorničkih kompleksa u [[Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina|SR Bosni i Hercegovini]] i [[Socijalistička Republika Makedonija|SR Makedoniji]].<ref name="lzmk"/> == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{Portal NOB}} * {{Cite book|last=Snješka Knežević|first=Aleksander Laslo|title=Židovski Zagreb|year=2011|publisher=AGM, Židovska općina Zagreb|location=Zagreb|isbn=978-953-174-393-8|ref=harv}} * {{Cite book|last=Goldstein|first=Ivo|title=Židovi u Zagrebu 1918 - 1941.|year=2005|publisher=Novi Liber|location=Zagreb|isbn=953-6045-23-0|ref=harv}} * {{Cite book|last=Romano|first=Jaša|title=Jevreji Jugoslavije 1941-1945: žrtve genocida i učesnici narodnooslobodilačkog rata|year=1980|publisher=Jevrejski Istorijski Muzej, Saveza jevrejskih opština Jugoslavije|location=Beograd|isbn=|ref=harv}} {{Lifetime|1895|1975|Gomboš, Stjepan}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Biografije, Sombor]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Austrougarski Jevreji]] [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Jugoslavenski arhitekti]] [[Kategorija:Jevrejski arhitekti]] [[Kategorija:Sahranjeni na groblju Mirogoj u Zagrebu]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade Vladimir Nazor]] 8r223urulo90o649olj1n7txueqd4mb Prodan Rupar 0 1352215 42652792 42651539 2026-07-10T14:38:33Z Chulumia 93643 Poništena izmjena [[Special:Diff/42651538|42651538]] korisnika [[Special:Contributions/Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] ([[User talk:Edgar Allan Poe|razgovor]]) Opširnije, detaljno i referencirano 42652792 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Prodan Rupar | slika = Vođa Prodan Rupar.jpg | opis_slike = knez Prodan Rupar poveo narod na ustanak | datum_rođenja = 1815. | mjesto_rođenja = Trusina, [[Nevesinje]] | datum_smrti = 1877. | mjesto_smrti = Plana, [[Bileća]] | zanimanje = Ustanički vođa, knez | poznat_po = Glavni organizator i pokretač [[Nevesinjska puška|Hercegovačkog ustanka (1875)]] }} '''Prodan Rupar''' ([[Trusina (Berkovići)|Trusina]], 1815 — [[Plana (Bileća)|Plana]], 1877) bio je jedan od najistaknutijih hercegovačkih narodnih prvaka, knez i vodeći pokretač i organizator [[Bosansko-hercegovački ustanak|Hercegovačkog ustanka 1875. godine]], u narodu poznatog kao '''Nevesinjska puška'''.<ref name="Enciklopedija">Vaso Čubrilović, ''Bosanski ustanak 1875—1878'', Srpska akademija nauka i umetnosti, Beograd, 1996, str. 45-48.</ref> Svojim ratnim iskustvom i autoritetom postao je ključna ličnost u početnoj fazi ustanka koji je pokrenuo Veliku istočnu krizu na [[Balkan]]u.<ref name="Ekmečić">Milorad Ekmečić, ''Ustanak u Bosni 1875—1878'', Službeni list SRBiH, Sarajevo, 1973, str. 112.</ref> == Biografija == == Rani život i učešće u ranijim pokretima == Rođen je 1815. godine u mjestu Donja Trusina u današnjoj opštini [[Berkovići]]. U ranoj mladosti izabran je za seoskog kneza (glavara), te je rano stekao ugled pravičnog i odlučnog čovjeka među hrišćanskom rajom u Nevesinjskom kadiluku. Prva vojnička iskustva stekao je u toku ranijeg Hercegovačkog ustanka (1852–1862) pod vođstvom vojvode [[Luka Vukalović|Luke Vukalovića]]. Tokom tog perioda, Rupar je ovladao taktikom gerilskog (hajdučkog) ratovanja i uspostavio prve tajne veze sa crnogorskim glavarima na [[Cetinje|Cetinju]], što će se pokazati ključnim za kasniji ustanak.<ref>Vladimir Ćorović, ''Istorija srpskog naroda'', Glas srpski, Banja Luka, 1997, knjiga III, str. 241.</ref> == Priprema ustanka i "Nevesinjska puška" == Zbog drastičnog povećanja poreza (sakupljanje trećine i desetine) i samovlašća lokalnih osmanskih begova, Rupar tokom avgusta i septembra 1874. godine organizuje tajne sastanke sa ostalim nevesinjskim glavarima (Jovan Gutić, Simun Zečević, Ilija Stevanović, Petar Radović i Trivko Grubačić).<ref name="Paluba">Milorad Ekmečić, ''Istorijski značaj ustanka u Bosni i Hercegovini 1875 - 1878'', Međunarodni naučni skup posvećen stogodišnjici ustanka, Sarajevo, 1977.</ref> Na ovim sastancima donesena je odluka o nabavci baruta i pripremi zbjegova za civilno stanovništvo. U oktobru 1874. godine, Prodan Rupar i Jovan Gutić tajno odlaze na Cetinje, gdje ih prima crnogorski knez [[Nikola I Petrović]]. Knez im obećava logističku pomoć u vidu oružja i dobrovoljaca, ali zahtijeva da se sa otpočinjanjem akcija sačeka proljeće 1875. godine.<ref name="Enciklopedija" /> Nakon što su osmanske vlasti u proljeće 1875. saznale za zavjeru, Rupar bježi u planinu sa svojim naoružanim pratiocima. Dana [[9. jul]]a 1875. godine, pod njegovom direktnom komandom, na brdu Gradac kod sela Krekovi, ispaljeni su prvi ustanički hici na tursku patrolu, što je u istorijskoj nauci označeno kao službeni početak Hercegovačkog ustanka ("Nevesinjska puška").<ref>Giga Gračanin, ''Hercegovački ustanak 1875'', Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1965, str. 14-17.</ref> == Ratni put i diplomatska aktivnost == Rupar je komandovao nevesinjskim ustaničkim odredima i istakao se u nekoliko ključnih taktičkih bitaka, uključujući odbranu položaja i zasjede na Ovčijem brodu, čime je presječena turska komunikacija između [[Mostar]]a i Nevesinja. Kao ugledni glavar, Rupar je bio član delegacije koja se u Mostaru sastala sa evropskim konzulima (izaslanicima velikih sila), tražeći međunarodne garancije za agrarnu reformu, smanjenje poreza i uvođenje vjerske ravnopravnosti.[1] Tokom ustanka se zalagao za autonomiju lokalnih hercegovačkih četa naspram pokušaja crnogorskih oficira da u potpunosti preuzmu vojnu komandu na terenu. == Smrt == Iscrpljen ratnim naporima, Prodan Rupar je junački poginuo u sukobu tokom odbrane položaja kod [[Bileća|Bileće]] juna [[1877]]. godine u mjestu Plana, u jeku završnih operacija pred donošenje odluka na [[Berlinski kongres|Berlinskom kongresu]]. Njegovo junaštvo i žrtva učinili su ga trajnim simbolom otpora, patriotizma i borbe za slobodu.<ref>Branko Pavićević, ''Knez Nikola i Hercegovački ustanak'', Istorijski institut, Titograd, 1980, str. 312.</ref> == Izvori i reference == {{reflist}} == Literatura == * Čubrilović, Vaso (1996). ''Bosanski ustanak 1875—1878'', Beograd: SANU. * Ekmečić, Milorad (1973). ''Ustanak u Bosni 1875—1878'', Sarajevo: Službeni list SRBiH. * Ćorović, Vladimir (1997). ''Istorija srpskog naroda'', Banja Luka: Glas srpski. * [[Enciklopedija Jugoslavije]] JLZ Zagreb 1971. tom 8 (Srbija—Ž). str. 625. [[Kategorija:Biografije, Nevesinje]] [[Kategorija:Rođeni 1815.]] [[Kategorija:Umrli 1877.]] == Povezano == * [[Nevesinjska puška]] * [[Bitka kod Vučjeg dola]] {{Lifetime|1815|1877|Rupar, Prodan}} [[Kategorija:Biografije, Nevesinje]] ooe3e6gbhs6ltrqngn8c35d44xgigtf 42652796 42652792 2026-07-10T14:43:44Z Edgar Allan Poe 29250 42652796 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Prodan Rupar | slika = | opis_slike = | datum_rođenja = 1815. | mjesto_rođenja = Trusina, [[Nevesinje]] | datum_smrti = 1877. | mjesto_smrti = Plana, [[Bileća]] | zanimanje = Ustanički vođa, knez | poznat_po = Glavni organizator i pokretač [[Nevesinjska puška|Hercegovačkog ustanka (1875)]] }} '''Prodan Rupar''' ([[Trusina (Berkovići)|Trusina]], 1815 — [[Plana (Bileća)|Plana]], 1877) bio je jedan od najistaknutijih hercegovačkih narodnih prvaka, knez i vodeći pokretač i organizator [[Bosansko-hercegovački ustanak|Hercegovačkog ustanka 1875. godine]], u narodu poznatog kao '''Nevesinjska puška'''.<ref name="Enciklopedija">Vaso Čubrilović, ''Bosanski ustanak 1875—1878'', Srpska akademija nauka i umetnosti, Beograd, 1996, str. 45-48.</ref> Svojim ratnim iskustvom i autoritetom postao je ključna ličnost u početnoj fazi ustanka koji je pokrenuo Veliku istočnu krizu na [[Balkan]]u.<ref name="Ekmečić">Milorad Ekmečić, ''Ustanak u Bosni 1875—1878'', Službeni list SRBiH, Sarajevo, 1973, str. 112.</ref> == Biografija == == Rani život i učešće u ranijim pokretima == Rođen je 1815. godine u mjestu Donja Trusina u današnjoj opštini [[Berkovići]]. U ranoj mladosti izabran je za seoskog kneza (glavara), te je rano stekao ugled pravičnog i odlučnog čovjeka među hrišćanskom rajom u Nevesinjskom kadiluku. Prva vojnička iskustva stekao je u toku ranijeg Hercegovačkog ustanka (1852–1862) pod vođstvom vojvode [[Luka Vukalović|Luke Vukalovića]]. Tokom tog perioda, Rupar je ovladao taktikom gerilskog (hajdučkog) ratovanja i uspostavio prve tajne veze sa crnogorskim glavarima na [[Cetinje|Cetinju]], što će se pokazati ključnim za kasniji ustanak.<ref>Vladimir Ćorović, ''Istorija srpskog naroda'', Glas srpski, Banja Luka, 1997, knjiga III, str. 241.</ref> == Priprema ustanka i "Nevesinjska puška" == Zbog drastičnog povećanja poreza (sakupljanje trećine i desetine) i samovlašća lokalnih osmanskih begova, Rupar tokom avgusta i septembra 1874. godine organizuje tajne sastanke sa ostalim nevesinjskim glavarima (Jovan Gutić, Simun Zečević, Ilija Stevanović, Petar Radović i Trivko Grubačić).<ref name="Paluba">Milorad Ekmečić, ''Istorijski značaj ustanka u Bosni i Hercegovini 1875 - 1878'', Međunarodni naučni skup posvećen stogodišnjici ustanka, Sarajevo, 1977.</ref> Na ovim sastancima donesena je odluka o nabavci baruta i pripremi zbjegova za civilno stanovništvo. U oktobru 1874. godine, Prodan Rupar i Jovan Gutić tajno odlaze na Cetinje, gdje ih prima crnogorski knez [[Nikola I Petrović]]. Knez im obećava logističku pomoć u vidu oružja i dobrovoljaca, ali zahtijeva da se sa otpočinjanjem akcija sačeka proljeće 1875. godine.<ref name="Enciklopedija" /> Nakon što su osmanske vlasti u proljeće 1875. saznale za zavjeru, Rupar bježi u planinu sa svojim naoružanim pratiocima. Dana [[9. jul]]a 1875. godine, pod njegovom direktnom komandom, na brdu Gradac kod sela Krekovi, ispaljeni su prvi ustanički hici na tursku patrolu, što je u istorijskoj nauci označeno kao službeni početak Hercegovačkog ustanka ("Nevesinjska puška").<ref>Giga Gračanin, ''Hercegovački ustanak 1875'', Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1965, str. 14-17.</ref> == Ratni put i diplomatska aktivnost == Rupar je komandovao nevesinjskim ustaničkim odredima i istakao se u nekoliko ključnih taktičkih bitaka, uključujući odbranu položaja i zasjede na Ovčijem brodu, čime je presječena turska komunikacija između [[Mostar]]a i Nevesinja. Kao ugledni glavar, Rupar je bio član delegacije koja se u Mostaru sastala sa evropskim konzulima (izaslanicima velikih sila), tražeći međunarodne garancije za agrarnu reformu, smanjenje poreza i uvođenje vjerske ravnopravnosti.[1] Tokom ustanka se zalagao za autonomiju lokalnih hercegovačkih četa naspram pokušaja crnogorskih oficira da u potpunosti preuzmu vojnu komandu na terenu. == Smrt == Iscrpljen ratnim naporima, Prodan Rupar je junački poginuo u sukobu tokom odbrane položaja kod [[Bileća|Bileće]] juna [[1877]]. godine u mjestu Plana, u jeku završnih operacija pred donošenje odluka na [[Berlinski kongres|Berlinskom kongresu]]. Njegovo junaštvo i žrtva učinili su ga trajnim simbolom otpora, patriotizma i borbe za slobodu.<ref>Branko Pavićević, ''Knez Nikola i Hercegovački ustanak'', Istorijski institut, Titograd, 1980, str. 312.</ref> == Izvori i reference == {{reflist}} == Literatura == * Čubrilović, Vaso (1996). ''Bosanski ustanak 1875—1878'', Beograd: SANU. * Ekmečić, Milorad (1973). ''Ustanak u Bosni 1875—1878'', Sarajevo: Službeni list SRBiH. * Ćorović, Vladimir (1997). ''Istorija srpskog naroda'', Banja Luka: Glas srpski. * [[Enciklopedija Jugoslavije]] JLZ Zagreb 1971. tom 8 (Srbija—Ž). str. 625. [[Kategorija:Biografije, Nevesinje]] [[Kategorija:Rođeni 1815.]] [[Kategorija:Umrli 1877.]] == Povezano == * [[Nevesinjska puška]] * [[Bitka kod Vučjeg dola]] {{Lifetime|1815|1877|Rupar, Prodan}} [[Kategorija:Biografije, Nevesinje]] 1nmqiaiw3zmw8e8k1masj8pf0csvsbv Suhl 0 1361427 42652986 42524919 2026-07-11T09:02:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652986 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Zul | izvorni_naziv = ''Suhl'' | slika = Suhl Rathaus.jpg | opis_slike = Zul | gradska_zastava = | grb = DEU Suhl COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Tiringija]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 40.173<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 391 | aglomeracija = | površina = 102,7 | gšir = 50.61056 | gduž = 10.69306 | nadmorska_visina = 429–978 | registarska_oznaka = SHL | pozivni_broj = 036846 | poštanski_kod = 98527 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.suhltrifft.de/ www.suhltrifft.de] | gradonačelnik = ''[[Jens Triebel]]'' | stranka = | ije = da }} '''Zul''' ({{jez-nem|Suhl}}) je grad u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Tiringija]]. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 16054000. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Thuringia SHL.svg|mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu]] Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 429–978 metara. Površina opštine iznosi 102,7&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 40.173 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 391 stanovnika/km². == Međunarodna saradnja == <div style="width:30%"> {{partnerstvo_gradova_zaglavlje}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Smoljan]]|[[Bugarska]]|partnerstvo|[[1999]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Vitepsk|Vitebsk]]|[[Belorusija|Bjelorusija]]|kontakt|[[2000]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Tihvin]]|[[Rusija]]|kontakt|[[2000]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Kaluga]]|[[Rusija]]|partnerstvo|[[1969]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Leszno]]|[[Poljska]]|partnerstvo|[[1984]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Lahti]]|[[Finska]]|partnerstvo|[[1988]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Kan (Kalvados)|Kan]]|[[Francuska]]|prijateljstvo|[[2000]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Begl]]|[[Francuska]]|partnerstvo|[[1962]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Horsens]]|[[Danska]]|kontakt|[[2000]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Kadanj]]|[[Češka]]|kontakt|[[2000]]}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Češke Budjejovice]]|[[Češka]]|partnerstvo|[[1979]]}} {{partnerstvo_gradova_podnožje|Izvor<ref>[http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Suhl&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche Savjet opština i regiona Evrope - Pregled međuopštinske saradnje], Pristupljeno 30. 6. 2010.</ref>}} </div> == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{portal|Nemačka}} {{Commonscat|Suhl}} * [http://www.suhltrifft.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110423085245/http://suhltrifft.de/ |date=2011-04-23 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} [[Kategorija:Gradovi u Tiringiji|Zul]] n6llwlxe8tsxw0efqin737loxcg9rtx Hattenhofen (Bayern) 0 1362789 42652958 42531409 2026-07-11T05:47:22Z Gliwi 135182 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Hattenhofen (Bayern).png]] → [[File:DEU Hattenhofen (Bayern) COA.svg]] PNG → SVG 42652958 wikitext text/x-wiki {{drugo značenje3|Hatenhofen}} {{Grad u Nemačkoj | naziv = Hatenhofen | izvorni_naziv = ''Hattenhofen'' | slika = | opis_slike = Hatenhofen | gradska_zastava = | grb = DEU Hattenhofen (Bayern) COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 1.379<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 192 | aglomeracija = | površina = 7,2 | gšir = 48.21972 | gduž = 11.11667 | nadmorska_visina = 556 | registarska_oznaka = FFB | pozivni_broj = 08145 | poštanski_kod = 82285 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.hattenhofen-haspelmoor.de/ www.hattenhofen-haspelmoor.de] | gradonačelnik = ''Mathias Ettenberger'' | stranka = CSU | ije = da }} '''Hatenhofen''' ({{jez-nem|Hattenhofen}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 23 opštinska središta okruga [[Okrug Firstenfeldbruk|Firstenfeldbruk]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 1.379 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9179128. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Hattenhofen in FFB.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Firstenfeldbruk]] Hatenhofen se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Firstenfeldbruk. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 556 metara. Površina opštine iznosi 7,2&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 1.379 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 192 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Hattenhofen (Bavaria)}} * [http://www.hattenhofen-haspelmoor.de/ Zvanični sajt opštine] {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Firstenfeldbruk}} qz6vux4gqizhhxf9yhfnzlhoqsmwbs2 Schauerberg 0 1367241 42652837 42523908 2026-07-10T18:15:24Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652837 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Šauerberg | izvorni_naziv = ''Schauerberg'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = DEU Schauerberg COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Rajna-Palatinat]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 201<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 49 | aglomeracija = | površina = 4,1 | gšir = 49.31432 | gduž = 7.57574 | nadmorska_visina = 308 | registarska_oznaka = PS | pozivni_broj = 06375 | poštanski_kod = 66919 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.wallhalben.de/Ortsgemeinden/schauerberg.htm www.wallhalben.de] | gradonačelnik = ''Martin Eichert'' | stranka = | ije = da }} '''Šauerberg''' ({{jez-nem|Schauerberg}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 84 opštinska središta okruga [[Okrug Jugozapadni Palatinat|Jugozapadni Palatinat]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 201 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7340042. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Schauerberg in PS.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Jugozapadni Palatinat]] Šauerberg se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Jugozapadni Palatinat. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 308 metara. Površina opštine iznosi 4,1&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 201 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 49 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Schauerberg}} * [http://www.wallhalben.de/Ortsgemeinden/schauerberg.htm Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010032228/http://www.wallhalben.de/Ortsgemeinden/schauerberg.htm |date=2007-10-10 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Jugozapadni Palatinat}} ajnp1wcfs3n51zmydsediv0iqflwk8m Schmitshausen 0 1367282 42652839 42524044 2026-07-10T18:21:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652839 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Šmitshauzen | izvorni_naziv = ''Schmitshausen'' | slika = | opis_slike = | gradska_zastava = | grb = DEU Schmitshausen COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Rajna-Palatinat]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 426<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 95 | aglomeracija = | površina = 4,5 | gšir = 49.3069 | gduž = 7.512 | nadmorska_visina = 300 | registarska_oznaka = PS | pozivni_broj = 06375 | poštanski_kod = 66484 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.wallhalben.de/Ortsgemeinden/schmitshausen.htm www.wallhalben.de] | gradonačelnik = ''Willi Hunsicker'' | stranka = | ije = da }} [[File:Schmitshausen-46-Sonnenbergstr 19-gje.jpg|thumb|upright=1.4|left]] '''Šmitshauzen''' ({{jez-nem|Schmitshausen}}) je opština u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]]. Jedno je od 84 opštinska središta okruga [[Okrug Jugozapadni Palatinat|Jugozapadni Palatinat]]. Prema procjeni iz 2010. u opštini je živjelo 426 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 7340224. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Schmitshausen in PS.svg|mini|levo|250px|Položaj opštine u okrugu Jugozapadni Palatinat]] Šmitshauzen se nalazi u saveznoj državi [[Rajna-Palatinat]] u okrugu Jugozapadni Palatinat. Opština se nalazi na nadmorskoj visini od 300 metara. Površina opštine iznosi 4,5&nbsp;km². U samom mjestu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 426 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 95 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Schmitshausen}} * [http://www.wallhalben.de/Ortsgemeinden/schmitshausen.htm Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010075436/http://www.wallhalben.de/Ortsgemeinden/schmitshausen.htm |date=2007-10-10 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Jugozapadni Palatinat}} c5pi12cqi8swuw9e7vafq96encrgv7g T7 RNK polimeraza 0 1411510 42653042 42310461 2026-07-11T11:49:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653042 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:T7 RNA polymerase.jpg|thumb|right|T7 RNK polimeraza (plavo) formira [[iRNK]] (svetlo plavo) iz dvolančanog DNK templeta (narandžasto).]] '''T7 RNK polimeraza''' je [[RNK polimeraza]] iz [[T7 fag|T7]] [[bakteriofag]]a koja katališe formiranje [[RNK]] u 5'→ 3' smeru. == Aktivnost == T7 polimeraza je izuzetno specifična za [[Promoter (biologija)|promoter]] i transkribuje DNK samo iza T7 promotera. T7 polimerazi je isto tako potreban DNK templet i Mg<sup>2+</sup> jon kao [[Kofaktor (biohemija)|kofaktor]] za sintezu RNK. Ona ima veoma nizak nivo greški. Njena molekulska težina je 99 [[kDa]]. == Literatura == {{refbegin|2}} * {{Cite journal|author=Martin CT, Esposito EA, Theis K, Gong P |title=Structure and function in promoter escape by T7 RNA polymerase |journal=Prog. Nucleic Acid Res. Mol. Biol. |volume=80 |issue= |pages=323–47 |year=2005 |pmid=16164978 |doi=10.1016/S0079-6603(05)80008-X |url=}} * {{Cite journal|author=Sousa R, Mukherjee S |title=T7 RNA polymerase |journal=Prog. Nucleic Acid Res. Mol. Biol. |volume=73 |issue= |pages=1–41 |year=2003 |pmid=12882513 |doi= 10.1016/S0079-6603(03)01001-8|url=}} * {{Cite journal|author=McAllister WT |title=Structure and function of the bacteriophage T7 RNA polymerase (or, the virtues of simplicity) |journal=Cell. Mol. Biol. Res. |volume=39 |issue=4 |pages=385–91 |year=1993 |pmid=8312975 |doi= |url=https://archive.org/details/sim_cellular-molecular-biology-research_1993_39_4/page/385}} * {{Cite journal |author=Sastry SS, Ross BM |title=Nuclease activity of T7 RNA polymerase and the heterogeneity of transcription elongation complexes |journal=J. Biol. Chem. |volume=272 |issue=13 |pages=8644–52 |year=1997 |month=March |pmid=9079696 |doi=10.1074/jbc.272.13.8644 |url=http://www.jbc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9079696 |access-date=2014-06-20 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925025108/http://www.jbc.org/content/272/13/8644.long |dead-url=yes }} - note that the nuclease activity reported here is an artifact. {{refend}} == Vanjske veze == * [http://academic.brooklyn.cuny.edu/chem/zhuang/Nicolas/enzymolo.htm Enzimologija T7 RNK polimeraze] * [http://openwetware.org/wiki/In_vitro_transcription_with_T7_RNA_polymerase OpenWetWare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110105223257/http://openwetware.org/wiki/In_vitro_transcription_with_T7_RNA_polymerase |date=2011-01-05 }} [[Kategorija:RNK]] a6uzm7y14rv8g989oxn3v2ur96kyc8d Selestina 0 1412641 42652845 42560331 2026-07-10T19:20:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652845 wikitext text/x-wiki {{Knjiga2-lat |ime = Selestina |slika = [[Datoteka:Celestina1.JPG|250px]] |tekst slike = ''Kalisto kleči pred Melibejom'' |pisac = [[#O piscu|Fernando de Rohas]] |naslov originala = La Celestina |prevodilac = |ilustrator = |autor korica = |zemlja = {{zastava|Španija}} |jezik = [[španski]] |serijal = |tema = |žanr = [[novela]]<br />[[drama]]<br /> |izdavač = |datum objavljivanja = [[1499]], [[1502]]. |datum objave na srpskom = [[2005]]. |tip medija = |broj strana = |isbn = |oclc = |prethodna knjiga = |naredna knjiga = | komentar = }} '''Selestina''' je remek-delo španske literature čiji nastanak označava prekretnicu sa [[srednji vek|srednjevekovne]] na [[renesansa|renesansnu]] književnost. U Burgosu je 1499. godine izdata knjiga [[#O piscu|Fernanda de Rohasa]] (i njegovih "prethodnika") pod nazivom {{jez-šp|„Comedia de Calisto y Melibea“|el}}, u 16 činova, a 1502. godine {{jez-šp|„Tragicomedia de Calisto y Melibea“|el}}, koja je imala 21 čin i koja će tek kasnije steći popularnost kao {{jez-šp|„La Celestina“|el}}. == Kratak sadržaj == Plemić Kalisto se na prvi pogled [[Ljubav|zaljubljuje]] u Melibeju, devojku iz ugledne [[Porodica|porodice]]. Selestina, ostarela, prepredena i koristoljubiva svodnica igra ulogu profesionalne provodadžike. U tome joj pomažu Kalistove sluge, očekujući od starice da podeli [[Kompenzacija|kompenzaciju]] za svoje usluge sa njima. Nakon što uspeva da osvoji Melibejinu ljubav, Kalisto bogato nagrađuje staricu, ali ona odbija da svoju nagradu podeli sa svojim saučesnicima. Ovakva odluka gramzive starice pokreće [[Tragedija|tragičan]] lanac događaja na čijem će se kraju zateći i Kalisto i Melibeja. [[Datoteka:Comedia de Calisto y Melibea, Burgos,Fadrique Alemán, 1499 fol 1r.jpg|mini|levo|Primera edición de Fernando de Rojas, “Comedia de Calisto y Melibea”, Fadrique Alemán de Basilea, Burgos, 1499.]] == Struktura == Delo je podeljeno na činove, kojih ima 21. Činovi nemaju zasebne naslove, ali je pre svakog prikazan kratak sadržaj. Činovi su dati u [[dijalog|dijalozima]], ali je prisutan i značajan broj [[monolog]]a. Pripovedanje ima [[Hronologija|hronološki tok]] sa povremenim [[retrospekcija]]ma. === Činovi 1-11 === <ref>Fernando de Rohas i njegov "prethodnik": Selestina, Paideia, 2005. god., [[Prevođenje|prevod]] Aleksandra Grujičića</ref> Prvi susret Kalista i Melibeje. Melibeja grubo odgovara na njegovu izjavu ljubavi. Kalistov sluga Sempronio, Elisijin ljubavnik, dovodi mu svodnicu Selestinu, kako bi ga ona spojila sa Melibejom, a zauzvrat dobila dobru nagradu. Kalisto pristaje. Parmeno, koji odmalena poznaje Selestinu i njene `radnje`, upozorava zaslepljenog gospodara, ali po razgovoru sa Selestinom, i sam se koleba. Kalisto i Sempronio razgovaraju. Nestrpljivi Kalisto ga šalje kod Selestine. Parmeno opet prijateljski pokušava da odvrati Kalista od saradnje sa Selestinom i Sempronijom, ali ne uspeva. Biva prekorevan i zbog toga odlučuje da se priključi Semproniju i starici. Sempronio dolazi kod Selestine i kritikuje njeno odugovlačenje sa realizacijom plana. Dogovaraju se kako da spoje Kalista i Melibeju. Pojavljuje se Elisija i ostaje sama sa Sempronijom, pošto Selestina odlučuje da pođe kod Pleberija. Izvodi magijski ritual moleći se Plutonu za [[Sudbina|sudbinu]] Kalista i Melibeje. Selestina dolazi kod Melibeje. Na ulazu razgovara sa služavkom Lukresijom. Čuvši razgovor, Alisa poziva Selestinu da uđe i ostavlja je samu sa Melibejom. Selestina joj otkriva razlog svog dolaska. Na pomen Kalistovog imena, Melibeja isprva odbija da sluša o njemu, ali je Selestina uverava da je došla sa najboljom namerom. Traži od nje da se moli za bolesnog Kalista. Melibeja pristaje da napiše [[Molitva|molitvu]] i poziva je da dođe sledećeg dana. Selestina se vraća kući. Na vratima sreće Sempronija kome obećava mali deo nagrade, što njega ljuti, ali sa prezrenjem pristaje. Odlaze kod Kalista da mu saopšte novosti. Selestina prepričava nestrpljivom Kalistu kako je prošla kod Melibeje. Parmeno gunđa. Na kraju razgovora, Selestina pokazuje Melibejinu tkanicu, pojas [[nevinost]]i, na čemu joj je Kalisto neizmerno zahvalan. Naređuje Parmenu da je otprati do kuće. Selestina savetuje Parmena da se prikloni Semproniju. Parmeno zauzvrat traži da mu ona posreduje kod Areuse. Selestina odlazi kod nje i nagovara je da provede noć sa Parmenom. Kasno se vraća kući, gde je očekuje Eliseja. Selestina joj govori kako treba da se [[Učenje|uči]] "zanatu" da bi mogla bolje da zarađuje za [[život]]. Oprostivši se od Areuse, Parmeno se vraća gospodaru. Na ulazu zatiče Sempronija i obavezuje mu se na [[prijateljstvo]]. Priča mu o Areusi. Odlaze kod Kalista u sobu i zatiču ga kako recituje stihove. Kalisto, pre odlaska u [[Crkva|crkvu]], govori svojim slugama da dočekaju Selestinu i da dođu sa lepim vestima. Sempronio i Parmeno odlaze kod Selestine i usput razgovaraju. Kod Selestine zatiču Elisiju i Areusu. Elisija i Sempronio se svađaju. Potom stiže Lukresija, Melibejina služavka, tražeći od Selestine tkanicu i zajedno odlaze kod Melibeje. U trenutku kada Selestina i Lukresija dolaze, Melibeja priča sama sa sobom. Melibeja priznaje Selestini da voli Kalista. Selestina obećava Melibeji da će joj organizovati susret sa Kalistom. Melibeja, uzbuđena zbog Selestinine pomoći, željno iščekuje susret sa voljenim Kalistom. Alisa, Melibejina majka, moli svoju kćer da je više ne prima prepredenu i lukavu Selestinu. Selestina govori Kalistu kako je Melibeja ludo zaljubljena. Presrećan zbog onog što je čuo, Kalisto joj poklanja zlatan lančić. Parmeno i Sempronio zajedljivim opaskama komentarišu razgovor Selestine i Kalista i raduju se deobi tog [[zlato|zlata]]. Selestina se oprašta od Kalista i odlazi svojoj kući. === Činovi 12-21 === <ref>Fernando de Rohas i njegov "prethodnik": Selestina, Paideia, 2005. god., prevod Aleksandra Grujičića</ref> Kalisto sa slugama odlazi kod Melibeje. Melibeja i Kalisto razgovaraju. Sempronio i Parmeno odlaze Selestini, kako bi uzeli svoj deo zlata. Izbija svađa i Sempronio ubija Selestinu. Kalisto priča sam sa sobom. Naređuje Tristanu da nađe Sempronija i Parmena. Kalisto saznaje od Sosija za [[ubistvo]] Selestine i [[Sudbina|sudbinu]] svojih sluga. Melibeja sa nestrpljenjem i strepeći očekuje Kalista, koji kasni. Prikaz Melibeje i Kalista u ljubavnom zanosu. Kalistov monolog - rastrzan [[osećanje|osećanjima]] [[Krivica|krivice]] s jedne, i [[strast]]i s druge strane, pribegava retorici. Kratak prikaz tragičnog lika Elisije, sluškinje Selestinine i ljubavnice Sempronijeve, koja je, izgubivši ih oboje, izgubila i svoju svrhu. Svađa Areuse i Senturija. Elisija [[Ispovest|ispoveda]] Areusi nemile događaje. Elisija i Areusa planiraju osvetu. Melibejini roditelji planiraju njenu udaju ne sumnjajući da je njihova ćerka izgubila čednost. Melibeja moli Lukresiju da prekine njihov razgovor. Elisija prestaje da žali za Sempronijem i skida crninu. Areusa se dodvorava sluzi Sosiji, i na prevaru saznaje u koje vreme i na kom mestu se sastaju Kalisto i Melibeja. Elisija i Areusa odlaze kod Senturija i traže da on ubije Kalista. Senturio pristaje, ali kada one odu, šalje Trasa da on to učini. Sosija priča sa Tristanom o Areusi. Tristan ga upozorava da ona ima skrivene namere. Melibeja i Kalisto čuju Sosiju kako viče i Kalisto odlazi da pomogne. Pada sa [[Merdevine|merdevina]] i [[Smrt|umire]]. Melibeja [[Tuga|tuguje]] za njim. Melibeja, preplavljena tugom, odlučuje da oduzme sebi život. Penje se na najvišu terasu kule. Obraća se ocu koji je posmatra podno kule. Odlazi Kalistu 'da ga barem u smrti [[Sreća|usreći]]'. Alisa se susreće sa očajnim Pleberijem. On joj se jada, pokazuje joj Melibejino beživotno telo i proklinje lažljivi i prevrtljivi svet koji krivi za smrt svoje naslednice. Od Melibeje traži obrazloženje za njenu smrt. Ostaje sam 'u [[Dolina|dolini]] suza'. == Stil == Ono što dodatno doprinosi posebnosti ovog dela je to što se ne može odrediti književni rod. Naime, sadrži elemente kako [[drama|drame]] tako i epike. Čitavo delo napisano je u [[Dijalog|dijalozima]], a takođe sadrži i [[monolog]]e koje govore pretežno glavni likovi (Melibeja, Kalisto, Pleberije). Sam pisac, kroz sukob svojih junaka, problematizuje različite predrasude i iznosi kritiku određenog društvenog sloja, nastojeći da ostavi pouku čitaocu. Svet koji Rohas opisuje pun je zavisti i međusobnog nadmetanja junaka. Sreća je relativna i jedino što je stalno je promena. Ljubav je slepa, intenzivna, unosi nemir i nespokojstvo, a u isto vreme je i okrepljujuća i inspirativna. [[Simbol]] zmije i njeno rađanje u ubijanju mnogi kritičari tumače kao Kastilju koja svojim religioznim čistkama proždire sopstvenu decu. Takođe, na kraju dela Melibejin otac oplakuje svoju kćer i njegove reči o odsustvu Boga predstavljaju upravo jedan od pokazatelja zašto ovo delo više ne možemo svrstati u srednjovekovno, već je na samom prelasku u [[Renesansa|renesansnu]] književnost. Neki smatraju da je srodna [[Komedija|komediji]] [[Humanizam|humanizma]], ali je u suštini hibrid raznih stilova i kao takva ne može se u potpunosti definisati. Svakako je uočljiva i raznolikost u izražavanju. Naime, prisutan je književni španski (koji možemo zapaziti u govoru Kalista, Melibeje) ali i govor neobrazovanih (Selestina, Parmeno, Sempronio). Od stilskih sredstava mogu se uočiti [[onomatopeja|onomatopeje]], [[aliteracija|aliteracije]] (fonetska), niz [[metafora]] i [[kontrast]]a (semantička), [[Stilske figure#Anafora|anafore]], [[paralelizam|paralelizmi]], eksklamacije. == Likovi == === Selestina === Selestina je jedan od glavnih likova oko kojih se odigrava radnja. Različiti ljudi joj se obraćaju za pomoć, a zauzvrat dobija dobru nadoknadu. Lukavost, koristoljubivost i podlost su njene glavne osobine, uz pomoć njih uspeva da [[Manipulacija|manipuliše]] ljudima, ali je na kraju to odvodi u smrt. === Melibeja === Melibeja je jedan od glavnih likova. Ona je jedina kcer bogatog i uglednog trgovca, u koju se Kalisto zaljubljuje. Isprva ga odbija, ali posredstvom Selestine mu uzvraca ljubav. Na kraju umire. === Kalisto === Kalisto je jedan od glavnih likova. On je plemić koji je navikao da dobije sve što poželi. Misli samo na sebe i na ispunjavanje svojih prohteva. Ne razmišljajući o posledicama, on zatraži “uslugu” od Selestine. Njegova glavna briga je kako da osvoji Melibeju i vremenom ljubav koju oseća prema njoj prerasta u opsesiju. Odlikuju ga [[egoizam]], nepromišljenost i upornost. === Parmeno === Parmeno, sporedni lik, Kalistov sluga. U početku vrlo lojalan, iz privatnih razloga protiv Selestine i njenih obmana, naposletku prelazi na njenu stranu. Prevrtljiv i nesiguran i krajnje naivan, Parmeno biva zaveden od strane Areuse zaboravlja na odanost i okreće se pohlepi i strasti. Pohlepa je ono što ga je i dokrajčilo kada je zbog neisplaćene sume novca zajedno sa Sempronijom okončao Selestinin život, a na kraju i sam umire. === Sempronio === Sporedni lik, Kalistov sluga. Ima veliki uticaj na svog gospodara, upoznaje ga sa Selestinom, navodno da bi mu pomogao. Kalistu iza leđa, sklapa dogovor sa Selestinom, kako bi izvukao korist od njega. Pohlepa, sebičnost i alavost su njegove osnovne karakteristike koje će ga koštati života. === Elisija === Promiskuitetna ljubavnica Sempronijeva i štićenica Selestinina. Posle Selestininog i Sempronijevog tragičnog kraja pokazuje svoju osvetoljubivu stranu i zajedno sa Areusom kuje zaveru protiv Kalista i Melibeje. === Areusa === Selestinina učenica, pored Elisije. Beskrupulozna i promiskuitetna, ne bira sredstvo kako bi došla do svog cilja. Očajna zbog smrti Parmena, svog izabranika, odlučuje da se osveti Kalistu i Melibeji koje smatra krivcima. Pokušava da sazna mesto i vreme njihovog sastanka lukavo zavodeći Sosija, što joj veoma brzo uspeva. Oličenje je besramne, [[licemerje|licemerne]] žene. === Melibejini roditelji === Alisa i Pleberio - imućni plemići, [[patrijarhat|patrijarhalnog vaspitanja]], naivno veruju u čednost svoje ćerke, zaslepljeni idealizovanom slikom njene budućnosti i društva uopšte. Osmišljaju njen dalji život, ne osećajući preku potrebu da svoje planove podele sa osobom o čijoj sudbini odlučuju. Sigurni u "savršeno sutra", shvativši da tog "sutra" neće biti, očajavaju u neverici, suočeni sa mrtvim telom svog jedinog deteta: „Što se barem na mater voljenu ne sažali?... Što me neutešnog ostavi... in hac lacrimarum valle“ == Društveni i istorijski kontekst == U [[15. vek|XV veku]] španska književnost prolazi kroz period prerenesanse (''prerrenacimiento'') kada se prepliću španske tradicionalne teme i forme sa novim književnim formama iz [[Italijanska književnost|Italije]]. Zbog jakog uticaja katoličke crkve, mnogi autori još uvek smatraju da njihova dela dolaze od [[Bog]]a, a ne od njih samih, pa ih iz tog razloga i ne potpisuju (ovaj fenomen objašnjava zašto su Rohasovi prethodnici ostali nepoznati). Dramska dela se još uvek ne zapisuju. Izvode ih putujuće trupe (mahom nepismenih) zabavljača, koje ih prenose usmenim putem, menjajući ih prilikom svake nove izvedbe. Pretpostavlja se da se većina dramskih dela zaboravljala sa smanjenjem zainteresovanosti publike i po završetku izvođenja. U ovakvim okolnostima La Celestina ne samo da predstavlja kulminaciju prerenesansne [[Proza|proze]], već se i ističe kao jedino i prvo sačuvano dramsko delo iz ovog perioda. U petnestom veku se prvi put javlja [[lirika]] na [[španski jezik|kastiljanskom]] jeziku i pišu se pesmarice od kojih je najpoznatija ''Cancionero de Baena'' iz 1445. god. Istorijski milje u koji je uronjena Selestina predstavlja po mnogima najznačajniji period u [[Istorija Španije|istoriji Španije]]: * 1469. Sklapanje braka između Isabele od Kastilje i Fernanda od Aragona * 1478. Uvođenje [[Inkvizicija|inkvizicije]] (''Tribunal del Santo Oficio de la Inquisición'') * 1479. Krunisanje Isabele i Fernanda kao katoličkih kraljeva i ujedinjenje kraljevstava [[Kastilja|Kastilje]] i [[Aragon]]a * [[1492]]. Antonio de Nebriha objavljuje prvu [[Gramatika|gramatiku]] španskog jezika (''Gramática de la lengua castellana'') * 1492. Otkriće Amerike označilo je početak ekspanzije španskog jezika van granica Španije i evropskog kontinenta * 1492. Pad [[Granada|Granade]], poslednjeg [[mavri|mavarskog]] uporišta * 1492. Potpisivanje dekreta kojim se nepokršteni [[jevreji]] proteruju iz kraljevstva (Fernando de Rohas potiče iz porodice pokrštenih jevreja) * 1502. Godina štampanja drugog izdanja Selestine; Godina potpisivanja dekreta kojim se nepokršteni [[muslimani]] proteruju iz kraljevstva Rovito [[društvo]], pogođeno ekonomskom krizom i građanskim ratovima<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.elhistoriador.com.ar/aula/medieval/reconquista_espanola.php |access-date=2014-06-21 |archive-date=2015-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208095542/http://www.elhistoriador.com.ar/aula/medieval/reconquista_espanola.php |dead-url=yes }}</ref>, poslužilo je kao motiv za [[satira|satirički]] osvrt pisca ne neke njegove odlike, ali i kao idealna podloga za postavljanje likova Selestine, Melibeje, Kalista, Elisije..., koji predstavljaju isto to društvo u svetlu intriga, koristoljublja, slojevitog društvenog ustrojstva. Postojanje [[Predrasude|predrasuda]], jak uticaj [[Katolicizam|katoličke crkve]]<ref>http://www.historiasiglo20.org/HE/4c.htm</ref>, ali i [[Paganizam|paganskih verovanja]] takođe nailaze na oštricu piščevog pera. == Značaj i uticaj dela == Selestina je, po opšteprihvaćenom mišljenju, jedno od tri neprevaziđena remek-dela španske književnosti, uz Knjigu dobre ljubavi i [[Don Kihot]]a. Kroz Selestinu živi želja Fernanda de Rohasa da ovo delo koje "sadrži brojne mudrosti i neophodne opomene" zaista bude od koristi, i da tadašnjoj mladeži ukaže "na pritvornost svodnica i slugu". Renesansna književnost se umnogome osvrtala na Selestinu. Primer su i [[Vilijam Šekspir|Šekspirovi]] [[Romeo i Julija]]. O značaju dela govori i činjenica da je prva španska knjiga prevedena na engleski jezik bila upravo Selestina (izmedju 1525. i 1530. prevedena su četiri čina). Prevod Selestine na nemački jezik 1520. godine je takođe bio prvi prevod jednog španskog književnog dela na nemački. === Kritika === [[Migel de Servantes]]: "Po mom viđenju, bila bi to knjiga božanska, samo da malo više prikriva ono ljudsko u njoj." ([[Migel de Servantes|Miguel de Cervantes]]: "Libro en mi entender divino si encubriera más humano.") Kritičar i istoričar Menendez y Pelayo napisao je da bi Selestina bila najveći domet španske književnosti kad ne bi bilo Don Kihota. Veliki kritičar Ramiro de Maeztu smatra Don Kihota, don Žuana i Selestinu jednim opšteljudskim tipovima u kojima se, kako on navodi, ogleda cela [[Španija]] sa svojom kulturnom baštinom. Mnoge stvari vezane uz ovo, neosporno, veliko delo ostaju nerazjašnjene do danas.<ref>{{Cite web |url=http://3mame.com/citaonica/celestina-%E2%80%93-fernando-de-rojas/ |title=Archive copy |access-date=2014-06-21 |archive-date=2013-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105143515/http://3mame.com/citaonica/celestina-%E2%80%93-fernando-de-rojas/ |url-status=dead }}</ref> Mnogi kritičari Selestinu klasifikuju kao remek-delo u kojem se ogleda kriza estetskih i etičko-religioznih vrednosti na prelasku iz srednjeg veka u renesansu. Saglasni su da ovo delo uverljivo prikazuje magijske elemente i pohlepu koji su uglavnom obeležili srednji vek, ali se oni ogledaju i kasnije, sve do danas. Melibejina smrt izmenila je neke tradicionalne vrednosti, iznudila mnoge komentare i utrla put mnogim novinama kako pozitivnim, tako i negativnim. [[Književnost]], odnosno umetnost, počela je da se menja, stvarali su se novi horizonti, samim tim nove teme, nova pitanja. Neka od njih će kasnije dobiti odgovor, a neka ipak ostaju misterija. [[Kritika]] smatra da je ovo delo učinilo značajan pomak u književnosti i da je vanvremensko jer se kriza tadašnjeg društva ne razlikuje mnogo od onoga što se danas dešava, a jaz se samo produbljuje i biva sve veći.<ref>{{Cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/el-primer-comentario-critico-de-la-celestina-como-un-legista-del-siglo-xvi-interpretaba-la-tragicomedia--0/html/ffd718be-82b1-11df-acc7-002185ce6064_4.html |title=Archive copy |access-date=2014-06-21 |archive-date=2013-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105141540/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/el-primer-comentario-critico-de-la-celestina-como-un-legista-del-siglo-xvi-interpretaba-la-tragicomedia--0/html/ffd718be-82b1-11df-acc7-002185ce6064_4.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.revistaazul.8m.com/celestina.htm |access-date=2014-06-21 |archivedate=2013-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105141104/http://www.revistaazul.8m.com/celestina.htm |deadurl=yes }}</ref> == O piscu == [[Datoteka:Fernando-de-Rojas.jpg|mini|Fernando de Rojas]] Fernando de Rohas, jedini poznati [[dramaturg|autor]] Selestine, rođen je u Montalbanu, [[provincija|provinciji]] Toleda, između 1473. i 1476. godine, u porodici [[jevreji|jevreja]] obraćenih u hrišćanstvo. Oko 1488. se preselio u [[Salamanka|Salamanku]], gde je završio studije prava. Svoj život je okončao 1541. god. na istom mestu gde ga je i započeo, u [[Tolido|Toledu]] (u Talaveru). Bio je u braku sa Leonorom Alvares de Montalban (ćerkom obraćenika), sa kojom je imao sedmoro dece. Kao obraćenik, sve vreme je bio pod budnim okom nemilosrdne [[Inkvizicija|inkvizicije]], koja je na vrhuncu [[Rekonkista|rekonkiste]] bila u punoj snazi, a čija je žrtva bio i Rohasov tast. Pretpostavlja se da je Fernando de Rohas bio gradonačelnik Talavera, provincije Toleda u kojoj je proveo veći deo svog života. Jedino njegovo poznato [[drama|delo]] je La Selestina, jedno od najznačajnijih dela u [[Istorija Španije|istoriji]] španske književnosti i, bez sumnje, najznačajnije delo na prelasku iz srednjeg veka u renesansu. Fernando de Rohas je napisao 16 činova Tragikomedije o Kalistu i Melibeji (pretpostavlja se da u to vreme nije bio mnogo stariji od samog Kalista), dok kao svoje prethodnike sam navodi Huana de Menu i Rodriga de Kotu. == Bibliografija == * Fernando de Rojas: Celestina, ili Tragikomedija o Kalistu i Melibeji, Split: Logos, 1984. god., prevod Vojmira Vinje * Fernando de Rohas i njegov "prethodnik": Selestina, Paideia, 2005. god., prevod Aleksandra Grujičića === Selestina u pop-kulturi === * La Celestina (1969)<ref>http://www.imdb.com/title/tt0064142/?ref_=fn_al_tt_3</ref> - 1. ekranizacija na španskom jeziku * La Celestina (1996)<ref>http://www.imdb.com/title/tt0115850/?ref_=nv_sr_1</ref> - 2. ekranizacija na španskom jeziku == Reference == {{reflist}} == Povezano == * [[Srednji vijek|Srednji vek]] * [[Književnost renesanse|Renesansa]] * [[Španska književnost srednjeg veka]] * [[Španska književnost renesanse]] * [[Drama]] * [[Roman]] * [[Novela]] * [[Romeo i Julija]] == Vanjske veze == * [http://www.cervantesvirtual.com/bib/bib_obra/celestina/ Celestina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620104135/http://www.cervantesvirtual.com/bib/bib_obra/celestina/ |date=2014-06-20 }} * [http://museolacelestina.com/index.php?option=com_content&task=view&id=41&Itemid=54 Museo La Celestina ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202240/http://museolacelestina.com/index.php?option=com_content&task=view&id=41&Itemid=54 |date=2013-10-29 }} * [http://www.elhistoriador.com.ar/aula/medieval/reconquista_espanola.php La Reconquista española ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208095542/http://www.elhistoriador.com.ar/aula/medieval/reconquista_espanola.php |date=2015-12-08 }} [[Kategorija:Španska književnost]] rimewpbhbods6txlxn6nvo6lzkkawx6 Stjepan Cvijić 0 1431366 42652971 42448352 2026-07-11T07:55:31Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652971 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=STJEPAN CVIJIĆ | slika = Stjepan Cvijić.jpg | opis_slike=Stjepan Cvijić Štefek | datum_rođenja =[[20. mart]] [[1905]]. | mesto_rođenja =[[Zagreb]] | država_rođenja ={{zastava|Austrougarska}} | datum_smrti =[[1938]]. ('''33''' god.) | mesto_smrti =[[Moskva]] | država_smrti ={{zas|Sovjetski Savez}} [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|SSSR]] |profesija=revolucionar i publicist |KPJ= }} '''Stjepan Cvijić Štefek''' ([[Zagreb]], [[20. mart]] [[1905]] – [[Moskva]], [[1938]]) je bio hrvatski revolucionar i komunist, rukovodilac Komunističke omladinske internacionale. Bio je jedan od vodećih predstavnika levice između dva rata.<ref>http://books.google.rs/books?id=857cMqogQY4C&pg=PA133&dq=Stjepan+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=zEHMU_XeAq2L4gTsrYDwDg&ved=0CCYQ6AEwAg#v=onepage&q=Stjepan%20Cviji%C4%87&f=false</ref> Učestvovao je u oružanim obračunima sa policijom u vreme [[Šestojanuarska diktatura|Šestojanuarske diktature]], "po čemu se proslavio kao jedan od najhrabrijih aktivista" Komunističke partije.<ref name="Požar-Štefek"/> Oštro se protivio postavljanju [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]] na čelo KPJ sredinom 1930-ih. Likvidiran je zajedno sa svojim bratom [[Đuro Cvijić|Đurom]] i drugim istaknutim jugoslovenskim komunistima tokom [[Jugosloveni žrtve Velike čistke|staljinističke čistke]] u [[SSSR]]-u. == Biografija == Stjepan Cvijić rođen je [[20. mart]]a 1905. godine u [[Zagreb]]u. Bio je mlađi brat [[Đuro Cvijić|Đure Cvijića]], uz kojeg je ušao u revolucionarni pokret.<ref name="Štefek-krlezijana">[http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1398 Stjepan Cvijić] (enciklopedija Krležijana)</ref> === Aktivizam u zemlji === {{main|SKOJ}} Završio je dva razreda Trgovačke akademije u Zagrebu, te je lišen slobode i isključen iz škole zbog sudjelovanja u demonstracijama i nakon što je utvrđeno da je urednik "Mlade garde".<ref name="Štefek-hbl">[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3840 Stjepan Cvijić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194947/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3840 |date=2016-03-05 }} (Hrvatski biografski leksikon)</ref> Prema tvrdnji sestre Nade Sušević, Štefek je isključen iz Trgovačke akademije zbog školske zadaće na temu »''Zašto sam pošao u Trgovačku akademiju''«, u kojoj je napao postojeći kapitalistički sistem.<ref>http://books.google.rs/books?id=zfkSAQAAMAAJ&q=%C5%A0tefek+je+bio+isklju%C4%8Den+iz+Trgova%C4%8Dke+akademije+zbog+%C5%A1kolske+zada%C4%87e+na+temu&dq=%C5%A0tefek+je+bio+isklju%C4%8Den+iz+Trgova%C4%8Dke+akademije+zbog+%C5%A1kolske+zada%C4%87e+na+temu&hl=en&sa=X&ei=LizVU8qBFqH8ygOtu4DgDw&ved=0CBsQ6AEwAA</ref> Po isključenju iz škole, na kratko vreme se zaposlio kao crtač u obližnjoj tvornici. Tada se družio sa grupom omladinaca koji su u komunističkoj literaturu okarakterisani kao "pelagićevsko-anarhistička grupa."<ref name="automatski generisano1">http://books.google.rs/books?id=zfkSAQAAMAAJ&q=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&dq=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=cifVU6iwDaaGywPG-4CoCQ&ved=0CGkQ6AEwDA</ref> [[Datoteka:Borba diktatura 1929.jpg|thumb|Partijski časopis [[Borba (novine)|Borba]], koji je Štefek Cvijić administrirao.]] Bio je član [[SKOJ]]-a od osnivanja [[1919]]. godine. Redovno se družio sa '[[Crvena pravda|Crvenopravdašima]]', koji su bili rešeni na radikalne metode borbe, teror i atentate.<ref name="automatski generisano1" /> U čestima raspravama sa njima, Štefek je bio nepomirljiv protivnik individualnih akcija.<ref>http://books.google.rs/books?id=r98bAAAAMAAJ&q=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&dq=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=cifVU6iwDaaGywPG-4CoCQ&ved=0CIIBEOgBMBA</ref> Član je KPJ od [[1921]]. godine.<ref name="Štefek-hbl"/> Zajedno sa drugim komunističkim omladincima uhapšen je nakon prvog neuspelog atentata na ministra policije [[Milorad Drašković|Milorada Draškovića]] [[1921]]. godine.<ref>http://books.google.rs/books?id=PuoyAAAAIAAJ&q=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&dq=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=cifVU6iwDaaGywPG-4CoCQ&ved=0CEQQ6AEwBg</ref> U vreme [[Obznana|Obznane]] je blisko sarađivao sa [[Miroslav Krleža|Miroslavom Krležom]], koji je tada takođe pripadao pokretu.<ref>http://books.google.rs/books?id=ClYiAAAAMAAJ&q=Stjepan+Cviji%C4%87&dq=Stjepan+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=zEHMU_XeAq2L4gTsrYDwDg&ved=0CDoQ6AEwBg</ref> Od [[1922]]. godine vršio je dužnost administratora partijskog časopisa [[Borba (novine)|„Borba“]], koji je njegov stariji brat Đuka uređivao.<ref>Milan Vesović, ''Revolucionarna štampa u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca'' (str. 108), Beograd, 1979.</ref> Do [[1924]]. godine bio je član Oblasnog sekretarijata, a zatim i Pokrajinskog sekretarijata [[SKOJ]]-a za Hrvatsku i [[Slavonija|Slavoniju]]. === Studije u Moskvi === {{main|Jugoslovenska politička emigracija u SSSR}} Kako nije bilo mogućnosti da i dalje bude politički aktivan u zemlji, rukovodstvo [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističke partije Jugoslavije]] poslalo ga je na školovanje u [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]]. Završio je četvorogodišnje studije na komunističkom univerzitetu »Sverdlov« u Moskvi od [[1924]]. do [[1928]]. godine.<ref name="Vojnik-revolucije">[http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=86915 Ivan Očak, Vojnik revolucije, Život i rad Vladimira Ćopića]</ref> U kolovozu 1928. u Moskvi sudjeluje na V kongresu [[Komunistička omladinska internacionala|Komunističke omladinske internacionale]].<ref name="Štefek-hbl"/> === Oružani otpor u zemlji === {{main|Oružani otpor šestojanuarskoj diktaturi}} [[Datoteka:SW 625-JH01.jpg|thumb|right|Tokom Šestojanuarske diktature Štefek se nije odvajao od [[revolver]]a.]] [[1928]]. godine, posle savetovanja o KPJ u [[Kominterna|Kominterni]] u Moskvi, kome je prisustvovao (vidi [[Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ]]), kao instruktor CK SKOJ-a vraća se ilegalno u [[Jugoslavija|Jugoslaviju]].<ref name="Požar-Štefek">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 234-239), Beograd, 1989.</ref> Radi u redakciji [[Mladi boljševik|Mladog boljševika]], piše letke i istupa na letećim mitinzima.<ref name="Štefek-hbl"/> Aktivan je u Zagrebu<ref name="Štefek-hbl"/> i po Dalmaciji.<ref>http://books.google.rs/books?id=P4VWAAAAMAAJ&q=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&dq=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=cifVU6iwDaaGywPG-4CoCQ&ved=0CB4Q6AEwAA</ref> Nakon zavođenja [[Šestojanuarska diktatura|vojno-monarhističke diktature]] januara [[1929]]. godine, komunisti su prešli u [[Oružani otpor šestojanuarskoj diktaturi|oružani otpor]]. Štefek je obilazio dalmatinska mjesta i davao instrukcije partijskim organizacijama za daljnju borbu.<ref name="Požar-Štefek"/> Nosio je revolver u jednom, a bombu u drugom džepu mantila.<ref>[http://books.google.rs/books?id=xhUBCz0GTB0C&q=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&dq=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=cifVU6iwDaaGywPG-4CoCQ&ved=0CGIQ6AEwCw Slobodan Petrović, Sedam sekretara SKOJ-a (str. 303), Rad, Beograd, 1962.]</ref> U maju 1929. godine je došao u [[Split]].<ref>http://books.google.rs/books?id=epUzAAAAMAAJ&q=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&dq=%C5%A1tefek+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=cifVU6iwDaaGywPG-4CoCQ&ved=0CHUQ6AEwDg</ref> U [[Metković]]u ga je prokazao neki doušnik, pa je prilikom dolaska u [[Dubrovnik]] odmah uhapšen na željezničkoj stanici. Odvode ga u policijsku stanicu na saslušanje, ali on uspeva da pobegne ubivši pri tom dva policajca.<ref name="Vojnik-revolucije"/> Antun Lorenzini, tadašnji seketar SKOJ-a u Dubrovniku, piše: {{izdvojeni citat|Stefek Cvijić obilazio je sredinom 1929. skojevske i partijske organizacije u Dalmaciji, pa je tako iz Metkovića došao i u Dubrovnik. Njegov dolazak u Dubrovnik prijavio je u Metkoviću policiji neki konfident, Sole. Razumije se da Štefek nije putovao u Dubrovnik naslijepo, nego je išao na moju adresu, jer sam tada bio sekretar Mjesnog komiteta SKOJ-a u Dubrovniku. Na željezničkoj stanici u Dubrovniku dočekali su ga agenti i žandari, koji su ga prepoznali po ličnom opisu, koji im je dao konfident. Priveli su ga u kancelariju Komesarijata željezničke policije i počeli saslušavanje tako da su ga najprije legitimirali. Dao im je legitimaciju na prezime Celan, na što su ga oni, zlurado se osmjehujući, pitali da li ima još neku legitimaciju. Pravilno ocijenivši situaciju, Štefek im je odgovorio da ima i iz unutrašnjeg prsnog džepa sakoa, kao da im želi dati još neku legitimaciju, izvadio otkočen revolver i njime ubio dva žandara, dok su se drugi policajci, na čelu sa šefom gradske policije, bacili pod stolove.<ref name="Požar-Štefek"/>|Antun Lorenzini, tadašnji seketar SKOJ-a u Dubrovniku}} Policija je odmah poslije bijega mobilizirala čitav svoj aparat u potragu za "opasnim komunističkim agitatorom". Potjernicu s visokom ucjenom za Štefeka je potpisao osobno nosilac Šestojanuarske diktature, general [[Petar Živković]].<ref name="Požar-Štefek"/> Nakon ovoga, Štefek je stekao veliku popularnost među komunistima, ali je morao definitivno napustiti domovinu.<ref name="Vojnik-revolucije"/> Cvijić je proveo noć je skriven u grmlju brda Srđa, nakon čega se oko dva mjeseca skrivao u kući druga Bruna Radeljevića, na periferiji grada, dok ga nisu uspjeli izvući iz Dubrovnika automobilom do Mostara i dalje željeznicom do [[Zagreb]]a.<ref name="Požar-Štefek"/> U Zagrebu mu [[Miroslav Krleža]] osigurava tajno sklonište, i kasnije pomaže pri ilegalnom odlasku u Beč.<ref name="Štefek-krlezijana"/> === Spašavanje Horvaja iz zatvora === {{main|Vilim Horvaj}} Tokom svog boravka u Zagrebu, Štefek organizuje uspješnu akciju kojom je iz zagrebačke policije spašen [[Vilim Horvaj]].<ref>http://books.google.rs/books?id=bQa5AAAAIAAJ&q=Vilim+Horvaj&dq=Vilim+Horvaj&hl=en&sa=X&ei=PR_VU9SrF8qo4gTZoYCwCA&ved=0CMcBEOgBMBo</ref> Prije akcije Štefek Cvijić je dobro izučio ’teren’. Odlazio je u Sudbeni stol, gledao raspored prostorija, i izučavao pod kojim se okolnostima moglo stupiti u kontakt sa zatvorenikom. Izvođenju akcije je pristupio [[19. ožujka]] 1929. godine. U udarnoj grupi su, pored Štefeka, bili [[Jaga Oreški]] i 24-godišnji postolarski radnik Antun Jelene. Dio grupe je ostao u automobilu ispred Sudbenog stola na Zrinjevcu, dok je Štefek s Agatom i Antunom ušao unutra. U sudskom hodniku su bila jedna željezna vrata, koja dijele zatvor od kancelarija, zatim još jedna, koja dijele kancelarijske prostorije. Negdje na dnu hodnika čekao je Štefek sa drugovima. Na drugom kraju hodnika zatvoreni Horvaj je imao dopušten sastanak sa svojom ’sestrom’ Agatom Oreški.<ref name="Požar-Horvaj">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 130-131), Beograd, 1989.</ref> Postoji i malo drukčija verzija, prema kojoj se Stjepan Cvijić sucu predstavio kao Horvajev prijatelj, slikar iz Beograda, koji je na proputovanju i želi posjetiti zatvorenog prijatelja.<ref name="Požar-Horvaj"/> Kad je razgovor završen, Agata je iščezla, a Horvaj je pošao sa stražarom. U tom času skojevac iz Štefekove grupe, Antun, zasuo je stražara ljutom paprikom. Stražar, ne puštajući Horvaja, počeo je vikati: "''Jao, moje oči! U pomoć!''" Cvijić mu je začepio usta i revolverom zaprijetio da će pucati ako smjesta ne pusti Horvaja. Ni to nije koristilo. Štefek je onda opalio metak u vis, a stražar je pao na pod pustivši uhapšenika. Štefek i drugovi su potrčali prema izlazu, ali tamo se ispriječio drugi stražar koji je, čuvši pucnjavu i viku, zatvorio izlazna vrata i stao pred njih. Štefek je uperio revolver i stražar se sklonio. Ispred suda je čekao automobil. Odmah iza prve ulice Horvaj je izašao iz automobila i pošao pješice držeći ispod ruke Agatu, ženu Oreškog. Do kasno u noć šetali su mračnim ulicama glumeći bezbrižne ljubavnike. Oko jedan poslije ponoći na dogovoreno mjesto je došao [[Mijo Oreški|Oreški]] s tri taksija. Malo naoružano osiguranje naprijed i pozadi, a njih dvojica u sredini – sve je to krenulo u pravcu Nove Vesi, gde su ostavili Horvaja kod majke studenta Marijana Ćubelića.<ref name="Požar-Horvaj"/> === Emigrantski rad === {{main|Jugoslovenska politička emigracija u SSSR|Aprilski plenum CK KPJ (1936)}} Iste [[1929]]. godine, iz Jugoslavije ilegalno prelazi u [[Beč]], a zatim preko [[Berlin]]a i [[Pariz]]a u Sovjetski Savez. 1930. godine u časopisu ''[[Klasna borba (novine)|Klasna borba]]'', koji je izlazio u Moskvi, objavljuje članak ''Protiv terorističkih tendencija u našem pokretu'', koji označava raskid sa neuspšenom politikom oružanog otpora diktaturi.<ref>[http://books.google.rs/books?id=857cMqogQY4C&pg=PA133&dq=Stjepan+Cviji%C4%87&hl=en&sa=X&ei=PzHVU4TZD-b-ygO-h4DwAw&ved=0CCYQ6AEwAg#v=onepage&q=Stjepan%20Cviji%C4%87&f=false Matthew Worley (editor), In Search of Revolution: International Communist Parties in the Third Period (str. 133.), London, I. B. Tauris, 2004.]</ref> [[Datoteka:1938 CPA 641 YCI symbol.jpg|minijatura|Simbol [[Komunistička omladinska internacionala|Komunističke omladinske internacionale]]]] U rujnu [[1933]]. ide sa suprugom u Moskvu te postaje član redakcije organa KPJ Klasna borba.<ref name="Štefek-hbl"/> Učestvovao je u radu rukovodstva KPJ, a od [[1934]]. godine bio je i organizacioni sekretar [[Komunistička omladinska internacionala|Komunističke omladinske internacionale]]. Kao iskusni ilegalac, putovao je po zadacima Kominterne u evropske zemlje. [[1935]]. god. postaje član rukovodstva KPJ.<ref name="Vojnik-revolucije"/> U ožujku 1935. imenovan je članom predstavništva KPJ u IK Kominterne, zajedno s [[Vladimir Ćopić|Vladom Ćopićem]] i Josipom Brozom.<ref name="Štefek-hbl"/> Iste godine, u sastavu jugoslovenske delegacije učestvovao je u radu Sedmog kongresa Kominterne.<ref name="Štefek-hbl"/> No, u ljeto [[1936]]. godine je isključen iz CK KPJ na savjetovanju Kl u Moskvi, skupa sa [[Vladimir Ćopić|Vladom Ćopićem]], zbog istupanja protiv Gorkićevog rukovodstva na [[Aprilski plenum CK KPJ (1936)|Travanjskom plenumu CK KPJ]]. Za smenu doznaje tek u listopadu, kada odlazi u Moskvu po novo zaduženje.<ref name="Vojnik-revolucije"/> Po nalogu Kl odlazi na agitacioni rad u SAD i Kanadu, posebno da agitira za slanje dobrovoljaca u Španjolsku. U Torontu je 1937. god. pod pseudonimom S. Livadić objavio knjigu »''Radnička klasa i hrvatski narodni pokret''«. Stavovi koje iznosi su u potpunosti na liniji Partije. On ocenjuje da je hrvatsko pitanje moguće riješiti borbom i savezom seljaštva, radništva i središnjih slojeva svih naroda Jugoslavije.<ref name="Vojnik-revolucije"/> Hrvatski radnici i seljaci moraju znati da postoje dvije Srbije: »jedna je tlačiteljska i nasilna, a druga demokratska, seljačka i socijalna«.<ref name="Vojnik-revolucije"/> Štefek Cvijić u SAD upoznaje niz komunista i sudjeluje na Drugoj nacionalnoj konferenciji američkih komunista hrvatskog porijekla. Djeluje u Pittsburghu, Chicagu, New Yorku.<ref name="Vojnik-revolucije"/> Krajem [[1937]]. na povratku iz SAD u Moskvu odlazi u Španjolsku u kojoj se kratko zadržava.<ref name="Vojnik-revolucije"/> U Španiji ga je u menzi Interbrigada sreo [[Rodoljub Čolaković]], koji je ostavio zapis o tome. Čolaković pretpostavlja da je Stjepan Cvijić došao da porazgovara o hapšenju Gorkića s jugoslovenskim aktivistima, "pretpostavljam, prije svega s Vladom Ćopićem, s kojim je još u Beču, u toku 1936. godine, vodio borbu protiv Gorkića."<ref name="Požar-Štefek"/> Do polovine [[1938]]. godine obavljao je u [[Moskva|Moskvi]] različite zadatke za potrebe rukovodstva KPJ. U rujnu 1938. sudjeluje u radu sjednice sekretarijata IK KI.<ref name="Štefek-hbl"/> Neposredno pred hapšenje, Cvijić je kadrovskom odelu Kominterne dao pismenu izjavu o Brozu. On je svedočio da je „Valter povezan sa našim pokretom u Hrvatskoj“ i da je „u osnovi čestit“, što se „mora uzeti u obzir i odvagati da li se može sačuvati za naš pokret“.<ref name="automatski generisano2">[http://www.novosti.rs/dodatni_sadrzaj/clanci.119.html:279675-Razvod-zbog-partije Razvod zbog partije | Ostali članci | Novosti.rs<!-- Botovski generisani naziv -->]</ref> === Hapšenje i smrt === {{main|KPJ tokom Velike čistke}} Ubrzo nakon hapšenja njegovog brata [[Đuro Cvijić|Đuke]], i Štefek je uhapšen u Moskvi. Broz se odmah od njega distancirao, a u svojoj izjavi kadrovskom odelu Kominterne o Cvijiću je napisao sledeće: {{izdvojeni citat|Upoznao sam ga ovdje 1935. godine i moram priznati da sam se u njemu veoma prevario. O njemu sam imao dobro mišljenje. Mislio sam da se oslobodio frakcionaških ideja, da je odan KI i partiji. Mislim da sam pogrešio zato što nikada nisam neposredno radio s njim i nisam imao prilike da ga bolje upoznam.<ref name="automatski generisano2" />|Broz o Cvijiću}} Prema jednoj verziji, Cvijić je uhapšen u studenom 1938. godine, nakon čega ubrzo umire u logoru.<ref name="Štefek-hbl"/> Prema drugoj verziji umro je nešto ranije, [[10. avgust]]a iste godine na sanitetskom odeljenju Lefortovskog zatvora u Moskvi „od tuberkuloze i opšte iscrpljenosti“.<ref name="automatski generisano2" /> O smrti Stjepana Cvijića Rodoljub Čolaković je zapisao: {{izdvojeni citat|Interesujući se za sudbinu tih poniženih i nevino pogubljenih drugova, doznao sam iz ne sasvim pouzdanih izvora, da je Štefek umro od angine pektoris u ’izolatoru’ (tamnici u kojoj se kazna izdržava u samici) u Suzdalju — drevnom ruskom gradu čuvenom ne samo po starinskim ikonama nego i po tome što je Petar Veliki tamo slao u progonstvo svoje protivnike.<ref name="Požar-Štefek"/>|Rodoljub Čolaković}} Stjepan Cvijić je posmrtno rehabilitovan odlukom Vojnog kolegija Vrhovnog suda Sovjetskog Saveza [[18. avgust]]a [[1957]]. godine. == Porodica == Iz zagrebačke porodice Cvijić su, osim Stjepana, potekla još dva značajna revolucionara i komunista. '''[[Đuro Cvijić]]''' je neko vreme bio politički sekretar [[Politbiro]]a [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|Centralnog komiteta KPJ]]. Đuro je takođe stradao u staljinskim čistkama u Sovjetskom Savezu. '''[[Branko Cvijić]]''' je pre rata pomagao partijskim ilegalcima i sam izvršavao neke zadatke za KPJ. Za vreme [[Narodnooslobodilačka borba naroda Jugoslavije|Narodnooslobodilačkog rata]], nije mogao u [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|partizane]] zbog bolesti, ali je aktivno pomagao borcima i Partiji. Posle rata nalazio se na mnogim odgovornim dužnostima. == Dela == * ''Radnička klasa i hrvatski narodni pokret'' (pod pseudonimom), [[1937]]. == Literatura == * Rodoljub Čolaković: ''Kazivanje o jednom pokoljenju'', 2–3. Sarajevo 1972. * I. Jelić: ''Komunistička partija Hrvatske''. Zagreb 1972. * Stipe Ugarković, dr. Ivan Očak. ''Zagreb grad heroj: Spomen obilježja revoluciji.'', „August Cesarec“. Zagreb 1979. godina. * Ivan Očak, ''Braća Cvijići'', Zagreb 1982. * ''[[Enciklopedija Jugoslavije]]'' (knjiga treća), „Jugoslavenski leksikografski zavod“. Zagreb 1984. godina. * Ivan Očak: ''Jugoslavenski emigranti iz Amerike u Sovjetskom Savezu (između dva rata)''. Zagreb 1985. * Z. Stipetić i B. Janjatović: ''Politički eseji Stjepana Livadića (Stjepana Cvijića)''. Časopis za suvremenu povijest, 19 (1987) 1, str. 105–112, 113–182. == Reference == {{reflist|2}} == Povezano == {{portal|RRPJ}} * [[Đuro Cvijić]] * [[Branko Cvijić]] * [[KPJ tokom Velike čistke]] == Vanjske veze == * [http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1398 Stjepan Cvijić] (enciklopedija Krležijana) * [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3840 Stjepan Cvijić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194947/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3840 |date=2016-03-05 }} (Hrvatski biografski leksikon) {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Cvijić, Stjepan}} [[Kategorija:Rođeni 1905.]] [[Kategorija:Umrli 1938.]] [[Kategorija:Biografije, Zagreb]] [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Hrvatski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Žrtve Velike čistke iz Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu]] [[Kategorija:Hrvatski novinari]] 6nc9lu3q2pgzn4sblhzi586g9welvch Závažná Poruba 0 1460462 42652946 42566508 2026-07-11T04:44:03Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Zavažna Poruba]] na [[Závažná Poruba]] 42566508 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Zavažna Poruba |originalni_naziv = Závažná Poruba |slika = |opis_slike = |kraj = [[Žilinski kraj|Žilinski]] |okrug = Okrug Liptovski Mikulaš |nadm visina = 616 |poštanski_kod = |pozivni_broj = |registarska_oznaka = LM |gšir = 49.0538 |gduž = 19.6492 }} '''Zavažna Poruba''' ({{jez-svk|Závažná Poruba}}) je naseljeno mjesto u okrugu Liptovski Mikulaš, u [[Žilinski kraj|Žilinskom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.zavaznaporuba.sk/ Zavažna Poruba] {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Liptovski Mikulaš}} [[Kategorija:Okrug Liptovski Mikulaš]] [[Kategorija:Žilinski kraj]] 664of62zc48q5fvye4wbvaws6fybql7 42652953 42652946 2026-07-11T04:50:08Z Akul59 131397 pozivni broj, veb, zastava, commonscat 42652953 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Slovačkoj |mesto = Závažná Poruba |originalni_naziv = Závažná Poruba |slika = |opis_slike = |gradska_zastava = Zavazna poruba-liptovsky mikulas-flag.svg |kraj = [[Žilinski kraj|Žilinski]] |okrug = [[Okrug Liptovski Mikulaš|Liptovski Mikulaš]] |nadm visina = 616<ref name="base_info">{{Cite web |title=Základná charakteristika |url=https://datacube.statistics.sk/#!/view/sk/VBD_SK_WIN/om5001rr/v_om5001rr_00_00_00_sk |author=Statistički zavod Slovačke Republike (www.statistics.sk) |language=sk |website=www.statistics.sk |accessdate=2026-07-10}}</ref> |poštanski_kod = 032 02<ref name="base_info"/> |pozivni_broj = (+421) 44<ref name="base_info"/> |registarska_oznaka = LM |gšir = 49.0538 |gduž = 19.6492 }} '''Závažná Poruba''' ({{jez-svk|Závažná Poruba}}) je naseljeno mjesto u [[okrug Liptovski Mikulaš|okrugu Liptovski Mikulaš]], u [[Žilinski kraj|Žilinskom kraju]], [[Slovačka|Republika Slovačka]]. == Stanovništvo == {{SK|pop|y}} Prema podacima o broju stanovnika iz {{SK|y}}. godine naselje je imalo {{SK|p}} stanovnika.<ref name="SK-P"/> === Etnički sastav === {{SK|etno}} === Religija === {{SK|relig}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{Commons category-inline|Závažná Poruba}} * {{Official website}} {{sk}} {{klica-selo-Slovačka}} {{Okrug Liptovski Mikulaš}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Okrug Liptovski Mikulaš]] [[Kategorija:Žilinski kraj]] t8fh7digs1scltt1xrhefag18kikcz9 Razgovor:Závažná Poruba 1 1462786 42652948 5613448 2026-07-11T04:44:03Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Zavažna Poruba]] na [[Razgovor:Závažná Poruba]] 5613448 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 Влахи 0 1464381 42652899 5615044 2026-07-10T22:49:36Z Xqbot 10993 Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Vlachy]] 42652899 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Vlachy]] 5b6kvqj4qe9z82x0lx32n6nffab8ep8 Готовани 0 1464436 42652897 5615100 2026-07-10T22:49:26Z Xqbot 10993 Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Gôtovany]] 42652897 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Gôtovany]] mtxwux0nx3h57m29vaj5fqyu4w0gr50 Галовани 0 1464437 42652898 5615101 2026-07-10T22:49:31Z Xqbot 10993 Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Galovany]] 42652898 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Galovany]] s9pigc348t5r6j61wvjn6yfcjtuqkai Жјар (Липтовски Микулаш) 0 1464541 42652896 5615205 2026-07-10T22:49:21Z Xqbot 10993 Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Žiar (Liptovský Mikuláš)]] 42652896 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Žiar (Liptovský Mikuláš)]] mvzp5l34z8h6nv74nv9d0jy46moii1r Sudeti 0 1465854 42652984 42488919 2026-07-11T08:55:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652984 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Sudetendeutsche gebiete.svg|mini|desno|300px|Područje Sudeta nastanjeno Sudetskim Nijemcima]] [[Datoteka:Čs. vojáci v Krásné Lípě.jpg|thumb|300px|right|Čehoslovački vojnici patroliraju u gradu [[Krásná Lípa]] ([[njemački]]: Schönlinde) u Sudetima u rujnu 1938.]] [[Datoteka:Germans in western Austro-Hungaria.gif|thumb|300px|right|Etnička karta Austro-Ugarske 1911. godine: regije sa njemačkim jezikom označene roza bojom, a sa češkom većinom plavom bojom]] '''Sudeti''' ([[Njemački jezik|njemački]]: ''Sudetenland'', [[Češki jezik|češki]] i [[Slovački jezik|slovački]]: ''Sudety'', [[Poljski jezik|poljski]]: ''Kraj Sudetów'') je naziv za pogranično područje u bivšoj [[Čehoslovačka|Čehoslovačkoj]] današnjoj [[Češka|Češkoj Republici]], na njenoj granici ka današnjoj [[Austrija|Austriji]], [[Njemačka|Njemačkoj]] i [[Poljska|Poljskoj]]. U Sudetima je prije Drugog svjetskog rata živjelo većinom [[Nijemci|njemačko]] stanovništvo - [[Sudetski Nijemci]]. == Historija == === Osnivanje Čehoslovačke === Sudeti se prvi put spominju još [[1918]]. godine: Dan-dva nakon osamostaljenja [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]] ([[28. 10.|28. listopada]] [[1918]]) 4 oblasti u kojima su živjeli [[Nijemci]] - Njemačka Bohemija ([[Deutschböhmen]]), '''Sudeti''' ([[Sudetenland]]), Šumavska župa ([[Böhmerwaldgau]]) i Njemačka južna Moravska ([[Deutschsüdmähren]]) pokušale su se odcjepiti i pripojiti [[Austrija|Austriji]]. Čehoslovačka vlada je u periodu između [[1. 12.|1.]] i [[20. 12.|20. prosinca]] [[1918]], bez većih vojnih intervencija, povratila ova područja. Tijekom ovih sukoba, koji su često bili isprovocirani i to od obje strane, ubijeno je nekoliko desetina građana, pretežno Nijemaca. Ove žrtve su nacionalisti kasnije koristili za raspirivanje konflikta. Tadašnji '''Sudeti''' – ''Sudetenland'' u sjevernoj [[Moravska|Moravskoj]] i u [[Češka Šlezija|Češkoj Šleziji]] zauzimali su površinu od oko 6.543&nbsp;km² na kojoj je živjelo oko 650.000 stanovnika, a centar je bio u gradu [[Opava|Opavi]] (''Troppau''). === Međuratni period === Tokom [[1920-e|20-ih]] i [[1930-e|30-ih]] godina [[20. vijek|20. stoljeća]], termin '''Sudeti''' (''Sudetenland'') počeo se koristiti za većinu pograničnih oblasti [[Češke zemlje|čeških zemalja]] (uklj. [[Moravska|Moravsku]] i [[Češka Šlezija|Šleziju]]), gdje je sve do [[1945]]–[[1946]]. godine živjela brojna njemačka manjina njih od 3 do 3,5 milijuna. Prema uzoru Alpske zemlje/[[alpski Nijemci]], [[Nijemci]] u [[Češke zemlje|Češkim zemaljama]] počeli su sebe nazivati '''sudetskim Nijemcima''', a [[Češke zemlje]] su počeli zvati ''Sudetske zemlje''. Naziv Sudeti, koji je u međuvremenu dobio i političku konotaciju koju su njemački nacisti, uz podršku dijela njemačkog stanovništva koje je živjelo u Sudetima (prije svega Sudetonjemačke stranke – SdP), zloupotrebili za razbijanje predratne Čehoslovačke. Poslje [[Minhenski dogovor|Minhenskog dogovora]] ([[1938]]), kao '''''Sudetenland''''' se označavaju sva područja koje je ondašnja Čehoslovačka morala predati [[Nacistička Njemačka|Hitlerovoj Njemačkoj]]. == Vanjske veze == * [http://bohemistik.de/evahahn Eva Hahn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140825124148/http://www.bohemistik.de/evahahn/ |date=2014-08-25 }} – povjesničarka, rođena u Pragu, koja „se preko tri desetljeća bavi povjesti njemačko-čeških odnosa, bez da vjeruje u takozvane nacionalne konflikte“ (njemački) * [http://auswaertiges-amt.de/www/de/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 Češka Republika: Bilateralni odnosi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050309082403/http://www.auswaertiges-amt.de/www/de/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?land_id=174&type_id=14 |date=2005-03-09 }} - stranice njemačkog ministarstva vanjskih poslova (njemački, [http://auswaertiges-amt.de/www/en/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 engleski] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050316210121/http://www.auswaertiges-amt.de/www/en/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 |date=2005-03-16 }}, [http://auswaertiges-amt.de/www/fr/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 francuski] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050312045807/http://www.auswaertiges-amt.de/www/fr/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 |date=2005-03-12 }}, [http://auswaertiges-amt.de/www/es/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 španjolski] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514175209/http://auswaertiges-amt.de/www/es/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=174 |date=2011-05-14 }}) * [http://www.sudeten.de Udruženje sudetskih Nijemaca (SL)] * [http://www.sudeten.at Udruženje sudetskih Nijemaca u Austriji (SLÖ)] * [http://www.bund-der-vertriebenen.de Savez prognanih (BdV)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514100531/http://www.bund-der-vertriebenen.de/ |date=2011-05-14 }} * [http://www.vloe.at Savez landsmanšafta etničkoh Nijemaca Austrije (VLÖ)] * [http://bruntal.net/view.php?cisloclanku=2004030802 Detaljne informacije o nazivima Sudeti, Sudeten, Sudetenland, Sudetendeutschland, sudeťák, sudetoněmecký, … (na češkom)]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Emil Hruška * [http://www.slavonice.cz/main.php?Cislo=463&TID=71&TUser=3 Tekst o osnovama Sudeta - i projmeni njihovog značnja u povjesnom i teritorijalnom kontekstu (na češkom)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029060356/http://www.slavonice.cz/main.php?Cislo=463&TID=71&TUser=3 |date=2007-10-29 }} - Ulrich Krulík * [http://www.bruntal.net/view.php?cisloclanku=2005090902 Reč „Sudeti“ u češkim enciklopedijama i riječnicima (na češkom)] === Ostali projekti === {{WProjekti |commons= |commonssh= |commonscat=Sudetenland |commonscatsh=Sudeti |wikivrste= |wikivrstesh= }} {{Commonscat|Sudetenland}} [[Kategorija:Čehoslovačka u Drugom svjetskom ratu]] [[Kategorija:Njemačka u Drugom svjetskom ratu]] 2nc7l1okq4jd754173zeo7qk7oc03mo Srećko Albini 0 1466047 42652956 42598569 2026-07-11T05:20:32Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652956 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Srećko Albini |slika = Srecko Albini.jpg |širina_slike = 150px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = Felix Albini |datum_rođenja = {{birth date|1869|12|10|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Županja]], [[Austro-Ugarska]] |datum_smrti = {{death date and age|1933|4|18|1869|12|10|df=y}} |mjesto_smrti = [[Zagreb]], [[Kraljevina Jugoslavija]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]] |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Jugoslaveni|Jugoslaven]] |etnicitet = [[Židovi u Hrvatskoj|Židov]] |državljanstvo = Kraljevina Jugoslavija |ostala_imena = |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = |poslodavac = |zanimanje = [[kompozitor]] |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = Josefina (Malli) Albini |partner = |djeca = [[Alfred Albini]] |roditelji = |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Srećko Albini''' (rođen: '''''Felix Albini''''') ([[Županja]], [[10. 12.]] [[1869]] - [[Zagreb]], [[18. 4.]] [[1933]]), znameniti [[Austro-Ugarska|austro-ugarski]] i [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] kompozitor i dirigent. == Biografija == Srećko Albini je rođen u Županji 10. 12. 1869 godine u [[Židovi u Hrvatskoj|židovskoj]] obitelji.<ref name="ncl">{{Cite web|title=Simbol tragedije Židova u Hrvatskoj|url=http://www.nacional.hr/clanak/125042/simbol-tragedije-zidova-u-hrvatskoj|authorlink=|last=Ožegović|first=Nina|coauthors=|editor=|publisher=Nacional|format=|work=|pages=|day=|month=|year=14. 2. 2012|access-date=26. 7. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301003439/http://www.nacional.hr/clanak/125042/simbol-tragedije-zidova-u-hrvatskoj|archive-date=2014-03-01|quote=}}</ref> Gimnaziju i trgovačku školu polazio je u [[Graz]]u i [[Beč]]u. Za boravka u Beču, od [[1902]] do [[1909]], posvetio se skladateljskom radu. Karijeru je započeo kao dirigent Gradskoga kazališta u Grazu. Bio je direktor zagrebačke "Opere", te je pod njegovim vodstvom uz angažman novih snaga bio proširen repertoar. Bio je vrstan je organizator, te su se u njegovo vrijeme izvodili niz novih naslova klasičnoga repertoara i nova djela hrvatskih autora. U zagrebačkoj Operi djelovao je kao dirigent od [[1895]] do 1902, te direktor od 1909 do [[1919]] godine. Utemeljio je "Autoru centralu" koja je zastupala domaće i inozemne skladatelje te neke dramske pisce. Kao skladatelj najviše je bio poznat po operetama s kojima je nastavio [[Ivan Zajc|Zajčevu]] tradiciju. Skladao je u duhu bečke klasične [[Opereta|operete]] i francuskih glazbenih [[vodvilj]]a, a u neka djela je unio i elemente nacionalne glazbe Hrvatske, posebno slavonske motive u opereti ''[[Barun Trenk]]''. U Zagrebu je vodio autorskopravno zastupništvo, ravnao simfonijskim koncertima, aktivno sudjelovao u radu "Matice hrvatskih kazališnih dobrovoljaca" kao predsjednik od [[1926]], te je bio i jedan od osnivača "Društva prijatelja kazališta".<ref>{{Cite web|title=Albini, Srećko|url=http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=428|author=|authorlink=|first=|coauthors=|editor=|publisher=Leksikografski zavod Miroslav Krleža|format=|work=|pages=|day=|month=|year=|access-date=26. 7. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234810/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=428|archive-date=2013-12-30|quote=|url-status=dead}}</ref> == Djela == * Karišik za mješoviti zbor iz opere Maričon - Zagreb, (1903) * Barcarole aus der Operette Der Nabob - Beč, (1906) * Baron Trenck - Beč, (1908) * Die Barfusstänzerin - Leipzig, (1909) * Pjesme - Zagreb, (1917) * Die Kleine Baronesse - Beč, (1928) * Davno … Pjesma Lidije iz II čina operete »Barun Trenk« - Zagreb, (1932) * Ej, kod nas vam u Indiji, kuplet - Zagreb * Maričon - Zagreb, Beč * Na Plitvička jezera - Zagreb * Oproštaj - Beč * Zwei Walzer für das Pianoforte - Graz == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=1428 LZMK – Hrvatska enciklopedija: Albini, Srećko (Felix)] * [http://proleksis.lzmk.hr/7693/ Proleksis enciklopedija Online: Albini, Srećko] * [http://katalog.kgz.hr/pagesResults/rezultati.aspx?&searchById=1&spid0=10&spv0=Albini%2C+Sre%C4%87ko&xm0=1 Katalog Knjižnica grada Zagreba – Albini, Srećko (popis djela)]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://imslp.org/wiki/Category:Albini,_Felix IMSLP – Petrucci Music Library / Category:Albini, Felix (note)] {{Lifetime|1869|1933|Albini, Srećko}} [[Kategorija:Biografije, Županja]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Austrougarski Jevreji]] [[Kategorija:Jugoslavenski kompozitori]] [[Kategorija:Romantičarski kompozitori]] [[Kategorija:Operski kompozitori]] p810wvmf8rv50mwssb2t5r1h45ui2e6 Slavko Cuvaj 0 1467333 42652908 42266898 2026-07-11T00:07:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652908 wikitext text/x-wiki {{Infookvir političar |ime = Slavko pl. Cuvaj od Ivanjske |datum rođenja = [[26. veljače]] [[1851.]] |mjesto rođenja = |datum smrti = [[31. siječnja]] [[1931.]] |mjesto smrti = |malaslika = |opis male slike = |slika = Slavko Cuvaj.jpg |veličina = |opis slike = |podpredsjednik = |podpredsjednik2 = |podpredsjednik3 = |podpredsjednik4 = |podpredsjednik5 = |podpremijer = |podpremijer2 = |podpremijer3 = |podpremijer4 = |podpremijer5 = |zamjenik = |zamjenik2 =[[Dragutin Unkelhäuser]] |zamjenik3 = |zamjenik4 = |zamjenik5 = |stranka = |potpis = |supruga = Anka Cuvaj |suprug = |položaj = [[podban]] [[Trojednica|Kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije]] |čin2 = [[Hrvatski ban|ban]] [[Trojednica|Kraljevine Hrvatske, Slavonije i Dalmacije]] |čin3 = |čin4 = |čin5 = |zanimanje = [[pravnik]] |fusnote = |nasljednik = [[Levin Chavrak]] |prethodnik = [[Nikola Czernkovich-Dolski]] |nasljednik2 =[[Ivan Skerlecz]] |prethodnik2 =[[Nikola Tomašić]] |nasljednik3 = |prethodnik3 = |nasljednik4 = |prethodnik4 = |nasljednik5 = |prethodnik5 = |predsjednik1 = |predsjednik = |predsjednik3 = |predsjednik4 = |predsjednik5 = |premijer1 = |premijer2 = |premijer3 = |premijer4 = |premijer5 = |mandat_start = 5. srpnja 1909. |mandat_kraj = 8. veljače 1910. |mandat_start2 = 19. siječnja 1912. |mandat_kraj2 = 21. srpnja 1913. |mandat_start3 = |mandat_kraj3 = |mandat_start4 = |mandat_kraj4 = |mandat_start5 = |mandat_kraj5 = |vjera = }} '''Slavko Cuvaj od Ivanjske''' ([[Bjelovar]], [[26. veljače]] [[1851.]] – [[Beč]], [[31. siječnja]] [[1931.]]), [[Hrvatska|hrvatski]] [[političar]]. [[Hrvatski ban]] te [[kralj]]evski [[komesar]] (povjerenik) u Hrvatskoj od [[1912.]] do [[1913.]] godine. Po imenovanju Cuvaja komesarom i ukidanju hrvatskog sabora, na njega su izvršena dva neuspjela atentata, nakon čega je povučen sa funkcije. == Rani život i karijera == Otac Juraj bio je gradonačelnik [[Bjelovar]]a (1871.-1881.), a brat Antun bio je školski pisac i [[pedagog]]. Diplomirao je pravo u [[Beč]]u. Počeo je službu kao pristav (činovnik) kod kraljevske oblasti u Vinkovcima, a kasnije služi kao računarski savjetnik u Rakovcu i Petrinji, u [[Vojna krajina|Vojnoj krajini]]. [[1878.]] godine prilikom zaposjedanja BiH imenovan je vladinim povjerenikom za grad Brod. [[1881.]] godine promaknut je, za nagradu, u razred vladinog perovođe. Od [[1885.]] godine je podžupan u [[Đakovo|Đakovu]], a od [[1892.]] godine u [[Požega|Požegi]]. Od [[1905.]] do [[1906.]] godine bio je [[Ličko-krbavska županija|ličko-krbavski]] [[župan|veliki župan]]. Nakon toga je umirovljen na vlastiti zahtjev. Već od [[1908.]] do [[1909.]] godine služi kao vrhovni načelnik u [[Zagreb]]u. U razdoblju od [[23. srpnja]] [[1909.]] do [[1910.]] godine predstojnik je Odjela za unutrašnje poslove u Zagrebu te podban za banovanja [[Pavao Rauch|Pavla Raucha]] (imenovan [[5. srpnja]] [[1909.]] godine). == Komesarijat i atentati == [[File:Jutarnji list - Atentat na bana Cuvaja 1912.jpg|thumb|[[Jutarnji list (1912 - 1941)|Jutarnji list]] o neuspješnom atentatu na komesara Hrvatske, bana Slavka Cuvaja 1912. godine.]] Banom Hrvatske je imenovan [[20. siječnja]] [[1912.]] godine. Imenovanje mađarskog eksponenta Slavka Cuvaja za hrvatskog bana, odnosno komesara za Hrvatsku, 1912. godine, bio je pravi izazov za naprednu, buntovnu omladinu.<ref name="Požar-Cvijić">Petar Požar, ''Jugosloveni žrtve staljinskih čistki'' (str. 47-52), Beograd, 1989.</ref> Organizirane su antirežimske demonstracije, prave ulične borbe s policijom.<ref name="Požar-Cvijić"/> Cuvaj nije mogao slomiti [[Hrvatsko-srpska koalicija|Hrvatsko-srpsku koaliciju]]. Sabor koji je već bio sazvan za [[7. veljače]] na njegov je prijedlog [[27. siječnja]] [[1912.]] godine raspušten. [[4. travnja]] suspendiran je Ustav, dok je on [[5. travnja]] postavljen za kraljevskog povjerenika. U to vrijeme jugoslavenska nacionalna revolucionarna omladina bila je u svom punom poletu. Grupa omladinaca, šesnaestogodišnjaka, odlučila je da atentatom izrazi svoje ogorčenje. Omladinac [[Luka Jukić]] pokušao je na njega [[8. lipnja]] [[1912.]] u Zagrebu [[atentat]].<ref>[http://www.gordogan.com.hr/gordogan/wp-content/uploads/2011/10/d-1912-06-08-Jukicev-atentat.pdf Gordogan: Jukićev atentat 8. lipnja 1912.], preuzeto 3. kolovoza 2012.</ref> Atentat nije uspio, a mladi su revolucionari pohapšeni, a kasnije i osuđeni. Za njegova režima vodio se [[Prvi balkanski rat|Balkanski rat]]. Veliki i nenadani uspjesi [[Kraljevina Srbija|Srbije]] u tom ratu primorali su bečke i peštanske vladajuće krugove da popuste Hrvatskoj. Nakon što je [[31. listopada]] atentat ponovljen, Cuvaj je [[22. prosinca]] "poslan na dopust" i više se nije vraćao na položaj povjerenika. Uprava je bila povjerena dr. Unkelhäuseru, a kad je Cuvaj razriješen službe, imenovan je novim povjerenikom barun [[Ivan Skerlecz]]. == Kritike == [[Miroslav Krleža]] o njemu je napisao: "krvolok i tiranin svog vlastitog naroda, koji je za odlikovanje dosljednog provođenja antislavenske politike i za promicanje tuđinske vlasti dobio [[barun]]sku titulu."<ref>[http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1395 Krležijana: Cuvaj, Slavko, preuzeto 18. svibnja 2013.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120072906/http://krlezijana.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1395 |date=2015-11-20 }}{{izdvojeni citat|Spominjući ga u Bečkim varijacijama (Danas, 1934, knj. I, br. 3), Krleža prema njemu izražava izrazitu antipatiju. Piše da je bio »krvolok i tiranin svog vlastitog naroda« koji je kao odlikovanje za dosljedno provođenje antislavenske politike te za promicanje interesa tuđinske vlasti dobio barunsku titulu.|Krležijana}}</ref> ==Literatura== * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=31406 Branko Ostajmer: ''Izbor narodnog zastupnika u Ðakovu 1884.'', Scrinia Slavonica, Vol.3 No.1, studeni 2003.] * [http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=35404 Mira Kolar: ''The Activities of Vice-Roy Pavao Rauch In Croatia'', Review of Croatian History, Vol.I No.1, prosinac 2005.] * [[Ferdo Šišić]], ''Povijest Hrvata: pregled povijesti hrvatskog naroda. 1526.-1918. drugi dio'', Marjan tisak, Split, 2004. {{ISBN|953-214-198-7}} * [[Neda Engelsfeld]], ''Povijest hrvatske države i prava: razdoblje od 18. do 20. stoljeća'', Pravni fakultet, Zagreb, 2002. {{ISBN|953-6714-41-8}} *[http://dnc.nsk.hr/DataServices/ImageView.aspx?id=f3e5958e-1574-4b81-ab3a-0ab1347645a7 Kronika: Hrvatska, Dom i Sviet, 1909. (13.), str. 258.] ==Izvori== {{izvori|2}} == Vanjske veze == *[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3811 Hrvatski biografski leksikon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195139/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3811 |date=2016-03-05 }} *[http://dnc.nsk.hr/DataServices/ImageView.aspx?id=affc58bf-6d15-46eb-8b4a-0f07bd18a840 Podrobno o atentatu na Cuvaja, Jutarnji list, 1912.] {{DEFAULTSORT:Cuvaj, Slavko}} [[Kategorija:Hrvatski banovi]] [[Kategorija:Hrvatski baruni]] [[Kategorija:Biografije, Bjelovar]] ooj6ft9ousenz1ddsebdnb72h9kbgyy Serafin Marija Crijević 0 1467662 42652856 42334230 2026-07-10T19:48:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652856 wikitext text/x-wiki '''Serafin Marija Crijević''' ([[Dubrovnik]], [[4. listopada]] [[1686.]] — Dubrovnik, [[24. lipnja]] [[1759.]]) je bio hrvatski katolički svećenik, [[životopis]]ac, [[prevoditelj]], [[arhivist]], skupljač umjetnina i [[povjesničar]] iz redova [[dominikanci|dominikanaca]]. Po ocu je iz plemićke obitelji [[Crijević]]a, a po majci iz plemićke obitelji [[Bunić]]a. Unuk je pjesnika [[Vice Petrović]]a. Rođak je s hrvatskim povjesničarom [[Tuberon Ludovik Crijević|Tuberonom Ludovikom Crijevićem]]. == Biografija == Rodio se je 1686. u Dubrovniku. U Dubrovniku je pohađao gimnaziju na Dubrovačkom zavodu (Collegium Ragusinum). Nakon zaređenja, bio je dužnosnik [[Dubrovačka nadbiskupija|Dubrovačke nadbiskupije]]. Bio je samostanskim [[prior]]om i [[generalni vikar|generalnim vikarom]] dubrovačke dominikanske kongregacije. Sudjelovao je na vrhovnoj skupštini dominikanskog reda u Bologni. Za dubrovačke dominikance i Dubrovačku Republiku obavljao je pravne (ostavština biskupa [[Rajmund Gallani|Iva Jelića]]) i pregovaračke poslove. Vrsno je propovijedao na hrvatskom jeziku. Zbirka propovijedi koju je napisao izgubljena je. Proučavao je dubrovačku vjersku, političku i kulturnu prošlost, istražujući sve moguće knjižnice i arhive u Dubrovniku. Pisao je životopise poznatih Dubrovčana. Napisao je i sažeti prikaz povijesti Dubrovačke Republike. Zbog bolesti zadnjih 15 godina života slabije je mogao istraživati i pisati. Djela mu nisu objavljena za života. Dio su mu iscenzurirale ondašnje vlasti, pa u rukopisima nedostaju stranice. Pisao je na hrvatskom, latinskom i talijanskom. Skupio je zbirku crteža i slikâ svetaca i blaženika Dominikanskog reda, a za one koje nije našao slike, sam je naslikao. Pokopan je u dubrovačkoj [[Dominikanski samostan i crkva u Dubrovniku|dominikanskoj crkvi]]. == Djela == (izbor) *Iconotheca illustrium fratrum Congregationis Ragusinae sacri Ordinis Praedicatorum *Monumenta Congregationis sancti Dominici de Ragusio Ordinis Fratrum Praedicatorum *Vita beati Joannis Florentini sacri Ordinis Praedicatorum, archiepiscopi et cardinalis Ragusini, ex certissimis monumentis descripta (životopis bl. [[Ivan Firentinac|Ivana Firentinca]]) *De rebus gestis beatae Osannae a Catharo, virginis Ordinis Praedicatorum, commentarius ignoti authoris ex vulgari itala in linguam latinam translatus et notis illustratus... anno Domini MDCCXXXVI (životopis bl. [[Ozana Kotorska|Ozane Kotorske]]) *Bibliotheca Ragusina in qua Ragusini scriptores eorumque gesta et scripta recensentur *Sacra Metropolis Ragusina, sive Ragusinae provinciae pontificum series variis ecclesiarum monumentis atque historicis, chronologicis, criticis commentariis illustrata == Izvori == *[[Stjepan Krasić]]: [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3707 Serafin Marija Crijević] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714115850/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=3707 |date=2014-07-14 }}, [[Hrvatski biografski leksikon]] {{DEFAULTSORT:Crijević, Serafin Marija}} [[Kategorija:Arhivistika]] [[Kategorija:Hrvatski povjesničari]] [[Kategorija:Hrvatski prevoditelji]] [[Kategorija:Dominikanci]] [[Kategorija:Biografije, Dubrovnik]] t6hfh1j3sbxggg0k747ay986ttcsvib SMS Kaiserin Elisabeth 0 1468177 42652751 42021757 2026-07-10T12:20:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652751 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:SMS ''Kaiserin Elisabeth''}} {| class="infobox" style="float: right; clear: right; width: 315px; border-spacing: 2px; text-align: left; font-size: 90%;" | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.5em;" | [[Datoteka:SMS Kaiserin Elisabeth.jpg|300px]] |- ! height="30" style="background-color: #B0C4DE; text-align: center; vertical-align: middle; width:36%;" | Karijera ([[Austro-Ugarska|Carevina Austro-Ugarska]]) ! style="background-color: #B0C4DE; text-align: center; vertical-align: middle;" | [[Datoteka:Austria-Hungary-flag-1869-1914-naval-1786-1869-merchant.svg|55px|link=]] |- | Klasa i tip: | [[krstarica klase Kaiser Franz Joseph I|krstarica klase ''Kaiser Franz Joseph I'']]<br />[[zaštićena krstarica]] |- | Ime: | SMS ''Kaiserin Elisabeth'' |- | Brodogradilište: | [[Pomorski arsenal u Puli]] |- | Porinut: | 25. rujna 1890. |} '''SMS ''Kaiserin Elisabeth''''' bio je [[zaštićena krstarica]] [[krstarice klase Kaiser Franz Joseph I|klase ''Kaiser Franz Joseph I'']] [[Austro-ugarska ratna mornarica|Austro-ugarske ratne mornarice]]. Imenovana u čast [[Elizabeta Austrijska|carice Elizabete]], supruge [[Franjo Josip I.|cara Franje Josipa]], krstarica je bila oblikovana za prekomorsku službu i zapravo je bila stacionirana u [[Kina|Kini]] pri izbijanju [[Prvi svjetski rat|Prvoga svjetskog rata]] 1914. godine. == Specifikacije == Porinut u [[Pomorski arsenal u Puli|Pomorskom arsenalu]] u [[Pula|Puli]] 25. rujna 1890. godine, ''Kaiserin Elisabeth'' bio je plovilo s čeličnim trupom i deplasmanom od 3967 tona. Mjerio je 98 m duljine vodne linije i 15 m širine, dok je srednji gaz iznosio 5,8 m. Posadu je činilo 450 časnika i mornara. === Pogon === Pogon su činila dva skupa vodoravnih [[trostruki ekspanzijski motor|trostrukih ekspanzijskih motora]] s četirima cilindričnim dvokrajnim [[kotao|kotlovima]]. Naznačena performansa izosila je 6 400 [[konjska snaga|konjskih snaga]] za 18 [[čvor (jedinica)|čvorova]] i 8 000 konjskih snaga (6,000 kW) za 19 čvorova (35 km/h). Na pokusima je postigao brzinu od 20 čvorova (37 km/h). === Naoružanje === Originalno je ''Kaiserin Elisabeth'' bio naoružan dvama topovima od po 24 cm i šest [[top]]ova od po 15 cm, obaju tipa Model 1886. Godine 1905.-1906. brod je rekonstruiran s dvama dugocijevnim topovima od po 15 cm i šest kratkocijevnim topovima od po 15 cm, obaju tipa Model 1901. Zaokružujući, njegovo naoružanje činilo je 16 [[brzopotezni top|brzopoteznih topova]] od po 4,7 cm, jedna [[strojnica]] i četiri [[torpedna cijev|torpedne cijevi]] od po 360 mm smještene iznad vodne razine od čega po dvije na svakome boku. == Služba == [[Datoteka:Tsingtao battle lithograph 1914.jpg|thumb|Opsada Tsingtaa, japanska [[litografija]].]] Iako je ''Kaiserin Elisabeth'' sagorijevao enormne količine [[ugljen]]a, on je 1914. godine još uvijek mogao ploviti pri vrlo povoljnoj brzini te je bio stacioniran u Kini. Pri izbijanju Prvoga svjetskog rata ''Kaiserin Elisabeth'' sudjelovao je u obrani [[Njemačka|njemačke]] mornaričke baze u [[Tsingtao|Tsingtau]] koju su [[Opsada Tsingtaa|opsjedali]] [[Japan]]ci 25. kolovoza 1914. godine. U Tsingtau su bili uz ''Kaiserin Elisabeth'' njemačka [[laka krstarica]] [[SMS Cormoran (1892.)|''Cormoran'']], [[topovnjača|topovnjače]] ''Iltis'', ''Jaguar'', ''Tiger'' i ''Luchs'' te [[torpiljarka]] [[SMS S90|''S90'']]. Rano u opsadi ''Kaiserin Elisabeth'' i ''Jaguar'' postavili su se protiv Japanaca. Poslije su topovi od 15 cm i 4,7 cm s ''Kaiserin Elisabeth'' skinuti i postavljeni na bitnicu Elisabeth. Kako je opsada napredovala, morska plovila zarobljena u luci su [[samopotapanje|samopotopljena]] -- ''Cormoran'', ''Iltis'' i ''Luchs'' 28. rujna, ''S90'' 17. listopada i ''Tiger'' 29. listopada. Konačno, ''Kaiserin Elisabeth'' je samopotopljen 2. studenoga nakon čega je isto učinjeno s ''Jaguarom'' 7. studenoga kada se tvrđava predala Japancima. == Bibliografija == * {{cite book|last=Greger|first=René |title=Austro-Hungarian Warships of World War I|location=London|publisher=Ian Allan|year=1976|isbn=0-7110-0623-7}} * Gogg, Karl. Österreichische Kriegsmarine 1848-1918, Salzburg, 1967, * Barovič, Jože. Mornarica dvojne monarhije v I. svetovni vojni, Maribor 2005, [[COBISS]] [http://www.cobiss.si/scripts/cobiss?command=DISPLAY&base=cobib&rid=2022207&lani=EN 2022207]{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Vanjske veze == {{Commonscat|Kaiserin Elisabeth (ship, 1892)}} * [http://www.kuk-kriegsmarine.at/ k.u.k. Kriegsmarine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025081024/http://www.kuk-kriegsmarine.at/ |date=2012-10-25 }} * [http://www.flickr.com/photos/morton1905/sets/72157629878787090/ Flickr SMS Kaiserin Elisabeth] {{Krstarice klase Kaiser Franz Joseph I}} {{DEFAULTSORT:Kaiserin Elisabeth}} [[Kategorija:Brodovi 1890.]] [[Kategorija:Krstarice klase Kaiser Franz Joseph I]] [[Kategorija:Brodovi izgrađeni u Puli]] bcwzwm6g4x0kl0n87syp3s8f67p5hoh Stjepan Gunjača 0 1469549 42652973 42334311 2026-07-11T07:59:16Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652973 wikitext text/x-wiki '''Stjepan Gunjača''' ([[Sinj]], [[28. rujna]] [[1909.]] - [[Split]], [[6. prosinca]] [[1981.]]), [[Hrvatska|hrvatski]] [[povjesničar]], [[Muzeologija|muzeolog]], [[arheolog]] i povijesni [[Topografija|topograf]]. Jedan je od najznačajnijih hrvatskih arheologa.<ref name="proleksis">[http://proleksis.lzmk.hr/natuknica.aspx?NID=24743 Proleksis enciklopedija: Gunjača, Stjepan]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, preuzeto 13. kolovoza 2012.</ref> == Biografija == Stjepan Gunjača rodio se u Sinju 1909. godine. Školovao se u rodnom gradu i u [[Zagreb]]u. Godine [[1933.]], kao apsolvent Filozofskog fakulteta, postaje [[kustos]] Muzeja Savske i Primorske banovine (prijašnji naziv bio je Muzej hrvatskih starina) u [[Knin]]u.<ref name="tko je tko">''[[Tko je tko u NDH]] Hrvatska 1941.–1945.'', Minerva, Zagreb, 1997., {{ISBN|953-6377-03-9}}, str. 144.</ref> Poduzimao je mnoga sistematska, topografska i revizijska istraživanja na lokalitetima između [[Cetina|Cetine]] i [[Zrmanja|Zrmanje]], otkrivši znatan broj [[nekropola]] i predromaničkih crkvica, čime je dao veliki doprinos poznavanju hrvatske ranosrednjovjekovne arhitekture. [[1934.]] godine preselio je fundus muzeja iz [[Franjevci|franjevačkog]] samostana u kninsku tvrđavu gdje je postavio izložbu građe.<ref name="tko je tko"/> U Zagrebu je doktorirao [[1936.]] godine.<ref name="tko je tko"/> ===Drugi svjetski rat=== [[Drugi svjetski rat]] zatječe ga u Kninu gdje spašava od [[Četnici|četničko]]-[[Talijani|talijanskog]] uništenja neprocjenjivi hrvatski narodni spomenički inventar, čije prenošenje iz Knina u [[Sinj]], unatoč [[Ustaše|ustaškoj]] zabrani, započinje [[15. ožujka]] [[1942.]]<ref>[[Ivan Mužić]], ''Hrvatska politika i jugoslavenska ideja'', vl. naklada, Split, 1969., str. 252.</ref> Od [[1943.]] bio je u [[Narodnooslobodilački pokret u Hrvatskoj|partizanima]] gdje se posvećuje zaštiti spomeničke građe i formiranju centara za spašavanje, sabiranje i pohranu kulturne baštine srednje i sjeverne [[Dalmacija|Dalmacije]].<ref name="tko je tko"/> Potkraj rata nalazi se u [[Zadar|Zadru]] gdje je [[1944.]] godine postavljen je za direktora [[Arheološki muzej Zadar|Arheološkog muzeja u Zadru]].<ref name="tko je tko"/> ===Poslije drugoga svjetskog rata=== Godine [[1947.]] potiče osnivanje Muzeja Cetinske krajine u Sinju te pokreće arheološka istraživanja uoči gradnje hidroelektrane na Cetini. Sjedište Muzeja hrvatskih starina prenosi u [[Split]] [[1946.]] godine. Pokrenuo je, [[1949.]] godine, poslijeratnu seriju časopisa ''Starohrvatska prosvjeta'' te ga je i uređivao. Godine [[1954.]] započinje rad na ustroju i gradnji [[Muzej hrvatskih arheoloških spomenika|Muzeja hrvatskih arheoloških spomenika]] koji je tek [[1976.]] godine sagrađen u Splitu.<ref name="tko je tko"/> Od [[1951.]] godine bio je dopisni a od [[1962.]] godine redoviti član JAZU (danas [[HAZU]]).<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=36 Hrvatski biografski leksikon: Gunjača, Stjepan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305024615/http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=36 |date=2016-03-05 }}, preuzeto 13. kolovoza 2012.</ref> Umro je u Splitu, [[6. prosinca]] [[1981.]] godine. ==Djela== * ''Topografska pitanja na teritoriju stare cetinske županije s ekskursima o ubikaciji Setovije i Tiluriuma: radnja odobrena kao disertacija za doktorski ispit na sjednici Savjeta Fil. fak.'', Split, 1937. * ''Novi naučni rezultati u hrvatskoj arheologiji'', Zagreb, 1958. * ''Ispravci i dopune starijoj hrvatskoj historiji'', I–IV, Zagreb, 1973.–1978. * ''Izbor iz djela. Stjepan Gunjača'', (od. i ur. [[Nikola Jakšić]]), Split, 1991. * ''Kolokvij o Bribiru: pregled rezultata arheoloških istraživanja od 1959. do 1965. godine'', Zagreb, 1986. (urednik) ==Nagrade== * [[1971.]]: Nagrada za životno djelo. ==Spomen== * Godine [[2010.]] postavljena mu je bista u dvorištu [[Sveučilište u Zadru|Sveučilišta u Zadru]].<ref>[http://www.zadarskilist.hr/clanci/25032010/spasavao-blago-skriveno-pod-zadarskim-rusevinama Ante Rogić: Spašavao blago skriveno pod zadarskim ruševinama], [[Zadarski list]], 25. ožujka 2010., preuzeto 13. kolovoza 2012.</ref> ==Izvori== {{izvori}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Gunjača, Stjepan}} [[Kategorija:Hrvatski povjesničari]] [[Kategorija:Hrvatski arheolozi]] [[Kategorija:Biografije, Sinj]] ro1fzbkxu53h8q2xalrhshbw0uzvg1g Savograd 0 1773726 42652831 42505849 2026-07-10T17:44:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652831 wikitext text/x-wiki {{Gradska četvrt | naziv = Savograd | slika = | opis_slike = Poslovna zgrada u okviru Savograda | grad = [[Beograd]] | opština = [[Gradska opština Novi Beograd|Novi Beograd]] | površina = 35 | stanovništvo = | stanovništvo_godina = | gustina = | mapa = Belgrade | gšir = 44.81039 | gduž = 20.43501 }} '''Savograd''' je gradska četvrt opštine [[Gradska opština Novi Beograd|Novi Beograd]]. Nalazi se u okviru bloka 20. između hotela [[Hajat]] i Kontinental, [[Sava centar|Sava centra]] i Geneks apartmana. Ukupna površina kvarta je oko 35.000 m², u okviru čega je 12.000 m² stambenog prostora. U okviru Savograda se nalazi i poslovni prostor, u koji spada i više restorana i fitnes centara. Planirana je i izgradnja dva [[trg]]a i dve [[skulptura|skulpture]] koje će biti povezane [[most]]om. Izgradnja Savograda je počela tokom [[2006.]] godine, a završena u junu [[2010.]] godine. == Vanjske veze == * [http://www.neimarv.rs/images/stories/pdf-ovi/Savograd.pdf Neimar - Savograd]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.beobuild.rs/forum/viewtopic.php?id=590 Beobild - Tok izgradnje Savograda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213085537/http://beobuild.rs/forum/viewtopic.php?id=590 |date=2010-12-13 }} {{Beogradska naselja}} [[Kategorija:Novobeogradska naselja]] 5t9ogl7dlcubdxv531340h73wrgsdv0 Stenjevac 0 1776708 42652963 42488828 2026-07-11T07:10:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652963 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Srbiji |mesto=Stenjevac |slika=Stenjevac01.JPG |opis_slike=Detalj iz Stenjevca |okrug=Pomoravski |opština=Despotovac |nadm visina=368 |populacija={{decrease}} 608 |poštanski kod=35215 |pozivni broj=035 |registarska oznaka=DE |gšir=44.0855 |gduž=21.535 }} '''Stenjevac''' je naselje u [[Srbija|Srbiji]] u [[opština Despotovac|opštini Despotovac]] u [[Pomoravski okrug|Pomoravskom okrugu]]. Nalazi se u gornjem toku reke [[Resava (reka)|Resave]],<ref name="stenjevac">[http://stenjevac.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130715170556/http://stenjevac.com/ |date=2013-07-15 }} Stenjevac: Ukratko o Stenjevcu, Pristupljeno 25. 12. 2012.</ref> na padinama planine [[Beljanica|Beljanice]]<ref>[http://ujedinjeniregionisrbije.rs/2011/10/za-bolji-zivot-u-selu-stenjevac/ URS Za bolji život u selu Stenjevac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311051803/http://ujedinjeniregionisrbije.rs/2011/10/za-bolji-zivot-u-selu-stenjevac/ |date=2012-03-11 }}, Pristupljeno 25. 12. 2012.</ref>. U selu se nalazi Osnovna škola „Stevan Nemanja“, ranije „Ivo Lola Ribar“, za učenike od prvog do osmog razreda, poštanska jedinica, seoska ambulanta i Park dobrih komšija. U selu deluje Kulturno-umetničko društvo „Milosav Miljković“, osnovano je 70-ih godina prošlog veka<ref>[http://stenjevac.com/index.php/kud Stenjevac:KUD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119170701/http://stenjevac.com/index.php/kud |date=2016-01-19 }}, Pristupljeno 25. 12. 2012.</ref> i Fudbalski klub „Rudar“, osnovan 1958<ref>[http://stenjevac.com/index.php/fk Stenjevac: FK Rudar, Pristupljeno 25. 12. 2012.]{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Poreklo stanovništva == Podaci datiraju iz [[1930]]. godine)<ref>Podaci: "Naselja" knj.26 (dr. Stanoje Mijatović: Resava</ref> Selo se deli na Gornji i Donji Kraj. Skoro svi stanovnici su [[Kosovo|Kosovci]] i [[Timok|Timočani]]. '''U Gornjem su Kraju:''' * Ćosići (30 k., Sv. Đorđe i Đurđevdan), došli sa [[Kosovo|Kosova]]. Od njih je bio "Milovan Ćosić", Sinđelićev [[bimbaša]], koji je sa njim poginuo na [[Čegar|Čegru]]. Ima ih i u [[Strmosten]]u. * Mitrovići (5 k., Sv. Stevan), došli iz okoline [[Vranje|Vranja]]. '''U Donjem su Kraju:''' * Veljići (25 k., Sv. Arhanđel), došli oko [[1730]]. godine sa [[Kosovo|Kosova]], sa hiljadu brava ovaca. * Lukići (10 k., Sv. Jovan), došli iz [[Vražogrnac|Vražogrnca]] kod [[Zaječar]]a. * Čupići (10 k., Sv. Arhanđel), došli sa [[Kosovo|Kosova]]. * Bugarčići (20 k., Sv. Nikola), došli iz [[vidin]]ske oblasti u [[Bugarska|Bugarskoj]]. * Vojinovići (5 k., Sv. Todor), ne zna se odakle su. * Nonići (2 k., Đurđevdan), Cigani, došli iz [[Dvorište|Dvorišta]]. == Demografija == Prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] bilo je 737 stanovnika (prema popisu iz [[Popis stanovništva 1991. u SFRJ|1991.]] bilo je 947 stanovnika). U naselju Stenjevac živi 596 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 43,3 godina (42,5 kod muškaraca i 44,0 kod žena). U naselju ima 200 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,69. Ovo naselje je velikim delom naseljeno [[Srbi]]ma (prema popisu iz [[2002]]. godine). {| width="50%" style="background:transparent; " | valign="top" width="50%" style="border:1px solid gray; " | <!-- ============================================================================================= POČETAK GRAFIKA ===============================================================================================--> <center> :''Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka'' {| | style="padding: 0;" | <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1940 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1940 PlotData = bar:1436 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:956 color:gray1 from:start till:end bar:478 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(62,127)(77,139) color:blue width:2 points:(77,139)(100,141) color:blue width:2 points:(100,141)(128,161) color:blue width:2 points:(128,161)(157,140) color:blue width:2 points:(157,140)(185,132) color:blue width:2 points:(185,132)(217,107) color:blue width:2 </timeline> |} </center> <!-- ============================================================================================= KRAJ GRAFIKA ===============================================================================================--> | valign="down" width="50%" | {{Popis |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 9}}</ref> |p1948=906 |p1953=1012 |p1961=1023 |p1971=1197 |p1981=1020 |p1991=947 |p1991n=858 |p2002s=861 |p2002=737 }} |} {{Grafikon postoci |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 1}}</ref> |širina=300px |naslov=Etnički sastav prema popisu iz [[Popis stanovništva 2002. u Srbiji|2002.]] |pozadina=#ddd |pozicija=left |šipke= {{Vrsta sa postotkom|[[Srbi]]|yellow|725|98.37}} {{Vrsta sa postotkom|[[Crnogorci]]|blue|9|1.22}} {{Vrsta sa postotkom|[[Makedonci]]|red|2|0.27}} {{Vrsta sa postotkom|[[Rumuni]]|green|1|0.13}} {{Vrsta sa postotkom|nepoznato|orange|0|0.0}} }} {{Grafikon piramida |izvor=<ref>{{Stat Knjiga 2}}</ref> |širina=300px |naslov= |pozadina=#eee |levo2=m |desno2=ž |šipke levo desno= {{Vrsta levo desno|?|gray|0|0.0|0.0|0}} {{Vrsta levo desno|80+|gray|12|27.90|25.58|11}} {{Vrsta levo desno|75-79|gray|13|30.23|32.55|14}} {{Vrsta levo desno|70-74|gray|29|67.44|76.74|33}} {{Vrsta levo desno|65-69|gray|24|55.81|74.41|32}} {{Vrsta levo desno|60-64|gray|25|58.13|72.09|31}} {{Vrsta levo desno|55-59|gray|16|37.20|44.18|19}} {{Vrsta levo desno|50-54|gray|24|55.81|48.83|21}} {{Vrsta levo desno|45-49|gray|36|83.72|60.46|26}} {{Vrsta levo desno|40-44|gray|20|46.51|58.13|25}} {{Vrsta levo desno|35-39|gray|29|67.44|55.81|24}} {{Vrsta levo desno|30-34|gray|22|51.16|39.53|17}} {{Vrsta levo desno|25-29|gray|21|48.83|48.83|21}} {{Vrsta levo desno|20-24|gray|15|34.88|58.13|25}} {{Vrsta levo desno|15-19|gray|19|44.18|44.18|19}} {{Vrsta levo desno|10-14|gray|22|51.16|53.48|23}} {{Vrsta levo desno|5-9|gray|24|55.81|37.20|16}} {{Vrsta levo desno|0-4|gray|15|34.88|32.55|14}} |prosekm=42.5 |prosekž=44.0 }} {{DomaćinstvaNaseljaSrbija|167|186|241|388|244|238|200|31|42|22|36|22|31|12|4|-|-|3.69}} {{BrakNaseljaSrbija|305|60|215|24|6|-|318|39|216|56|7|-}} {{ZanimanjaNaseljaSrbija|142|19|1|81|12|1|5|8|2|3|92|50|-|5|8|-|-|7|7|1|234|69|1|86|20|1|5|15|9|4|-|-|3|4|2|-|-|-|1|-|-|-|9|5|-|-|-|-|-|-|3|13|7|-|-|-|1}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{portal|Srbija}} {{Drugi projekti | commons = Stenjevac | wikispecies = | wiktionary = | wikiversity = | wikibooks = | wikisource = | wikiquote = | wikinews = }} * [http://stenjevac.info/ Veb prezentacija selo Stenjevac]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.fallingrain.com/world/RI/00/Stenjevac.html Mape, aerodromi i vremenska situacija lokacija (Fallingrain)] * [http://wikimapia.org/maps?ll=44.0855,21.535&spn=0.3,0.3 Satelitska mapa (Wikimapia)] * [http://www.maplandia.com/serbia-and-montenegro/srbija/stenjevac/ Gugl satelitska mapa (Maplandia)] * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=44.0855&longitude=21.535&zoom=8 Plan naselja na mapi (Mapquest)]{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Opština Despotovac}} [[Kategorija:Opština Despotovac]] [[Kategorija:Naselja u Pomoravskom upravnom okrugu]] b6ii9yt866b1674vzvz3a9az26vypns Due Santi, Perugia 0 2315736 42652848 42060444 2026-07-10T19:24:46Z LigaDue 34119 commonscat, slika 42652848 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Due Santi | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Umbria]] | okrug = [[Perugia (provincija)|Perugia]] | slika = DueSantiTodi2.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 281 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 42.8162 | gduž = 12.44612 | nadmorska_visina = 307 | geonameid = 3177458 }} '''Due Santi''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Perugia (provincija)|Perugia]], u regiji [[Perugia (provincija)|Perugia]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 281 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 307 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Due Santi (Todi)}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Perugia}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Perugia]] hs0g9x4g5i1smbxjdvbhd7wsd0o2vqe Frontignano, Perugia 0 2315913 42652855 42062840 2026-07-10T19:45:40Z LigaDue 34119 commonscat, slika 42652855 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Frontignano | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Umbria]] | okrug = [[Perugia (provincija)|Perugia]] | slika = FrontignanoTodi1.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 43 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 42.84846 | gduž = 12.44959 | nadmorska_visina = 319 | geonameid = 3176519 }} '''Frontignano''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Perugia (provincija)|Perugia]], u regiji [[Perugia (provincija)|Perugia]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 43 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 319 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Frontignano (Todi)}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Perugia}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Perugia]] 1b1psdb0guwnv80uv20v3or6ipdlqwu Loreto, Perugia 0 2316293 42652859 42067835 2026-07-10T19:57:15Z LigaDue 34119 commonscat, slika 42652859 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Loreto | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Umbria]] | okrug = [[Perugia (provincija)|Perugia]] | slika = LoretoTodi2.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 25 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 42.84034 | gduž = 12.45936 | nadmorska_visina = 357 | geonameid = 8972782 }} '''Loreto''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Perugia (provincija)|Perugia]], u regiji [[Perugia (provincija)|Perugia]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 25 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 357 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Loreto (Todi)}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Perugia}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Perugia]] 4x6570kgkeqk2o9gattp2sr5yh5rdqa Lorgnano, Perugia 0 2316297 42652867 42067836 2026-07-10T20:20:47Z LigaDue 34119 commonscat, slika 42652867 wikitext text/x-wiki {{Naselje u Italiji | naziv = Lorgnano | izvorni_naziv = | država = {{flag|Italija}} [[Italija]] | regija = [[Umbria]] | okrug = [[Perugia (provincija)|Perugia]] | slika = LorgnanoTodi2.jpg | opis_slike = | grb = | gradska_zastava = | osnivanje = | stanovništvo = 3 | godina_stanovništvo = 2011 | aglomeracija = | godina_aglomeracija = | gustina = | površina = | vremenska_zona = | poštanski_kod = | pozivni_broj = | registarska_oznaka = | ostalo1l = | ostalo1 = | veb-strana = | gradonačelnik = | stranka = | gšir = 42.8321 | gduž = 12.46356 | nadmorska_visina = 280 | geonameid = 3174564 }} '''Lorgnano''' je naselje u [[Italija|Italiji]] u provinciji [[Perugia (provincija)|Perugia]], u regiji [[Perugia (provincija)|Perugia]]. Prema proceni iz [[2011]]. u naselju je živelo 3 stanovnika.<ref name="GeoNames">{{GeoNames}}</ref><ref name="Istat">{{Istat}}</ref> Naselje se nalazi na [[Nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od 280 m. == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{MoliternoEncyclopediaOfContemporaryItalianCulture}} * {{ArmieroNatureAndHistoryInModernItaly}} * {{GuicciardiniHistoryOfItaly}} * {{DomenicoRegionsOfItaly}} * {{AveryNewCenturyItalianRenaissanceEncyclopedia}} * {{CoppaDictionaryOfModernItalianHistory}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Lorgnano (Todi)}} {{Wikiatlas|Italy}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html by the CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709111211/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/it.html |date=2017-07-09 }} * [http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National and Regional Parks] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Italy:_Primary_Documents History of Italy: Primary Documents] * [http://www.fastionline.org/ List and maps of archaeological sites in Italy] * [http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html WWW-VL: History: Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html |date=2021-08-15 }} at IUE {{Italijanska provincija Perugia}} {{Spisak provincija u Italiji}} {{Naselje-Italija-začetak}} [[Kategorija:Naselja u provinciji Perugia]] heqok5o04uzs9xy0vslud1o3p57hrgh Stanford University Press 0 2461669 42652961 7021675 2026-07-11T06:02:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652961 wikitext text/x-wiki {{Infokutija izdavač | naziv = Stanford University Press | slika = SUP logo.png | slika_opis = Logo SUP-a | mat_društvo = [[Univerzitet Stanford]] | status = aktivan | prednik = | osnovano = [[1892]]. | osnivač = Leland i Jane Stanford | sljednik = | država = {{flag|Sjedinjene Države}} | sjedište = {{flagicon|SAD}} [[Palo Alto, California|Palo Alto]], [[Kalifornija]] | distribucija = međunarodna | čelnik = | vlasnik = | publikacije = [[knjige]] i [[naučni časopisi]] | tematika = [[humanističke nauke|humanističke]] i [[društvene nauke]], itd. | otisak = | zaposleni = | prihod = | nasdaq = | url = [http://www.sup.org/ www.sup.org] }} '''Stanford University Press''' ([[Akronim|akr.]] '''SUP''') je akademski nakladnik u [[SAD|američkom]] gradu [[Palo Alto, California|Palo Altu]]. Utemeljen je [[1892]]. kao nezavisna izdavačka kuća, a [[1917]]. kupio ga je [[Univerzitet Stanford]] i od tada djeluje kao njegov nakladnički odsjek. Početkom [[21. vijek]]a SUP je izdavao oko 130 [[monografija]] godišnje, od čega dvije trećina otpada na [[humanističke nauke|humanističke]] i [[društvene nauke]]. Glavna stručna područja na koje se SUP fokusira su: {| |valign=top| * [[Antropologija]] * [[Ekonomija]] * [[Filozofija]] * [[Historija]] * [[Judaistika]] |valign=top| * [[Književnost]] * [[Latinska Amerika|Latinoameričke]] studije * [[Obrazovanje]] * [[Orijentalistika]] * [[Politologija]] |valign=top| * [[Pravo]] * [[Religijske studije]] * [[Sigurosni studiji]] * [[Sociologija]] |} == Vanjske veze == {{Commonscat|Stanford University Press}} * {{en icon}} [http://www.sup.org/ Službene stranice Stanford University Pressa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170721182952/http://www.sup.org/ |date=2017-07-21 }} {{AAUP}} [[Kategorija:Nastanci 1892.]] [[Kategorija:Američke izdavačke kuće‎]] [[Kategorija:Akademsko izdavaštvo]] 8vkib2dzdtns1gbe1t4mxkfd8v5ngqn Savez komunista – Pokret za Jugoslaviju 0 2965378 42652828 42494615 2026-07-10T17:35:40Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652828 wikitext text/x-wiki {{Politička partija 4 | ime = Savez komunista - Pokret za Jugoslaviju | izvorno_ime = SK-PJ | logo = Flag of the League of Communists – Movement for Yugoslavia.svg | veličina = 250px | logo_opis = | bojakod = red | predsednik = | lider = | vođa1_titula = | vođa1_ime = | vođa2_titula = | vođa2_ime = | vođa3_titula = | vođa3_ime = | sekretar = | portparol = | osnivač = [[Stevan Mirković]]<br />(jedan od osnivača) | slogan = "''[[Proleteri svih zemalja, ujedinite se!]]''" | koalicija = | osnovana = [[4. novembar|4. novembra]] [[1990]] | himna = [[Internacionala (himna)|Internacionala]]<br /> | raspuštena = [[23. jul]]a [[1994]] | prethodne stranke = [[Organizacija Saveza komunista u JNA]] | naslednik = [[Jugoslovenska levica]] | sedište = [[Beograd]] | država = {{zas|SRJ}} [[Savezna Republika Jugoslavija|SR Jugoslavija]]<br />Ranije:<small><br />{{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavija]]</small> | novine = "Кomunist" | mladi ogranak = [[Savez socijalističke omladine Hrvatske|Savez socijalističke omladine Jugoslavije u JNA]] | studentsko krilo = | broj_članova = oko 110.000 | broj_članova_godina = 1994 | ideologija = [[Komunizam]],<br />[[Marksizam-lenjinizam]],<br />[[Titoizam]],<br />[[Radničko samoupravljanje]],<br />[[Jugosloveni|Jugoslavizam]],<br />[[Pokret nesvrstanih|Nesvrstanost]],<br />[[Jednopartijska država|Ideologija jednopartijske države]]. | pozicija = [[Levica]] | skupština1 = [[Skupština SRJ|Savezna narodna skupština]] | broj_mandata = {{Politička partija/mandati|2|250|red|}}([[Izbori za savezne poslanike u Veće građana Savezne skupštine SRJ maja 1992.|od 31. maja 1992 do 20. decembra 1992. godine]]) | međunarodno_članstvo = | evropsko_članstvo = | boje = [[Crvena boja|crvena (dominatna)]] i [[Žuta boja|žuta (tamno-zlatna)]] | internet_stranica = | napomena = }} '''Savez komunista – Pokret za Jugoslaviju''' (skraćeno '''SК-PJ'''), ({{jez-sr|Савез комуниста - Покрет за Југославију (СK-ПЈ)}}; {{jez-mak|Сојузот на комунисти - Движење за Југославија (СК-ДЈ)}}; {{jez-slv|Zveza komunistov - Gibanje za Jugoslavijo (ZК-GJ)}}), bila je opoziciona politička [[politička partija|partija]] u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslaviji]], [[Savezna Republika Jugoslavija|SR Jugoslaviji]] tj. [[Republika Srbija (1990—2006)|Republici Srbiji]]. Partija je formirana [[4. novembar|4. novembra]] [[1990]], od dotadašnje organizacije [[Savez komunista Jugoslavije|Saveza komunista Jugoslavije]] u [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]], postavši njezin pravno-imovinski i ideološki naslednik. == Politički program == Politički program Saveza komunista - Pokreta za Jugoslaviju bio je sličan programu [[Savez komunista Jugoslavije|Saveza komunista Jugoslavije u JNA]]. Savez komunista – Pokret za Jugoslaviju podržavao je socijalistički režim državne samouprave iz vremena vladavine [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]] u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslaviji]]. == Partijska struktura istaknutih članova == Partiju su uglavnom sačinjavala vojna lica koji su bili članovi organizacije SКJ u JNA, a među poznatijim članovima su bili [[general]]i: [[Veljko Kadijević]], [[Branko Mamula]], [[Nikola Ljubičić]], [[Stevan Mirković]], kao i poznati [[politika|političari]], [[Aleksandar Vulin]] i [[Mirjana Marković]] supruga [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]]. == Izborni rezultat == Na [[Izbori za savezne poslanike u Veće građana Savezne skupštine SRJ maja 1992.|izborima za savezne poslanike u Veću građana Savezne skupštine SRJ maja 1992.]], Savez komunista – Pokret za Jugoslaviju osvojio je 14.205 glasova, 0,35% i 2 poslanička mandata. Savezni [[narodni poslanik]] iz [[Republika Srbija (1990—2006)|Srbije]] bio je [[Ratko Кrsmanović]] koji je bio kasnije visoki funkcioner [[Jugoslovenska levica|Jugoslovenske levice]] i [[narodni poslanik]] iz [[Republika Crna Gora (1992—2006)|Crne Gore]] bio je [[Rade Lakušić]]. == Delovanje i prestanak rada == Iako se zalagala za jugoslovenstvo i obnovu Jugoslavije, partija je aktivno politički delovala samo na prostoru [[Savezna Republika Jugoslavija|krnje Jugoslavije]] tj. na teritoriji [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Pre proglašenja [[Savezna Republika Jugoslavija|SR Jugoslavije]] partija je imala svoje manje delove i ogranke u [[Slovenija|Sloveniji]], [[Hrvatska|Hrvatskoj]], [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] i [[Republika Makedonija|Makedoniji]]. U januaru 1991, u vreme krize oko razoružanja paravojnih formacija, u vojsci je cirkulisao dokument u kome se tvrdilo da su hrvatski nacionalisti deo američkog plana da se iz Istočne Evrope uklone komunisti koji su preživeli 1989. i pozvali vojnike da očuvaju socijalističku Jugoslaviju podrškom SK-PJ. Dokument je dospeo do medija, a savezno predsedništvo mu je umanjivalo značaj, kao stavu samo jednog organa, političkog odeljenja vojske.<ref>[https://www.upi.com/Archives/1991/02/07/Presidency-seeks-to-downplay-army-document/5528665902800/ Presidency seeks to downplay army document]. upi.com</ref><ref>Vasić, Miloš. [https://pescanik.net/moskovski-mamurluk/ Moskovski mamurluk]. pescanik.net 28/10/2007</ref> Na beogradskom Ušću 16. marta 1991. su organizovali miting podrške vojsci.<ref>[https://www.upi.com/Archives/1991/03/16/Serbia-to-ignore-national-presidency/3225669099600/ Serbia to ignore national presidency]. upi.com</ref> Savez komunista – Pokret za Jugoslaviju, nakon početka ratnih zbivanja [[1991]]. godine i sve dok nije prestala sa radom u javnosti je vodila politiku međunacionalne tolerancije i uvažavanja. Partija se zalagala za prestanak ratnih zbivanja na prostoru [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslavije]], oštro je kritikovala sve vrste [[Nacionalizam|nacionalizma]] koji su bili prisutni u to vreme. Dokle god je službeno postojala SFRJ zalagala se za njeno očuvanje i za ponovno uspostavljanje [[Socijalizam|socijalističkog]] državnog poretka i [[jednopartijska država|jednopartijske države]]. Godine [[1994]] u Savezu komunista - Pokretu za Jugoslaviju nastaju unutarpartijske podele, partija se podelila na dve partijske frakcije, na prvu veću koja je okupljala pristalice režima [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] koju je predvodila njegova supruga [[Mirjana Marković|Mira Marković]] i [[Aleksandar Vulin]] i drugu manju frakciju koja je bila protivnik režimu [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] predvođena aktivnim i penzionisanim [[general]]ima, [[oficir]]ima i [[Šablon:Činovi (podoficiri) u VS|podoficirima]] [[Jugoslovenska narodna armija|JNA]] i [[Vojska Jugoslavije|Vojske Jugoslavije]]. Većina članova partije priklonila se prvoj većoj frakciji koju su prevodili [[Mirjana Marković|Mira Marković]] i [[Aleksandar Vulin]]. Godine [[1994]] ujedinila se sa koalicijom od 23 levičarske i komunističke partije i tada je nastala [[Jugoslovenska levica]]. == Vanjske veze == * [http://web.arhiv.rs/Develop/Glasonose.nsf/9124349e3076fd1cc1257298004a7216/ff16927e9a57809dc125722d0051d850?OpenDocument Sajt: web.arhiv.rs 1991. godina] * [http://web.arhiv.rs/Develop/Glasonose.nsf/e1e8ae1838fef875c1257298004aa01d/1ca3b7657221a0bac12571df0042b67e?OpenDocument Veb Arhiva-Dnevne novine "Večernje Novosti"] * [http://www.vreme.com/arhiva_html/449/8.html Sajt:Arhiva štampanih novina "Vreme"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103110644/http://www.vreme.com/arhiva_html/449/8.html |date=2014-01-03 }} * [http://digilander.libero.it/lajugoslaviavivra/CRJ/КOMU/debat.html Italijanski Sajt:digilander.libero.it]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.aimpress.ch/dyn/pubs/archive/data/199407/40718-003-pubs-beo.htm Sajt: www.aimpress.ch 1994. godina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929170248/http://www.aimpress.ch/dyn/pubs/archive/data/199407/40718-003-pubs-beo.htm |date=2020-09-29 }} [[Kategorija:Savez komunista Jugoslavije]] [[Kategorija:Političke stranke u Jugoslaviji]] [[Kategorija:Komunističke partije u Evropi]] 658yg2hsr0ghiqivzo3o9y2900hi3bt Saul Kripke 0 3550248 42652826 42448081 2026-07-10T17:22:20Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652826 wikitext text/x-wiki {{Infokutija02 filozof |regija = Zapadna filozofija |era = [[Savremena filozofija]] |slika = Kripke.JPG |veličina_slike = 200px |ime = Saul Kripke |datum_rođenja = {{Birth date and age|1940|11|13|df=yes}} |mjesto_rođenja = [[Bay Shore]], [[New York]] |datum_smrti ={{Death date and age|2022|09|15|1940|11|13|df=yes}} |mjesto_smrti =Nju Džersi |prebivalište = |nacionalnost = |tradicija = [[Analitička filozofija]] |glavni_interesi = [[Logika]] (uglavnom [[Modalna logika|modalna]]), [[metafizika]], [[filozofija jezika]], [[epistemologija]], [[teorija skupova]], [[filozofija uma|filozofija duha]] |značajne_ideje = [[Kripke-Platekova teorija skupova]], [[Kauzalna teorija referiranja]], [[Kripkenštajn]], [[Kripkeova semantika]], ''[[Kripkeova struktura]]'', [[Rigidni dezignator]] |uticaj_od = [[David Hume]], [[Bertrand Russell]], [[W.v.O. Quine]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Alfred Tarski]], [[Alan Turing]], [[Michael Dummett]] |uticaj_na = [[Michael Devitt]], [[Gareth Evans]], [[Hilary Putnam]], [[John P. Burgess]], [[David Kaplan]], [[Scott Soames]], [[Nathan Salmon]], [[Stephen Yablo]], [[David Chalmers]] }} '''Saul Aaron Kripke''' (''Sol Kripke'', rođen [[13.]] [[novembar|novembra]] [[1940]]- 15. septembar 2022.) bio je [[SAD|američki]] [[filozof]] i [[logika|logičar]]. Bio je McCosh profesor [[filozofija|filozofije]] ([[emeritus]]) na [[Princeton University]] i istaknuti predavač filozofije na [[CUNY Graduate Center]]. Još od 1960-ih godina Kripke se smatra za jednu od najznačajnijih figura u oblastima [[matematička logika|matematičke logike]], [[filozofija jezika|filozofije jezika]], [[metafizika|metafizike]], [[epistemologija|epistemologije]] i [[teorija skupova|teorije skupova]]. [[2001.]] postao je dobitnik prestižne [[Schock Prize]] nagrade, koja se dodeljuje za dostignuća na poljima logike i [[analitička filozofija|analitičke filozofije]]. Danas mnogi Kripkea smatraju za jednog od najvažnijih filozofa u prethodnih nekoliko stotina godina, što pokazuju i neka istraživanja.<ref>[[Brian Leiter]], Leiter Reports: A Philosophy Blog, [http://leiterreports.typepad.com/blog/2009/03/so-who-is-the-most-important-philosopher-of-the-past-200-years.html "So who *is* the most important philosopher of the past 200 years?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170719024011/http://leiterreports.typepad.com/blog/2009/03/so-who-is-the-most-important-philosopher-of-the-past-200-years.html |date=2017-07-19 }}</ref> Kripke je uticao i dao značajan originalni doprinos na polju logike, posebno modalne logike. Njegov rad ima posebnog uticaja na analitičku filozofiju, najviše zbog njegove semantike modalne logike, koja uključuje [[mogući svetovi|moguće svetove]] opisane u sistemu koji se danas naziva [[Kripkeova semantika]].<ref>Jerry Fodor, "[http://www.lrb.co.uk/v26/n20/jerry-fodor/waters-water-everywhere Water's water everywhere]", ''London Review of Books'', 21 October 2004</ref> Drugi značajni doprinos jeste njegov argument u prilog tvrđenju da je [[nužno]]st "metafizički pojam", koji treba razvajati od epistemičkog pojma [[a priori|a priornosti]], te da postoje nužne istine koje su spoznatljive [[a posteriori]]; kao npr. "Voda je H2O". Kripke je takođe čuven i po svojim originalnim interpretacijama [[Ludwig Wittgenstein|Wittgensteina]] koje se nazivaju [[Kripkenstein]]. Njegovo najpoznatije delo nosi naziv "[[Naming and Necessity]]", koje je prvi put objavljeno [[1980]]. ==Biografija== Saul Kripke je najstarije od troje dece [[Dorothy K. Kripke]] i [[Myer S. Kripke]]-a.<ref>{{cite book|last=Kripke|first=Saul|title=Philosophical Troubles: Collected Papers Volume 1|year=2011|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-973015-5|pages=xii}}</ref> Njegov otac Myer bio je vođa Beth El Synagogue, jedine konzervativne zajednice u [[Omaha]], [[Nebraska]]; dok je njegova majka Dorothy, bila autorka edukativnih jevrejskih knjiga za decu. Saul i njegove dve sestre, Madeline i Netta, išli su u [[Dundee Grade School and Omaha Central High School]]. Kripke je bio označen kao [[Wunderkind]], već sa 6 godina počeo je učiti [[starohebrejski]] jezik, sa 9 je pročitao sva dela [[Shakespeare]]a, a pre završetka osnovne škole ovladao je kompleksnim matematičkim problemima i delima [[René Descartes|Descartesa]].<ref name="Charles McGrath">{{cite news | url = http://www.nytimes.com/2006/01/28/books/28krip.html?pagewanted=1&ei=5088&en=9b8c06355a8dc486&ex=1296104400&adxnnl=0&partner=rssnyt&emc=rss&adxnnlx=1156068875-xI9kVaL9WqHJhRK5STWHrw | title = Philosopher, 65, Lectures Not About 'What Am I?' but 'What Is I?' | author = Charles McGrath | work = [[The New York Times]] | date = 2006-01-28 | accessdate = 2008-01-23 }}</ref><ref>''A Companion to Analytic Philosophy (Blackwell Companions to Philosophy)'', by A. P. Martinich (Editor), E. David Sosa (Editor), 38. Saul Kripke (1940–)</ref> Prvu teoremu o potunosti modalne logike napisao je već sa 17 godina, a objavio godinu dana kasnije. Nakon što je završio srednju školu, [[1958.]] godine, pristupio je [[Harvard University]]-u gde je završio osnovne studije [[matematika|matematike]]. Nakon što je jedno kratko vreme bio predavač na [[Univerzitet Harvard|Harvardu]], [[1967.]] prelazi na [[Rockefeller University|Univerzitet Rockefeller]], te zatim dobija punu radnu normu na [[Princeton University|Princetonu]], [[1977.]] godine. [[1988.]] dobija univerzitetski Behrman Award zbog istaknutih dostignuća na polju društvenih nauka. [[2002.]] Saul postaje predavač na CUNY Graduate Centeru, gde je postavljen kao istaknuti predavač filozofije. Bio je oženjen sa [[Margaret Gilbert]], koja je takođe po zanimanju filozof poznata po svom radu na polju filozofije društvenih nauka, tačnije utemeljenju [[analitička filozofija|analitičke filozofije]] društvenih fenomena (pojava). Saul takođe ima nekoliko počasnih zvanja stečenih na prestižnim svetskim univerzitetima kao što su [[Univerzitet u Nebraski (Omaha)|Univerzitet u Nebraski]] ([[Omaha]], 1977), [[Johns Hopkins University|Univerzitet Johns Hopkins]] (1997), [[Univerzitet u Haifi]] ([[Izrael]], 1998) i [[Univerzitet u Pennsylvaniji]] (2005). Član je [[American Philosophical Society|Američkog filozofskog društva]], kao i [[American Academy of Arts and Sciences|Američke akademije umjetnosti i nauka]], te [[British Academy|Britanske akademije]]. == Reference == {{Reflist}} == Vanjske veze == *{{Commonscat-inline|Saul Kripke}} {{filozofija}} {{normativna kontrola}} {{Lifetime|1940||Kripke, Saul}} [[Kategorija:Američki filozofi]] [[Kategorija:Analitički filozofi]] [[Kategorija:Logičari]] a1i903zb99gcrwz5pekhqmb4lwgq1we Strängnäs 0 4476614 42652980 42404813 2026-07-11T08:31:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652980 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Strängnäs | ime_genitiv =Strängnäsa | izvorno_ime = | slika_panorama =Rådhuset, Strängnäs.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Gradska vijećnica | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Švedska | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =22 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =02 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Södermanland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Södermanland (grofovija)|Södermanland]] | lokacija3_ime =[[Švedske općine|Općina]] | lokacija3_info =[[Strängnäs (općina)|Strängnäs]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža =6.53 [[km²]] | površina_šira =741.59 [[km²]] | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =12,856<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =1,968.8 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire =32,419<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =43.7 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.strangnas.se/ www.strängnäs] | bilješke = }} '''Strängnäs''' čita se '''Strengnes''' je [[grad]] od 12,856 stanovnika<ref name=mam/> na [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]], on je i [[državna uprava|administrativni centar]] [[Strängnäs (općina)|Općine Strängnäs]] od 32,419 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-sodermanland.php | title =Sweden: Södermanland | accessdate = 25. 05. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Geografija == Strängnäs leži u [[Södermanland (grofovija)|Grofoviji Södermanland]] smješten duž južne obale [[Mälaren|Jezera Mälaren]] i po poluotoku Aspö, udaljen osamdesetak [[km]] [[zapad]]no od [[Stockholm]]a, i pedesetak km od [[Södertälje]]a. ==Historija== Nejasno je kad je Strängnäs nastao, zna se da je bio sjedište [[Dijeceza|biskupije]], što se spominje [[1120]]., ali je najvjerovatnije to postao [[1164]]. Nakon tog je osnivan [[Dominikanci|dominikanski]] [[samostan]] - [[1268]]. pa je naselje počelo dobijati gradske karakteristike. Gradski [[pečat]] spominje se [[1315]]., osnivanje prvog [[ceh]]a [[1331]]., a [[sajam|sajmeni]] [[trg]] [[1349]].<ref name=his/> Strängnäs je [[povelja|povelju]] o [[Gradska prava|statusa grada]] dobio - [[1336]]. Strängnäs je bio centralni [[trgovina|trgovački]] punkt [[Södermanland]]a, njegov godišnji [[sajam]], zabilježen [[1327]]., (vjerojatno je bio i stariji), održavao se sve do početka [[19. vijek]]a. Strängnäs je procvjetao tokom kasnog [[srednji vijek|srednjeg vijeka]], zbog jačanja položaja biskupije.<ref name=his/> Od pojave [[Reformacija|reformacije]] počinje [[ekonomija|ekonomski]] pad, i pored nekih kratkih faza oporavka između [[1600]]. - [[1700]]. zbog tog je Strängnäs ostao relativno mali grad, pa je oko [[1750]]. imao samo 900 stanovnika.<ref name=his/> Kao i većina drugih gradova [[Mälaren]]a i Strängnäs je tavorio u prvoj polovici [[19. vijek]]a, visoka [[smrt]]nost, niske stope [[natalitet]]a i spori rast stanovništva, bili su samo neki elementi te stagnacije. Ponovni procvat dogodio se između [[1880]]. - [[1920]]., kad je Strängnäs rastao brže od ostalih gradova.<ref name=his/> On se prije svega razvijao zahvaljujući svom bogatom zaleđu, a ne zbog [[industrija|industrije]]. Njegovom rastu pomoglo je i to što je postao jak [[garnizon]], sjedište [[Regimenta|Regimente]] Södermanland.<ref name=his/> U to vrijeme izgrađene su [[škola|škole]] i [[bolnica|bolnice]]. Nakon kratkog pada tokom [[1920e|1920-ih]] i [[1930e|1930-ih]] nastavio se rast grada, baziran na uslugama.<ref name=his>{{cite web | url =http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/strangnas/historia.htm | title =''Strängnäss historia'' | accessdate =25. 05. 2015 | language =švedski | publisher =Urbanhistory }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Pobratimski gradovi == * {{flag|Danska}}, [[Ribe, Esbjerg|Ribe]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Strängnäs}} * [http://www.strangnas.se/ ''Službene stranice općine Strängnäs''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604082859/http://www.strangnas.se/ |date=2017-06-04 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Gradovi u Švedskoj]] jjxcabhy8quvhpshd2p0e8maddmrjg4 Strängnäs (općina) 0 4476615 42652981 42408083 2026-07-11T08:31:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652981 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Strängnäs | ime_genitiv =Općine Strängnäsa | izvorno_ime =<small>Strängnäs kommun</small> | slika_panorama =Strängnäs_Municipality_in_Södermanland_County.png | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Karta]] [[Södermanland (grofovija)|Grofovije Södermanland]] sa pozicijom Općine Strängnäs | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država = | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =22 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =02 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Södermanland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Södermanland (grofovija)|Södermanland]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira =741.59 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =32,419<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =43.7 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.strangnas.se/ www.strängnäs.se] | bilješke = }} '''Općina Strängnäs''' ([[švedski jezik|švedski]]: ''Strängnäs kommun'') je jedna od [[Švedske općine|švedskih općina]] od 32,419 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-skane.php | title =Sweden: Skåne | accessdate = 25. 05. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na krajnjem [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]]. [[Glavni grad|Administrativni centar]] općine je [[grad]] - [[Strängnäs]] od 12,856 stanovnika.<ref name=mam/> == Geografija == Općina Strängnäs prostire se u [[Södermanland (grofovija)|Grofoviji Södermanland]], na površini od 741.59 [[km²]]<ref name=mam/>, duž južne obale [[Mälaren|Jezera Mälaren]]. ==Historija== Općina je oformljena - [[1971]]., spajanjem grada [[Strängnäs]]a sa gradom [[Mariefred]] i okolnim [[selo|ruralnim]] [[općina]]ma. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Strängnäs Municipality}} * [http://www.strangnas.se/ ''Službene stranice Općine Strängnäs''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604082859/http://www.strangnas.se/ |date=2017-06-04 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Općine Švedske]] {{geog-stub}} efb2hqtscav50d00c4p9bbo71h3u6n5 Söderhamn 0 4477355 42653037 42404887 2026-07-11T11:35:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653037 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Söderhamn | ime_genitiv =Haparande | izvorno_ime = | slika_panorama =Vy från Oscarsborg.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Panorama grada | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Švedska | širina-stupnjevi =61 | širina-minute =18 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =05 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Hälsingland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Gävleborg (grofovija)|Gävleborg]] | lokacija3_ime =[[Švedske općine|Općina]] | lokacija3_info =[[Söderhamn (općina)|Söderhamn]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 10.53 [[km²]] | površina_šira =1,064.92 [[km²]] | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =11,761<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =1,116.9 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire =25,647<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =24.1 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.soderhamn.se/ www.söderhamn] | bilješke = }} '''Söderhamn''' je [[luka|lučki]] [[grad]] od 11,761 stanovnika<ref name=mam/> na [[istok]]u [[Švedska|Švedske]], on je i [[državna uprava|administrativni centar]] [[Söderhamn (općina)|Općine Söderhamn]] od 25,647 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-gavleborg.php | title =Sweden: Gävleborg | accessdate = 01. 06. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Geografija == Söderhamn leži u [[Gävleborg (grofovija)|Grofoviji Gävleborg]], na [[ušće|ušću]] [[rijeka (vodotok)|rijeke]] - [[Söderhamnsån]] u [[Botnijski zaliv|Botnijski zaljev]], udaljen oko 75 [[km]] sjeverno od [[Gävle]]a. ==Historija== Söderhamn je [[povelja|povelju]] o [[Gradska prava|status grada]] dobio [[1620]]. Sredinom [[17. vijek]]a u njemu je podignuta [[manufaktura]] za izradu [[puška|pušaka]].<ref name=his/> Grad su [[1721]], spalili [[Rusko Carstvo|ruski]] vojnici, ali je brzo obnovljen tako da je oko [[1800]]. imao oko 1400 stanovnika, što je za ono doba bio grad srednje veličine.<ref name=his/> Soderhamn se počeo snažnije razvijati sredinom [[19. vijek]]a, kad je vladala potražnja za [[drvo (materijal)|drvenom]] građom tad je u gradu radilo puno [[pilana]]. Na prijelazu [[vijek]]ova došlo je do zastoja i stagnacije koji se produžio do [[1950]].<ref name=his>{{cite web | url =http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/soderhamn/historia.htm | title =''Söderhamns historia'' | accessdate =01. 06. 2015 | language =švedski | publisher =Urbanhistory | archive-date =2013-12-10 | archive-url =https://web.archive.org/web/20131210010038/http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/soderhamn/historia.htm | dead-url =yes }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Söderhamn}} * [http://www.soderhamn.se/ ''Službene stranice općine Söderhamn''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417212139/http://www.soderhamn.se/ |date=2021-04-17 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Gradovi u Švedskoj]] mn78qkmn2nidxtdojq66938u4uhl3ae Söderhamn (općina) 0 4477356 42653038 42408122 2026-07-11T11:35:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653038 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Söderhamn | ime_genitiv =Općine Söderhamn | izvorno_ime =<small>Söderhamn kommun</small> | slika_panorama =Söderhamn_Municipality_in_Gävleborg_County.png | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Karta]] [[Gävleborg (grofovija)|Grofovije Gävleborg]] sa pozicijom Općine Söderhamn | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država = | širina-stupnjevi =61 | širina-minute =18 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =05 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Hälsingland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Gävleborg (grofovija)|Gävleborg]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira =1,064.92 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =25,647<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =24.1 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.soderhamn.se/ www.söderhamn.se] | bilješke = }} '''Općina Söderhamn''' ([[švedski jezik|švedski]]: ''Söderhamn kommun'') je jedna od [[Švedske općine|švedskih općina]] od 25,647 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-gavleborg.php | title =Sweden: Gävleborg | accessdate = 01. 06. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[istok]]u [[Švedska|Švedske]]. [[Glavni grad|Administrativni centar]] općine je [[grad]] - [[Söderhamn]] od 11,761 stanovnika.<ref name=mam/> == Geografija == Općina Söderhamn prostire se po [[Gävleborg (grofovija)|Grofoviji Gävleborg]], na površini od 1,064.92 [[km²]]<ref name=mam/>, duž obale [[Botnijski zaliv|Botnijskog zaljeva]]. ==Historija== Općina Söderhamn formirana je [[1971]]., kad se grad [[Söderhamn]] spojio sa [[selo|ruralnim]] [[općina]]ma. == Općine prijatelji == * {{flag|Estonija}}, [[Kunda, Estonia|Kunda]] * {{flag|Finska}}, [[Jakobstad]] * {{flag|Norveška}}, [[Os, Hordaland]] * {{flag|Poljska}}, [[Szczecinek]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Söderhamn Municipality}} * [http://www.soderhamn.se/ ''Službene stranice Općine Söderhamn''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210417212139/http://www.soderhamn.se/ |date=2021-04-17 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Općine Švedske]] {{geog-stub}} 4iqxb32ui9fm4fthpr2jbrghb2pu0al Sigtuna 0 4536878 42652877 42399623 2026-07-10T21:40:11Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652877 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Sigtuna | ime_genitiv =Sigtune | izvorno_ime = | slika_panorama =Sigtuna_storagatan.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Centar grada | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Švedska | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =37 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =43 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Uppland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Stockholm (grofovija)|Stockholm]] | lokacija3_ime =[[Švedske općine|Općina]] | lokacija3_info =[[Sigtuna (općina)|Sigtuna]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 4.57 [[km²]] | površina_šira =327.87 [[km²]] | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =8,444<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =1,847.7 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire =39,990<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =122 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.sigtuna.se/ www.sigtuna.se/] | bilješke = }} '''Sigtuna''' je [[grad]] od 8,444 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-stockholm.php | title =Sweden: Stockholm | accessdate = 12. 07. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]], koji [[državna uprava|administrativno]] podpada pod istoimenu [[Sigtuna (općina)|Općinu Sigtuna]] od 39,990 stanovnika<ref name=mam/> iako nije i [[glavni grad|administrativni centar]] općine već je to grad [[Märsta]]. == Geografija == Sigtuna leži u [[Stockholm (grofovija)|Grofoviji Stockholm]], duž obala [[zaljev]]a Skarven na [[Mälaren|Jezeru Mälaren]], udaljena oko 50 [[km]] [[sjeverozapad]]no od [[Stockholm]]a i oko desetak km zapadno od [[glavni grad|administrativnog centra]] općine [[Märsta|Märste]]. Sigtuna i danas ima karakter grada [[vrt]]a, sa svojim malim kućama iz [[18. vijek|18.]] i [[19. vijek]]a, od kojih su mnoge [[drvo (materijal)|drvene]]. Najveća znamenitost je gradska vijećnica iz [[1744]]. koja se koči na glavnom trgu.<ref name=his>{{cite web | url =http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/sigtuna/historia.htm | title =''Sigtunas historia'' | accessdate =12. 07. 2015 | language =švedski | publisher =Urbanhistory | archive-date =2013-12-10 | archive-url =https://web.archive.org/web/20131210004942/http://urbanhistory.historia.su.se/cybercity/stad/sigtuna/historia.htm | dead-url =yes }}</ref> ==Historija== Sigtuna, jedan od najstarijih gradova u Švedskoj, osnovana već negdje oko [[970]].<ref name=his/> Ona je bila prvo mjesto u zemlji gdje su se kovali novci od sredine [[990]] do negdje oko [[1030]]. Najnovija istraživanja ukazuju da je Sigtuna bila i jedna od [[fortifikacija|utvrda]] [[kralj]]a [[Olof Skötkonung|Olofa Skötkonunga]] i njegova oca [[Erik Pobjednički|Erika Segersälla]] kojom su oni pokušali osigurati svoju vlast u kraju oko [[Mälaren|Jezera Mälaren]].<ref name=his/> Između [[1070]]. - [[1120]]. Sigtuna je bila [[biskup]]sko sjedište, ali je ono nakon [[1164]] premješteno u [[Gamla Uppsala|Gamla Uppsalu]]. Tako da se pretpostavlja da je i lokalna [[crkva]] izgrađena krajem [[11. vijek]]a.<ref name=his/> Nakon što je izgubio poziciju biskupskog centra, - grad je izgubio i ranije stečenu poziciju centra [[Mälaren]]a, pa je vrlo usporeno rastao sve do kraja [[19. vijek]]a, tako da i danas ima karakter idiličnog malog mjesta.<ref name=his/> Početkom [[20. vijek]]a - Sigtuna je postala važan obrazovni i kulturni centar. Nakon što je u neposrednoj blizini izgrađen [[stockholm]]ski [[aerodrom]] [[Arlanda]], grad se počeo ubrzano razvijati. Aerodrom je najveći poslodavac u gradu, u kom radi 12.000 ludi. Pored tog Sigtuna se tokom [[20. vijek]]a profilirala kao centar konferencijsko - obrazovni centar, u njoj svoje konferencije održava između ostalih i švedska crkva. == Gradovi prijatelji == {{flag|Estonija}}, [[Rakvere]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Sigtuna}} * [http://www.sigtuna.se/ ''Službene stranice općine Sigtuna''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417153938/http://www.sigtuna.se/Om-Sigtuna-kommun/Suomeksi/ |date=2016-04-17 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Gradovi u Švedskoj]] rqohz8m15gzifuuhhdt03tw56eec8fz Sigtuna (općina) 0 4536879 42652878 42407999 2026-07-10T21:40:14Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652878 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Sigtuna | ime_genitiv =Općine Sigtuna | izvorno_ime =<small>Sigtuna kommun</small> | slika_panorama =Sigtuna_Municipality_in_Stockholm_County.png | veličina_slike =280px | opis_slike=[[Karta]] [[Stockholm (grofovija)|Grofovije Stockholm]] sa pozicijom Općine Sigtuna | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država = | širina-stupnjevi =59 | širina-minute =37 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =17 | dužina-minute =43 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Švedska}} | lokacija1_ime =[[Švedske pokrajine|pokrajina]] | lokacija1_info =[[Uppland]] | lokacija2_ime =[[Švedske grofovije|grofovija]] | lokacija2_info =[[Stockholm (grofovija)|Stockholm]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe = | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira =327.87 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =39,990<ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća =122 stan. / [[km²]]<ref name=mam/> | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = | pozivni_broj= | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.sigtuna.se/ www.sigtuna.se/] | bilješke = }} '''Općina Sigtuna''' ([[švedski jezik|švedski]]: ''Sigtuna kommun'') je jedna od [[Švedske općine|švedskih općina]] od 39,990 stanovnika<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/sweden-stockholm.php | title =Sweden: Stockholm | accessdate = 12. 07. 2015 | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[jugoistok]]u [[Švedska|Švedske]]. [[Glavni grad|Administrativni centar]] općine je [[grad]] - [[Märsta]] od 24,068 stanovnika.<ref name=mam/> == Geografija == Općina Sigtuna prostire se u [[Stockholm (grofovija)|Grofoviji Stockholm]], na površini od 327.87 [[km²]].<ref name=mam/> Ona je danas zapravo samo dio [[metropola|metropolitanskog]] [[Stockholm]]a. ==Historija== Današnja Općina Sigtuna formirana je [[1971]]. spajanjem [[grad]]ova [[Sigtuna|Sigtune]], [[Märsta|Märste]] i [[Rosersberg]]a. Ime je dobila po [[historija|historijskom]] gradiću Sigtuni. ==Općine prijatelji== *{{flag|Danska}}, [[Sønderborg (općina)|Sønderborg]] *{{flag|Estonija}}, [[Rakvere]] *{{flag|Finska}}, [[Raisio]] *{{flag|Norveška}}, [[Porsgrunn]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Sigtuna Municipality}} * [http://www.sigtuna.se/ ''Službene stranice Općine Sigtuna''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417153938/http://www.sigtuna.se/Om-Sigtuna-kommun/Suomeksi/ |date=2016-04-17 }} {{sv icon}} [[Kategorija:Općine Švedske]] {{geog-stub}} 57otc54zm57mfn98tvbgcvtc4hobb1j Sjeverni Hwanghae (provincija) 0 4541054 42652905 42266871 2026-07-10T23:01:55Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652905 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Sjeverni Hwanghae | official_name = | native_name = 황해북도 | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | other_name = | settlement_type = [[Provincije Sjeverne Koreje|Provincija]] <!-- transliteration(s) --> | translit_lang1 = [[korejski]] | translit_lang1_type = [[Hangul|Chosŏn'gŭl]] | translit_lang1_info = 황해북도 | translit_lang1_type1 = [[Hanja|Hancha]] | translit_lang1_info1 = 黃海北道 | translit_lang1_type2 = [[McCune-Reischauer]] | translit_lang1_info2 = Hwanghaebuk-to | translit_lang1_type3 = {{nowrap|[[Revidirana romanizacija korejskog jezika|Revidirana romanizacija]]}} | translit_lang1_info3 = {{nowrap|Hwanghaebuk-do}} | translit_lang2 = | translit_lang2_type = | translit_lang2_info = | translit_lang2_type1 = | translit_lang2_info1 = | translit_lang2_type2 = | translit_lang2_info2 = <!-- etc., up to translit_lang2_type6 / translit_lang2_info6 --> <!-- images, nickname, motto --> | image_skyline = | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image = <!-- other image (specify File: or Image: namespace) --> | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | seal_type = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | shield_link = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = <!-- defaults to Logo --> | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | etymology = | nickname = | motto = | anthem = <!-- maps and coordinates --> | image_map = Hwanghaebuk North Korea.png | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = <!-- name of a location map as per Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_label = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_map1 = | pushpin_label_position1 = | pushpin_label1 = <!-- only necessary if "name" or "official_name" are too long --> | pushpin_map_alt1 = | pushpin_mapsize1 = | pushpin_map_caption1 = | latd = |latm = |lats = |latNS = | longd = |longm = |longs = |longEW = | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_region = <!-- ISO 3166-1 alpha-2 or ISO 3166-2 code for country/region containing the coordinates --> | coordinates_type = <!-- parameter list passed to Coord template, overrides coordinates_region --> | coordinates_display = inline,title | coordinates_wikidata = yes | coordinates_format = dms | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | grid_name = <!-- name of a regional grid system --> | grid_position = <!-- position on the regional grid system --> <!-- location --> | subdivision_type = Država | subdivision_name = {{flag|Sjeverna Koreja}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = <!-- etc., subdivision_type6 / subdivision_name6 --> <!-- established --> | established_title = Formirana | established_date = [[1954.]] | established_title1 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date1 = | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | established_title4 = | established_date4 = | extinct_title = | extinct_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | seat_type = Središte | seat = [[Sariwŏn]] | seat1_type = <!-- defaults to: Former seat --> | seat1 = | parts_type = Podjela | parts_style = list | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = 3 [[Popis gradova u Sjevernoj Koreji|grada]] | p2 = 19 okruga <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- add &nbsp; (no-break space) to disable automatic links --> | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area --> | area_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | dunam_link = <!-- If dunams are used, this specifies which dunam to link. --> | area_total_km2 = 8,154 | area_total_sq_mi = <!-- see table @ Template:Infobox settlement for details --> | area_total_ha = | area_total_acre = | area_total_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_acre = | area_land_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_ha = | area_water_acre = | area_water_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_water_percent = | area_urban_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_urban_ha = | area_urban_acre = | area_urban_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rural_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_rural_km2 = | area_rural_sq_mi = | area_rural_ha = | area_rural_acre = | area_rural_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_metro_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_metro_ha = | area_metro_acre = | area_metro_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | area_blank1_ha = | area_blank1_acre = | area_blank1_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | area_blank2_sq_mi = | area_blank2_ha = | area_blank2_acre = | area_blank2_dunam = <!-- used in Middle East articles only --> | area_note = <!-- dimensions --> | dimensions_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | length_km = | length_mi = | width_km = | width_mi = <!-- elevation --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_max_rank = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_point = <!-- for denoting the measurement point --> | elevation_min_rank = <!-- population --> | population_as_of = | population_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | population_total = 2,113,672 | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_est = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi= | population_urban_footnotes = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural_footnotes = | population_rural = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro_footnotes = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_density = | population_density_rank = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi= | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi= | population_demonym = <!-- demonym, e.g. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = <!-- etc., up to demographics1_title5 / demographics1_info5 --> <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = <!-- etc., up to demographics2_title5 / demographics2_info5 --> <!-- time zone(s) --> | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = <!-- postal codes, area code --> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | postal2_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal2_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = | geocode = | iso_code = | registration_plate = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = | blank2_info_sec1 = <!-- etc., up to blank7_name_sec1 / blank7_info_sec1 --> <!-- blank fields (section 2) --> | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | blank2_name_sec2 = | blank2_info_sec2 = <!-- etc., up to blank7_name_sec2 / blank7_info_sec2 --> <!-- website, footnotes --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''Sjeverni Hwanghae''' ([[korejski]]: 황해북도) je jedna od devet [[Provincije Sjeverne Koreje|provincija]] [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]]. Kao i svoj južni imenjak, provincija je nastala [[1954.]] godine, kada su sjevernokorejske vlasti bivšu [[Hwanghae (provincija)|provinciju Hwanghae]] podijelili na sjeverni i južni dio. Središte pokrajine je grad [[Sariwŏn]]. ==Administrativna podjela== ===Gradovi=== * [[Sariwŏn]] (središte) <br> 사리원시/{{linktext|沙|里|院|市}} * [[Kaesŏng]] <br> 개성시/{{linktext|開|城|市}} ** [[Industrijska regija Kaesŏng]] <br> 개성공업지구/{{linktext|開|城|工|業|地|區}} * [[Songrim]] <br> 송림시/{{linktext|松|林|市}} ===Okruzi=== {| |valign="top"| * [[Changp'ung (okrug)|Changp'ung]] <br> 장풍군/{{linktext|長|豊|郡}} * [[Chunghwa (okrug)|Chunghwa]]<br> 중화군/{{linktext|中|和|郡}} * [[Hwangju (okrug)|Hwangju]] <br> 황주군/{{linktext|黃|州|郡}} * [[Kaep'ung (okrug)|Kaep'ung]] <br> 개풍군/{{linktext|開|豊|郡}} * [[Kangnam (okrug)|Kangnam]] <br/> 강남군/{{linktext|江|南|郡}} |valign="top"| * [[Koksan (okrug)|Koksan]] <br> 곡산군/{{linktext|谷|山|郡}} * [[Kŭmch'ŏn (okrug)|Kŭmch'ŏn]] <br> 금천군/{{linktext|金|川|郡}} * [[Linsan (okrug)|Linsan]] <br> 린산군/{{linktext|麟|山|郡}} * [[Pongsan (okrug)|Pongsan]] <br> 봉산군/{{linktext|鳳|山|郡}} * [[P'yŏngsan (okrug)|P'yŏngsan]] <br> 평산군/{{linktext|平|山|郡}} |valign="top"| * [[Sangwŏn (okrug)|Sangwŏn]] <br> 상원군/{{linktext|祥|原|郡}} * [[Sin'gye (okrug)|Sin'gye]] <br> 신계군/{{linktext|新|溪|郡}} * [[Sinp'yŏng (okrug)|Sinp'yŏng]] <br> 신평군/{{linktext|新|坪|郡}} * [[Sŏhŭng (okrug)|Sŏhŭng]] <br> 서흥군/{{linktext|瑞|興|郡}} * [[Suan (okrug)|Suan]] <br> 수안군/{{linktext|遂|安|郡}} |valign="top"| * [[T'osan (okrug)|T'osan]] <br> 토산군/{{linktext|兎|山|郡}} * [[Ŭnp'a (okrug)|Ŭnp'a]] <br> 은파군/{{linktext|銀|波|郡}} * [[Yŏnsan (okrug)|Yŏnsan]] <br> 연산군/{{linktext|延|山|郡}} * [[Yŏnt'an (okrug)|Yŏnt'an]] <br> 연탄군/{{linktext|燕|灘|郡}} |} == Vanjske veze == * [http://nk.chosun.com/map/map.html?ACT=geo_01 행정 구역 현황 (''Haengjeong Guyeok Hyeonhwang'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080329053439/http://nk.chosun.com/map/map.html?ACT=geo_01 |date=2008-03-29 }} (in Korean only) * http://nk.joins.com/map/i223.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173552/http://nk.joins.com/map/i223.htm |date=2016-03-03 }} * http://www.kcna.co.jp/item/2006/200605/news05/11.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609223701/http://www.kcna.co.jp/item/2006/200605/news05/11.htm |date=2011-06-09 }} [[Kategorija:Provincije Sjeverne Koreje|Sjeverni Hwanghae]] ory10hrpd07rjdw8eczweifvwc0zr2q Wörthersee 0 4548670 42652741 41332392 2026-07-10T12:09:51Z Carsten Steger 165163 Aerial image of Wörthersee inserted. 42652741 wikitext text/x-wiki {{Infookvir jezero | ime = Wörthersee | slika = Aerial image of Wörthersee (view from the southeast).jpg | slika_opis = Jezero ljeti | lokacija = {{ZD|AUT}} (pokrajina [[Koruška]]) |širina-stupnjevi = 46 |širina-minute = 38 |širina-sekunde = 0 |širina-oznaka = N |dužina-stupnjevi = 14 |dužina-minute = 09 |dužina-sekunde = 0 |dužina-oznaka = E |iso-regija = | površina = 6,8 | zapremina = | dubina = 85 | visina = 439 | širina = 2 | dužina = 19,39 | vrsta = | pritok = | ulijeva = | države = [[Austrija]] }} '''Wörthersee''' ([[srpskohrvatski]]: '''Vrbsko jezero''') je [[jezero|alpsko jezero]] koje se nalazi u [[Austrijske savezne države|austrijskoj pokrajini]] [[Koruška|Koruškoj]]. == Karakteristike == [[Datoteka:WoertherseeWinterIce.jpg|mini|lijevo|200px|Zaleđeno jezero zimi]] Jezero je duboko prosječno 42 metara, široko 2, a dugo 19,39 km. Proteže se od glavnog grada Koruške Klagenfurta na istoku do Veldena na zapadu. Na sjeveru i jugu su strme [[Alpe]] u podnožju pokrivene gustom šumom. Jezero je prepoznatljivo po plavo-zelenoj boji vode. U ranom devetnaestom stoljeću [[močvara|močvarne]] obale su dom samo nekoliko siromašnih seljaka. Izgradnjom austrijske [[Austrijska južna željeznica|Južne željeznice]] (Südbahn), sredinom devetnaestog stoljeća brzo se Vrbsko jezero pretvorilo u ekskluzivno ljetno odredište [[beč]]kog plemstva. Sjeverna obala je gusto izgrađena, autoceste i željezničke pruge zauzimaju uski prostor između strmih brda i obale. Južna obala je manje razvijeni. Otprilike svakih 10 godina jezero zaledi što privlači brojne klizače. Na njemu se nalaze dva otoka [[Schlangeninsel]] i [[Kapuzinerinsel]]. == Naselja == Veća naselja na jezeru su: [[Klagenfurt]], [[Velden]], [[Pörtschach am Wörthersee|Pörtschach]], [[Krumpendorf]] i [[Maria Wörth]]. == Vanjske veze == {{Commonscat|Wörthersee}} * {{wikivoyage}} * [http://www.kis.ktn.gv.at/188551_EN-Carinthian_Lakes-Seenseite.?seeid=46 Informacije iz Koruškog Instituta Limnologija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120603060838/http://www.kis.ktn.gv.at/188551_EN-Carinthian_Lakes-Seenseite.?seeid=46 |date=2012-06-03 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Jezera u Austriji]] k2ghpzul7xz541ogml8u214tfwn3ogm Szolnok 0 4559382 42653035 42399844 2026-07-11T11:21:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653035 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Szolnok | ime_genitiv = | izvorno_ime = | slika_panorama =Megyeszékhely_-_Jász-Nagykun-Szolnok_megye_-_Szolnok.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Panorama grada iz zraka | slika_zastava=Szolnokzászlaja.svg | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb =HUN Szolnok Címer.svg | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Mađarska | širina-stupnjevi =47 | širina-minute =11 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =20 | dužina-minute =11 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Mađarska}} | lokacija1_ime =[[Županije u Mađarskoj|Županija]] | lokacija1_info =[[Jász-Nagykun-Szolnok]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe =Ferenc Szalay | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = 187.23 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = 167 | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2015]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =72,786<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća = 388.8 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj = 5000, 5001 | pozivni_broj=056 | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://info.szolnok.hu/ www.szolnok.hu/] | bilješke = }} '''Szolnok''' (čita se ''Solnok'') je [[grad]] u sredini [[Mađarska|Mađarske]] od 72,786 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/Hungary-Cities.html | title =Hungary: Major Cities & Towns | accessdate = 20. 04. 2016. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> Szolnok je i [[glavni grad|administrativni centar]] [[Jász-Nagykun-Szolnok|Županije Jász-Nagykun-Szolnok]] i jedanaesti po veličini mađarski grad. == Geografija == Szolnok leži na [[ušće|ušću]] [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Zagyva|Zagyve]] u [[Tisa|Tisu]]<ref name=brit/>, udaljen je oko 100 [[km]] [[istok|istočno]] od [[Budimpešta|Budimpešte]]. ==Historija== Szolnok je za [[kralj]]eva iz [[dinastija|dinastije]] [[Arpadovići|Arpadovića]] (vladali od oko [[1001]]. do [[1301]].) izrastao u značajno [[trgovište]] [[Halit|kamene soli]] iz [[Maramureš]]a (danas u [[rumunjska|Rumunjskoj]]).<ref name=brit/> Za [[srednji vijek|srednjeg vijeka]] postao je strateška točka oko koje su se hrvali [[Osmanlije]] i [[Mađari|Ugari]]. Od [[19. vijek]]a izrastao je u [[transport]]ni centar i veliku [[Rijeka (vodotok)|riječnu]] [[luka|luku]] na [[Tisa|Tisi]].<ref name=brit/> Szolnok leži na [[transport]]noj trasi [[Budimpešta]] - [[Debrecen]], po kojoj danas ide i nekoliko međunarodnih [[željeznica|željezničkih]] linija, osobito nakon što je nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] izgrađen novi veliki [[most]] preko [[Tisa|Tise]] i sagrađena nova željeznička stanica [[1977]].<ref name=brit/> ==Znamenitosti== Od znamenitosti Szolnok ima [[neoklasicizam|neoklasicističku]] vijećnicu, [[palača|palače]] [[teatar|teatra]] Szigligeti i [[muzej]]a.<ref name=brit/> ==Privreda== Pored toga što je i danas velik [[transport]]ni centar Szolnok je i snažni [[Industrija|industrijski]] grad u kom se proizvodi [[namještaj]], [[tekstil]], [[kemikalije]], [[papir]] i [[celuloza]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.britannica.com/place/Szolnok |title = ''Szolnok, Hungary'' |publisher = Encyclopædia Britannica |language = engleski |accessdate = 20. 04. 2016}}</ref> Szolnok je i [[turizam|turističko]] mjesto poznat po [[termalni izvor|termalnoj vodi]] [[temperatura|temperature]] - 56 [[°C]], koja se crpe sa 957 [[metar]]a dubine. Duž obale [[Tisa|Tise]] ladanjska je zona sa [[hotel]]ima i [[terme|termama]].<ref name=brit/> == Pobratimski gradovi == {| class="wikitable" |- valign="top" | * {{flag|Finska}}, [[Riihimäki]] * {{flag|Njemačka}}, [[Reutlingen]] * {{flag|Rumunjska}}, [[Baia Mare]] * {{flag|Poljska}}, [[Bielsko-Biała]] * {{flag|Italija}}, [[Forli]] || * {{flag|Izrael}}, [[Schoham]] * {{flag|Japan}}, [[Yuza]] * {{flag|UK}}, [[Eastwood, Nottinghamshire|Eastwood]] * {{flag|Estonija}}, [[Rakvere]] |} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Szolnok}} * [http://info.szolnok.hu/ ''Službene stranice Szolnoka''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170310084319/http://info.szolnok.hu/ |date=2017-03-10 }} {{hu icon}} * [http://www.britannica.com/place/Szolnok ''Szolnok, Hungary'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{en icon}} [[Kategorija:Gradovi u Mađarskoj]] 8g3hc12yztwcd8mitz4zkx5sdzdeptg Ljubiša Rajić 0 4561033 42653033 42432524 2026-07-11T11:11:10Z Minorax 135426 ([[c:GR|GR]]) [[File:Order of the White Rose Ribbon.PNG]] → [[File:Order of the White Rose Ribbon bar.svg]] vva 42653033 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naučnik | ime = Ljubiša Rajić | slika = Ljubiša Rajić.jpg | širina_slike = | opis = Ljubiša Rajić 2011. | datum_rođenja = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} --> {{Birth date|1947|4|4|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]] | datum_smrti = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} --> {{Death date and age|2012|6|4|1947|4|4|df=y}} | mjesto_smrti = [[Beograd]] | alma_mater = [[Univerzitet u Oslu]]<br />[[Univerzitet u Beogradu]] | radna_institucija = [[Univerzitet u Beogradu]] | polje = [[Skandinavija|Skandinavistika]] }} '''Ljubiša Rajić''' ([[Beograd]], [[1947]]—[[2012]], Beograd) bio je profesor [[Skandinavija|skandinavskih]] jezika na [[Filološki fakultet u Beogradu|Filološkom fakultetu u Beogradu]]. == Biografija == [[Diploma|Diplomirao]] je [[1975]]. godine skandinavske jezike u [[Oslo|Oslu]], a [[magisterij|magistraturu]] ([[1979]]) i [[doktorat]] ([[1986]]) iz opće [[lingvistika|lingvistike]] odbranio je na Filološkom fakultetu u Beogradu.<ref name=Politika/> Osnivač je Katedre za skandinavistiku na kojoj je bio redovni profesor.<ref name=Politika>{{cite web|title=Praminuo profesor Ljubiša Rajić |date=4.6.2012 |url=http://www.politika.rs/scc/clanak/221194/Preminuo-profesor-Ljubisa-Rajic |publisher=''[[Politika (novine)|Politika]]'' |location=Beograd |issn=0350-4395 |accessdate=28.4.2016}}</ref> Između [[2001]]. i [[2004]]. bio je profesor po pozivu na Visokoj školi u Oslu. Takođe je predavao po pozivu i na drugim skandinavskim [[univerzitet]]ima i visokim školama. Jedno vrijeme je radio u Centru za politiku sigurnosti u [[Ženeva|Ženevi]], te kao ispitivač na stručnom ispitu za sudske tumače u [[Norveška|Norveškoj]] i [[Švedska|Švedskoj]].<ref name=Politika/> Umro je iznenada u Beogradu 4. juna 2012. godine od raka jetre. == Znanstveni rad == Ljubiša Rajić je objavio preko dvije stotine radova i članaka iz područja skandinavistike, opće lingvistike, znanosti o [[književnost]]i, interkulturne [[komunikacija|komunikacije]], [[sociologija|sociologije]], [[politologija|politikologije]], problema [[obrazovanje|obrazovanja]], [[znanost]]i o [[prijevodi|prevođenju]] i sl. Osmislio je važeći sistem [[transkripcija|transkripcije]] sa skandinavskih jezika, objavljen u ''Pravopisu Matice srpske'' [[2010]]. godine. Pred kraj života se Ljubiša Rajić sve kritičkije izjašnjavao o stanju [[filologija|filološke]] struke u domaćoj sredini: {{citat|Postjugoslovensko vreme je iznedrilo, uz priloge jednog broja ozbiljnih naučnika, i vrlo širok spektar raznih jurodivaca, slobodnih amatera i poluamatera i onih u državnoj službi, šićerdžija među profesionalcima, profesionalnih lingvista koji su amaterizovali svoj rad, posenililih naučnika...<ref>{{cite web |last=Rajić |first=Ljubiša |date=7.8.2010 |title=Lingvistički obračun s njima |url=http://www.snjezana-kordic.de/Prikaz_Rajic_u_Danas.pdf |publisher=''[[Danas (novine)|Danas]]'' |page=17 |archivedate=2013-05-31 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6H1YuJFp3?url=http://www.snjezana-kordic.de/Prikaz_Rajic_u_Danas.pdf |deadurl=yes |location=Beograd |issn=1450-538X |accessdate=28.4.2016 }}</ref>|''[[Danas (novine)|Danas]]'' 7.8.2010, str. 17}} == Nagrade == Za svoj rad na širenju skandinavske kulture, Ljubiša Rajić je nagrađen sljedećim odlikovanjima: * [[Datoteka:Order of the White Rose Ribbon bar.svg|60px]] Orden finske bijele ruže, Vitez ([[Finska]]), za širenje finske kulture * [[Datoteka:SWE Order of the Polar Star (after 1975) - Knight 1st Class BAR.png|60px]] Orden sjeverne zvijezde, Vitez prve klase ([[Švedska]]), za širenje švedske kulture * [[Datoteka:Den kongelige norske fortjenstorden ridder 1 klasse stripe.svg|60px]] Kraljevski norveški orden za zasluge, Vitez prve klase ([[Norveška]]), za širenje norveške kulture * [[Datoteka:St. Olavs Orden stripe.svg|60px]] Medalja Svetog Ulava ([[Norveška]]), za širenje norveške kulture Bio je inozemni član Akademije znanosti Norveške. == Nagrada „Ljubiša Rajić“ == Nagrada "Ljubiša Rajić" se dodjeljuje svake dvije godina 4. 4. za Dan [[student|studenata]] i dan rođenja profesora Rajića. Nagrada se dodjeljuje za prvi prijevod [[proza|proze]] i [[poezija|poezije]] s bilo kojeg [[jezik]]a. * ([[2014]]) Jelena Mijatović za prijevod s [[francuski jezik|francuskog jezika]] [[roman]]a Danijela Penaka ''Dnevnik jednog tela'' i Ana Jovanović za prijevod s [[kineski jezik|kineskog jezika]] romana ''Žabe'' [[Nobelova nagrada za književnost|Nobelovca]] [[Mo Yan]]a<ref>{{cite web |title=Svečano uručenje nagrade „Ljubiša Rajić“ |date=31.3.2014 |url=http://www.ukpsalts.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=196:sve%C4%8Dano-uru%C4%8Denje-nagrade-ljubi%C5%A1a-raji%C4%87&lang=srb |publisher=''Udruženje književnih prevodilaca Srbije'' |location=Beograd |accessdate=28.4.2016 }}{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ([[2016]]) Saša Đorđević za prijevod s novogrčkog jezika [[knjiga|knjige]] [[poezija|poezije]] ''Noje u gradu'' [[cipar]]ske [[pjesnikinja|pjesnikinje]] Efrosini Manda-Lazaru<ref>{{cite web|author=Dragana Kovačević |title=O Tolkinu i njegovom „Gospodaru prstenova“, nagradi „Ljubiša Rajić“, „Prozafestu“ |date=12.4.2016 |url=http://www.rts.rs/page/radio/sr/story/24/radio-beograd-2/2277399/citac.html |publisher=''[[Radio Beograd]] 2'' |location=Beograd |accessdate=28.4.2016}}</ref> * ([[2018]]) Aleksandra Milanović za prijevod s novogrčkog jezika knjige poezije ''Carujuća Famagusta'' [[cipar]]skog pjesnika Kirjakosa Haralambidisa. == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Ljubiša Rajić}} * {{worldcat id|id=lccn-n82061003}} * [https://viaf.org/viaf/28415307/ Djela čiji je autor Ljubiša Rajić] u međunarodnoj normativnoj datoteci [[Virtual International Authority File|VIAF]] * {{NSK ime|000019392}} * [https://www.semanticscholar.org/author/117525393 Publikacije Ljubiše Rajića] indeksirane u [[Semantic Scholar]] * [https://openlibrary.org/authors/OL6785042A/Ljubi%C5%A1a_Raji%C4%87 Knjige Ljubiše Rajića] u [[Open Library]] * [http://www.librarything.com/author/rajiljubia Knjige Ljubiše Rajića] u [[LibraryThing]] * [https://catalog.hathitrust.org/Search/Home?lookfor=%22Rajic%CC%81,%20Ljubis%CC%8Ca.%22&type=author&inst= Djela Ljubiše Rajića] dostupna u digitalnoj biblioteci [[HathiTrust]] * [https://lccn.loc.gov/n82061003 Djela Ljubiše Rajića] u katalogu [[Kongresna biblioteka|Kongresne biblioteke]] *{{YouTube|orHXsN2e11U|TV razgovor s Ljubišom Rajićem u emisiji Kažiprst 2009. na B92}} {{Lifetime|1947|2012|Rajicć, Ljubiša}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Srpski filolozi]] [[Kategorija:Srpski prevodioci]] [[Kategorija:Lingvisti]] [[Kategorija:Profesori Beogradskog univerziteta]] [[Kategorija:Jugoslavenski lingvisti]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] [[Kategorija:Srpski lingvisti]] [[Kategorija:Srpski ateisti]] [[Kategorija:Umrli od raka]] 4mi0ij1fy9yx96ngec87s6xuk2xd126 Serbokroatistika 0 4568912 42652858 42586109 2026-07-10T19:54:02Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652858 wikitext text/x-wiki '''Serbokroatistika''' ([[njemački jezik|njem.]] ''Serbokroatistik''), grana [[filologija|filologije]] koja istražuje [[srpskohrvatski jezik]], [[književnost]] i [[Kultura|kulturu]]. Pojam označuje i studij srpskohrvatskog jezika i književnosti. Njezini istraživači i učitelji su ''[[serbokroatist]]i''. S [[bulgaristika|bulgaristikom]], [[makedonistika|makedonistikom]] i [[slovenistika|slovenistikom]] proučava se u okviru [[Južnoslavenski jezici|južnoslavenskih jezika]] i kulture, često zauzimajući dominantno mjesto unutar južne [[Slavistika|slavistike]] zbog brojnosti [[serbokroatofon]]a u odnosu na govornike ostalih južnoslavenskih jezika.<ref>{{cite web |author=Šipka, Danko |title=Serbokroatistika na univerzitetima njemačkog govornog područja |publisher=''Lingvističke aktuelnosti'' '''2''' (6) |year=2001 |issn=1450-9083 |url=http://www.public.asu.edu/~dsipka/INT16.HTM |archivedate=2012-12-10 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Co50ETOL?url=http://www.public.asu.edu/~dsipka/INT16.HTM |deadurl=no |accessdate=17. augusta 2016 |quote=Kad se kaže „južna slavistika” treba znati da se tu u stvari radi samo o serbokroatistici jer bugaristika, slovenistika, a o makedonistici da se i ne govori, potpuno su sporadične pojave na njemačkim univerzitetima. Takav status serbokroatistika zahvaljuje i tome što jezično područje koje ona obuhvaća broji 18 miliona govornika. }}</ref> Poticaj za izučavanje serbokroatistike dao je već 1622. papa [[Grgur XV.]] potpisavši dekret o osnivanju katedre za »ilirski jezik«, što je potvrdio i njegov nasljednik [[Urban VIII.]] dekretom od 1623. kojim je naredio da se na svim visokim crkvenim školama i učilištima osnivaju katedre za jezike, među ostalim i za »ilirski«.<ref>Stjepan Krasić, ''Pape i hrvatski književni jezik u XVII. stoljeću – Hrvatski među šest svjetskih jezika'', Zagreb – Čitluk, 2004., str. 68-69.</ref> Zanimanje Evrope za srpskohrvatsku književnost potaknuo je potkraj 18. stoljeća njemački prosvjetitelj [[Johann Gottfried Herder]], koji je s [[Goethe]]om na njemački preveo ''[[Asanaginica|Asanaginicu]]''. Od sredine 19. stoljeća na srpskohrvatskom govornom području osnivaju se katedre na kojima se izučava serbokroatistika (1845. Beograd, 1874. Zagreb, 1947. Cetinje, 1950. Sarajevo, 1954. Novi Sad). Od ranih 1990-ih na srpskohrvatskom govornom području dotadašnje serbokroatističke katedre nastoje se isključivo fokusirati na izučavanje jezika i književnosti na etnonacionalnim osnovama pa, zavisno od sjedišta katedara, mijenjaju svoje nazive u katedre za [[bosnistika|bosnistiku]], [[kroatistika|kroatistiku]], [[montenegristika|montenegristiku]] i [[srbistika|srbistiku]], uz otvaranje novih katedara koje slijede isto načelo. Suprotno tomu, glavnina serbokroatističkih katedara izvan serbokroatofonskih zemalja nije se za to vrijeme bitno mijenjala, uvažavajući tek donekle promjene na [[glotonim]]skom planu.<ref>{{Cite book|last=Gröschel |first=Bernhard |authorlink=Bernhard Gröschel |title=Das Serbokroatische zwischen Linguistik und Politik |language=njemački |series=Lincom Studies in Slavic Linguistics, Band 34 |location=München |publisher=Lincom Europa |year=2009 |pages=360–364 |isbn=978-3-929075-79-3 |oclc=428012015|accessdate=28. srpnja 2014}} [[Library of Congress Control Number|LCCN]] [https://lccn.loc.gov/2009473660 2009473660]. [[Open Library|OL]] [https://openlibrary.org/works/OL15295665W/Das_Serbokroatische_zwischen_Linguistik_und_Politik 15295665W]. {{COBISS-Sr|ID=170938892}}. {{COBISS-Sl|ID=43144034}}. [http://d-nb.info/994941226/04 Inhaltsverzeichnis].</ref> == Studiji == === Australija === * [[Macquariejev univerzitet]]: Kroatistika<ref>{{cite web |url=https://courses.mq.edu.au/2018/international/undergraduate/bachelor-of-arts-croatian-studies |title=Bachelor of Arts with a major in Croatian Studies |accessdate=4. septembra 2017 |work= |publisher=Macquarie University |date= }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Austrija === * [[Alpsko-jadranski univerzitet u Klagenfurtu]]: Slavistika (bosanski/hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=https://www.aau.at/studien/bachelor-slawistik/ |title=Bachelorstudium Slawistik (Bosnisch/Kroatisch/Serbisch) |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Alpen-Adria-Universität Klagenfurt |date=}}</ref> * [[Karlo-Franjin univerzitet u Grazu]]: Bosanski/hrvatski/srpski, preddiplomski studij<ref>{{cite web |url=http://studien.uni-graz.at/de/ordentliche-studien/studium-bosnischkroatischserbisch/bosnischkroatischserbisch-bachelor/ |title=Bosnisch/Kroatisch/Serbisch Bachelor |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Karl-Franzens-Universität Graz |date=}}</ref> i Transkulturna komunikacija (bosanski/hrvatski/srpski), preddiplomski studij<ref>{{cite web |url=https://translationswissenschaft.uni-graz.at/de/studieren/studienangebot-am-itat/ba-transkulturelle-kommunikation/bosnischkroatischserbisch/ |title=Bosnisch/Kroatisch/Serbisch |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Institut für Theoretische und Angewandte Translationswissenschaft, Karl-Franzens-Universität Graz |date= |archive-date=2016-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160703104144/http://translationswissenschaft.uni-graz.at/de/studieren/studienangebot-am-itat/ba-transkulturelle-kommunikation/bosnischkroatischserbisch/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Beču]]: Bosanski/hrvatski/srpski, preddiplomski nastavnički i istraživački studij (Filološko-kulturološki fakultet)<ref>{{cite web |url=http://studentpoint.univie.ac.at/vor-dem-studium/detailansicht/studium/042/ |title=Bosnisch/Kroatisch/Serbisch (Unterrichtsfach) |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Wien |date= |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316191744/http://studentpoint.univie.ac.at/vor-dem-studium/detailansicht/studium/042/ |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://slawistik.univie.ac.at/studium/studienbeginn/ |title=Institut für Slawistik: Bosnisch/Kroatisch/Serbisch |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Wien |date=}}</ref> i Bosanski/hrvatski/srpski (Centar za znanost o prevođenju)<ref>{{cite web |url=https://transvienna.univie.ac.at/ueber-das-zentrum/ |title=Bosnisch/Kroatisch/Serbisch |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Zentrum für Translationswissenschaft, Universität Wien |date= |archive-date=2016-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160831051623/http://transvienna.univie.ac.at/ueber-das-zentrum/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Innsbrucku]]: Slavistika (bosanski/hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=https://www.uibk.ac.at/studium/angebot/ba-slawistik-15w/ |title=Bachelorstudium Slawistik (Bosnisch/Kroatisch/Serbisch) |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Innsbruck |date=}}</ref> === Belgija === * [[Univerzitet u Gentu]]: Istočnoevropski jezici i kulture (hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.flw.ugent.be/minors/oetc |title=Faculteit Letteren en Wijsbegeerte <nowiki>|</nowiki> Oost-Europese talen en culturen |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Universiteit Gent |date=}}</ref> === Bosna i Hercegovina === * [[Sveučilište u Mostaru]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://ff.sve-mo.ba/stranice/o-studiju |title=Hrvatski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Mostaru |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Banjoj Luci]]: Srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://flf.unibl.org/studijski-programi/prvi-ciklus/srpski-jezik-i-knjizevnost/ |title=Srpski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filološki fakultet Univerziteta u Banjoj Luci |date= |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818151704/http://flf.unibl.org/studijski-programi/prvi-ciklus/srpski-jezik-i-knjizevnost/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Bihaću]]: Bosanski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://pfb.ba/?cat=17 |title=Bosanski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Pedagoški fakultet Univerziteta u Bihaću |date= |archive-date=2016-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160924084924/http://pfb.ba/?cat=17 |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet Džemal Bijedić|Univerzitet »Džemal Bijedić« u Mostaru]]: Bosanski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://fhn.edu.ba/rijec |title=Riječ dekana |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Fakultet humanističkih nauka Univerziteta »Džemal Bijedić« u Mostaru |date= |archive-date=2016-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914220354/http://fhn.edu.ba/rijec |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Istočnom Sarajevu]]: Srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://www.ffuis.edu.ba/faculty/studyProgram/9/ |title=Srpski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu |date= |archive-date=2016-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160831073748/http://www.ffuis.edu.ba/faculty/studyProgram/9/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Sarajevu]]: Bosanski, hrvatski i srpski jezik i književnosti naroda Bosne i Hercegovine ([[Filozofski fakultet u Sarajevu|Filozofski fakultet]]),<ref>{{cite web |url=http://www.ff.unsa.ba/files/upis_16_17/info/vodic_za_buduce_studente_2016_2017_ba.pdf |title=Vodič za buduće studente 2016/2017. |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Sarajevu |date=}}</ref> Bosanski, hrvatski, srpski jezik i književnost ([[Pedagoški fakultet u Sarajevu|Pedagoški fakultet]])<ref>{{cite web |url=http://www.pf.unsa.ba/index.php/fakultet/konkursi/1283-k-o-n-k-u-r-s-za-upis-studenata-u-i-godinu-prvog-ciklusa-studija-na-pedagoskom-fakultetu-univerziteta-u-sarajevu-u-akademskoj-2016-2017-godini-2 |title=KONKURS za upis studenata u I godinu prvog ciklusa studija NA PEDAGOŠKOM FAKULTETU UNIVERZITETA U SARAJEVU U AKADEMSKOJ 2016/2017. GODINI |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Pedagoški fakultet Univerziteta u Sarajevu |date= |archive-date=2016-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160929172603/http://www.pf.unsa.ba/index.php/fakultet/konkursi/1283-k-o-n-k-u-r-s-za-upis-studenata-u-i-godinu-prvog-ciklusa-studija-na-pedagoskom-fakultetu-univerziteta-u-sarajevu-u-akademskoj-2016-2017-godini-2 |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Travniku]]: Razredna nastava i b/h/s jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://eft.ba/smjerovi/razredna-nastava-i-bhs-jezik |title=Razredna nastava i b/h/s jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Edukacijski fakultet Univerziteta u Travniku |date= |archive-date=2017-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170212103105/http://www.eft.ba/smjerovi/razredna-nastava-i-bhs-jezik |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Tuzli]]: Bosanski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://www.ff.untz.ba/index.php?page=Bosanski-program |title=Studijski program: Bosanski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Tuzli |date= |archive-date=2016-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910052348/http://ff.untz.ba/index.php?page=Bosanski-program }}</ref> * [[Univerzitet u Zenici]]: Bosanski, hrvatski, srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://ff.unze.ba/bosanski-hrvatski-srpski-jezik-i-knjizevnost/ |title=Bosanski, hrvatski, srpski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Zenici |date=}}</ref> === Bugarska === * [[Plovdivski univerzitet »Paisij Hilandarski«]]: Slavistika – Srpski i hrvatski jezik<ref>{{cite web |url=https://uni-plovdiv.bg/pages/index/479/ |title=Славистика – Полски език, Чешки език, Сръбски и хърватски език |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Филологически факултет, Пловдивски университет "Паисий Хилендарски" |date=}}</ref> * [[Sofijski univerzitet »Sv. Kliment Ohridski«]]: Slavenska filologija (srpski i hrvatski jezik)<ref>{{cite web |url=http://www.slav.uni-sofia.bg/index.php/subjects/slav-phil/451-srb-darj |title=Сръбски и хърватски език |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Факултет по славянски филологии, Софийски университет "Св. Климент Охридски" |date= }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Velikotrnovski univerzitet »Sv. Ćiril i Metod«]]: Translatologija sa srpskim i hrvatskim jezikom<ref>{{cite web |url=http://www.uni-vt.bg/1/specinfo.aspx?spec=000365 |title=Транслатология със сръбски и хърватски език |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Филологически факултет, Великотърновски университет "Св. св. Кирил и Методий" |date= }}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Crna Gora === * [[Fakultet za crnogorski jezik i književnost]]: Crnogorski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://www.fcjk.me/wp-content/uploads/2014/09/Nastavni_plan.pdf |title=Crnogorski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Fakultet za crnogorski jezik i književnost |date= |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924011043/http://www.fcjk.me/wp-content/uploads/2014/09/Nastavni_plan.pdf |deadurl=yes }}</ref> * [[Univerzitet Crne Gore]]: Crnogorski jezik i južnoslovenske književnosti<ref>{{cite web |url=http://www.filoloski.ucg.ac.me/05Crnogorski/01os.htm |title=Crnogorski jezik i južnoslovenske književnosti |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filološki fakultet Univerziteta Crne Gore |date= }}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> i Srpski jezik i južnoslovenske književnosti<ref>{{cite web |url=http://www.filoloski.ucg.ac.me/06Srpski/01os.htm |title=Srpski jezik i južnoslovenske književnosti |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filološki fakultet Univerziteta Crne Gore |date= }}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Češka === * [[Karlov univerzitet u Pragu]]: Hrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://kjbs.ff.cuni.cz/cs/uchazec/charakteristika-oboru/jihovychodoevropska-studia-chorvatsky-jazyk/ |title=Jihovýchodoevropská studia – chorvatský jazyk |3=Katedra jihoslovanských a balkanistických studií |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofická fakulta Univerzity Karlovy v Praze |date= |archive-date=2017-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426192548/http://kjbs.ff.cuni.cz/cs/uchazec/charakteristika-oboru/jihovychodoevropska-studia-chorvatsky-jazyk/ }}</ref> i Srpski jezik<ref>{{cite web |url=http://kjbs.ff.cuni.cz/cs/uchazec/charakteristika-oboru/jihovychodoevropska-studia-srbsky-jazyk/ |title=Jihovýchodoevropská studia – srbský jazyk |3=Katedra jihoslovanských a balkanistických studií |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofická fakulta Univerzity Karlovy v Praze |date= |archive-date=2016-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161016235906/http://kjbs.ff.cuni.cz/cs/uchazec/charakteristika-oboru/jihovychodoevropska-studia-srbsky-jazyk/ }}</ref> * [[Masarykov univerzitet]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=https://www.muni.cz/phil/study/fields/4428 |title=Chorvatský jazyk a literatura - Studijní obor |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Masarykova univerzita, Filozofická fakulta |date= |archive-date=2011-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908140509/http://www.muni.cz/phil/study/fields/4428 |dead-url=yes }}</ref> i Srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=https://www.muni.cz/phil/study/fields/4435 |title=Srbský jazyk a literatura - Studijní obor |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Masarykova univerzita, Filozofická fakulta |date= |archive-date=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910082949/http://www.muni.cz/phil/study/fields/4435 |dead-url=yes }}</ref> * [[Ostravski univerzitet u Ostravi]]: Srpski i hrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.osu.cz/index.php?kategorie=888&id=14203 |title=Srbština a chorvatština / Ostravská univerzita v Ostravě |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Ostravská univerzita v Ostravě |date= }}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Pardubicama]]: Hrvatski<ref>{{cite web |url=https://www.upce.cz/studium/obory-detail.html?obor=551 |title=Obor "Slavistická studia zemí Evropské unie (dvouoborové): Chorvatština" - Univerzita Pardubice |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Univerzita Pardubice |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Danska === * [[Univerzitet u Kopenhagenu]]: Bosanski/hrvatski/srpski jezik<ref>{{cite web |url=http://efteruddannelse.kurser.ku.dk/course/2015-2016/HBAB01041U |title=Course: 2015-2016 Bosnian/Croatian/Serbian Language Proficiency 1 – Continuing and Professional Education |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Københavns Universitet |date=}}</ref> i Prevođenje s bosanskog/hrvatskog/srpskog na danski s gramatikom<ref>{{cite web |url=http://efteruddannelse.kurser.ku.dk/course/2016-2017/HBAB00726U |title=Course: 2016-2017 Translation from Bosnian/Croatian/Serbian into Danish – Continuing and Professional Education |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Københavns Universitet |date=}}</ref> === Francuska === * [[Univerzitet u Aix-Marseilleu]]: Srpskohrvatski (Srpskohrvatskobošnjački)<ref>{{cite web |url=http://allsh.univ-amu.fr/llc/departement/slave |title=Le département d'études slaves <nowiki>|</nowiki> Faculté des Arts, Lettres, Langues, Sciences humaines |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Aix-Marseille Université |date= |archive-date=2015-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151101083354/http://allsh.univ-amu.fr/llc/departement/slave |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Parizu-Sorbona]]: Srpskohrvatskobošnjačkocrnogorski<ref>{{cite web |url=http://vof.paris-sorbonne.fr/fr/index/diplome-universite-generique-1/arts-lettres-langues-ALL/diplome-universitaire-serbe-croate-bosniaque-montenegrin-program-usb0-991.html |title=Diplôme universitaire : Serbe-Croate-Bosniaque-Monténégrin - Offre de formation |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Université Paris-Sorbonne |date= |archivedate=2016-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807135223/http://vof.paris-sorbonne.fr/fr/index/diplome-universite-generique-1/arts-lettres-langues-ALL/diplome-universitaire-serbe-croate-bosniaque-montenegrin-program-usb0-991.html |deadurl=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Strasbourgu]]: Srpskohrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.en.unistra.fr/formations/diplome/fr-rne-0673021v-pr-lv45u-1.en |title=Université de Strasbourg : Diplôme d'université de serbo-croate |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Université de Strasbourg |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Grčka === * [[Univerzitet u Ateni|Narodni i Kapodistriasov univerzitet u Ateni]]: Srpski/hrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.slavstud.uoa.gr/proptyxiakes-spoydes/ma8imata-tmimatos.html |title=ΕΚΠΑ: Τμήμα Ρωσικής Γλώσσας και Φιλολογίας και Σλαβικών Σπουδών - Μαθήματα Τμήματος (Σερβική/Κροατική) |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών |date= |archive-date=2016-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813211809/http://www.slavstud.uoa.gr/proptyxiakes-spoydes/ma8imata-tmimatos.html |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Makedoniji]]: Srpskohrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.uom.gr/index.php?tmima=8&categorymenu=2 |title=Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών (Σερβοκροατική) |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Πανεπιστήμιο Μακεδονίας |date= |archivedate=2006-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206111840/http://www.uom.gr/index.php?tmima=8&categorymenu=2 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://lyk-xenop-georg.att.sch.gr/studies/direction5/003.valkanikon_slavikon_thes.htm |title=Σχολή Ξενοπούλου - Οδηγός Σπουδών (Σερβοκροατική Γλώσσα) |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Πανεπιστήμιο Μακεδονίας |date=}}</ref> === Hrvatska === * [[Sveučilište Josipa Jurja Strossmayera u Osijeku]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://sokrat.ffos.hr/ff-info/studiji.php?action=show&id=17 |title=Hrvatski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta Josipa Jurja Strossmayera u Osijeku |date=}}</ref> * [[Sveučilište Jurja Dobrile u Puli]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://unipu.hr/index.php?id=397&L=2%27%60%28 |title=Hrvatski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta Jurja Dobrile u Puli |date= |archive-date=2014-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140821113510/http://unipu.hr/index.php?id=397&L=2%27%60%28 |dead-url=yes }}</ref> * [[Sveučilište u Rijeci]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://www.ffri.uniri.hr/hr/fakultet-i-studiji/studijski-programi/2-uncategorised/236-preddiplhjkjp.html |title=Hrvatski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Rijeci |date= |archive-date=2016-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160625183608/http://www.ffri.uniri.hr/hr/fakultet-i-studiji/studijski-programi/2-uncategorised/236-preddiplhjkjp.html |dead-url=yes }}</ref> * [[Sveučilište u Splitu]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=https://www.ffst.unist.hr/odsjeci/hjik |title=Hrvatski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Splitu |date=}}</ref> * [[Sveučilište u Zadru]]: Hrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://www.unizd.hr/kroatistika-slavistika/Studijskiprogram/tabid/522/Default.aspx |title=Studijski program: Hrvatski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Sveučilište u Zadru |date= |archive-date=2016-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802144526/http://www.unizd.hr/kroatistika-slavistika/Studijskiprogram/tabid/522/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> * [[Sveučilište u Zagrebu]]: Južnoslavenski jezici i književnosti ([[Filozofski fakultet u Zagrebu|Filozofski fakultet]]),<ref>{{cite web |url=http://www.ffzg.unizg.hr/slaven/juzslav/studij/preddiplomski-studij/opis-preddiplomskog-studija/ |title=Južnoslavenski jezici i književnosti |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Zagrebu |date= |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818211102/http://www.ffzg.unizg.hr/slaven/juzslav/studij/preddiplomski-studij/opis-preddiplomskog-studija/ }}</ref> Kroatistika (Filozofski fakultet)<ref>{{cite web |url=http://kroat.ffzg.unizg.hr/index.php/studij/preddiplomski-studij |title=Odsjek za kroatistiku |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Sveučilišta u Zagrebu |date=}}</ref> i Kroatologija ([[Hrvatski studiji Sveučilišta u Zagrebu|Hrvatski studiji]])<ref>{{cite web |url=http://www.hrstud.unizg.hr/preddiplomski/kroatologija |title=Kroatologija |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Hrvatski studiji Sveučilišta u Zagrebu |date=}}</ref> === Irska === * [[Univerzitet u Dublinu]]: Hrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.tcd.ie/Russian/courses/evening-courses/croatian.php |title=Croatian - Russian & Slavonic Studies |accessdate=4. septembra 2017 |work= |publisher=Trinity College Dublin |date=}}</ref> === Italija === * [[Univerzitet Ca' Foscari u Veneciji]]: Srpskohrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.unive.it/data/insegnamento/136882 |title=LINGUA SERBO-CROATA 1 |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università Ca’ Foscari Venezia |date= |archivedate=2018-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180623112932/http://www.unive.it/data/insegnamento/136882 |deadurl=yes }}</ref> * [[Univerzitet »G. d'Annunzio« u Chietiju-Pescari]]: Srpskohrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.unich.it/ugov/degreecourse/101965 |title=LINGUA SERBO-CROATA I |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi "G. d'Annunzio" Chieti - Pescara |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Bariju]]: Srpskohrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.uniba.it/ricerca/dipartimenti/lelia/offerta-formativa/lauree-triennali/programmi-laurea-triennale-in-lingue.-a.a.-2013-14/corso-di-laurea-in-comunicazione-linguistica-e-interculturale/Lingua%20e%20traduzione%202013%20Lingua%20serbo-croata%201%20-1deg%20annualita%20della%20terza%20lingua-%20L11%20L12.pdf |title=Lingua e traduzione – Lingua serbo-croata 1 (1° annualità della terza lingua) |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi di Bari |date= |archive-date=2013-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013101705/http://www.uniba.it/ricerca/dipartimenti/lelia/offerta-formativa/lauree-triennali/programmi-laurea-triennale-in-lingue.-a.a.-2013-14/corso-di-laurea-in-comunicazione-linguistica-e-interculturale/Lingua%20e%20traduzione%202013%20Lingua%20serbo-croata%201%20-1deg%20annualita%20della%20terza%20lingua-%20L11%20L12.pdf/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Bologni]]: Bosanskohrvatskosrpski jezik<ref>{{cite web |url=http://corsi.unibo.it/laurea/mediazionelinguisticainterculturale/Pagine/PianiDidattici.aspx?AnnoAccademico=2009 |title=Piani didattici - LINGUA BOSNIACA - CROATA - SERBA |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università di Bologna |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Firenci]]: Srpskohrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.unifi.it/p-ins2-2013-367213-0.html |title=LABORATORIO DI LINGUA SERBO-CROATA |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi di Firenze |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Napulju »L'Orientale«]]: Srpskohrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.unior.it/ateneo/6430/1/lingua-serbo-croata.html |title=Lingua Serbo-Croata |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi di Napoli “L’Orientale” |date= |archive-date=2014-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323152301/http://www.unior.it/ateneo/6430/1/lingua-serbo-croata.html |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Padovi]]: Srpski i hrvatski jezik, lingvistika i prevođenje<ref>{{cite web |url=http://didattica.unipd.it/offerta/2014/SU/IF0314/2008/000ZZ/1101716 |title=Llingua, linguistica e traduzione serba e croata 2 |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi di Padova |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Parmi]]: Srpska i hrvatska kultura i civilizacija<ref>{{cite web |url=http://www.unipr.it/ugov/degreecourse/117106 |title=CULTURA E CIVILTA' SERBA E CROATA |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi di Parma |date= |archive-date=2017-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170610070317/http://www.unipr.it/ugov/degreecourse/117106 |url-status=dead }}</ref> * [[Univerzitet u Torinu]]: Srpski i hrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.archivio-dipartimentolingue.unito.it/OS-ShowProgram.asp?FromPage=banjanin/oss-programmi.asp&ProgSrchFld=&Editing=1621 |title=LINGUA SERBA E CROATA (ANNUALITA' UNICA MAG) (9 CFU) |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università di Torino |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Trstu]]: Strani jezici i književnosti (srpski i hrvatski jezik i književnost)<ref>{{cite web |url=http://disu.units.it/it/didattica/lingua-e-letteratura-serba-e-croata-157le-20142015/13491 |title=LINGUA E LETTERATURA SERBA E CROATA - 157LE (2014/2015) <nowiki>|</nowiki> Dipartimento di Studi Umanistici |accessdate=20. augusta 2016 |work= |publisher=Università degli Studi di Trieste |date= |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045715/https://disu.units.it/it/didattica/lingua-e-letteratura-serba-e-croata-157le-20142015/13491 |url-status=dead }}</ref> * [[Univerzitet u Udinama]]: Srpski i hrvatski jezik<ref>{{cite web |url=http://web.uniud.it/didattica/facolta/lingue/lingue-e-letterature-straniere-1/programmi2013/lingua-serba-e-croata-i |title=Lingua serba e croata I |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Università di Udine |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Kosovo === * [[Univerzitet u Prištini (Kosovska Mitrovica)]]: Srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://fifa.pr.ac.rs/project/katedra-za-srpski-jezik-i-knjizevnost/ |title=Srpski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Prištini (Kos. Mitrovica) |date=}}</ref> === Mađarska === * [[Naučni univerzitet Eötvösa Loránda]]: Slavistika – Hrvatski, Slavistika – Srpski (Filozofski fakultet)<ref>{{cite web |url=http://www.btk.elte.hu/ba/szakiranyok |title=BA képzési programjaink |accessdate=4. septembra 2017 |work= |publisher=ELTE Bölcsészettudományi Kar |date= |archive-date=2017-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909124856/http://www.btk.elte.hu/ba/szakiranyok }}</ref> * [[Univerzitet u Pečuhu]]: Slavistika – hrvatski (Filozofski fakultet)<ref>{{cite web |url=http://btk.pte.hu/alapkepzeseink_ba |title=Alapképzéseink (BA) |accessdate=4. septembra 2017 |work= |publisher=Pécsi Tudományegyetem |date= |archive-date=2017-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170831224729/http://btk.pte.hu/alapkepzeseink_ba |dead-url=yes }}</ref> === Makedonija === * [[Univerzitet »Sv. Ćiril i Metod« u Skoplju]]: Makedonski jezik i južnoslavenski jezici (Hrvatski jezik)<ref>{{cite web |url=http://www.flf.ukim.edu.mk/%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B5%D1%82/%D1%85%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8/tabid/982/language/en-US/Default.aspx |title=Lektorat hrvatskog jezika |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filološki fakultet »Blaže Koneski« Univerziteta »Sv. Ćiril i Metod« u Skoplju |date= |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127232900/http://www.flf.ukim.edu.mk/%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B5%D1%82/%D1%85%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8/tabid/982/language/en-US/Default.aspx |dead-url=yes }}</ref> === Nizozemska === * [[Univerzitet u Amsterdamu]]: Slavenski jezici i kulture (srpski/hrvatski)<ref>{{cite web |url=http://www.uva.nl/onderwijs/bachelor/bacheloropleidingen/item/slavische-talen-en-culturen.html |title=Slavische talen en culturen - Universiteit van Amsterdam |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Universiteit van Amsterdam |date=}}</ref> * [[Državni univerzitet u Groningenu]]: Slavenski jezici i kulture (srpski-hrvatski)<ref>{{cite web |url=http://www.rug.nl/let/organization/bestuur-afdelingen-en-medewerkers/bestuur-en-commissies/oeren/mapoudestijl/ba_oer_oudestijl_slavisch_0708.pdf |title=Slavische Talen en Culturen |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Rijksuniversiteit Groningen |date=}}</ref> === Norveška === * [[Univerzitet u Oslu]]: Evropski jezici (bosanski/hrvatski/srpski),<ref>{{cite web |url=http://www.uio.no/studier/program/euram/index.html |title=Europeiske språk (bachelor) - Universitetet i Oslo |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Universitetet i Oslo |date=}}</ref> Evropski jezici, književnost, evropski i američki studiji (bosanski/hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.uio.no/studier/emner/hf/ilos/ |title=Emner innen europeiske språk, litteratur, europa- og amerikastudier - Universitetet i Oslo |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Universitetet i Oslo |date=}}</ref> i Humanistički predmeti (bosanski/hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.uio.no/studier/emnegrupper/hf/ |title=Emnegrupper innen humanistiske fag - Universitetet i Oslo |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Universitetet i Oslo |date=}}</ref> === Njemačka === * [[Oton-Fridrikov univerzitet u Bambergu]]: Hrvatski/bosanski/srpski<ref>{{cite web |url=https://www.uni-bamberg.de/slavistik/sprachpraxis/kroatisch-serbisch-bosnisch/ |title=Kroatisch / Serbisch / Bosnisch - Otto-Friedrich-Universität Bamberg |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Otto-Friedrich-Universität Bamberg |date=}}</ref> * [[Humboldtov univerzitet u Berlinu]]: Slavenski jezici i književnosti (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski), Kulture i književnosti srednje i istočne Evrope (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski), Kulture srednje i istočne Evrope (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski), Slavenske knjževnosti (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski) i Slavenski jezici (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski)<ref>{{cite web |url=https://www.slawistik.hu-berlin.de/de/studium/studiengaenge |title=Studiengänge am Institut für Slawistik — Institut für Slawistik |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Humboldt-Universität zu Berlin |date= |archive-date=2016-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604005004/http://www.slawistik.hu-berlin.de/de/studium/studiengaenge |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Bielefeldu]]: Hrvatskosrpski<ref>{{cite web |url=https://ekvv.uni-bielefeld.de/kvv_publ/publ/vvz;jsessionid=C74733F3E3E69F0CADE4CDCF3AA71BBD.publ_ekvvb?id=30412905 |title=eKVV: Fachsprachenzentrumsmodule / Individueller Ergänzungsbereich im Bachelor - Vorlesungsverzeichnis (Universität Bielefeld) |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Bielefeld |date=}}</ref> * [[Rurski univerzitet u Bochumu]]: Slavenska filologija (hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.kleinefaecher.de/bochum-slavistik/ |title=Ruhr-Universität Bochum: Slavistik |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Mainzer Arbeitsstelle Kleine Fächer |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Albert-Ludvigov univerzitet u Freiburgu]]: Slavistika (hrvatski/srpski), Južna slavistika (hrvatski/srpski) i Slavenska filologija (hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.kleinefaecher.de/freiburg-slavistik/ |title=Albert-Ludwigs-Universität Freiburg: Slavistik |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Albert-Ludwigs-Universität Freiburg |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet Justusa Liebiga u Gießenu]]: Slavenski jezici i kulture (hrvatski/srpski) i Hrvatski/srpski<ref>{{cite web |url=https://www.uni-giessen.de/studium/studienangebot/a-z/kombi-faecher/slavistik |title=Studienfächer Bereich Slavistik — Justus-Liebig-Universität Gießen |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Justus-Liebig-Universität Gießen |date= |archive-date=2016-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161015071341/http://www.uni-giessen.de/studium/studienangebot/a-z/kombi-faecher/slavistik |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet Đure Augusta u Göttingenu]]: Slavenska filologija (bhs)<ref>{{cite web |url=http://www.uni-goettingen.de/de/ba-slavische-philologie/217175.html |title=Georg-August-Universität Göttingen - B.A. "Slavische Philologie" |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Georg-August-Universität Göttingen |date= |archive-date=2012-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121112070348/http://www.uni-goettingen.de/de/ba-slavische-philologie/217175.html }}</ref> * [[Univerzitet u Hamburgu]]: Bosanski/hrvatski/srpski<ref>{{cite web |url=https://www.slm.uni-hamburg.de/studium/studiengaenge/ba-studiengaenge/slavistik/hauptfach-bks-ohne-vk-herkunftssprachl-vk.html |title=Hauptfach: Bosnisch/Kroatisch/Serbisch (ohne VK/mit herkunftssprachl. VK) : Slavistik : Universität Hamburg |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Hamburg |date= |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021222132/https://www.slm.uni-hamburg.de/studium/studiengaenge/ba-studiengaenge/slavistik/hauptfach-bks-ohne-vk-herkunftssprachl-vk.html |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Heidelbergu|Rupert-Karlov univerzitet u Heidelbergu]]: Hrvatski i/ili srpski<ref>{{cite web |url=http://www.slav.uni-heidelberg.de/studium/sprachenamslavischeninstitut.html |title=Studium - Sprachen am slavischen Institut |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Heidelberg |date= |archive-date=2016-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160831192913/http://www.slav.uni-heidelberg.de/studium/sprachenamslavischeninstitut.html |url-status=dead }}</ref> * [[Univerzitet Friedricha Schillera u Jeni]]: Srpski/hrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.slawistik.uni-jena.de/index.php/serbischkroatisch-40.html |title=Serbisch/Kroatisch - Institut für Slawistik der Friedrich-Schiller-Universität Jena |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Friedrich-Schiller-Universität Jena |date= |archive-date=2014-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720224347/http://www.slawistik.uni-jena.de/index.php/serbischkroatisch-40.html |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Konstanzi]]: Bosanski/hrvatski/srpski<ref>{{cite web |url=https://ilias.uni-konstanz.de/ilias/goto_ilias_uni_cat_5094.html |title=ILIAS :: E-Learning Universität Konstanz - Bosnisch / Kroatisch / Serbisch |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Konstanz |date= }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Kölnu]]: Bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski<ref>{{cite web |url=http://www.slavistik.phil-fak.uni-koeln.de/25423.html |title=UzK2015: Bosnisch / Kroatisch / Montenegrinisch / Serbisch |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität zu Köln |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Leipzigu]]: Južna slavistika (srpskohrvatskobosanski)<ref>{{cite web |url=http://slavistik.philol.uni-leipzig.de/studium/wahlbereich.html |title=Institut Slavistik an der Universität Leipzig |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Institut Slavistik an der Universität Leipzig |date=}}</ref> * [[Univerzitet Johannesa Gutenberga u Mainzu]]: Slavistika (hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.kleinefaecher.de/mainz-slavistik-standort-mainz-und-translation-sprach-und-kulturwissenschaft-polnischrussisch-standort-germersheim/ |title=Johannes Gutenberg-Universität Mainz: Slavistik (Standort Mainz) und Translation-, Sprach- und Kulturwissenschaft Polnisch/Russisch (Standort Germersheim) |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Johannes Gutenberg-Universität Mainz |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Mannheimu]]: Hrvatski i srpski<ref>{{cite web |url=https://www.studiumgenerale.uni-mannheim.de/en/sprachkurse/weitere_sprachkurse/ |title=Weitere Sprachkurse: Studium Generale Universität Mannheim |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Mannheim |date= |archive-date=2017-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210163001/http://www.studiumgenerale.uni-mannheim.de/en/sprachkurse/weitere_sprachkurse/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Filipov univerzitet u Marburgu]]: Inojezične filologije (srpskohrvatski)<ref>{{cite web |url=https://www.uni-marburg.de/fb10/index_html_inactive |title=Homepage - Philipps-Universität Marburg - Fb. 10 - Fremdsprachliche Philologien |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Philipps-Universität Marburg |date=}}</ref> * [[Ludvig-Maksimilijanov univerzitet u Münchenu]]: Srpski/hrvatski<ref>{{cite web |url=http://www.slavistik.uni-muenchen.de/studium_lehre/sprachpraxis/serb_kroat/index.html |title=Serbisch/ Kroatisch - Slavische Philologie - Slavistik - LMU München |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Ludwig-Maximilians-Universität München |date= |archive-date=2016-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710073248/http://www.slavistik.uni-muenchen.de/studium_lehre/sprachpraxis/serb_kroat/index.html }}</ref> * [[Univerzitet Carla von Ossietzkog u Oldenburgu]]: Hrvatski/srpski/bosanski<ref>{{cite web |url=https://www.uni-oldenburg.de/fk3/sprachenzentrum/sprachen/kroatischserbischbosnisch/ |title=Kroatisch/Serbisch/Bosnisch — Fakultät III :: Carl von Ossietzky Universität Oldenburg |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Carl von Ossietzky Universität Oldenburg |date= |archive-date=2016-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609081705/http://www.uni-oldenburg.de/fk3/sprachenzentrum/sprachen/kroatischserbischbosnisch/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Regensburgu]]: Južnoslavenska filologija (bosanski/hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/studium/studienangebot/studiengaenge-a-z/suedslavische-philologie-ba/index.html |title=Südslavische Philologie (zweites Haupt- oder Nebenfach) B.A. - Universität Regensburg |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Regensburg |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Saarlandu]]: Hrvatski i srpski<ref>{{cite web |url=https://www.szsb.uni-saarland.de/sprache-hr.html |title=Kroatisch und Serbisch - Sprachenzentrum Saarbrücken |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität des Saarlandes |date= |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912085004/http://www.szsb.uni-saarland.de/sprache-hr.html }}</ref> * [[Univerzitet u Trieru]]: Slavistika (bosanskohrvatskocrnogorskosrpski)<ref>{{cite web |url=https://www.uni-trier.de/index.php?id=55477 |title=Universität Trier: Slavistik - Bosnisch-Kroatisch-Montenegrinisch-Serbisch |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Trier |date= |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064301/https://www.uni-trier.de/index.php?id=55477 }}</ref> * [[Eberhard-Karlov univerzitet u Tübingenu]]: Slavistika (bosanski/hrvatski/srpski),<ref>{{cite web |url=http://www.slavistik.uni-tuebingen.de/studium/ba-slavistik.html |title=Slavisches Seminar - B.A. Slavistik |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Eberhard Karls Universität Tübingen |date=}}</ref> Znanost o slavenskoj književnosti i kulturi (bosanski/hrvatski/srpski) i Slavensko jezikoslovlje (bosanski/hrvatski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.slavistik.uni-tuebingen.de/studium/ma-slavistik.html |title=Slavisches Seminar - M.A. Slavistik |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Eberhard Karls Universität Tübingen |date=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kleinefaecher.de/tuebingen-slavische-philologie/ |title=Eberhard-Karls-Universität Tübingen: Slavische Philologie |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Mainzer Arbeitsstelle Kleine Fächer |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet Martina Luthera u Halle-Wittenbergu]]: Slavenski jezici, književnosti i kulture (srpski/hrvatski/bosanski), Južna slavistika (srpski/hrvatski/bosanski), Slavenski jezici, književnosti i kulture u evropskom kontekstu (srpski/hrvatski/bosanski), Interkulturni evropski i američki studiji, kombinirana područja poljskih, ruskih i jugoistočnoevropskih studija (srpski/hrvatski/bosanski), Interkulturni evropski i američki studiji, jugoistočnoevropski studiji (srpski/hrvatski/bosanski)<ref>{{cite web |url=http://www.slavistik.uni-halle.de/lehre/1841817_2667222/ |title=Informationen für StudienbewerberInnen |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg |date=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.kleinefaecher.de/halle-wittenberg-slavistik/ |title=Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg: Slavistik |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Mainzer Arbeitsstelle Kleine Fächer |date= |archive-date=2017-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026084132/http://www.kleinefaecher.de/halle-wittenberg-slavistik/ |dead-url=yes }}</ref> === Poljska === * [[Jagelonski univerzitet]]: Hrvatska filologija<ref>{{cite web |url=http://www.ifs.filg.uj.edu.pl/filologia-slowianska-chorwacka-s1s |title=Filologia chorwacka - Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego |date= |archive-date=2019-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190304150131/http://www.ifs.filg.uj.edu.pl/filologia-slowianska-chorwacka-s1s |dead-url=yes }}</ref> i Srpska filologija<ref>{{cite web |url=http://www.ifs.filg.uj.edu.pl/filologia-slowianska-serbska-s1s |title=Filologia serbska - Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego |date= |archive-date=2018-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180723114531/http://www.ifs.filg.uj.edu.pl/filologia-slowianska-serbska-s1s |dead-url=yes }}</ref> * [[Tehničko-humanistička akademija u Bielskom-Biełi]]: Slavenska filologija (specijalnost poslovni hrvatski jezik)<ref>{{cite web |url=http://www.jb.ath.bielsko.pl/?page=objt&oid=21 |title=Języki biznesu / Nowoczesne narzędzia naukowo-gospodarcze w obszarze środkowoeuropejskim |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej |date= |archive-date=2016-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161112175614/http://www.jb.ath.bielsko.pl/?page=objt&oid=21 |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet Adama Mickiewicza u Poznanju]]: Filologija (specijalnost hrvatska filologija)<ref>{{cite web |url=https://kandydaci.amu.edu.pl/Strona/Kierunki/Szczegoly/Filologia-specjalnosc-filologia-chorwacka,463 |title=Filologia, specjalność filologia chorwacka - Kandydat UAM |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> i Filologija (specijalnost srpska filologija)<ref>{{cite web |url=https://kandydaci.amu.edu.pl/Strona/Kierunki/Szczegoly/Filologia-specjalnosc-filologia-serbska,465 |title=Filologia, specjalność filologia serbska - Kandydat UAM |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Univerzitet Nikole Kopernika u Torunju]]: Balkanska filologija (srpski i hrvatski jezik)<ref>{{cite web |url=https://usosweb.umk.pl/kontroler.php?_action=katalog2/programy/pokazProgram&prg_kod=07510240 |title=Filologia bałkańska (s1) - Studia - Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu |date=}}</ref> * [[Varšavski univerzitet]]: Slavistika (Kroatistika) i Slavistika (Serbistika)<ref>{{cite web |url=https://usosweb.uw.edu.pl/kontroler.php?_action=katalog2/programy/pokazProgram&prg_kod=S1-SL |title=Slawistyka, studia stacjonarne pierwszego stopnia - Uniwersytet Warszawski - USOSweb |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Uniwersytet Warszawski |date=}}</ref> * [[Vroclavski univerzitet]]: Filologija (specijalnost srpska i hrvatska filologija)<ref>{{cite web |url=http://www.ifs.uni.wroc.pl/filologia-serbska-i-chorwacka |title=Instytut Filologii Słowiańskiej UWr - Filologia serbska i chorwacka |accessdate=18. augusta 2016 |work= |publisher=Uniwersytet Wrocławski |date=}}</ref> === Rumunjska === * [[Univerzitet u Bukureštu]]: Hrvatski jezik i književnost i Srpski jezik i književnost (Departman za rusku i slavensku filologiju Fakulteta stranih jezika i književnosti)<ref>{{cite web |url=http://www.unibuc.ro/depts/limbi/filologie_rusa_si_slava/slave/Licenta.php |title=Licenta |accessdate=6. oktobra 2017 |work= |publisher=Universitatea din București |date=}}</ref> === Sjedinjene Američke Države === * [[Univerzitet u Chicagu]]: Bosanski/hrvatski/srpski (Departman za slavenske jezike i književnosti)<ref>{{cite web |url=https://slavic.uchicago.edu/courses |title=Courses <nowiki>|</nowiki> The Department of Slavic Languages and Literatures |accessdate=4. septembra 2017 |work= |publisher=University of Chicago |date=}}</ref> * [[Univerzitet Columbia]]: Srpskohrvatski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://sps.columbia.edu/postbaccalaureate-studies/courses/serbo-croatian-language-and-literature |title=Postbaccalaureate Studies <nowiki>|</nowiki> Courses <nowiki>|</nowiki> Serbo-Croatian Language and Literature <nowiki>|</nowiki> Columbia University School of Professional Studies |accessdate=21. augusta 2016 |work= |publisher=Columbia University School of Professional Studies |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Washingtonu]]: Bosanski/hrvatski/srpski (BHS)<ref>{{cite web |url=https://slavic.washington.edu/fields/bosnian-croatian-serbian |title=Bosnian Croatian Serbian <nowiki>|</nowiki> Slavic Languages & Literatures <nowiki>|</nowiki> University of Washington |accessdate=31. augusta 2016 |work= |publisher=University of Washington |date= |archive-date=2017-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011121137/https://slavic.washington.edu/fields/bosnian-croatian-serbian |dead-url=yes }}</ref> === Slovačka === * [[Univerzitet Komenskoga u Bratislavi]]: Hrvatski jezik i kultura (Filozofski fakultet)<ref>{{cite web |url=https://fphil.uniba.sk/studium/student/bakalarske-a-magisterske-studium/odporucane-studijne-plany-bakalarskeho-studia/ |title=Odporúčané študijné plány bakalárskeho štúdia |accessdate=4. septembra 2017 |work= |publisher=Univerzita Komenského v Bratislave |date= |archive-date=2017-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919123403/http://fphil.uniba.sk/studium/student/bakalarske-a-magisterske-studium/odporucane-studijne-plany-bakalarskeho-studia |dead-url=yes }}</ref> === Slovenija === * [[Univerzitet u Ljubljani]]: Južnoslavenski studij, smjer Hrvatski i srpski jezik<ref>{{cite web |url=http://www.ff.uni-lj.si/Portals/0/Dokumenti/Studij/Druga%20stopnja/PredstavitveniZborniki/Dvodisciplinarni/Ju%C5%BEnoslovanski_%C5%A1tudiji-DVODISC.pdf |title=Južnoslovanski študiji - Filozofska fakulteta |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=Univerza v Ljubljani |date= |archive-date=2015-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319070123/http://www.ff.uni-lj.si/Portals/0/Dokumenti/Studij/Druga%20stopnja/PredstavitveniZborniki/Dvodisciplinarni/Ju%C5%BEnoslovanski_%C5%A1tudiji-DVODISC.pdf |dead-url=yes }}</ref> === Srbija === * [[Državni univerzitet u Novom Pazaru]]: Srpska književnost i jezik<ref>{{cite web |url=http://www.np.ac.rs/yu/stud-prog-filol/srp-knj-jez-oas |title=Srpska književnost i jezik |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Državni univerzitet u Novom Pazaru |date= |archive-date=2016-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827042026/http://www.np.ac.rs/yu/stud-prog-filol/srp-knj-jez-oas |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Beogradu]]: Srpski jezik i književnost, Srpska književnost i jezik i Srpska književnost i jezik sa komparatistikom<ref>{{cite web |url=http://www.fil.bg.ac.rs/lang/sr/nastava/osnovne-akademske-studije/osnovni-studijski-program/ |title=Studijski program |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu |date= |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818083609/http://www.fil.bg.ac.rs/lang/sr/nastava/osnovne-akademske-studije/osnovni-studijski-program/ }}</ref> * [[Univerzitet u Kragujevcu]]: Srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://fakulteti.edukacija.rs/drzavni-fakulteti/kragujevac/filolosko-umetnicki-fakultet |title=Filološko-umetnički fakultet Univerziteta u Kragujevcu |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filološko-umetnički fakultet Univerziteta u Kragujevcu |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Nišu]]: Srbistika<ref>{{cite web |url=https://www.ni.ac.rs/studije/studijski-programi/lista-studijskih-programa/filozofski-fakultet-srbistika-oas |title=Filozofski fakultet - Srbistika |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Nišu |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Novom Pazaru]]: Bosanski jezik i bošnjačka književnost<ref>{{cite web |url=http://www.uninp.edu.rs/page/bosanski-jezik-i-bosnjacka-knjizevnost/ |title=Bosanski jezik i bošnjačka književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Univerzitet u Novom Pazaru |date= |archive-date=2016-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160516225522/http://www.uninp.edu.rs/page/bosanski-jezik-i-bosnjacka-knjizevnost/ |url-status=dead }}</ref> i Srpski jezik i književnost<ref>{{cite web |url=http://www.uninp.edu.rs/page/srpski-jezik-i-knjizevnost/ |title=Srpski jezik i književnost |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Univerzitet u Novom Pazaru |date= |archive-date=2017-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806052303/http://www.uninp.edu.rs/page/srpski-jezik-i-knjizevnost |url-status=dead }}</ref> * [[Univerzitet u Novom Sadu]]: Srpska filologija, Srpski u kontaktu i Srpska književnost<ref>{{cite web |url=http://www.ff.uns.ac.rs/studije/studije_osnovne.html |title=Osnovne studije |accessdate=15. augusta 2016 |work= |publisher=Filozofski fakultet Univerziteta u Novom Sadu |date= |archive-date=2016-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821042026/http://www.ff.uns.ac.rs/studije/studije_osnovne.html |dead-url=yes }}</ref> === Švicarska === * [[Univerzitet u Zürichu]]: Znanost o slavenskoj književnosti (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski), Slavensko jezikoslovlje (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski), Znanost o slavenskom jeziku i književnosti (bosanski/hrvatski/crnogorski/srpski)<ref>{{cite web |url=http://www.slav.uzh.ch/de.html |title=UZH - Slavisches Seminar - Studienordnungen (ab HS 13) |accessdate=17. augusta 2016 |work= |publisher=Universität Zürich |date=}}</ref> === Ujedinjeno Kraljevstvo === * [[Univerzitet u Cambridgeu]]: Bosanski, hrvatski, crnogorski, srpski<ref>{{cite web |url=http://www.langcen.cam.ac.uk/lc/resources/langb/bosnian.html |title=University of Cambridge Language Centre Resources - Bosnian, Croatian, Montenegrin & Serbian |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=University of Cambridge |date= |archive-date=2016-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160909081637/http://www.langcen.cam.ac.uk/lc/resources/langb/bosnian.html |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Glasgowu]]: Srpski/hrvatski, poslijediplomski studij<ref>{{cite web |url=http://www.gla.ac.uk/schools/socialpolitical/crcees/newsevents/news/newsarchive2007/headline_208921_en.html |title=University of Glasgow - Schools - School of Social and Political Sciences - Centre for Russian, Central and East European Studies - News & Events - News - News Archive 2007 - New Postgraduate Language Diplomas in Serbian and Slovene |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=University of Glasgow |date=}}</ref> * [[Univerzitet u Newcastleu]]: Bosanskohrvatskosrpski<ref>{{cite web |url=http://www.ncl.ac.uk/sml/research/overview/tis/ |title=Translation and Interpreting - School of Modern Languages - Newcastle University |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=University of Newcastle |date= |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918230820/http://www.ncl.ac.uk/sml/research/overview/tis/ |dead-url=yes }}</ref> * [[Univerzitet u Nottinghamu]]: Preddiplomski studiji modernih jezika (Srpski/hrvatski)<ref>{{cite web |url=http://www.nottingham.ac.uk/ugstudy/courses/modernlanguages/modern-language.aspx |title=Modern Language Studies BA - The University of Nottingham |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=University of Nottingham |date= |archive-date=2016-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160711170247/http://www.nottingham.ac.uk/ugstudy/courses/modernlanguages/modern-language.aspx }}</ref> * [[Univerzitet u Westminsteru]]: Hrvatski/srpski – večernji tečaj jezika<ref>{{cite web |url=http://www.ucl.ac.uk/prospective-students/undergraduate/degrees/serbian-croatian-east-european-studies-ba/ |title=Croatian/Serbian – Evening Language Course |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=University of Westminster |date=}}</ref> * [[Univerzitetski koledž u Londonu]]: Preddiplomski studij srpskoga/hrvatskoga i istočnoeuropski studiji<ref>{{cite web |url=https://www.westminster.ac.uk/courses/professional-and-short-courses/languages/croatian-serbian-evening-language-course |title=Serbian/Croatian and East European Studies BA |accessdate=11. augusta 2016 |work= |publisher=University College London |date=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thecompleteuniversityguide.co.uk/courses/86254 |title=Serbian and Croatian and East European Studies at University College London - Complete University Guide |accessdate=16. augusta 2016 |work= |publisher=University College London |date= }}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Povezano == * [[slavistika]] * [[filologija]] * [[srpskohrvatski jezik]] * [[serbokroatizam]] * [[jugoslavistika]] == Izvori == {{izvori|2}} == Vanjske veze == * [http://psh.ntkcz.cz/skos/PSH6699 Serbokroatistika]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} u Nacionalnoj tehničkoj knjižnici * [https://lccn.loc.gov/sh85120203 Serbokroatistika] u [[Kongresna biblioteka|Kongresnoj biblioteci]] * [https://catalog.hathitrust.org/Search/Home?lookfor=%22%20Serbo-Croatian%20philology%22&type=subject&inst= Serbokroatistika] u digitalnoj biblioteci [[HathiTrust]] {{Authority control}} [[Kategorija:Serbokroatistika| ]] [[Kategorija:Srpskohrvatski jezik]] [[Kategorija:Slavistika]] [[Kategorija:Lingvistika]] [[Kategorija:Filologija]] 72eiqqd5c44s6lguxv7bga2t03pu6ub Đorđe Kadijević 0 4572899 42653053 42290956 2026-07-11T11:53:13Z Edgar Allan Poe 29250 /* Vanjske veze */ 42653053 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Filmska biografija | ime= Đorđe Kadijević | datum_rođenja = {{Bda|1933|1|6|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Šibenik]], [[Kraljevina Jugoslavija]]<br>(danas [[Hrvatska]]) | znameniti_filmovi = ''[[Leptirica]]'' | znamenite_serije=''[[Vuk Karadžić (TV serija)|Vuk Karadžić]]'' }} '''Đorđe Kadijević''' ([[Šibenik]], [[6. januar]] [[1933]]) je [[Srbi|srpski]] [[reditelj]], [[scenarista]], [[istorija umetnosti|istoričar umetnosti]] i [[likovna kritika|likovni kritičar]]. Njegova najpoznatija ostvarenja su filmovi [[Leptirica]] i [[Sveto mesto]].<ref>[http://www.fantastic-zagreb.com/2011/en/fiilm-yu-leptirica.php „Leptirica/She Butterfly“]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (opis filma i biografija), Fantastic Zagreb Film Festival, Zagreb, 2011. {{en}}</ref> U svom opusu se bavio različitom tematikom—od ratnih motiva, pa sve do fantastike. == Filmografija == === Filmovi === * [[Praznik (film iz 1967)|Praznik]] (1967) * [[Pohod (film)|Pohod]] (1968) * [[Heksaptih]] (1968) * [[Darovi moje rođake Marije]] (1969) * [[Žarki (film iz 1970)|Žarki]] (1970) * [[Čudo (film, 1971)|Čudo]] (1971) * [[Pukovnikovica]] (1972) * [[Devičanska svirka]] (1973) * [[Štićenik (film iz 1973)|Štićenik]] (1973) * [[Leptirica]] (1973) * [[Zakletva (film)|Zakletva]] (1974) * [[Marija (TV serija)|Marija]] (1976) * [[Beogradska deca]] (1976) * [[Aranđelov udes]] (1976) * [[Čovek koji je pojeo vuka]] (1981) * [[Živo meso (film, 1981)|Živo meso]] (1981) * [[Karađorđeva smrt]] (1983) * [[Sveto mesto]] (1990) * [[Napadač (film)|Napadač]] (1993) === TV serije === * [[Vuk Karadžić (TV serija)|Vuk Karadžić]] (1987—1988) * [[Poslednja audijencija]] (2008) == Likovna kritika == * [[Marina Nakićenović]] (1982,1991,1998) * [[Miroslav Stojanović Pirke]] (1988) * [[Svetislav Feđa Pešić]] (1991) * [[Dragan Malešević Tapi]] (1995) * [[Marko Mamić Maša]] (1998) * [[Dragan Martinović]] * [[Miodrag B. Protić]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb ime|id=0434337|name=Đorđe Kadijević}} * {{PORT.rs-person|330416|Đorđe Kadijević}} {{Lifetime|1933|2026|Kadijević, Đorđe}} {{Authority control}} [[Kategorija:Srpski filmski režiseri]] [[Kategorija:Srpski televizijski režiseri]] [[Kategorija:Srpski likovni kritičari]] [[Kategorija:Biografije, Šibenik]] 572zvn5k9fb41s5ana2dz9l5gfm53d7 42653056 42653053 2026-07-11T11:56:58Z Edgar Allan Poe 29250 42653056 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Filmska biografija | ime= Đorđe Kadijević | datum_rođenja = {{Datum rođenja|1933|1|6|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Šibenik]], [[Kraljevina Jugoslavija]]<br>(danas [[Hrvatska]]) | datum_smrti = {{Dda|2026|7|10|1933|1|6|df=y}} | mjesto_smrti = [[Beograd]], [[Srbija]] | znameniti_filmovi = ''[[Leptirica]]'' | znamenite_serije=''[[Vuk Karadžić (TV serija)|Vuk Karadžić]]'' }} '''Đorđe Kadijević''' ([[Šibenik]], [[6. januar]] [[1933]] – [[Beograd]], [[10. juli]] [[2026]]), [[SFRJ|jugoslavenski]] i [[Srbi|srpski]] [[reditelj]], [[scenarista]], [[istorija umetnosti|istoričar umetnosti]] i [[likovna kritika|likovni kritičar]]. Njegova najpoznatija ostvarenja su filmovi [[Leptirica]] i [[Sveto mesto]].<ref>[http://www.fantastic-zagreb.com/2011/en/fiilm-yu-leptirica.php „Leptirica/She Butterfly“]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (opis filma i biografija), Fantastic Zagreb Film Festival, Zagreb, 2011. {{en}}</ref> U svom opusu se bavio različitom tematikom—od ratnih motiva, pa sve do fantastike. == Filmografija == === Filmovi === * [[Praznik (film iz 1967)|Praznik]] (1967) * [[Pohod (film)|Pohod]] (1968) * [[Heksaptih]] (1968) * [[Darovi moje rođake Marije]] (1969) * [[Žarki (film iz 1970)|Žarki]] (1970) * [[Čudo (film, 1971)|Čudo]] (1971) * [[Pukovnikovica]] (1972) * [[Devičanska svirka]] (1973) * [[Štićenik (film iz 1973)|Štićenik]] (1973) * [[Leptirica]] (1973) * [[Zakletva (film)|Zakletva]] (1974) * [[Marija (TV serija)|Marija]] (1976) * [[Beogradska deca]] (1976) * [[Aranđelov udes]] (1976) * [[Čovek koji je pojeo vuka]] (1981) * [[Živo meso (film, 1981)|Živo meso]] (1981) * [[Karađorđeva smrt]] (1983) * [[Sveto mesto]] (1990) * [[Napadač (film)|Napadač]] (1993) === TV serije === * [[Vuk Karadžić (TV serija)|Vuk Karadžić]] (1987—1988) * [[Poslednja audijencija]] (2008) == Likovna kritika == * [[Marina Nakićenović]] (1982,1991,1998) * [[Miroslav Stojanović Pirke]] (1988) * [[Svetislav Feđa Pešić]] (1991) * [[Dragan Malešević Tapi]] (1995) * [[Marko Mamić Maša]] (1998) * [[Dragan Martinović]] * [[Miodrag B. Protić]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * {{IMDb ime|id=0434337|name=Đorđe Kadijević}} * {{PORT.rs-person|330416|Đorđe Kadijević}} {{Lifetime|1933|2026|Kadijević, Đorđe}} {{Authority control}} [[Kategorija:Srpski filmski režiseri]] [[Kategorija:Srpski televizijski režiseri]] [[Kategorija:Srpski likovni kritičari]] [[Kategorija:Biografije, Šibenik]] lsycer8pq6btv3pqlfvhhdiz62fdfdz Socijalistički savez (Australija) 0 4599536 42652930 41328768 2026-07-11T02:20:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652930 wikitext text/x-wiki {{Infokutija politička stranka | ime = Socijalistički savez | ime_domaće = Socialist Alliance | logo = Socialist Alliance logo.svg | logo_širina = 185px | bojakod = red | predsjednik = | osnivač = | vođa1_titula = Predsjednici | vođa1_ime = Susan Price <br> Alex Bainbridge | osnivanje = 2001 | ideologija = [[socijalizam]] <br> [[marksizam]] <br> [[antikapitalizam]] | pozicija = [[Ljevica]] | podmladak = Otpor: Mladi socijalistički savez | blank_titula = Partijske novine | blank1_info = ''Zelenoljevičarsko nedeljno'' | sjedište = [[Sydney|Sidnej]], [[Australija]] | boje = {{Color box|red|border=darkgray}} [[Crvena]] | međunarodna = | mandata1_naslov = Škupštine opštine [[Victoria, Australija|Viktorije]] | mandata1 = {{Infokutija politička stranka/mandata|1|637|hex=#FF0000}} | mandata2_naslov = Škupštine opštine [[Zapadna Australija|Zapadne Australije]] | mandata2 = {{Infokutija politička stranka/mandata|1|419|hex=#FF0000}} | website = www.socialist-alliance.org }} '''Socijalistički savez''' ({{jez-engl|Socialist Alliance}}) je [[Australija|australijska]] [[politička stranka]] [[levica|lijeve]] orijentacije. Nastala je 2001. godine okupljanjem manjih [[socijalizam|socijalističkih]] i [[radikalna ljevica|radikalno]] lijevih grupa koje su sudjelovale u demonstracijama protiv Svjetskog ekonomskog foruma u [[Melbourne]]u prethodne godine, prije svega [[marksizam-lenjinizam|marksističko-lenjinstičke]] [[Demokratska socijalistička perspektiva|Demokratske socijalističke parspektive]] koja se formalno stopila sa Socijalističkim savezom 2010. godine. Temelj političke platforme je [[antikapitalizam]], odnosno zalaganje za [[nacionalizacija|nacionalizaciju]] banaka, rudnika i energetskog sektora, te uvođenje [[minimalna plaća|minimanlne plaće]] i radnog tjedna od 30 sati. Ideološki je bliska [[bolivarska revolucija|bolivarskom]] pokretu u [[Venezuela|Venezueli]] i drugim zemljama Latinske Amerike, te se žestoko protivi australijskom sudjelovanju u ratovima u [[Rat u Afganistanu (2001 - )|Afganistanu]] i [[Rat u Iraku|Iraku]]. Stranka nije imala uspjeha na federalnoj i državnim razinama, ali su zato dvoje njenih članova izabrani u vijeća gradskih općina [[Melbourne]]a i [[Perth]]a. ==Vanjske veze== {{Commons category|Socialist Alliance (Australia)}} *[http://www.socialist-alliance.org/ Socialist Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190127200629/https://socialist-alliance.org/ |date=2019-01-27 }} *[http://www.greenleft.org.au/ Green Left Weekly] *[http://links.org.au/ Links International Journal of Socialist Renewal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430083719/http://links.org.au/ |date=2011-04-30 }} *[https://www.flickr.com/groups/socialist_alliance/pool/show/ Socialist Alliance slideshow] *[http://videoactiv.blogspot.com/2009/10/satv.html Socialist Alliance Video Channel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708071744/http://videoactiv.blogspot.com/2009/10/satv.html |date=2011-07-08 }} *[https://web.archive.org/web/20091116141158/http://socialist-alliance.wikispaces.com/ Socialist Alliance National Wiki] *[http://alliancevoices.blogspot.com/ Alliance Voices] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819023100/http://alliancevoices.blogspot.com/ |date=2008-08-19 }} *[http://www.socialist-alliance.org/policy/ Socialist Alliance Policies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170313070514/https://socialist-alliance.org/policy |date=2017-03-13 }} [[Category:Nastanci 2001.]] [[Category:Socijalističke partije]] [[Category:Političke stranke u Australiji]] gnd736inm3hvtihkuuu1zleofc1ayrh San Fernando de Apure 0 4604563 42652790 42488895 2026-07-10T14:34:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652790 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =San Fernando de Apure | ime_genitiv =San Fernanda de Apura | izvorno_ime = | slika_panorama =Vista aérea de San Fernando de Apure (Apure) y Puerto Miranda (Guárico) y el Río Apure. Venezuela..jpg | veličina_slike =280px | opis_slike =[[Panorama]] grada iz zraka | slika_karta = | veličina_karte = | opis_karte = | slika_karta1 = | veličina_karte1 = | opis_karte1 = | slika_lokacijska_karta_država = Venezuela | slika_lokacijska_karta_opis =Pozicija San Fernanda u Venecueli | nadimak =Ciudad de la Esperanza (Grad nade) | širina-stupnjevi =7 | širina-minute =53 | širina-oznaka =N | dužina-stupnjevi =67 | dužina-minute =28 | dužina-oznaka =W | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Venecuela}} | lokacija1_ime = [[Savezne države Venezuele|Savezna država]] | lokacija1_info = [[Apure]] | lokacija2_ime = Općina | lokacija2_info = San Fernando | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | utemeljenje_ime = Osnivanje | utemeljenje_datum =[[1901]].<ref name=brit/> | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =Gradonačelnik | ime_vođe =Yoel Lisandro Solórzano ([[PSUV]]) | površina_bilješke = | površina_ukupna =5,982 [[km²]] | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža = | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina =47 [[metar]]a<ref name=brit/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2017]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo =160,500<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =VST | utc_pomak =-4:30 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =7001 | pozivni_broj = 247 | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''San Fernando de Apure''' neslužbeno samo ''San Fernando ([[Franjo Asiški|Sveti Franjo]])'' je [[glavni grad]] [[Savezne države Venezuele|savezne države]] [[Apure]] od 160,500 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=city>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/Venezuela-Cities.html | title =''Venezuela'' | accessdate = 02. 10. 2017 | language=engleski | publisher=Citypopulationde}}</ref> u sredini [[Venecuela|Venecuele]]. == Geografija == Grad leži na desnoj [[obala|obali]] [[rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Apure (rijeka)|Apure]], nedaleko od njena [[ušće|ušća]] u [[Orinoco]].<ref name=brit/> == Historija == San Fernando su osnovali krajem [[18. vijek]]a [[Kapucini|kapucinski]] [[Misionarstvo|misionari]] kao bazu za [[Evangelizacija|evangelizaciju]] lokalnih [[indijanci|indijanaca]].<ref name=brit/> Kako leži u [[ravnica|ravničarskom]] [[Llanos]]u, na [[nadmorska visina|nadmorskoj visini]] od samo 60 [[metar]]a, često je ugrožen od [[poplava]], tokom [[kiša|kišne]] sezone.<ref name=brit/> == Znamenitosti == Najznačajnija građevina u gradu je [[Palača]] Barbarito koju su na prijelazu u [[20. vijek]] [[gradnja|podigla]] [[brat|braća]] Barbarito, [[Imigracija|imigranti]] iz [[Italija|Italije]].<ref name=brita>{{cite web |url =https://www.britannica.com/place/Apure | title =''Apure'' | accessdate = 02. 10. 2017 | language=engleski | publisher=Encyclopedia Britannica}}</ref> == Privreda i transport == Pored toga što je sjedište [[državna uprava|državne administracije]] [[Apure|Apura]], San Fernando je i [[Financije|financijski]] centar i [[luka]] za manje [[brod]]ove, koji doplovljavaju [[Apure (rijeka)|Apurom]] iz [[Orinoco|Orinoca]].<ref name=brit/> San Fernando je i centar [[meso|mesne]] [[Industrija|Industrije]] ([[konzerva|konzerve]]).<ref name=brita/> Do grada ne dopire [[željeznica]], ali ima [[autoput]] koji ide do [[Maracay]]a na centralnoj [[visoravan|visoravni]]..<ref name=brit/> San Fernando ima i [[aerodrom]] Las Flecheras ([[IATA]]: SFD, [[ICAO]]: SVSR) sa vezama prema svim većim gradovima u zemlji.<ref name=brit>{{cite web |url =https://www.britannica.com/place/San-Fernando-de-Apure | title =''San Fernando de Apure'' | accessdate = 02. 10. 2017 | language=engleski | publisher=Encyclopedia Britannica}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze== {{Commonscat|San Fernando de Apure}} * [https://www.britannica.com/place/Merida-Venezuela ''San Fernando de Apure'' na portalu Encyclopedia Britannica] {{en icon}} * [http://www.alcaldiadesanfernando.gob.ve/ ''San Fernando de Apure'' na portalu Alcaldía Bolivariana del Municipio San Fernando] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171001005130/http://www.alcaldiadesanfernando.gob.ve/ |date=2017-10-01 }} {{es icon}} [[Kategorija:Gradovi u Venezueli]] ly57q9s1zyuh3v7giul95ow0c0uq46t Wikipedija na crnogorskom jeziku 0 4609397 42652834 42556823 2026-07-10T17:58:49Z Vipz 151311 42652834 wikitext text/x-wiki [[File:Montenegrin Wikipedia screenshot.png|thumb|right|260px|Glavna stranica Wikipedije na crnogorskom jeziku, probnog izdanja Wikipedije na platformi -{[[Wikimedia Incubator]]}-]] '''Wikipedija na crnogorskom jeziku''', skraćeno '''crnogorska Wikipedija''', probno je izdanje slobodne internetske enciklopedije [[Wikipedia|Wikipedije]] na [[crnogorski jezik|crnogorskom jeziku]]. Provizorno pokrenuta 13. decembra 2017. na [[Wikimedia Incubator]]u,<ref>{{cite web |url=https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/cnr&diff=4176785 |title=Differences between revisions of »Wp/cnr« |accessdate=29. XII. 2017 |work= |publisher=[[Wikimedia Incubator]] |date=13. XII. 2017}}</ref> jedna je od četiriju izdanja na standardnim varijetetima [[Srpskohrvatska Wikipedija|srpskohrvatskoga]], uz [[bosanska Wikipedija|bosansku]], [[hrvatska Wikipedija|hrvatsku]] i [[srpska Wikipedija|srpsku Wikipediju]]. Prva, početna stranica izrađena je 17. decembra,<ref>{{cite web |url=https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/cnr/Početna_stranica&diff=4179416 |title=Differences between revisions of »Wp/cnr/Početna stranica« |accessdate=29. XII. 2017 |work= |publisher=[[Wikimedia Incubator]] |date=17. XII. 2017}}</ref> a prvi članak, »Podgorica«, započet je 19. decembra,<ref>{{cite web |url=https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/cnr/Podgorica&diff=4180326 |title=Differences between revisions of »Wp/cnr/Podgorica« |accessdate=29. XII. 2017 |work= |publisher=[[Wikimedia Incubator]] |date=19. XII. 2017}}</ref> preuzevši sadržaj sa slobodne enciklopedije ''Montenegrowiki''.<ref>{{cite web |url=http://www.montenegrowiki.me/w/index.php?title=Podgorica&direction=prev&oldid=658 |title=Podgorica |accessdate=29. XII. 2017 |work= |publisher=''Crnogorska Enciklopedija'' |date=1. IV. 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224092138/http://wikii.itam.ws/index.php/Podgorica |archivedate=24. XII. 2008.}}</ref> Do kraja decembra 2017. brojila je oko 200 članaka, pretežno s temama o [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. Očekivalo se da će testni period rada u okviru Incubatora biti okončan u 2018. nakon što se enciklopedijski projekt formira u nužnim dijelovima.<ref>{{cite web |url=http://crna.gora.me/vijesti/drustvo/na-crnogorskoj-wikipediji-krsto-popovic-slovo-s-2/ |title=Na Crnogorskoj Wikipediji Krsto Popović, slovo Ś… |accessdate=29. XII. 2017 |work= |publisher=Portal Crna Gora |date=27. XII. 2017 |archivedate=2018-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814223904/http://crna.gora.me/vijesti/drustvo/na-crnogorskoj-wikipediji-krsto-popovic-slovo-s-2/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.b92.net/tehnopolis/internet.php?yyyy=2017&mm=12&nav_id=1341047 |title=Crnogorska Wikipedia na testu |accessdate=29. XII. 2017 |work= |publisher=B92.net |date=27. XII. 2017}}</ref> Posljednja diskusija je otvorena nedugo nakon što je crnogorski dobio svoju [[ISO 639-2]] i [[ISO 639-3|-3]] jezičnu oznaku <nowiki>[cnr]</nowiki>, 8. decembra 2017.<ref name=iso6393>{{cite web |url=http://www-01.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cnr|title=cnr - ISO 639-3 |publisher=www-01.sil.org |accessdate=9. IV. 2022.}}</ref> Neki od protivnih glasova otvaranju ovog izdanja Wikipedije navode da se daljnja raspodjela projekata zasniva na politici i pristrasnosti, te da ostale tri Wikipedije standardnih varijeteta ne bi postojale da su pravljene po ažurnim pravilima.<ref>{{cite web |title=[[m:Language proposal policy#Requisites for eligibility|Politika jezičkog predloga]] |publisher=Wikimedia Foundation Language Committee |quote=3. Jezik mora biti dovoljno jedinstven da ne bi mogao koegzistirati na opštijem viki-ju. U većini slučajeva, ovo isključuje regionalne dijalekte i različite pisane oblike istog jezika.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://rtcg.me/vijesti/drustvo/225928/nije-odobrena-vikipedija-na-crnogorskom.html |title=Nije odobrena Vikipedija na crnogorskom |publisher=[[Radio Televizija Crne Gore]] (RTCG), ''[[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]'' |date=29. XII. 2018 |access-date=16. I. 2023 |quote=Vikipedija na crnogorskom jeziku, za sada, ne može biti uspostavljena, jer je jezički komitet Vikipedije (LangCom) dao negativno mišljenje i smatraju da je crnogorski jezik, kao srpski, hrvatski i bošnjački, grana srpsko-hrvatskog jezika, zbog čega ocjenjuju da su postojeće Vikipedije na ova tri jezika razumljive za sva četiri naroda.}}</ref> Glasovi podrške se zasnivaju na [[crnogorski jezik#Posebnosti crnogorske varijante|posebnostima crnogorske varijante]], kao što su nešto veća prisutnost [[ijekavica|ijekavice]] i dva sopstvena slova.<ref>[[m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 5|„Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 5”]]. Meta-Wiki.</ref> Stvaranje novih stranica na crnogorskoj probnoj Wikipediji trenutno je onemogućeno, najkasnije od početka 2022. godine.<ref>[[:incubator:Incubator:Administrators' noticeboard/Archive/2022#Why is the Montenegrin incubator inoperable?|„Incubator:Administrators' noticeboard/Archive/2022 § Why is the Montenegrin incubator inoperable?”]]. Wikimedia Incubator.</ref> == Povezano == * [[Wikipedija na srpskohrvatskom jeziku]] * [[Wikipedija na bosanskom jeziku]] * [[Wikipedija na hrvatskom jeziku]] * [[Wikipedija na srpskom jeziku]] == Izvori == {{izvori|2}} == Vanjske veze == * [[:incubator:Wp/cnr/Početna stranica|crnogorska ''Wikipedia'']] na [[Wikimedia Incubator]]u * [[:m:|Meta-Wiki]]: [[:m:Requests for new languages|Prijedlozi za nove jezike]] ([[:m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin|WP crnogorski 1]], [[:m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 2|2]], [[:m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 3|3]], [[:m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 4|4]] i [[:m:Requests for new languages/Wikipedia Montenegrin 5|5]]) [[Kategorija:Wikipedije po jezicima|crnogorski]] [[Kategorija:Crnogorski jezik|Wikipedija]] 2231fnww4s8o5ce79vxe924ue13yeo3 Stellenbosch 0 4616455 42652962 42514897 2026-07-11T07:09:33Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652962 wikitext text/x-wiki {{Naselje (HR) | ime = Stellenbosch | ime_genitiv = Stellenboscha | izvorno_ime = | nadimak = ''Eikestad'' ("grad hrastova") | geslo = | slika_panorama = StellenboschWC-Aerial.jpg | veličina_slike = | opis_slike = Stellenbosch sa Velikim Drakensteinom i planinom Stellenbosch u pozadini | slika_zastava = | slika_zastava_veličina = | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_karta = | veličina_karte = | opis_karte = | slika_karta1 = | veličina_karte1 = | opis_karte1 = | slika_lokacijska_karta_država = Južna Afrika | slika_lokacijska_karta_opis = <center>Položaj Stellenboscha na karti Južne Afrike | širina-stupnjevi = 33 | širina-minute = 55 | širina-oznaka = S | dužina-stupnjevi = 18 | dužina-minute = 51 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime = Država | lokacija_info = [[Južna Afrika]] | lokacija1_ime = Provincija | lokacija1_info = [[Zapadni Kaap]] | lokacija2_ime = Distrikt | lokacija2_info = [[Kaapse Wynlande]] | lokacija3_ime = Općina | lokacija3_info = Stellenbosch | utemeljenje_ime = | utemeljenje_datum = 1679. | osnivač = | nazvan_po = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1 = <!-- do d50 --> | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe = | ime_vođe = | stranka_vođe = | titula_vođe1 = | ime_vođe1 = | površina_bilješke = <ref name=census2011>Zbir sljedećih glavnih naselja sa popisa iz 2011. godine: [http://census2011.adrianfrith.com/place/167010 Welgevonden], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167011 Cloetesville], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167012 Khayamandi], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167013 Pappegaai], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167014 La Colline], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167015 Tennantville], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167017 Idasvallei], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167018 Stellenbosch], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167019 Onder Papegaaiberg], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167020 Devon Valley], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167022 Dalsig], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167023 Kleingeluk], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167024 Paradyskloof], [http://census2011.adrianfrith.com/place/167025 Brandwacht].</ref> | površina_ukupna = 21,5 km<sup>2</sup> | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | visina = 136 m | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina = 2011 | stanovništvo_bilješke= <ref name=census2011 /> | stanovništvo = 155.733 | stanovništvo_gustoća = 7.200/km<sup>2</sup> | prazno_ime = Etnički sastav | prazno_info = 36,7% [[Negroidi|crnci]]; 35,4% [[Južnoafrički Mulati|obojani]]; 0.4% [[Azijati Južne Afrike|Azijati]]; 26,5% [[Bijeli Južnoafrikanci|bijelci]]; 0,9% ostali | prazno1_ime = Jezici | prazno1_info = 55,9% [[afrikaans]]; 30,8% [[Xhosa jezik|xhosa]]; 8,6% [[Engleski jezik|engleski]]; 1,2% [[Sotho jezik|Sotho]]; 3,5% ostali | vremenska_zona = | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj = | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | web_stranica = | bilješke = }} [[Datoteka:Stellenbosch fan Papagaaiberch grut.jpg|thumb|640px|Panorama Stellenboscha, pogled sa ''Papegaaiberga''.]] '''Stellenbosch''' ({{IPA-af|/ˈstɛlənbɔs/}})<ref name="Baldwin1852">[https://books.google.com/books?id=vtBiaIcwA5QC&pg=PT153&as_brr=1&ei=BFiUR83LFoeC7gKLnIyZBw A Universal Pronouncing Gazetteer.] Thomas Baldwin, 1852. Philadelphia: Lippincott, Grambo & Co.</ref><ref name="Donaldson1993">[https://books.google.com/books?id=ftzioRvJzTUC&pg=PA39&ei=v1eUR6GRAZD26wLBmsGvBw&sig=OqXPC4xAKmT6DvJZFBV48aejJAs A Grammar of Afrikaans.] Bruce C. Donaldson. 1993. Berlin: Walter de Gruyter. {{ISBN|3-11-013426-8}}</ref> je grad u provinciji [[Zapadni Kaap]] u [[Južna Afrika|Južnoj Africi]], oko 50&nbsp;km istočno od [[Kaapstad]]a, na obalama rijeke [[Eerste (rijeka)|Eerste]] u podnožju planine [[Stellenbosch (planina)|Stellenbosch]]. Drugo je najstarije [[Europa|europsko]] naselje u provinciji nakon [[Kaapstad]]a. Grad je postao poznat kao Grad Hrastova ili ''Eikestad'' na [[afrikaans]]u i [[Nizozemski jezik|nizozemskom]] zato što je njegov utemeljitelj, [[Simon van der Stel]], posadio veliki broj [[hrast]]ova da krase ulice i imanja.<ref name="Rees">[https://books.google.co.uk/books?id=02EIAAAAQAAJ&pg=PT139&as_brr=1&ei=2omHR4CyMZ-QiQGn24TEBQ#v=onepage&q=stellenbosch&f=false ''The Cyclopædia; or, Univeal Dictionary of Arts, Sciences, and Literature.''] Abraham Rees, 1819. London: Longman, Hurst, Rees, Orme & Brown</ref> Stellenbosch ima i svoju općinu (koja uključuje i susjedne gradove [[Pniel]] i [[Franschhoek]]), koja graniči sa [[Metropolitanska oblast|metropolitanskom oblašću]] grada [[Grad Kaapstad|Kaapstada]]. U gradu se nalazi [[Univerzitet u Stellenboschu]]. [[Tehnopark Stellenbosch|Tehnopark]] je suvremeni znanstvni park smješten južno od grada, u blizini [[Golfski teren Stellenbosch|golfskoga terena]]. == Pretpovijest == [[Datoteka:Biface Stellenbosch MHNT PRE 2009.0.195.1 Global fond.jpg|thumb|Left|[[Paleolitik|Paleolitski]] [[ručni klin]] iz Stellenboscha]] Godine 1899. [[Louis Péringuey]] je otkrio [[Paleolitik|paleolitsko]] [[kameno oruđe]] [[Arheološka kultura|tipa]] [[Acheuléen]] na nalazištu Bosman's Crossing u blizini mosta Adam Tas na zapadnom ulazu u Stellenbosch.<ref>{{cite journal|last=Seddon|first=J. D.|journal=The South African Archaeological Bulletin|date=October 1966|volume=21|issue=83|pages=133–137|publisher=South African Archaeological Society|title=The Early Stone Age at Bosman's Crossing, Stellenbosch|jstor=3888433}}</ref><ref>{{cite book|editor1-last=Butzer|editor1-first=Karl W.|editor2-last=Isaac|editor2-first=Glynn L.|last=Deacon|first=H. J.|chapter=Demography, Subsistence, and Culture During the Acheulian in Southern Africa|title=After the Australopithecines: Stratigraphy, Ecology, and Culture Change in the Middle Pleistocene|date=1975|isbn=9783110878837|pages=543–570|url=https://books.google.co.za/books?id=-wQwW3WO5CkC&dq}}</ref> == Historija == [[Datoteka:Bletterman House (corner view).JPG|thumb|right|Tipični [[Kaapsko-holandska arhitektura|kaapsko-holandski]] stil kuće u Stellenboschu]] Grad je utemeljen 1679. godine od strane guvernera [[Nizozemska Kaapska kolonija|Kaapske kolonije]], [[Simon van der Stel|Simona van der Stela]], koji ga je nazvao po sebi<ref name=Fairbridge-105>{{cite book|last=Fairbridge|first=Dorothea|title=Historic houses of South Africa|year=1922|publisher=H. Milford, Oxford university press|location=London|page=109|url=https://archive.org/stream/cu31924014905834#page/n195/mode/2up/search/stellenbosch|accessdate=31 January 2011|chapter=XII – Stellenbosch}}</ref> – Stellenbosch znači "(van der) Stelov grm". Nalazi se uz rijeku Eerste ("Prva rijeka"), toga imena zato što je bila prva nova rijeka na koju je naišao i pratio ju kada je krenuo na ekspediciju preko Kaapske zaravni (eng. ''Cape Flats''; afr. ''Die Kaapse Vlakte'') da istraži teritoriju ka onome što je danas poznato kao Stellenbosch. Grad je rastao toliko brzo da je postao zasebna mjesna uprava već 1682. godine, kao i sjedište [[magistrat]]a s jurisdikcijom nad 25,000&nbsp;km<sup>2</sup> 1685. godine.<ref>{{Cite web|url=http://showme.co.za/stellenbosch/tourism/history-of-stellenbosch/|title=History of Stellenbosch|website=ShowMe™ - Stellenbosch|language=en-US|access-date=2017-09-06|archive-date=2017-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906134956/http://showme.co.za/stellenbosch/tourism/history-of-stellenbosch/}}</ref> [[Nizozemci]] su bili vješti u hidrotehnici i razvili su sustav kanala za preusmjeravanje vode iz rijeke Eerste u blizini Ulice Thibault kroz grad duž Ulice Riebeeck do Vodeničke ulice gdje je sagrađena [[vodenica]].<ref name="Martin">[https://books.google.co.uk/books?id=pv0zAAAAIAAJ&pg=PA496 ''Statistics of the Colonies of the British Empire in the West Indies, South America, North America, Asia, Austral-Asia, Africa and Europe: From the Official Records of the Colonial Office.''] [[Robert Montgomery Martin]], 1839. London: W.H. Allen and Co. (p. 496)</ref><ref name="Bird1822">[https://books.google.com/books?id=aRoPAAAAYAAJ&pg=PA174 State of the Cape of Good Hope, in 1822.] [[William Wilberforce Bird (MP)|William Wilberforce Bird]]. 1823. London: J. Murray.</ref> Rani posjetitelji su davali komentare na hrastove i vrtove.<ref name="Rees"/><ref name="Backhouse">[https://books.google.co.uk/books?id=u0YFAAAAYAAJ&pg=PA498 ''The Life and Labours of George Washington Walker: of Hobart Town, Tasmania.''] James Backhouse and Charles Tylor, 1862. Tasmania: Thomas Brady (pp. 498-499)</ref> Tijekom 1690. skupina [[Hugenoti|hugenotskih izbjeglica]] se nastanila u Stellenboschu,<ref name=Botha-155>{{cite book|last=Botha|first=Colin Graham|title=The French refugees at the Cape|year=1921|publisher=Cape Times Limited|location=Cape Town|page=155|url=https://archive.org/stream/frenchrefugeesat00both#page/154/mode/2up/search/stellenbosch|accessdate=31 January 2011}}</ref> [[grožđe]] je zasađeno u plodnim dolinama oko Stellenboscha, koji je ubrzo postao središte južnoafričke [[Vino|vinske]] industrije.<ref name="Martin"/> Godine 1710. je požar uništio veći dio grada, uključujući prvu crkvu, sve posjede [[Holandska istočnoindijska kompanija|Kompanije]] i dvanaest kuća. Samo dvije ili tri kuće su preostale.<ref name=Trotter-174,179>{{cite book|last=Trotter|first=A.F.|title=Old Cape Colony a chronicle of her men and houses from 1652-1806|year=1903|publisher=A. Constable & co., ltd.|location=Westminster|pages=174, 179|url=https://archive.org/stream/oldcapecolonychr00trot#page/174/mode/2up/search/fire|accessdate=31 January 2011}}</ref> Kad je crkva obnovljena 1723. godine, smještena je u tadašnju okolinu grada da bi se spriječilo ponavljanje sličnog incidenta koji bi ju uništio. Ova crkva je proširivana nekoliko puta od 1723. godine i trenutno je poznata kao "Moederkerk" (''crkva majka''). Prva škola je otvorena 1683. godine, ali je ozbiljnija naobrazba u gradu počela tek 1859. godine s otvaranjem sjemeništa Nizozemske reformisane crkve. Ženska srednja škola [[Rhenish Girls' High School|Rhenish]], utemeljena 1860. godine, najstarija je ženska škola u Južnoj Africi.<ref name="Eikestad">{{cite web | title =Rhenish prepare for their 150th birthday | work =Eikestad News | publisher =Eikestadnuus | date =2006-02-17 | url =http://www.news24.com/Regional_Papers/Components/Category_Article_Text_Template/0,,387_1883243~E,00.html | accessdate =2007-11-13 | archive-date =2008-01-20 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080120082322/http://www.news24.com/Regional_Papers/Components/Category_Article_Text_Template/0,,387_1883243~E,00.html | dead-url =yes }}</ref> [[Gimnazija]] poznata kao ''het Stellenbossche Gymnasium'' je otvorena 1866. godine. Godine 1874. neki viši razredi su postali Victoria College a potom 1918. godine [[Univerzitet u Stellenboschu]]. Prvi muški hostel otvoren u Stellenboschu bio je Wilgenhof, 1903. godine. Godine 1905. otvoren je Harmonie, prvi ženski hostel [http://www0.sun.ac.za/harmonie/?cat=6].<ref>[http://www0.sun.ac.za/harmonie/?cat=6 Huisdinge | Harmonie Dameskoshuis]. .sun.ac.za. Retrieved on 2013-07-29.</ref> Harmonie i Wilgenhof su bili dio Victoria Collegea. Godine 1909. stari učenik, [[Paul Roos (ragbijaš)|Paul Roos]], kapiten prvog nacionalnog ragbi tima koji će biti nazvan [[Južnoafrički nacionalni ragbi tim|Springboks]], pozvan je da postane šesti rektor škole. Na tom je mjestu ostao do 1940. godine. Po njegovom umirovljenju škola je preimenovana u ''[[Gimnazija Paul Roos]]''. Na samome početku [[Drugi burski rat|Drugog burskog rata]] (1899–1902) Stellenbosch je bio jedna od britanskih vojnih baza, korišten kao opskrbna stanica. Ako se oficiri ne bi dovoljno istaknuli na bojištu, bili bi poslani ovamo i tako je nastao izraz ''"to be Stellenbosched"'', koji se toliko proširio da je počeo označavati bilo koji premještaj. == Stanovništvo == U Stellenboschu je živjelo ukupno 155.733 prema informacijama iz 2011. godine, ne uključujući studente.<ref>http://www.statssa.gov.za/?page_id=993&id=stellenbosch-municipality</ref> Ova procjena se zasniva na formalnim prebivalištima i kao takva je skoro sigurno potcijenila broj stanovnika, zato što se u okolini Stellenboscha nalaze mnogobrojna [[Divlje naselje|divlja naselja]]. Stanovnici Stellenboscha uglavnom govore [[afrikaans]] (70%), sa [[Engleski jezik|engleskom]] (10%) i [[Xhosa jezik|xhosa]] (20%) manjinom. Crnci uglavnom govore [[Xhosa jezik|xhosu]] kao maternji jezik, bijelci afrikaans ili engleski, obojani (miješani i khoisanskog porijekla) su uglavnom govornici [[afrikaans]]a i sačinjavaju većinu (50%). Ipak, engleski jezik se naširoko razumije. Godine 1833. distrikt Stellenbosch je imao 16.137 stanovnika.<ref name="Martin1836">[https://books.google.com/books?id=T4YOAAAAYAAJ&pg=PA115&as_brr=1&ei=66SUR7vvKIisiwGw4el8 History of Southern Africa: Comprising the Cape of Good Hope, Seychelles, &c.] Robert Montgomery Martin, 1836. London: Whittaker & Co.</ref> Tu je uključeno 8.555 robova, 6.066 '[[Bijelci|bijelaca]]', 1.220 '[[Hotentoti|Hottentota]]' i 296 'slobodnih crnaca'. ==Klima i zemljopis== [[Datoteka:Stellenbosch WC ZA.jpg|thumb|Istočna predgrađa Stellenboscha u zimskim mjesecima. U pozadini su vidljive snijegom pokrivene planine Jonkershoek, sa istaknutim vrhom "Blizanci" (1.494 m).]] Stellenbosch je 53&nbsp;km istočno od [[Kaapstad]]a idući [[Nacionalni put (Južna Afrika)|nacionalnim putem]] [[N1 (Južna Afrika)|N1]]. Stellenbosch se nalazi u brdovitoj regiji [[Kaapse Wynlande]] (Cape Winelands) i smješten je u dolini sa prosječnom nadmorskom visinom 136 m, sa zapada ga nadvisuje [[Papegaaiberg]] ([[Afrikaans|afr.]] ''Papagajska planina''), koji je zapravo brdo. Južno je planina [[Stellenbosch (planina)|Stellenbosch]], istočno i jugoistočno se nalaze planine [[Jonkershoek]], [[Drakenstein]] i [[Simonsberg (planina)|Simonsberg]]. Die Tweeling Pieke ([[Afrikaans|afr.]]: ''blizanački vrhovi'') su na visini od 1.494 m, a najviši vrh je Victoria Peak na 1.590 m. [[Prirodni rezervat Jonkershoek]] se nalazi oko 9&nbsp;km istočno od Stellenboscha, a [[prirodni rezervat Helderberg]] je oko 23&nbsp;km južno idući [[Pokrajinski put (Južna Afrika)|pokrajinskim putem]] [[R44 (Južna Afrika)|R44]]. Odmah južno od prirodnog rezervata Helderberg je ljetovalište, grad [[Strand (Južna Afrika)|Strand]]. Tla Stellenboscha variraju od tamnog [[aluvij]]a do [[Glina|gline]]. Ovo u kombinaciji sa dobro odvodnjavanim, brdovitim terenom i [[Mediteranska klima|mediteranskom klimom]] pruža odlične uslove za [[vinogradarstvo]]. Ljeta su suha i topla do vruća, ponekad sa temperaturama preko 40&nbsp;°C u veljači i ožujku. Zime su hladne, kišovite i ponekad veoma vjetrovite, sa prosječnim dnevnim temperaturama oko 16&nbsp;°C. Snijeg se javlja nekoliko puta zimi na okolnim planinama. Proljeće i jesen su prohladna godišnja doba, sa dnevnim temperaturama od oko dvadesetak stupnjeva iznad ništice. == Sport == [[Ragbi]] je ubjedljivo najpopularniji sport, a lokalni ragbi klub [[Maties]] je jedan od najstarijih i najvećih na svijetu. Stellenbosch posjeduje nekoliko prvoklasnih terena za hockey na travi gdje treniraju lokalni timovi i gdje se odigravaju međunarodni susreti. U cricketu, Stellenbosch je bio domaćin [[ICC Women's World Cup Qualifier]]a, a južnoafrički tim je pobijedio. Drugi popularni sportovi su biciklizam, posebno brdski biciklizam, tenis, plivanje i atletika. Sportski klubovi Maties Univerziteta u Stellenboschu su među najboljima u zemlji i u gradu se nalaze neke od najboljih sportskih škola u Južnoj Africi, kao što su Gimnazija Paul Roos i Bloemhof Girls' High. Sportska akademija u Stellenbsochu je otvorila svoja vrata 2012. godine trajno je na raspolaganju nekoliko ragbi timova, kao npr. Springbok Sevens i Western Province. == Vinogradarstvo i vinarstvo == [[Datoteka:Stellenbosch Vineyard.jpg|thumb|left|Vinogradi u okolini Stellenboscha sa Helderbergom u pozadini]] Doline Stellenbosch, [[Paarl]] i [[Franschhoek]] zajedno sačinjavaju [[Kaapse Wynlande|Kaapsku vinsku regiju]], veći od dva vinogradarska regiona u Južnoj Africi. Južnoafrička vinska industrija proizvodi oko 1.000.000.000 litara vina godišnje. Stellenbosch je primarno mjesto za vinogradarstvo i vinogradarska istraživanja. Profesor [[Abraham Izak Perold|Perold]] je bio prvi profesor vinogradarstva na Univerzitetu u Stellenboschu. [[Stellenboschski Put vina]] osnovan 1971. godine od strane Fransa Malana iz Simonsiga, Spatza Sperlinga iz Delheima i Neila Jouberta iz Spiera, poznat kao Stellenbosch American Express® Wine Routes od 2002. godine, je svjetski poznato i popularno turističko odredište. Ova ruta omogućuje posjetiteljima da iskuse široku lepezu kultivara i uključuje farme kao što su Warwick i JC Le Roux.<ref>{{cite web|title=Stellenbosch American Express® Wine Routes – Our Story|url=http://www.wineroute.co.za/story.asp|accessdate=2 March 2014|archive-date=2014-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209102721/http://www.wineroute.co.za/story.asp|dead-url=yes}}</ref> U regionu prevladava [[mediteranska klima]] sa vrućim suhim ljetima i hladnim vlažnim zimama. Stellenbosch se nalazi u podnožju [[Kaapsko gorje|Kaapskoga gorja]], koje daje tlo pogodno za [[vinogradarstvo]]. Grožđe proizvedeno ovdje se uglavnom koristi za proizvodnju vina, za razliku od [[Stolno grožđe|stolnog grožđa]]. Regija posjeduje veliki opseg zemljišta, od svijetlog, pjeskovitog tla do raspadnutog granita. Stellenboschski [[Cabernet Sauvignon]] sve više dobija ugled izuzetnog vina.<ref>[http://www.the-wine-library.co.uk/P-T/S/Terms/Stellenbosch.html The-Wine-Library] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123121701/http://the-wine-library.co.uk/P-T/S/Terms/Stellenbosch.html |date=23 January 2009 }} Short Description of wine in Stellenbosch</ref> == Univerzitet u Stellenboschu == [[Datoteka:Eerste River from De Oewer.JPG|thumb|Rijeka Eerste u Stellenboschu nakon velikih pljuskova]] [[Datoteka:UniStellenbosch.jpg|thumb|upright|right|Pogled preko zgrada Univerziteta u Stellenboschu na vrh "Blizanci"]] {{poseban članak|Univerzitet u Stellenboschu}} [[Univerzitet u Stellenboschu]] je jedan od vodećih južnoafričkih univerziteta. Ova institucija ima bogatu povijest koja datira do 1863. godine i ima 10 [[fakultet]]a, među kojima su [[inžinjerstvo]], [[ekonomija]], [[znanost]] i [[umjetnost]]. Odjel za elektrotehniku i elektroniku ovoga univerziteta je jedini na južnoj polutki koji je uspješno sagradio komunikacijski satelit, [[Sunsat]], koji je lansiran 2000. godine i bio je u orbiti oko tri godine. Univerzitet trenutno ima oko 29.000 studenata. Godine 2014. bijeli studenti, njih 18.636, sačinjavali su 63.4% svih studenata.<ref>"Core statistics 2014", Stellenbosch University, 2014, [online] http://www.sun.ac.za/english/statistical-profile-2014-test {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180409135624/http://www.sun.ac.za/english/statistical-profile-2014-test |date=2018-04-09 }}, Accessed: 04/08/2015</ref> Iako je službeni jezik Univerziteta [[afrikaans]], većina postdiplomskih kurseva je na [[Engleski jezik|engleskom]]. U tijeku je uvođenje više dodiplomskih kurseva na [[Engleski jezik|engleskom]] zbog prethodnih masovnih prosvjeda studenata. Univerzitetsko vijeće je uz suglasnost senata odobrilo novu jezičku politiku 22. lipnja 2016. koja će biti implementirana od 1. siječnja 2017. Pošto se kampusi nalaze u Zapadnom Kaapu, Univerzitet se posvetio uvođenju višejezičja korištenjem tri zvanična jezika u provinciji, a to su [[afrikaans]], [[Engleski jezik|engleski]] i [[Xhosa jezik|xhosa]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.sun.ac.za/english/Documents/Language/Final%20Language%20Policy%20June%202016.pdf |access-date=2018-04-24 |archive-date=2018-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827092639/http://www.sun.ac.za/english/Documents/Language/Final%20Language%20Policy%20June%202016.pdf }}</ref> == Spisak predgrađa == {{clear left}} {{div col|cols=3}} *Arbeidslus *Brandwacht *[[Cloetesville]] *[[Dalsig]] *De Zalze *Dennesig *Die Boord (prethodno ''Rhodes Fruit Farms'') *Die Rant *Idasvallei (Idas Valley) *[[Jamestown (Južna Afrika)|Jamestown]] *Karindal *Krigeville *[[Kayamandi]] *[[Kylemore (Južna Afrika)|Kylemore]] *Welbedaght *La Colline *[[Mostertsdrift (Južna Afrika)|Mostertsdrift]] *Onderpapegaaiberg (ili ''Voëltjiesdorp'') *Paradyskloof *Plankenberg *[[Rozendal]] *Simonswyk *Tegnopark (Techno Park) *Tennantville *Middedorp (Town central) *[[Uniepark (južna Afrika)|Uniepark]] *Universiteitsoord *Welgevonden {{div col end}} == Spisak škola == {{div col|cols=3}} *Osnovna škola A.F. Louw *Srednja škola [[Bloemhof (škola)|Bloemhof]] *Osnovna škola Bruckner De Villiers *Srednja škola Cloetesville *Osnovna škola Cloetesville *Osnovna škola Devonvallei *Osnovna škola Eikestad *Osnovna škola Idasvallei *Osnovna škola Ikaya *Osnovna škola JJ Rhode *Srednja škola Kayamandi *Osnovna škola Koelenhof *Srednja škola Luckhoff *Osnovna škola Lynedoch *Osnovna škola Pieter Langeveldt *[[Gimnazija Paul Roos]] *Srednja škola [[Rhenish Girls' High School]] *Osnovna škola Rhenish *Osnovna škola Rietenbosch *Srednja škola [[Stellenbosch (škola)|Stellenbosch]] *Osnovna škola Stellenbosch *Srednja škola Stellenzicht Senior Secondary *Osnovna škola St. Idas R.C. *Osnovna škola Weber Gedenk {{div col end}} == Značajne osobe == *[[Ferdie Bergh]] – ragbijaš *[[Kees Bruynzeel]] – nizozemski poslovni čovjek, trgovac drvetom *[[Danie Craven]] – ragbijaš *[[Giniel de Villiers]] – rally vozač *[[David Earl (skladatelj)|David Earl]] – skladatelj i pijanista *[[Arnu Fourie]] – paraolimpijac *[[Omar Henry]] – cricketaš *[[Johannes Wolfgang Willy Friedlieb Heuer|Willie Heuer]] – poduzetnik *[[Daniel Hugo]] – radio producent, predavač i pjesnik *[[Charl Langeveldt]] – cricketaš *[[Lee Langeveldt]] – nogometaš *[[Daniel François Malan|D. F. Malan]] – premijer Južne Afrike od 1948. do 1954. godine *[[JP Pietersen]] – ragbijaš *[[Paul Roos (ragbijaš)|Paul Roos]] – ragbijaš *[[Anton Rupert]] – poduzetnik, poslovni čovjek, konzervacionist *[[Johann Rupert]] – poslovni čovjek *[[Dana Snyman]] – novinar, spisatelj i dramski pisac *[[Conrad Stoltz]] – dvostruki olimpijski, trostruki [[XTERRA Triathlon|Xterra]] svjetski šampion *[[Roger Telemachus]] – cricketaš *[[Sampie Terreblanche]] – profesor ekonomije, suosnivač [[Demokratska stranka (Južna Afrika)|Demokratske stranke]] *[[Rick Turner (filozof)|Richard Turner]] – filozof *[[Frederik van Zyl Slabbert]] – anti-apartheid parlamentarac i vođa oporbe, predavač sociologije *[[Hendrik Verwoerd]] – premijer Južne Afrike od 1958. do 1966. godine ==Grb== Općina trenutno koristi [http://www.stellenbosch.gov.za badge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811104341/http://stellenbosch.gov.za/ |date=2018-08-11 }} koji se sastoji od ljiljana i krsta koji se nalaze na stilizovanom [[Grožđe|grozdu]]. U prošlosti razne mjesne vlasti su koristile grb. '''Drostdy''' — Drostdy (1685-1827) je bio mjesna vlast za cijeli distrikt Stellenbosch, uključujući i sam grad. Godine 1804., kad je [[Nizozemska Kaapska kolonija|Kaapska kolonija]] bila pod upravom [[Batavijska Republika|Batavijske Republike]], vlada je dodijelila pečatni prsten drostdyju. Na njemu je prikazan grb [[Simon van der Stel|Simona van der Stela]] postavljen preko sidra koje predstavlja Nadu, pozadina je zlatna.<ref name=stell1>Pama, C. (1965). ''Lions and Virgins''</ref> Godine 1814., britanske okupacione vlasti naredile su drostdyjevima da počnu koristiti kraljevski grb.<ref name=drostdy>''Cape Town Gazette'' No 418 (15 January 1814).</ref> Van der Stelov grb je bio u četvrtinama : 1 - dvije crvene kule na zlatnoj pozadini; 2 - paun na crvenoj pozadini; 3 - tri srebrna diska ili lopte na crvenoj pozadini; 4 - crvena kula na zlatnoj pozadini. U središtu je manji plavi štit sa šest srebrnih polumjeseca (ili možda rebara). '''Općina (1)''' — Općina Stellenbosch je nastala 1840. godine, da bi upravljala gradom, ali ne i ostatkom distrikta. Iako nije bila zakonski nasljednik drostdyja, usvojila je stari drostdyjev grb. Nekoliko [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Stellenbosch izmjena] je napravljeno tijekom godina: četvrtine 2 i 3 su promijenjene iz crvene u plavu boju; paun je okrenut u bočni položaj; tri srebrna diska ili lopte su promijenjeni u zlatne prstenove; središnji plavi štit je postao crn. Nije utvrđeno da li su ove promjene namjerne ili rezultat umjetnikovih grešaka. '''Općina (2)''' — Općinsko vijeće je dalo Michaelu Dawesu da osmisli [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Stellenbosch novi grb] 1951. godine. Nakon dorada, [[Heraldički kolegijum (Ujedinjeno Kraljevstvo)|Heraldički kolegijum]] (College of Arms) ga je odobrio 26. lipnja 1952. godine. Registrovan je u [[Biro za heraldiku (Južna Afrika)|Birou za heraldiku]] (Buro vir Heraldiek/Bureau of Heraldry) 31. kolovoza 1979. godine.<ref name=boh>[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry]</ref> Novi dizajn je zlatni štit sa tri kule sa Van der Stelovog grba i crveni pojas sa paunom među zlatnim prstenovima. Kaciga grba je bilo sidro isprepleteno sa listovima hrasta i žirovima. Moto ''Fortis et superbus'' ("Snažan i ponosan") je izabran. '''Divizijsko vijeće (1)''' — Divizijsko vijeće, osnovano 1855. godine, upravljalo je ruralnim prostorima van grada. U nekom trenutku, usvojilo je obični Van der Stelov grb, t.j. zlatni štit sa tri crvene kule. '''Divizijsko vijeće (2)''' — Divizijsko vijeće je dalo [[Cornelis Pama|Cornelisu Pami]] da redizajnira grb 1970. godine i registrovalo ga je u [[Biro za heraldiku (Južna Afrika)|Birou za heraldiku]] 30. listopada 1970. godine.<ref name=boh /> Štit je po centru podijeljen na zlatnu i crvenu polovinu, a tri kule su bile suprotne boje od strane štita na kojoj se nalaze. Crvena kula je kasnije dodana kao kaciga. '''Kaya Mandi''' — Lokalna vlast crnačkog townshipa Kaya Mandi je registrovala grb u Birou 27. studenog 1987. godine.<ref name=boh /> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze== {{Commonscat|Stellenbosch}} {{Wikivoyage|Stellenbosch}} * [http://www.stellenbosch.gov.za Općina Stellenbosch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180811104341/http://stellenbosch.gov.za/ |date=2018-08-11 }} * [http://www.stellenbosch.travel/ Stellenbosch, turistički ured] * [http://www.eikestadnuus.co.za/News/articles Eikestad Nuus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150317025202/http://www.eikestadnuus.co.za/News/articles |date=2015-03-17 }} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Gradovi u Južnoj Africi]] [[Kategorija:Zapadni Kaap]] 2fkn9ii8voeqkc0j3u2icmaah4ib5l8 Serž Sargsjan 0 4616471 42652864 42619916 2026-07-10T20:08:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652864 wikitext text/x-wiki {{Infookvir političar |ime = Serž Azati Sargsjan |slika = Serzh Sargsyan official portrait.jpg |veličina = 220px |opis slike = Serž Sargsjan 2007. |malaslika = |opis male slike = |datum rođenja = 30. lipnja 1954. |datum smrti = |položaj = 3. [[predsjednik Armenije]] |mandat_start = 9. travnja 2008. |mandat_kraj = 9. travnja 2018. |podpredsjednik = |podpremijer = |zamjenik = |premijer1 = [[Tigran Sargsjan]] |predsjednik1 = |prethodnik = [[Robert Kočarjan]] |nasljednik = [[Armen Sarkissian]] |čin2 = 11. [[predsjednik vlade Armenije]] |mandat_start2 = 27. ožujka 2007. |mandat_kraj2 = 9. travnja 2008. |podpredsjednik2 = |podpremijer2 = |zamjenik2 = |premijer2 = |predsjednik = [[Robert Kočarjan]] |prethodnik2 = [[Andranik Margarjan]] |nasljednik2 = [[Tigran Sargsjan]] |čin3 = [[Ministarstvo obrane Republike Armenije|ministar obrane Armenije]] |mandat_start3 = 20. svibnja 2000. |mandat_kraj3 = 27. ožujka 2007. |podpredsjednik3 = |podpremijer3 = |zamjenik3 = |premijer3 = [[Andranik Margarjan]] |predsjednik3 = [[Robert Kočarjan]] |prethodnik3 = [[Vagaršak Harutiunjan]] |nasljednik3 = [[Mikael Harutiunjan]] |čin4 = |mandat_start4 = 21. kolovoza 1993. |mandat_kraj4 = 17. svibnja 1995. |podpredsjednik4 = |podpremijer4 = |zamjenik4 = |premijer4 = [[Hrant Bagratjan]] |predsjednik4 = [[Levon Ter-Petrosjan]] |prethodnik4 = [[Vazgen Manukjan]] |nasljednik4 = [[Vazgen Sargsjan]] |čin5 = [[Ministarstvo državne sigurnosti Republike Armenije|ministar državne sigurnosti Armenije]] |mandat_start5 = 15. lipnja 1999. |mandat_kraj5 = 20. svibnja 2000. |podpredsjednik5 = |podpremijer5 = |zamjenik5 = |premijer5 = [[Vazgen Sargsjan]] <small>(1999.)</small>{{-}}[[Aram Sargsjan]] <small>(1999. - 2000.)</small>{{-}}[[Andranik Margarjan]] |predsjednik5 = [[Robert Kočarjan]] |prethodnik5 = ''on sam (kao ministar sigurnosti i unutarnjih poslova)'' |nasljednik5 = [[Karlos Petrosjan]] |čin6 = ministar unutarnjih poslova i državne sigurnosti Armenije |mandat_start6 = 8. studenog 1996. |mandat_kraj6 = 15. lipnja 1999. |podpredsjednik6 = |podpremijer6 = |zamjenik6 = |premijer6 = [[Armen Sargsjan]] <small>(1996. - 1997.)</small>{{-}}[[Robert Kočarjan]] <small>(1997. - 1998.)</small>{{-}}[[Armen Darbinjan]] <small>(1998. - 1999.)</small>{{-}}[[Vazgen Sargsjan]] |predsjednik6 = [[Levon Ter-Petrosjan]] |prethodnik6 = [[Vano Siradegjan]] |nasljednik6 = [[Suren Abrahamjan]] |stranka = [[Republikanska stranka Armenije]] |supruga = Rita Sargsjan |zanimanje = filolog |fusnote = }} '''Serž Azati Sargsjan''' ({{arm.|Սերժ Ազատի Սարգսյան}}; [[Stepanakert]], [[30. lipnja]] [[1954.]]) je [[Armenci|armenski]] političar. Obnašao je dužnost [[Predsjednik Armenije|predsjednika Armenije]] od travnja 2008. do travnja 2018. u dva mandata. Ujedno je predsjednik [[Republikanska stranka Armenije|Republikanske stranke]], najjače stranke u Armeniji. == Mladost == Sargsjan je rođen u [[Stepanakert]]u, u [[Gornji Karabah|Gornjem Karabahu]] ([[Armenski jezik|armenski]]: Արցախ; izgovor: ''Arcah'') pokrajini koja je danas službeno dijelom [[Azerbajdžan]]a, a činjenično samostalna država. U rodnom gradu Sargsjan je pohađao i završio osnovnu i srednju školu. Nakon toga je, 1971., upisao studij [[Filologija|filologije]] na [[Erevansko državno sveučilište|Erevanskom državnom sveučilištu]]. Između 1972. i 1974. služio je vojni rok u [[Oružane snage Sovjetskog Saveza|Oružanim snagama SSSR-a]], a 1979. diplomirao je filološkom odjelu Erevanskog državnog sveučilišta. Kao mehaničar u Tvornici električnih naprava zaposlio se 1975. i tamo radio do 1979.<ref name=Zivotopis>{{Cite web |url=http://www.hhk.am/hy/biography/ |title=Archive copy |access-date=2018-04-25 |archive-date=2018-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180408203543/http://www.hhk.am/hy/biography/ |url-status=dead }}</ref> == Politička karijera == === Komunistička partija === Nakon prestanka rada u tvornici 1979., Sargsjan započinje svoju političku karijeru. Između 1979. i 1988 vršio je niz dužnosti u Komunisitčkoj partiji. Bio je vođa Odjela Organizacije mladeži Komunističke partije Stepanakerta, a nakon toga podtajnik te prvi tajnik te organizacije. Nakon toga našao se na čelu Promidžbenog odjela Gradskog vijeća Stepanakreta, zatim je djelovao kao instruktor jedinica Regionalne odbora Komunističke partije za Gornji Karabah. Bio je i pomoćnik [[Genrik Pogosjan|Genriku Pogosjanu]], prvom tajniku Regionalnog odbora za Gornji Karabah.<ref name=Zivotopis/> === Neovisna Armenija === U vrijeme [[Rat za Gornji Karabah|Rata za Gornji Karabah]], između 1989. i 1993., Sargsjan je bio na čelu Odborom snaga samoobrane Republike Gornji Karabah. U tom razdoblju, 1990., izabran je za potpredsjednika Vrhovnog vijeća Armenije. Nakon 1993. imenovan je armenskim ministrom obrane. Tu dužnost vršio je do 1995., kada je postao čelnik Odbora državne sigurnosti Armenije, a kasnije ministar domovinske sigurnosti. Između 1996. i 1999., bio je na čelu spojenih ministarstava unutarnjih poslova i državne sigurnosti, a od 1999. služio je samo kao ministar državne sigurnosti. Te godine imenovan je i šefom osoblja predsjednika Armenije, [[Robert Kočarjan|Roberta Kočarjana]], a tu dužnost prestao je vršiti 2000. Između 1999. i 2007. bio je tajnik Vijeća državne sigurnosti kojeg je vodio predsjednik Kočarjan. U tome razdoblju, od 2000. do 2007. bio je i ministar obrane.<ref name=Zivotopis/> Članom [[Republikanska stranka Armenije|Republikanske stranke Armenije]] postao je 2006. Od srpnja 2006. do studenoga 2007. bio je predsjednik Vijeća RSA-a, nakon čega je izabran za predsjednika stranke.<ref name=Zivotopis/> Za [[Predsjednik vlade Armenije|predsjednika Vlade]] imenovan je 4. travnja 2007., a dva mjeseca kasnije, 7. lipnja, ponovno je izabran za predsjednika Vlade nakon što su održani izbori za [[Narodna skupština Armenije|Narodnu skupštinu]]. Na predsjedničkim izborima održanim 19. veljače 2008. Sargsjan je izabran za predsjednika, a inauguiran je 9. travnja.<ref name=Zivotopis/> Sargsjan je predsjednik Odbora vjerovnika Erevanskog državnog sveučilišta i predsjednik [[Šahovska federacija Armenije|Šahovske federacije Armenije]].<ref name=Zivotopis/> == Vanjska politika == === Odnosi s velesilama === Sargsjan je održavao dobre odnose s [[Europska unija|Europskom unijom]] i [[Rusija|Rusijom]]. U vrijeme njegovog mandata Armenija se uvelike približila Europskoj uniji, ali istovremeno nije narušila dobre odnose s Rusijom. Sargsjan je izrazio želju za ulaskom Armenije u EU, međutim, u srpnju 2013. začudio je međunarodnu javnost ulaskom u carinsku uniju s Rusijom što je onemogućilo ulazak Armenije u EU. Ovakav potez Sargsjana bio je opravdan gospodarskim vezama i ruskom garancijom armenskog integriteta.<ref>[http://ruskivjesnik.com/politics/2013/09/30/zasto_armenija_nije_izabrala_eu_22427.html Zašto Armenija nije izabrala EU?]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Ruski vjesnik, 30. rujna 2013. Preuzeo 30. rujna 2013.</ref> === Susjedstvo === ==== Odnosi s Azerbajdžanom i stav prema Gorskom Karabahu ==== Sargsjan je nastavio politiku mirnom rješenja za sukob u Gorskom Karabahu koju su vodili i njegovi prethodnici. Pitanje Gorskog Karbaha jedan je od glavnih problema armenske vanjske politike.<ref>[http://www.mfa.am/hy/foreign-policy/ Vanjska poltiika]{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (armenski)]</ref> Na 63. zasjedanju [[Opća skupština Ujedinjenih naroda|Opće skupštine UN-a]] u rujnu 2008. Sargsjan se u svome govoru osvrnuo na [[Rusko-gruzijski rat 2008.|Rusko-gruzijski rat]]. U tom govoru naglasio je dužnost UN-a da uspostavi mirna rješenja za oružane sukobe širom svijeta, uključujući i onaj u Gorskom Karabahu. Upozorio je na azersko izgrađivanje vojske popraćeno ratnom retorikom i prijetnjama što bi moglo izazvati probleme ne [[Južni Kavkaz|Južnome Kavkazu]].<ref>[https://www.un.org/en/ga/63/generaldebate/armenia.shtml Njegova ekscelencija Serž Sargsjan, predsjednik, 29. rujna 2008.] (engleski)</ref> Sargsjan je više puta izjavio da se Armenija zanima za pronalazak mirnog i isključivo mirnoga rješenja za sukob te da je [[Minska skupina OESS-a]] održiva i da u njoj treba nastaviti daljnje pregovore.<ref>[http://www.president.am/hy/karabakh-nkr/ Republika Gorski Karabah: povijest i sadašnja stvarnost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317062005/http://www.president.am/hy/karabakh-nkr/ |date=2017-03-17 }} (armenski)</ref><ref>[Predsjednik Serž Sargsjan sudjelovao na svečanom događaju posvećenom 20. godišnjici Republikanske Strane Armenije] (engleski)</ref><ref>[http://www.arminfo.am/index.cfm?objectid=F79CE290-3A43-11E2-B75CF6327207157C Serž Sargsjan: armenska vanjska politika temelji se na međusobno korisnoj suradnji s globalnim i regionalnim igračima] (engleski)</ref> Nastavio je pregovore s Azerbajdžanom i održao brojne sastanke s azerskim predsjednikom [[Ilhan Alijev|Ilhanom Alijevim]] u okviru Minske skupine OESS-a. Alijev i Sargsjan su 2. studenog 2008. otputovali u [[Moskva|Moskvu]] na sastanak s [[Dmitrij Medvjedev|Dmitrijem Medvjedevim]]. Sastanak je ishodio potpisivanjem sporazuma po kojemu su tri predsjednika potvrdila svoju privrženost nastavljanju razgovora.<ref>[http://www.reporter.am/go/article/2008-11-02-document-full-text-of-the-declaration-adopted-by-presidents-of-azerbaijan-armenia-and-russia-at-meiendorf-castle-near-moscow-on-november-2-2008 Document: Full text of the declaration adopted by presidents of Azerbaijan, Armenia, and Russia at Meiendorf Castle near Moscow on November 2, 2008] (engleski)</ref> Alijev i Sargsjan ponovno su se sastali 5. lipnja 2009. u [[Sankt Peterburg]]u.<ref>[http://www.azatutyun.am/content/article/1747096.html Armenia, Azerbaijan Satisfied With Fresh Summit] (engleski)</ref> Na njihovom međusobnom susretu 22. studenog 2009., zajedno s drugim svjetskim vođama, u [[München]]u, Alijev je zaprijetio uporabom vojne sile poradi uspostave uprave nad Gorskim Karabahom ako se ne dođe do zajedničkog dogovora.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/azerbaijan/6631572/Azerbaijan-military-threat-to-Armenia.html Azerbaijan military threat to Armenia] (engleski)</ref> Sargsjan je optužio Azerbajdžan za ometanje mirovnog procesa i prihvaćanje otvorenog protuarmenskog stava. Protuarmenski stav Azerbajdžana , u što je Sargsjan uključio "kriotvorenje povijesti podržano od strane države", "neprijateljsku promidžbu protiv Armenaca i Armenije" i "vojno jačanje", dokaz je, prema njemu, da Azerbajdžan ne želi mir. Kao primjer za ometanje mirovnog procesa od strane Azerbajdžana naveo je herojski doček [[Ramil Safarov|Ramila Safarova]], ubojice [[Gurgen Margarjan|Gurgena Margarjana]], armenskog časnika. Margarjan je ubijen u [[Budimpešta|Budimpešti]] u tijeku NATO-voga partnerstva za mir 2004. Safarov je, nakon što je izručen Azerbajdžanu 2012., dobio pomilovanje od Alijeva, promaknut u čin [[bojnik]]a, dan mu je stan s isplatom u roku od osam godina i od njega je napravljen narodni junak.<ref>[http://www.rferl.org/content/armenia-protest-azerbaijani-killer-pardon-to-osce-minsk-group/24694817.html As Armenia Protests Killer's Pardon, Azerbaijan Promotes Him] (engleski)</ref> Zbog ovakvih postupaka po Sargsjanu "azerska promidžba cijelu generaciju gura u atmosferu kesnofobije i netolerancije".<ref>[http://www.president.am/hy/foreign-visits/item/2012/12/18/Working-visit-of-President-Serzh-Sargsyan-to-the-Russian-Federation/ Radni posjet predsjednika Sargsjana Ruskoj Federaciji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180623165833/http://www.president.am/hy/foreign-visits/item/2012/12/18/Working-visit-of-President-Serzh-Sargsyan-to-the-Russian-Federation/ |date=2018-06-23 }} (armenski)</ref> === Hrvatska i jugoistočna Europa === ==== Odnosi s Hrvatskom ==== Prva posjeta jednog hrvatskog predsjednika Armeniji dogodila se sastankom [[Stjepan Mesić|Stjepana Mesića]] i Sargsjana u Erevanu 22. svibnja 2009. Mesić je posjetio memorijalni centar žrtava [[Armenski genocid|Armenskog genocida]], a dvojica predsjednika potpisala su ugovor o kulturnoj, prosvjetnoj i zdravstvenoj suradnji te ugovor o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja.<ref>[http://www.monitor.hr/clanci/predsjednik-mesic-doputovao-u-sluzbeni-posjet-armeniji/21192/ Monitor.hr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222104512/http://www.monitor.hr/clanci/predsjednik-mesic-doputovao-u-sluzbeni-posjet-armeniji/21192/ |date=2015-12-22 }} (H): Predsjednik Mesić doputovao u službeni posjet Armeniji, 21. svibnja 2009. (pristupljeno 10. prosinca 2015.)</ref> Sargsjan je Mesića u Zagrebu posjetio 7. rujna 2009. na [[Brijuni]]ma. Sargsjan je prilikom posjeta izjavio da su "sudbina i prošlost armenskog i hrvatskog naroda bile su slične" te da Armenija i Hrvatska "stvaraju temelj za čvrsto prijateljstvo i povjerenje".<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.predsjednik.hr/Default.aspx?art=16510&sec=769 |access-date=2018-04-25 |archivedate=2011-06-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110609183004/http://www.predsjednik.hr/Default.aspx?art=16510&sec=769 |deadurl=yes }}</ref> Predsjednik [[Hrvatski sabor|Hrvatskog sabora]] [[Luka Bebić]] sastao se sa Sargsjanom 22. ožujka 2011. Bebić i Sargsjan tom su prilikom razgovarali o bilateralnim odnosima između Armenije i Hrvatske te pitanju sukoba u [[Gorski Karabah|Gorskome Karabahu]]. Bebić je izrazio zadovoljstvo armenskim naporima približavanju euroatlanskim integracijama, a Sargsjan je najavio mogućnost uključivanja hrvatskih stručnjaka za armenske ciljeve pristupanja europskim integracijama. Bebić je glede Karabaha izjavio da podržava prevenciju sukoba i mirno rješavanje spora.<ref>[http://www.sabor.hr/Default.aspx?art=38389 Predsjednik Sabora sastao se s armenijskim predsjednikom Seržom Sargsjanom]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== Stav prema Kosovu ==== Armenija službeno ne priznaje [[Kosovo]], a glavni razlog tomu je trenutno nepriznavanje Gorskog Karbaha. Sargsjanov stav je takav da bi se prvo morala priznati neovisnost Karabaha od strane Armenije, pa tek onda neovisnosti ostalih teritorija po načelu prava na samoopredjeljenje. Sargsjan je u ožujku 2008. naglasio da je Armenija uvijek bila pristaša prava naroda na samoopredjeljenje i da u tom pogledu Armenija pozdravlja neovisnost Kosova. Sargsjan je tom prilikom pozvao na ozbiljne rasprave glede priznanja Kosova i izjavio da armensko priznanje Kosova ne bi naštetilo armensko-ruskim odnosima.<ref>[http://www.panarmenian.net/rus/news/25228/ Armenija ne promatra Kosovo kao presedan] (ruski)</ref> U rujnu je Sargsjan također iznio svoje stajalište zbog nepriznavanja [[Abhazija|Abhazije]] i [[Južna Osetija|Južne Osetije]] te rekao da Armenija nije priznala njihovu neovisnost iz istoga razloga što nije priznala Kosovo. Kao razlog je naveo trenutno nepriznavanje neovisnosti Gorskog Karabaha te naveo da se to pitanje mora prvo riješiti. Istom je prilikom naglasio da Armenija radi na tome da [[Azerbajdžan]] prihvati gubitak Karabaha.<ref>[http://asbarez.com/58589/armenia-rules-out-abkhazia-south-ossetia-recognition/ Armenija isključuje priznavanje Abhazije i Južne Osetije] (engleski)</ref> U srpnju 2009. predsjednik Srbije [[Boris Tadić]] posjetio je Armeniju i sastao se sa Sargsjanom. Sargsjan i Tadić su se složili da se regionalni sukobi moraju riješiti mirnim putem bez uporabe sile u okvirima međunarodnog prava.<ref>[http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=07&dd=29&nav_id=60797 Tadić okončao posjetu Armeniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090730035944/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2009&mm=07&dd=29&nav_id=60797 |date=2009-07-30 }} (engleski)</ref> U rujnu 2010. kosovski ministar vanjskih poslova [[Skënder Hyseni]] sastao se s armenskim ministrom vanjskih poslova [[Edvard Nalbandjan|Edvardom Nalbandjanom]] u [[New York]]u i tražio priznavanje kosovske neovisnosti od strane Armenije. Tom prilikom je Nalbandjan izjavio da načelo prava na samoopredjeljenje ne smije biti podvrgnuto niti jednom drugom načelu, no nije najavio skorije priznavanje Kosova, već je samo rekao da će Armenija održavati "korisne" veze s Kosovom.<ref>[http://asbarez.com/85726/kosovo-seeks-recognition-from-armenia/ Kosovo traži priznanje od Armenije]</ref> == Počasti == ;Armenska odlikovanja<ref name=Zivotopis/> {| class="wikitable" cellpadding="5" align="center" !width="0%" |vrpca !width="0%" |odlikovanje !width="0%" |država |- | |[[Red vojnog križa]] |{{flag|Armenija}} |- | |[[Red Tigrana Velikog]] |{{flag|Armenija}} |- | |[[Heroj Arcaha]] |{{flag|Gorski Karabah}} |- |} ;Strana odlikovanja {| class="wikitable" cellpadding="5" align="center" !width="0%" |vrpca !width="0%" |odlikovanje !width="0%" |nadnevak !width="0%" |država |- |[[Datoteka:Legion Honneur GC ribbon.svg|50px]] |[[Legija časti|Veliki križ Reda legije časti]]<ref>[http://www.regnum.ru/news/polit/1453713.html#ixzz1a7F5UESS Predsjednik Francuske odlikovao Serža Sargsjana Velikim križem Reda legije časti] (ruski)</ref> |7. listopada 2011. |{{flagcountry|FRA}} |- |[[Datoteka:GEO Golden Fleece Order BAR.svg|50px]] |[[Red zlatnog runa (Gruzija)|Red zlatnog runa]] |2009. |{{flagcountry|GRU}} |- |[[Datoteka:Order of Honor (Georgia) ribbon.svg|50px]] |[[Red časti (Gruzija)|Red časti]] |2008. |{{flagcountry|GRU}} |- |[[Datoteka:Medal10Astana.png|50px]] |[[Medalja "10 godina Astana"]] |2008. |{{flagcountry|KAZ}} |- |[[Datoteka:Order of Prince Yaroslav the Wise 1st 2nd and 3rd Class of Ukraine.png|50px]] |[[Red kneza Jaroslava Mudrog]]<ref>[http://www.panarmenian.net/rus/news/73738/ Predsjednik Armenije odlikovao Viktora Janukoviča Redom svetog Mesropa Maštoca"] (ruski)</ref> |2. srpnja 2011. |{{flagcountry|UKR}} |- |[[Datoteka:За заслуги перед Калининградской областью.png|50px]] |[[Odlikovanja Kalinjingradske oblasti|Medalja "Za zasluge za Kalinjingradsku oblast"]] |3. srpnja 2009. |{{flag|Kalinjingradska oblast}} |- |} == Osobni život == Sargsjan se oženio Ritom Sargsjan 1983., također rođene u Stepankertu u vojničkoj obitelji. Rita Sargsjan je po zanimanju učiteljica glazbe. Rita i Serž imaju dvije kćeri, Anuš i Satenik, jednu unuku, Mariam, i dva unuka, Ara i Serža.<ref name=Zivotopis/> == Izvori == {{izvori}} {{Lifetime|1954||Sargsjan, Serž}} [[Kategorija:Armenski političari]] [[Kategorija:Predsjednici Armenije]] [[Kategorija:Premijeri Armenije]] 7xx1mjehhteqg64tfyhg33d6i34bita Svetlana Kana Radević 0 4620913 42653027 42484771 2026-07-11T10:23:38Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653027 wikitext text/x-wiki {{Infobox architect |image = Svetlana Kana Radević 2021 stamp of Montenegro.jpg |image_size = 200px |caption = Lik Svetlane Kane Radević - poštanska marka Crne Gore iz 2021. |name = Svetlana Kana Radević |nationality = Crnogorka |birth_date = [[1937]] |birth_place = [[Cetinje]], {{flag|Kraljevina Jugoslavija}} |death_date = [[2000]] |death_place = {{flag|Savezna Republika Jugoslavija}} |alma_mater = |practice_name = |significant_buildings= [[Hotel Podgorica]], [[Hotel Zlatibor (Užice)]] |significant_projects = |significant_design = |awards = [[Nagrada Borbe za arhitekturu]] }} [[File:Hotel podgorica frontside.jpg|thumb|[[Hotel Podgorica]]]] '''Svetlana Kana Radević''' ([[1937]]–[[2000.|2000]]) bila je [[SFRJ|jugoslavenska]] i [[Crna Gora|crnogorska]] arhitektica. Svojom djelima obilježila je [[Moderna arhitektura|modernu arhitekturu]] u Crnoj Gori i postavila standard u za naredne generacije. Rođena je [[21. novembra]] [[1937]]. u [[Cetinje|Cetinju]]. Gimnaziju je završila u [[Podgorica|Podgorici]], a diplomirala je na Arhitektonskom fakultetu u [[Beograd]]u. Apsolvirala je i Istoriju umetnosti, studirajući oba fakulteta istovremeno. Magistrirala je u [[SAD]], na Univerzitetu u Pensilvaniji, u klasi Luisa Kana, kao dobitnica Fulbrajt stipendije. Specijalizirala je u [[Pariz]]u i [[Salzburg]]u, a stručna usavršavanja imala je [[Moskva|Moskvi]] i u [[Japan]]u, u ateljeu Kiša Kurokave. Važi za autorku koja se strasno vezuje za istorijsko u čovjeku. Njena usavršavanja bila su nakon projektovanja hotela Podgorica. Za taj projekat je dobila svoju najznačajniju nagradu.<ref name="kana">{{Cite web |url= http://plavazvijezda.com/dama-koja-je-znala-da-gradi/ |title= Dama koja je znala da gradi |work= |accessdate= 13. 9. 2016}}</ref> Kana Radević je najmlađa laureatkinja u cjelokupnom ciklusu Saveznih nagrada “Borbe”, a te [[1968]]. godine primila tri najznačajnija priznanja: * Republičku nagradu za arhitekturu Borba * [[Nagrada Borbe za arhitekturu|Saveznu nagradu za arhitekturu Borba]] * [[Trinaestojulska nagrada|Trinaestojulsku nagradu Crne Gore]] Dobitnica je i Nagrade oslobođenja Podgorice 1992. godine. Bila je redovni član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti i inostrani član Ruske akademije za arhitekturu i građevinske nauke, gde je primljena 1994. godine – istovremeno kad i [[Kenzo Tange]], prva potpredsednica Matice crnogorske, članica Crnogorskog PEN centra, članica [[UNESKO]]a. Bila je aktivna u svim oblicima profesionalnog djelovanja, sve do funkcija u savezima arhitekata svih nivoa i formi, urbanista koliko i graditelj. Njena arhitektura je moderna ali i ukorjenjena u doline i brda, more i nebesa Crne Gore. Nije imala ni 30 godina kada je dobila nagradu lista Borba, najprestižnije arhitektonsko priznanje u [[SFRJ|socijalističkoj Jugoslaviji]] za projekat hotela Podgorica. Istovremeno je i jedina žena nosilac te nagrade.<ref name="kanrade">{{Cite web |url= https://www.danas.rs/bbc-news-serbian-/zene-arhitektura-i-crna-gora-svetlana-kana-radevic-jedan-od-najznacajnijih-arhitekata-balkana-20-veka-/ |title= Žene, arhitektura i Crna Gora: Svetlana Kana Radević – jedan od najznačajnijih arhitekata Balkana 20. veka |work= Danas - www.danas.rs, 25.januar 2022. |accessdate= 13. 9. 2016}}</ref> Kritika je jedinstvena u mišljenju da na crnogorskim prostorima nema objekta koji je tako pristao i uklopljen organski uz postojeći prirodni ambijent. On sam liči na [[Morača|moračk]]e pećine. U poređenju sa drugim arhitektonskim realizacijama iz perioda XX vijeka na teritoriji Crne Gore, hotel „Podgorica” je, bez ikakve sumnje, djelo o kojem je napisan najveći broj stručnih i naučnih članaka, a o njegovoj izuzetnoj vrijednosti, koja nadilazi nacionalne okvire, govori činjenica da pobuđuje pažnju brojnih inostranih istraživača.<ref name="borbakana">{{Cite web |url= https://kanaradevic.me/me/biografija/ |title= Kana -Biografija |work= APSS institut - kanaradevic.me, 2021. |accessdate= 10. jul. 2025}}</ref> {{Citat|''Pauk je jedan od najvećih graditelja. Njegova mreža je jedna od najfinijih i najtananijih konstrukcija koje se mogu izvesti''|Svetlana Kana Redević}} [[File:Užice, June 2013 (1).JPG|mini|desno|[[Hotel Zlatibor (Užice)]]]] == Ostvarenja == * [[Hotel Podgorica]] u Podgorici (1967)<ref>{{Cite web |url= https://architectuul.com/architecture/hotel-podgorica |title= Hotel Podgorica, Podgorica |work= Architectuul, 14. juni 2021. |accessdate= 8. 6. 2025}}{{en}}</ref> * [[Autobuska stanica u Podgorici]] (1968) * [[Stambeno-poslovni objekat u Petrovcu na moru]] (1968) * [[Zgrada Bor|Stambeno-poslovna zgrada u Mojkovcu]] (1969)<ref name="Bor">{{Cite web |url= https://www.balkanstorymap.org/me/stories/1/ndertesa-pishe-e-svetlana-kana-radevic |title= Borova zgrada Svetlane Kana Radević |work= BALKAN STORY MAP, www.balkanstorymap.org, septembar 2024. |accessdate= 15. juL 2025. |archive-date= 2025-05-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250512142704/https://www.balkanstorymap.org/me/stories/1/ndertesa-pishe-e-svetlana-kana-radevic |url-status= dead }}</ref> * [[Zgrada Leksikografskog zavoda Crne Gore]] * [[Poslovni centar Kruševac]]<ref name="Kruševac">{{Cite web |url= https://www.monitor.co.me/glavni-grad-protiv-ostvarenja-svetlane-kane-radevi-satiranje-tragova/ |title= GLAVNI GRAD PROTIV OSTVARENJA SVETLANE KANE RADEVIĆ: Satiranje tragova |work= www.monitor.co.me, septembar 2016. |accessdate= 15. jul 2025.}}</ref> * [[Hotel Mojkovac]] u Mojkovcu (1968/1974) * [[Dječji vrtić na Cetinju]] (1988) * [[Hotel Zlatibor u Užicu]] (1981)<ref name="zlatibor">{{Cite web |url= https://www.sd.rs/zabava/zanimljivosti/hotel-zlatibor-uzice-istorijat-2024-04-19#google_vignette |title= Užičani zahvaljujući ovoj ženi dobili "prevozno sredstvo do zvezda": Veličanstveni titan, ipak, ostao "u sivilu" |work= Srbija danas - www.sd.rs, 19. april 2024. |accessdate= 10. jul. 2025}}</ref><ref name="zlatibo">{{Cite web |url= https://architectuul.com/architecture/hotel-zlatibor |title= Hotel Zlatibor, Užice, Srbija - po projektu Svetlane Kane Radević |work= Architectuul - architectuul.com, 19. april 2024. |accessdate= 10. jul. 2025}}</ref> * [[Spomen-kompleks Barutana]] (1980) * [[Park Zlatica u Podgorici]] (1974) * [[Spomen-obilježje u Duvanskom kombinatu Podgorrica]] == Literatura == * {{Cite book|title = Современная архитектура в Югославии [Sovremennai︠a︡ arkhitektura I︠U︡goslavii, Contemporary Architecture in Yugoslavia]|url = http://www.worldcat.org/title/sovremennaia-arkhitektura-iugoslavii/oclc/5782365&referer=brief_results|publisher = Stroĭizdat|date = 1973|location = Moscow|language = Russian|first = Vladimir Nikolaevich|last = Belousov}} * {{Cite book|title = Zeitgenössische Architektur in Osteuropa|url = http://www.worldcat.org/title/zeitgenossische-architektur-in-osteuropa/oclc/12702418&referer=brief_results|publisher = DuMont Buchverlag|date = 1985|location = Köln|isbn = 3770115546|language = German|first = Udo|last = Kultermann}} == Vanjske veze == * {{Cite web |url= https://portalkombinat.co.me/hotel-podgorica-pretvoriti-u-dom-arhitekture/ |title= Hotel Podgorica pretvoriti u Dom arhitekture |work= portalkombinat.co.me, 15.11.2020. |accessdate= 29. 5. 2025}} * {{Cite web |url= https://www.bbc.com/news/world-europe-46960948 |title= Brutalistički beton stare Jugoslavije inspiriše novu generaciju |work= BBC - 28.01,2019 |accessdate= 19. 5. 2025}}{{en}} * {{Cite web |url= https://www.zua.rs/sr/research/prva-dama-crnogorske-arhitekture/ |title= Prva dama crnogorske arhitekture |work= Žene u arhitekturi Regionalni portal za žensko stvaralaštvo u arhitekturi - 24. avgust 2017. |accessdate= 19. jul. 2025 |archive-date= 2019-11-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191103144324/http://www.zua.rs/sr/research/prva-dama-crnogorske-arhitekture/ |url-status= dead }} == Izvori == {{Reflista}} {{Lifetime|1937|2000|Radević, Svetlana Kana}} {{Normativna kontrola}} {{Commonscat|Svetlana Kana Radević}} [[Kategorija:Jugoslavenski arhitekti]] [[Kategorija:Arhitekti brutalizma]] [[Kategorija:Moderni arhitekti]] [[Kategorija:Moderna arhitektura u Crnoj Gori]] [[Kategorija:Biografije, Cetinje]] [[Kategorija:Crnogorski umjetnici]] l8wwjp2db4hl65ngzcuk52s02eprgw7 Suada Kapić 0 4624606 42652983 42605287 2026-07-11T08:46:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652983 wikitext text/x-wiki {{Infokutija glumica | ime = Suada Kapić | slika =Suada Kapić koautorka Fama kolekcije i suosnivačica udruženja Fama Metodologija.webp | opis_slike = | datum_rođenja = {{bda|1952|2|15|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Sarajevo]], [[NR BiH]], [[FNRJ]] | zanimanje = glumica, rediteljka, scenaristkinja }} '''Suada Kapić''' ([[Sarajevo]], [[15. februar]] [[1952]]) je [[BiH|bosanskohercegovačka]] [[Umetnik|umetnica]], [[glumac|glumica]], [[režiser]]ka, [[scenarista|scenaristkinja]], [[Autor|autorka]] poznata kao jedna od osnivačica [[FAMA Kolekcija|FAMA Kolekcije]]<ref>{{Cite web |title=O nama / FAMA Metodologija |url=https://www.famamethodology.net/onama |access-date=2026-06-03 |website=FAMA Metodologija}}</ref> koja se od 1990. godine bavi dokumentovanjem kulture i svakodnevnog života tokom [[Opsada Sarajeva|Opsade Sarajeva]]. == Biografija == Suada je u svet glume ušla rano, sa 14 godina je počela da glumi i zajedno sa srednjom školom upisala je i dramsku<ref>{{Cite web |title=Suada Kapić, "Umijeće življenja" '91: Pred očima imam Jugoslaviju u kojoj stvari mogu da funkcionišu |url=http://www.yugopapir.com/2016/06/suada-kapic-umijece-zivljenja-pred.html |access-date=2026-06-03}}</ref>. Diplomirala je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu nakon čega je u Beogradu upisala pozorišnu i filmsku režiju na Fakultetu dramskih umetnosti<ref>{{Cite web |title=Kapic, Suada: Geographicus Rare Antique Maps |url=https://www.geographicus.com/P/ctgy&Category_Code=kapicsuada |access-date=2026-06-03 |website=www.geographicus.com}}</ref> u klasi [[Dejan Mijač|Dejana Mijača]]. Karijeru je započela u umetnosti kao glumica i rediteljka u jugoslovenskoj kinematografiji kroz projekte kao što su ''[https://www.imdb.com/title/tt0189638/?ref_=nm_flmg_job_2_accord_1_cdt_t_3 Klopka]'' (1988), ''[https://www.imdb.com/title/tt0180031/?ref_=nm_flmg_job_1_accord_1_cdt_t_8 Ovčar]'' (1971), ''[https://www.imdb.com/title/tt33523126/?ref_=nm_flmg_job_2_accord_1_cdt_t_2 Emigranti]'' (1988) i ''[[Cajtnot (TV film)|Cajtnot]]'' (1990). Kao koautorka i suosnivačica FAMA, prve nezavisne medijske kuće<ref>{{Cite web |title=Suada Kapić: Ljudi neće da govore o Grbavici - U kontru sa Markovinom |url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/suada-kapi%C4%87-ljudi-ne%C4%87e-da-govore-o-grbavici-u-kontru/id1676992970?i=1000765800647 |access-date=2026-06-03 |website=Apple Podcasts |language=en-US}}</ref> u regionu, osnovane u vreme tranzicije [[Jugoslavija|Jugoslavije]] iz komunističkog sistema, Kapić je nakon povratka u Sarajevo neposredno pred izbijanje [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] usmerila svoj rad na medijsku produkciju i [[FAMA Kolekcija|FAMA Kolekciju]] koja "čuva sjećanje i prenosi znanje današnjim i budućim generacijama o opstanku i otpornosti u gradu pod opsadom kroz naučene lekcije".<ref>{{Cite web |last=Kolekcija |first=FAMA |title=FAMA Kolekcija |url=https://famacollection.org/bhs |access-date=2026-06-03 |website=famacollection.org |language=bs}}</ref> Kroz FAMA-u predvodila je stvaranje značajnih projekata poput [[Sarajevskog vodiča za preživljavanje]]<ref>{{Cite web |title=Sarajevo: Survival Guide |url=https://www.goodreads.com/book/show/1360109.Sarajevo |access-date=2026-06-03 |website=Goodreads |language=en}}</ref> (''Sarajevo Survival Guide''), koji je beležio svakodnevni život pod opsadom. Jedna je od kreatorki metodologije FAMA<ref>{{Cite web |title=About / FAMA Methodology |url=https://www.famamethodology.net/about |access-date=2026-06-03 |website=FAMA Methodology}}</ref>, kao glavni autorka, urednica, producentkinja i kustoskinja brojnih zbirki i arhiva. Prepoznata kao misliteljka, autorka i osoba od akcije koja je uspela da stvori značajan kulturni opus u gotovo nemogućim uslovima, Kapić je nastavila svoj rad i u posleratnoj Bosni i Hercegovini, sarađujući sa organizacijama posvećenim kulturi sećanja, dokumentovanju prošlosti i procesu pomirenja. Godine 2008. je gostovala u epizodi hrvatskog televizijskog talk showa ''[[Latinica (TV serija)|Latinica]]'' posvećenoj [[Opsada Sarajeva|opsadi Sarajeva]]. == Filmska karijera == Suada Kapić ostvarila je glumačku karijeru tokom 1970-ih godina, nastupajući u jugoslovenskim igranim filmovima i televizijskim produkcijama. Na filmu je debitovala 1971. godine u ostvarenjima '"[[Ovčar (film, 1971)|Ovčar]]<nowiki>'', u kojem je tumačila lik Slavonske snaše, i ''</nowiki>[[Devetnaest djevojaka i jedan mornar|Devetnaest djevojaka i jedan morna]]<nowiki/>r<nowiki>''</nowiki>, gde je igrala Danicu.<ref>{{Cite web |date=2023-07-17 |title="Devetnaest djevojaka i jedan mornar": Zaboravljeni partizanski film sa Džejn Birkin i Serž Genzburom sniman u Jugoslaviji - Kultura - Dnevni list Danas |url=https://www.danas.rs/kultura/devetnaest-djevojaka-i-jedan-mornar-zaboravljeni-partizanski-film-sa-dzejn-birkin-i-serz-genzburom-sniman-u-jugoslaviji/ |access-date=2026-06-04 |language=sr-RS}}</ref> Na televiziji se prvi put pojavila 1975. godine u seriji '[[Odbornici (TV serija)|'Odbornici]]<nowiki>''. Tokom 1976. godine igrala je u osam epizoda serije ''</nowiki>[[Teversenove bajke]]<nowiki>'', četiri epizode serije ''</nowiki>[[Odlikaši]]<nowiki>'' kao Vesna, kao i u televizijskim filmovima ''</nowiki>[[Tako dozvaše tajnu]]<nowiki>'' i ''</nowiki>[[Svi moji prijatelji]]<nowiki>''</nowiki>. Nakon toga posvetila se radu na režiji, scenaristici i medijskoj produkciji. Krajem 1980-ih i početkom 1990-ih godina Suada Kapić radila je kao rediteljka i scenaristkinja u jugoslovenskoj filmskoj i televizijskoj produkciji. Režirala je televizijski film <nowiki>''</nowiki>[[Pat pozicija (TV film)|Pat pozicija]]<nowiki>'' (1987), igrani film ''</nowiki>[[Klopka (film, 1988)|Klopka]]<nowiki>'' (1988) i televizijski film ''</nowiki>[[Cajtnot (TV film)|Cajtnot]]<nowiki>''</nowiki> (1990).<ref>{{Cite web |last=MUBI |date=2016-08-09 |title=Cajtnot TV film |url=https://mubi.com/en/rs/films/zeitnot}}</ref> Nakon realizacije filma <nowiki>''Cajtnot''</nowiki> 1990. godine, prestala je da se bavi igranim filmom i televizijskom režijom, a profesionalni rad nastavila je u oblasti medijske produkcije i dokumentovanja savremene istorije.<ref>{{Cite web |title=Suada Kapić |url=https://warmfoundation.org/profiles/suada-kapic/ |access-date=2026-06-04 |website=warmfoundation.org |language=en-US}}</ref> == FAMA International == === Osnivanje FAMA === Suada Kapić osnovala je 1990. godine u Sarajevu medijsku kompaniju "[[Fama International|FAMA International]]", koja se smatra prvom nezavisnom multimedijalnom kompanijom u tadašnjoj Jugoslaviji. Osnivanje kompanije poklopilo se sa periodom političkih i društvenih promena u istočnoj i jugoistočnoj Evropi nakon slabljenja komunističkih sistema.<ref>{{Cite web |title=Suada Kapić |url=https://warmfoundation.org/profiles/suada-kapic/ |access-date=2026-06-04 |website=warmfoundation.org |language=en-US}}</ref> === Umijeće življenja === Kroz FAMA-u razvijala je medijske projekte posvećene političkim i društvenim temama. Među najpoznatijim projektima iz tog perioda bila je televizijska emisija "[[Umijeće življenja|Umijeće življenja"]]<ref>{{Cite web |title=Umijeće življenja |url=http://www.youtube.com/playlist?list=PLWuNIc69Mzw1uLGNRWaj2fX62I8abye3g |access-date=2026-06-04 |website=YouTube |language=sr-Latn-RS}}</ref>, koja se bavila savremenim društvenim pitanjima i stekla veliku gledanost u Bosni i Hercegovini i drugim delovima tadašnje Jugoslavije<ref>{{Cite web |last=FAMA |first=FAMA Kolekcija |date=2018-06-25 |title=Umijeće življenja TV Talk Show |url=https://famacollection.org/upoznavanje/projekt/fc-altv-91}}</ref>. Program je bio koncipiran kao talk show format sa intervjuima uživo pred publikom uz učešće više gostiju po emisiji. Emisija je kombinovala elemente političke satire i intervjua sa javnim ličnostima i predstavnicima različitih društvenih oblasti.<ref>{{Cite web |last=d.o.o |first=cubes |title=Televizija i ljudi na vulkanu - Vreme |url=https://vreme.com/vreme/televizija-i-ljudi-na-vulkanu/ |access-date=2026-06-04 |website=https://vreme.com/ |language=sr-RS}}</ref> <nowiki>''</nowiki>Umijeće življenja<nowiki>''</nowiki> se navodi kao jedan od ranijih primera nezavisno produciranog političko-zabavnog televizijskog sadržaja u Jugoslaviji u periodu pred raspad zemlje.<ref>{{Cite web |last=d.o.o |first=cubes |title=Televizija i ljudi na vulkanu - Vreme |url=https://vreme.com/vreme/televizija-i-ljudi-na-vulkanu/ |access-date=2026-06-04 |website=https://vreme.com/ |language=sr-RS}}</ref> === Rad tokom opsade Sarajeva === Početkom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]] 1992. godine Kapić se nalazila u Sarajevu. Nakon izbijanja sukoba napustila je naselje [[Grbavica (Sarajevo)|Grbavica]], koje je došlo pod kontrolu [[Vojska Republike Srpske|Vojske Republike Srpske]] i nastavila da živi u opkoljenom Sarajevu tokom čitavog perioda opsade od 1992. do 1996. godine.<ref>{{Cite web |title=Suada Kapić: Ljudi neće da govore o Grbavici - U kontru sa Markovinom |url=https://podcasts.apple.com/us/podcast/suada-kapi%C4%87-ljudi-ne%C4%87e-da-govore-o-grbavici-u-kontru/id1676992970?i=1000765800647 |access-date=2026-06-04 |website=Apple Podcasts |language=en-US}}</ref> Tokom rata razvila je koncept poznat kao <nowiki>''Umeće opstanka''</nowiki><ref>{{Cite web |last=Tončić |first=Bojan |date=2018-10-03 |title=Kod nas vlada živa istorija |url=https://remarker.media/politika/kod-nas-vlada-ziva-istorija/ |access-date=2026-06-04 |website=Remarker |language=en-US}}</ref> (The Art of Survival), kroz koji je dokumentovala svakodnevni život građana Sarajeva pod opsadom<ref>{{Cite web |last=FAMA |first=Umijeće opstanka |date=2012-09-30 |title=Umijeće opstanka (vodič) |url=https://famacollection.org/upoznavanje/projekt/fc-aos-16}}</ref>. U okviru tog rada pokrenula je više projekata među kojima se izdvajaju "Sarajevski vodič za preživljavanje" (Sarajevo Survival Guide) i "[[Mapa opsade Sarajeva 1992-1996.]]"<ref>{{Cite web |last=FAMA Kolekcija |first=FAMA |date=2017-05-06 |title=Mapa opsade Sarajeva 1992-1996. |url=https://famacollection.org/upoznavanje/projekt/fc-aos-16}}</ref> (Survival Map 92–96)<ref>{{Cite web |title=3. Survival Map {{!}} Mapping a Besieged City |url=https://famacollection.org/sarajevo/mapping-a-besieged-city-e/ktmsa-3 |access-date=2026-06-04 |website=famacollection.org}}</ref>. "Sarajevski vodič za preživljavanje" nastao je između 1992. i 1993. godine kao dokument koji je, u formi parodije turističkog vodiča, beležio uslove života u opkoljenom gradu. Publikovan je 1993. godine i preveden na više jezika.<ref>{{Cite web |last=antikvarneknjige.com |title=Sarajevo Survival Guide 1993 |url=https://www.antikvarne-knjige.com/knjige/detail-item_id-2852 |access-date=2026-06-04 |website=Antikvarneknjige.com |language=sr}}</ref> === FAMA Kolekcija === Nakon završetka rata Suada Kapić je nastavila rad na dokumentovanju iskustava iz perioda raspada Jugoslavije i opsade Sarajeva. Rezultat tog rada predstavlja FAMA Kolekcija, multimedijalna arhiva posvećena dokumentovanju opsade Sarajeva (1992–1996) i ratova na prostoru bivše Jugoslavije.<ref>{{Cite web |last=Kolekcija |first=FAMA |title=FAMA Kolekcija |url=https://famacollection.org/bhs |access-date=2026-06-04 |website=famacollection.org |language=bs}}</ref> Zbirka obuhvata fotografije, video-zapise, intervjue, publikacije, mape i drugu arhivsku građu prikupljanu tokom i nakon rata.<ref>{{Cite web |title=FAMA Metodologija predstavlja projekat o snazi otpornosti građana Sarajeva za vrijeme opsade |url=https://magazinplus.eu/fama-metodologija-predstavlja-projekat-o-snazi-otpornosti-gradjana-sarajeva-za-vrijeme-opsade/ |access-date=2026-06-04 |website=Magazin Plus |language=bs-BA}}</ref> === FAMA Metodologija === 2014. godine Suada Kapić je učestvovala u osnivanju udruženja [[FAMA Metodologija|FAMA Metodologije]]<ref>{{Cite web |title=FAMA Methodology |url=https://www.famamethodology.net/ |access-date=2026-06-04 |website=FAMA Methodology}}</ref>. FAMA metodologija je okvir razvijen u okviru organizacije FAMA International, namenjen obrazovnoj primeni FAMA Kolekcije kroz programe projekta "Modul: Prenos znanja"<ref>{{Cite web |last=FAMA |first=FAMA Metodologija |date=2026-04-06 |title=Modul: Prenos znanja |url=https://famacollection.org/ucenje}}</ref>. Metodologija ima za cilj korišćenje i sistematizaciju FAMA Kolekcije, multimedijalne arhive koja dokumentuje opsadu Sarajeva (1992–1996) i raspad Jugoslavije (1991–1999). Kolekcija je nastajala u više faza, uključujući FAMA Arhivu i kasniji razvoj FAMA Kolekcije.<ref>{{Cite web |last=Tončić |first=Bojan |date=2018-10-03 |title=Kod nas vlada živa istorija |url=https://remarker.media/politika/kod-nas-vlada-ziva-istorija/ |access-date=2026-06-04 |website=Remarker |language=en-US}}</ref> U okviru FAMA metodologije razvijeni su obrazovni programi namenjeni različitim publikama, sa fokusom na interpretaciju i prenos istorijskih i društvenih znanja.<ref>{{Cite web |last=Tončić |first=Bojan |date=2018-10-03 |title=Kod nas vlada živa istorija |url=https://remarker.media/politika/kod-nas-vlada-ziva-istorija/ |access-date=2026-06-04 |website=Remarker |language=en-US}}</ref> Razvoj i promocija FAMA Metodologije povezani su i sa saradnjom sa različitim pojedincima i organizacijama u oblasti obrazovanja i kulture sećanja.<ref>{{Cite web |last=Kapić |first=FAMA, Suada |date=2016-11-08 |title=Mapa opsade Sarajeva u britanskoj Nacionalnoj biblioteci |url=https://pescanik.net/mapa-opsade-sarajeva-u-britanskoj-nacionalnoj-biblioteci/ |access-date=2026-06-04 |website=Peščanik |language=en-US}}</ref> Kapić je autorka i producentkinja više obrazovnih projekata zasnovanih na ideologiji FAMA Kolekcije. Među njima se izdvaja "[[Sarajevo “LIFƎ” magazin]]" redizajniran u duhu magazina ''LIFE'', ovaj broj predstavlja antropološku i kulturološku studiju preživljavanja tokom opsade Sarajeva, kao i projekat "[[Srebrenica: Mapiranje genocida]]" Srebrenica Mapping Genocide<ref>{{Cite web |last=FAMA |first=FAMA Kolekcija |date=2026-04-06 |title=Srebrenica: Mapiranje genocida |url=https://famacollection.org/upoznavanje/projekt/fc-sre-10}}</ref>, realizovan u saradnji sa [[Inicijativa mladih za ljudska prava|Inicijativom mladih za ljudska prava]] u Bosni i Hercegovini.<ref>{{Cite web |last=YihrBiH |date=2022-02-02 |title=Mapiranje genocida u Srebrenici |url=https://yihr.ba/mapiranje-genocida-u-srebrenici/ |access-date=2026-06-04 |website=YIHR |language=en-US}}</ref> Organizacija je 2017. godine dobila [[Šestoaprilska nagrada grada Sarajeva|Šestoaprilsku nagradu Grada Sarajeva]] za doprinos nauci i obrazovanju.<ref>{{Cite web |title=Šestoaprilska nagrada Fami, Merlinu i Haberu, počasni građanin Offerman |url=https://balkans.aljazeera.net/news/balkan/2017/3/13/sestoaprilska-nagrada-fami-merlinu-i-haberu-pocasni-gradanin-offerman |access-date=2026-06-04 |website=Al Jazeera Balkans |language=bs}}</ref> === Nasleđe === Suada Kapić smatra se jednom od ključnih ličnosti u oblasti dokumentovanja opsade Sarajeva i očuvanja usmene i vizuelne istorije ratova na prostoru bivše Jugoslavije.<ref>{{Cite web |title=Suada Kapić – Museum90 |url=https://museum90.com/usmena-istorija/suada-kapic/ |access-date=2026-06-04 |language=sr-RS |archive-date=2026-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412035249/https://museum90.com/usmena-istorija/suada-kapic/ |url-status=dead }}</ref> Kroz FAMA Collection i povezane obrazovne projekte nastavila je da se bavi prikupljanjem, sistematizacijom i predstavljanjem istorijske građe namenjene istraživačima, obrazovnim ustanovama i široj javnosti.<ref>{{Cite web |date=2026-05-31 |title=Suada Kapić: Kako je FAMA kolekcija sačuvala sjećanje na život u opkoljenom Sarajevu? {{!}} KZ 111 |url=https://podcast.rs/suada-kapic-kako-je-fama-kolekcija-sacuvala-sjecanje-na-zivot-u-opkoljenom-sarajevu-kz-111/ |access-date=2026-06-04 |website=Podcast.rs |language=sr-RS}}</ref> == Filmografija == === Glumica === {{Filmografija-domaći|glumca=}} |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970.e_ |- | 1971. || [[Devetnaest djevojaka i jedan mornar]] || Danica |- | 1971. || [[Ovčar (film)|Ovčar]] || Slavonska snaša |- | 1975. || [[Odbornici (TV serija)]] || / |- | 1976. || [[Tako dozvaše tajnu]] (TV film) || / |- | 1976. || [[Odlikaši]] (TV serija) || Vesna |- | 1977. || [[Svi moji prijatelji]] (TV film) || / |} === Rediteljka === {{Filmografija-domaći|glumca=}} |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980.e_ |- | 1986. || [[Pat pozicija]] (TV film) || / |- | 1988. || [[Klopka (film iz 1988)|Klopka]] || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990.e |- | 1990. || [[Cajtnot (TV film)]] || / |} === Scenaristkinja === {{Filmografija-domaći|glumca=}} |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980.e_ |- | 1988. || [[Klopka (film iz 1988)|Klopka]] || / |} == Vanjske veze == * {{IMDb ime|id=0438145|name=Suada Kapić}} {{Lifetime|1952||Kapić, Suada}} [[Kategorija:Bosanskohercegovačke glumice]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački filmski režiseri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački televizijski režiseri]] [[Kategorija:Bosanskohercegovački scenaristi]] [[Kategorija:Jugoslavenski glumci]] [[Kategorija:Jugoslavenski filmski režiseri]] [[Kategorija:Jugoslavenski televizijski režiseri]] [[Kategorija:Biografije, Sarajevo]] 72oe336fquiagvk8j73s9upkhmpby3k Predsjednik Benina 0 4637863 42652934 42455394 2026-07-11T02:27:01Z Edgar Allan Poe 29250 42652934 wikitext text/x-wiki {{Infobox Politička funkcija |funkcija = Predsjednik |entitet = Benina |izvorno_ime = {{small|''Président de la République du Bénin''}} |zastava = |zastava_veličina = |zastava_border = |zastava_opis = |simbol = Coat of arms of Benin.svg |simbol_veličina = |simbol_opis = Grb Benina |odjel = |odgovara = |slika = Romuald Wadagni March 2026 (cropped).jpg |slika_veličina = 220px |alt = |inkumbent = [[Romuald Wadagni]] |inkumbent_od = [[24. svibnja]] [[2026.]] |titula = |sjedište = {{flagicon|BEN}} [[Porto-Novo]], [[Benin]] |predlagatelj = |predlagatelj_funkcija = |imenuje = |imenuje_funkcija = |mandat ={{nowrap|Pet godina<br>{{small|uz mogućnost jednog reizbora}}}} |inauguracijski = [[Hubert Maga]] |formiranje = [[1. kolovoza]] [[1960.]] |prvi = |posljednji = |ukinuta = |sukcesija = |zamjenik = |plaća = |odanost = |činovi = |web = }} '''Predsjednik Republike Benin''' ([[francuski]]: ''Président de la République du Bénin'') je državni poglavar [[Benin]]a i nositelj izvršne vlasti u toj zemlji; prava i ovlasti predsjednika Benina regulira [[Ustav Benina|Ustav iz 1990.]] godine. Predsjednik se bira na općim izborima na petogodišnji mandat, uz mogućnost jednog reizbora; izbori se provode većinskim sustavom uz eventualni drugi krug, ako nijedan kandidat u prvom krugu ne dobije natpolovičnu većinu glasova. Predsjednik Benina kao nositelj izvršne vlasti predstavlja Benin na međunarodnoj sceni, zadužen je za očuvanje nacionalnog jedinstva i integriteta te poštivanje međunarodnih sporazuma. Uz to, imenuje i vladu nakon savjetovanja s uredom [[Narodna skupština (Benin)|Narodne skupštine]]. Predsjednik Benina može biti samo beninski državljanin po rođenju ili naturalizirani državljanin koji u zemlji živi barem deset godina. U doba kandidature, mora imati najmanje 40, a najviše 70 godina te mora biti osoba dobrog morala i ugleda, uživati sva politička i građanska prava te biti psihofizički zdrav i sposoban za obavljanje ove dužnosti. U trenutku izbora, kandidat mora imati prebivalište na teritoriju Benina. Aktualni predsjednik, od [[24. svibnja]] [[2026.]] godine, je [[Romuald Wadagni]]. == Povezano == * [[Spisak predsjednika Benina]] {{Predsjednici Benina}} {{Authority control}} [[Kategorija:Predsjednici Benina| *]] [[Kategorija:Politika Benina]] [[Kategorija:Predsjednici po državama|Benin]] 5o0xurr31l0viyptyjgfu7akgnkwkpg Patrice Talon 0 4641314 42652933 42581245 2026-07-11T02:26:14Z Edgar Allan Poe 29250 42652933 wikitext text/x-wiki {{Politički vođa |ime=Patrice Talon |datum rođenja=[[1. svibnja]] [[1958.]] |mjesto rođenja={{flagicon|BEN}} [[Ouidah]], [[Benin]]<br>{{small|(tada {{flagicon|FRA|1830}} [[Francuski Dahomej]])}} |datum smrti= |mjesto smrti= |malaslika= |opis male slike= |slika=Patrice Talon at USAID HQ (4) (cropped).jpg |veličina= |opis slike= |podpredsjednik= |podpremijer= |zamjenik= |stranka=nezavisni |potpis= |supruga=Claudine Gbènagnon |zanimanje=biznismen |fusnote= |položaj = 11. [[predsjednik Benina]] |mandat_start = [[6. travnja]] [[2016.]] |mandat_kraj = [[24. svibnja]] [[2026.]] |podpredsjednik = |podpremijer = |zamjenik = |premijer1 = |predsjednik1 = |prethodnik = [[Thomas Boni Yayi]] |nasljednik = [[Romuald Wadagni]] |čin2 = |mandat_start2 = |mandat_kraj2 = |podpredsjednik2 = |podpremijer2 = |zamjenik2 = |premijer2 = |predsjednik = |prethodnik2 = |nasljednik2 = |čin3 = |mandat_start3 = |mandat_kraj3 = |podpredsjednik3 = |podpremijer3 = |zamjenik3 = |premijer3 = |predsjednik3 = |prethodnik3 = |nasljednik3 = |čin4 = |mandat_start4 = |mandat_kraj4 = |podpredsjednik4 = |podpremijer4 = |zamjenik4 = |premijer4 = |predsjednik4 = |nasljednik4 = |prethodnik4 = |čin5 = |mandat_start5 = |mandat_kraj5 = |podpredsjednik5 = |podpremijer5 = |zamjenik5 = |premijer5 = |predsjednik5 = |prethodnik5 = |nasljednik5 = |vjera= }} '''Patrice Guillaume Athanase Talon'''<ref>{{cite web|url=http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjbxw/t1397138.shtml|title=Vice Foreign Minister Zhang Ming Meets with President Patrice Guillaume Athanase Talon of Benin|date=9 September 2016|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China}}</ref> ([[Ouidah]], [[1. svibnja]] [[1958.]]) je [[benin]]ski biznismen i političar, od [[6. travnja]] [[2016.]] do [[24. svibnja]] [[2026.]] godine bio je 11. [[predsjednik Benina]]. == Biografija == Rođen je [[1958.]] godine u [[Ouidah|Ouidi]], u [[Fon (narod)|fonskoj]] obitelji koja se generacijama ranije bavila trgovinom robljem.<ref name="washpostanafricancountry">{{cite news|last1=Sieff|first1=Kevin|title=An African country reckons with its history of selling slaves|url=https://www.washingtonpost.com/world/africa/an-african-country-reckons-with-its-history-of-selling-slaves/2018/01/29/5234f5aa-ff9a-11e7-86b9-8908743c79dd_story.html|accessdate=February 2, 2018|work=The Washington Post|date=January 29, 2018|quote=In the 2016 presidential election, one candidate, Lionel Zinsou, angrily pointed out in a televised debate that his opponent, Patrice Talon, who is now president of Benin, was the descendant of slave merchants.}}</ref> Školovao se u [[Dakar]]u<ref>{{cite book |last=Macmillan |first=Palgrave |date=28 February 2017 |title=The Statesman's Yearbook 2017: The Politics, Cultures and Economies of the World |url=https://books.google.com.my/books?id=PBs9DgAAQBAJ&pg=PA210&dq=Patrice+Talon+born&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |location= |publisher=Springer |page=210 |isbn=978-1-349-68398-7 |author-link= }}</ref> i [[Pariz]]u, a kao mlad je želio postati pilot, ali nije prošao liječnički test tako da je morao odustati od toga.<ref name="yahoo">{{cite news|last1=Agon|first1=Benjamin|title=Patrice Talon: from self-made tycoon to new African leader|url=https://www.yahoo.com/news/patrice-talon-self-made-tycoon-african-leader-181432713.html?ref=gs|publisher=Agence France-Presse|date=21 March 2016|accessdate=29 September 2016|archive-date=2021-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221193509/https://www.yahoo.com/news/patrice-talon-self-made-tycoon-african-leader-181432713.html?ref=gs|dead-url=yes}}</ref> Početkom 80-ih godina, Talon je ušao u posao trgovine poljoprivrednim proizvodima, što mu je omogućilo da stekne značajne prihode, koje je tokom 90-ih godina uložio u industriju [[pamuk]]a; u tom je periodu dobio nadimak "Kralj pamuka".<ref name="wp">{{cite news|last1=Adida|first1=Claire|title=Benin has a new president: Patrice Talon, an ironic outsider politician|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2016/04/13/benin-has-a-new-president-patrice-talon-an-ironic-outsider-politician/|work=[[Washington Post]]|date=13 April 2016|accessdate=29 September 2016}}</ref> U politiku je ušao početkom 2000-ih godina te je bio jedan od glavnih financijera budućeg predsjednika [[Thomas Boni Yayi|Thomasa Bonija Yayija]]<ref>[http://www.france24.com/en/20160308-benin-second-round-presidential-election-zinsou-talon "Benin heading for presidential run-off vote"], France 24, 8 March 2016.</ref> na [[Predsjednički izbori u Beninu 2006.|izborima 2006.]] godine. Njegov bliski odnos s Bonijem Yayijem počeo je pucati nakon kampanje [[2011.]] godine, a tokom [[2012.]] godine se njegovo ime čak spominjalo i u kontekstu navodnog pokušaja [[atentat]]a na predsjednika. Iste godine pobjegao je u [[Francuska|Francusku]] zbog optužbi da je utajio 18,000,000[[Euro|€]] poreza. Godine [[2014.]] je dobio službeno [[pomilovanje]],<ref>[http://en.rfi.fr/africa/20140515-benin-president-pardons-poison-plot-businessman-who-fled-france "Benin president pardons 'poison-plot' businessman who fled to France"], Radio France Internationale, 15 May 2014.</ref> a naredne godine ga je ''[[Forbes]]'' naveo kao 15. najbogatijeg čovjeka u supsaharskoj Africi, s imovinom u vrijednosti oko 400,000,000[[Američki dolar|$]]. Nakon što je [[Thomas Boni Yayi]] [[2016.]] godine morao sići s vlasti zbog [[Ustav Benina|ustavog]] ograničenja od dva mandata, Patrice Talon se kandidirao za predsjednika i pobjedio bivšeg premijera [[Lionel Zinsou|Lionela Zinsoua]] u drugom krugu izbora.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-benin-election-idUSKCN0X31QO "Businessman sworn in as Benin's president"], Reuters, 6 April 2016.</ref> Kao predsjednik je najavio jačanje veza s [[Francuska|Francuskom]]<ref>{{cite news|title=Patrice Talon pledges to 'miraculously' change Benin in 5 years|url=http://www.africanews.com/2016/04/26/patrice-talon-pledges-to-turn-benin-around-in-5-years/|accessdate=September 29, 2016|publisher=Africanews|date=August 26, 2016}}</ref> te ograničenje ovlasti izvršne vlasti i predsjednika, što je bio neviđen prijedlog na afričkom kontinentu.<ref name="yahoo"/> Ipak, tokom [[2017.]] godine, [[Narodna skupština (Benin)|Narodna skupština]] nije izglasala njegov prijedlog da se predsjednički mandat ograniči na samo jedan šestogodišnji mandat; Talonu su nedostajala samo tri glasa za prihvaćanje prijedloga.<ref>Allegresse Sasse, [https://af.reuters.com/article/topNews/idAFKBN1770OV-OZATP "Benin parliament rejects bill aiming to reduce presidential terms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170408072627/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFKBN1770OV-OZATP |date=2017-04-08 }}, Reuters, 5 April 2017.</ref> Oženjen je s Claudine Gbènagnon, s kojom ima dvoje djece. == Reference == {{reflist}} {{Predsjednici Benina}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1958||Talon, Patrice}} [[Kategorija:Beninski političari]] [[Kategorija:Predsjednici Benina]] par50kjy3f6mgzzo18nrec7teqf5pwh Šablon:Fudbalske reprezentacije – OFC 10 4646584 42652770 42652406 2026-07-10T13:26:58Z Edgar Allan Poe 29250 42652770 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Fudbalske reprezentacije – | title = Fudbalske reprezentacije – [[OFC]] |listclass = hlist | group1 = Punopravne članice | list1 = * {{NogRep|Američka Samoa}} * {{NogRep|Cookovi Otoci}} * {{NogRep|Fidži}} * {{NogRep|Nova Kaledonija}} * {{NogRep|Novi Zeland}} * {{NogRep|Papua Nova Gvineja}} * {{NogRep|Samoa}} * {{NogRep|Solomonski Otoci}} * {{NogRep|Tahiti}} * {{NogRep|Tonga}} * {{NogRep|Vanuatu}} | group2 = Pridružene članice | list2 = * {{NogRep|Kiribati}} * {{NogRep|Tuvalu}} | group3 = Neslužbene članice | list3 = * {{NogRep|Maršalovi Otoci}} * {{NogRep|Mikronezija}} * {{NogRep|Nauru}} * {{NogRep|Niue}} * {{NogRep|Palau}} * {{NogRep|Wallis i Futuna|local}} | group4 = Bivše članice | list4 = * {{NogRep|AUS}} {{small|(1966–1972, 1978–2006)}} * {{NogRep|Sjeverni Marijanski otoci}} {{small|(1998–2009)}} * {{NogRep|Kineski Taipei}} {{small|(1976–1978, 1982–1989)}} }} <noinclude> [[Kategorija:Fudbalski šabloni]] </noinclude> 5f26ya60viptvqyixxm307ufogjr7w5 Rzgów 0 4668871 42652722 42344825 2026-07-10T12:01:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652722 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Rzgów | ime_genitiv =Rzgówa | izvorno_ime = | slika_panorama =Market_Square_in_Rzgow_(1).jpg | veličina_slike =280px | opis_slike=Centar grada | slika_lokacijska_karta_država =Poljska | slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Rzgówa u Poljskoj | nadimak = | širina-stupnjevi =51 | širina-minute =39 | širina-oznaka =N | dužina-stupnjevi =19 | dužina-minute =29 | dužina-oznaka =E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Poljska}} | lokacija1_ime =[[Vojvodstva Poljske|Vojvodstvo]] | lokacija1_info =[[Lodzko vojvodstvo|Lodzko]] | lokacija2_ime =[[Povjat]] | lokacija2_info =Istočni Łódź | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | utemeljenje_ime=[[gradska prava]] | utemeljenje_datum =[[1467]].<ref name=brit/> | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe=Mateusz Kamiński | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna=16.77 [[km²]]<ref name=city/> | visina = | visina_izvor= | visina_max = | visina_min= | stanovništvo_godina =[[2011]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo=3,382<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća =201.7 stan. / [[km²]]<ref name=city/> | stanovništvo_uže= | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =95-030<ref name=city/> | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''Rzgów''' je [[grad]] od 3,382 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/poland/lodzkie/ | title =''Poland, Lodzkie'' | accessdate =27.08. 2021. | language=poljski | publisher=City population}}</ref> u sredini [[Poljska|Poljske]] u [[Lodzko vojvodstvo|Lodzkom vojvodstvu]]. == Geografija == Rzgów leži duž [[rijeka|rijeke]] [[Ner]], udaljen desetak [[km]] [[jug|južno]] od centra [[Łódź]]a, tako da je danas zapravo samo [[predgrađe]] tog grada. == Historija == Rzgów je prvi put [[dokument]]iran [[1378]]. kao [[feud]] [[Nadbiskup Krakowa|krakovske nadbiskupije]] što je i ostao do kraja [[18. vijek]]a. [[Gradska prava]] dobio je [[1434]].<ref name=brit/> Nakon [[Podjela Poljske#Treća Podjela Poljske|Treća Podjele Poljske]] - Rzgów je [[1795]]. podpao pod [[Kraljevina Pruska|Kraljevinu Prusku]]. Od [[1807]]. je dio kratkotrajnog [[napoleon Bonaparte|napoleonskog]] [[Varšavsko vojvodstvo|Varšavskog vojvodstva]], a od [[1815]]. je dio pro[[Rusko Carstvo|ruske]] [[Kongresna Poljska|Kongresne Poljske]].<ref name=brit/> Tokom [[19. vijek]]a spao je na [[selo]] pa je [[1870]]. izgubio [[gradska prava]], u tom vremenu postao je poznat po [[kirijaš]]ima (foringašima).<ref name=brit/> == Privreda == Rzgów je grad malih pogona [[tekstilna industrija|tekstilne industrije]], [[zanat]]skih radionica i puno [[automobil|auto]]-salona.<ref name=brit/> == Znamenitosti == Najveća znamenitost Rzgówa je kasno[[renesansna arhitektura|renesansna]] [[župa|župna]] [[crkva]] sv. Stanisława podignuta oko [[1630]]. <ref name=brit>{{cite web | url =https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Rzgow;3970746.html | title =''Rzgów'' | accessdate =27.08.2021 | language=poljski | publisher=Encyklopedia PWN}}</ref> == Pobratimski gradovi == Rzgów ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima:<ref name=par>{{cite web | url =https://rzgow.pl/nasza-gmina-t2/wspolpraca-miedzynarodowa-t18#! | title =''Współpraca międzynarodowa'' | accessdate =27. 8. 2021. | language =poljski | publisher =Gmina Rzgów | archive-date =2021-08-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20210827220614/https://rzgow.pl/nasza-gmina-t2/wspolpraca-miedzynarodowa-t18#! | url-status =dead }}</ref> * {{flagicon|Ukrajina}} [[Storožinski rajon]], [[Ukrajina]] * {{flagicon|Ukrajina}} [[Krasnoiljsk]], [[Ukrajina]] * {{flagicon|Italija}} [[San Bartolomeo Val Cavargna, Como|San Bartolomeo Val Cavargna]], [[Italija]] == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Rzgów}} * [https://rzgow.pl/ ''Gmina Rzgów'' (službene stranice)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210827220612/https://rzgow.pl/ |date=2021-08-27 }} {{pl icon}} [[Kategorija:Gradovi u Poljskoj]] i2wzjzayrsc99np0t2d9lm9or9wkqv1 Sandžački muftiluk 0 4669982 42652806 42644552 2026-07-10T15:49:44Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652806 wikitext text/x-wiki {{Muftijstvo |ime = Sandžački muftiluk |slika = Kucanska dzamija.jpg |potpis slike = Kučanska džamija u Rožaju |Reis-ul-ulema =[[Husein Kavazović|Husein ef. Kavazović]] |čelnik = muftija sandžački |godina osnivanja = 1993. |sjedište = Rožaje |država = Srbija }} '''Sandžački muftiluk''', [[muftijstvo]] je [[Islamska zajednica u Srbiji|Mešihata Islamske zajednice u Srbiji]] koje djeluje na području [[Sandžak]]a (južni dio Srbije i sjeverni dio Crne Gore). Sjedište muftijstva je u [[Rožaje|Rožaju]]. Trenutačni muftija je hfz. Abdurahman ef. Kujević.<ref>{{Cite web |url=http://mesihat.org/muftijstvo-sandzacko/muftija-sandzacki/ |title=Muftija sandžački |access-date=2021-12-04 |archive-date=2021-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204112118/http://mesihat.org/muftijstvo-sandzacko/muftija-sandzacki/ |url-status=dead }}</ref> == Organizacija == [[Datoteka:Islamska zajednica u Srbiji.png|thumb|255px|lijevo|Položaj Sandžačkog muftiluka u okviru [[Islamska zajednica u Srbiji|Islamske zajednice u Srbiji]]]] Muftiluk je podijeljen u sedam medžlisa u Srbiji ([[Novi Pazar]], [[Tutin]], [[Sjenica]], [[Nova Varoš]], [[Priboj]], [[Prijepolje]] i [[Brodarevo]]) i šest medžlisa u Crnoj Gori ([[Rožaje]], [[Berane]], [[Bijelo Polje]], [[Petnjica]], [[Plav]] i [[Gusinje]]), koji su dalje podijeljeni na [[džemat]]e. Džemati čine najmanje organizacione jedinice Islamske zajednice. Na području Sandžačkog muftiluka djeluju i obrazovne ustanove Islamske zajednice u Srbiji. To su: Medresa Gazi Isa-beg u Novom Pazaru i Fakultet za islamske studije u Novom Pazaru. Medresa Gazi Isa-beg ima svoje odjele u [[Preševo|Preševu]] i [[Rožaje|Rožaju]].<ref>{{Cite web |url=https://www.preporod.com/index.php/sve-vijesti/drustvo/kultura-i-nauka/item/2499-gazi-isa-begova-medresa-u-novom-pazaru |title=Gazi Isa-begova medresa u Novom Pazaru |access-date=2021-12-04 |archive-date=2021-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320123914/https://www.preporod.com/index.php/sve-vijesti/drustvo/kultura-i-nauka/item/2499-gazi-isa-begova-medresa-u-novom-pazaru |url-status=dead }}</ref> == Muftije == {{glavni|Muftija}} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%;" |- ! # !! Ime i prezime !! Mandat započeo !! Mandat završen !! Napomene |- | 1. || [[Muamer Zukorlić|Muamer ef. Zukorlić]] || 1993. || 2016. || |- | 2. || [[Hafiz|hfz.]] Abrurrahman Kujević || 2016. || ''Trenutačno''|| |} == Reference == {{reference|2}} == Vanjske veze == *[https://mesihat.org/muftijstvo-sandzacko/ Službene stranice Sandžačkog muftiluka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204112118/https://mesihat.org/muftijstvo-sandzacko/ |date=2021-12-04 }} {{Muftijstva Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini}} [[Kategorija:Islamska zajednica u Srbiji]] cupairuwjsqtviuj5rxzojfvcdhmzy7 Suure-Jaani 0 4670133 42653025 42412910 2026-07-11T09:53:37Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42653025 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Suure-Jaani | ime_genitiv =Suure-Jaanija | izvorno_ime = | slika_panorama =Vaade Tallinna tänavalt Suure-Jaanis.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike= | slika_lokacijska_karta_država =Estonia | slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Suure-Jaanija u Estoniji | nadimak = | širina-stupnjevi =58 | širina-minute =32 | širina-oznaka =N | dužina-stupnjevi =25 | dužina-minute =28 | dužina-oznaka =E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Estonija}} | lokacija1_ime =[[Okruzi Estonije|Okrug]] | lokacija1_info =[[Viljandi (okrug)|Viljandi]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | utemeljenje_ime=[[gradska prava]] | utemeljenje_datum =[[1938]] | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe= Ülo Köst | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna=2.23 [[km²]]<ref name=city/> | visina = | visina_izvor= | visina_max = | visina_min= | stanovništvo_godina =[[2021]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo=1,173<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća =526.0 stan. / [[km²]]<ref name=city/> | stanovništvo_uže= | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+2]] | utc_pomak =+3 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =71501<ref name=city/> | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''Suure-Jaani''' ([[njemački jezik|njemački]]: ''Groß-St. Johannis'') je [[grad]] (''linn'') od 1,173 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/estonia/cities/ | title =''Estonia: Counties, Cities and Towns'' | accessdate =13.12. 2021. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[jug]]u [[Estonija|Estonije]] u [[Viljandi (okrug)|Okrugu Viljandi]]. On je i sjedište istoimene [[općina|općine]].<ref name=brit/> == Geografija == Suure-Jaani se nalazi u [[sjever]]nom dijelu [[Sakala (visoravan)|Visoravni Sakala]], udaljen 25 [[km]] [[sjever]]no od svog [[glavni grad|administrativnog centra]] [[Viljandi]]ja. Kroz taj pitoreskni gradić protiče [[potok]] ''Ängi'' (Suure-Jaani), koji je proširen u centru grada i formira [[jezero]] ''Suure-Jaani'' veliko 5,9 [[hektar]]a, dok [[sjever]]nim rubom protiče [[potok]] ''Lõhavere''.<ref name=brit/> == Historija == [[Naselje]] je nastalo uz [[crkva|crkvu]] [[Ivan Krstitelj|sv. Ivana Velikog]], sagrađenu sredinom [[13. vijek]]a, pored starijeg [[selo|sela]] ''Valula'' koje je prvi put [[dokument]]irano [[1424]].<ref name=brit/> Tokom [[17. vijek]]a [[selo]] je dobilo ime ''Suure-Jaani'' (Gross Sankt Johannis) po [[Svetac zaštitnik|svecu zaštitniku]] crkve kako bi se razlikovalo od manjeg ''Kolga-Jaanija'' (Klein Sankt Johannis) na [[istok]]u. Krajem [[19. vijek]] to [[selo]] je izraslo u gradić od oko 600 stanovnika.<ref name=brit/> Nakon što je Estonija postala [[nezavisnost|nezavisna]] Suure-Jaani je [[1924]]. dobio status [[trgovište|trgovišta]] (''alevik''), a nakon tog [[1938]]. i [[gradska prava|status grada]] (''linn'').<ref name=brit/> U vrijeme [[Estonska Sovjetska Socijalistička Republika|Estonske Sovjetske Socijalističke Republike]] u periodu [[1950]].-[[1959|59]]. Suure-Jaani je bio [[glavni grad|administrativni centar]] istoimenog [[rajon]]a. Kad je [[1959]]. izgubio taj status počela je regresija, pa mu stanovništvo počelo osipati, od 1,713 koliko je imao [[1959]]. do današnjih 1,173.<ref name=brit/> Nakon ponovnog stjecanja [[nezavisnost]]i - [[1990]]. vraćen mu je status [[općina|općine]],nakon tog se [[2005]]. udružio sa [[selo|ruralnom]] [[općina|općinom]] Suure-Jaani.<ref name=brit/> == Privreda == Dok je [[1989]]. bilo zaposleno 54% stanovnika, njihov broj je [[2000]]. spao na 33%. Danas je jedina veća [[firma]] ''AS Teskatel'' koja se bavi [[ambalaža|ambalažom]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://entsyklopeedia.ee/artikkel/suure-jaani2 |title =Suure-Jaani | accessdate =13.12. 2021. | language=estonski | publisher=Eesti Entsüklopeedia}}</ref> == Reference == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Suure-Jaani}} * [https://www.pohja-sakala.ee/suure-jaani-linn1 ''Suure-Jaani Linn'' (na portalu Pohja-Sakala Vald)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211213110804/https://www.pohja-sakala.ee/suure-jaani-linn1 |date=2021-12-13 }} {{et icon}} {{Gradovi u Estoniji}} [[Kategorija:Gradovi u Estoniji]] t79ifnp8zle45dninac17icxianqm22 Sergej Tolstov 0 4674531 42652860 42524411 2026-07-10T19:58:12Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652860 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime =Sergej Pavlovič Tolstov<br /><small>Сергей Павлович Толстов</small> | slika = Sergej P. Tolstov.jpg | opis_slike= <small>Tolstov za vrijeme putovanja u [[Horezm]]u u [[1950-e|1950-im]]</small> | ime_po_rođenju = | datum_rođenja = [[7. februar]] [[1907]].{{efn|[[25. januar]] [[1907.]] [[Julijanski kalendar|jdn.]]<ref name="ras">{{ru}} {{cite web|url=https://new.ras.ru/staff/chlen-korrespondent-ran/tolstov-sergey-pavlovich|title=Толстов Сергей Павлович: член-корреспондент РАН|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=11. 11. 2022|quote=|archive-date=2022-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221111172713/https://new.ras.ru/staff/chlen-korrespondent-ran/tolstov-sergey-pavlovich/|url-status=dead}}</ref>}} | mjesto_rođenja = [[Sankt Peterburg]]<br />{{flag|Rusko Carstvo}}<ref name="ras"/> | datum_smrti = [[28. decembar]] [[1976]].<ref name="ras"/> | mjesto_smrti = [[Moskva]]<br />{{flag|Sovjetski Savez}}<ref name="ras"/> }} '''Sergej Pavlovič Tolstov''' ([[Sankt Petersburg]], [[1907]] - [[Moskva]], [[1976]]) bio je rusko-sovjetski [[Arheologija|arheolog]] i [[Etnografija|etnograf]]. Istakao je se na područima arheologije, povijesti primitivnih naroda, te antičke i srednjovjekovne historije naroda [[Srednja Azija|srednje Azije]], istražujusti oblasti [[Religija|religije]], [[Sociologija|društvenog sistema]] i probleme [[Etnogeneza|etnogeneze]].<ref name="msu"/> == Život == Rođen u [[Sankt Petersburg|Sankt Peterburgu]] [[1907.]] godine kao sin [[Kozaci|kozačkog]] [[Ruska carska vojska|oficira]], Pavla Sergejeviča Tolstova<ref name="xorazmiy">{{ru}} {{cite web |url=http://xorazmiy.uz/uz/pages/view/588|title= Xorazmiy.uz: Сергей Павлович Толстов |last= |first= |date= |website= Летопись Московского университета |publisher= |accessdate=11. 11. 2022 |quote=}}</ref>. Tolstovi su imali dugu porodičnu povijest u ruskoj armiji<ref name="xorazmiy"/> te je Sergej dobio prvo obrazovanje u vojnim školama<ref name="xorazmiy"/>. Od [[1923.]] studirao je na [[Московски државни универзитет Ломоносов|Moskovskom državnom univerzitetu]], gdje je diplomirao na etnološkom fakultetu [[1930.]] godine <ref name="msu">{{ru}} {{cite web |url= http://letopis.msu.ru/peoples/3370 |title= Летопись Московского университета : Толстов Сергей Павлович |last= |first= |date= |website= Летопись Московского университета |publisher= |accessdate= 11. 11. 2022 |quote= |archive-date= 2022-11-11 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221111171538/http://letopis.msu.ru/peoples/3370 }}</ref>. Pohađao je istovremeno dva fakulteta: [[Fizika|fizičko]]-[[Matematika|matematički]] te [[Historiografija|historijsko]]-[[Etnologija|etnološki]]. Između [[1929.]] i [[1936.]] bio je istraživač u Muzeju naroda Sovjetskog Saveza. Studentsku praksu je [[1935.]] obavio u [[Povolžje|Povolžju]] i u [[oaza|oazi]] Horezm među [[Turkmeni]]ma<ref name="xorazmiy"/>. Godine [[1937]] vodio je arheološku i etnografsku ekspediciju s malom ekipom u [[Horezm]]u za Moskovski univerzitet,<ref name="msu"/><ref name="xorazmiy"/> za koji pothvat je bio pokretač i prvi urednik. Ekspedicijom će otkriti i pokrenuti istraživanje brojnih arheoloških spomenika Horezma, na primjer [[Toprak-kale]]<ref name="xorazmiy"/>, što će uroditi njegovim kasnije čuvenim djelom ''Drevni Khwarezm''. Tih godina je predložio klasifikaciju i datiranje arheoloških kultura, pokrivajući razdoblje od neolitika do srednjeg vijeka.<ref name="xorazmiy"/> U to vrijeme ([[1939]]) je držao novostvorenu katedru etnologije predavajući kurs ''Historija naroda srednje Azije''. Godine [[1942.]] je postigao [[doktorat]] historijskih nauka<ref name="msu"/> s temom disertacije ''Drevni Horezm''.<ref name="msu"/> Iste godine je imenovan za direktora Instituta za etnografiju Akademije znanosti SSSR-a<ref name="msu"/>, čime je postao najviše rangirani etnograf Sovjetskog Saveza. Sljedeće godine je imenovan za [[Dekan (titula)|dekana]] Historijskog fakulteta.<ref name="msu"/> Aktivno je sudjelovao je u [[Drugi Svjetski Rat|Drugom Svjetskom Ratu]]<ref name="msu"/> i za to je nagrađen državnom medaljom nakon rata. Zatim su slijedile brojna državna i akademska priznanja i nagrade. Godine [[1953.]] je postao dopisni član [[Ruska akademija nauka|Akademije nauka Sovjetskog Saveza]] u odsjeku za historijske nauke; {{efn|Tolstov postaje dopisni član [[Ruska akademija nauka|Akademije nauka Sovjetskog Saveza]] od 23. oktobra [[1953.]] u odsjeku za historijske nauke (historija [[Sovjetski Savez|SSSR-a]], [[arheologija]], [[orijentalistika]], [[etnografija]]).<ref name="ras"/>}} Nastavio je ekspedicije u Horezmu, uz pomoć stručnjaka za religiju drevnog Horezma, [[Jurij Aleksandrovič Rapoport|Jurja Rapoporta]].<ref name="xorazmiy"/> U posljednjem desetljeću života je izgubio radnu sposobnost zbog niza [[Moždani udar|moždanih udara]]. Umro je u [[Moskva|Mosvki]] za vrijeme [[Leonid Brežnjev|Brežnjeva]] ([[1976]]). Pokopan je na groblju Kuncevo. Ostavio je preko tristo akademskih radova.<ref name="xorazmiy"/> == Akademski put == * 1929-1936: istraživač za Muzej naroda Sovjetskog Saveza; * 1939-1951: katedra kao profesor etnologije; * 1942: doktorat; * 1942-1966: direktor Instituta za etnografiju Akademije znanosti SSSR-a; * 1943-1945: dekan Historijskog fakulteta; * 1950: počasni radnik znanosti i tehnologije Uzbekistanske SSR; * 1951: počasni djelatnik znanosti i tehnologije Tadžikistanske SSR; * 1953: dopisni član [[Ruska akademija nauka|Akademije nauka Sovjetskog Saveza]] u odsjeku za historijske nauke; * 1956: dopisni član [[Njemačka akademija znanosti u Berlinu|Njemačke akademije znanosti]]; * 1957: zaslužni znanstvenik Kara-Kalpak ASSR; * 1969: vanjski član Njemačke akademije znanosti; == Djelo == * ''Drevna kultura Uzbekistana'' (1943) * ''Tragovima drevne horezmske civilizacije'' (1948) * ''Drevni Horezm. Iskustvo historijskih i arheoloških istraživanja'' (1948) ==Nagrade i priznanja == * 1944 – Medalja «Za obranu Moskve»<ref name="msu"/> * 1945 – Medalja «Za pobjedu nad Njemačkom u Velikom domovinskom ratu 1941-1945.»<ref name="msu"/> * 1945 – Orden Crvene zastave rada<ref name="msu"/> * 1946 – Medalja «Za hrabar rad u Velikom domovinskom ratu 1941-1945.»<ref name="msu"/> * 1949 – Državna nagrada Sovjetskog Saveza za dugogodišnja istraživanja i za djelo ''Drevni Khorezm''<ref name="msu"/> * 1957 – Orden Crvene zastave rada<ref name="msu"/> * 1975 – Ordenom prijateljstva naroda<ref name="msu"/> == Vanjske veze == * [http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-52371.ln-ru Profil na stranici Ruske Akademije Nauka]. == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Bibliografija == {{Normativna kontrola}} {{Životni vijek|1907|1976|Tolstov, Sergej Pavlovič}} [[Kategorija:Ruski istraživači]] 46dc5isnm2w3oy8h8mdobgeveqqcbjs Sonsonate (departman) 0 4679038 42652939 41423612 2026-07-11T03:16:00Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652939 wikitext text/x-wiki {{Regija (HR) | ime =Departman Sonsonate | ime_genitiv=Departmana Sonsonata | slika =Sonsonate_in_El_Salvador.svg | slika_opis= Pozicija departmana na [[Karta|karti]] [[Salvador|Salvadora]] | nalazi_se_u_sastavu= [[Salvador|Salvadora]] | upravni_oblik= [[okrug]] | službeni_jezik=[[španjolski jezik|španjolski]] | glavni_grad=[[Sonsonate]] | vladar =Sídney Iván Linares Padilla | titula_vladara=[[guverner]] | površina=1226 | stanovnika=520778 | pozivni_broj = | web= | komentar = |}} '''Sonsonate''' ([[španjolski jezik|španjolski]]: ''Departamento de Sonsonate'') je jedan od 14 [[Departmani Salvadora|departmana]] na koji je [[Salvador]] [[državna uprava|administrativno]] podjeljena.<ref name=gua/> == Karakteristike== Sonsonate se nalazi na [[jugozapad]]u [[Salvador|zemlje]], udaljen 65 [[km]] od [[glavni grad|glavnog grada]] [[San Salvador]]a. Sa [[sjever]]a [[granica|graniči]] sa [[Ahuachapán (departman)|Departmanom Ahuachapán]], sa [[istok]]a sa [[La Unión (departman)|Departmanom La Unión]], na [[jug]]u sa [[Santa Ana (departman)|Departmanom Santa Ana]] i na [[zapad]]u sa [[Tihi ocean|Tihim oceanom]].<ref name=gua>{{cite web | url =https://siges-sv.com/gobernacion-departamental-de-sonsonate/ | title =''Gobernación Departamental de Sonsonate'' | accessdate =22.3.2023. | language =španjolski | publisher =Siges | archive-date =2023-03-22 | archive-url =https://web.archive.org/web/20230322212910/https://siges-sv.com/gobernacion-departamental-de-sonsonate/ | url-status =dead }}</ref> Departman ima [[površina|površinu]] od 1,226 [[km²]], na kojoj je [[2022]]. živilo 520,778 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=city>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/en/elsalvador/admin/03__sonsonate/ | title =''Sonsonate Department in El Salvador'' | accessdate =22.3.2023. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Administrativna podjela== Sonsonate je podjeljen na 16 [[općina]] ([[španjolski]]: ''municipalities''), a to su; [[Acajutla]], Armenia, Caluco, Cuisnahuat, Izalco, [[Juayua]], [[Nahuizalco]], Nahulingo, Salcoatitán, San Antonio del Monte, San Julián, Santa Catarina Masahuat, Santa Isabel Ishuatán, Santo Domingo de Guzmán, [[Sonsonate]] i Sonzacate.<ref name=city/> [[glavni grad|Administrativni centar]] departmana je [[grad]] [[Sonsonate]] koji ima 49,129 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=cita>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/en/elsalvador/cities/?cityid=282 | title =''Sonsonate in Sonsonate'' | accessdate =22.3.2023. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> == Historija== Departman Sonsonate je osnovan u [[jun]]u [[1824]]. == Izvori == {{reference}} == Vanjske veze == {{commonscat|Sonsonate Department}} * [https://siges-sv.com/gobernacion-departamental-de-sonsonate/ ''Gobernación Departamental de Sonsonate''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230322212910/https://siges-sv.com/gobernacion-departamental-de-sonsonate/ |date=2023-03-22 }} {{es icon}} {{Departmani Salvadora}} {{geog-stub}} [[Kategorija:Administrativna podjela Salvadora]] 43w1pzes6j3adtur6ziyfltydr216qm San Marcos (Nikaragva) 0 4679673 42652800 42346706 2026-07-10T15:07:01Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652800 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =San Marcos | ime_genitiv =San Marcosa | izvorno_ime = | translit_jezik1 = | slika_panorama =SanMarcos Nicaragua.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike =[[Ulica]] u centru | utemeljenje_ime= | utemeljenje_datum = | širina-stupnjevi =11 | širina-minute =55 | širina-oznaka =N | dužina-stupnjevi =86 | dužina-minute =12 | dužina-oznaka =W | lokacija_ime =[[Spisak država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Nikaragva}} | lokacija1_ime =[[Departmani Nikaragve|Departman]] | lokacija1_info =[[Carazo (departman)|Carazo]] | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe = | ime_vođe = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | površina_bilješke = | površina_ukupna =118,1 [[km²]]<ref name=city/> | površina_uža = | površina_šira = | visina =530 [[metar|m]]<ref name=city/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2021]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_uže =21,781<ref name=cita/> | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =33,147<ref name=city/> | stanovništvo_šire_gustoća =280,6 stan./[[km²]]<ref name=city/> | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+5]] | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =46400<ref name=city/> | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | države_gradova_prijatelja = | web_stranica = | slika_lokacijska_karta_država =Nikaragva | slika_lokacijska_karta_opis =<center>San Marcos na karti Nikaragve | bilješke = }} '''San Marcos''' je [[općina]] od 33,147<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/nicaragua/admin/carazo/7505__san_marcos/ | title =''San Marcos Municipality in Nicaragua'' | accessdate =2.5.2023. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> i [[grad]] od 21,781 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=cita>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/nicaragua/cities/?cityid=10936 | title =''San Marcos in Carazo'' | accessdate =2.5.2023. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[jug]]u [[Nikaragva|Nikaragve]] u [[Carazo (departman)|Departmanu Carazo]]. == Geografija == San Marcos se nalazi udaljen 45 [[km]] od [[glavni grad|glavnog grada]] [[Managua|Managve]].<ref name=geo/> == Historija == Kao pretežno [[indijanci|indijansko]] naselje tek je [[1820]]. dobio status [[selo|sela]], nakon tog je [[1905]]. dobio status [[gradić|ville (gradića)]], a [[1916]]. i [[gradska prava|status grada]].<ref name=his>{{cite web | url =https://www.mapanicaragua.com/cultura-de-san-marcos/ | title =''Cultura de San Marcos'' | accessdate =2.5.2023. | language =španjolski | publisher =MapaNicaragua | archive-date =2023-05-03 | archive-url =https://web.archive.org/web/20230503193035/https://www.mapanicaragua.com/cultura-de-san-marcos/ | url-status =dead }}</ref> [[Privreda]] se bazira na [[poljoprivreda|poljoprivredi]], koja na velikim [[plantaža]]ma uzgaja [[kava|kavu]], [[žitarice]], [[povrće]] i [[agrumi|agrume]].<ref name=geo>{{cite web | url =https://www.mapanicaragua.com/municipio-de-san-marcos/ | title =''Municipio de San Marcos'' | accessdate =2.5.2023. | language=španjolski | publisher=MapaNicaragua}}</ref> == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|San Marcos, Nicaragua}} * [https://www.mapanicaragua.com/municipio-de-san-marcos/ ''Municipio de San Marcos''] {{es icon}} [[Kategorija:Gradovi u Nikaragvi]] hp1g3e7ayq0ki5homvi4h68qex5begd Korisnik:Federhalter 2 4680822 42652835 42648245 2026-07-10T18:02:51Z Federhalter 172680 42652835 wikitext text/x-wiki [[de:Benutzer:Federhalter]] [[en:User:Federhalter]] [[sl:Uporabnik:Federhalter]] [[sr:Корисник:Federhalter]] [[zh:User:Federhalter]] qwxy a b c č ć d dž (dž) đ e f g h i j k l lj (lj) m n nj (nj) o p r s š t u v z ž а б в г д ђ е ж з и ј к л љ м н њ о п р с т ћ у ф х ц ч џ ш QWXY A B C Č Ć D DŽ (Dž/DŽ) Đ E F G H I J K L LJ (Lj/LJ) M N NJ (Nj/NJ) O P R S Š T U V Z Ž А Б В Г Д Ђ Е Ж З И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Т Ћ У Ф Х Ц Ч Џ Ш '''Džordž Vašington''' ({{jez-en|George Washington}}) '''Džordž Vašington''' ({{lang-en|George Washington}}) Џорџ Вашингтон Ce. Ib. kn3yal3bhrkti4h3c3i4wa9nfe7jpzz Slučaj Doboš 0 4687856 42652912 42408035 2026-07-11T00:37:29Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652912 wikitext text/x-wiki '''''Slučaj Doboš''''' ([[Ukrajinski jezik|ukr]]. Добоша справа) je bila čuvena operacija bezbjednosne službe [[Ukrajinska Sovjetska Socijalistička Republika|Ukrajinske SSR]] koja je potaknula drugi val uhićenja [[1972.]] u Ukrajini.<ref name="Ovsіjenko">{{cite encyclopedia |title= Добоша справа |encyclopedia= Енциклопедія Сучасної України |date= |year= |last= Ovsіjenko |first= V. V. |publisher= |location= |id= |url= https://esu.com.ua/article-22352|access-date= 11. 3. 2024}}</ref> == Događaji == '''Jaroslav Doboš''' (Добош Ярослав; r. 1958) je bio 24-godišnji Belgijac ukrajinskih korijena i član [[Savez ukrajinske mladeži|Saveza ukrajinske mladeži]] koji je [[1971.]] putovao u posjet u Ukrajini sa turističkom vizom. Glavna optužba je bila da je ga ukrajinska nacionalistička organizacija regrutirala da distribuira [[Antikomunizam|antikomunističku]] literaturu u Ukrajini.<ref name="museum.khpg">{{en}} {{cite web |url= https://museum.khpg.org/en/1163349939 |title= DOBOSH CASE |last= |first= |date= 12. 11. 2006 |website= |publisher= Дисидентський рух в Україні (Dissident movement in Ukraine) |accessdate= 11. 3. 2024 |quote=}}</ref> Dana [[4. 1.|4. januara]] [[1972.]] u 21:20 sati je Doboš zaustavljen u vlaku br. 7 „Moskva-Prag” na graničnom prijelazu<ref name="Antonjuk">{{uk}} {{cite news |last= Antonjuk|first= Jaroslav|authorlink= |date= 12. 1. 2022|title= Провал Ярослава Добоша або «бий своїх, щоб чужі боялися»|url=https://www.istpravda.com.ua/articles/61de897a5da5d/ |work= |location= Історична правда |access-date=11. 3. 2024}}</ref> kod grada [[Čop]]a u [[Zakarpatska oblast|Zakarpatskoj oblasti]] i oduzet mu je primjerak „Riječnika rimovanog ukrajinskog jezika”{{efn|Ukr. Словник рим української мови.}}, političkog zatvorenika [[Svjatoslav Karavanski|Svjatoslava Karavanskog]]{{efn|Svjatoslav Josifovič Karavanski (1920-2016), lingvist, pisac i disident.}}.<ref name="Ovsіjenko"/><ref name="museum.khpg"/> Ubrzo nakon toga, dana 26. februara<ref>{{en}} {{Cite book |last1= |first1=|date=1974| chapter= Climate Zones and Types |title= Détente: Hearings Before the Subcommittee on Europe of the Committee on Foreign Affairs, House of Representatives, 93. Congress, 2. |url= https://books.google.com/books?id=ekrSzT0O5JEC&pg=PA453&lpg=PA453&dq=Yaroslav+Dobosh+1958&source=bl&ots=rgHF9IUdXw&sig=ACfU3U0AoaXAC7JCRHcUfX2IasEcup7NBw&hl=fr&sa=X&ved=2ahUKEwihnu_Rme2EAxW7TKQEHX7qAQsQ6AF6BAgWEAM#v=onepage&q=Yaroslav%20Dobosh%201958&f=false|publisher= U.S. Government Print |location= Washington, D.C. |isbn=|pages=|ref = }}</ref>, je deportiran.<ref name="museum.khpg"/> Doboš je tijekom ispitivanja izjavio da je imao susrete sa ukrajinskim disidentima te je to 2. juna [[1972.]] javno priznao u konfereciji za novinare koju je organizirao KGB u Kijevu.<ref name="Ovsіjenko"/><ref name="museum.khpg"/> Dok je Doboš uhićen dana 15. januara, nekoliko dana prije toga su počela uhićenja poznatih disidenata u raznim gradovima Ukrajine: [[Vjačeslav Čornovil]], [[Jevgen Sverstjuk]], [[Ivan Svitličnij]], [[Leonid Pljušč]], [[Vasili Stus]] i drugi.<ref name="Ovsіjenko"/><ref name="museum.khpg"/> Glavni cilj KGB-a u „slučaju Doboš” je bio pokazati javnosti da demonstracije protivljenja orkestriraju nacionalističke organizacije u inozemstvu i zapadne [[Obaveštajna služba|obavještajne službe]].<ref name="Ovsіjenko"/><ref name="museum.khpg"/> Nikoga od uhićenih, međutim, sudovi nisu optužili za „[[špijun]]ažu”, nego samo za „protusovjetsku agitaciju i propagandu”.<ref name="Ovsіjenko"/><ref name="museum.khpg"/> Međutim, Doboš će u [[Belgija|Belgiji]], na svojoj prvoj tiskovnoj konferenciji za zapadne novinare, povući sve svoje kijevske izjave jer su one dane pod prisilom.<ref name="museum.khpg"/> No, „Slučaj Doboš” je postigao svoj cilj i KGB je pokrenuo „Opći pogrom” godine [[1972.]]<ref name="museum.khpg"/> odnosno je proveo unaprijed pripremljeni nacrt za val represija koji se u tajnim komunističkim dokumentima naziva „Operacija Blok” (Операція Блок).<ref name="Antonjuk"/><ref name="Kovalenko">{{uk}} {{cite web |url= https://dyvys.info/2023/12/26/operatsiya-blok-abo-yak-kdb-borovsya-z-shistdesyatnykamy-cherez-kolyadu|title= Операція «Блок», або Як КДБ боровся з шістдесятниками через коляду |last= Kovalenko |first= Marjana |date= 26. 12. 2023|website= |publisher= dyvys.info |accessdate= 11. 3. 2024 |quote=}}</ref> Tijekom [[1972]]/[[1973|73.]] pritvoreno je 89 disidenata, od kojih 28 u [[Kijev]]u i 13 u [[Lavov]]u, i njima je obično osuđeno 5 do 7 godina zatvora.<ref name="Kovalenko"/> S druge strane, iste [[1972.]] godine američka tajna obavještajna služba, procijenjujući stanje u sovjetskoj Ukrajini, tvrdi u jednom unutarnjom dokumentu da je [[nacionalizam]] u to vrijeme bio najbolje sredstvo za borbu protiv [[SSSR|sovjetskog]] komunizma<ref name="QRDYNAMIC">{{cite document |last= |first= |author-link= |date= 13. april 1972|title= File QRDYNAMIC. DEVELOPMENT AND PLANS%2C 1970-78| url= https://www.cia.gov/readingroom/docs/QRPLUMB%20%20%20VOL.%202%20%20%28DEVELOPMENT%20AND%20PLANS%2C%201970-78%29_0017.pdf |location= |publisher= [[CIA]]|page=}}</ref> i on se prenosio putem publikacija iz ukrajinskih intelektualnih krugova u nekim književnim časopisima{{efn|''Sučasnist'' (Сучаснист) i ''Ukrajinski samostinik''<ref name="ounuis">{{en}} {{cite web |url= https://ounuis.info/library/newspapers/629/ukrainskyi-samostiinyk-hazeta.html |title= Український самостійник (газета) |last= |first= |date= |website= |publisher= Архів ОУН |accessdate= 12. 3. 2024 |quote= |archive-date= 2024-03-11 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240311235942/https://ounuis.info/library/newspapers/629/ukrainskyi-samostiinyk-hazeta.html |url-status= dead }}</ref> (Український самостійник).<ref name="QRDYNAMIC"/>}} gdje se nacionalstički sadržaji miješaju sa raznim književnim materijalom, često upućenim zapadnoj inteligenciji i zatim ponovno uveden u cirkulaciju u [[Sovjetski Savez]]. Ti spisi su objavljivani pod pokroviteljstvom Ukrajinskog društva stranih studija{{efn|ukr. Українське товариство закордонних студій.}} i svi ovako ili onako potiču iz [[München]]a.<ref name="QRDYNAMIC"/> == Povezano == * [[Ivan Svitličnij]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Historija Ukrajine]] geckwaat8by7fkin27woqd2fb4hrwno Morten Hjulmand 0 4690479 42653039 41903891 2026-07-11T11:36:52Z Edgar Allan Poe 29250 42653039 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Morten Hjulmand | slika = Morten Hjulmand, FC Admira Wacker Mödling vs. LASK Linz 2018-08-12.jpg | punoime = Morten Blom Due Hjulmand | nadimak = | datumrođenja = [[25. lipnja]] [[1999.]] | rodnigrad = {{flagicon|DAN}} [[Kastrup]] | rodnadržava = [[Danska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.85 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = {{flagicon|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2018 – 2020 | klubovi1 = {{flagicon|AUT}} [[FC Admira Wacker Mödling|Admira Wacker]] | nastupi(golovi)1 = 68 (1) | godine2 = 2020 – 2023 | klubovi2 = {{flagicon|ITA}} [[US Lecce|Lecce]] | nastupi(golovi)2 = 91 (0) | godine3 = 2023 – 2026 | klubovi3 = {{flagicon|POR}} [[Sporting CP]] | nastupi(golovi)3 = 85 (6) | godine4 = 2026 – | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] | nastupi(golovi)4 = 0 (0) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2023 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|DAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 27 (1) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 11.7.2026 }} '''Morten Blom Due Hjulmand''' ([[Kastrup]], [[25. lipnja]] [[1999.]]), [[Danska|danski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Trenutno igra za [[Atlético Madrid]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Danske|reprezentaciju Danske]] debitirao je [[2023.]] godine, a prvi gol postigao je u remiju s [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleskom]] (1:1) na [[UEFA Euro 2024.|UEFA Euru 2024.]] godine. {{Sastav Danska 2024 EP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1999||Hjulmand, Morten}} [[Kategorija:Danski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Sportinga]] noeynlnmm902lq8fgacz7uoc6az4j0v 42653040 42653039 2026-07-11T11:37:00Z Edgar Allan Poe 29250 dodana kategorija [[:Kategorija:Fudbaleri Atlético Madrida|Fudbaleri Atlético Madrida]] pomoću gadgeta [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] 42653040 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Morten Hjulmand | slika = Morten Hjulmand, FC Admira Wacker Mödling vs. LASK Linz 2018-08-12.jpg | punoime = Morten Blom Due Hjulmand | nadimak = | datumrođenja = [[25. lipnja]] [[1999.]] | rodnigrad = {{flagicon|DAN}} [[Kastrup]] | rodnadržava = [[Danska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = | visina = 1.85 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = {{flagicon|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2018 – 2020 | klubovi1 = {{flagicon|AUT}} [[FC Admira Wacker Mödling|Admira Wacker]] | nastupi(golovi)1 = 68 (1) | godine2 = 2020 – 2023 | klubovi2 = {{flagicon|ITA}} [[US Lecce|Lecce]] | nastupi(golovi)2 = 91 (0) | godine3 = 2023 – 2026 | klubovi3 = {{flagicon|POR}} [[Sporting CP]] | nastupi(golovi)3 = 85 (6) | godine4 = 2026 – | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] | nastupi(golovi)4 = 0 (0) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2023 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|DAN}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 27 (1) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 11.7.2026 }} '''Morten Blom Due Hjulmand''' ([[Kastrup]], [[25. lipnja]] [[1999.]]), [[Danska|danski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Trenutno igra za [[Atlético Madrid]]. Za [[Fudbalska reprezentacija Danske|reprezentaciju Danske]] debitirao je [[2023.]] godine, a prvi gol postigao je u remiju s [[Engleska nogometna reprezentacija|Engleskom]] (1:1) na [[UEFA Euro 2024.|UEFA Euru 2024.]] godine. {{Sastav Danska 2024 EP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1999||Hjulmand, Morten}} [[Kategorija:Danski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Sportinga]] [[Kategorija:Fudbaleri Atlético Madrida]] dn1txxkwo75hq32zueuurkhyn27aj05 Šablon:Fudbalske reprezentacije – AFC 10 4692014 42652801 42221486 2026-07-10T15:38:07Z Edgar Allan Poe 29250 42652801 wikitext text/x-wiki {{#invoke:navbox|navbox | name = Fudbalske reprezentacije – AFC | title = Fudbalske reprezentacije – [[AFC]] |listclass = hlist |group1 = Zapadna Azija ([[WAFF]]) |list1 = * {{NogRep|BHR}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|JEM}} * {{NogRep|JOR}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|KUV}} * {{NogRep|LIB}} * {{NogRep|OMA}} * {{NogRep|PLE}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|SIR}} * {{NogRep|UAE}} |group2 = Centralna Azija ([[CAFA]]) |list2 = * {{NogRep|AFG}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|KGZ}} * {{NogRep|TADž}} * {{NogRep|TKM}} * {{NogRep|UZB}} |group3 = Južna Azija ([[SAFF]]) |list3 = * {{NogRep|BAN}} * {{NogRep|BUT}} * {{NogRep|IND}} * {{NogRep|MDV}} * {{NogRep|NEP}} * {{NogRep|PAK}} * {{NogRep|ŠRI}} |group4 = Istočna Azija ([[EAFF]]) |list4 = * {{NogRep|GUM}} * {{NogRep|HKG}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KIN}} * {{NogRep|TPE}}<sup>1</sup> * {{NogRep|MAC}} * {{NogRep|MNG}} * {{NogRep|SJK}} * {{NogRep|NMI}}<sup>2</sup> |group5 = Jugoistočna Azija ([[AFF]]) |list5 = * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|BRU}} * {{NogRep|FIL}} * {{NogRep|IDN}} * {{NogRep|IST}} * {{NogRep|KMB}} * {{NogRep|LAO}} * {{NogRep|MAS}} * {{NogRep|MJA}} * {{NogRep|SIN}} * {{NogRep|TAJ}} * {{NogRep|VIE}} |group6 = Ugašene |list6 = * {{NogRep|JJE}} * {{NogRep|JVI}} * {{flagicon image|Flag of Malaya (1950–1963).svg}} [[Fudbalska reprezentacija Malaje|Malaja]] * {{flagicon image|Flag of Manchukuo.svg}} [[Fudbalska reprezentacija Mandžukua|Mandžukuo]] * {{NogRep|SVI}} |group7 = Bivše |list7 = * {{NogRep|IZR}} {{small|(od [[1994.]] članica [[UEFA]]-e)}} * {{NogRep|KAZ}} {{small|(od [[2002.]] članica [[UEFA]]-e)}} * {{NogRep|NZL}} {{small|(osnovao [[Oceanijska fudbalska konfederacija|OFC]] [[1966.]] godine)}} |belowclass = hlist |belowstyle = font-size:90%; |below = *<sup>1</sup> [[Tajvan]], službeno [[Republika Kina]], natječe se kao "[[Kineski Taipei]]" *<sup>2</sup> Nije članica [[FIFA]]-e }}<noinclude> [[Kategorija:Fudbalski šabloni|Azija]] </noinclude> g08br9vv5f62edfcu1orrz1b4nu4skn Mirko Marković (revolucionar) 0 4719325 42652774 42652717 2026-07-10T13:53:48Z Stefanguzvica 88249 42652774 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Mirko Marković | slika = Mirko Marković.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[10. maja]] [[1907]]. | mesto_rođenja =[[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]] | država_rođenja ={{zastava|Knjaževina Crna Gora}} | datum_smrti =[[29. juna]] [[1988]]. ('''81''' god.) | mesto_smrti =[[Vela Luka]], [[Korčula]] | država_smrti ={{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] |profesija=ekonomista, revolucionar |SKOJ=[[1923]]. |KPJ=[[1925]]. |KPSS=[[1927]]. }} '''Mirko Marković''' ([[ćirilica]]: Мирко Марковић; [[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]], [[10. maja]] [[1907]]. – [[Vela Luka]], [[29. juna]] [[1988]].) je bio jugoslovenski ekonomista, komunistički revolucionar, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|španski borac]] i istaknuti organizator jugoslovenske [[Antifašizam|antifašističke]] emigracije u [[SAD]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. U [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] bio je komandant bataljona "George Washington" u okviru XV. internacionalne brigade. [[1948]]. godine zatvoren je kao pristalica [[Raskol Tita i Staljina|Rezolucije Informbiroa]]. Posle puštanja sa [[Goli otok|Golog otoka]] postao je jedan od pionira [[Kibernetika|kibernetike]] u socijalističkoj Jugoslaviji. Bio je nećak [[Vukašin Marković|Vukašina Markovića]], prijatelj [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]], te autor mnogih naučnih radova iz oblasti kibernetike i ekonomije. Napisao je nekoliko književnih dela i memoare ''Odabrani put'' koji su posthumno objavljeni [[1997]]. godine. == Biografija == Mirko Marković rođen je u Stijeni Piperskoj 10. maja ili 3. juna 1907. godine, u porodici Jovana i Milene - Mike Marković. Porodica se prvenstveno bavila stočarstvom, ali je igrala i bitnu ulogu u istoriji crnogorske države. Deda Mirka Markovića, Milić Marković, bio je [[Perjanici|perjanik]] za vreme [[Nikola I Petrović Njegoš|knjaza Nikole]], a otac je period od [[1912]]. do [[1918]]. proveo boreći se u [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] i [[Prvi svjetski rat|Prvom svetskom ratu]].{{sfn|Marković|1997|pp=13–17}} Mirkov stric, Vukašin Marković, bio je poznati socijalistički revolucionar, koji se u vreme Mirkovog rođenja nalazio u Rusiji, gde je bio član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Boljševičke partije]]. Vukašinov brat Milutin takođe se školovao u Rusiji i postao socijalista. Ubijen je dok je Mirko još bio dete, a porodica je smatrala da je ubijen od strane vlasti jer "nije skrivao svoje napredne ideje" dok je služio u vojsci.{{sfn|Marković|1997|pp=21–22}} Cela porodica Marković bila je [[Rusofilstvo|rusofilska]]. Po Mirkovim rečima, "Otkako znam za sebe, jedna od najčešće upotrebljavanih riječi u našoj porodici bila je riječ "Rusija"".{{sfn|Marković|1997|p=18}} Mirkovo odrastanje obeležila su stalna uznemiravanja od strane [[Austro-ugarska vojska|austrougarskih vojnika]] te pomaganje njegove porodice [[Komiti|komitama]]. Mali Mirko je na kraju Prvog svetskog rata preživeo [[Španska gripa|španski grip]]. Porodica Marković, inspirisana idejama [[Oktobarska revolucija|revolucije u Rusiji]], te nezadovoljna [[Podgorička skupština|ujedinjenjem]] sa [[Kraljevina Srbija|Srbijom]], koje je bilo ostvareno na monarhističkim i centralističkim osnovama, a ne republikanskim i federativnim, priklonila se [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]].{{sfn|Marković|1997|pp=23–30}} === Rad u SKOJ-u i sa komitama === [[1921]]. godine u Crnu Goru se iz [[SSSR|Sovjetske Rusije]] vratio Vukašin Marković, koji je nedugo potom pokrenuo komitsku borbu u crnogorskim planinama. Proglasi Vukašina Marković pozivali su "[[Jugoslaveni|jugoslovenski narod]]" i "[[Crnogorci|crnogorski narod]]" da stupe u borbu za "federativnu republiku Jugoslaviju" i "slobodnu samoupravu Crne Gore" u okviru te federacije.<ref>Jovan R. Bojović (ur.), ''Izvori za istoriju radničkog pokreta i revolucije u Crnoj Gori (1918–1945), Serija I, Knjiga I (1918–1929)'' (Titograd: Istorijski institut SR Crne Gore, 1971), 253–256.</ref> Cela porodica se našla na udaru vlasti, te je čak i petnaestogodišnji Mirko, tada đak četvrtog razreda gimnazije, bio uhapšen samo zato što je nećak Vukašina Markovića. Mirko je zbog toga isključen iz Gimnazije, pa je morao da upiše Trgovačku akademiju u [[Podgorica|Podgorici]].{{sfn|Marković|1997|pp=232–236}} Kao đak u Trgovačkoj akademiji, Mirko Marković je osnovao "Trezvenjačko društvo [[Gavrilo Princip]]". Formalno, društvo se borilo protiv [[Alkoholizam|alkoholizma]], ali u stvarnosti je bilo legalni ogranak [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Društvo je imalo i pozorišnu i fudbalsku sekciju.{{sfn|Marković|1997|pp=239–242}} Govori udruženja, koji su počinjali kao pouke o štetnosti alkoholizma obično su se završavali lekcijama o [[Kapitalizam|kapitalizmu]] kao izvoru svih društvenih zala.{{sfn|Marković|1997|p=243}} [[Datoteka:Vukašin Marković.jpg|thumb|250px|Mirkov stric Vukašin Marković.]] Mirko Marković bio je premlad da se odmetne u komite, ali je organizovao komuniste u Podgorici, ali i radio kao kurir komita. Pomagao je svom stricu Vukašinu tako što je održavao vezu između njega i dvojice tada najvažnijih crnogorskih komunista u gradu, [[Jovan Tomašević|Jovana Tomaševića]] i [[Aleksa Pavićević|Alekse Pavićevića]].{{sfn|Marković|1997|pp=244–246}} [[1923]]. godine, po sopstvenom svedočenju, Mirko i formalno postaje član Komunističke partije Jugoslavije (mada se verovatnije, u tom trenutku, radilo o članstvu u SKOJ-u). Sastaje se i sa drugim bitnim crnogorskim komunistima, kao što su [[Bracan Bracanović]], [[Petko Miletić]], [[Marko Mašanović]], [[Božo Ljumović]], [[Adolf Muk]] i [[Ivan Milutinović]], koji mu je bio i dalji rođak.{{sfn|Marković|1997|p=248}} Bio je i veza Pokrajinskih komiteta KPJ za Crnu Goru i [[Dalmacija|Dalmaciju]]. [[1925]]. godine, završio je Trgovačku akademiju.{{sfn|Marković|1997|pp=252–253}} U leto 1925. godine, nakon bekstva Vukašina Markovića iz zatvora, [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] donosi odluku da Mirka Markovića pošalje u [[Beč]], gde će se povezati sa jugoslovenskim komunistima i organizovati prebacivanje svog strica u inostranstvo. Nakon toga, i Mirko i Vukašin trebali su da odu u SSSR – Vukašin da se skloni od političkih progona, a Mirko da stekne visoko obrazovanje.{{sfn|Marković|1997|p=255}} Svoje putovanje u Beč Mirko Marković je opisao u memoarima: {{citat|Poslije nekoliko dana Spasoje mi je uručio moj pravi pasoš (koji su dobili preko nekog simpatizera ili komuniste u aparatu banovine) i novac za put do Beča, "a za natrag daće ti oni u Beču", partijsku poštu za CK i adresu veze u Beču.<br> Do [[Kotor|Kotora]] sam stigao autobusom, a od Kotora do [[Zelenika|Zelenike]] nekim brodićem. Uveče sam sio u voz (prvi put u životu) za [[Zagreb]]. U Zagrebu sam pošao u austrijski konzulat i dobio ulaznu vizu za [[Austrija|Austriju]]...<br> Uzgred budi rečeno, sve me zbunjivalo – od "[[Bata Corporation|Batinih]]" cipela koje sam kupio za 99 dinara, šeširčeta na glavi i željezničkih vagona, pa do [[Sarajevo|Sarajeva]] i Zagreba – tih za mene nepoznatih gradova. A šta me je tek čekalo u Beču koji je za mene bio samo neki daleki đački pojam – prestonica austro-ugarskih careva – najveći "švapski grad"! {{sfn|Marković|1997|p=256}}}} U Beču se Mirko Marković povezuje sa [[Labud Kusovac|Labudom Kusovcem]] i [[Dimitar Vlahov|Dimitrom Vlahovim]], saradnicima časopisa [[La fédération balkanique]]. Kusovac je bio glavna veza za prebacivanje Vukašina Markovića iz Jugoslavije, a Mirko Marković je više puta putovao iz Beča u Jugoslaviju i nazad dok plan prebacivanja nije razrađen u detalje. Preko Sarajeva, [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]], Zagreba i [[Maribor|Maribora]], Mirko Marković je prebacio svog strica u Austriju, a u Beču su odmah upućeni u sovjetsku ambasadu.{{sfn|Marković|1997|pp=257–263}} Početkom [[1926]]. godine, dok su čekali dokumenta za prebacivanje u Sovjetski Savez, Mirko i Vukašin Marković uhapšeni su u Hotelu "Park" kraj bečkog [[Schönbrunn|Schönbrunna]], na osnovu poternice raspisane u Jugoslaviji. [[Datoteka:Hietzing (Wien) - Parkhotel Schönbrunn.JPG|thumb|350px|Zgrada Hotela "Park" u Beču, u kojoj su 1926. godine uhapšeni Mirko i Vukašin Marković.]] Istražni zatvor je bio "pripravni tečaj" Mirka Markovića za kasnije studije u Moskvi. Stric ga je dok su boravili u pritvoru učio o istoriji radničkog pokreta, o [[Prva internacionala|Prvoj]], [[Druga internacionala|Drugoj]] i [[Kominterna|Trećoj internacionali]], o radu [[Sovjet|sovjeta]] u Rusiji za vreme revolucije, i o razvoju Komunističke partije Jugoslavije. Uputio je Mirka Markovića u [[Frakcija|frakcijske]] sukobe između "desnice" i "levice" u KPJ (sam Vukašin Marković bio je pristalica levice) i u osnove [[Marksizam-lenjinizam|marksizma-lenjinizma]]. Sud je na kraju doneo odluku da se, zbog ilegalnog boravka u zemlji, obojica doživotno proteraju iz Austrije, ali da ne budu izručeni Jugoslaviji. U Austriju je u međuvremenu došla i Mirkova sestra Zora, pa su svo troje zajedno pošli u SSSR.{{sfn|Marković|1997|pp=263–266}} === Obrazovanje i rad u SSSR === Po dolasku u SSSR, u jesen 1926. godine, Mirko Marković je upisao [[Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada]]. U početku je bio zatečen siromaštvom i zaostalošću Sovjetske Rusije: {{citat|Slika Moskve – bez automobila, sa zaprežnim kolima na sve strane, neopravljenim kolovozima, oskudno odjevenim prolaznicima, rijetkim dućanima, sve je to na mene djelovalo deprimirajuće... Kada smo pričali crnogorskim seljacima o Sovjetskom Savezu, predočavali smo im "bogatstvo i siti život", nemajući skoro nikakve predstave o strahotama razaranja u [[Ruski građanski rat|dugogodišnjem ratovanju poslije obaranja cara]], o gladnim godinama u doba imperijalističke blokade. Trebalo mi je podosta vremena da o svemu tome saznam, skrivajući duboko u sebi klicu razočarenja... Sjećam se, u Crnoj Gori poslije Prvog svjetskog rata bio je dat seljacima određen broj plugova iz ratne odštete Austrougarske. Bila je velika jagma za tim plugovima. (Ranije su upotrebljavane jedino drvene ralice). A omladina agituje za socijalizam, za sovjetsku Rusiju... Tako, pitaju nas seljaci, ako i kod nas dođu Sovjeti i – taj socijalizam, hoćemo li dobiti plugove? – A mi odgovaramo: – Nego kako, i to zlatne! – I to im govorimo sa svom ozbiljnošću, a seljacoi vrte glavama i čisto nam ne vjeruju.<br> A sada gledam kako po ulicama Moskve tandrču dotrajali crveni tramvaji i zaprežna kola! Sada ja vrtim glavom: "Ono nešto nije u redu!" A u stvari, nije bilo u redu moje znanje i poznavanje tek rođene u krvi i mukama sovjetske države, koja je jedva ostala u životu... {{sfn|Marković|1997|p=35}}}} Na KUNMZ-u, Mirko Marković je aktivno učestvovao u studentskim borbama kao istaknuti pristalica leve frakcije, koja se odlikovala revolucionarnim radikalizmom i zalaganjem za [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]]. Bio je blizak prijatelj drugih vodećih "levičara", kao što su [[Stjepan Cvijić]], [[Janko Mišić]] i [[Pero Popović Aga]]. Bio je ostrašćeni protivnik istaknutog partijskog rukovodioca i vođe "desnice", [[Sima Marković|Sime Markovića]].{{sfn|Marković|1997|pp=45–46}} Tada je postao blizak i sa Petkom Miletićem, koji je bio blizak saborac njegovog strica u gerili par godina ranije.{{sfn|Marković|1997|pp=49–50}} [[1927]]. godine, Marković je počeo da se bavi novinarskom delatnošću. Radio je kao dopisnik jugoslovenskog komunističkog dnevnog lista ''Radnik'', koji je izlazio u [[Chicago|Čikagu]].{{sfn|Marković|1997|p=56}} [[1928]]. godine, Mirko Marković bio je jedan od glavnih učesnika "Slučaja 41". Grupa studenata "levičara" napisala je žalbu Kominterni i Boljševičkoj partiji, u kojoj se žalila na politički [[oportunizam]] rektorke KUNMZ-a Marije Frumkine (koja je podržavala [[Nikolaj Buharin|Nikolaja Buharina]]), te desničarskog rukovodstva u KPJ, u koje su, pored Sime Markovića, ubrajali i [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. Autori teksta su bili Mirko Marković i njegova dva najbliža prijatelja sa studija, [[Nikola Orovčanac]] i [[Josip Donelli–Rafanelli]] (Bioković). Pismo je prvo osuđeno kao frakcionaško, a potom i kao [[Trockizam|trockističko]], jer je pisano sa levih pozicija i jer su ga potpisali studenti predvođeni profesorom [[Ante Ciliga|Antom Ciligom]] koji će se nedugo potom izjasniti kao trockisti. Ciliga i troje studenata trockista su izbačeni iz partije, a Marković, Orovčanac i Bioković dobili su samo partijsku opomenu i proterivanje na partijski rad u provinciju. Tada je počela i netrpeljivost Mirka Markovića prema Milanu Gorkiću, koja će trajati do kraja Gorkićevog života. Marković je kasnije uvek negirao da je politika izražena u pismo koje je napisao bila "trockistička".<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 109–113. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Luhcentrokuz 1932.jpg|center|thumb|750px|Panorama novih pogona fabrike "Luganskteplovoz" u Lugansku, čijom izgradnjom je rukovodio Mirko Marković.]] U leto [[1929]]. godine, po partijskoj kazni, Mirko Marković je poslat u [[Lugansk]] u [[Donbas|Donbasu]], gde je radio u fabrici lokomotiva za vreme kampanje [[Industrijalizacija|industrijalizacije]].{{sfn|Marković|1997|pp=59–61}} Krajem godine, on i kažnjeni drugovi uputili su pismo Plenumu Izvršnog komiteta Komunističke internacionale u kom su tražili da im se kazna skine i insistirali da njihova "levičarska" gledišta nisu bila pogrešna, a da je njihova ocena da je Gorkić pristalica Buharina bila pogrešna. Pismo, koje su u ime SKOJ-a potpisali Gorkić kao i istaknuti predstavnici partijske levice, Stjepan Cvijić i [[Vilim Horvaj]], utvrdilo je jedinstvo partije po tom pitanju i posavetovalo Markoviću i drugovima da se povinuju odlukama KPJ i Kominterne.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 117–118. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1930]]. godine, Marković je objavio svoje prvo književno delo: roman ''Brodarka''. Roman je bio inspirisan štrajkom beogradskih radnika na [[Čukarica|Čukarici]] 1924. godine i policijskim ubistvom radnice Ljubice Ljubičić.{{sfn|Marković|1997|pp=56–58}} U Lugansku je Marković živeo od honorara koji je dobio za objavljivanje ''Brodarke'' i paralelno izučavao [[Tokarenje|tokarski]] zanat. Posle završenog zanata, skinuta mu je partijska opomena i poslat je u pogon kotlova.{{sfn|Marković|1997|pp=60–67}} Zbog uspeha na radu, Marković je na kraju postavljen za sekretara Strojpartkoma. To je značilo da je rukovodio partijskom organizacijom građevinara zaduženom za izgradnju novog pogona tokom industrijalizacije Donbasa. Posao je bio ogroman i naporan, a Marković ga je opisivao kao herojski poduhvat: {{citat|Ovo je bilo grandiozno gradilište prve petoljetke na kome je bilo angažovano oko šezdeset hiljada građevinara, mahom sa sela. Gradilo se na cijelom terenu: svi pogoni buduće fabrike, skladišta, depoi, pomoćna postrojenja, prilazni putevi, buduća stambena naselja. Takav juriš u izgradnji, inače, bio je tih godina karakterističan za cio Sovjetski Savez. Na takvim gradilištima najviše su radili sezonski radnici, uglavnom "mužiki", u lipovim opancima i lanenim hlačama, neobrijani. Poznato je da je kapitalistička propaganda širila nevjericu u to da li "mužička Rusija" može ostvariti svoj prvi petogodišnji plan. Ali se prevariše, kao uostalom što su se svaki put prevarili u prognoziranju sudbine Sovjeta. <br> Opet su nastale neprospavane noći, kao nekada u pogonu kotlova. Koliko puta sam se sjetio blaženih dana za tokarskim strukom! Na čitavom gradilištu bili su postavljeni snažni reflektori. Radilo se ne samo udarnički već i u tri smjene. Građevinskih mašina bilo je još uvijek vrlo malo; korišćene su konjske zaprege; ali glavna snaga bila je ona ljudska...<br> [[Udarnik|Socijalističko takmičenje]] između zadruga bilo je stalno. Čim bi neka zadruga izbila na prvo mjesto i dobila prelaznu crvenu zastavu – to se onda slavilo naveliko, uz vojnu muziku nekog luganskog puka i svečane govore. Takvom prigodom nagrađeni su dobijali i materijalne stimulanse u novcu, u dodatnom broju tačkica za robu i sl. Prelazna crvena zastava se vijorila na baraci zadruge sve dok bi ova zauzimala prvo mjesto u takmičenju, da bi poslije prešla nekoj drugoj.{{sfn|Marković|1997|pp=72–73}}}} [[1931]]. godine, Marković je premešten iz Luganska u [[Minsk]], gde je postavljen za sekretara partijske organizacije u metalurgijskom preduzeću "Komunar". Bio je i zamenik urednika istoimenih fabričkih novina. Vikendima je odlazio u jedno selo na granici sa [[Poljska|Poljskom]], u kojem su seljaci-boljševici bili organizovali [[kolhoz]], da im pomogne u privlačenju celokupnog seljaštva u kolhoz u procesu [[Kolektivizacija|kolektivizacije]]. Preduzeće "Komunar" snabdevalo je novo kolektivno gazdinstvo poljoprivrednom mašinerijom koju je proizvodilo, i Marković tvrdi da je privukao oko 170 domaćinstava u kolhoz.{{sfn|Marković|1997|pp=77–82}} Dok je boravio u Minsku, na inicijativu beloruskog pisca [[:ru:Жилунович, Дмитрий Фёдорович|Gartnija Tiške]], ''Brodarka'' je prevedena na [[Bjeloruski jezik|beloruski jezik]].{{sfn|Marković|1997|pp=82–83}} Već u jesen 1931. godine, Mirko Marković upućen je nazad u Moskvu, da studira na novom Institutu crvene profesure Svetske privrede i svetske politike, koji je vodio najpoznatiji sovjetski ekonomista, [[Komunistička partija Mađarske|mađarski komunista]] [[Eugen Varga]]. Za taj rad lično ga je preporučio poljski komunista Tomasz Dąbal, jedan od vođa [[Seljačka internacionala|Seljačke internacionale]].{{sfn|Marković|1997|pp=84–85}} Pored Varge, predavači su mu bili Nikolaj Buharin, [[Karl Radek]] i filozof [[Abram Deborin]]. Ovaj program smatrao se za svojevrsni doktorski studij i već na kraju druge godine studija, Mirko Marković postao je predavač političke ekonomije na Vojnoinženjerskoj akademiji Kujbiševa.{{sfn|Marković|1997|p=88}} Bio je i predavač političke ekonomije jugoslovenskoj grupi u [[Međunarodna lenjinska škola|Međunarodnoj lenjinskoj školi]].{{sfn|Marković|1997|p=94}} Kao doktorant na Institutu, Marković je [[1932]]. godine napisao kratku brošuru ''Jugoslavija'' od osamdesetak strana, koja je bila njegov prvi naučni rad. Knjiga se ukratko bavila nastankom Jugoslavije, i iznosila pregled političkih partija, "nacionalno-revolucionarnih" organizacija, situacije u poljoprivredi i industriji, te o položaju radničke klase i KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=90–92}} [[1935]]. godine je objavio članak "Kako žive seljaci Jugoslavije" za časopis ''Kolhoznik'', koji je uređivao [[Maksim Gorki]]. Gorki je bio oduševljen člankom i Markovićevim spisateljskim sposobnostima, te je insistirao da se lično upoznaju i ohrabrivao Markovića da nastavi da se bavi književnošću.{{sfn|Marković|1997|pp=92–94}} U proleće iste godine, Mirko Marković je završio Institut crvene profesure.{{sfn|Marković|1997|p=110}} Na leto je prisustvovao Sedmom kongresu Kominterne, mada nije bio delegat i nije imao pravo glasa. Aktivno je učestvovao u pripremama kongresnih materijala, naročito onih koji su se bavili stanjem privrede u kapitalističkim državama. Na kongresu je predstavljena politika [[Narodni front|narodnog fronta]], a Mirko Marković je pomagao svom prijatelju Stjepanu Cvijiću, koji je na kongresu istupao sa referatom o novim zadacima komunističke omladine u okviru politike narodnog fronta i [[Antifašizam|antifašizma]].{{sfn|Marković|1997|pp=107–111}} Otprilike u vreme Sedmog kongresa Kominterne, Internacionala je donela odluku da Markovića pošalje na rad u [[Sjedinjene Američke Države]]. === Odlazak u Sjedinjene Američke Države === [[Datoteka:Chicago skyscrapers, 1930s (NBY 3184).jpg|thumb|300px|Chicago tridesetih godina prošlog veka.]] Mirko Marković preko [[London|Londona]] dolazi u [[New York]], gde dobija uputstva od rukovodilaca [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|KP SAD]], Earla Browdera i Williama Z. Fostera. Nakon par dana provedenih u New Yorku, poslali su ga autobusom u [[Chicago]], gde se nalazila redakcija lista ''Radnik'' i koji je bio centar organizovanja jugoslovenskih komunista u SAD. U SAD je Marković živeo pod lažnim imenom '''Bogoljub Popović'''.{{sfn|Marković|1997|pp=125–126}} Marković je u Chicagu bio zadužen za reorganizaciju jugoslovenskog komunističkog pokreta u duhu politike narodnog fronta. Tvrdio je da je deo razloga zašto je poslat u SAD bilo nezadovoljstvo KP SAD radom njegovog zemljaka, Crnogorca [[Nikola Kovačević - Stari|Nikole Kovačevića]]. Kako je Marković sam priznavao, između njega i Kovačevića postojala je netrpeljivost još na KUNMZ-u, pošto je Kovačević bio pristalica desne frakcije, a Marković leve. Međutim, u SAD su, uprkos tome, sarađivali blisko i izgradili vrlo dobre odnose, te su zajedno stali na čelo jugoslovenskog komunističkog pokreta u SAD. Mirko Marković postao je sekretar Jugoslovenskog partijskog biroa, te član rukovodstava srpskog i hrvatskog pokreta po liniji Narodnog fronta. Takođe je postao urednik novina "Slobodna reč", koje su izlazile u [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburghu]].{{sfn|Marković|1997|pp=126–128}} Organizacija po liniji narodnog fronta značila je ne samo okupljanje komunista i socijalista, nego i svih antifašistički orijentisanih lica iz emigracije. U tome je naročitu ulogu imalo [[Pravoslavna crkva|pravoslavno]] sveštenstvo, jer je među pravoslavnim sveštenicima Srbima u SAD bilo mnogo levičara, pa čak i simpatizera komunizma. Nikola Kovačević pisao je o kaluđeru iz [[Manastir Gomirje|manastira Gomirje]] Saviću koji se tada nalazio u Pittsburghu i koji je čitao [[Karl Marx|Marxov]] ''[[Das Kapital]]''. Takođe su bili u veoma prisnim odnosima sa sveštenikom Vojislavom Gaćinovićem, rođenim bratom ideologa [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] [[Vladimir Gaćinović|Vladimira Gaćinovića]].{{sfn|Bojović|1981|p=111}} Od nekomunističkih stranaka, Marković je uspostavio naročito blisku saradnju sa predstavnicima [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]]. [[1936]]. godine, u jeku priprema za Prvi antifašistički kongres Srba u SAD, Marković je istupio sa predlogom da se kongres održi baš na [[Vidovdan]], jer je smatrao "da bi reakciji trebalo oduzeti taj monopol na Vidovdan, kao i na sve druge slične događaje iz istorije srpskog naroda." Predsedavajući na kongresu bio je prota Jovan Krajnović, vođa Samostalne demokratske stranke u SAD. Nakon uspešnog prvog kongresa, odlučeno je da "Vidovdanski kongresi" postanu godišnji događaj, a "Slobodna reč" postala je organ srpskog antifašističkog pokreta u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=130–133}} Manje od mesec dana posle održavanja Vidovdanskog kongresa, u [[Druga Španska Republika|Španiji]] je počela pobuna ekstremno-desničarskih generala kojom je započeo [[Španski građanski rat]]. Mirko Marković je odmah počeo sa radom na organizaciji slanja [[Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu|jugoslovenskih dobrovoljaca iz SAD u Španiju]]. Obišao je Chicago, Pittsburgh, New York, [[Detroit]] i [[Cleveland]], ali je nedugo potom i sam izrazio želju da ode u Španiju da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=133}} U novembru 1936. godine, Marković je hitno pozvan u New York, gde ga je, na njegovo iznenađenje, dočekao njegov stari prijatelj Stjepan Cvijić. Cvijić je isto došao u SAD radi organizovanja prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Marković je zamolio Cvijića, kao uticajnijeg u Kominterni, da urgira za njegovo slanje u borbu. Molba je urodila plodom i u decembru [[1936]]. godine, Mirko Marković je krenuo preko okeana.<ref>[https://library.memoryoftheworld.org/files/kok/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 428–429.]</ref>{{sfn|Vukliš|2024|p=247}} U [[Pariz|Parizu]] se sastao sa Kusovcem i Gorkićem, i odatle se, sa grupom američkih doborovoljaca, uputio ka [[Pirineji|Pirinejima]].{{sfn|Marković|1997|pp=139–141}} === Španski građanski rat === [[Datoteka:Marković i ćopić.png|thumb|350px|Mirko Marković i [[Vladimir Ćopić]] u Španiji 1937. godine sa trećim, nepoznatim borcem.]] Mirko Marković je stigao u Španiju [[20. aprila]] [[1937]]. godine i odmah se priključio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]].<ref>[https://vreme.com/projekat/spisak-jugoslovena-spanskih-boraca/ "Spisak Jugoslovena španskih boraca", ''Vreme'' 23.9.2016.]</ref> U proleće 1937. godine, Marković je postavljen za komandanta novog američkog bataljona "George Washington". Kao komandant bataljona, upoznao je američkog pisca Ernesta Hemingwaya, koji je takođe došao u Španiju. Iako su se u početku ozbiljno sukobili jer je Hemingway želeo da učestvuje u ratnim dejstvima, a Marković mu je branio, ubrzo su postali bliski prijatelji.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277–278}} Bataljon Washington imao je četiri čete, i svaka je imala po četiri voda od oko 30 do 40 boraca, kao i medicinski odred i intendantsku grupu.{{sfn|Marković|1997|p=157}} Bataljonom je upravljao strogo i u skladu sa disciplinskim odredbama Internacionalnih brigada. Kada je pijani američki dobrovoljac pokušao da napastvuje lokalnu devojku, Marković je naredio streljanje, ali je kazna preinačena na insistiranje samih meštana, kao "manifestacija ljubavi Španaca prema internacionalcima".{{sfn|Vukliš|2024|p=304}} Marković je komandovao Bataljonom Washington tokom [[Bitka kod Brunete|Bitke za Brunete]]. Bataljon je u bici pretrpeo velike gubitke, naročito tokom borbi za brdo ''Cerro de Mosquito'' počevši od [[9. jula]] 1937. godine. [[14. jula]] su bataljoni "Washington" i "Lincoln", zbog velikih gubitaka, spojeni u jedan bataljon, a Marković je postao njegov komandant. Ubrzo je došao u sukob sa komandantom XV internacionalne brigade, Klausom Beckerom, jer je odbio da naredi svojim vojnicima juriš na brdo. Zbog toga je već [[20. jula]] smenjen.{{sfn|Vukliš|2024|pp=330–331}} U avgustu 1937. godine prebačen je na [[Aragonija|Aragonski]] front i borio se u Bici za Belčite.{{sfn|Marković|1997|pp=200–212}} Posle toga je Marković upućen u štab XV birgade u Albaceti, gde je bio zadužen za prebacivanje [[Bataljon Dimitrov|Bataljona "Dimitrov"]] u 45. diviziju.{{sfn|Vukliš|2024|p=363}}{{sfn|Marković|1997|pp=213–214}} Krajem 1937. i početkom [[1938]]. godine, Marković je učestvovao u borbama za [[Teruel]], a posle pobede [[Francisco Franco|Francovih]] snaga, bio je zadužen za evakuaciju ranjenika iz [[Valencia|Valensije]] na levu obalu reke [[Ebro]], jer je postalo očigledno da će frankisti prepoloviti teritoriju Republike.{{sfn|Marković|1997|pp=215–226}} Marković je u Španiji ponovo postao upleten u unutarpartijske sukobe. Nakon [[Aprilski plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije (1936)|Aprilskog plenuma CK KPJ]] 1936. godine, došlo je do sukoba između Milana Gorkića i Vladimira Ćopića. Dok je Gorkić optuživao Markovića da se sa previše naklonosti odnosi prema Ćopiću, Ćopić je Markovića smatrao za "slabog i pretencioznog". Marković je u septembru 1937. godine uputio pismo Gorkiću u kom se žalio na Ćopićevo podrivanje Gorkićevog autoriteta, ne znajući da je Gorkić tada već [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke|uhapšen u Moskvi]] pod lažnim optužbama za špijunažu.{{sfn|Vukliš|2024|pp=361–363}} Uprkos tome, Marković je aktivno štitio Ćopića od intriga američkih članova brigade koji su bili nezadovoljni njegovim učinkom na čelu XV internacionalne brigade.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277, 370}} U jesen 1937. godine, nakon što se glasina o hapšenju Gorkića proširila među jugoslovenskim borcima u Španiji, Mirko Marković priključio se neformalnoj grupi koju so vodili [[Roman Filipčev]] i [[Nikola Kovačević – Čudnovski]], a koja se sukobila sa [[Božidar Maslarić|Božidarom Maslarićem]], nezvaničnim predstavnikom CK KPJ u Internacionalnim brigadama.{{sfn|Vukliš|2024|p=372}} Grupi je [[Josip Broz Tito]], koji je podržavao Maslarića, dao naziv "povratnici", jer su neki od članova grupe tražili da se povuku sa fronta pod izgovorom čuvanja kadrova za buduću revolucionarnu borbu u Jugoslaviji.{{sfn|Vukliš|2024|p=365}}{{sfn|Gužvica|2020|pp=107–108}} Mirko Marković je uvek insistirao da on nikada nije hteo da napusti front, i da ga je sa "povratnicima" vezivala skepsa prema Gorkiću i njegovim pristalicama, a ne strah da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=215}} [[10. marta]] [[1938]]. godine, Marković je prisustvovao sastanku jugoslovenskih interbrigadista u [[Albacete|Albaceti]], na kojoj su pokušali da izglade sukob. Optuživao je Maslarića za vođenje nepravilne politike i loš odnos prema dobrovoljcima.{{sfn|Vukliš|2024|pp=403–404}} Marković je bio povezan sa Labudom Kusovcem, kojeg je znao još iz Beča, kao i sa Kusovčevim prijateljem [[Ivan Marić|Ivom Marićem]]. Obojica su bili Titovi protivnici u Parizu i bili su, kao i Marković, nepoverljivi prema Gorkiću, i svima koje su, poput Tita, sumnjičili za suviše bliske veze sa Gorkićem. Najverovatnije se Marković tokom svog kratkog boravka u Parizu 1938. godine ponovo sastao s Kusovcem i njegovim saveznicima. U jednom pismu [[Karlo Hudomalj|Karlu Hudomalju]] prokomentarisao je da su Tito i ljudi oko njega "[[Trockizam|trockisti]]" i "ostala antipartijska govnarija", ali i izrazio spremnost da bude svojevrsni dvostruki agent za Kusovca i Hudomalja, smatrajući da Tito ima poverenja u njega.{{sfn|Gužvica|2020|pp=108, 129}} U avgustu 1938. godine, Marković se u Parizu sastao i sa Vladimirom Ćopićem i sa Josipom Brozom Titom, koji su se tih dana spremali za odlazak u Moskvu. Ćopić ga je pozvao da pođe sa njim u SSSR, ali je Marković to odbio. Hteo je da ide na rad u Jugoslaviju. Marković je tvrdio da mu je Tito par dana kasnije saopštio da ilegalaca u Jugoslaviji ima dovoljno i da je doneta odluka da ide nazad u SAD, ali ovaj put ne po liniji Kominterne, nego po liniji CK KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=279–280}} Međutim, po podacima CK KPJ, Marković je otišao u SAD na svoju ruku i suprotno instrukcijama Centralnog komiteta. Tito je zbog ovoga kasnije želeo da minimizira Markovićevo učešće u pokretu jugoslovenskih iseljenika u SAD, ali su ga kadrovi KP SAD podržavali i gurali.{{sfn|Radanović|2016|p=61}} Marković je za Ameriku krenuo brodom "Normandija", kao slepi putnik, iz [[Le Havre|Le Havrea]]. Krio se u odeljenju električnih motora za pogon brodske ventilacije. Kako nije mogao da izdrži vrućinu i odsustvo vazduha, izašao je odatle, uhvaćen je, i bačen u samicu. Po dolasku u New York mu je suđeno, i za njega se zalagao socijalistički kongresmen Vito Marcantonio. Umesto izručenja Francuskoj ili Jugoslaviji, sud je doneo odluku da se Marković protera iz SAD, ali u zemlju koju sam izabere. Odabrao je [[Kuba|Kubu]], koja ga je primila pod uslovom da potpiše izjavu da se neće baviti političkim aktivnostima.{{sfn|Marković|1997|pp=281–287}} === Boravak na Kubi i povratak u SAD === [[Datoteka:Pilar (Ernest Hemingway's boat).jpg|thumb|250px|Hemingwayev brod "Pilar", kojim su on i Marković išli u lov na [[Iglun|sabljarke]].]] [[1939]]. godine, Marković je stigao u [[Havana|Havanu]]. Američki komunistički pisac [[Mike Gold]], kog je poznavao još sa svog prvog putovanja u New York, povezao ga je sa Hemingwayem.{{sfn|Marković|1997|pp=293–294}} Marković i Hemingway su se redovno družili na Kubi: išli su zajedno u ribolov, na večere, i raspravljali o književnosti. Hemingway se konsultovao sa Markovićem oko rukopisa njegovog novog romana o Španskom građanskom ratu, ''[[For Whom the Bell Tolls|Za kim zvono zvoni]]'', a Hemingway će Marković zauzvrat pomoći sa objavljivanjem njegove kratke priče u američkom časopisu ''[[Esquire]]''.{{sfn|Vukliš|2024|p=278}}{{sfn|Marković|1997|pp=295–304}} Zahvaljujući zalaganjima Hemingwaya u američkoj ambasadi u Havani, Marković je uspeo da dobije dozvolu za legalan povratak u SAD. Vratio se u SAD krajem avgusta ili početkom septembra 1939. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=305–307}} Marković je došao u SAD, po svojim rečima, da bi rešio "krizu" u pokretu, izazvanu uticajem nacionalističkih [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalističkih ideja]].{{sfn|Marković|1997|pp=311–312}} Marković je ponovo postao urednik "Slobodne reči" i organizator vidovdanskih kongresa.{{sfn|Vukliš|2024|p=541}} Agitovao je među pravoslavnim sveštenstvom i okupljao ih po političkoj liniji antifašizma. Na Četvrtom crkvenom saboru u Manastiru Svetog Save u Libertyvilleu, u septembru [[1941]]. godine, Marković je održao antifašistički govor u podršku Sovjetskom Savezu koji je naišao na sveopšte odobravanje sveštenstva i naroda: {{citat|[[Hitler]] i [[fašizam]] nijesu samo neprijatelji radništva i seljaštva. Oni su neprijatelji čitavog slobodoljubivog svijeta. Niti srpski sveštenik može služiti u srpskoj crkvi, niti srpski radnik može raditi u srpskoj fabrici, niti srpski seljak može orati srpsku njivu – dok postoji Hitler i hitlerizam.<br>Srpski radnički pokret potpuno je svestan ove činjenice. Zato mi i kažemo da danas nije pitanje: jesi li [[Republikanska stranka (Sjedinjene Američke Države)|republikanac]] ili [[Demokratska stranka (Sjedinjene Američke Države)|demokrata]], komunista ili socijalista, [[Monarhizam|monarhista]] ili za Sovjete. Pitanje je: jesi li za fašizam ili protiv fašizma? I mi želimo da se cjelokupno američko srpstvo okupi pod jedan jedini barjak za uništenje fašizma, a svi ostali barjaci da se ostave po strani, dok ne bude oslobođeno i spaseno čovječanstvo od tog najstrašnijeg neprijatelja.{{sfn|Marković|1997|p=327}}}} S Markovićem su radili [[Srđa Prica]], [[Stevan Dedijer]] i Nikola Kovačević.{{sfn|Bojović|1981|pp=194–195}} Sa svom trojicom je često dolazio u sukobe, koji nisu bili političke, nego lične prirode.{{sfn|Radanović|2016|pp=62–63}} Radio je na organizovanju Sveslovenskog kongresa u Detroitu u aprilu [[1942]]. godine, koji je postao najveća antifašistička manifestacija Slovena u SAD, i obezbedio pismo podrške [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] antifašističkom pokretu za VII Vidovdanski kongres te godine. Marković je bio blizak prijatelj Teslinog sestrića [[Sava Kosanović|Save Kosanovića]] i preko njega se više puta susretao sa Teslom tokom poslednjih godina naučnikovog života. Marković je obezbedio podršku Tesle antifašističkom pokretu, što nije bilo preterano teško, jer je Tesla još polovinom tridesetih javno istupao protiv [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] invazije na [[Etiopija|Etiopiju]]. Igrom slučaja, Marković je stigao u New York na [[Božić]], 7. januara [[1943]]. godine. Po običaju, odmah po dolasku, sa stanice se javljao svom prijatelju Savi Kosanoviću. Tog jutra, Sava ga je pozvao da hitno dođe do hotela "New Yorker", jer je njegov ujak upravo preminuo. Tako je Marković bio prisutan u prvim trenucima posle smrti Nikole Tesle. Po njegovim tvrdnjama, par sati nakon što je došao, nepoznati ljudi iz [[Pentagon|Pentagona]] odneli su iz sobe mnoge Tesline papire i stvari uprkos protestima Kosanovića.{{sfn|Marković|1997|pp=315–319, 331–338}} Marković se u početku pridržavao "kominternovske interpretacije ustanka u Jugoslaviji koja je podrazumevala saradnju između komunista i monarhista." U tom svojstvu se čak i susreo i fotografisao sa [[Petar II Karađorđević|kraljem Petrom II]] 1942. godine i predao mu 4.000 dolara.{{sfn|Radanović|2016|p=62}}{{sfn|Marković|1997|p=351}} Nakon što su preko Radija "Slobodna Jugoslavija" počele da dolaze vesti o [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine|saradnji četnika sa okupatorom]], Mirko Marković je organizovao propagandu protiv [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]] u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=319–321}} Proleća i leta 1943. godine, Marković je bio inicijator i osnivač Ujedinjenog odbora južnoslovenskih Amerikanaca, koji je zvanično osnovan 7. avgusta u Clevelandu. Za predsednika je izabran [[Louis Adamič]], a Mirko Marković bio je član šireg odbora i zvanični predstavnik Srba. Odbor je organizovao masovne akcije prikupljanja pomoći žrtvama rata u Jugoslaviji, kao i partizanskom pokretu. U radu su učestvovali i poznati predstavnici američkog društva kao što su [[Eleanor Roosevelt]] i [[Fiorello H. La Guardia]], koji su takođe materijalno pomagali ratom uništene krajeve Jugoslavije.{{sfn|Marković|1997|pp=323–326}} [[1945]]. godine, Marković je bio organizator zvaničnog boravka delegacije nove Jugoslavije u New Yorku. Delegaciju su predvodili [[Ivan Šubašić]], [[Sreten Žujović]] i [[Vladimir Dedijer]]. Odatle su otišli za [[San Francisco]] na osnivačku skupštinu [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Posle toga, bio je zadužen za smenu kadrova u jugoslovenskoj ambasadi u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], gde su monarhistički kadrovi zamenjeni pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta. Jednog dana, novi ambasador saopštio mu je da ga je [[Politbiro]] CK KPJ pozvao da se, nakon dvadeset godina, vrati u Jugoslaviju.{{sfn|Marković|1997|pp=341–343}}{{sfn|Radanović|2016|p=64}} === U socijalističkoj Jugoslaviji === [[Datoteka:Mirko Marković u partizanskoj uniformi.jpg|thumb|250px|Mirko Marković kao [[pukovnik]] [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]] [[1946]]. godine.]] Po dolasku u [[SFRJ|Jugoslaviju]] u novembru 1945. godine, Marković piše autobiografiju, detaljne izveštaje o svom radu u SAD za CK KPJ, kao i svoje utiske o radu nove jugoslovenske ambasade u SAD. Januara 1946. godine, postavljen je za jednog od urednika [[Tanjuga|Tanjuga]], zadužen za emisije za inostranstvo i veze sa stranim novinarima. Kasnije je tvrdio da je već tada bio politički marginalizovan, jer, kako mu je rekao Nikola Kovačević, "u Centralnom komitetu imaju loše mišljenje o tebi".{{sfn|Marković|1997|pp=347–355}}{{sfn|Radanović|2016|p=65}} Antipatije su, po svemu sudeći, bile obostrane. Stevan Dedijer tvrdio je da je Marković govorio da nije odgovoran Titu i CK, nego sovjetskom ambasadoru i Moskvi.{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Prvi susret sa Titom na [[Dedinje|Dedinju]] Marković je opisao ovako: {{citat|Ambijent je bio neuporediv sa onim u Parizu. Onamo – bila je skromna periferijska kafanica, u civilu, prisno drugarstvo između komunista. Ovdje – kraljevski dvorac sa nekim feudalnim "mirisom", gdje prvo vučjak onjuši posjetioca prije rukovanja s domaćinom – odjevenim u besprekorno skrojenu [[Maršal Jugoslavije|maršalsku]] uniformu. Nestala je ona drugarska prisnost, ona emigrantska toplina ilegalnosti.{{sfn|Marković|1997|p=350}}}} 1946. godine, CK KPJ doneo je odluku da uputi Markovića u diplomatsku službu – kao pukovnika JNA, poslala ga je u Zapadnu Nemačku, gde je bio predstavnik Jugoslovenske armije koji je obilazio garnizone i držao predavanja o Jugoslaviji i partizanskoj borbi. Zapravo je putovao po američkoj okupacionoj zoni i držao predavanja američkim vojnicima i oficirima. Predavanja su bila podeljena na tri ciklusa: istorija Jugoslavije od 1918. do 1941. godine, [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] i osnivanje Federativne Republike. Bio je u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za vreme [[Nirnberški proces|suđenja nacistima]] i uspeo je da dobije mesto u sali kao posmatrač. Takođe se bavio repatrijacijom jugoslovenskih ratnih zarobljenika koji su se još uvek nalazili u Nemačkoj.{{sfn|Marković|1997|pp=359–366}} U jesen 1946. godine, Marković se vraća u Beograd i postaje predavač političke ekonomije na [[Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu|Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu]]. Na osnovu svojih predavanja i zalaganjima [[Mitra Mitrović|Mitre Mitrović]] objavio je knjigu ''Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma'' u 30.000 primeraka.{{sfn|Marković|1997|pp=371–381}} U proleće [[1948]]. godine, Marković je obavešten o planovima da bude novi jugoslovenski ambasador u Londonu.{{sfn|Marković|1997|pp=381–382}} Ove planove naglo je prekinula Rezolucija Informbiroa u junu 1948. godine. Da stvar bude gora po Markovića, istog meseca isplivala je njegova prepiska sa Karlom Hudomaljem, koju je u Jugoslaviju dostavio jedan od jugoslovenskih iseljenika u Francuskoj, i u kojoj je on rukovodstvo oko Tita nazivao "trockistima" i "govnarijom".{{sfn|Gužvica|2020|p=108}}<ref>[https://istorija20veka.rs/wp-content/uploads/2019/01/2019_1_03_guz_53-74.pdf Stefan Gužvica, "The Spanish Inquisition: Factional Struggles among the Yugoslav Interbrigadistas", ''Istorija 20. veka'' 1/2019, 61.]</ref> Marković je tada već bio pod nadzorom [[UDBA|Udbe]], jer je bio deo "kružoka" nezadovoljnih veterana komunističkog pokreta koji je predvodio [[Dragotin Gustinčič]] i u kom je bio njegov prijatelj Labud Kusovac.{{sfn|Previšić|2022|p=439}} Na početku školske 1948/[[1949]]. godine, 2. septembra, održan je partijski sastanak ćelije Ekonomskog fakulteta. Na tom sastanku, Mirko Marković se javno izjasnio kao pristalica Rezolucije Informbiroa. Nakon što je njegov stav dočekan povicima "Dole izdajnik!" i izjavom da će biti isključen iz partije, Marković je odgovorio: {{citat|Možete me isključiti iz Partije, ali vi ste već isključena Partija!{{sfn|Radanović|2016|pp=66–67}}}} Dva dana kasnije, 4. septembra 1948. godine, Mirko Marković je uhapšen. Petnaest meseci držan je u [[Glavnjača|Glavnjači]] bez suđenja, ali nije mučen. Odatle je krajem decembra 1949. godine prebačen u zatvor na [[Ada Ciganlija|Adi Ciganliji]]. Odatle je, sa grupom od petnaestak interbrigadista i predratnih komunista, u jesen [[1950]]. godine prebačen na Goli otok.{{sfn|Radanović|2016|p=67}} Na Golom otoku je, kao i drugi zatvorenici, podvrgavan torturi. Na jednoj od "partijskih konferencija" koje su tamo održavane, na zahtev da izvrši samokritiku, Marković je odgovorio "[[Staljin]] je u pravu. Tito uopšte nije!", na šta ga je jedan od aktivista udario šakom toliko jako da mu je izbio zub. Kada je nakon toga upitan želi li revidirati stav, ponovio je: "Staljin je u pravu!"{{sfn|Previšić|2022|pp=458–459}} Kao i drugi istaknuti komunisti, Marković je jedno vreme proveo u zloglasnom "Radilištu 101", odnosno "Petrovoj Rupi".{{sfn|Marković|1997|pp=396–398}} Prisustvovao je ubistvu [[Dragan Ozren|Dragana Ozrena]], samoubistvu Danila Drezgića i smrti pukovnika Sava Vukčevića od [[Tuberkuloza|tuberkuloze]].{{sfn|Marković|1997|pp=405–406}} Marković je, formalno, u jesen 1950. godine bio osuđen na dve godine društveno-korisnog rada. Međutim, na Golom otoku će ostati sve do [[14. februara]] [[1954]]. godine.{{sfn|Marković|1997|p=391, 413}} Ernest Hemingway odbio je da dođe u posetu Jugoslaviji jer je njegov prijatelj bio tamo na robiji.<ref>[https://www.pobjeda.me/clanak/kad-zvono-zvoni-za-markovica-i-hemingveja Stojan Stamenić, "Kad zvono zvoni za Markovića i Hemingveja", ''Pobjeda'', 30. decembra 2024.]</ref> === Karijera posle Golog otoka === Po povratku sa Golog otoka, ponovo se nastanio u Beogradu. Kao i mnogi bivši Golootočani, u početku se susretao sa izbegavanjima od strane prijatelja i poznanika. Izdržavao ga je rođak i par prijatelja koji nisu strahovali od sastanaka sa njim. Probao je da objavi reizdanje svog udžbenika iz političke ekonomije, ali mu nije dozvoljeno. Na kraju mu je priznat partijski i radni staž od 1925. godine i dobio je posao naučnog saradnika na Ekonomskom institutu FNRJ. Marković je želeo da napiše kritiku [[Milovan Đilas|Đilasove]] teze da ekonomski sistem Sovjetskog Saveza nije socijalizam, nego državni kapitalizam. Svestan činjenice da ne može da napiše takvu knjigu, odlučio je da napiše knjigu o SAD kao primeru državnog kapitalizma, na osnovu kog bi bilo očigledno da SSSR nije nimalo nalik takvom sistemu. Knjiga je objavljena pod naslovom ''Razvoj i problemi privrede SAD'' [[1956]]. godine. Izdanje je u potpunosti povučeno iz prodaje, ali je bilo dostupno u bibliotekama.{{sfn|Marković|1997|pp=413–419}} Posle toga, Marković je počeo da se bavi istraživanjima društvene reprodukcije u socijalističkoj Jugoslaviji. Njegov dalji rad prekinulo je novo hapšenje. U talasu hapšenja sumnjivih bivših ibeovaca usled pogoršanja odnosa sa SSSR-om, Marković je uhapšen [[4. juna]] [[1958]]. godine. Poslat je na otok [[Sveti Grgur (otok)|Sveti Grgur]], sa kog je pušten tek [[23. decembra]] [[1960]]. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=419–420}}<ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000791.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Marković – Marković".]</ref> Posle ponovnog puštanja iz zatvora, počeo je da se zanima za probleme [[Kineska revolucija (1949)|Kineske revolucije]] i za razvoj i potencijal kibernetike. Čitao je američku i sovjetsku literaturu o kibernetici i počeo da radi na Zavodu za ekonomske ekspertize, prvo kao prevodilac, a potom i kao istraživač. Njegova knjiga ''Kibernetika i njena primena'' postala je de fakto udžbenik JNA, jer se vojska jako zanimala za tu temu i otkupila praktično celi tiraž.{{sfn|Marković|1997|pp=420–421}} [[1970]]. godine, zaposlio se na Institutu za sisteme planiranja i upravljanja kao naučni savetnik. Tu je objavio više dela iz oblasti kibernetike do i posle svog penzionisanja [[1973]]. godine. Mirko Marković ostao je aktivan u javnom životu sve do svoje smrti. Njegov poslednji polemički članak, "Šta najamni radnik prodaje – rad ili radnu snagu" objavio je časopis ''Horizont'', već posthumno, u avgustu [[1988]]. godine. Mirko Marković umro je u Veloj Luci na Korčuli 29. juna [[1988]]. godine. Istoričar [[Milan Radanović]] ovako je ocenio lik i delo Mirka Markovića: {{citat|Iako Markovićevu ličnost nije lako idealizovati zbog određenih kontroverzi, ona ostaje privlačna, ali ne samo zbog zanimljivog životnog puta jednog osobenog marginalca u vrtlogu krupnih istorijskih zbivanja. Ono što ličnost Mirka Markovića čini dodatno zanimljivom jeste neobična podvojenost karakternih suprotnosti: neutoljiva ambicioznost i istrajni nonkonformizam u jednoj osobi. Mirko Marković je umeo da stvara neprijatelje, i pored primetne oštroumnosti. Neke ličnosti čije je neprijateljske predrasude nehotice pothranjivao bili su krupni akteri političkog života posleratne Jugoslavije.{{sfn|Radanović|2016|p=52}}}} == Porodica == Mirko Marković imao je dve sestre i dva brata. On je bio najmlađi. Svi su aktivno učestvovali u komunističkom pokretu. Njihovu majku Milenu-Miku Marković streljali su italijanski okupatori pred rodnom kućom u Piperima 1943. godine.{{sfn|Marković|1997|p=353}} * '''Stoja Marković''' (1896–1947) je za vreme Prvog svetskog rata bila komita i borila se protiv [[Vojna generalna uprava u Crnoj Gori|Austrougarske okupacije Crne Gore]] i već tad je stekla nadimak ''Hajdučica Stoja''. Posle Prvog svetskog rata postala je članica KPJ, a od 1922. godine bila je u gerili sa svojim stricem Vukašinom. Tokom jednog obračuna sa kraljevskim žandarmima, Stoja je ranjena i uhapšena. 1926. godine je osuđena na 20 godina zatvora, ali je KPJ organizovala njeno bekstvo i poslala je u Moskvu, gde se školovala na KUNMZ-u. Bila je udata za komunistu Miloša Blagojevića (1899–1938), koji je streljan za vreme Velike čistke. Posle Drugog svetskog rata, vratila se u Jugoslaviju sa sestrom i decom. Umrla je u Beogradu 21. juna 1947. godine.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/ZENE%20CG_2022%20ENG.pdf Olivera Todorović, Tijana Todorović, Svetlana Lola Miličković, ''Women of Montenegro'' (Podgorica: Radosav Ljumović, 2022), 59.]</ref>{{sfn|Vujošević|2019|p=31}} * '''Zora Marković''' (1899-1988) takođe se školovala na KUNMZ-u u SSSR-u, posle čega je učestvovala u kolektivizaciji na [[Kavkaz|Kavkazu]]. Posle rata se vratila u Jugoslaviju. Bila je nosilac ordena zasluga za narod sa zlatnom zvezdom.<ref>[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2022/07/J.-Kecman---ene-Jugoslavije-final-pisi.pdf Jovanka Kecman, ''Žene Jugoslavije u radničkom pokretu i ženskim organizacijama: 1918-1941'' (Beograd: Narodna knjiga, Institut za savremenu istoriju, 1978), 417.]</ref><ref>Tanjug, "Umrla stara revolucionarka Zara Marković", ''Politika'' br. 26673, 1. januara 1988, 6.</ref> * '''Radule Marković''' (''Radule Stijenski'', 1901–1966) takođe se borio u gerili Vukašina Markovića i 1927. godine emigrirao u SSSR. U SSSR-u je živeo pod imenom Radule Stijenski i postao najpoznatiji sovjetski pesnik iz Jugoslavije. Pisao je poeziju, prozu i dečije pesme i priče. Često je svoju poeziju javno izvodio uz [[gusle]]. Za vreme Drugog svetskog rata, Radule Stijenski bio je aktivista Sveslovenskog komiteta u Moskvi. Posle rata se vratio u Jugoslaviju, te je 1947. i 1948. predavao ruski jezik i književnost na Višoj pedagoškoj školi na [[Cetinje|Cetinju]]. Posle Rezolucije Informbiroa prebegao je u Albaniju, a odatle se vratio u SSSR. Bio je urednik informbirovskih moskovskih novina ''Za socijalističku Jugoslaviju''. Najpoznatije delo mu je istorijski roman-trilogija ''Ognjište slobode'', koji nikad nije preveden na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]. Preminuo je u Moskvi [[5. februara]] [[1966]]. godine.<ref>[https://www.livelib.ru/author/448870-radule-stijenskij "Биография — Радуле Стийенский", ''Livelib.ru'']</ref> * '''Jole Marković''' (1904) bio je u gerili sa stricem Vukašinom i uhapšen je nakon ranjavanja 1924. godine, zajedno sa sestrom Stojom. 1926. godine osuđen je na petnaest godina zatvora. Proveo je trinaest godina na robiji u [[Zenica|Zenici]] i pušten je na slobodu 1937. godine. Bio je jedan od organizatora [[Ustanak u Crnoj Gori (1941.)|Ustanka u Crnoj Gori 1941. godine]]. Bio je zamenik Ministra poljoprivrede [[Socijalistička Republika Crna Gora|Socijalističke Republike Crne Gore]]. Nakon Rezolucije Informbiroa, pobegao je u Albaniju, odakle je izvodio oružane upade u Jugoslaviju. Tokom jednog od tih napada je uhapšen i poslat na Goli otok. Bio je na Golom otoku od [[1956]]. do [[1959]]. godine.<ref>Slobodan Petrović, ''Sedam sekretara SKOJ-a'' (Beograd: Rad, 1962), 591.</ref><ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000781.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Markotić – Marković".]</ref><ref>[https://znaci.org/00002/340.pdf Božo Lazarević, "Ustanak u Piperima", u ''Ustanak naroda Jugoslavije 1941. godine: Zbornik, knjiga prva'' (Beograd: Vojno delo, 1964), 39–62.]</ref>{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Sin Mirka Markovića, Draško Marković, izvršni je direktor za ljudske resurse kompanije [[Telekom Srbija]] te član Upravnog odbora [[SD Crvena zvezda|Sportskog društva Crvena zvezda]].<ref>[https://telekomsrbija.com/sr/o-nama/upravljanje-i-korporativna-struktura/drasko-markovic/ "Draško Marković", ''Telekom Srbija'']</ref><ref>[https://zrkcrvenazvezda.rs/odrzana-izborna-s%D0%BAupstina-sd-crvena-zvezda/ "Održana izborna skupština SD Crvena zvezda", 24. maja 2022, ''zrkcrvenazvezda.rs''.]</ref> == Bibliografija == * ''Бродарка'' (Москва, Ленинград: Земля и фабрика, 1930) * ''Югославия'' (''Jugoslavija'') (Москва: Молодая гвардия, 1933) * "Как живут крестьяне Югославии", [https://www.booksite.ru/kolh/1935_10.pdf ''Колхозник: литературно-политический и научно-популярный ежемесячный журнал'' 10/1935], 93–102. * "They Paid for Their Drinks", ''Esquire'', 1. februar 1940. (pod pseudonimom ''John Mirko'') * ''The Yugoslavian Front Against Fascism – The Truth About the Partisan Army and the Legend of Drazha Mikhailovich'' (Pittsburgh: Slobodna reč, 1942) * ''[https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Mirko%20Markovic/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Amerike%20n%20(175)/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Ameri%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Da smo načisto: Pogled iz Amerike na Jugoslaviju 1939-1945]'' (Pittsburgh: Slobodna Reč, 1945) * ''Borba u Americi za novu Jugoslaviju'' (Beograd: Prosveta, 1946) * ''O političkoj ekonomiji: predmet i metode političke ekonomije'' (Beograd: Izdanje Odbora za udžbenike E.K.V.Š., 1947) * ''[https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Mirko%20Markovic/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20impe%20(182)/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma]'' (Beograd: Narodna knjiga, 1948) * ''Monopolistički stadijum kapitalizma: prema programu političke ekonomije'' (Beograd: Naučna knjiga, 1948) * ''Razvoj i problemi privrede SAD'' (Beograd: Ekonomski institut FNRJ, 1956) * ''Kibernetika i njena primena'' (Beograd: Zavod za ekonomske ekspertize, 1967) * ''Kibernetika i sistemi'' (Beograd: Institut za sisteme planiranja i upravljanja, 1970) * ''Prilaz kibernetici'' (Beograd: Savremena administracija, 1972) * ''Dani nezaboravni: Uspomene jednog interbrigadiste iz Španije'' (Cetinje: Obod, 1973) * ''Osnovni pravci nauke o upravljanju u SAD i SSSR'' (Beograd: Poslovna politika, 1980) * ''Jugoslovenski napredni pokret u SAD i Kanadi, 1935–1945'' (sa Strahinjom Maletićem, Harry. M Justizom i Milošem Grubićem; Toronto: Nordam Jugoslav Publishers, 1983) * ''Odabrani put: Memoari'' (Podgorica: CID, 1997) == Reference == {{Izvori|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|title=Kazivanja Nikole Kovačevića Starog|date=1981|publisher=Centar za kulturu|location=Nikšić|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Jovan%20Bojovic/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Starog%20(154)/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Sta%20-%20Jovan%20Bojovic.pdf}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940|date=2020|publisher=Srednja Europa|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |ref=harv}} * {{cite book |last1=Marković|first1=Mirko|title=Odabrani put: Memoari|date=1997|publisher=CID|location=Podgorica|ref=harv}} * {{cite book |last1=Previšić|first1=Martin|title=Goli otok: Istorija|date=2022|publisher=Vukotić Media|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Radanović|first1=Milan|title=Jugoslovenski interbrigadisti pred Kontrolnom komisijom CK KPJ 1945–1949|date=2016|publisher=Diplomski rad|location=Univerzitet u Beogradu|ref=harv}} * {{cite book|last1=Vujošević|first1=Ubavka|title=Nestajali netragom: Jugosloveni – žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom Savezu 1927–1953.|date=2019|publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} {{Lifetime|1906|1988|Marković, Mirko}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Španski borci]] dhzzpgohskwm4knirsln9wxf4cqhd8m 42652775 42652774 2026-07-10T13:54:16Z Stefanguzvica 88249 42652775 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Mirko Marković | slika = Mirko Marković.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[10. maja]] [[1907]]. | mesto_rođenja =[[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]] | država_rođenja ={{zastava|Knjaževina Crna Gora}} | datum_smrti =[[29. juna]] [[1988]]. ('''81''' god.) | mesto_smrti =[[Vela Luka]], [[Korčula]] | država_smrti ={{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] |profesija=ekonomista, revolucionar |SKOJ=[[1923]]. |KPJ=[[1925]]. |KPSS=[[1927]]. }} '''Mirko Marković''' ([[ćirilica]]: Мирко Марковић; [[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]], [[10. maja]] [[1907]]. – [[Vela Luka]], [[29. juna]] [[1988]].) je bio jugoslovenski ekonomista, komunistički revolucionar, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|španski borac]] i istaknuti organizator jugoslovenske [[Antifašizam|antifašističke]] emigracije u [[SAD]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. U [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] bio je komandant bataljona "George Washington" u okviru XV. internacionalne brigade. [[1948]]. godine zatvoren je kao pristalica [[Raskol Tita i Staljina|Rezolucije Informbiroa]]. Posle puštanja sa [[Goli otok|Golog otoka]] postao je jedan od pionira [[Kibernetika|kibernetike]] u socijalističkoj Jugoslaviji. Bio je nećak [[Vukašin Marković|Vukašina Markovića]], prijatelj [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]], te autor mnogih naučnih radova iz oblasti kibernetike i ekonomije. Napisao je nekoliko književnih dela i memoare ''Odabrani put'' koji su posthumno objavljeni [[1997]]. godine. == Biografija == Mirko Marković rođen je u Stijeni Piperskoj 10. maja ili 3. juna 1907. godine, u porodici Jovana i Milene - Mike Marković. Porodica se prvenstveno bavila stočarstvom, ali je igrala i bitnu ulogu u istoriji crnogorske države. Deda Mirka Markovića, Milić Marković, bio je [[Perjanici|perjanik]] za vreme [[Nikola I Petrović Njegoš|knjaza Nikole]], a otac je period od [[1912]]. do [[1918]]. proveo boreći se u [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] i [[Prvi svjetski rat|Prvom svetskom ratu]].{{sfn|Marković|1997|pp=13–17}} Mirkov stric, Vukašin Marković, bio je poznati socijalistički revolucionar, koji se u vreme Mirkovog rođenja nalazio u Rusiji, gde je bio član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Boljševičke partije]]. Vukašinov brat Milutin takođe se školovao u Rusiji i postao socijalista. Ubijen je dok je Mirko još bio dete, a porodica je smatrala da je ubijen od strane vlasti jer "nije skrivao svoje napredne ideje" dok je služio u vojsci.{{sfn|Marković|1997|pp=21–22}} Cela porodica Marković bila je [[Rusofilstvo|rusofilska]]. Po Mirkovim rečima, "Otkako znam za sebe, jedna od najčešće upotrebljavanih riječi u našoj porodici bila je riječ "Rusija"".{{sfn|Marković|1997|p=18}} Mirkovo odrastanje obeležila su stalna uznemiravanja od strane [[Austro-ugarska vojska|austrougarskih vojnika]] te pomaganje njegove porodice [[Komiti|komitama]]. Mali Mirko je na kraju Prvog svetskog rata preživeo [[Španska gripa|španski grip]]. Porodica Marković, inspirisana idejama [[Oktobarska revolucija|revolucije u Rusiji]], te nezadovoljna [[Podgorička skupština|ujedinjenjem]] sa [[Kraljevina Srbija|Srbijom]], koje je bilo ostvareno na monarhističkim i centralističkim osnovama, a ne republikanskim i federativnim, priklonila se [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]].{{sfn|Marković|1997|pp=23–30}} === Rad u SKOJ-u i sa komitama === [[1921]]. godine u Crnu Goru se iz [[SSSR|Sovjetske Rusije]] vratio Vukašin Marković, koji je nedugo potom pokrenuo komitsku borbu u crnogorskim planinama. Proglasi Vukašina Marković pozivali su "[[Jugoslaveni|jugoslovenski narod]]" i "[[Crnogorci|crnogorski narod]]" da stupe u borbu za "federativnu republiku Jugoslaviju" i "slobodnu samoupravu Crne Gore" u okviru te federacije.<ref>Jovan R. Bojović (ur.), ''Izvori za istoriju radničkog pokreta i revolucije u Crnoj Gori (1918–1945), Serija I, Knjiga I (1918–1929)'' (Titograd: Istorijski institut SR Crne Gore, 1971), 253–256.</ref> Cela porodica se našla na udaru vlasti, te je čak i petnaestogodišnji Mirko, tada đak četvrtog razreda gimnazije, bio uhapšen samo zato što je nećak Vukašina Markovića. Mirko je zbog toga isključen iz Gimnazije, pa je morao da upiše Trgovačku akademiju u [[Podgorica|Podgorici]].{{sfn|Marković|1997|pp=232–236}} Kao đak u Trgovačkoj akademiji, Mirko Marković je osnovao "Trezvenjačko društvo [[Gavrilo Princip]]". Formalno, društvo se borilo protiv [[Alkoholizam|alkoholizma]], ali u stvarnosti je bilo legalni ogranak [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Društvo je imalo i pozorišnu i fudbalsku sekciju.{{sfn|Marković|1997|pp=239–242}} Govori udruženja, koji su počinjali kao pouke o štetnosti alkoholizma obično su se završavali lekcijama o [[Kapitalizam|kapitalizmu]] kao izvoru svih društvenih zala.{{sfn|Marković|1997|p=243}} [[Datoteka:Vukašin Marković.jpg|thumb|250px|Mirkov stric Vukašin Marković.]] Mirko Marković bio je premlad da se odmetne u komite, ali je organizovao komuniste u Podgorici, ali i radio kao kurir komita. Pomagao je svom stricu Vukašinu tako što je održavao vezu između njega i dvojice tada najvažnijih crnogorskih komunista u gradu, [[Jovan Tomašević|Jovana Tomaševića]] i [[Aleksa Pavićević|Alekse Pavićevića]].{{sfn|Marković|1997|pp=244–246}} [[1923]]. godine, po sopstvenom svedočenju, Mirko i formalno postaje član Komunističke partije Jugoslavije (mada se verovatnije, u tom trenutku, radilo o članstvu u SKOJ-u). Sastaje se i sa drugim bitnim crnogorskim komunistima, kao što su [[Bracan Bracanović]], [[Petko Miletić]], [[Marko Mašanović]], [[Božo Ljumović]], [[Adolf Muk]] i [[Ivan Milutinović]], koji mu je bio i dalji rođak.{{sfn|Marković|1997|p=248}} Bio je i veza Pokrajinskih komiteta KPJ za Crnu Goru i [[Dalmacija|Dalmaciju]]. [[1925]]. godine, završio je Trgovačku akademiju.{{sfn|Marković|1997|pp=252–253}} U leto 1925. godine, nakon bekstva Vukašina Markovića iz zatvora, [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] donosi odluku da Mirka Markovića pošalje u [[Beč]], gde će se povezati sa jugoslovenskim komunistima i organizovati prebacivanje svog strica u inostranstvo. Nakon toga, i Mirko i Vukašin trebali su da odu u SSSR – Vukašin da se skloni od političkih progona, a Mirko da stekne visoko obrazovanje.{{sfn|Marković|1997|p=255}} Svoje putovanje u Beč Mirko Marković je opisao u memoarima: {{citat|Poslije nekoliko dana Spasoje mi je uručio moj pravi pasoš (koji su dobili preko nekog simpatizera ili komuniste u aparatu banovine) i novac za put do Beča, "a za natrag daće ti oni u Beču", partijsku poštu za CK i adresu veze u Beču.<br> Do [[Kotor|Kotora]] sam stigao autobusom, a od Kotora do [[Zelenika|Zelenike]] nekim brodićem. Uveče sam sio u voz (prvi put u životu) za [[Zagreb]]. U Zagrebu sam pošao u austrijski konzulat i dobio ulaznu vizu za [[Austrija|Austriju]]...<br> Uzgred budi rečeno, sve me zbunjivalo – od "[[Bata Corporation|Batinih]]" cipela koje sam kupio za 99 dinara, šeširčeta na glavi i željezničkih vagona, pa do [[Sarajevo|Sarajeva]] i Zagreba – tih za mene nepoznatih gradova. A šta me je tek čekalo u Beču koji je za mene bio samo neki daleki đački pojam – prestonica austro-ugarskih careva – najveći "švapski grad"! {{sfn|Marković|1997|p=256}}}} U Beču se Mirko Marković povezuje sa [[Labud Kusovac|Labudom Kusovcem]] i [[Dimitar Vlahov|Dimitrom Vlahovim]], saradnicima časopisa [[La fédération balkanique]]. Kusovac je bio glavna veza za prebacivanje Vukašina Markovića iz Jugoslavije, a Mirko Marković je više puta putovao iz Beča u Jugoslaviju i nazad dok plan prebacivanja nije razrađen u detalje. Preko Sarajeva, [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]], Zagreba i [[Maribor|Maribora]], Mirko Marković je prebacio svog strica u Austriju, a u Beču su odmah upućeni u sovjetsku ambasadu.{{sfn|Marković|1997|pp=257–263}} Početkom [[1926]]. godine, dok su čekali dokumenta za prebacivanje u Sovjetski Savez, Mirko i Vukašin Marković uhapšeni su u Hotelu "Park" kraj bečkog [[Schönbrunn|Schönbrunna]], na osnovu poternice raspisane u Jugoslaviji. [[Datoteka:Hietzing (Wien) - Parkhotel Schönbrunn.JPG|thumb|350px|Zgrada Hotela "Park" u Beču, u kojoj su 1926. godine uhapšeni Mirko i Vukašin Marković.]] Istražni zatvor je bio "pripravni tečaj" Mirka Markovića za kasnije studije u Moskvi. Stric ga je dok su boravili u pritvoru učio o istoriji radničkog pokreta, o [[Prva internacionala|Prvoj]], [[Druga internacionala|Drugoj]] i [[Kominterna|Trećoj internacionali]], o radu [[Sovjet|sovjeta]] u Rusiji za vreme revolucije, i o razvoju Komunističke partije Jugoslavije. Uputio je Mirka Markovića u [[Frakcija|frakcijske]] sukobe između "desnice" i "levice" u KPJ (sam Vukašin Marković bio je pristalica levice) i u osnove [[Marksizam-lenjinizam|marksizma-lenjinizma]]. Sud je na kraju doneo odluku da se, zbog ilegalnog boravka u zemlji, obojica doživotno proteraju iz Austrije, ali da ne budu izručeni Jugoslaviji. U Austriju je u međuvremenu došla i Mirkova sestra Zora, pa su svo troje zajedno pošli u SSSR.{{sfn|Marković|1997|pp=263–266}} === Obrazovanje i rad u SSSR === Po dolasku u SSSR, u jesen 1926. godine, Mirko Marković je upisao [[Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada]]. U početku je bio zatečen siromaštvom i zaostalošću Sovjetske Rusije: {{citat|Slika Moskve – bez automobila, sa zaprežnim kolima na sve strane, neopravljenim kolovozima, oskudno odjevenim prolaznicima, rijetkim dućanima, sve je to na mene djelovalo deprimirajuće... Kada smo pričali crnogorskim seljacima o Sovjetskom Savezu, predočavali smo im "bogatstvo i siti život", nemajući skoro nikakve predstave o strahotama razaranja u [[Ruski građanski rat|dugogodišnjem ratovanju poslije obaranja cara]], o gladnim godinama u doba imperijalističke blokade. Trebalo mi je podosta vremena da o svemu tome saznam, skrivajući duboko u sebi klicu razočarenja... Sjećam se, u Crnoj Gori poslije Prvog svjetskog rata bio je dat seljacima određen broj plugova iz ratne odštete Austrougarske. Bila je velika jagma za tim plugovima. (Ranije su upotrebljavane jedino drvene ralice). A omladina agituje za socijalizam, za sovjetsku Rusiju... Tako, pitaju nas seljaci, ako i kod nas dođu Sovjeti i – taj socijalizam, hoćemo li dobiti plugove? – A mi odgovaramo: – Nego kako, i to zlatne! – I to im govorimo sa svom ozbiljnošću, a seljacoi vrte glavama i čisto nam ne vjeruju.<br> A sada gledam kako po ulicama Moskve tandrču dotrajali crveni tramvaji i zaprežna kola! Sada ja vrtim glavom: "Ono nešto nije u redu!" A u stvari, nije bilo u redu moje znanje i poznavanje tek rođene u krvi i mukama sovjetske države, koja je jedva ostala u životu... {{sfn|Marković|1997|p=35}}}} Na KUNMZ-u, Mirko Marković je aktivno učestvovao u studentskim borbama kao istaknuti pristalica leve frakcije, koja se odlikovala revolucionarnim radikalizmom i zalaganjem za [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]]. Bio je blizak prijatelj drugih vodećih "levičara", kao što su [[Stjepan Cvijić]], [[Janko Mišić]] i [[Pero Popović Aga]]. Bio je ostrašćeni protivnik istaknutog partijskog rukovodioca i vođe "desnice", [[Sima Marković|Sime Markovića]].{{sfn|Marković|1997|pp=45–46}} Tada je postao blizak i sa Petkom Miletićem, koji je bio blizak saborac njegovog strica u gerili par godina ranije.{{sfn|Marković|1997|pp=49–50}} [[1927]]. godine, Marković je počeo da se bavi novinarskom delatnošću. Radio je kao dopisnik jugoslovenskog komunističkog dnevnog lista ''Radnik'', koji je izlazio u [[Chicago|Čikagu]].{{sfn|Marković|1997|p=56}} [[1928]]. godine, Mirko Marković bio je jedan od glavnih učesnika "Slučaja 41". Grupa studenata "levičara" napisala je žalbu Kominterni i Boljševičkoj partiji, u kojoj se žalila na politički [[oportunizam]] rektorke KUNMZ-a Marije Frumkine (koja je podržavala [[Nikolaj Buharin|Nikolaja Buharina]]), te desničarskog rukovodstva u KPJ, u koje su, pored Sime Markovića, ubrajali i [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. Autori teksta su bili Mirko Marković i njegova dva najbliža prijatelja sa studija, [[Nikola Orovčanac]] i [[Josip Donelli–Rafanelli]] (Bioković). Pismo je prvo osuđeno kao frakcionaško, a potom i kao [[Trockizam|trockističko]], jer je pisano sa levih pozicija i jer su ga potpisali studenti predvođeni profesorom [[Ante Ciliga|Antom Ciligom]] koji će se nedugo potom izjasniti kao trockisti. Ciliga i troje studenata trockista su izbačeni iz partije, a Marković, Orovčanac i Bioković dobili su samo partijsku opomenu i proterivanje na partijski rad u provinciju. Tada je počela i netrpeljivost Mirka Markovića prema Milanu Gorkiću, koja će trajati do kraja Gorkićevog života. Marković je kasnije uvek negirao da je politika izražena u pismo koje je napisao bila "trockistička".<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 109–113. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Luhcentrokuz 1932.jpg|center|thumb|750px|Panorama novih pogona fabrike "Luganskteplovoz" u Lugansku, čijom izgradnjom je rukovodio Mirko Marković.]] U leto [[1929]]. godine, po partijskoj kazni, Mirko Marković je poslat u [[Lugansk]] u [[Donbas|Donbasu]], gde je radio u fabrici lokomotiva za vreme kampanje [[Industrijalizacija|industrijalizacije]].{{sfn|Marković|1997|pp=59–61}} Krajem godine, on i kažnjeni drugovi uputili su pismo Plenumu Izvršnog komiteta Komunističke internacionale u kom su tražili da im se kazna skine i insistirali da njihova "levičarska" gledišta nisu bila pogrešna, a da je njihova ocena da je Gorkić pristalica Buharina bila pogrešna. Pismo, koje su u ime SKOJ-a potpisali Gorkić kao i istaknuti predstavnici partijske levice, Stjepan Cvijić i [[Vilim Horvaj]], utvrdilo je jedinstvo partije po tom pitanju i posavetovalo Markoviću i drugovima da se povinuju odlukama KPJ i Kominterne.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 117–118. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1930]]. godine, Marković je objavio svoje prvo književno delo: roman ''Brodarka''. Roman je bio inspirisan štrajkom beogradskih radnika na [[Čukarica|Čukarici]] 1924. godine i policijskim ubistvom radnice Ljubice Ljubičić.{{sfn|Marković|1997|pp=56–58}} U Lugansku je Marković živeo od honorara koji je dobio za objavljivanje ''Brodarke'' i paralelno izučavao [[Tokarenje|tokarski]] zanat. Posle završenog zanata, skinuta mu je partijska opomena i poslat je u pogon kotlova.{{sfn|Marković|1997|pp=60–67}} Zbog uspeha na radu, Marković je na kraju postavljen za sekretara Strojpartkoma. To je značilo da je rukovodio partijskom organizacijom građevinara zaduženom za izgradnju novog pogona tokom industrijalizacije Donbasa. Posao je bio ogroman i naporan, a Marković ga je opisivao kao herojski poduhvat: {{citat|Ovo je bilo grandiozno gradilište prve petoljetke na kome je bilo angažovano oko šezdeset hiljada građevinara, mahom sa sela. Gradilo se na cijelom terenu: svi pogoni buduće fabrike, skladišta, depoi, pomoćna postrojenja, prilazni putevi, buduća stambena naselja. Takav juriš u izgradnji, inače, bio je tih godina karakterističan za cio Sovjetski Savez. Na takvim gradilištima najviše su radili sezonski radnici, uglavnom "mužiki", u lipovim opancima i lanenim hlačama, neobrijani. Poznato je da je kapitalistička propaganda širila nevjericu u to da li "mužička Rusija" može ostvariti svoj prvi petogodišnji plan. Ali se prevariše, kao uostalom što su se svaki put prevarili u prognoziranju sudbine Sovjeta. <br> Opet su nastale neprospavane noći, kao nekada u pogonu kotlova. Koliko puta sam se sjetio blaženih dana za tokarskim strukom! Na čitavom gradilištu bili su postavljeni snažni reflektori. Radilo se ne samo udarnički već i u tri smjene. Građevinskih mašina bilo je još uvijek vrlo malo; korišćene su konjske zaprege; ali glavna snaga bila je ona ljudska...<br> [[Udarnik|Socijalističko takmičenje]] između zadruga bilo je stalno. Čim bi neka zadruga izbila na prvo mjesto i dobila prelaznu crvenu zastavu – to se onda slavilo naveliko, uz vojnu muziku nekog luganskog puka i svečane govore. Takvom prigodom nagrađeni su dobijali i materijalne stimulanse u novcu, u dodatnom broju tačkica za robu i sl. Prelazna crvena zastava se vijorila na baraci zadruge sve dok bi ova zauzimala prvo mjesto u takmičenju, da bi poslije prešla nekoj drugoj.{{sfn|Marković|1997|pp=72–73}}}} [[1931]]. godine, Marković je premešten iz Luganska u [[Minsk]], gde je postavljen za sekretara partijske organizacije u metalurgijskom preduzeću "Komunar". Bio je i zamenik urednika istoimenih fabričkih novina. Vikendima je odlazio u jedno selo na granici sa [[Poljska|Poljskom]], u kojem su seljaci-boljševici bili organizovali [[kolhoz]], da im pomogne u privlačenju celokupnog seljaštva u kolhoz u procesu [[Kolektivizacija|kolektivizacije]]. Preduzeće "Komunar" snabdevalo je novo kolektivno gazdinstvo poljoprivrednom mašinerijom koju je proizvodilo, i Marković tvrdi da je privukao oko 170 domaćinstava u kolhoz.{{sfn|Marković|1997|pp=77–82}} Dok je boravio u Minsku, na inicijativu beloruskog pisca [[:ru:Жилунович, Дмитрий Фёдорович|Gartnija Tiške]], ''Brodarka'' je prevedena na [[Bjeloruski jezik|beloruski jezik]].{{sfn|Marković|1997|pp=82–83}} Već u jesen 1931. godine, Mirko Marković upućen je nazad u Moskvu, da studira na novom Institutu crvene profesure Svetske privrede i svetske politike, koji je vodio najpoznatiji sovjetski ekonomista, [[Komunistička partija Mađarske|mađarski komunista]] [[Eugen Varga]]. Za taj rad lično ga je preporučio poljski komunista Tomasz Dąbal, jedan od vođa [[Seljačka internacionala|Seljačke internacionale]].{{sfn|Marković|1997|pp=84–85}} Pored Varge, predavači su mu bili Nikolaj Buharin, [[Karl Radek]] i filozof [[Abram Deborin]]. Ovaj program smatrao se za svojevrsni doktorski studij i već na kraju druge godine studija, Mirko Marković postao je predavač političke ekonomije na Vojnoinženjerskoj akademiji Kujbiševa.{{sfn|Marković|1997|p=88}} Bio je i predavač političke ekonomije jugoslovenskoj grupi u [[Međunarodna lenjinska škola|Međunarodnoj lenjinskoj školi]].{{sfn|Marković|1997|p=94}} Kao doktorant na Institutu, Marković je [[1932]]. godine napisao kratku brošuru ''Jugoslavija'' od osamdesetak strana, koja je bila njegov prvi naučni rad. Knjiga se ukratko bavila nastankom Jugoslavije, i iznosila pregled političkih partija, "nacionalno-revolucionarnih" organizacija, situacije u poljoprivredi i industriji, te o položaju radničke klase i KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=90–92}} [[1935]]. godine je objavio članak "Kako žive seljaci Jugoslavije" za časopis ''Kolhoznik'', koji je uređivao [[Maksim Gorki]]. Gorki je bio oduševljen člankom i Markovićevim spisateljskim sposobnostima, te je insistirao da se lično upoznaju i ohrabrivao Markovića da nastavi da se bavi književnošću.{{sfn|Marković|1997|pp=92–94}} U proleće iste godine, Mirko Marković je završio Institut crvene profesure.{{sfn|Marković|1997|p=110}} Na leto je prisustvovao Sedmom kongresu Kominterne, mada nije bio delegat i nije imao pravo glasa. Aktivno je učestvovao u pripremama kongresnih materijala, naročito onih koji su se bavili stanjem privrede u kapitalističkim državama. Na kongresu je predstavljena politika [[Narodni front|narodnog fronta]], a Mirko Marković je pomagao svom prijatelju Stjepanu Cvijiću, koji je na kongresu istupao sa referatom o novim zadacima komunističke omladine u okviru politike narodnog fronta i [[Antifašizam|antifašizma]].{{sfn|Marković|1997|pp=107–111}} Otprilike u vreme Sedmog kongresa Kominterne, Internacionala je donela odluku da Markovića pošalje na rad u [[Sjedinjene Američke Države]]. === Odlazak u Sjedinjene Američke Države === [[Datoteka:Chicago skyscrapers, 1930s (NBY 3184).jpg|thumb|300px|Chicago tridesetih godina prošlog veka.]] Mirko Marković preko [[London|Londona]] dolazi u [[New York]], gde dobija uputstva od rukovodilaca [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|KP SAD]], Earla Browdera i Williama Z. Fostera. Nakon par dana provedenih u New Yorku, poslali su ga autobusom u [[Chicago]], gde se nalazila redakcija lista ''Radnik'' i koji je bio centar organizovanja jugoslovenskih komunista u SAD. U SAD je Marković živeo pod lažnim imenom '''Bogoljub Popović'''.{{sfn|Marković|1997|pp=125–126}} Marković je u Chicagu bio zadužen za reorganizaciju jugoslovenskog komunističkog pokreta u duhu politike narodnog fronta. Tvrdio je da je deo razloga zašto je poslat u SAD bilo nezadovoljstvo KP SAD radom njegovog zemljaka, Crnogorca [[Nikola Kovačević - Stari|Nikole Kovačevića]]. Kako je Marković sam priznavao, između njega i Kovačevića postojala je netrpeljivost još na KUNMZ-u, pošto je Kovačević bio pristalica desne frakcije, a Marković leve. Međutim, u SAD su, uprkos tome, sarađivali blisko i izgradili vrlo dobre odnose, te su zajedno stali na čelo jugoslovenskog komunističkog pokreta u SAD. Mirko Marković postao je sekretar Jugoslovenskog partijskog biroa, te član rukovodstava srpskog i hrvatskog pokreta po liniji Narodnog fronta. Takođe je postao urednik novina "Slobodna reč", koje su izlazile u [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburghu]].{{sfn|Marković|1997|pp=126–128}} Organizacija po liniji narodnog fronta značila je ne samo okupljanje komunista i socijalista, nego i svih antifašistički orijentisanih lica iz emigracije. U tome je naročitu ulogu imalo [[Pravoslavna crkva|pravoslavno]] sveštenstvo, jer je među pravoslavnim sveštenicima Srbima u SAD bilo mnogo levičara, pa čak i simpatizera komunizma. Nikola Kovačević pisao je o kaluđeru iz [[Manastir Gomirje|manastira Gomirje]] Saviću koji se tada nalazio u Pittsburghu i koji je čitao [[Karl Marx|Marxov]] ''[[Das Kapital]]''. Takođe su bili u veoma prisnim odnosima sa sveštenikom Vojislavom Gaćinovićem, rođenim bratom ideologa [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] [[Vladimir Gaćinović|Vladimira Gaćinovića]].{{sfn|Bojović|1981|p=111}} Od nekomunističkih stranaka, Marković je uspostavio naročito blisku saradnju sa predstavnicima [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]]. [[1936]]. godine, u jeku priprema za Prvi antifašistički kongres Srba u SAD, Marković je istupio sa predlogom da se kongres održi baš na [[Vidovdan]], jer je smatrao "da bi reakciji trebalo oduzeti taj monopol na Vidovdan, kao i na sve druge slične događaje iz istorije srpskog naroda." Predsedavajući na kongresu bio je prota Jovan Krajnović, vođa Samostalne demokratske stranke u SAD. Nakon uspešnog prvog kongresa, odlučeno je da "Vidovdanski kongresi" postanu godišnji događaj, a "Slobodna reč" postala je organ srpskog antifašističkog pokreta u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=130–133}} Manje od mesec dana posle održavanja Vidovdanskog kongresa, u [[Druga Španska Republika|Španiji]] je počela pobuna ekstremno-desničarskih generala kojom je započeo [[Španski građanski rat]]. Mirko Marković je odmah počeo sa radom na organizaciji slanja [[Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu|jugoslovenskih dobrovoljaca iz SAD u Španiju]]. Obišao je Chicago, Pittsburgh, New York, [[Detroit]] i [[Cleveland]], ali je nedugo potom i sam izrazio želju da ode u Španiju da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=133}} U novembru 1936. godine, Marković je hitno pozvan u New York, gde ga je, na njegovo iznenađenje, dočekao njegov stari prijatelj Stjepan Cvijić. Cvijić je isto došao u SAD radi organizovanja prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Marković je zamolio Cvijića, kao uticajnijeg u Kominterni, da urgira za njegovo slanje u borbu. Molba je urodila plodom i u decembru [[1936]]. godine, Mirko Marković je krenuo preko okeana.<ref>[https://library.memoryoftheworld.org/files/kok/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 428–429.]</ref>{{sfn|Vukliš|2024|p=247}} U [[Pariz|Parizu]] se sastao sa Kusovcem i Gorkićem, i odatle se, sa grupom američkih doborovoljaca, uputio ka [[Pirineji|Pirinejima]].{{sfn|Marković|1997|pp=139–141}} === Španski građanski rat === [[Datoteka:Marković i ćopić.png|thumb|350px|Mirko Marković i [[Vladimir Ćopić]] u Španiji 1937. godine sa trećim, nepoznatim borcem.]] Mirko Marković je stigao u Španiju [[20. aprila]] [[1937]]. godine i odmah se priključio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]].<ref>[https://vreme.com/projekat/spisak-jugoslovena-spanskih-boraca/ "Spisak Jugoslovena španskih boraca", ''Vreme'' 23.9.2016.]</ref> U proleće 1937. godine, Marković je postavljen za komandanta novog američkog bataljona "George Washington". Kao komandant bataljona, upoznao je američkog pisca Ernesta Hemingwaya, koji je takođe došao u Španiju. Iako su se u početku ozbiljno sukobili jer je Hemingway želeo da učestvuje u ratnim dejstvima, a Marković mu je branio, ubrzo su postali bliski prijatelji.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277–278}} Bataljon Washington imao je četiri čete, i svaka je imala po četiri voda od oko 30 do 40 boraca, kao i medicinski odred i intendantsku grupu.{{sfn|Marković|1997|p=157}} Bataljonom je upravljao strogo i u skladu sa disciplinskim odredbama Internacionalnih brigada. Kada je pijani američki dobrovoljac pokušao da napastvuje lokalnu devojku, Marković je naredio streljanje, ali je kazna preinačena na insistiranje samih meštana, kao "manifestacija ljubavi Španaca prema internacionalcima".{{sfn|Vukliš|2024|p=304}} Marković je komandovao Bataljonom Washington tokom [[Bitka kod Brunete|Bitke za Brunete]]. Bataljon je u bici pretrpeo velike gubitke, naročito tokom borbi za brdo ''Cerro de Mosquito'' počevši od [[9. jula]] 1937. godine. [[14. jula]] su bataljoni "Washington" i "Lincoln", zbog velikih gubitaka, spojeni u jedan bataljon, a Marković je postao njegov komandant. Ubrzo je došao u sukob sa komandantom XV internacionalne brigade, Klausom Beckerom, jer je odbio da naredi svojim vojnicima juriš na brdo. Zbog toga je već [[20. jula]] smenjen.{{sfn|Vukliš|2024|pp=330–331}} U avgustu 1937. godine prebačen je na [[Aragonija|Aragonski]] front i borio se u Bici za Belčite.{{sfn|Marković|1997|pp=200–212}} Posle toga je Marković upućen u štab XV birgade u Albaceti, gde je bio zadužen za prebacivanje [[Bataljon Dimitrov|Bataljona "Dimitrov"]] u 45. diviziju.{{sfn|Vukliš|2024|p=363}}{{sfn|Marković|1997|pp=213–214}} Krajem 1937. i početkom [[1938]]. godine, Marković je učestvovao u borbama za [[Teruel]], a posle pobede [[Francisco Franco|Francovih]] snaga, bio je zadužen za evakuaciju ranjenika iz [[Valencia|Valensije]] na levu obalu reke [[Ebro]], jer je postalo očigledno da će frankisti prepoloviti teritoriju Republike.{{sfn|Marković|1997|pp=215–226}} Marković je u Španiji ponovo postao upleten u unutarpartijske sukobe. Nakon [[Aprilski plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije (1936)|Aprilskog plenuma CK KPJ]] 1936. godine, došlo je do sukoba između Milana Gorkića i Vladimira Ćopića. Dok je Gorkić optuživao Markovića da se sa previše naklonosti odnosi prema Ćopiću, Ćopić je Markovića smatrao za "slabog i pretencioznog". Marković je u septembru 1937. godine uputio pismo Gorkiću u kom se žalio na Ćopićevo podrivanje Gorkićevog autoriteta, ne znajući da je Gorkić tada već [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke|uhapšen u Moskvi]] pod lažnim optužbama za špijunažu.{{sfn|Vukliš|2024|pp=361–363}} Uprkos tome, Marković je aktivno štitio Ćopića od intriga američkih članova brigade koji su bili nezadovoljni njegovim učinkom na čelu XV internacionalne brigade.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277, 370}} U jesen 1937. godine, nakon što se glasina o hapšenju Gorkića proširila među jugoslovenskim borcima u Španiji, Mirko Marković priključio se neformalnoj grupi koju so vodili [[Roman Filipčev]] i [[Nikola Kovačević – Čudnovski]], a koja se sukobila sa [[Božidar Maslarić|Božidarom Maslarićem]], nezvaničnim predstavnikom CK KPJ u Internacionalnim brigadama.{{sfn|Vukliš|2024|p=372}} Grupi je [[Josip Broz Tito]], koji je podržavao Maslarića, dao naziv "povratnici", jer su neki od članova grupe tražili da se povuku sa fronta pod izgovorom čuvanja kadrova za buduću revolucionarnu borbu u Jugoslaviji.{{sfn|Vukliš|2024|p=365}}{{sfn|Gužvica|2020|pp=107–108}} Mirko Marković je uvek insistirao da on nikada nije hteo da napusti front, i da ga je sa "povratnicima" vezivala skepsa prema Gorkiću i njegovim pristalicama, a ne strah da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=215}} [[10. marta]] [[1938]]. godine, Marković je prisustvovao sastanku jugoslovenskih interbrigadista u [[Albacete|Albaceti]], na kojoj su pokušali da izglade sukob. Optuživao je Maslarića za vođenje nepravilne politike i loš odnos prema dobrovoljcima.{{sfn|Vukliš|2024|pp=403–404}} Marković je bio povezan sa Labudom Kusovcem, kojeg je znao još iz Beča, kao i sa Kusovčevim prijateljem [[Ivan Marić|Ivom Marićem]]. Obojica su bili Titovi protivnici u Parizu i bili su, kao i Marković, nepoverljivi prema Gorkiću, i svima koje su, poput Tita, sumnjičili za suviše bliske veze sa Gorkićem. Najverovatnije se Marković tokom svog kratkog boravka u Parizu 1938. godine ponovo sastao s Kusovcem i njegovim saveznicima. U jednom pismu [[Karlo Hudomalj|Karlu Hudomalju]] prokomentarisao je da su Tito i ljudi oko njega "[[Trockizam|trockisti]]" i "ostala antipartijska govnarija", ali i izrazio spremnost da bude svojevrsni dvostruki agent za Kusovca i Hudomalja, smatrajući da Tito ima poverenja u njega.{{sfn|Gužvica|2020|pp=108, 129}} U avgustu 1938. godine, Marković se u Parizu sastao i sa Vladimirom Ćopićem i sa Josipom Brozom Titom, koji su se tih dana spremali za odlazak u Moskvu. Ćopić ga je pozvao da pođe sa njim u SSSR, ali je Marković to odbio. Hteo je da ide na rad u Jugoslaviju. Marković je tvrdio da mu je Tito par dana kasnije saopštio da ilegalaca u Jugoslaviji ima dovoljno i da je doneta odluka da ide nazad u SAD, ali ovaj put ne po liniji Kominterne, nego po liniji CK KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=279–280}} Međutim, po podacima CK KPJ, Marković je otišao u SAD na svoju ruku i suprotno instrukcijama Centralnog komiteta. Tito je zbog ovoga kasnije želeo da minimizira Markovićevo učešće u pokretu jugoslovenskih iseljenika u SAD, ali su ga kadrovi KP SAD podržavali i gurali.{{sfn|Radanović|2016|p=61}} Marković je za Ameriku krenuo brodom "Normandija", kao slepi putnik, iz [[Le Havre|Le Havrea]]. Krio se u odeljenju električnih motora za pogon brodske ventilacije. Kako nije mogao da izdrži vrućinu i odsustvo vazduha, izašao je odatle, uhvaćen je, i bačen u samicu. Po dolasku u New York mu je suđeno, i za njega se zalagao socijalistički kongresmen Vito Marcantonio. Umesto izručenja Francuskoj ili Jugoslaviji, sud je doneo odluku da se Marković protera iz SAD, ali u zemlju koju sam izabere. Odabrao je [[Kuba|Kubu]], koja ga je primila pod uslovom da potpiše izjavu da se neće baviti političkim aktivnostima.{{sfn|Marković|1997|pp=281–287}} === Boravak na Kubi i povratak u SAD === [[Datoteka:Pilar (Ernest Hemingway's boat).jpg|thumb|250px|Hemingwayev brod "Pilar", kojim su on i Marković išli u lov na [[Iglun|sabljarke]].]] [[1939]]. godine, Marković je stigao u [[Havana|Havanu]]. Američki komunistički pisac [[Mike Gold]], kog je poznavao još sa svog prvog putovanja u New York, povezao ga je sa Hemingwayem.{{sfn|Marković|1997|pp=293–294}} Marković i Hemingway su se redovno družili na Kubi: išli su zajedno u ribolov, na večere, i raspravljali o književnosti. Hemingway se konsultovao sa Markovićem oko rukopisa njegovog novog romana o Španskom građanskom ratu, ''[[For Whom the Bell Tolls|Za kim zvono zvoni]]'', a Hemingway će Marković zauzvrat pomoći sa objavljivanjem njegove kratke priče u američkom časopisu ''[[Esquire]]''.{{sfn|Vukliš|2024|p=278}}{{sfn|Marković|1997|pp=295–304}} Zahvaljujući zalaganjima Hemingwaya u američkoj ambasadi u Havani, Marković je uspeo da dobije dozvolu za legalan povratak u SAD. Vratio se u SAD krajem avgusta ili početkom septembra 1939. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=305–307}} Marković je došao u SAD, po svojim rečima, da bi rešio "krizu" u pokretu, izazvanu uticajem nacionalističkih [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalističkih ideja]].{{sfn|Marković|1997|pp=311–312}} Marković je ponovo postao urednik "Slobodne reči" i organizator vidovdanskih kongresa.{{sfn|Vukliš|2024|p=541}} Agitovao je među pravoslavnim sveštenstvom i okupljao ih po političkoj liniji antifašizma. Na Četvrtom crkvenom saboru u Manastiru Svetog Save u Libertyvilleu, u septembru [[1941]]. godine, Marković je održao antifašistički govor u podršku Sovjetskom Savezu koji je naišao na sveopšte odobravanje sveštenstva i naroda: {{citat|[[Hitler]] i [[fašizam]] nijesu samo neprijatelji radništva i seljaštva. Oni su neprijatelji čitavog slobodoljubivog svijeta. Niti srpski sveštenik može služiti u srpskoj crkvi, niti srpski radnik može raditi u srpskoj fabrici, niti srpski seljak može orati srpsku njivu – dok postoji Hitler i hitlerizam.<br>Srpski radnički pokret potpuno je svestan ove činjenice. Zato mi i kažemo da danas nije pitanje: jesi li [[Republikanska stranka (Sjedinjene Američke Države)|republikanac]] ili [[Demokratska stranka (Sjedinjene Američke Države)|demokrata]], komunista ili socijalista, [[Monarhizam|monarhista]] ili za Sovjete. Pitanje je: jesi li za fašizam ili protiv fašizma? I mi želimo da se cjelokupno američko srpstvo okupi pod jedan jedini barjak za uništenje fašizma, a svi ostali barjaci da se ostave po strani, dok ne bude oslobođeno i spaseno čovječanstvo od tog najstrašnijeg neprijatelja.{{sfn|Marković|1997|p=327}}}} S Markovićem su radili [[Srđa Prica]], [[Stevan Dedijer]] i Nikola Kovačević.{{sfn|Bojović|1981|pp=194–195}} Sa svom trojicom je često dolazio u sukobe, koji nisu bili političke, nego lične prirode.{{sfn|Radanović|2016|pp=62–63}} Radio je na organizovanju Sveslovenskog kongresa u Detroitu u aprilu [[1942]]. godine, koji je postao najveća antifašistička manifestacija Slovena u SAD, i obezbedio pismo podrške [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] antifašističkom pokretu za VII Vidovdanski kongres te godine. Marković je bio blizak prijatelj Teslinog sestrića [[Sava Kosanović|Save Kosanovića]] i preko njega se više puta susretao sa Teslom tokom poslednjih godina naučnikovog života. Marković je obezbedio podršku Tesle antifašističkom pokretu, što nije bilo preterano teško, jer je Tesla još polovinom tridesetih javno istupao protiv [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] invazije na [[Etiopija|Etiopiju]]. Igrom slučaja, Marković je stigao u New York na [[Božić]], 7. januara [[1943]]. godine. Po običaju, odmah po dolasku, sa stanice se javljao svom prijatelju Savi Kosanoviću. Tog jutra, Sava ga je pozvao da hitno dođe do hotela "New Yorker", jer je njegov ujak upravo preminuo. Tako je Marković bio prisutan u prvim trenucima posle smrti Nikole Tesle. Po njegovim tvrdnjama, par sati nakon što je došao, nepoznati ljudi iz [[Pentagon|Pentagona]] odneli su iz sobe mnoge Tesline papire i stvari uprkos protestima Kosanovića.{{sfn|Marković|1997|pp=315–319, 331–338}} Marković se u početku pridržavao "kominternovske interpretacije ustanka u Jugoslaviji koja je podrazumevala saradnju između komunista i monarhista." U tom svojstvu se čak i susreo i fotografisao sa [[Petar II Karađorđević|kraljem Petrom II]] 1942. godine i predao mu 4.000 dolara.{{sfn|Radanović|2016|p=62}}{{sfn|Marković|1997|p=351}} Nakon što su preko Radija "Slobodna Jugoslavija" počele da dolaze vesti o [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine|saradnji četnika sa okupatorom]], Mirko Marković je organizovao propagandu protiv [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]] u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=319–321}} Proleća i leta 1943. godine, Marković je bio inicijator i osnivač Ujedinjenog odbora južnoslovenskih Amerikanaca, koji je zvanično osnovan 7. avgusta u Clevelandu. Za predsednika je izabran [[Louis Adamič]], a Mirko Marković bio je član šireg odbora i zvanični predstavnik Srba. Odbor je organizovao masovne akcije prikupljanja pomoći žrtvama rata u Jugoslaviji, kao i partizanskom pokretu. U radu su učestvovali i poznati predstavnici američkog društva kao što su [[Eleanor Roosevelt]] i [[Fiorello H. La Guardia]], koji su takođe materijalno pomagali ratom uništene krajeve Jugoslavije.{{sfn|Marković|1997|pp=323–326}} [[1945]]. godine, Marković je bio organizator zvaničnog boravka delegacije nove Jugoslavije u New Yorku. Delegaciju su predvodili [[Ivan Šubašić]], [[Sreten Žujović]] i [[Vladimir Dedijer]]. Odatle su otišli za [[San Francisco]] na osnivačku skupštinu [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Posle toga, bio je zadužen za smenu kadrova u jugoslovenskoj ambasadi u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], gde su monarhistički kadrovi zamenjeni pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta. Jednog dana, novi ambasador saopštio mu je da ga je [[Politbiro]] CK KPJ pozvao da se, nakon dvadeset godina, vrati u Jugoslaviju.{{sfn|Marković|1997|pp=341–343}}{{sfn|Radanović|2016|p=64}} === U socijalističkoj Jugoslaviji === [[Datoteka:Mirko Marković u partizanskoj uniformi.jpg|thumb|250px|Mirko Marković kao [[pukovnik]] [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]] [[1946]]. godine.]] Po dolasku u [[SFRJ|Jugoslaviju]] u novembru 1945. godine, Marković piše autobiografiju, detaljne izveštaje o svom radu u SAD za CK KPJ, kao i svoje utiske o radu nove jugoslovenske ambasade u SAD. Januara 1946. godine, postavljen je za jednog od urednika [[Tanjug|Tanjuga]], zadužen za emisije za inostranstvo i veze sa stranim novinarima. Kasnije je tvrdio da je već tada bio politički marginalizovan, jer, kako mu je rekao Nikola Kovačević, "u Centralnom komitetu imaju loše mišljenje o tebi".{{sfn|Marković|1997|pp=347–355}}{{sfn|Radanović|2016|p=65}} Antipatije su, po svemu sudeći, bile obostrane. Stevan Dedijer tvrdio je da je Marković govorio da nije odgovoran Titu i CK, nego sovjetskom ambasadoru i Moskvi.{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Prvi susret sa Titom na [[Dedinje|Dedinju]] Marković je opisao ovako: {{citat|Ambijent je bio neuporediv sa onim u Parizu. Onamo – bila je skromna periferijska kafanica, u civilu, prisno drugarstvo između komunista. Ovdje – kraljevski dvorac sa nekim feudalnim "mirisom", gdje prvo vučjak onjuši posjetioca prije rukovanja s domaćinom – odjevenim u besprekorno skrojenu [[Maršal Jugoslavije|maršalsku]] uniformu. Nestala je ona drugarska prisnost, ona emigrantska toplina ilegalnosti.{{sfn|Marković|1997|p=350}}}} 1946. godine, CK KPJ doneo je odluku da uputi Markovića u diplomatsku službu – kao pukovnika JNA, poslala ga je u Zapadnu Nemačku, gde je bio predstavnik Jugoslovenske armije koji je obilazio garnizone i držao predavanja o Jugoslaviji i partizanskoj borbi. Zapravo je putovao po američkoj okupacionoj zoni i držao predavanja američkim vojnicima i oficirima. Predavanja su bila podeljena na tri ciklusa: istorija Jugoslavije od 1918. do 1941. godine, [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] i osnivanje Federativne Republike. Bio je u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za vreme [[Nirnberški proces|suđenja nacistima]] i uspeo je da dobije mesto u sali kao posmatrač. Takođe se bavio repatrijacijom jugoslovenskih ratnih zarobljenika koji su se još uvek nalazili u Nemačkoj.{{sfn|Marković|1997|pp=359–366}} U jesen 1946. godine, Marković se vraća u Beograd i postaje predavač političke ekonomije na [[Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu|Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu]]. Na osnovu svojih predavanja i zalaganjima [[Mitra Mitrović|Mitre Mitrović]] objavio je knjigu ''Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma'' u 30.000 primeraka.{{sfn|Marković|1997|pp=371–381}} U proleće [[1948]]. godine, Marković je obavešten o planovima da bude novi jugoslovenski ambasador u Londonu.{{sfn|Marković|1997|pp=381–382}} Ove planove naglo je prekinula Rezolucija Informbiroa u junu 1948. godine. Da stvar bude gora po Markovića, istog meseca isplivala je njegova prepiska sa Karlom Hudomaljem, koju je u Jugoslaviju dostavio jedan od jugoslovenskih iseljenika u Francuskoj, i u kojoj je on rukovodstvo oko Tita nazivao "trockistima" i "govnarijom".{{sfn|Gužvica|2020|p=108}}<ref>[https://istorija20veka.rs/wp-content/uploads/2019/01/2019_1_03_guz_53-74.pdf Stefan Gužvica, "The Spanish Inquisition: Factional Struggles among the Yugoslav Interbrigadistas", ''Istorija 20. veka'' 1/2019, 61.]</ref> Marković je tada već bio pod nadzorom [[UDBA|Udbe]], jer je bio deo "kružoka" nezadovoljnih veterana komunističkog pokreta koji je predvodio [[Dragotin Gustinčič]] i u kom je bio njegov prijatelj Labud Kusovac.{{sfn|Previšić|2022|p=439}} Na početku školske 1948/[[1949]]. godine, 2. septembra, održan je partijski sastanak ćelije Ekonomskog fakulteta. Na tom sastanku, Mirko Marković se javno izjasnio kao pristalica Rezolucije Informbiroa. Nakon što je njegov stav dočekan povicima "Dole izdajnik!" i izjavom da će biti isključen iz partije, Marković je odgovorio: {{citat|Možete me isključiti iz Partije, ali vi ste već isključena Partija!{{sfn|Radanović|2016|pp=66–67}}}} Dva dana kasnije, 4. septembra 1948. godine, Mirko Marković je uhapšen. Petnaest meseci držan je u [[Glavnjača|Glavnjači]] bez suđenja, ali nije mučen. Odatle je krajem decembra 1949. godine prebačen u zatvor na [[Ada Ciganlija|Adi Ciganliji]]. Odatle je, sa grupom od petnaestak interbrigadista i predratnih komunista, u jesen [[1950]]. godine prebačen na Goli otok.{{sfn|Radanović|2016|p=67}} Na Golom otoku je, kao i drugi zatvorenici, podvrgavan torturi. Na jednoj od "partijskih konferencija" koje su tamo održavane, na zahtev da izvrši samokritiku, Marković je odgovorio "[[Staljin]] je u pravu. Tito uopšte nije!", na šta ga je jedan od aktivista udario šakom toliko jako da mu je izbio zub. Kada je nakon toga upitan želi li revidirati stav, ponovio je: "Staljin je u pravu!"{{sfn|Previšić|2022|pp=458–459}} Kao i drugi istaknuti komunisti, Marković je jedno vreme proveo u zloglasnom "Radilištu 101", odnosno "Petrovoj Rupi".{{sfn|Marković|1997|pp=396–398}} Prisustvovao je ubistvu [[Dragan Ozren|Dragana Ozrena]], samoubistvu Danila Drezgića i smrti pukovnika Sava Vukčevića od [[Tuberkuloza|tuberkuloze]].{{sfn|Marković|1997|pp=405–406}} Marković je, formalno, u jesen 1950. godine bio osuđen na dve godine društveno-korisnog rada. Međutim, na Golom otoku će ostati sve do [[14. februara]] [[1954]]. godine.{{sfn|Marković|1997|p=391, 413}} Ernest Hemingway odbio je da dođe u posetu Jugoslaviji jer je njegov prijatelj bio tamo na robiji.<ref>[https://www.pobjeda.me/clanak/kad-zvono-zvoni-za-markovica-i-hemingveja Stojan Stamenić, "Kad zvono zvoni za Markovića i Hemingveja", ''Pobjeda'', 30. decembra 2024.]</ref> === Karijera posle Golog otoka === Po povratku sa Golog otoka, ponovo se nastanio u Beogradu. Kao i mnogi bivši Golootočani, u početku se susretao sa izbegavanjima od strane prijatelja i poznanika. Izdržavao ga je rođak i par prijatelja koji nisu strahovali od sastanaka sa njim. Probao je da objavi reizdanje svog udžbenika iz političke ekonomije, ali mu nije dozvoljeno. Na kraju mu je priznat partijski i radni staž od 1925. godine i dobio je posao naučnog saradnika na Ekonomskom institutu FNRJ. Marković je želeo da napiše kritiku [[Milovan Đilas|Đilasove]] teze da ekonomski sistem Sovjetskog Saveza nije socijalizam, nego državni kapitalizam. Svestan činjenice da ne može da napiše takvu knjigu, odlučio je da napiše knjigu o SAD kao primeru državnog kapitalizma, na osnovu kog bi bilo očigledno da SSSR nije nimalo nalik takvom sistemu. Knjiga je objavljena pod naslovom ''Razvoj i problemi privrede SAD'' [[1956]]. godine. Izdanje je u potpunosti povučeno iz prodaje, ali je bilo dostupno u bibliotekama.{{sfn|Marković|1997|pp=413–419}} Posle toga, Marković je počeo da se bavi istraživanjima društvene reprodukcije u socijalističkoj Jugoslaviji. Njegov dalji rad prekinulo je novo hapšenje. U talasu hapšenja sumnjivih bivših ibeovaca usled pogoršanja odnosa sa SSSR-om, Marković je uhapšen [[4. juna]] [[1958]]. godine. Poslat je na otok [[Sveti Grgur (otok)|Sveti Grgur]], sa kog je pušten tek [[23. decembra]] [[1960]]. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=419–420}}<ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000791.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Marković – Marković".]</ref> Posle ponovnog puštanja iz zatvora, počeo je da se zanima za probleme [[Kineska revolucija (1949)|Kineske revolucije]] i za razvoj i potencijal kibernetike. Čitao je američku i sovjetsku literaturu o kibernetici i počeo da radi na Zavodu za ekonomske ekspertize, prvo kao prevodilac, a potom i kao istraživač. Njegova knjiga ''Kibernetika i njena primena'' postala je de fakto udžbenik JNA, jer se vojska jako zanimala za tu temu i otkupila praktično celi tiraž.{{sfn|Marković|1997|pp=420–421}} [[1970]]. godine, zaposlio se na Institutu za sisteme planiranja i upravljanja kao naučni savetnik. Tu je objavio više dela iz oblasti kibernetike do i posle svog penzionisanja [[1973]]. godine. Mirko Marković ostao je aktivan u javnom životu sve do svoje smrti. Njegov poslednji polemički članak, "Šta najamni radnik prodaje – rad ili radnu snagu" objavio je časopis ''Horizont'', već posthumno, u avgustu [[1988]]. godine. Mirko Marković umro je u Veloj Luci na Korčuli 29. juna [[1988]]. godine. Istoričar [[Milan Radanović]] ovako je ocenio lik i delo Mirka Markovića: {{citat|Iako Markovićevu ličnost nije lako idealizovati zbog određenih kontroverzi, ona ostaje privlačna, ali ne samo zbog zanimljivog životnog puta jednog osobenog marginalca u vrtlogu krupnih istorijskih zbivanja. Ono što ličnost Mirka Markovića čini dodatno zanimljivom jeste neobična podvojenost karakternih suprotnosti: neutoljiva ambicioznost i istrajni nonkonformizam u jednoj osobi. Mirko Marković je umeo da stvara neprijatelje, i pored primetne oštroumnosti. Neke ličnosti čije je neprijateljske predrasude nehotice pothranjivao bili su krupni akteri političkog života posleratne Jugoslavije.{{sfn|Radanović|2016|p=52}}}} == Porodica == Mirko Marković imao je dve sestre i dva brata. On je bio najmlađi. Svi su aktivno učestvovali u komunističkom pokretu. Njihovu majku Milenu-Miku Marković streljali su italijanski okupatori pred rodnom kućom u Piperima 1943. godine.{{sfn|Marković|1997|p=353}} * '''Stoja Marković''' (1896–1947) je za vreme Prvog svetskog rata bila komita i borila se protiv [[Vojna generalna uprava u Crnoj Gori|Austrougarske okupacije Crne Gore]] i već tad je stekla nadimak ''Hajdučica Stoja''. Posle Prvog svetskog rata postala je članica KPJ, a od 1922. godine bila je u gerili sa svojim stricem Vukašinom. Tokom jednog obračuna sa kraljevskim žandarmima, Stoja je ranjena i uhapšena. 1926. godine je osuđena na 20 godina zatvora, ali je KPJ organizovala njeno bekstvo i poslala je u Moskvu, gde se školovala na KUNMZ-u. Bila je udata za komunistu Miloša Blagojevića (1899–1938), koji je streljan za vreme Velike čistke. Posle Drugog svetskog rata, vratila se u Jugoslaviju sa sestrom i decom. Umrla je u Beogradu 21. juna 1947. godine.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/ZENE%20CG_2022%20ENG.pdf Olivera Todorović, Tijana Todorović, Svetlana Lola Miličković, ''Women of Montenegro'' (Podgorica: Radosav Ljumović, 2022), 59.]</ref>{{sfn|Vujošević|2019|p=31}} * '''Zora Marković''' (1899-1988) takođe se školovala na KUNMZ-u u SSSR-u, posle čega je učestvovala u kolektivizaciji na [[Kavkaz|Kavkazu]]. Posle rata se vratila u Jugoslaviju. Bila je nosilac ordena zasluga za narod sa zlatnom zvezdom.<ref>[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2022/07/J.-Kecman---ene-Jugoslavije-final-pisi.pdf Jovanka Kecman, ''Žene Jugoslavije u radničkom pokretu i ženskim organizacijama: 1918-1941'' (Beograd: Narodna knjiga, Institut za savremenu istoriju, 1978), 417.]</ref><ref>Tanjug, "Umrla stara revolucionarka Zara Marković", ''Politika'' br. 26673, 1. januara 1988, 6.</ref> * '''Radule Marković''' (''Radule Stijenski'', 1901–1966) takođe se borio u gerili Vukašina Markovića i 1927. godine emigrirao u SSSR. U SSSR-u je živeo pod imenom Radule Stijenski i postao najpoznatiji sovjetski pesnik iz Jugoslavije. Pisao je poeziju, prozu i dečije pesme i priče. Često je svoju poeziju javno izvodio uz [[gusle]]. Za vreme Drugog svetskog rata, Radule Stijenski bio je aktivista Sveslovenskog komiteta u Moskvi. Posle rata se vratio u Jugoslaviju, te je 1947. i 1948. predavao ruski jezik i književnost na Višoj pedagoškoj školi na [[Cetinje|Cetinju]]. Posle Rezolucije Informbiroa prebegao je u Albaniju, a odatle se vratio u SSSR. Bio je urednik informbirovskih moskovskih novina ''Za socijalističku Jugoslaviju''. Najpoznatije delo mu je istorijski roman-trilogija ''Ognjište slobode'', koji nikad nije preveden na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]. Preminuo je u Moskvi [[5. februara]] [[1966]]. godine.<ref>[https://www.livelib.ru/author/448870-radule-stijenskij "Биография — Радуле Стийенский", ''Livelib.ru'']</ref> * '''Jole Marković''' (1904) bio je u gerili sa stricem Vukašinom i uhapšen je nakon ranjavanja 1924. godine, zajedno sa sestrom Stojom. 1926. godine osuđen je na petnaest godina zatvora. Proveo je trinaest godina na robiji u [[Zenica|Zenici]] i pušten je na slobodu 1937. godine. Bio je jedan od organizatora [[Ustanak u Crnoj Gori (1941.)|Ustanka u Crnoj Gori 1941. godine]]. Bio je zamenik Ministra poljoprivrede [[Socijalistička Republika Crna Gora|Socijalističke Republike Crne Gore]]. Nakon Rezolucije Informbiroa, pobegao je u Albaniju, odakle je izvodio oružane upade u Jugoslaviju. Tokom jednog od tih napada je uhapšen i poslat na Goli otok. Bio je na Golom otoku od [[1956]]. do [[1959]]. godine.<ref>Slobodan Petrović, ''Sedam sekretara SKOJ-a'' (Beograd: Rad, 1962), 591.</ref><ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000781.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Markotić – Marković".]</ref><ref>[https://znaci.org/00002/340.pdf Božo Lazarević, "Ustanak u Piperima", u ''Ustanak naroda Jugoslavije 1941. godine: Zbornik, knjiga prva'' (Beograd: Vojno delo, 1964), 39–62.]</ref>{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Sin Mirka Markovića, Draško Marković, izvršni je direktor za ljudske resurse kompanije [[Telekom Srbija]] te član Upravnog odbora [[SD Crvena zvezda|Sportskog društva Crvena zvezda]].<ref>[https://telekomsrbija.com/sr/o-nama/upravljanje-i-korporativna-struktura/drasko-markovic/ "Draško Marković", ''Telekom Srbija'']</ref><ref>[https://zrkcrvenazvezda.rs/odrzana-izborna-s%D0%BAupstina-sd-crvena-zvezda/ "Održana izborna skupština SD Crvena zvezda", 24. maja 2022, ''zrkcrvenazvezda.rs''.]</ref> == Bibliografija == * ''Бродарка'' (Москва, Ленинград: Земля и фабрика, 1930) * ''Югославия'' (''Jugoslavija'') (Москва: Молодая гвардия, 1933) * "Как живут крестьяне Югославии", [https://www.booksite.ru/kolh/1935_10.pdf ''Колхозник: литературно-политический и научно-популярный ежемесячный журнал'' 10/1935], 93–102. * "They Paid for Their Drinks", ''Esquire'', 1. februar 1940. (pod pseudonimom ''John Mirko'') * ''The Yugoslavian Front Against Fascism – The Truth About the Partisan Army and the Legend of Drazha Mikhailovich'' (Pittsburgh: Slobodna reč, 1942) * ''[https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Mirko%20Markovic/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Amerike%20n%20(175)/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Ameri%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Da smo načisto: Pogled iz Amerike na Jugoslaviju 1939-1945]'' (Pittsburgh: Slobodna Reč, 1945) * ''Borba u Americi za novu Jugoslaviju'' (Beograd: Prosveta, 1946) * ''O političkoj ekonomiji: predmet i metode političke ekonomije'' (Beograd: Izdanje Odbora za udžbenike E.K.V.Š., 1947) * ''[https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Mirko%20Markovic/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20impe%20(182)/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma]'' (Beograd: Narodna knjiga, 1948) * ''Monopolistički stadijum kapitalizma: prema programu političke ekonomije'' (Beograd: Naučna knjiga, 1948) * ''Razvoj i problemi privrede SAD'' (Beograd: Ekonomski institut FNRJ, 1956) * ''Kibernetika i njena primena'' (Beograd: Zavod za ekonomske ekspertize, 1967) * ''Kibernetika i sistemi'' (Beograd: Institut za sisteme planiranja i upravljanja, 1970) * ''Prilaz kibernetici'' (Beograd: Savremena administracija, 1972) * ''Dani nezaboravni: Uspomene jednog interbrigadiste iz Španije'' (Cetinje: Obod, 1973) * ''Osnovni pravci nauke o upravljanju u SAD i SSSR'' (Beograd: Poslovna politika, 1980) * ''Jugoslovenski napredni pokret u SAD i Kanadi, 1935–1945'' (sa Strahinjom Maletićem, Harry. M Justizom i Milošem Grubićem; Toronto: Nordam Jugoslav Publishers, 1983) * ''Odabrani put: Memoari'' (Podgorica: CID, 1997) == Reference == {{Izvori|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|title=Kazivanja Nikole Kovačevića Starog|date=1981|publisher=Centar za kulturu|location=Nikšić|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Jovan%20Bojovic/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Starog%20(154)/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Sta%20-%20Jovan%20Bojovic.pdf}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940|date=2020|publisher=Srednja Europa|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |ref=harv}} * {{cite book |last1=Marković|first1=Mirko|title=Odabrani put: Memoari|date=1997|publisher=CID|location=Podgorica|ref=harv}} * {{cite book |last1=Previšić|first1=Martin|title=Goli otok: Istorija|date=2022|publisher=Vukotić Media|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Radanović|first1=Milan|title=Jugoslovenski interbrigadisti pred Kontrolnom komisijom CK KPJ 1945–1949|date=2016|publisher=Diplomski rad|location=Univerzitet u Beogradu|ref=harv}} * {{cite book|last1=Vujošević|first1=Ubavka|title=Nestajali netragom: Jugosloveni – žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom Savezu 1927–1953.|date=2019|publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} {{Lifetime|1906|1988|Marković, Mirko}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Španski borci]] 7vcdwdiqtyoqmo6t27ujr2ypc1ohelo 42652778 42652775 2026-07-10T13:58:37Z Stefanguzvica 88249 42652778 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Mirko Marković | slika = Mirko Marković.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[10. maja]] [[1907]]. | mesto_rođenja =[[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]] | država_rođenja ={{zastava|Knjaževina Crna Gora}} | datum_smrti =[[29. juna]] [[1988]]. ('''81''' god.) | mesto_smrti =[[Vela Luka]], [[Korčula]] | država_smrti ={{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] |profesija=ekonomista, revolucionar |SKOJ=[[1923]]. |KPJ=[[1925]]. |KPSS=[[1927]]. }} '''Mirko Marković''' ([[ćirilica]]: Мирко Марковић; [[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]], [[10. maja]] [[1907]]. – [[Vela Luka]], [[29. juna]] [[1988]].) je bio jugoslovenski ekonomista, komunistički revolucionar, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|španski borac]] i istaknuti organizator jugoslovenske [[Antifašizam|antifašističke]] emigracije u [[SAD]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. U [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] bio je komandant bataljona "George Washington" u okviru XV. internacionalne brigade. [[1948]]. godine zatvoren je kao pristalica [[Raskol Tita i Staljina|Rezolucije Informbiroa]]. Posle puštanja sa [[Goli otok|Golog otoka]] postao je jedan od pionira [[Kibernetika|kibernetike]] u socijalističkoj Jugoslaviji. Bio je nećak [[Vukašin Marković|Vukašina Markovića]], prijatelj [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]], te autor mnogih naučnih radova iz oblasti kibernetike i ekonomije. Napisao je nekoliko književnih dela i memoare ''Odabrani put'' koji su posthumno objavljeni [[1997]]. godine. == Biografija == Mirko Marković rođen je u Stijeni Piperskoj 10. maja ili 3. juna 1907. godine, u porodici Jovana i Milene - Mike Marković. Porodica se prvenstveno bavila stočarstvom, ali je igrala i bitnu ulogu u istoriji crnogorske države. Deda Mirka Markovića, Milić Marković, bio je [[Perjanici|perjanik]] za vreme [[Nikola I Petrović Njegoš|knjaza Nikole]], a otac je period od [[1912]]. do [[1918]]. proveo boreći se u [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] i [[Prvi svjetski rat|Prvom svetskom ratu]].{{sfn|Marković|1997|pp=13–17}} Mirkov stric, Vukašin Marković, bio je poznati socijalistički revolucionar, koji se u vreme Mirkovog rođenja nalazio u Rusiji, gde je bio član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Boljševičke partije]]. Vukašinov brat Milutin takođe se školovao u Rusiji i postao socijalista. Ubijen je dok je Mirko još bio dete, a porodica je smatrala da je ubijen od strane vlasti jer "nije skrivao svoje napredne ideje" dok je služio u vojsci.{{sfn|Marković|1997|pp=21–22}} Cela porodica Marković bila je [[Rusofilstvo|rusofilska]]. Po Mirkovim rečima, "Otkako znam za sebe, jedna od najčešće upotrebljavanih riječi u našoj porodici bila je riječ "Rusija"".{{sfn|Marković|1997|p=18}} Mirkovo odrastanje obeležila su stalna uznemiravanja od strane [[Austro-ugarska vojska|austrougarskih vojnika]] te pomaganje njegove porodice [[Komiti|komitama]]. Mali Mirko je na kraju Prvog svetskog rata preživeo [[Španska gripa|španski grip]]. Porodica Marković, inspirisana idejama [[Oktobarska revolucija|revolucije u Rusiji]], te nezadovoljna [[Podgorička skupština|ujedinjenjem]] sa [[Kraljevina Srbija|Srbijom]], koje je bilo ostvareno na monarhističkim i centralističkim osnovama, a ne republikanskim i federativnim, priklonila se [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]].{{sfn|Marković|1997|pp=23–30}} === Rad u SKOJ-u i sa komitama === [[1921]]. godine u Crnu Goru se iz [[SSSR|Sovjetske Rusije]] vratio Vukašin Marković, koji je nedugo potom pokrenuo komitsku borbu u crnogorskim planinama. Proglasi Vukašina Marković pozivali su "[[Jugoslaveni|jugoslovenski narod]]" i "[[Crnogorci|crnogorski narod]]" da stupe u borbu za "federativnu republiku Jugoslaviju" i "slobodnu samoupravu Crne Gore" u okviru te federacije.<ref>Jovan R. Bojović (ur.), ''Izvori za istoriju radničkog pokreta i revolucije u Crnoj Gori (1918–1945), Serija I, Knjiga I (1918–1929)'' (Titograd: Istorijski institut SR Crne Gore, 1971), 253–256.</ref> Cela porodica se našla na udaru vlasti, te je čak i petnaestogodišnji Mirko, tada đak četvrtog razreda gimnazije, bio uhapšen samo zato što je nećak Vukašina Markovića. Mirko je zbog toga isključen iz Gimnazije, pa je morao da upiše Trgovačku akademiju u [[Podgorica|Podgorici]].{{sfn|Marković|1997|pp=232–236}} Kao đak u Trgovačkoj akademiji, Mirko Marković je osnovao "Trezvenjačko društvo [[Gavrilo Princip]]". Formalno, društvo se borilo protiv [[Alkoholizam|alkoholizma]], ali u stvarnosti je bilo legalni ogranak [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Društvo je imalo i pozorišnu i fudbalsku sekciju.{{sfn|Marković|1997|pp=239–242}} Govori udruženja, koji su počinjali kao pouke o štetnosti alkoholizma obično su se završavali lekcijama o [[Kapitalizam|kapitalizmu]] kao izvoru svih društvenih zala.{{sfn|Marković|1997|p=243}} [[Datoteka:Vukašin Marković.jpg|thumb|250px|Mirkov stric Vukašin Marković.]] Mirko Marković bio je premlad da se odmetne u komite, ali je organizovao komuniste u Podgorici, ali i radio kao kurir komita. Pomagao je svom stricu Vukašinu tako što je održavao vezu između njega i dvojice tada najvažnijih crnogorskih komunista u gradu, [[Jovan Tomašević|Jovana Tomaševića]] i [[Aleksa Pavićević|Alekse Pavićevića]].{{sfn|Marković|1997|pp=244–246}} [[1923]]. godine, po sopstvenom svedočenju, Mirko i formalno postaje član Komunističke partije Jugoslavije (mada se verovatnije, u tom trenutku, radilo o članstvu u SKOJ-u). Sastaje se i sa drugim bitnim crnogorskim komunistima, kao što su [[Bracan Bracanović]], [[Petko Miletić]], [[Marko Mašanović]], [[Božo Ljumović]], [[Adolf Muk]] i [[Ivan Milutinović]], koji mu je bio i dalji rođak.{{sfn|Marković|1997|p=248}} Bio je i veza Pokrajinskih komiteta KPJ za Crnu Goru i [[Dalmacija|Dalmaciju]]. [[1925]]. godine, završio je Trgovačku akademiju.{{sfn|Marković|1997|pp=252–253}} U leto 1925. godine, nakon bekstva Vukašina Markovića iz zatvora, [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] donosi odluku da Mirka Markovića pošalje u [[Beč]], gde će se povezati sa jugoslovenskim komunistima i organizovati prebacivanje svog strica u inostranstvo. Nakon toga, i Mirko i Vukašin trebali su da odu u SSSR – Vukašin da se skloni od političkih progona, a Mirko da stekne visoko obrazovanje.{{sfn|Marković|1997|p=255}} Svoje putovanje u Beč Mirko Marković je opisao u memoarima: {{citat|Poslije nekoliko dana Spasoje mi je uručio moj pravi pasoš (koji su dobili preko nekog simpatizera ili komuniste u aparatu banovine) i novac za put do Beča, "a za natrag daće ti oni u Beču", partijsku poštu za CK i adresu veze u Beču.<br> Do [[Kotor|Kotora]] sam stigao autobusom, a od Kotora do [[Zelenika|Zelenike]] nekim brodićem. Uveče sam sio u voz (prvi put u životu) za [[Zagreb]]. U Zagrebu sam pošao u austrijski konzulat i dobio ulaznu vizu za [[Austrija|Austriju]]...<br> Uzgred budi rečeno, sve me zbunjivalo – od "[[Bata Corporation|Batinih]]" cipela koje sam kupio za 99 dinara, šeširčeta na glavi i željezničkih vagona, pa do [[Sarajevo|Sarajeva]] i Zagreba – tih za mene nepoznatih gradova. A šta me je tek čekalo u Beču koji je za mene bio samo neki daleki đački pojam – prestonica austro-ugarskih careva – najveći "švapski grad"! {{sfn|Marković|1997|p=256}}}} U Beču se Mirko Marković povezuje sa [[Labud Kusovac|Labudom Kusovcem]] i [[Dimitar Vlahov|Dimitrom Vlahovim]], saradnicima časopisa [[La fédération balkanique]]. Kusovac je bio glavna veza za prebacivanje Vukašina Markovića iz Jugoslavije, a Mirko Marković je više puta putovao iz Beča u Jugoslaviju i nazad dok plan prebacivanja nije razrađen u detalje. Preko Sarajeva, [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]], Zagreba i [[Maribor|Maribora]], Mirko Marković je prebacio svog strica u Austriju, a u Beču su odmah upućeni u sovjetsku ambasadu.{{sfn|Marković|1997|pp=257–263}} Početkom [[1926]]. godine, dok su čekali dokumenta za prebacivanje u Sovjetski Savez, Mirko i Vukašin Marković uhapšeni su u Hotelu "Park" kraj bečkog [[Schönbrunn|Schönbrunna]], na osnovu poternice raspisane u Jugoslaviji. [[Datoteka:Hietzing (Wien) - Parkhotel Schönbrunn.JPG|thumb|350px|Zgrada Hotela "Park" u Beču, u kojoj su 1926. godine uhapšeni Mirko i Vukašin Marković.]] Istražni zatvor je bio "pripravni tečaj" Mirka Markovića za kasnije studije u Moskvi. Stric ga je dok su boravili u pritvoru učio o istoriji radničkog pokreta, o [[Prva internacionala|Prvoj]], [[Druga internacionala|Drugoj]] i [[Kominterna|Trećoj internacionali]], o radu [[Sovjet|sovjeta]] u Rusiji za vreme revolucije, i o razvoju Komunističke partije Jugoslavije. Uputio je Mirka Markovića u [[Frakcija|frakcijske]] sukobe između "desnice" i "levice" u KPJ (sam Vukašin Marković bio je pristalica levice) i u osnove [[Marksizam-lenjinizam|marksizma-lenjinizma]]. Sud je na kraju doneo odluku da se, zbog ilegalnog boravka u zemlji, obojica doživotno proteraju iz Austrije, ali da ne budu izručeni Jugoslaviji. U Austriju je u međuvremenu došla i Mirkova sestra Zora, pa su svo troje zajedno pošli u SSSR.{{sfn|Marković|1997|pp=263–266}} === Obrazovanje i rad u SSSR === Po dolasku u SSSR, u jesen 1926. godine, Mirko Marković je upisao [[Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada]]. U početku je bio zatečen siromaštvom i zaostalošću Sovjetske Rusije: {{citat|Slika Moskve – bez automobila, sa zaprežnim kolima na sve strane, neopravljenim kolovozima, oskudno odjevenim prolaznicima, rijetkim dućanima, sve je to na mene djelovalo deprimirajuće... Kada smo pričali crnogorskim seljacima o Sovjetskom Savezu, predočavali smo im "bogatstvo i siti život", nemajući skoro nikakve predstave o strahotama razaranja u [[Ruski građanski rat|dugogodišnjem ratovanju poslije obaranja cara]], o gladnim godinama u doba imperijalističke blokade. Trebalo mi je podosta vremena da o svemu tome saznam, skrivajući duboko u sebi klicu razočarenja... Sjećam se, u Crnoj Gori poslije Prvog svjetskog rata bio je dat seljacima određen broj plugova iz ratne odštete Austrougarske. Bila je velika jagma za tim plugovima. (Ranije su upotrebljavane jedino drvene ralice). A omladina agituje za socijalizam, za sovjetsku Rusiju... Tako, pitaju nas seljaci, ako i kod nas dođu Sovjeti i – taj socijalizam, hoćemo li dobiti plugove? – A mi odgovaramo: – Nego kako, i to zlatne! – I to im govorimo sa svom ozbiljnošću, a seljacoi vrte glavama i čisto nam ne vjeruju.<br> A sada gledam kako po ulicama Moskve tandrču dotrajali crveni tramvaji i zaprežna kola! Sada ja vrtim glavom: "Ono nešto nije u redu!" A u stvari, nije bilo u redu moje znanje i poznavanje tek rođene u krvi i mukama sovjetske države, koja je jedva ostala u životu... {{sfn|Marković|1997|p=35}}}} Na KUNMZ-u, Mirko Marković je aktivno učestvovao u studentskim borbama kao istaknuti pristalica leve frakcije, koja se odlikovala revolucionarnim radikalizmom i zalaganjem za [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]]. Bio je blizak prijatelj drugih vodećih "levičara", kao što su [[Stjepan Cvijić]], [[Janko Mišić]] i [[Pero Popović Aga]]. Bio je ostrašćeni protivnik istaknutog partijskog rukovodioca i vođe "desnice", [[Sima Marković|Sime Markovića]].{{sfn|Marković|1997|pp=45–46}} Tada je postao blizak i sa Petkom Miletićem, koji je bio blizak saborac njegovog strica u gerili par godina ranije.{{sfn|Marković|1997|pp=49–50}} [[1927]]. godine, Marković je počeo da se bavi novinarskom delatnošću. Radio je kao dopisnik jugoslovenskog komunističkog dnevnog lista ''Radnik'', koji je izlazio u [[Chicago|Čikagu]].{{sfn|Marković|1997|p=56}} [[1928]]. godine, Mirko Marković bio je jedan od glavnih učesnika "Slučaja 41". Grupa studenata "levičara" napisala je žalbu Kominterni i Boljševičkoj partiji, u kojoj se žalila na politički [[oportunizam]] rektorke KUNMZ-a Marije Frumkine (koja je podržavala [[Nikolaj Buharin|Nikolaja Buharina]]), te desničarskog rukovodstva u KPJ, u koje su, pored Sime Markovića, ubrajali i [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. Autori teksta su bili Mirko Marković i njegova dva najbliža prijatelja sa studija, [[Nikola Orovčanac]] i [[Josip Donelli–Rafanelli]] (Bioković). Pismo je prvo osuđeno kao frakcionaško, a potom i kao [[Trockizam|trockističko]], jer je pisano sa levih pozicija i jer su ga potpisali studenti predvođeni profesorom [[Ante Ciliga|Antom Ciligom]] koji će se nedugo potom izjasniti kao trockisti. Ciliga i troje studenata trockista su izbačeni iz partije, a Marković, Orovčanac i Bioković dobili su samo partijsku opomenu i proterivanje na partijski rad u provinciju. Tada je počela i netrpeljivost Mirka Markovića prema Milanu Gorkiću, koja će trajati do kraja Gorkićevog života. Marković je kasnije uvek negirao da je politika izražena u pismo koje je napisao bila "trockistička".<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 109–113. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Luhcentrokuz 1932.jpg|center|thumb|750px|Panorama novih pogona fabrike "Luganskteplovoz" u Lugansku, čijom izgradnjom je rukovodio Mirko Marković.]] U leto [[1929]]. godine, po partijskoj kazni, Mirko Marković je poslat u [[Lugansk]] u [[Donbas|Donbasu]], gde je radio u fabrici lokomotiva za vreme kampanje [[Industrijalizacija|industrijalizacije]].{{sfn|Marković|1997|pp=59–61}} Krajem godine, on i kažnjeni drugovi uputili su pismo Plenumu Izvršnog komiteta Komunističke internacionale u kom su tražili da im se kazna skine i insistirali da njihova "levičarska" gledišta nisu bila pogrešna, a da je njihova ocena da je Gorkić pristalica Buharina bila pogrešna. Pismo, koje su u ime SKOJ-a potpisali Gorkić kao i istaknuti predstavnici partijske levice, Stjepan Cvijić i [[Vilim Horvaj]], utvrdilo je jedinstvo partije po tom pitanju i posavetovalo Markoviću i drugovima da se povinuju odlukama KPJ i Kominterne.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 117–118. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1930]]. godine, Marković je objavio svoje prvo književno delo: roman ''Brodarka''. Roman je bio inspirisan štrajkom beogradskih radnika na [[Čukarica|Čukarici]] 1924. godine i policijskim ubistvom radnice Ljubice Ljubičić.{{sfn|Marković|1997|pp=56–58}} U Lugansku je Marković živeo od honorara koji je dobio za objavljivanje ''Brodarke'' i paralelno izučavao [[Tokarenje|tokarski]] zanat. Posle završenog zanata, skinuta mu je partijska opomena i poslat je u pogon kotlova.{{sfn|Marković|1997|pp=60–67}} Zbog uspeha na radu, Marković je na kraju postavljen za sekretara Strojpartkoma. To je značilo da je rukovodio partijskom organizacijom građevinara zaduženom za izgradnju novog pogona tokom industrijalizacije Donbasa. Posao je bio ogroman i naporan, a Marković ga je opisivao kao herojski poduhvat: {{citat|Ovo je bilo grandiozno gradilište prve petoljetke na kome je bilo angažovano oko šezdeset hiljada građevinara, mahom sa sela. Gradilo se na cijelom terenu: svi pogoni buduće fabrike, skladišta, depoi, pomoćna postrojenja, prilazni putevi, buduća stambena naselja. Takav juriš u izgradnji, inače, bio je tih godina karakterističan za cio Sovjetski Savez. Na takvim gradilištima najviše su radili sezonski radnici, uglavnom "mužiki", u lipovim opancima i lanenim hlačama, neobrijani. Poznato je da je kapitalistička propaganda širila nevjericu u to da li "mužička Rusija" može ostvariti svoj prvi petogodišnji plan. Ali se prevariše, kao uostalom što su se svaki put prevarili u prognoziranju sudbine Sovjeta. <br> Opet su nastale neprospavane noći, kao nekada u pogonu kotlova. Koliko puta sam se sjetio blaženih dana za tokarskim strukom! Na čitavom gradilištu bili su postavljeni snažni reflektori. Radilo se ne samo udarnički već i u tri smjene. Građevinskih mašina bilo je još uvijek vrlo malo; korišćene su konjske zaprege; ali glavna snaga bila je ona ljudska...<br> [[Udarnik|Socijalističko takmičenje]] između zadruga bilo je stalno. Čim bi neka zadruga izbila na prvo mjesto i dobila prelaznu crvenu zastavu – to se onda slavilo naveliko, uz vojnu muziku nekog luganskog puka i svečane govore. Takvom prigodom nagrađeni su dobijali i materijalne stimulanse u novcu, u dodatnom broju tačkica za robu i sl. Prelazna crvena zastava se vijorila na baraci zadruge sve dok bi ova zauzimala prvo mjesto u takmičenju, da bi poslije prešla nekoj drugoj.{{sfn|Marković|1997|pp=72–73}}}} [[1931]]. godine, Marković je premešten iz Luganska u [[Minsk]], gde je postavljen za sekretara partijske organizacije u metalurgijskom preduzeću "Komunar". Bio je i zamenik urednika istoimenih fabričkih novina. Vikendima je odlazio u jedno selo na granici sa [[Poljska|Poljskom]], u kojem su seljaci-boljševici bili organizovali [[kolhoz]], da im pomogne u privlačenju celokupnog seljaštva u kolhoz u procesu [[Kolektivizacija|kolektivizacije]]. Preduzeće "Komunar" snabdevalo je novo kolektivno gazdinstvo poljoprivrednom mašinerijom koju je proizvodilo, i Marković tvrdi da je privukao oko 170 domaćinstava u kolhoz.{{sfn|Marković|1997|pp=77–82}} Dok je boravio u Minsku, na inicijativu beloruskog pisca [[:ru:Жилунович, Дмитрий Фёдорович|Gartnija Tiške]], ''Brodarka'' je prevedena na [[Bjeloruski jezik|beloruski jezik]].{{sfn|Marković|1997|pp=82–83}} Već u jesen 1931. godine, Mirko Marković upućen je nazad u Moskvu, da studira na novom Institutu crvene profesure Svetske privrede i svetske politike, koji je vodio najpoznatiji sovjetski ekonomista, [[Komunistička partija Mađarske|mađarski komunista]] [[Eugen Varga]]. Za taj rad lično ga je preporučio poljski komunista Tomasz Dąbal, jedan od vođa [[Seljačka internacionala|Seljačke internacionale]].{{sfn|Marković|1997|pp=84–85}} Pored Varge, predavači su mu bili Nikolaj Buharin, [[Karl Radek]] i filozof [[Abram Deborin]]. Ovaj program smatrao se za svojevrsni doktorski studij i već na kraju druge godine studija, Mirko Marković postao je predavač političke ekonomije na Vojnoinženjerskoj akademiji Kujbiševa.{{sfn|Marković|1997|p=88}} Bio je i predavač političke ekonomije jugoslovenskoj grupi u [[Međunarodna lenjinska škola|Međunarodnoj lenjinskoj školi]].{{sfn|Marković|1997|p=94}} Kao doktorant na Institutu, Marković je [[1932]]. godine napisao kratku brošuru ''Jugoslavija'' od osamdesetak strana, koja je bila njegov prvi naučni rad. Knjiga se ukratko bavila nastankom Jugoslavije, i iznosila pregled političkih partija, "nacionalno-revolucionarnih" organizacija, situacije u poljoprivredi i industriji, te o položaju radničke klase i KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=90–92}} [[1935]]. godine je objavio članak "Kako žive seljaci Jugoslavije" za časopis ''Kolhoznik'', koji je uređivao [[Maksim Gorki]]. Gorki je bio oduševljen člankom i Markovićevim spisateljskim sposobnostima, te je insistirao da se lično upoznaju i ohrabrivao Markovića da nastavi da se bavi književnošću.{{sfn|Marković|1997|pp=92–94}} U proleće iste godine, Mirko Marković je završio Institut crvene profesure.{{sfn|Marković|1997|p=110}} Na leto je prisustvovao Sedmom kongresu Kominterne, mada nije bio delegat i nije imao pravo glasa. Aktivno je učestvovao u pripremama kongresnih materijala, naročito onih koji su se bavili stanjem privrede u kapitalističkim državama. Na kongresu je predstavljena politika [[Narodni front|narodnog fronta]], a Mirko Marković je pomagao svom prijatelju Stjepanu Cvijiću, koji je na kongresu istupao sa referatom o novim zadacima komunističke omladine u okviru politike narodnog fronta i [[Antifašizam|antifašizma]].{{sfn|Marković|1997|pp=107–111}} Otprilike u vreme Sedmog kongresa Kominterne, Internacionala je donela odluku da Markovića pošalje na rad u [[Sjedinjene Američke Države]]. === Odlazak u Sjedinjene Američke Države === [[Datoteka:Chicago skyscrapers, 1930s (NBY 3184).jpg|thumb|300px|Chicago tridesetih godina prošlog veka.]] Mirko Marković preko [[London|Londona]] dolazi u [[New York]], gde dobija uputstva od rukovodilaca [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|KP SAD]], Earla Browdera i Williama Z. Fostera. Nakon par dana provedenih u New Yorku, poslali su ga autobusom u [[Chicago]], gde se nalazila redakcija lista ''Radnik'' i koji je bio centar organizovanja jugoslovenskih komunista u SAD. U SAD je Marković živeo pod lažnim imenom '''Bogoljub Popović'''.{{sfn|Marković|1997|pp=125–126}} Marković je u Chicagu bio zadužen za reorganizaciju jugoslovenskog komunističkog pokreta u duhu politike narodnog fronta. Tvrdio je da je deo razloga zašto je poslat u SAD bilo nezadovoljstvo KP SAD radom njegovog zemljaka, Crnogorca [[Nikola Kovačević - Stari|Nikole Kovačevića]]. Kako je Marković sam priznavao, između njega i Kovačevića postojala je netrpeljivost još na KUNMZ-u, pošto je Kovačević bio pristalica desne frakcije, a Marković leve. Međutim, u SAD su, uprkos tome, sarađivali blisko i izgradili vrlo dobre odnose, te su zajedno stali na čelo jugoslovenskog komunističkog pokreta u SAD. Mirko Marković postao je sekretar Jugoslovenskog partijskog biroa, te član rukovodstava srpskog i hrvatskog pokreta po liniji Narodnog fronta. Takođe je postao urednik novina "Slobodna reč", koje su izlazile u [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburghu]].{{sfn|Marković|1997|pp=126–128}} Organizacija po liniji narodnog fronta značila je ne samo okupljanje komunista i socijalista, nego i svih antifašistički orijentisanih lica iz emigracije. U tome je naročitu ulogu imalo [[Pravoslavna crkva|pravoslavno]] sveštenstvo, jer je među pravoslavnim sveštenicima Srbima u SAD bilo mnogo levičara, pa čak i simpatizera komunizma. Nikola Kovačević pisao je o kaluđeru iz [[Manastir Gomirje|manastira Gomirje]] Saviću koji se tada nalazio u Pittsburghu i koji je čitao [[Karl Marx|Marxov]] ''[[Das Kapital]]''. Takođe su bili u veoma prisnim odnosima sa sveštenikom Vojislavom Gaćinovićem, rođenim bratom ideologa [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] [[Vladimir Gaćinović|Vladimira Gaćinovića]].{{sfn|Bojović|1981|p=111}} Od nekomunističkih stranaka, Marković je uspostavio naročito blisku saradnju sa predstavnicima [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]]. [[1936]]. godine, u jeku priprema za Prvi antifašistički kongres Srba u SAD, Marković je istupio sa predlogom da se kongres održi baš na [[Vidovdan]], jer je smatrao "da bi reakciji trebalo oduzeti taj monopol na Vidovdan, kao i na sve druge slične događaje iz istorije srpskog naroda." Predsedavajući na kongresu bio je prota Jovan Krajnović, vođa Samostalne demokratske stranke u SAD. Nakon uspešnog prvog kongresa, odlučeno je da "Vidovdanski kongresi" postanu godišnji događaj, a "Slobodna reč" postala je organ srpskog antifašističkog pokreta u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=130–133}} Manje od mesec dana posle održavanja Vidovdanskog kongresa, u [[Druga Španska Republika|Španiji]] je počela pobuna ekstremno-desničarskih generala kojom je započeo [[Španski građanski rat]]. Mirko Marković je odmah počeo sa radom na organizaciji slanja [[Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu|jugoslovenskih dobrovoljaca iz SAD u Španiju]]. Obišao je Chicago, Pittsburgh, New York, [[Detroit]] i [[Cleveland]], ali je nedugo potom i sam izrazio želju da ode u Španiju da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=133}} U novembru 1936. godine, Marković je hitno pozvan u New York, gde ga je, na njegovo iznenađenje, dočekao njegov stari prijatelj Stjepan Cvijić. Cvijić je isto došao u SAD radi organizovanja prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Marković je zamolio Cvijića, kao uticajnijeg u Kominterni, da urgira za njegovo slanje u borbu. Molba je urodila plodom i u decembru [[1936]]. godine, Mirko Marković je krenuo preko okeana.<ref>[https://library.memoryoftheworld.org/files/kok/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 428–429.]</ref>{{sfn|Vukliš|2024|p=247}} U [[Pariz|Parizu]] se sastao sa Kusovcem i Gorkićem, i odatle se, sa grupom američkih doborovoljaca, uputio ka [[Pirineji|Pirinejima]].{{sfn|Marković|1997|pp=139–141}} === Španski građanski rat === [[Datoteka:Marković i ćopić.png|thumb|350px|Mirko Marković i [[Vladimir Ćopić]] u Španiji 1937. godine sa trećim, nepoznatim borcem.]] Mirko Marković je stigao u Španiju [[20. aprila]] [[1937]]. godine i odmah se priključio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]].<ref>[https://vreme.com/projekat/spisak-jugoslovena-spanskih-boraca/ "Spisak Jugoslovena španskih boraca", ''Vreme'' 23.9.2016.]</ref> U proleće 1937. godine, Marković je postavljen za komandanta novog američkog bataljona "George Washington". Kao komandant bataljona, upoznao je američkog pisca Ernesta Hemingwaya, koji je takođe došao u Španiju. Iako su se u početku ozbiljno sukobili jer je Hemingway želeo da učestvuje u ratnim dejstvima, a Marković mu je branio, ubrzo su postali bliski prijatelji.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277–278}} Bataljon Washington imao je četiri čete, i svaka je imala po četiri voda od oko 30 do 40 boraca, kao i medicinski odred i intendantsku grupu.{{sfn|Marković|1997|p=157}} Bataljonom je upravljao strogo i u skladu sa disciplinskim odredbama Internacionalnih brigada. Kada je pijani američki dobrovoljac pokušao da napastvuje lokalnu devojku, Marković je naredio streljanje, ali je kazna preinačena na insistiranje samih meštana, kao "manifestacija ljubavi Španaca prema internacionalcima".{{sfn|Vukliš|2024|p=304}} Marković je komandovao Bataljonom Washington tokom [[Bitka kod Brunete|Bitke za Brunete]]. Bataljon je u bici pretrpeo velike gubitke, naročito tokom borbi za brdo ''Cerro de Mosquito'' počevši od [[9. jula]] 1937. godine. [[14. jula]] su bataljoni "Washington" i "Lincoln", zbog velikih gubitaka, spojeni u jedan bataljon, a Marković je postao njegov komandant. Ubrzo je došao u sukob sa komandantom XV internacionalne brigade, Klausom Beckerom, jer je odbio da naredi svojim vojnicima juriš na brdo. Zbog toga je već [[20. jula]] smenjen.{{sfn|Vukliš|2024|pp=330–331}} U avgustu 1937. godine prebačen je na [[Aragonija|Aragonski]] front i borio se u Bici za Belčite.{{sfn|Marković|1997|pp=200–212}} Posle toga je Marković upućen u štab XV birgade u Albaceti, gde je bio zadužen za prebacivanje [[Bataljon Dimitrov|Bataljona "Dimitrov"]] u 45. diviziju.{{sfn|Vukliš|2024|p=363}}{{sfn|Marković|1997|pp=213–214}} Krajem 1937. i početkom [[1938]]. godine, Marković je učestvovao u borbama za [[Teruel]], a posle pobede [[Francisco Franco|Francovih]] snaga, bio je zadužen za evakuaciju ranjenika iz [[Valencia|Valensije]] na levu obalu reke [[Ebro]], jer je postalo očigledno da će frankisti prepoloviti teritoriju Republike.{{sfn|Marković|1997|pp=215–226}} Marković je u Španiji ponovo postao upleten u unutarpartijske sukobe. Nakon [[Aprilski plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije (1936)|Aprilskog plenuma CK KPJ]] 1936. godine, došlo je do sukoba između Milana Gorkića i Vladimira Ćopića. Dok je Gorkić optuživao Markovića da se sa previše naklonosti odnosi prema Ćopiću, Ćopić je Markovića smatrao za "slabog i pretencioznog". Marković je u septembru 1937. godine uputio pismo Gorkiću u kom se žalio na Ćopićevo podrivanje Gorkićevog autoriteta, ne znajući da je Gorkić tada već [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke|uhapšen u Moskvi]] pod lažnim optužbama za špijunažu.{{sfn|Vukliš|2024|pp=361–363}} Uprkos tome, Marković je aktivno štitio Ćopića od intriga američkih članova brigade koji su bili nezadovoljni njegovim učinkom na čelu XV internacionalne brigade.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277, 370}} U jesen 1937. godine, nakon što se glasina o hapšenju Gorkića proširila među jugoslovenskim borcima u Španiji, Mirko Marković priključio se neformalnoj grupi koju so vodili [[Roman Filipčev]] i [[Nikola Kovačević – Čudnovski]], a koja se sukobila sa [[Božidar Maslarić|Božidarom Maslarićem]], nezvaničnim predstavnikom CK KPJ u Internacionalnim brigadama.{{sfn|Vukliš|2024|p=372}} Grupi je [[Josip Broz Tito]], koji je podržavao Maslarića, dao naziv "povratnici", jer su neki od članova grupe tražili da se povuku sa fronta pod izgovorom čuvanja kadrova za buduću revolucionarnu borbu u Jugoslaviji.{{sfn|Vukliš|2024|p=365}}{{sfn|Gužvica|2020|pp=107–108}} Mirko Marković je uvek insistirao da on nikada nije hteo da napusti front, i da ga je sa "povratnicima" vezivala skepsa prema Gorkiću i njegovim pristalicama, a ne strah da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=215}} [[10. marta]] [[1938]]. godine, Marković je prisustvovao sastanku jugoslovenskih interbrigadista u [[Albacete|Albaceti]], na kojoj su pokušali da izglade sukob. Optuživao je Maslarića za vođenje nepravilne politike i loš odnos prema dobrovoljcima.{{sfn|Vukliš|2024|pp=403–404}} Marković je bio povezan sa Labudom Kusovcem, kojeg je znao još iz Beča, kao i sa Kusovčevim prijateljem [[Ivan Marić|Ivom Marićem]]. Obojica su bili Titovi protivnici u Parizu i bili su, kao i Marković, nepoverljivi prema Gorkiću, i svima koje su, poput Tita, sumnjičili za suviše bliske veze sa Gorkićem. Najverovatnije se Marković tokom svog kratkog boravka u Parizu 1938. godine ponovo sastao s Kusovcem i njegovim saveznicima. U jednom pismu [[Karlo Hudomalj|Karlu Hudomalju]] prokomentarisao je da su Tito i ljudi oko njega "[[Trockizam|trockisti]]" i "ostala antipartijska govnarija", ali i izrazio spremnost da bude svojevrsni dvostruki agent za Kusovca i Hudomalja, smatrajući da Tito ima poverenja u njega.{{sfn|Gužvica|2020|pp=108, 129}} U avgustu 1938. godine, Marković se u Parizu sastao i sa Vladimirom Ćopićem i sa Josipom Brozom Titom, koji su se tih dana spremali za odlazak u Moskvu. Ćopić ga je pozvao da pođe sa njim u SSSR, ali je Marković to odbio. Hteo je da ide na rad u Jugoslaviju. Marković je tvrdio da mu je Tito par dana kasnije saopštio da ilegalaca u Jugoslaviji ima dovoljno i da je doneta odluka da ide nazad u SAD, ali ovaj put ne po liniji Kominterne, nego po liniji CK KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=279–280}} Međutim, po podacima CK KPJ, Marković je otišao u SAD na svoju ruku i suprotno instrukcijama Centralnog komiteta. Tito je zbog ovoga kasnije želeo da minimizira Markovićevo učešće u pokretu jugoslovenskih iseljenika u SAD, ali su ga kadrovi KP SAD podržavali i gurali.{{sfn|Radanović|2016|p=61}} Marković je za Ameriku krenuo brodom "Normandija", kao slepi putnik, iz [[Le Havre|Le Havrea]]. Krio se u odeljenju električnih motora za pogon brodske ventilacije. Kako nije mogao da izdrži vrućinu i odsustvo vazduha, izašao je odatle, uhvaćen je, i bačen u samicu. Po dolasku u New York mu je suđeno, i za njega se zalagao socijalistički kongresmen Vito Marcantonio. Umesto izručenja Francuskoj ili Jugoslaviji, sud je doneo odluku da se Marković protera iz SAD, ali u zemlju koju sam izabere. Odabrao je [[Kuba|Kubu]], koja ga je primila pod uslovom da potpiše izjavu da se neće baviti političkim aktivnostima.{{sfn|Marković|1997|pp=281–287}} === Boravak na Kubi i povratak u SAD === [[Datoteka:Pilar (Ernest Hemingway's boat).jpg|thumb|250px|Hemingwayev brod "Pilar", kojim su on i Marković išli u lov na [[Iglun|sabljarke]].]] [[1939]]. godine, Marković je stigao u [[Havana|Havanu]]. Američki komunistički pisac [[Mike Gold]], kog je poznavao još sa svog prvog putovanja u New York, povezao ga je sa Hemingwayem.{{sfn|Marković|1997|pp=293–294}} Marković i Hemingway su se redovno družili na Kubi: išli su zajedno u ribolov, na večere, i raspravljali o književnosti. Hemingway se konsultovao sa Markovićem oko rukopisa njegovog novog romana o Španskom građanskom ratu, ''[[For Whom the Bell Tolls|Za kim zvono zvoni]]'', a Hemingway će Marković zauzvrat pomoći sa objavljivanjem njegove kratke priče u američkom časopisu ''[[Esquire]]''.{{sfn|Vukliš|2024|p=278}}{{sfn|Marković|1997|pp=295–304}} Zahvaljujući zalaganjima Hemingwaya u američkoj ambasadi u Havani, Marković je uspeo da dobije dozvolu za legalan povratak u SAD. Vratio se u SAD krajem avgusta ili početkom septembra 1939. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=305–307}} Marković je došao u SAD, po svojim rečima, da bi rešio "krizu" u pokretu, izazvanu uticajem nacionalističkih [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalističkih ideja]].{{sfn|Marković|1997|pp=311–312}} Marković je ponovo postao urednik "Slobodne reči" i organizator vidovdanskih kongresa.{{sfn|Vukliš|2024|p=541}} Agitovao je među pravoslavnim sveštenstvom i okupljao ih po političkoj liniji antifašizma. Na Četvrtom crkvenom saboru u Manastiru Svetog Save u Libertyvilleu, u septembru [[1941]]. godine, Marković je održao antifašistički govor u podršku Sovjetskom Savezu koji je naišao na sveopšte odobravanje sveštenstva i naroda: {{citat|[[Hitler]] i [[fašizam]] nijesu samo neprijatelji radništva i seljaštva. Oni su neprijatelji čitavog slobodoljubivog svijeta. Niti srpski sveštenik može služiti u srpskoj crkvi, niti srpski radnik može raditi u srpskoj fabrici, niti srpski seljak može orati srpsku njivu – dok postoji Hitler i hitlerizam.<br>Srpski radnički pokret potpuno je svestan ove činjenice. Zato mi i kažemo da danas nije pitanje: jesi li [[Republikanska stranka (Sjedinjene Američke Države)|republikanac]] ili [[Demokratska stranka (Sjedinjene Američke Države)|demokrata]], komunista ili socijalista, [[Monarhizam|monarhista]] ili za Sovjete. Pitanje je: jesi li za fašizam ili protiv fašizma? I mi želimo da se cjelokupno američko srpstvo okupi pod jedan jedini barjak za uništenje fašizma, a svi ostali barjaci da se ostave po strani, dok ne bude oslobođeno i spaseno čovječanstvo od tog najstrašnijeg neprijatelja.{{sfn|Marković|1997|p=327}}}} S Markovićem su radili [[Srđa Prica]], [[Stevan Dedijer]] i Nikola Kovačević.{{sfn|Bojović|1981|pp=194–195}} Sa svom trojicom je često dolazio u sukobe, koji nisu bili političke, nego lične prirode.{{sfn|Radanović|2016|pp=62–63}} Radio je na organizovanju Sveslovenskog kongresa u Detroitu u aprilu [[1942]]. godine, koji je postao najveća antifašistička manifestacija Slovena u SAD, i obezbedio pismo podrške [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] antifašističkom pokretu za VII Vidovdanski kongres te godine. Marković je bio blizak prijatelj Teslinog sestrića [[Sava Kosanović|Save Kosanovića]] i preko njega se više puta susretao sa Teslom tokom poslednjih godina naučnikovog života. Marković je obezbedio podršku Tesle antifašističkom pokretu, što nije bilo preterano teško, jer je Tesla još polovinom tridesetih javno istupao protiv [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] invazije na [[Etiopija|Etiopiju]]. Igrom slučaja, Marković je stigao u New York na [[Božić]], 7. januara [[1943]]. godine. Po običaju, odmah po dolasku, sa stanice se javljao svom prijatelju Savi Kosanoviću. Tog jutra, Sava ga je pozvao da hitno dođe do hotela "New Yorker", jer je njegov ujak upravo preminuo. Tako je Marković bio prisutan u prvim trenucima posle smrti Nikole Tesle. Po njegovim tvrdnjama, par sati nakon što je došao, nepoznati ljudi iz [[Pentagon|Pentagona]] odneli su iz sobe mnoge Tesline papire i stvari uprkos protestima Kosanovića.{{sfn|Marković|1997|pp=315–319, 331–338}} Marković se u početku pridržavao "kominternovske interpretacije ustanka u Jugoslaviji koja je podrazumevala saradnju između komunista i monarhista." U tom svojstvu se čak i susreo i fotografisao sa [[Petar II Karađorđević|kraljem Petrom II]] 1942. godine i predao mu 4.000 dolara.{{sfn|Radanović|2016|p=62}}{{sfn|Marković|1997|p=351}} Nakon što su preko Radija "Slobodna Jugoslavija" počele da dolaze vesti o [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine|saradnji četnika sa okupatorom]], Mirko Marković je organizovao propagandu protiv [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]] u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=319–321}} Proleća i leta 1943. godine, Marković je bio inicijator i osnivač Ujedinjenog odbora južnoslovenskih Amerikanaca, koji je zvanično osnovan 7. avgusta u Clevelandu. Za predsednika je izabran [[Louis Adamič]], a Mirko Marković bio je član šireg odbora i zvanični predstavnik Srba. Odbor je organizovao masovne akcije prikupljanja pomoći žrtvama rata u Jugoslaviji, kao i partizanskom pokretu. U radu su učestvovali i poznati predstavnici američkog društva kao što su [[Eleanor Roosevelt]] i [[Fiorello H. La Guardia]], koji su takođe materijalno pomagali ratom uništene krajeve Jugoslavije.{{sfn|Marković|1997|pp=323–326}} [[1945]]. godine, Marković je bio organizator zvaničnog boravka delegacije nove Jugoslavije u New Yorku. Delegaciju su predvodili [[Ivan Šubašić]], [[Sreten Žujović]] i [[Vladimir Dedijer]]. Odatle su otišli za [[San Francisco]] na osnivačku skupštinu [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Posle toga, bio je zadužen za smenu kadrova u jugoslovenskoj ambasadi u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], gde su monarhistički kadrovi zamenjeni pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta. Jednog dana, novi ambasador saopštio mu je da ga je [[Politbiro]] CK KPJ pozvao da se, nakon dvadeset godina, vrati u Jugoslaviju.{{sfn|Marković|1997|pp=341–343}}{{sfn|Radanović|2016|p=64}} === U socijalističkoj Jugoslaviji === [[Datoteka:Mirko Marković u partizanskoj uniformi.jpg|thumb|250px|Mirko Marković kao [[pukovnik]] [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]] [[1946]]. godine.]] Po dolasku u [[SFRJ|Jugoslaviju]] u novembru 1945. godine, Marković piše autobiografiju, detaljne izveštaje o svom radu u SAD za CK KPJ, kao i svoje utiske o radu nove jugoslovenske ambasade u SAD. Januara 1946. godine, postavljen je za jednog od urednika [[Tanjug|Tanjuga]], zadužen za emisije za inostranstvo i veze sa stranim novinarima. Kasnije je tvrdio da je već tada bio politički marginalizovan, jer, kako mu je rekao Nikola Kovačević, "u Centralnom komitetu imaju loše mišljenje o tebi".{{sfn|Marković|1997|pp=347–355}}{{sfn|Radanović|2016|p=65}} Antipatije su, po svemu sudeći, bile obostrane. Stevan Dedijer tvrdio je da je Marković govorio da nije odgovoran Titu i CK, nego sovjetskom ambasadoru i Moskvi.{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Prvi susret sa Titom na [[Dedinje|Dedinju]] Marković je opisao ovako: {{citat|Ambijent je bio neuporediv sa onim u Parizu. Onamo – bila je skromna periferijska kafanica, u civilu, prisno drugarstvo između komunista. Ovdje – kraljevski dvorac sa nekim feudalnim "mirisom", gdje prvo vučjak onjuši posjetioca prije rukovanja s domaćinom – odjevenim u besprekorno skrojenu [[Maršal Jugoslavije|maršalsku]] uniformu. Nestala je ona drugarska prisnost, ona emigrantska toplina ilegalnosti.{{sfn|Marković|1997|p=350}}}} 1946. godine, CK KPJ doneo je odluku da uputi Markovića u diplomatsku službu – kao pukovnika JNA, poslala ga je u Zapadnu Nemačku, gde je bio predstavnik Jugoslovenske armije koji je obilazio garnizone i držao predavanja o Jugoslaviji i partizanskoj borbi. Zapravo je putovao po američkoj okupacionoj zoni i držao predavanja američkim vojnicima i oficirima. Predavanja su bila podeljena na tri ciklusa: istorija Jugoslavije od 1918. do 1941. godine, [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] i osnivanje Federativne Republike. Bio je u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za vreme [[Nirnberški proces|suđenja nacistima]] i uspeo je da dobije mesto u sali kao posmatrač. Takođe se bavio repatrijacijom jugoslovenskih ratnih zarobljenika koji su se još uvek nalazili u Nemačkoj.{{sfn|Marković|1997|pp=359–366}} U jesen 1946. godine, Marković se vraća u Beograd i postaje predavač političke ekonomije na [[Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu|Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu]]. Na osnovu svojih predavanja i zalaganjima [[Mitra Mitrović|Mitre Mitrović]] objavio je knjigu ''Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma'' u 30.000 primeraka.{{sfn|Marković|1997|pp=371–381}} U proleće [[1948]]. godine, Marković je obavešten o planovima da bude novi jugoslovenski ambasador u Londonu.{{sfn|Marković|1997|pp=381–382}} Ove planove naglo je prekinula Rezolucija Informbiroa u junu 1948. godine. Da stvar bude gora po Markovića, istog meseca isplivala je njegova prepiska sa Karlom Hudomaljem, koju je u Jugoslaviju dostavio jedan od jugoslovenskih iseljenika u Francuskoj, i u kojoj je on rukovodstvo oko Tita nazivao "trockistima" i "govnarijom".{{sfn|Gužvica|2020|p=108}}<ref>[https://istorija20veka.rs/wp-content/uploads/2019/01/2019_1_03_guz_53-74.pdf Stefan Gužvica, "The Spanish Inquisition: Factional Struggles among the Yugoslav Interbrigadistas", ''Istorija 20. veka'' 1/2019, 61.]</ref> Marković je tada već bio pod nadzorom [[UDBA|Udbe]], jer je bio deo "kružoka" nezadovoljnih veterana komunističkog pokreta koji je predvodio [[Dragotin Gustinčič]] i u kom je bio njegov prijatelj Labud Kusovac.{{sfn|Previšić|2022|p=439}} Na početku školske 1948/[[1949]]. godine, 2. septembra, održan je partijski sastanak ćelije Ekonomskog fakulteta. Na tom sastanku, Mirko Marković se javno izjasnio kao pristalica Rezolucije Informbiroa. Nakon što je njegov stav dočekan povicima "Dole izdajnik!" i izjavom da će biti isključen iz partije, Marković je odgovorio: {{citat|Možete me isključiti iz Partije, ali vi ste već isključena Partija!{{sfn|Radanović|2016|pp=66–67}}}} Dva dana kasnije, 4. septembra 1948. godine, Mirko Marković je uhapšen. Petnaest meseci držan je u [[Glavnjača|Glavnjači]] bez suđenja, ali nije mučen. Odatle je krajem decembra 1949. godine prebačen u zatvor na [[Ada Ciganlija|Adi Ciganliji]]. Odatle je, sa grupom od petnaestak interbrigadista i predratnih komunista, u jesen [[1950]]. godine prebačen na Goli otok.{{sfn|Radanović|2016|p=67}} Na Golom otoku je, kao i drugi zatvorenici, podvrgavan torturi. Na jednoj od "partijskih konferencija" koje su tamo održavane, na zahtev da izvrši samokritiku, Marković je odgovorio "[[Staljin]] je u pravu. Tito uopšte nije!", na šta ga je jedan od aktivista udario šakom toliko jako da mu je izbio zub. Kada je nakon toga upitan želi li revidirati stav, ponovio je: "Staljin je u pravu!"{{sfn|Previšić|2022|pp=458–459}} Kao i drugi istaknuti komunisti, Marković je jedno vreme proveo u zloglasnom "Radilištu 101", odnosno "Petrovoj Rupi".{{sfn|Marković|1997|pp=396–398}} Prisustvovao je ubistvu [[Dragan Ozren|Dragana Ozrena]], samoubistvu Danila Drezgića i smrti pukovnika Sava Vukčevića od [[Tuberkuloza|tuberkuloze]].{{sfn|Marković|1997|pp=405–406}} Marković je, formalno, u jesen 1950. godine bio osuđen na dve godine društveno-korisnog rada. Međutim, na Golom otoku će ostati sve do [[14. februara]] [[1954]]. godine.{{sfn|Marković|1997|p=391, 413}} Ernest Hemingway odbio je da dođe u posetu Jugoslaviji jer je njegov prijatelj bio tamo na robiji.<ref>[https://www.pobjeda.me/clanak/kad-zvono-zvoni-za-markovica-i-hemingveja Stojan Stamenić, "Kad zvono zvoni za Markovića i Hemingveja", ''Pobjeda'', 30. decembra 2024.]</ref> === Karijera posle Golog otoka === Po povratku sa Golog otoka, ponovo se nastanio u Beogradu. Kao i mnogi bivši Golootočani, u početku se susretao sa izbegavanjima od strane prijatelja i poznanika. Izdržavao ga je rođak i par prijatelja koji nisu strahovali od sastanaka sa njim. Probao je da objavi reizdanje svog udžbenika iz političke ekonomije, ali mu nije dozvoljeno. Na kraju mu je priznat partijski i radni staž od 1925. godine i dobio je posao naučnog saradnika na Ekonomskom institutu FNRJ. Marković je želeo da napiše kritiku [[Milovan Đilas|Đilasove]] teze da ekonomski sistem Sovjetskog Saveza nije socijalizam, nego državni kapitalizam. Svestan činjenice da ne može da napiše takvu knjigu, odlučio je da napiše knjigu o SAD kao primeru državnog kapitalizma, na osnovu kog bi bilo očigledno da SSSR nije nimalo nalik takvom sistemu. Knjiga je objavljena pod naslovom ''Razvoj i problemi privrede SAD'' [[1956]]. godine. Izdanje je u potpunosti povučeno iz prodaje, ali je bilo dostupno u bibliotekama.{{sfn|Marković|1997|pp=413–419}} Posle toga, Marković je počeo da se bavi istraživanjima društvene reprodukcije u socijalističkoj Jugoslaviji. Njegov dalji rad prekinulo je novo hapšenje. U talasu hapšenja sumnjivih bivših ibeovaca usled pogoršanja odnosa sa SSSR-om, Marković je uhapšen [[4. juna]] [[1958]]. godine. Poslat je na otok [[Sveti Grgur (otok)|Sveti Grgur]], sa kog je pušten tek [[23. decembra]] [[1960]]. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=419–420}}<ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000791.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Marković – Marković".]</ref> Posle ponovnog puštanja iz zatvora, počeo je da se zanima za probleme [[Kineska revolucija (1949)|Kineske revolucije]] i za razvoj i potencijal kibernetike. Čitao je američku i sovjetsku literaturu o kibernetici i počeo da radi na Zavodu za ekonomske ekspertize, prvo kao prevodilac, a potom i kao istraživač. Njegova knjiga ''Kibernetika i njena primena'' postala je de fakto udžbenik JNA, jer se vojska jako zanimala za tu temu i otkupila praktično celi tiraž.{{sfn|Marković|1997|pp=420–421}} [[1970]]. godine, zaposlio se na Institutu za sisteme planiranja i upravljanja kao naučni savetnik. Tu je objavio više dela iz oblasti kibernetike do i posle svog penzionisanja [[1973]]. godine. Mirko Marković ostao je aktivan u javnom životu sve do svoje smrti. Njegov poslednji polemički članak, "Šta najamni radnik prodaje – rad ili radnu snagu" objavio je časopis ''Horizont'', već posthumno, u avgustu [[1988]]. godine. Mirko Marković umro je u Veloj Luci na Korčuli 29. juna [[1988]]. godine. Istoričar [[Milan Radanović]] ovako je ocenio lik i delo Mirka Markovića: {{citat|Iako Markovićevu ličnost nije lako idealizovati zbog određenih kontroverzi, ona ostaje privlačna, ali ne samo zbog zanimljivog životnog puta jednog osobenog marginalca u vrtlogu krupnih istorijskih zbivanja. Ono što ličnost Mirka Markovića čini dodatno zanimljivom jeste neobična podvojenost karakternih suprotnosti: neutoljiva ambicioznost i istrajni nonkonformizam u jednoj osobi. Mirko Marković je umeo da stvara neprijatelje, i pored primetne oštroumnosti. Neke ličnosti čije je neprijateljske predrasude nehotice pothranjivao bili su krupni akteri političkog života posleratne Jugoslavije.{{sfn|Radanović|2016|p=52}}}} == Porodica == Mirko Marković imao je dve sestre i dva brata. On je bio najmlađi. Svi su aktivno učestvovali u komunističkom pokretu. Njihovu majku Milenu-Miku Marković streljali su italijanski okupatori pred rodnom kućom u Piperima 1943. godine.{{sfn|Marković|1997|p=353}} * '''Stoja Marković''' (1896–1947) je za vreme Prvog svetskog rata bila komita i borila se protiv [[Vojna generalna uprava u Crnoj Gori|Austrougarske okupacije Crne Gore]] i već tad je stekla nadimak ''Hajdučica Stoja''. Posle Prvog svetskog rata postala je članica KPJ, a od 1922. godine bila je u gerili sa svojim stricem Vukašinom. Tokom jednog obračuna sa kraljevskim žandarmima, Stoja je ranjena i uhapšena. 1926. godine je osuđena na 20 godina zatvora, ali je KPJ organizovala njeno bekstvo i poslala je u Moskvu, gde se školovala na KUNMZ-u. Bila je udata za komunistu Miloša Blagojevića (1899–1938), koji je streljan za vreme Velike čistke. Posle Drugog svetskog rata, vratila se u Jugoslaviju sa sestrom i decom. Umrla je u Beogradu 21. juna 1947. godine.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/ZENE%20CG_2022%20ENG.pdf Olivera Todorović, Tijana Todorović, Svetlana Lola Miličković, ''Women of Montenegro'' (Podgorica: Radosav Ljumović, 2022), 59.]</ref>{{sfn|Vujošević|2019|p=31}} * '''Zora Marković''' (1899-1988) takođe se školovala na KUNMZ-u u SSSR-u, posle čega je učestvovala u kolektivizaciji na [[Kavkaz|Kavkazu]]. Posle rata se vratila u Jugoslaviju. Bila je nosilac ordena zasluga za narod sa zlatnom zvezdom.<ref>[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2022/07/J.-Kecman---ene-Jugoslavije-final-pisi.pdf Jovanka Kecman, ''Žene Jugoslavije u radničkom pokretu i ženskim organizacijama: 1918-1941'' (Beograd: Narodna knjiga, Institut za savremenu istoriju, 1978), 417.]</ref><ref>Tanjug, "Umrla stara revolucionarka Zara Marković", ''Politika'' br. 26673, 1. januara 1988, 6.</ref> * '''Radule Marković''' (''Radule Stijenski'', 1901–1966) takođe se borio u gerili Vukašina Markovića i 1927. godine emigrirao u SSSR. U SSSR-u je živeo pod imenom Radule Stijenski i postao najpoznatiji sovjetski pesnik iz Jugoslavije. Pisao je poeziju, prozu i dečije pesme i priče. Često je svoju poeziju javno izvodio uz [[gusle]]. Za vreme Drugog svetskog rata, Radule Stijenski bio je aktivista Sveslovenskog komiteta u Moskvi. Posle rata se vratio u Jugoslaviju, te je 1947. i 1948. predavao ruski jezik i književnost na Višoj pedagoškoj školi na [[Cetinje|Cetinju]]. Posle Rezolucije Informbiroa prebegao je u Albaniju, a odatle se vratio u SSSR. Bio je urednik informbirovskih moskovskih novina ''Za socijalističku Jugoslaviju''. Najpoznatije delo mu je istorijski roman-trilogija ''Ognjište slobode'', koji nikad nije preveden na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]. Preminuo je u Moskvi [[5. februara]] [[1966]]. godine.<ref>[https://www.livelib.ru/author/448870-radule-stijenskij "Биография — Радуле Стийенский", ''Livelib.ru'']</ref> * '''Jole Marković''' (1904) bio je u gerili sa stricem Vukašinom i uhapšen je nakon ranjavanja 1924. godine, zajedno sa sestrom Stojom. 1926. godine osuđen je na petnaest godina zatvora. Proveo je trinaest godina na robiji u [[Zenica|Zenici]] i pušten je na slobodu 1937. godine. Bio je jedan od organizatora [[Ustanak u Crnoj Gori (1941.)|Ustanka u Crnoj Gori 1941. godine]]. Bio je zamenik Ministra poljoprivrede [[Socijalistička Republika Crna Gora|Socijalističke Republike Crne Gore]]. Nakon Rezolucije Informbiroa, pobegao je u Albaniju, odakle je izvodio oružane upade u Jugoslaviju. Tokom jednog od tih napada je uhapšen i poslat na Goli otok. Bio je na Golom otoku od [[1956]]. do [[1959]]. godine.<ref>Slobodan Petrović, ''Sedam sekretara SKOJ-a'' (Beograd: Rad, 1962), 591.</ref><ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000781.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Markotić – Marković".]</ref><ref>[https://znaci.org/00002/340.pdf Božo Lazarević, "Ustanak u Piperima", u ''Ustanak naroda Jugoslavije 1941. godine: Zbornik, knjiga prva'' (Beograd: Vojno delo, 1964), 39–62.]</ref>{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Sin Mirka Markovića, Draško Marković, izvršni je direktor za ljudske resurse kompanije [[Telekom Srbija]] te član Upravnog odbora [[SD Crvena zvezda|Sportskog društva Crvena zvezda]].<ref>[https://telekomsrbija.com/sr/o-nama/upravljanje-i-korporativna-struktura/drasko-markovic/ "Draško Marković", ''Telekom Srbija'']</ref><ref>[https://zrkcrvenazvezda.rs/odrzana-izborna-s%D0%BAupstina-sd-crvena-zvezda/ "Održana izborna skupština SD Crvena zvezda", 24. maja 2022, ''zrkcrvenazvezda.rs''.]</ref> == Bibliografija == * ''Бродарка'' (Москва, Ленинград: Земля и фабрика, 1930) * ''Югославия'' (''Jugoslavija'') (Москва: Молодая гвардия, 1933) * "Как живут крестьяне Югославии", [https://www.booksite.ru/kolh/1935_10.pdf ''Колхозник: литературно-политический и научно-популярный ежемесячный журнал'' 10/1935], 93–102. * "They Paid for Their Drinks", [https://classic.esquire.com/issue/19400201/print ''Esquire'', 1. februar 1940.] (pod pseudonimom ''John Mirko'') * ''The Yugoslavian Front Against Fascism – The Truth About the Partisan Army and the Legend of Drazha Mikhailovich'' (Pittsburgh: Slobodna reč, 1942) * ''[https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Mirko%20Markovic/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Amerike%20n%20(175)/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Ameri%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Da smo načisto: Pogled iz Amerike na Jugoslaviju 1939-1945]'' (Pittsburgh: Slobodna Reč, 1945) * ''Borba u Americi za novu Jugoslaviju'' (Beograd: Prosveta, 1946) * ''O političkoj ekonomiji: predmet i metode političke ekonomije'' (Beograd: Izdanje Odbora za udžbenike E.K.V.Š., 1947) * ''[https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Mirko%20Markovic/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20impe%20(182)/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma]'' (Beograd: Narodna knjiga, 1948) * ''Monopolistički stadijum kapitalizma: prema programu političke ekonomije'' (Beograd: Naučna knjiga, 1948) * ''Razvoj i problemi privrede SAD'' (Beograd: Ekonomski institut FNRJ, 1956) * ''Kibernetika i njena primena'' (Beograd: Zavod za ekonomske ekspertize, 1967) * ''Kibernetika i sistemi'' (Beograd: Institut za sisteme planiranja i upravljanja, 1970) * ''Prilaz kibernetici'' (Beograd: Savremena administracija, 1972) * ''Dani nezaboravni: Uspomene jednog interbrigadiste iz Španije'' (Cetinje: Obod, 1973) * ''Osnovni pravci nauke o upravljanju u SAD i SSSR'' (Beograd: Poslovna politika, 1980) * ''Jugoslovenski napredni pokret u SAD i Kanadi, 1935–1945'' (sa Strahinjom Maletićem, Harry. M Justizom i Milošem Grubićem; Toronto: Nordam Jugoslav Publishers, 1983) * ''Odabrani put: Memoari'' (Podgorica: CID, 1997) == Reference == {{Izvori|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|title=Kazivanja Nikole Kovačevića Starog|date=1981|publisher=Centar za kulturu|location=Nikšić|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Jovan%20Bojovic/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Starog%20(154)/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Sta%20-%20Jovan%20Bojovic.pdf}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940|date=2020|publisher=Srednja Europa|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |ref=harv}} * {{cite book |last1=Marković|first1=Mirko|title=Odabrani put: Memoari|date=1997|publisher=CID|location=Podgorica|ref=harv}} * {{cite book |last1=Previšić|first1=Martin|title=Goli otok: Istorija|date=2022|publisher=Vukotić Media|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Radanović|first1=Milan|title=Jugoslovenski interbrigadisti pred Kontrolnom komisijom CK KPJ 1945–1949|date=2016|publisher=Diplomski rad|location=Univerzitet u Beogradu|ref=harv}} * {{cite book|last1=Vujošević|first1=Ubavka|title=Nestajali netragom: Jugosloveni – žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom Savezu 1927–1953.|date=2019|publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} {{Lifetime|1906|1988|Marković, Mirko}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Španski borci]] 4to65ydo8ekawmbnmlua6rm1oh6gxsl 42652785 42652778 2026-07-10T14:03:13Z Stefanguzvica 88249 /* Porodica */ 42652785 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Mirko Marković | slika = Mirko Marković.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[10. maja]] [[1907]]. | mesto_rođenja =[[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]] | država_rođenja ={{zastava|Knjaževina Crna Gora}} | datum_smrti =[[29. juna]] [[1988]]. ('''81''' god.) | mesto_smrti =[[Vela Luka]], [[Korčula]] | država_smrti ={{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] |profesija=ekonomista, revolucionar |SKOJ=[[1923]]. |KPJ=[[1925]]. |KPSS=[[1927]]. }} '''Mirko Marković''' ([[ćirilica]]: Мирко Марковић; [[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]], [[10. maja]] [[1907]]. – [[Vela Luka]], [[29. juna]] [[1988]].) je bio jugoslovenski ekonomista, komunistički revolucionar, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|španski borac]] i istaknuti organizator jugoslovenske [[Antifašizam|antifašističke]] emigracije u [[SAD]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. U [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] bio je komandant bataljona "George Washington" u okviru XV. internacionalne brigade. [[1948]]. godine zatvoren je kao pristalica [[Raskol Tita i Staljina|Rezolucije Informbiroa]]. Posle puštanja sa [[Goli otok|Golog otoka]] postao je jedan od pionira [[Kibernetika|kibernetike]] u socijalističkoj Jugoslaviji. Bio je nećak [[Vukašin Marković|Vukašina Markovića]], prijatelj [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]], te autor mnogih naučnih radova iz oblasti kibernetike i ekonomije. Napisao je nekoliko književnih dela i memoare ''Odabrani put'' koji su posthumno objavljeni [[1997]]. godine. == Biografija == Mirko Marković rođen je u Stijeni Piperskoj 10. maja ili 3. juna 1907. godine, u porodici Jovana i Milene - Mike Marković. Porodica se prvenstveno bavila stočarstvom, ali je igrala i bitnu ulogu u istoriji crnogorske države. Deda Mirka Markovića, Milić Marković, bio je [[Perjanici|perjanik]] za vreme [[Nikola I Petrović Njegoš|knjaza Nikole]], a otac je period od [[1912]]. do [[1918]]. proveo boreći se u [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] i [[Prvi svjetski rat|Prvom svetskom ratu]].{{sfn|Marković|1997|pp=13–17}} Mirkov stric, Vukašin Marković, bio je poznati socijalistički revolucionar, koji se u vreme Mirkovog rođenja nalazio u Rusiji, gde je bio član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Boljševičke partije]]. Vukašinov brat Milutin takođe se školovao u Rusiji i postao socijalista. Ubijen je dok je Mirko još bio dete, a porodica je smatrala da je ubijen od strane vlasti jer "nije skrivao svoje napredne ideje" dok je služio u vojsci.{{sfn|Marković|1997|pp=21–22}} Cela porodica Marković bila je [[Rusofilstvo|rusofilska]]. Po Mirkovim rečima, "Otkako znam za sebe, jedna od najčešće upotrebljavanih riječi u našoj porodici bila je riječ "Rusija"".{{sfn|Marković|1997|p=18}} Mirkovo odrastanje obeležila su stalna uznemiravanja od strane [[Austro-ugarska vojska|austrougarskih vojnika]] te pomaganje njegove porodice [[Komiti|komitama]]. Mali Mirko je na kraju Prvog svetskog rata preživeo [[Španska gripa|španski grip]]. Porodica Marković, inspirisana idejama [[Oktobarska revolucija|revolucije u Rusiji]], te nezadovoljna [[Podgorička skupština|ujedinjenjem]] sa [[Kraljevina Srbija|Srbijom]], koje je bilo ostvareno na monarhističkim i centralističkim osnovama, a ne republikanskim i federativnim, priklonila se [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]].{{sfn|Marković|1997|pp=23–30}} === Rad u SKOJ-u i sa komitama === [[1921]]. godine u Crnu Goru se iz [[SSSR|Sovjetske Rusije]] vratio Vukašin Marković, koji je nedugo potom pokrenuo komitsku borbu u crnogorskim planinama. Proglasi Vukašina Marković pozivali su "[[Jugoslaveni|jugoslovenski narod]]" i "[[Crnogorci|crnogorski narod]]" da stupe u borbu za "federativnu republiku Jugoslaviju" i "slobodnu samoupravu Crne Gore" u okviru te federacije.<ref>Jovan R. Bojović (ur.), ''Izvori za istoriju radničkog pokreta i revolucije u Crnoj Gori (1918–1945), Serija I, Knjiga I (1918–1929)'' (Titograd: Istorijski institut SR Crne Gore, 1971), 253–256.</ref> Cela porodica se našla na udaru vlasti, te je čak i petnaestogodišnji Mirko, tada đak četvrtog razreda gimnazije, bio uhapšen samo zato što je nećak Vukašina Markovića. Mirko je zbog toga isključen iz Gimnazije, pa je morao da upiše Trgovačku akademiju u [[Podgorica|Podgorici]].{{sfn|Marković|1997|pp=232–236}} Kao đak u Trgovačkoj akademiji, Mirko Marković je osnovao "Trezvenjačko društvo [[Gavrilo Princip]]". Formalno, društvo se borilo protiv [[Alkoholizam|alkoholizma]], ali u stvarnosti je bilo legalni ogranak [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Društvo je imalo i pozorišnu i fudbalsku sekciju.{{sfn|Marković|1997|pp=239–242}} Govori udruženja, koji su počinjali kao pouke o štetnosti alkoholizma obično su se završavali lekcijama o [[Kapitalizam|kapitalizmu]] kao izvoru svih društvenih zala.{{sfn|Marković|1997|p=243}} [[Datoteka:Vukašin Marković.jpg|thumb|250px|Mirkov stric Vukašin Marković.]] Mirko Marković bio je premlad da se odmetne u komite, ali je organizovao komuniste u Podgorici, ali i radio kao kurir komita. Pomagao je svom stricu Vukašinu tako što je održavao vezu između njega i dvojice tada najvažnijih crnogorskih komunista u gradu, [[Jovan Tomašević|Jovana Tomaševića]] i [[Aleksa Pavićević|Alekse Pavićevića]].{{sfn|Marković|1997|pp=244–246}} [[1923]]. godine, po sopstvenom svedočenju, Mirko i formalno postaje član Komunističke partije Jugoslavije (mada se verovatnije, u tom trenutku, radilo o članstvu u SKOJ-u). Sastaje se i sa drugim bitnim crnogorskim komunistima, kao što su [[Bracan Bracanović]], [[Petko Miletić]], [[Marko Mašanović]], [[Božo Ljumović]], [[Adolf Muk]] i [[Ivan Milutinović]], koji mu je bio i dalji rođak.{{sfn|Marković|1997|p=248}} Bio je i veza Pokrajinskih komiteta KPJ za Crnu Goru i [[Dalmacija|Dalmaciju]]. [[1925]]. godine, završio je Trgovačku akademiju.{{sfn|Marković|1997|pp=252–253}} U leto 1925. godine, nakon bekstva Vukašina Markovića iz zatvora, [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] donosi odluku da Mirka Markovića pošalje u [[Beč]], gde će se povezati sa jugoslovenskim komunistima i organizovati prebacivanje svog strica u inostranstvo. Nakon toga, i Mirko i Vukašin trebali su da odu u SSSR – Vukašin da se skloni od političkih progona, a Mirko da stekne visoko obrazovanje.{{sfn|Marković|1997|p=255}} Svoje putovanje u Beč Mirko Marković je opisao u memoarima: {{citat|Poslije nekoliko dana Spasoje mi je uručio moj pravi pasoš (koji su dobili preko nekog simpatizera ili komuniste u aparatu banovine) i novac za put do Beča, "a za natrag daće ti oni u Beču", partijsku poštu za CK i adresu veze u Beču.<br> Do [[Kotor|Kotora]] sam stigao autobusom, a od Kotora do [[Zelenika|Zelenike]] nekim brodićem. Uveče sam sio u voz (prvi put u životu) za [[Zagreb]]. U Zagrebu sam pošao u austrijski konzulat i dobio ulaznu vizu za [[Austrija|Austriju]]...<br> Uzgred budi rečeno, sve me zbunjivalo – od "[[Bata Corporation|Batinih]]" cipela koje sam kupio za 99 dinara, šeširčeta na glavi i željezničkih vagona, pa do [[Sarajevo|Sarajeva]] i Zagreba – tih za mene nepoznatih gradova. A šta me je tek čekalo u Beču koji je za mene bio samo neki daleki đački pojam – prestonica austro-ugarskih careva – najveći "švapski grad"! {{sfn|Marković|1997|p=256}}}} U Beču se Mirko Marković povezuje sa [[Labud Kusovac|Labudom Kusovcem]] i [[Dimitar Vlahov|Dimitrom Vlahovim]], saradnicima časopisa [[La fédération balkanique]]. Kusovac je bio glavna veza za prebacivanje Vukašina Markovića iz Jugoslavije, a Mirko Marković je više puta putovao iz Beča u Jugoslaviju i nazad dok plan prebacivanja nije razrađen u detalje. Preko Sarajeva, [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]], Zagreba i [[Maribor|Maribora]], Mirko Marković je prebacio svog strica u Austriju, a u Beču su odmah upućeni u sovjetsku ambasadu.{{sfn|Marković|1997|pp=257–263}} Početkom [[1926]]. godine, dok su čekali dokumenta za prebacivanje u Sovjetski Savez, Mirko i Vukašin Marković uhapšeni su u Hotelu "Park" kraj bečkog [[Schönbrunn|Schönbrunna]], na osnovu poternice raspisane u Jugoslaviji. [[Datoteka:Hietzing (Wien) - Parkhotel Schönbrunn.JPG|thumb|350px|Zgrada Hotela "Park" u Beču, u kojoj su 1926. godine uhapšeni Mirko i Vukašin Marković.]] Istražni zatvor je bio "pripravni tečaj" Mirka Markovića za kasnije studije u Moskvi. Stric ga je dok su boravili u pritvoru učio o istoriji radničkog pokreta, o [[Prva internacionala|Prvoj]], [[Druga internacionala|Drugoj]] i [[Kominterna|Trećoj internacionali]], o radu [[Sovjet|sovjeta]] u Rusiji za vreme revolucije, i o razvoju Komunističke partije Jugoslavije. Uputio je Mirka Markovića u [[Frakcija|frakcijske]] sukobe između "desnice" i "levice" u KPJ (sam Vukašin Marković bio je pristalica levice) i u osnove [[Marksizam-lenjinizam|marksizma-lenjinizma]]. Sud je na kraju doneo odluku da se, zbog ilegalnog boravka u zemlji, obojica doživotno proteraju iz Austrije, ali da ne budu izručeni Jugoslaviji. U Austriju je u međuvremenu došla i Mirkova sestra Zora, pa su svo troje zajedno pošli u SSSR.{{sfn|Marković|1997|pp=263–266}} === Obrazovanje i rad u SSSR === Po dolasku u SSSR, u jesen 1926. godine, Mirko Marković je upisao [[Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada]]. U početku je bio zatečen siromaštvom i zaostalošću Sovjetske Rusije: {{citat|Slika Moskve – bez automobila, sa zaprežnim kolima na sve strane, neopravljenim kolovozima, oskudno odjevenim prolaznicima, rijetkim dućanima, sve je to na mene djelovalo deprimirajuće... Kada smo pričali crnogorskim seljacima o Sovjetskom Savezu, predočavali smo im "bogatstvo i siti život", nemajući skoro nikakve predstave o strahotama razaranja u [[Ruski građanski rat|dugogodišnjem ratovanju poslije obaranja cara]], o gladnim godinama u doba imperijalističke blokade. Trebalo mi je podosta vremena da o svemu tome saznam, skrivajući duboko u sebi klicu razočarenja... Sjećam se, u Crnoj Gori poslije Prvog svjetskog rata bio je dat seljacima određen broj plugova iz ratne odštete Austrougarske. Bila je velika jagma za tim plugovima. (Ranije su upotrebljavane jedino drvene ralice). A omladina agituje za socijalizam, za sovjetsku Rusiju... Tako, pitaju nas seljaci, ako i kod nas dođu Sovjeti i – taj socijalizam, hoćemo li dobiti plugove? – A mi odgovaramo: – Nego kako, i to zlatne! – I to im govorimo sa svom ozbiljnošću, a seljacoi vrte glavama i čisto nam ne vjeruju.<br> A sada gledam kako po ulicama Moskve tandrču dotrajali crveni tramvaji i zaprežna kola! Sada ja vrtim glavom: "Ono nešto nije u redu!" A u stvari, nije bilo u redu moje znanje i poznavanje tek rođene u krvi i mukama sovjetske države, koja je jedva ostala u životu... {{sfn|Marković|1997|p=35}}}} Na KUNMZ-u, Mirko Marković je aktivno učestvovao u studentskim borbama kao istaknuti pristalica leve frakcije, koja se odlikovala revolucionarnim radikalizmom i zalaganjem za [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]]. Bio je blizak prijatelj drugih vodećih "levičara", kao što su [[Stjepan Cvijić]], [[Janko Mišić]] i [[Pero Popović Aga]]. Bio je ostrašćeni protivnik istaknutog partijskog rukovodioca i vođe "desnice", [[Sima Marković|Sime Markovića]].{{sfn|Marković|1997|pp=45–46}} Tada je postao blizak i sa Petkom Miletićem, koji je bio blizak saborac njegovog strica u gerili par godina ranije.{{sfn|Marković|1997|pp=49–50}} [[1927]]. godine, Marković je počeo da se bavi novinarskom delatnošću. Radio je kao dopisnik jugoslovenskog komunističkog dnevnog lista ''Radnik'', koji je izlazio u [[Chicago|Čikagu]].{{sfn|Marković|1997|p=56}} [[1928]]. godine, Mirko Marković bio je jedan od glavnih učesnika "Slučaja 41". Grupa studenata "levičara" napisala je žalbu Kominterni i Boljševičkoj partiji, u kojoj se žalila na politički [[oportunizam]] rektorke KUNMZ-a Marije Frumkine (koja je podržavala [[Nikolaj Buharin|Nikolaja Buharina]]), te desničarskog rukovodstva u KPJ, u koje su, pored Sime Markovića, ubrajali i [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. Autori teksta su bili Mirko Marković i njegova dva najbliža prijatelja sa studija, [[Nikola Orovčanac]] i [[Josip Donelli–Rafanelli]] (Bioković). Pismo je prvo osuđeno kao frakcionaško, a potom i kao [[Trockizam|trockističko]], jer je pisano sa levih pozicija i jer su ga potpisali studenti predvođeni profesorom [[Ante Ciliga|Antom Ciligom]] koji će se nedugo potom izjasniti kao trockisti. Ciliga i troje studenata trockista su izbačeni iz partije, a Marković, Orovčanac i Bioković dobili su samo partijsku opomenu i proterivanje na partijski rad u provinciju. Tada je počela i netrpeljivost Mirka Markovića prema Milanu Gorkiću, koja će trajati do kraja Gorkićevog života. Marković je kasnije uvek negirao da je politika izražena u pismo koje je napisao bila "trockistička".<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 109–113. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Luhcentrokuz 1932.jpg|center|thumb|750px|Panorama novih pogona fabrike "Luganskteplovoz" u Lugansku, čijom izgradnjom je rukovodio Mirko Marković.]] U leto [[1929]]. godine, po partijskoj kazni, Mirko Marković je poslat u [[Lugansk]] u [[Donbas|Donbasu]], gde je radio u fabrici lokomotiva za vreme kampanje [[Industrijalizacija|industrijalizacije]].{{sfn|Marković|1997|pp=59–61}} Krajem godine, on i kažnjeni drugovi uputili su pismo Plenumu Izvršnog komiteta Komunističke internacionale u kom su tražili da im se kazna skine i insistirali da njihova "levičarska" gledišta nisu bila pogrešna, a da je njihova ocena da je Gorkić pristalica Buharina bila pogrešna. Pismo, koje su u ime SKOJ-a potpisali Gorkić kao i istaknuti predstavnici partijske levice, Stjepan Cvijić i [[Vilim Horvaj]], utvrdilo je jedinstvo partije po tom pitanju i posavetovalo Markoviću i drugovima da se povinuju odlukama KPJ i Kominterne.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 117–118. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1930]]. godine, Marković je objavio svoje prvo književno delo: roman ''Brodarka''. Roman je bio inspirisan štrajkom beogradskih radnika na [[Čukarica|Čukarici]] 1924. godine i policijskim ubistvom radnice Ljubice Ljubičić.{{sfn|Marković|1997|pp=56–58}} U Lugansku je Marković živeo od honorara koji je dobio za objavljivanje ''Brodarke'' i paralelno izučavao [[Tokarenje|tokarski]] zanat. Posle završenog zanata, skinuta mu je partijska opomena i poslat je u pogon kotlova.{{sfn|Marković|1997|pp=60–67}} Zbog uspeha na radu, Marković je na kraju postavljen za sekretara Strojpartkoma. To je značilo da je rukovodio partijskom organizacijom građevinara zaduženom za izgradnju novog pogona tokom industrijalizacije Donbasa. Posao je bio ogroman i naporan, a Marković ga je opisivao kao herojski poduhvat: {{citat|Ovo je bilo grandiozno gradilište prve petoljetke na kome je bilo angažovano oko šezdeset hiljada građevinara, mahom sa sela. Gradilo se na cijelom terenu: svi pogoni buduće fabrike, skladišta, depoi, pomoćna postrojenja, prilazni putevi, buduća stambena naselja. Takav juriš u izgradnji, inače, bio je tih godina karakterističan za cio Sovjetski Savez. Na takvim gradilištima najviše su radili sezonski radnici, uglavnom "mužiki", u lipovim opancima i lanenim hlačama, neobrijani. Poznato je da je kapitalistička propaganda širila nevjericu u to da li "mužička Rusija" može ostvariti svoj prvi petogodišnji plan. Ali se prevariše, kao uostalom što su se svaki put prevarili u prognoziranju sudbine Sovjeta. <br> Opet su nastale neprospavane noći, kao nekada u pogonu kotlova. Koliko puta sam se sjetio blaženih dana za tokarskim strukom! Na čitavom gradilištu bili su postavljeni snažni reflektori. Radilo se ne samo udarnički već i u tri smjene. Građevinskih mašina bilo je još uvijek vrlo malo; korišćene su konjske zaprege; ali glavna snaga bila je ona ljudska...<br> [[Udarnik|Socijalističko takmičenje]] između zadruga bilo je stalno. Čim bi neka zadruga izbila na prvo mjesto i dobila prelaznu crvenu zastavu – to se onda slavilo naveliko, uz vojnu muziku nekog luganskog puka i svečane govore. Takvom prigodom nagrađeni su dobijali i materijalne stimulanse u novcu, u dodatnom broju tačkica za robu i sl. Prelazna crvena zastava se vijorila na baraci zadruge sve dok bi ova zauzimala prvo mjesto u takmičenju, da bi poslije prešla nekoj drugoj.{{sfn|Marković|1997|pp=72–73}}}} [[1931]]. godine, Marković je premešten iz Luganska u [[Minsk]], gde je postavljen za sekretara partijske organizacije u metalurgijskom preduzeću "Komunar". Bio je i zamenik urednika istoimenih fabričkih novina. Vikendima je odlazio u jedno selo na granici sa [[Poljska|Poljskom]], u kojem su seljaci-boljševici bili organizovali [[kolhoz]], da im pomogne u privlačenju celokupnog seljaštva u kolhoz u procesu [[Kolektivizacija|kolektivizacije]]. Preduzeće "Komunar" snabdevalo je novo kolektivno gazdinstvo poljoprivrednom mašinerijom koju je proizvodilo, i Marković tvrdi da je privukao oko 170 domaćinstava u kolhoz.{{sfn|Marković|1997|pp=77–82}} Dok je boravio u Minsku, na inicijativu beloruskog pisca [[:ru:Жилунович, Дмитрий Фёдорович|Gartnija Tiške]], ''Brodarka'' je prevedena na [[Bjeloruski jezik|beloruski jezik]].{{sfn|Marković|1997|pp=82–83}} Već u jesen 1931. godine, Mirko Marković upućen je nazad u Moskvu, da studira na novom Institutu crvene profesure Svetske privrede i svetske politike, koji je vodio najpoznatiji sovjetski ekonomista, [[Komunistička partija Mađarske|mađarski komunista]] [[Eugen Varga]]. Za taj rad lično ga je preporučio poljski komunista Tomasz Dąbal, jedan od vođa [[Seljačka internacionala|Seljačke internacionale]].{{sfn|Marković|1997|pp=84–85}} Pored Varge, predavači su mu bili Nikolaj Buharin, [[Karl Radek]] i filozof [[Abram Deborin]]. Ovaj program smatrao se za svojevrsni doktorski studij i već na kraju druge godine studija, Mirko Marković postao je predavač političke ekonomije na Vojnoinženjerskoj akademiji Kujbiševa.{{sfn|Marković|1997|p=88}} Bio je i predavač političke ekonomije jugoslovenskoj grupi u [[Međunarodna lenjinska škola|Međunarodnoj lenjinskoj školi]].{{sfn|Marković|1997|p=94}} Kao doktorant na Institutu, Marković je [[1932]]. godine napisao kratku brošuru ''Jugoslavija'' od osamdesetak strana, koja je bila njegov prvi naučni rad. Knjiga se ukratko bavila nastankom Jugoslavije, i iznosila pregled političkih partija, "nacionalno-revolucionarnih" organizacija, situacije u poljoprivredi i industriji, te o položaju radničke klase i KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=90–92}} [[1935]]. godine je objavio članak "Kako žive seljaci Jugoslavije" za časopis ''Kolhoznik'', koji je uređivao [[Maksim Gorki]]. Gorki je bio oduševljen člankom i Markovićevim spisateljskim sposobnostima, te je insistirao da se lično upoznaju i ohrabrivao Markovića da nastavi da se bavi književnošću.{{sfn|Marković|1997|pp=92–94}} U proleće iste godine, Mirko Marković je završio Institut crvene profesure.{{sfn|Marković|1997|p=110}} Na leto je prisustvovao Sedmom kongresu Kominterne, mada nije bio delegat i nije imao pravo glasa. Aktivno je učestvovao u pripremama kongresnih materijala, naročito onih koji su se bavili stanjem privrede u kapitalističkim državama. Na kongresu je predstavljena politika [[Narodni front|narodnog fronta]], a Mirko Marković je pomagao svom prijatelju Stjepanu Cvijiću, koji je na kongresu istupao sa referatom o novim zadacima komunističke omladine u okviru politike narodnog fronta i [[Antifašizam|antifašizma]].{{sfn|Marković|1997|pp=107–111}} Otprilike u vreme Sedmog kongresa Kominterne, Internacionala je donela odluku da Markovića pošalje na rad u [[Sjedinjene Američke Države]]. === Odlazak u Sjedinjene Američke Države === [[Datoteka:Chicago skyscrapers, 1930s (NBY 3184).jpg|thumb|300px|Chicago tridesetih godina prošlog veka.]] Mirko Marković preko [[London|Londona]] dolazi u [[New York]], gde dobija uputstva od rukovodilaca [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|KP SAD]], Earla Browdera i Williama Z. Fostera. Nakon par dana provedenih u New Yorku, poslali su ga autobusom u [[Chicago]], gde se nalazila redakcija lista ''Radnik'' i koji je bio centar organizovanja jugoslovenskih komunista u SAD. U SAD je Marković živeo pod lažnim imenom '''Bogoljub Popović'''.{{sfn|Marković|1997|pp=125–126}} Marković je u Chicagu bio zadužen za reorganizaciju jugoslovenskog komunističkog pokreta u duhu politike narodnog fronta. Tvrdio je da je deo razloga zašto je poslat u SAD bilo nezadovoljstvo KP SAD radom njegovog zemljaka, Crnogorca [[Nikola Kovačević - Stari|Nikole Kovačevića]]. Kako je Marković sam priznavao, između njega i Kovačevića postojala je netrpeljivost još na KUNMZ-u, pošto je Kovačević bio pristalica desne frakcije, a Marković leve. Međutim, u SAD su, uprkos tome, sarađivali blisko i izgradili vrlo dobre odnose, te su zajedno stali na čelo jugoslovenskog komunističkog pokreta u SAD. Mirko Marković postao je sekretar Jugoslovenskog partijskog biroa, te član rukovodstava srpskog i hrvatskog pokreta po liniji Narodnog fronta. Takođe je postao urednik novina "Slobodna reč", koje su izlazile u [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburghu]].{{sfn|Marković|1997|pp=126–128}} Organizacija po liniji narodnog fronta značila je ne samo okupljanje komunista i socijalista, nego i svih antifašistički orijentisanih lica iz emigracije. U tome je naročitu ulogu imalo [[Pravoslavna crkva|pravoslavno]] sveštenstvo, jer je među pravoslavnim sveštenicima Srbima u SAD bilo mnogo levičara, pa čak i simpatizera komunizma. Nikola Kovačević pisao je o kaluđeru iz [[Manastir Gomirje|manastira Gomirje]] Saviću koji se tada nalazio u Pittsburghu i koji je čitao [[Karl Marx|Marxov]] ''[[Das Kapital]]''. Takođe su bili u veoma prisnim odnosima sa sveštenikom Vojislavom Gaćinovićem, rođenim bratom ideologa [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] [[Vladimir Gaćinović|Vladimira Gaćinovića]].{{sfn|Bojović|1981|p=111}} Od nekomunističkih stranaka, Marković je uspostavio naročito blisku saradnju sa predstavnicima [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]]. [[1936]]. godine, u jeku priprema za Prvi antifašistički kongres Srba u SAD, Marković je istupio sa predlogom da se kongres održi baš na [[Vidovdan]], jer je smatrao "da bi reakciji trebalo oduzeti taj monopol na Vidovdan, kao i na sve druge slične događaje iz istorije srpskog naroda." Predsedavajući na kongresu bio je prota Jovan Krajnović, vođa Samostalne demokratske stranke u SAD. Nakon uspešnog prvog kongresa, odlučeno je da "Vidovdanski kongresi" postanu godišnji događaj, a "Slobodna reč" postala je organ srpskog antifašističkog pokreta u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=130–133}} Manje od mesec dana posle održavanja Vidovdanskog kongresa, u [[Druga Španska Republika|Španiji]] je počela pobuna ekstremno-desničarskih generala kojom je započeo [[Španski građanski rat]]. Mirko Marković je odmah počeo sa radom na organizaciji slanja [[Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu|jugoslovenskih dobrovoljaca iz SAD u Španiju]]. Obišao je Chicago, Pittsburgh, New York, [[Detroit]] i [[Cleveland]], ali je nedugo potom i sam izrazio želju da ode u Španiju da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=133}} U novembru 1936. godine, Marković je hitno pozvan u New York, gde ga je, na njegovo iznenađenje, dočekao njegov stari prijatelj Stjepan Cvijić. Cvijić je isto došao u SAD radi organizovanja prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Marković je zamolio Cvijića, kao uticajnijeg u Kominterni, da urgira za njegovo slanje u borbu. Molba je urodila plodom i u decembru [[1936]]. godine, Mirko Marković je krenuo preko okeana.<ref>[https://library.memoryoftheworld.org/files/kok/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 428–429.]</ref>{{sfn|Vukliš|2024|p=247}} U [[Pariz|Parizu]] se sastao sa Kusovcem i Gorkićem, i odatle se, sa grupom američkih doborovoljaca, uputio ka [[Pirineji|Pirinejima]].{{sfn|Marković|1997|pp=139–141}} === Španski građanski rat === [[Datoteka:Marković i ćopić.png|thumb|350px|Mirko Marković i [[Vladimir Ćopić]] u Španiji 1937. godine sa trećim, nepoznatim borcem.]] Mirko Marković je stigao u Španiju [[20. aprila]] [[1937]]. godine i odmah se priključio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]].<ref>[https://vreme.com/projekat/spisak-jugoslovena-spanskih-boraca/ "Spisak Jugoslovena španskih boraca", ''Vreme'' 23.9.2016.]</ref> U proleće 1937. godine, Marković je postavljen za komandanta novog američkog bataljona "George Washington". Kao komandant bataljona, upoznao je američkog pisca Ernesta Hemingwaya, koji je takođe došao u Španiju. Iako su se u početku ozbiljno sukobili jer je Hemingway želeo da učestvuje u ratnim dejstvima, a Marković mu je branio, ubrzo su postali bliski prijatelji.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277–278}} Bataljon Washington imao je četiri čete, i svaka je imala po četiri voda od oko 30 do 40 boraca, kao i medicinski odred i intendantsku grupu.{{sfn|Marković|1997|p=157}} Bataljonom je upravljao strogo i u skladu sa disciplinskim odredbama Internacionalnih brigada. Kada je pijani američki dobrovoljac pokušao da napastvuje lokalnu devojku, Marković je naredio streljanje, ali je kazna preinačena na insistiranje samih meštana, kao "manifestacija ljubavi Španaca prema internacionalcima".{{sfn|Vukliš|2024|p=304}} Marković je komandovao Bataljonom Washington tokom [[Bitka kod Brunete|Bitke za Brunete]]. Bataljon je u bici pretrpeo velike gubitke, naročito tokom borbi za brdo ''Cerro de Mosquito'' počevši od [[9. jula]] 1937. godine. [[14. jula]] su bataljoni "Washington" i "Lincoln", zbog velikih gubitaka, spojeni u jedan bataljon, a Marković je postao njegov komandant. Ubrzo je došao u sukob sa komandantom XV internacionalne brigade, Klausom Beckerom, jer je odbio da naredi svojim vojnicima juriš na brdo. Zbog toga je već [[20. jula]] smenjen.{{sfn|Vukliš|2024|pp=330–331}} U avgustu 1937. godine prebačen je na [[Aragonija|Aragonski]] front i borio se u Bici za Belčite.{{sfn|Marković|1997|pp=200–212}} Posle toga je Marković upućen u štab XV birgade u Albaceti, gde je bio zadužen za prebacivanje [[Bataljon Dimitrov|Bataljona "Dimitrov"]] u 45. diviziju.{{sfn|Vukliš|2024|p=363}}{{sfn|Marković|1997|pp=213–214}} Krajem 1937. i početkom [[1938]]. godine, Marković je učestvovao u borbama za [[Teruel]], a posle pobede [[Francisco Franco|Francovih]] snaga, bio je zadužen za evakuaciju ranjenika iz [[Valencia|Valensije]] na levu obalu reke [[Ebro]], jer je postalo očigledno da će frankisti prepoloviti teritoriju Republike.{{sfn|Marković|1997|pp=215–226}} Marković je u Španiji ponovo postao upleten u unutarpartijske sukobe. Nakon [[Aprilski plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije (1936)|Aprilskog plenuma CK KPJ]] 1936. godine, došlo je do sukoba između Milana Gorkića i Vladimira Ćopića. Dok je Gorkić optuživao Markovića da se sa previše naklonosti odnosi prema Ćopiću, Ćopić je Markovića smatrao za "slabog i pretencioznog". Marković je u septembru 1937. godine uputio pismo Gorkiću u kom se žalio na Ćopićevo podrivanje Gorkićevog autoriteta, ne znajući da je Gorkić tada već [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke|uhapšen u Moskvi]] pod lažnim optužbama za špijunažu.{{sfn|Vukliš|2024|pp=361–363}} Uprkos tome, Marković je aktivno štitio Ćopića od intriga američkih članova brigade koji su bili nezadovoljni njegovim učinkom na čelu XV internacionalne brigade.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277, 370}} U jesen 1937. godine, nakon što se glasina o hapšenju Gorkića proširila među jugoslovenskim borcima u Španiji, Mirko Marković priključio se neformalnoj grupi koju so vodili [[Roman Filipčev]] i [[Nikola Kovačević – Čudnovski]], a koja se sukobila sa [[Božidar Maslarić|Božidarom Maslarićem]], nezvaničnim predstavnikom CK KPJ u Internacionalnim brigadama.{{sfn|Vukliš|2024|p=372}} Grupi je [[Josip Broz Tito]], koji je podržavao Maslarića, dao naziv "povratnici", jer su neki od članova grupe tražili da se povuku sa fronta pod izgovorom čuvanja kadrova za buduću revolucionarnu borbu u Jugoslaviji.{{sfn|Vukliš|2024|p=365}}{{sfn|Gužvica|2020|pp=107–108}} Mirko Marković je uvek insistirao da on nikada nije hteo da napusti front, i da ga je sa "povratnicima" vezivala skepsa prema Gorkiću i njegovim pristalicama, a ne strah da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=215}} [[10. marta]] [[1938]]. godine, Marković je prisustvovao sastanku jugoslovenskih interbrigadista u [[Albacete|Albaceti]], na kojoj su pokušali da izglade sukob. Optuživao je Maslarića za vođenje nepravilne politike i loš odnos prema dobrovoljcima.{{sfn|Vukliš|2024|pp=403–404}} Marković je bio povezan sa Labudom Kusovcem, kojeg je znao još iz Beča, kao i sa Kusovčevim prijateljem [[Ivan Marić|Ivom Marićem]]. Obojica su bili Titovi protivnici u Parizu i bili su, kao i Marković, nepoverljivi prema Gorkiću, i svima koje su, poput Tita, sumnjičili za suviše bliske veze sa Gorkićem. Najverovatnije se Marković tokom svog kratkog boravka u Parizu 1938. godine ponovo sastao s Kusovcem i njegovim saveznicima. U jednom pismu [[Karlo Hudomalj|Karlu Hudomalju]] prokomentarisao je da su Tito i ljudi oko njega "[[Trockizam|trockisti]]" i "ostala antipartijska govnarija", ali i izrazio spremnost da bude svojevrsni dvostruki agent za Kusovca i Hudomalja, smatrajući da Tito ima poverenja u njega.{{sfn|Gužvica|2020|pp=108, 129}} U avgustu 1938. godine, Marković se u Parizu sastao i sa Vladimirom Ćopićem i sa Josipom Brozom Titom, koji su se tih dana spremali za odlazak u Moskvu. Ćopić ga je pozvao da pođe sa njim u SSSR, ali je Marković to odbio. Hteo je da ide na rad u Jugoslaviju. Marković je tvrdio da mu je Tito par dana kasnije saopštio da ilegalaca u Jugoslaviji ima dovoljno i da je doneta odluka da ide nazad u SAD, ali ovaj put ne po liniji Kominterne, nego po liniji CK KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=279–280}} Međutim, po podacima CK KPJ, Marković je otišao u SAD na svoju ruku i suprotno instrukcijama Centralnog komiteta. Tito je zbog ovoga kasnije želeo da minimizira Markovićevo učešće u pokretu jugoslovenskih iseljenika u SAD, ali su ga kadrovi KP SAD podržavali i gurali.{{sfn|Radanović|2016|p=61}} Marković je za Ameriku krenuo brodom "Normandija", kao slepi putnik, iz [[Le Havre|Le Havrea]]. Krio se u odeljenju električnih motora za pogon brodske ventilacije. Kako nije mogao da izdrži vrućinu i odsustvo vazduha, izašao je odatle, uhvaćen je, i bačen u samicu. Po dolasku u New York mu je suđeno, i za njega se zalagao socijalistički kongresmen Vito Marcantonio. Umesto izručenja Francuskoj ili Jugoslaviji, sud je doneo odluku da se Marković protera iz SAD, ali u zemlju koju sam izabere. Odabrao je [[Kuba|Kubu]], koja ga je primila pod uslovom da potpiše izjavu da se neće baviti političkim aktivnostima.{{sfn|Marković|1997|pp=281–287}} === Boravak na Kubi i povratak u SAD === [[Datoteka:Pilar (Ernest Hemingway's boat).jpg|thumb|250px|Hemingwayev brod "Pilar", kojim su on i Marković išli u lov na [[Iglun|sabljarke]].]] [[1939]]. godine, Marković je stigao u [[Havana|Havanu]]. Američki komunistički pisac [[Mike Gold]], kog je poznavao još sa svog prvog putovanja u New York, povezao ga je sa Hemingwayem.{{sfn|Marković|1997|pp=293–294}} Marković i Hemingway su se redovno družili na Kubi: išli su zajedno u ribolov, na večere, i raspravljali o književnosti. Hemingway se konsultovao sa Markovićem oko rukopisa njegovog novog romana o Španskom građanskom ratu, ''[[For Whom the Bell Tolls|Za kim zvono zvoni]]'', a Hemingway će Marković zauzvrat pomoći sa objavljivanjem njegove kratke priče u američkom časopisu ''[[Esquire]]''.{{sfn|Vukliš|2024|p=278}}{{sfn|Marković|1997|pp=295–304}} Zahvaljujući zalaganjima Hemingwaya u američkoj ambasadi u Havani, Marković je uspeo da dobije dozvolu za legalan povratak u SAD. Vratio se u SAD krajem avgusta ili početkom septembra 1939. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=305–307}} Marković je došao u SAD, po svojim rečima, da bi rešio "krizu" u pokretu, izazvanu uticajem nacionalističkih [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalističkih ideja]].{{sfn|Marković|1997|pp=311–312}} Marković je ponovo postao urednik "Slobodne reči" i organizator vidovdanskih kongresa.{{sfn|Vukliš|2024|p=541}} Agitovao je među pravoslavnim sveštenstvom i okupljao ih po političkoj liniji antifašizma. Na Četvrtom crkvenom saboru u Manastiru Svetog Save u Libertyvilleu, u septembru [[1941]]. godine, Marković je održao antifašistički govor u podršku Sovjetskom Savezu koji je naišao na sveopšte odobravanje sveštenstva i naroda: {{citat|[[Hitler]] i [[fašizam]] nijesu samo neprijatelji radništva i seljaštva. Oni su neprijatelji čitavog slobodoljubivog svijeta. Niti srpski sveštenik može služiti u srpskoj crkvi, niti srpski radnik može raditi u srpskoj fabrici, niti srpski seljak može orati srpsku njivu – dok postoji Hitler i hitlerizam.<br>Srpski radnički pokret potpuno je svestan ove činjenice. Zato mi i kažemo da danas nije pitanje: jesi li [[Republikanska stranka (Sjedinjene Američke Države)|republikanac]] ili [[Demokratska stranka (Sjedinjene Američke Države)|demokrata]], komunista ili socijalista, [[Monarhizam|monarhista]] ili za Sovjete. Pitanje je: jesi li za fašizam ili protiv fašizma? I mi želimo da se cjelokupno američko srpstvo okupi pod jedan jedini barjak za uništenje fašizma, a svi ostali barjaci da se ostave po strani, dok ne bude oslobođeno i spaseno čovječanstvo od tog najstrašnijeg neprijatelja.{{sfn|Marković|1997|p=327}}}} S Markovićem su radili [[Srđa Prica]], [[Stevan Dedijer]] i Nikola Kovačević.{{sfn|Bojović|1981|pp=194–195}} Sa svom trojicom je često dolazio u sukobe, koji nisu bili političke, nego lične prirode.{{sfn|Radanović|2016|pp=62–63}} Radio je na organizovanju Sveslovenskog kongresa u Detroitu u aprilu [[1942]]. godine, koji je postao najveća antifašistička manifestacija Slovena u SAD, i obezbedio pismo podrške [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] antifašističkom pokretu za VII Vidovdanski kongres te godine. Marković je bio blizak prijatelj Teslinog sestrića [[Sava Kosanović|Save Kosanovića]] i preko njega se više puta susretao sa Teslom tokom poslednjih godina naučnikovog života. Marković je obezbedio podršku Tesle antifašističkom pokretu, što nije bilo preterano teško, jer je Tesla još polovinom tridesetih javno istupao protiv [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] invazije na [[Etiopija|Etiopiju]]. Igrom slučaja, Marković je stigao u New York na [[Božić]], 7. januara [[1943]]. godine. Po običaju, odmah po dolasku, sa stanice se javljao svom prijatelju Savi Kosanoviću. Tog jutra, Sava ga je pozvao da hitno dođe do hotela "New Yorker", jer je njegov ujak upravo preminuo. Tako je Marković bio prisutan u prvim trenucima posle smrti Nikole Tesle. Po njegovim tvrdnjama, par sati nakon što je došao, nepoznati ljudi iz [[Pentagon|Pentagona]] odneli su iz sobe mnoge Tesline papire i stvari uprkos protestima Kosanovića.{{sfn|Marković|1997|pp=315–319, 331–338}} Marković se u početku pridržavao "kominternovske interpretacije ustanka u Jugoslaviji koja je podrazumevala saradnju između komunista i monarhista." U tom svojstvu se čak i susreo i fotografisao sa [[Petar II Karađorđević|kraljem Petrom II]] 1942. godine i predao mu 4.000 dolara.{{sfn|Radanović|2016|p=62}}{{sfn|Marković|1997|p=351}} Nakon što su preko Radija "Slobodna Jugoslavija" počele da dolaze vesti o [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine|saradnji četnika sa okupatorom]], Mirko Marković je organizovao propagandu protiv [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]] u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=319–321}} Proleća i leta 1943. godine, Marković je bio inicijator i osnivač Ujedinjenog odbora južnoslovenskih Amerikanaca, koji je zvanično osnovan 7. avgusta u Clevelandu. Za predsednika je izabran [[Louis Adamič]], a Mirko Marković bio je član šireg odbora i zvanični predstavnik Srba. Odbor je organizovao masovne akcije prikupljanja pomoći žrtvama rata u Jugoslaviji, kao i partizanskom pokretu. U radu su učestvovali i poznati predstavnici američkog društva kao što su [[Eleanor Roosevelt]] i [[Fiorello H. La Guardia]], koji su takođe materijalno pomagali ratom uništene krajeve Jugoslavije.{{sfn|Marković|1997|pp=323–326}} [[1945]]. godine, Marković je bio organizator zvaničnog boravka delegacije nove Jugoslavije u New Yorku. Delegaciju su predvodili [[Ivan Šubašić]], [[Sreten Žujović]] i [[Vladimir Dedijer]]. Odatle su otišli za [[San Francisco]] na osnivačku skupštinu [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Posle toga, bio je zadužen za smenu kadrova u jugoslovenskoj ambasadi u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], gde su monarhistički kadrovi zamenjeni pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta. Jednog dana, novi ambasador saopštio mu je da ga je [[Politbiro]] CK KPJ pozvao da se, nakon dvadeset godina, vrati u Jugoslaviju.{{sfn|Marković|1997|pp=341–343}}{{sfn|Radanović|2016|p=64}} === U socijalističkoj Jugoslaviji === [[Datoteka:Mirko Marković u partizanskoj uniformi.jpg|thumb|250px|Mirko Marković kao [[pukovnik]] [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]] [[1946]]. godine.]] Po dolasku u [[SFRJ|Jugoslaviju]] u novembru 1945. godine, Marković piše autobiografiju, detaljne izveštaje o svom radu u SAD za CK KPJ, kao i svoje utiske o radu nove jugoslovenske ambasade u SAD. Januara 1946. godine, postavljen je za jednog od urednika [[Tanjug|Tanjuga]], zadužen za emisije za inostranstvo i veze sa stranim novinarima. Kasnije je tvrdio da je već tada bio politički marginalizovan, jer, kako mu je rekao Nikola Kovačević, "u Centralnom komitetu imaju loše mišljenje o tebi".{{sfn|Marković|1997|pp=347–355}}{{sfn|Radanović|2016|p=65}} Antipatije su, po svemu sudeći, bile obostrane. Stevan Dedijer tvrdio je da je Marković govorio da nije odgovoran Titu i CK, nego sovjetskom ambasadoru i Moskvi.{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Prvi susret sa Titom na [[Dedinje|Dedinju]] Marković je opisao ovako: {{citat|Ambijent je bio neuporediv sa onim u Parizu. Onamo – bila je skromna periferijska kafanica, u civilu, prisno drugarstvo između komunista. Ovdje – kraljevski dvorac sa nekim feudalnim "mirisom", gdje prvo vučjak onjuši posjetioca prije rukovanja s domaćinom – odjevenim u besprekorno skrojenu [[Maršal Jugoslavije|maršalsku]] uniformu. Nestala je ona drugarska prisnost, ona emigrantska toplina ilegalnosti.{{sfn|Marković|1997|p=350}}}} 1946. godine, CK KPJ doneo je odluku da uputi Markovića u diplomatsku službu – kao pukovnika JNA, poslala ga je u Zapadnu Nemačku, gde je bio predstavnik Jugoslovenske armije koji je obilazio garnizone i držao predavanja o Jugoslaviji i partizanskoj borbi. Zapravo je putovao po američkoj okupacionoj zoni i držao predavanja američkim vojnicima i oficirima. Predavanja su bila podeljena na tri ciklusa: istorija Jugoslavije od 1918. do 1941. godine, [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] i osnivanje Federativne Republike. Bio je u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za vreme [[Nirnberški proces|suđenja nacistima]] i uspeo je da dobije mesto u sali kao posmatrač. Takođe se bavio repatrijacijom jugoslovenskih ratnih zarobljenika koji su se još uvek nalazili u Nemačkoj.{{sfn|Marković|1997|pp=359–366}} U jesen 1946. godine, Marković se vraća u Beograd i postaje predavač političke ekonomije na [[Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu|Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu]]. Na osnovu svojih predavanja i zalaganjima [[Mitra Mitrović|Mitre Mitrović]] objavio je knjigu ''Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma'' u 30.000 primeraka.{{sfn|Marković|1997|pp=371–381}} U proleće [[1948]]. godine, Marković je obavešten o planovima da bude novi jugoslovenski ambasador u Londonu.{{sfn|Marković|1997|pp=381–382}} Ove planove naglo je prekinula Rezolucija Informbiroa u junu 1948. godine. Da stvar bude gora po Markovića, istog meseca isplivala je njegova prepiska sa Karlom Hudomaljem, koju je u Jugoslaviju dostavio jedan od jugoslovenskih iseljenika u Francuskoj, i u kojoj je on rukovodstvo oko Tita nazivao "trockistima" i "govnarijom".{{sfn|Gužvica|2020|p=108}}<ref>[https://istorija20veka.rs/wp-content/uploads/2019/01/2019_1_03_guz_53-74.pdf Stefan Gužvica, "The Spanish Inquisition: Factional Struggles among the Yugoslav Interbrigadistas", ''Istorija 20. veka'' 1/2019, 61.]</ref> Marković je tada već bio pod nadzorom [[UDBA|Udbe]], jer je bio deo "kružoka" nezadovoljnih veterana komunističkog pokreta koji je predvodio [[Dragotin Gustinčič]] i u kom je bio njegov prijatelj Labud Kusovac.{{sfn|Previšić|2022|p=439}} Na početku školske 1948/[[1949]]. godine, 2. septembra, održan je partijski sastanak ćelije Ekonomskog fakulteta. Na tom sastanku, Mirko Marković se javno izjasnio kao pristalica Rezolucije Informbiroa. Nakon što je njegov stav dočekan povicima "Dole izdajnik!" i izjavom da će biti isključen iz partije, Marković je odgovorio: {{citat|Možete me isključiti iz Partije, ali vi ste već isključena Partija!{{sfn|Radanović|2016|pp=66–67}}}} Dva dana kasnije, 4. septembra 1948. godine, Mirko Marković je uhapšen. Petnaest meseci držan je u [[Glavnjača|Glavnjači]] bez suđenja, ali nije mučen. Odatle je krajem decembra 1949. godine prebačen u zatvor na [[Ada Ciganlija|Adi Ciganliji]]. Odatle je, sa grupom od petnaestak interbrigadista i predratnih komunista, u jesen [[1950]]. godine prebačen na Goli otok.{{sfn|Radanović|2016|p=67}} Na Golom otoku je, kao i drugi zatvorenici, podvrgavan torturi. Na jednoj od "partijskih konferencija" koje su tamo održavane, na zahtev da izvrši samokritiku, Marković je odgovorio "[[Staljin]] je u pravu. Tito uopšte nije!", na šta ga je jedan od aktivista udario šakom toliko jako da mu je izbio zub. Kada je nakon toga upitan želi li revidirati stav, ponovio je: "Staljin je u pravu!"{{sfn|Previšić|2022|pp=458–459}} Kao i drugi istaknuti komunisti, Marković je jedno vreme proveo u zloglasnom "Radilištu 101", odnosno "Petrovoj Rupi".{{sfn|Marković|1997|pp=396–398}} Prisustvovao je ubistvu [[Dragan Ozren|Dragana Ozrena]], samoubistvu Danila Drezgića i smrti pukovnika Sava Vukčevića od [[Tuberkuloza|tuberkuloze]].{{sfn|Marković|1997|pp=405–406}} Marković je, formalno, u jesen 1950. godine bio osuđen na dve godine društveno-korisnog rada. Međutim, na Golom otoku će ostati sve do [[14. februara]] [[1954]]. godine.{{sfn|Marković|1997|p=391, 413}} Ernest Hemingway odbio je da dođe u posetu Jugoslaviji jer je njegov prijatelj bio tamo na robiji.<ref>[https://www.pobjeda.me/clanak/kad-zvono-zvoni-za-markovica-i-hemingveja Stojan Stamenić, "Kad zvono zvoni za Markovića i Hemingveja", ''Pobjeda'', 30. decembra 2024.]</ref> === Karijera posle Golog otoka === Po povratku sa Golog otoka, ponovo se nastanio u Beogradu. Kao i mnogi bivši Golootočani, u početku se susretao sa izbegavanjima od strane prijatelja i poznanika. Izdržavao ga je rođak i par prijatelja koji nisu strahovali od sastanaka sa njim. Probao je da objavi reizdanje svog udžbenika iz političke ekonomije, ali mu nije dozvoljeno. Na kraju mu je priznat partijski i radni staž od 1925. godine i dobio je posao naučnog saradnika na Ekonomskom institutu FNRJ. Marković je želeo da napiše kritiku [[Milovan Đilas|Đilasove]] teze da ekonomski sistem Sovjetskog Saveza nije socijalizam, nego državni kapitalizam. Svestan činjenice da ne može da napiše takvu knjigu, odlučio je da napiše knjigu o SAD kao primeru državnog kapitalizma, na osnovu kog bi bilo očigledno da SSSR nije nimalo nalik takvom sistemu. Knjiga je objavljena pod naslovom ''Razvoj i problemi privrede SAD'' [[1956]]. godine. Izdanje je u potpunosti povučeno iz prodaje, ali je bilo dostupno u bibliotekama.{{sfn|Marković|1997|pp=413–419}} Posle toga, Marković je počeo da se bavi istraživanjima društvene reprodukcije u socijalističkoj Jugoslaviji. Njegov dalji rad prekinulo je novo hapšenje. U talasu hapšenja sumnjivih bivših ibeovaca usled pogoršanja odnosa sa SSSR-om, Marković je uhapšen [[4. juna]] [[1958]]. godine. Poslat je na otok [[Sveti Grgur (otok)|Sveti Grgur]], sa kog je pušten tek [[23. decembra]] [[1960]]. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=419–420}}<ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000791.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Marković – Marković".]</ref> Posle ponovnog puštanja iz zatvora, počeo je da se zanima za probleme [[Kineska revolucija (1949)|Kineske revolucije]] i za razvoj i potencijal kibernetike. Čitao je američku i sovjetsku literaturu o kibernetici i počeo da radi na Zavodu za ekonomske ekspertize, prvo kao prevodilac, a potom i kao istraživač. Njegova knjiga ''Kibernetika i njena primena'' postala je de fakto udžbenik JNA, jer se vojska jako zanimala za tu temu i otkupila praktično celi tiraž.{{sfn|Marković|1997|pp=420–421}} [[1970]]. godine, zaposlio se na Institutu za sisteme planiranja i upravljanja kao naučni savetnik. Tu je objavio više dela iz oblasti kibernetike do i posle svog penzionisanja [[1973]]. godine. Mirko Marković ostao je aktivan u javnom životu sve do svoje smrti. Njegov poslednji polemički članak, "Šta najamni radnik prodaje – rad ili radnu snagu" objavio je časopis ''Horizont'', već posthumno, u avgustu [[1988]]. godine. Mirko Marković umro je u Veloj Luci na Korčuli 29. juna [[1988]]. godine. Istoričar [[Milan Radanović]] ovako je ocenio lik i delo Mirka Markovića: {{citat|Iako Markovićevu ličnost nije lako idealizovati zbog određenih kontroverzi, ona ostaje privlačna, ali ne samo zbog zanimljivog životnog puta jednog osobenog marginalca u vrtlogu krupnih istorijskih zbivanja. Ono što ličnost Mirka Markovića čini dodatno zanimljivom jeste neobična podvojenost karakternih suprotnosti: neutoljiva ambicioznost i istrajni nonkonformizam u jednoj osobi. Mirko Marković je umeo da stvara neprijatelje, i pored primetne oštroumnosti. Neke ličnosti čije je neprijateljske predrasude nehotice pothranjivao bili su krupni akteri političkog života posleratne Jugoslavije.{{sfn|Radanović|2016|p=52}}}} == Porodica == Mirko Marković imao je dve sestre i dva brata. On je bio najmlađi. Svi su aktivno učestvovali u komunističkom pokretu. Njihovu majku Milenu-Miku Marković streljali su italijanski okupatori pred rodnom kućom u Piperima 1943. godine.{{sfn|Marković|1997|p=353}} * '''Stoja Marković''' (1896–1947) je za vreme Prvog svetskog rata bila komita i borila se protiv [[Vojna generalna uprava u Crnoj Gori|Austrougarske okupacije Crne Gore]] i već tad je stekla nadimak ''Hajdučica Stoja''. Posle Prvog svetskog rata postala je članica KPJ, a od 1922. godine bila je u gerili sa svojim stricem Vukašinom. Tokom jednog obračuna sa kraljevskim žandarmima, Stoja je ranjena i uhapšena. 1926. godine je osuđena na 20 godina zatvora, ali je KPJ organizovala njeno bekstvo i poslala je u Moskvu, gde se školovala na KUNMZ-u. Bila je udata za komunistu Miloša Blagojevića (1899–1938), koji je streljan za vreme Velike čistke. Posle Drugog svetskog rata, vratila se u Jugoslaviju sa sestrom i decom. Umrla je u Beogradu 21. juna 1947. godine.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/ZENE%20CG_2022%20ENG.pdf Olivera Todorović, Tijana Todorović, Svetlana Lola Miličković, ''Women of Montenegro'' (Podgorica: Radosav Ljumović, 2022), 59.]</ref>{{sfn|Vujošević|2019|p=31}} * '''Zora Marković''' (1899–1988) takođe se školovala na KUNMZ-u u SSSR-u, posle čega je učestvovala u kolektivizaciji na [[Kavkaz|Kavkazu]]. Posle rata se vratila u Jugoslaviju. Bila je nosilac ordena zasluga za narod sa zlatnom zvezdom.<ref>[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2022/07/J.-Kecman---ene-Jugoslavije-final-pisi.pdf Jovanka Kecman, ''Žene Jugoslavije u radničkom pokretu i ženskim organizacijama: 1918-1941'' (Beograd: Narodna knjiga, Institut za savremenu istoriju, 1978), 417.]</ref><ref>Tanjug, "Umrla stara revolucionarka Zara Marković", ''Politika'' br. 26673, 1. januara 1988, 6.</ref> * '''Radule Marković''' (''Radule Stijenski'', 1901–1966) takođe se borio u gerili Vukašina Markovića i 1927. godine emigrirao u SSSR. U SSSR-u je živeo pod imenom Radule Stijenski i postao najpoznatiji sovjetski pesnik iz Jugoslavije. Pisao je poeziju, prozu i dečije pesme i priče. Često je svoju poeziju javno izvodio uz [[gusle]]. Za vreme Drugog svetskog rata, Radule Stijenski bio je aktivista Sveslovenskog komiteta u Moskvi. Posle rata se vratio u Jugoslaviju, te je 1947. i 1948. predavao ruski jezik i književnost na Višoj pedagoškoj školi na [[Cetinje|Cetinju]]. Posle Rezolucije Informbiroa prebegao je u Albaniju, a odatle se vratio u SSSR. Bio je urednik informbirovskih moskovskih novina ''Za socijalističku Jugoslaviju''. Najpoznatije delo mu je istorijski roman-trilogija ''Ognjište slobode'', koji nikad nije preveden na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]. Preminuo je u Moskvi [[5. februara]] [[1966]]. godine.<ref>[https://www.livelib.ru/author/448870-radule-stijenskij "Биография — Радуле Стийенский", ''Livelib.ru'']</ref> * '''Jole Marković''' (1904) bio je u gerili sa stricem Vukašinom i uhapšen je nakon ranjavanja 1924. godine, zajedno sa sestrom Stojom. 1926. godine osuđen je na petnaest godina zatvora. Proveo je trinaest godina na robiji u [[Zenica|Zenici]] i pušten je na slobodu 1937. godine. Bio je jedan od organizatora [[Ustanak u Crnoj Gori (1941.)|Ustanka u Crnoj Gori 1941. godine]]. Bio je zamenik Ministra poljoprivrede [[Socijalistička Republika Crna Gora|Socijalističke Republike Crne Gore]]. Nakon Rezolucije Informbiroa, pobegao je u Albaniju, odakle je izvodio oružane upade u Jugoslaviju. Tokom jednog od tih napada je uhapšen i poslat na Goli otok. Bio je na Golom otoku od [[1956]]. do [[1959]]. godine.<ref>Slobodan Petrović, ''Sedam sekretara SKOJ-a'' (Beograd: Rad, 1962), 591.</ref><ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000781.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Markotić – Marković".]</ref><ref>[https://znaci.org/00002/340.pdf Božo Lazarević, "Ustanak u Piperima", u ''Ustanak naroda Jugoslavije 1941. godine: Zbornik, knjiga prva'' (Beograd: Vojno delo, 1964), 39–62.]</ref>{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Sin Mirka Markovića, Draško Marković, izvršni je direktor za ljudske resurse kompanije [[Telekom Srbija]] te član Upravnog odbora [[SD Crvena zvezda|Sportskog društva Crvena zvezda]].<ref>[https://telekomsrbija.com/sr/o-nama/upravljanje-i-korporativna-struktura/drasko-markovic/ "Draško Marković", ''Telekom Srbija'']</ref><ref>[https://zrkcrvenazvezda.rs/odrzana-izborna-s%D0%BAupstina-sd-crvena-zvezda/ "Održana izborna skupština SD Crvena zvezda", 24. maja 2022, ''zrkcrvenazvezda.rs''.]</ref> == Bibliografija == * ''Бродарка'' (Москва, Ленинград: Земля и фабрика, 1930) * ''Югославия'' (''Jugoslavija'') (Москва: Молодая гвардия, 1933) * "Как живут крестьяне Югославии", [https://www.booksite.ru/kolh/1935_10.pdf ''Колхозник: литературно-политический и научно-популярный ежемесячный журнал'' 10/1935], 93–102. * "They Paid for Their Drinks", [https://classic.esquire.com/issue/19400201/print ''Esquire'', 1. februar 1940.] (pod pseudonimom ''John Mirko'') * ''The Yugoslavian Front Against Fascism – The Truth About the Partisan Army and the Legend of Drazha Mikhailovich'' (Pittsburgh: Slobodna reč, 1942) * ''[https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Mirko%20Markovic/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Amerike%20n%20(175)/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Ameri%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Da smo načisto: Pogled iz Amerike na Jugoslaviju 1939-1945]'' (Pittsburgh: Slobodna Reč, 1945) * ''Borba u Americi za novu Jugoslaviju'' (Beograd: Prosveta, 1946) * ''O političkoj ekonomiji: predmet i metode političke ekonomije'' (Beograd: Izdanje Odbora za udžbenike E.K.V.Š., 1947) * ''[https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Mirko%20Markovic/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20impe%20(182)/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma]'' (Beograd: Narodna knjiga, 1948) * ''Monopolistički stadijum kapitalizma: prema programu političke ekonomije'' (Beograd: Naučna knjiga, 1948) * ''Razvoj i problemi privrede SAD'' (Beograd: Ekonomski institut FNRJ, 1956) * ''Kibernetika i njena primena'' (Beograd: Zavod za ekonomske ekspertize, 1967) * ''Kibernetika i sistemi'' (Beograd: Institut za sisteme planiranja i upravljanja, 1970) * ''Prilaz kibernetici'' (Beograd: Savremena administracija, 1972) * ''Dani nezaboravni: Uspomene jednog interbrigadiste iz Španije'' (Cetinje: Obod, 1973) * ''Osnovni pravci nauke o upravljanju u SAD i SSSR'' (Beograd: Poslovna politika, 1980) * ''Jugoslovenski napredni pokret u SAD i Kanadi, 1935–1945'' (sa Strahinjom Maletićem, Harry. M Justizom i Milošem Grubićem; Toronto: Nordam Jugoslav Publishers, 1983) * ''Odabrani put: Memoari'' (Podgorica: CID, 1997) == Reference == {{Izvori|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|title=Kazivanja Nikole Kovačevića Starog|date=1981|publisher=Centar za kulturu|location=Nikšić|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Jovan%20Bojovic/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Starog%20(154)/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Sta%20-%20Jovan%20Bojovic.pdf}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940|date=2020|publisher=Srednja Europa|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |ref=harv}} * {{cite book |last1=Marković|first1=Mirko|title=Odabrani put: Memoari|date=1997|publisher=CID|location=Podgorica|ref=harv}} * {{cite book |last1=Previšić|first1=Martin|title=Goli otok: Istorija|date=2022|publisher=Vukotić Media|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Radanović|first1=Milan|title=Jugoslovenski interbrigadisti pred Kontrolnom komisijom CK KPJ 1945–1949|date=2016|publisher=Diplomski rad|location=Univerzitet u Beogradu|ref=harv}} * {{cite book|last1=Vujošević|first1=Ubavka|title=Nestajali netragom: Jugosloveni – žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom Savezu 1927–1953.|date=2019|publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} {{Lifetime|1906|1988|Marković, Mirko}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Španski borci]] 19huwr5a71fbfuj7u01mu681vkktg7r 42652817 42652785 2026-07-10T16:40:32Z Stefanguzvica 88249 /* Španski građanski rat */ 42652817 wikitext text/x-wiki {{Heroj M |didaskalija=Mirko Marković | slika = Mirko Marković.png | opis_slike= | datum_rođenja =[[10. maja]] [[1907]]. | mesto_rođenja =[[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]] | država_rođenja ={{zastava|Knjaževina Crna Gora}} | datum_smrti =[[29. juna]] [[1988]]. ('''81''' god.) | mesto_smrti =[[Vela Luka]], [[Korčula]] | država_smrti ={{zas|SFRJ}} [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija]] |profesija=ekonomista, revolucionar |SKOJ=[[1923]]. |KPJ=[[1925]]. |KPSS=[[1927]]. }} '''Mirko Marković''' ([[ćirilica]]: Мирко Марковић; [[Stijena (Podgorica)|Stijena Piperska]], [[10. maja]] [[1907]]. – [[Vela Luka]], [[29. juna]] [[1988]].) je bio jugoslovenski ekonomista, komunistički revolucionar, [[Jugosloveni u Španskom građanskom ratu|španski borac]] i istaknuti organizator jugoslovenske [[Antifašizam|antifašističke]] emigracije u [[SAD]] tokom [[Drugi svetski rat|Drugog svetskog rata]]. U [[Španski građanski rat|Španskom građanskom ratu]] bio je komandant bataljona "George Washington" u okviru XV. internacionalne brigade. [[1948]]. godine zatvoren je kao pristalica [[Raskol Tita i Staljina|Rezolucije Informbiroa]]. Posle puštanja sa [[Goli otok|Golog otoka]] postao je jedan od pionira [[Kibernetika|kibernetike]] u socijalističkoj Jugoslaviji. Bio je nećak [[Vukašin Marković|Vukašina Markovića]], prijatelj [[Ernest Hemingway|Ernesta Hemingwaya]], te autor mnogih naučnih radova iz oblasti kibernetike i ekonomije. Napisao je nekoliko književnih dela i memoare ''Odabrani put'' koji su posthumno objavljeni [[1997]]. godine. == Biografija == Mirko Marković rođen je u Stijeni Piperskoj 10. maja ili 3. juna 1907. godine, u porodici Jovana i Milene - Mike Marković. Porodica se prvenstveno bavila stočarstvom, ali je igrala i bitnu ulogu u istoriji crnogorske države. Deda Mirka Markovića, Milić Marković, bio je [[Perjanici|perjanik]] za vreme [[Nikola I Petrović Njegoš|knjaza Nikole]], a otac je period od [[1912]]. do [[1918]]. proveo boreći se u [[Balkanski ratovi|Balkanskim ratovima]] i [[Prvi svjetski rat|Prvom svetskom ratu]].{{sfn|Marković|1997|pp=13–17}} Mirkov stric, Vukašin Marković, bio je poznati socijalistički revolucionar, koji se u vreme Mirkovog rođenja nalazio u Rusiji, gde je bio član [[Komunistička partija Sovjetskog Saveza|Boljševičke partije]]. Vukašinov brat Milutin takođe se školovao u Rusiji i postao socijalista. Ubijen je dok je Mirko još bio dete, a porodica je smatrala da je ubijen od strane vlasti jer "nije skrivao svoje napredne ideje" dok je služio u vojsci.{{sfn|Marković|1997|pp=21–22}} Cela porodica Marković bila je [[Rusofilstvo|rusofilska]]. Po Mirkovim rečima, "Otkako znam za sebe, jedna od najčešće upotrebljavanih riječi u našoj porodici bila je riječ "Rusija"".{{sfn|Marković|1997|p=18}} Mirkovo odrastanje obeležila su stalna uznemiravanja od strane [[Austro-ugarska vojska|austrougarskih vojnika]] te pomaganje njegove porodice [[Komiti|komitama]]. Mali Mirko je na kraju Prvog svetskog rata preživeo [[Španska gripa|španski grip]]. Porodica Marković, inspirisana idejama [[Oktobarska revolucija|revolucije u Rusiji]], te nezadovoljna [[Podgorička skupština|ujedinjenjem]] sa [[Kraljevina Srbija|Srbijom]], koje je bilo ostvareno na monarhističkim i centralističkim osnovama, a ne republikanskim i federativnim, priklonila se [[Savez komunista Jugoslavije|Komunističkoj partiji Jugoslavije]].{{sfn|Marković|1997|pp=23–30}} === Rad u SKOJ-u i sa komitama === [[1921]]. godine u Crnu Goru se iz [[SSSR|Sovjetske Rusije]] vratio Vukašin Marković, koji je nedugo potom pokrenuo komitsku borbu u crnogorskim planinama. Proglasi Vukašina Marković pozivali su "[[Jugoslaveni|jugoslovenski narod]]" i "[[Crnogorci|crnogorski narod]]" da stupe u borbu za "federativnu republiku Jugoslaviju" i "slobodnu samoupravu Crne Gore" u okviru te federacije.<ref>Jovan R. Bojović (ur.), ''Izvori za istoriju radničkog pokreta i revolucije u Crnoj Gori (1918–1945), Serija I, Knjiga I (1918–1929)'' (Titograd: Istorijski institut SR Crne Gore, 1971), 253–256.</ref> Cela porodica se našla na udaru vlasti, te je čak i petnaestogodišnji Mirko, tada đak četvrtog razreda gimnazije, bio uhapšen samo zato što je nećak Vukašina Markovića. Mirko je zbog toga isključen iz Gimnazije, pa je morao da upiše Trgovačku akademiju u [[Podgorica|Podgorici]].{{sfn|Marković|1997|pp=232–236}} Kao đak u Trgovačkoj akademiji, Mirko Marković je osnovao "Trezvenjačko društvo [[Gavrilo Princip]]". Formalno, društvo se borilo protiv [[Alkoholizam|alkoholizma]], ali u stvarnosti je bilo legalni ogranak [[Savez komunističke omladine Jugoslavije|Saveza komunističke omladine Jugoslavije]]. Društvo je imalo i pozorišnu i fudbalsku sekciju.{{sfn|Marković|1997|pp=239–242}} Govori udruženja, koji su počinjali kao pouke o štetnosti alkoholizma obično su se završavali lekcijama o [[Kapitalizam|kapitalizmu]] kao izvoru svih društvenih zala.{{sfn|Marković|1997|p=243}} [[Datoteka:Vukašin Marković.jpg|thumb|250px|Mirkov stric Vukašin Marković.]] Mirko Marković bio je premlad da se odmetne u komite, ali je organizovao komuniste u Podgorici, ali i radio kao kurir komita. Pomagao je svom stricu Vukašinu tako što je održavao vezu između njega i dvojice tada najvažnijih crnogorskih komunista u gradu, [[Jovan Tomašević|Jovana Tomaševića]] i [[Aleksa Pavićević|Alekse Pavićevića]].{{sfn|Marković|1997|pp=244–246}} [[1923]]. godine, po sopstvenom svedočenju, Mirko i formalno postaje član Komunističke partije Jugoslavije (mada se verovatnije, u tom trenutku, radilo o članstvu u SKOJ-u). Sastaje se i sa drugim bitnim crnogorskim komunistima, kao što su [[Bracan Bracanović]], [[Petko Miletić]], [[Marko Mašanović]], [[Božo Ljumović]], [[Adolf Muk]] i [[Ivan Milutinović]], koji mu je bio i dalji rođak.{{sfn|Marković|1997|p=248}} Bio je i veza Pokrajinskih komiteta KPJ za Crnu Goru i [[Dalmacija|Dalmaciju]]. [[1925]]. godine, završio je Trgovačku akademiju.{{sfn|Marković|1997|pp=252–253}} U leto 1925. godine, nakon bekstva Vukašina Markovića iz zatvora, [[Centralni komitet Saveza komunista Jugoslavije|CK KPJ]] donosi odluku da Mirka Markovića pošalje u [[Beč]], gde će se povezati sa jugoslovenskim komunistima i organizovati prebacivanje svog strica u inostranstvo. Nakon toga, i Mirko i Vukašin trebali su da odu u SSSR – Vukašin da se skloni od političkih progona, a Mirko da stekne visoko obrazovanje.{{sfn|Marković|1997|p=255}} Svoje putovanje u Beč Mirko Marković je opisao u memoarima: {{citat|Poslije nekoliko dana Spasoje mi je uručio moj pravi pasoš (koji su dobili preko nekog simpatizera ili komuniste u aparatu banovine) i novac za put do Beča, "a za natrag daće ti oni u Beču", partijsku poštu za CK i adresu veze u Beču.<br> Do [[Kotor|Kotora]] sam stigao autobusom, a od Kotora do [[Zelenika|Zelenike]] nekim brodićem. Uveče sam sio u voz (prvi put u životu) za [[Zagreb]]. U Zagrebu sam pošao u austrijski konzulat i dobio ulaznu vizu za [[Austrija|Austriju]]...<br> Uzgred budi rečeno, sve me zbunjivalo – od "[[Bata Corporation|Batinih]]" cipela koje sam kupio za 99 dinara, šeširčeta na glavi i željezničkih vagona, pa do [[Sarajevo|Sarajeva]] i Zagreba – tih za mene nepoznatih gradova. A šta me je tek čekalo u Beču koji je za mene bio samo neki daleki đački pojam – prestonica austro-ugarskih careva – najveći "švapski grad"! {{sfn|Marković|1997|p=256}}}} U Beču se Mirko Marković povezuje sa [[Labud Kusovac|Labudom Kusovcem]] i [[Dimitar Vlahov|Dimitrom Vlahovim]], saradnicima časopisa [[La fédération balkanique]]. Kusovac je bio glavna veza za prebacivanje Vukašina Markovića iz Jugoslavije, a Mirko Marković je više puta putovao iz Beča u Jugoslaviju i nazad dok plan prebacivanja nije razrađen u detalje. Preko Sarajeva, [[Slavonski Brod|Slavonskog Broda]], Zagreba i [[Maribor|Maribora]], Mirko Marković je prebacio svog strica u Austriju, a u Beču su odmah upućeni u sovjetsku ambasadu.{{sfn|Marković|1997|pp=257–263}} Početkom [[1926]]. godine, dok su čekali dokumenta za prebacivanje u Sovjetski Savez, Mirko i Vukašin Marković uhapšeni su u Hotelu "Park" kraj bečkog [[Schönbrunn|Schönbrunna]], na osnovu poternice raspisane u Jugoslaviji. [[Datoteka:Hietzing (Wien) - Parkhotel Schönbrunn.JPG|thumb|350px|Zgrada Hotela "Park" u Beču, u kojoj su 1926. godine uhapšeni Mirko i Vukašin Marković.]] Istražni zatvor je bio "pripravni tečaj" Mirka Markovića za kasnije studije u Moskvi. Stric ga je dok su boravili u pritvoru učio o istoriji radničkog pokreta, o [[Prva internacionala|Prvoj]], [[Druga internacionala|Drugoj]] i [[Kominterna|Trećoj internacionali]], o radu [[Sovjet|sovjeta]] u Rusiji za vreme revolucije, i o razvoju Komunističke partije Jugoslavije. Uputio je Mirka Markovića u [[Frakcija|frakcijske]] sukobe između "desnice" i "levice" u KPJ (sam Vukašin Marković bio je pristalica levice) i u osnove [[Marksizam-lenjinizam|marksizma-lenjinizma]]. Sud je na kraju doneo odluku da se, zbog ilegalnog boravka u zemlji, obojica doživotno proteraju iz Austrije, ali da ne budu izručeni Jugoslaviji. U Austriju je u međuvremenu došla i Mirkova sestra Zora, pa su svo troje zajedno pošli u SSSR.{{sfn|Marković|1997|pp=263–266}} === Obrazovanje i rad u SSSR === Po dolasku u SSSR, u jesen 1926. godine, Mirko Marković je upisao [[Komunistički univerzitet nacionalnih manjina Zapada]]. U početku je bio zatečen siromaštvom i zaostalošću Sovjetske Rusije: {{citat|Slika Moskve – bez automobila, sa zaprežnim kolima na sve strane, neopravljenim kolovozima, oskudno odjevenim prolaznicima, rijetkim dućanima, sve je to na mene djelovalo deprimirajuće... Kada smo pričali crnogorskim seljacima o Sovjetskom Savezu, predočavali smo im "bogatstvo i siti život", nemajući skoro nikakve predstave o strahotama razaranja u [[Ruski građanski rat|dugogodišnjem ratovanju poslije obaranja cara]], o gladnim godinama u doba imperijalističke blokade. Trebalo mi je podosta vremena da o svemu tome saznam, skrivajući duboko u sebi klicu razočarenja... Sjećam se, u Crnoj Gori poslije Prvog svjetskog rata bio je dat seljacima određen broj plugova iz ratne odštete Austrougarske. Bila je velika jagma za tim plugovima. (Ranije su upotrebljavane jedino drvene ralice). A omladina agituje za socijalizam, za sovjetsku Rusiju... Tako, pitaju nas seljaci, ako i kod nas dođu Sovjeti i – taj socijalizam, hoćemo li dobiti plugove? – A mi odgovaramo: – Nego kako, i to zlatne! – I to im govorimo sa svom ozbiljnošću, a seljacoi vrte glavama i čisto nam ne vjeruju.<br> A sada gledam kako po ulicama Moskve tandrču dotrajali crveni tramvaji i zaprežna kola! Sada ja vrtim glavom: "Ono nešto nije u redu!" A u stvari, nije bilo u redu moje znanje i poznavanje tek rođene u krvi i mukama sovjetske države, koja je jedva ostala u životu... {{sfn|Marković|1997|p=35}}}} Na KUNMZ-u, Mirko Marković je aktivno učestvovao u studentskim borbama kao istaknuti pristalica leve frakcije, koja se odlikovala revolucionarnim radikalizmom i zalaganjem za [[Balkanska federacija|Balkansku federaciju]]. Bio je blizak prijatelj drugih vodećih "levičara", kao što su [[Stjepan Cvijić]], [[Janko Mišić]] i [[Pero Popović Aga]]. Bio je ostrašćeni protivnik istaknutog partijskog rukovodioca i vođe "desnice", [[Sima Marković|Sime Markovića]].{{sfn|Marković|1997|pp=45–46}} Tada je postao blizak i sa Petkom Miletićem, koji je bio blizak saborac njegovog strica u gerili par godina ranije.{{sfn|Marković|1997|pp=49–50}} [[1927]]. godine, Marković je počeo da se bavi novinarskom delatnošću. Radio je kao dopisnik jugoslovenskog komunističkog dnevnog lista ''Radnik'', koji je izlazio u [[Chicago|Čikagu]].{{sfn|Marković|1997|p=56}} [[1928]]. godine, Mirko Marković bio je jedan od glavnih učesnika "Slučaja 41". Grupa studenata "levičara" napisala je žalbu Kominterni i Boljševičkoj partiji, u kojoj se žalila na politički [[oportunizam]] rektorke KUNMZ-a Marije Frumkine (koja je podržavala [[Nikolaj Buharin|Nikolaja Buharina]]), te desničarskog rukovodstva u KPJ, u koje su, pored Sime Markovića, ubrajali i [[Milan Gorkić|Milana Gorkića]]. Autori teksta su bili Mirko Marković i njegova dva najbliža prijatelja sa studija, [[Nikola Orovčanac]] i [[Josip Donelli–Rafanelli]] (Bioković). Pismo je prvo osuđeno kao frakcionaško, a potom i kao [[Trockizam|trockističko]], jer je pisano sa levih pozicija i jer su ga potpisali studenti predvođeni profesorom [[Ante Ciliga|Antom Ciligom]] koji će se nedugo potom izjasniti kao trockisti. Ciliga i troje studenata trockista su izbačeni iz partije, a Marković, Orovčanac i Bioković dobili su samo partijsku opomenu i proterivanje na partijski rad u provinciju. Tada je počela i netrpeljivost Mirka Markovića prema Milanu Gorkiću, koja će trajati do kraja Gorkićevog života. Marković je kasnije uvek negirao da je politika izražena u pismo koje je napisao bila "trockistička".<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 109–113. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Luhcentrokuz 1932.jpg|center|thumb|750px|Panorama novih pogona fabrike "Luganskteplovoz" u Lugansku, čijom izgradnjom je rukovodio Mirko Marković.]] U leto [[1929]]. godine, po partijskoj kazni, Mirko Marković je poslat u [[Lugansk]] u [[Donbas|Donbasu]], gde je radio u fabrici lokomotiva za vreme kampanje [[Industrijalizacija|industrijalizacije]].{{sfn|Marković|1997|pp=59–61}} Krajem godine, on i kažnjeni drugovi uputili su pismo Plenumu Izvršnog komiteta Komunističke internacionale u kom su tražili da im se kazna skine i insistirali da njihova "levičarska" gledišta nisu bila pogrešna, a da je njihova ocena da je Gorkić pristalica Buharina bila pogrešna. Pismo, koje su u ime SKOJ-a potpisali Gorkić kao i istaknuti predstavnici partijske levice, Stjepan Cvijić i [[Vilim Horvaj]], utvrdilo je jedinstvo partije po tom pitanju i posavetovalo Markoviću i drugovima da se povinuju odlukama KPJ i Kominterne.<ref>{{Cite web |url=https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |title=Ivan Očak, ''Gorkić: Život, rad i pogibija'' (Zagreb: Globus, 1988), 117–118. |access-date=2025-12-22 |archive-date=2024-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241218045029/https://kok.memoryoftheworld.org/Ivan%20Ocak/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20(755)/Gorkic%20_%20Zivot,%20rad%20i%20pogibija%20-%20Ivan%20Ocak.pdf |url-status=dead }}</ref> [[1930]]. godine, Marković je objavio svoje prvo književno delo: roman ''Brodarka''. Roman je bio inspirisan štrajkom beogradskih radnika na [[Čukarica|Čukarici]] 1924. godine i policijskim ubistvom radnice Ljubice Ljubičić.{{sfn|Marković|1997|pp=56–58}} U Lugansku je Marković živeo od honorara koji je dobio za objavljivanje ''Brodarke'' i paralelno izučavao [[Tokarenje|tokarski]] zanat. Posle završenog zanata, skinuta mu je partijska opomena i poslat je u pogon kotlova.{{sfn|Marković|1997|pp=60–67}} Zbog uspeha na radu, Marković je na kraju postavljen za sekretara Strojpartkoma. To je značilo da je rukovodio partijskom organizacijom građevinara zaduženom za izgradnju novog pogona tokom industrijalizacije Donbasa. Posao je bio ogroman i naporan, a Marković ga je opisivao kao herojski poduhvat: {{citat|Ovo je bilo grandiozno gradilište prve petoljetke na kome je bilo angažovano oko šezdeset hiljada građevinara, mahom sa sela. Gradilo se na cijelom terenu: svi pogoni buduće fabrike, skladišta, depoi, pomoćna postrojenja, prilazni putevi, buduća stambena naselja. Takav juriš u izgradnji, inače, bio je tih godina karakterističan za cio Sovjetski Savez. Na takvim gradilištima najviše su radili sezonski radnici, uglavnom "mužiki", u lipovim opancima i lanenim hlačama, neobrijani. Poznato je da je kapitalistička propaganda širila nevjericu u to da li "mužička Rusija" može ostvariti svoj prvi petogodišnji plan. Ali se prevariše, kao uostalom što su se svaki put prevarili u prognoziranju sudbine Sovjeta. <br> Opet su nastale neprospavane noći, kao nekada u pogonu kotlova. Koliko puta sam se sjetio blaženih dana za tokarskim strukom! Na čitavom gradilištu bili su postavljeni snažni reflektori. Radilo se ne samo udarnički već i u tri smjene. Građevinskih mašina bilo je još uvijek vrlo malo; korišćene su konjske zaprege; ali glavna snaga bila je ona ljudska...<br> [[Udarnik|Socijalističko takmičenje]] između zadruga bilo je stalno. Čim bi neka zadruga izbila na prvo mjesto i dobila prelaznu crvenu zastavu – to se onda slavilo naveliko, uz vojnu muziku nekog luganskog puka i svečane govore. Takvom prigodom nagrađeni su dobijali i materijalne stimulanse u novcu, u dodatnom broju tačkica za robu i sl. Prelazna crvena zastava se vijorila na baraci zadruge sve dok bi ova zauzimala prvo mjesto u takmičenju, da bi poslije prešla nekoj drugoj.{{sfn|Marković|1997|pp=72–73}}}} [[1931]]. godine, Marković je premešten iz Luganska u [[Minsk]], gde je postavljen za sekretara partijske organizacije u metalurgijskom preduzeću "Komunar". Bio je i zamenik urednika istoimenih fabričkih novina. Vikendima je odlazio u jedno selo na granici sa [[Poljska|Poljskom]], u kojem su seljaci-boljševici bili organizovali [[kolhoz]], da im pomogne u privlačenju celokupnog seljaštva u kolhoz u procesu [[Kolektivizacija|kolektivizacije]]. Preduzeće "Komunar" snabdevalo je novo kolektivno gazdinstvo poljoprivrednom mašinerijom koju je proizvodilo, i Marković tvrdi da je privukao oko 170 domaćinstava u kolhoz.{{sfn|Marković|1997|pp=77–82}} Dok je boravio u Minsku, na inicijativu beloruskog pisca [[:ru:Жилунович, Дмитрий Фёдорович|Gartnija Tiške]], ''Brodarka'' je prevedena na [[Bjeloruski jezik|beloruski jezik]].{{sfn|Marković|1997|pp=82–83}} Već u jesen 1931. godine, Mirko Marković upućen je nazad u Moskvu, da studira na novom Institutu crvene profesure Svetske privrede i svetske politike, koji je vodio najpoznatiji sovjetski ekonomista, [[Komunistička partija Mađarske|mađarski komunista]] [[Eugen Varga]]. Za taj rad lično ga je preporučio poljski komunista Tomasz Dąbal, jedan od vođa [[Seljačka internacionala|Seljačke internacionale]].{{sfn|Marković|1997|pp=84–85}} Pored Varge, predavači su mu bili Nikolaj Buharin, [[Karl Radek]] i filozof [[Abram Deborin]]. Ovaj program smatrao se za svojevrsni doktorski studij i već na kraju druge godine studija, Mirko Marković postao je predavač političke ekonomije na Vojnoinženjerskoj akademiji Kujbiševa.{{sfn|Marković|1997|p=88}} Bio je i predavač političke ekonomije jugoslovenskoj grupi u [[Međunarodna lenjinska škola|Međunarodnoj lenjinskoj školi]].{{sfn|Marković|1997|p=94}} Kao doktorant na Institutu, Marković je [[1932]]. godine napisao kratku brošuru ''Jugoslavija'' od osamdesetak strana, koja je bila njegov prvi naučni rad. Knjiga se ukratko bavila nastankom Jugoslavije, i iznosila pregled političkih partija, "nacionalno-revolucionarnih" organizacija, situacije u poljoprivredi i industriji, te o položaju radničke klase i KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=90–92}} [[1935]]. godine je objavio članak "Kako žive seljaci Jugoslavije" za časopis ''Kolhoznik'', koji je uređivao [[Maksim Gorki]]. Gorki je bio oduševljen člankom i Markovićevim spisateljskim sposobnostima, te je insistirao da se lično upoznaju i ohrabrivao Markovića da nastavi da se bavi književnošću.{{sfn|Marković|1997|pp=92–94}} U proleće iste godine, Mirko Marković je završio Institut crvene profesure.{{sfn|Marković|1997|p=110}} Na leto je prisustvovao Sedmom kongresu Kominterne, mada nije bio delegat i nije imao pravo glasa. Aktivno je učestvovao u pripremama kongresnih materijala, naročito onih koji su se bavili stanjem privrede u kapitalističkim državama. Na kongresu je predstavljena politika [[Narodni front|narodnog fronta]], a Mirko Marković je pomagao svom prijatelju Stjepanu Cvijiću, koji je na kongresu istupao sa referatom o novim zadacima komunističke omladine u okviru politike narodnog fronta i [[Antifašizam|antifašizma]].{{sfn|Marković|1997|pp=107–111}} Otprilike u vreme Sedmog kongresa Kominterne, Internacionala je donela odluku da Markovića pošalje na rad u [[Sjedinjene Američke Države]]. === Odlazak u Sjedinjene Američke Države === [[Datoteka:Chicago skyscrapers, 1930s (NBY 3184).jpg|thumb|300px|Chicago tridesetih godina prošlog veka.]] Mirko Marković preko [[London|Londona]] dolazi u [[New York]], gde dobija uputstva od rukovodilaca [[Komunistička partija Sjedinjenih Američkih Država|KP SAD]], Earla Browdera i Williama Z. Fostera. Nakon par dana provedenih u New Yorku, poslali su ga autobusom u [[Chicago]], gde se nalazila redakcija lista ''Radnik'' i koji je bio centar organizovanja jugoslovenskih komunista u SAD. U SAD je Marković živeo pod lažnim imenom '''Bogoljub Popović'''.{{sfn|Marković|1997|pp=125–126}} Marković je u Chicagu bio zadužen za reorganizaciju jugoslovenskog komunističkog pokreta u duhu politike narodnog fronta. Tvrdio je da je deo razloga zašto je poslat u SAD bilo nezadovoljstvo KP SAD radom njegovog zemljaka, Crnogorca [[Nikola Kovačević - Stari|Nikole Kovačevića]]. Kako je Marković sam priznavao, između njega i Kovačevića postojala je netrpeljivost još na KUNMZ-u, pošto je Kovačević bio pristalica desne frakcije, a Marković leve. Međutim, u SAD su, uprkos tome, sarađivali blisko i izgradili vrlo dobre odnose, te su zajedno stali na čelo jugoslovenskog komunističkog pokreta u SAD. Mirko Marković postao je sekretar Jugoslovenskog partijskog biroa, te član rukovodstava srpskog i hrvatskog pokreta po liniji Narodnog fronta. Takođe je postao urednik novina "Slobodna reč", koje su izlazile u [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburghu]].{{sfn|Marković|1997|pp=126–128}} Organizacija po liniji narodnog fronta značila je ne samo okupljanje komunista i socijalista, nego i svih antifašistički orijentisanih lica iz emigracije. U tome je naročitu ulogu imalo [[Pravoslavna crkva|pravoslavno]] sveštenstvo, jer je među pravoslavnim sveštenicima Srbima u SAD bilo mnogo levičara, pa čak i simpatizera komunizma. Nikola Kovačević pisao je o kaluđeru iz [[Manastir Gomirje|manastira Gomirje]] Saviću koji se tada nalazio u Pittsburghu i koji je čitao [[Karl Marx|Marxov]] ''[[Das Kapital]]''. Takođe su bili u veoma prisnim odnosima sa sveštenikom Vojislavom Gaćinovićem, rođenim bratom ideologa [[Mlada Bosna|Mlade Bosne]] [[Vladimir Gaćinović|Vladimira Gaćinovića]].{{sfn|Bojović|1981|p=111}} Od nekomunističkih stranaka, Marković je uspostavio naročito blisku saradnju sa predstavnicima [[Samostalna demokratska stranka|Samostalne demokratske stranke]]. [[1936]]. godine, u jeku priprema za Prvi antifašistički kongres Srba u SAD, Marković je istupio sa predlogom da se kongres održi baš na [[Vidovdan]], jer je smatrao "da bi reakciji trebalo oduzeti taj monopol na Vidovdan, kao i na sve druge slične događaje iz istorije srpskog naroda." Predsedavajući na kongresu bio je prota Jovan Krajnović, vođa Samostalne demokratske stranke u SAD. Nakon uspešnog prvog kongresa, odlučeno je da "Vidovdanski kongresi" postanu godišnji događaj, a "Slobodna reč" postala je organ srpskog antifašističkog pokreta u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=130–133}} Manje od mesec dana posle održavanja Vidovdanskog kongresa, u [[Druga Španska Republika|Španiji]] je počela pobuna ekstremno-desničarskih generala kojom je započeo [[Španski građanski rat]]. Mirko Marković je odmah počeo sa radom na organizaciji slanja [[Jugoslaveni u Španskom građanskom ratu|jugoslovenskih dobrovoljaca iz SAD u Španiju]]. Obišao je Chicago, Pittsburgh, New York, [[Detroit]] i [[Cleveland]], ali je nedugo potom i sam izrazio želju da ode u Španiju da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=133}} U novembru 1936. godine, Marković je hitno pozvan u New York, gde ga je, na njegovo iznenađenje, dočekao njegov stari prijatelj Stjepan Cvijić. Cvijić je isto došao u SAD radi organizovanja prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Marković je zamolio Cvijića, kao uticajnijeg u Kominterni, da urgira za njegovo slanje u borbu. Molba je urodila plodom i u decembru [[1936]]. godine, Mirko Marković je krenuo preko okeana.<ref>[https://library.memoryoftheworld.org/files/kok/Ivan%20Ocak/Braca%20Cvijici%20(756)/Braca%20Cvijici%20-%20Ivan%20Ocak.pdf Ivan Očak, ''Braća Cvijići'' (Zagreb: Spektar, Globus, 1982), 428–429.]</ref>{{sfn|Vukliš|2024|p=247}} U [[Pariz|Parizu]] se sastao sa Kusovcem i Gorkićem, i odatle se, sa grupom američkih doborovoljaca, uputio ka [[Pirineji|Pirinejima]].{{sfn|Marković|1997|pp=139–141}} === Španski građanski rat === [[Datoteka:Marković i ćopić.png|thumb|350px|Mirko Marković, [[Vladimir Ćopić]] i američki interbrigadista David Mates u štabu XV internacionalne brigade u gradiću Ambite kraj [[Madrid|Madrida]], 25. juna 1937. godine.]] Mirko Marković je stigao u Španiju [[20. aprila]] [[1937]]. godine i odmah se priključio [[Internacionalne brigade|Internacionalnim brigadama]].<ref>[https://vreme.com/projekat/spisak-jugoslovena-spanskih-boraca/ "Spisak Jugoslovena španskih boraca", ''Vreme'' 23.9.2016.]</ref> U proleće 1937. godine, Marković je postavljen za komandanta novog američkog bataljona "George Washington". Kao komandant bataljona, upoznao je američkog pisca Ernesta Hemingwaya, koji je takođe došao u Španiju. Iako su se u početku ozbiljno sukobili jer je Hemingway želeo da učestvuje u ratnim dejstvima, a Marković mu je branio, ubrzo su postali bliski prijatelji.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277–278}} Bataljon Washington imao je četiri čete, i svaka je imala po četiri voda od oko 30 do 40 boraca, kao i medicinski odred i intendantsku grupu.{{sfn|Marković|1997|p=157}} Bataljonom je upravljao strogo i u skladu sa disciplinskim odredbama Internacionalnih brigada. Kada je pijani američki dobrovoljac pokušao da napastvuje lokalnu devojku, Marković je naredio streljanje, ali je kazna preinačena na insistiranje samih meštana, kao "manifestacija ljubavi Španaca prema internacionalcima".{{sfn|Vukliš|2024|p=304}} Marković je komandovao Bataljonom Washington tokom [[Bitka kod Brunete|Bitke za Brunete]]. Bataljon je u bici pretrpeo velike gubitke, naročito tokom borbi za brdo ''Cerro de Mosquito'' počevši od [[9. jula]] 1937. godine. [[14. jula]] su bataljoni "Washington" i "Lincoln", zbog velikih gubitaka, spojeni u jedan bataljon, a Marković je postao njegov komandant. Ubrzo je došao u sukob sa komandantom XV internacionalne brigade, Klausom Beckerom, jer je odbio da naredi svojim vojnicima juriš na brdo. Zbog toga je već [[20. jula]] smenjen.{{sfn|Vukliš|2024|pp=330–331}} U avgustu 1937. godine prebačen je na [[Aragonija|Aragonski]] front i borio se u Bici za Belčite.{{sfn|Marković|1997|pp=200–212}} Posle toga je Marković upućen u štab XV birgade u Albaceti, gde je bio zadužen za prebacivanje [[Bataljon Dimitrov|Bataljona "Dimitrov"]] u 45. diviziju.{{sfn|Vukliš|2024|p=363}}{{sfn|Marković|1997|pp=213–214}} Krajem 1937. i početkom [[1938]]. godine, Marković je učestvovao u borbama za [[Teruel]], a posle pobede [[Francisco Franco|Francovih]] snaga, bio je zadužen za evakuaciju ranjenika iz [[Valencia|Valensije]] na levu obalu reke [[Ebro]], jer je postalo očigledno da će frankisti prepoloviti teritoriju Republike.{{sfn|Marković|1997|pp=215–226}} Marković je u Španiji ponovo postao upleten u unutarpartijske sukobe. Nakon [[Aprilski plenum Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije (1936)|Aprilskog plenuma CK KPJ]] 1936. godine, došlo je do sukoba između Milana Gorkića i Vladimira Ćopića. Dok je Gorkić optuživao Markovića da se sa previše naklonosti odnosi prema Ćopiću, Ćopić je Markovića smatrao za "slabog i pretencioznog". Marković je u septembru 1937. godine uputio pismo Gorkiću u kom se žalio na Ćopićevo podrivanje Gorkićevog autoriteta, ne znajući da je Gorkić tada već [[Komunistička partija Jugoslavije tokom Velike čistke|uhapšen u Moskvi]] pod lažnim optužbama za špijunažu.{{sfn|Vukliš|2024|pp=361–363}} Uprkos tome, Marković je aktivno štitio Ćopića od intriga američkih članova brigade koji su bili nezadovoljni njegovim učinkom na čelu XV internacionalne brigade.{{sfn|Vukliš|2024|pp=277, 370}} U jesen 1937. godine, nakon što se glasina o hapšenju Gorkića proširila među jugoslovenskim borcima u Španiji, Mirko Marković priključio se neformalnoj grupi koju so vodili [[Roman Filipčev]] i [[Nikola Kovačević – Čudnovski]], a koja se sukobila sa [[Božidar Maslarić|Božidarom Maslarićem]], nezvaničnim predstavnikom CK KPJ u Internacionalnim brigadama.{{sfn|Vukliš|2024|p=372}} Grupi je [[Josip Broz Tito]], koji je podržavao Maslarića, dao naziv "povratnici", jer su neki od članova grupe tražili da se povuku sa fronta pod izgovorom čuvanja kadrova za buduću revolucionarnu borbu u Jugoslaviji.{{sfn|Vukliš|2024|p=365}}{{sfn|Gužvica|2020|pp=107–108}} Mirko Marković je uvek insistirao da on nikada nije hteo da napusti front, i da ga je sa "povratnicima" vezivala skepsa prema Gorkiću i njegovim pristalicama, a ne strah da se bori.{{sfn|Marković|1997|p=215}} [[10. marta]] [[1938]]. godine, Marković je prisustvovao sastanku jugoslovenskih interbrigadista u [[Albacete|Albaceti]], na kojoj su pokušali da izglade sukob. Optuživao je Maslarića za vođenje nepravilne politike i loš odnos prema dobrovoljcima.{{sfn|Vukliš|2024|pp=403–404}} Marković je bio povezan sa Labudom Kusovcem, kojeg je znao još iz Beča, kao i sa Kusovčevim prijateljem [[Ivan Marić|Ivom Marićem]]. Obojica su bili Titovi protivnici u Parizu i bili su, kao i Marković, nepoverljivi prema Gorkiću, i svima koje su, poput Tita, sumnjičili za suviše bliske veze sa Gorkićem. Najverovatnije se Marković tokom svog kratkog boravka u Parizu 1938. godine ponovo sastao s Kusovcem i njegovim saveznicima. U jednom pismu [[Karlo Hudomalj|Karlu Hudomalju]] prokomentarisao je da su Tito i ljudi oko njega "[[Trockizam|trockisti]]" i "ostala antipartijska govnarija", ali i izrazio spremnost da bude svojevrsni dvostruki agent za Kusovca i Hudomalja, smatrajući da Tito ima poverenja u njega.{{sfn|Gužvica|2020|pp=108, 129}} U avgustu 1938. godine, Marković se u Parizu sastao i sa Vladimirom Ćopićem i sa Josipom Brozom Titom, koji su se tih dana spremali za odlazak u Moskvu. Ćopić ga je pozvao da pođe sa njim u SSSR, ali je Marković to odbio. Hteo je da ide na rad u Jugoslaviju. Marković je tvrdio da mu je Tito par dana kasnije saopštio da ilegalaca u Jugoslaviji ima dovoljno i da je doneta odluka da ide nazad u SAD, ali ovaj put ne po liniji Kominterne, nego po liniji CK KPJ.{{sfn|Marković|1997|pp=279–280}} Međutim, po podacima CK KPJ, Marković je otišao u SAD na svoju ruku i suprotno instrukcijama Centralnog komiteta. Tito je zbog ovoga kasnije želeo da minimizira Markovićevo učešće u pokretu jugoslovenskih iseljenika u SAD, ali su ga kadrovi KP SAD podržavali i gurali.{{sfn|Radanović|2016|p=61}} Marković je za Ameriku krenuo brodom "Normandija", kao slepi putnik, iz [[Le Havre|Le Havrea]]. Krio se u odeljenju električnih motora za pogon brodske ventilacije. Kako nije mogao da izdrži vrućinu i odsustvo vazduha, izašao je odatle, uhvaćen je, i bačen u samicu. Po dolasku u New York mu je suđeno, i za njega se zalagao socijalistički kongresmen Vito Marcantonio. Umesto izručenja Francuskoj ili Jugoslaviji, sud je doneo odluku da se Marković protera iz SAD, ali u zemlju koju sam izabere. Odabrao je [[Kuba|Kubu]], koja ga je primila pod uslovom da potpiše izjavu da se neće baviti političkim aktivnostima.{{sfn|Marković|1997|pp=281–287}} === Boravak na Kubi i povratak u SAD === [[Datoteka:Pilar (Ernest Hemingway's boat).jpg|thumb|250px|Hemingwayev brod "Pilar", kojim su on i Marković išli u lov na [[Iglun|sabljarke]].]] [[1939]]. godine, Marković je stigao u [[Havana|Havanu]]. Američki komunistički pisac [[Mike Gold]], kog je poznavao još sa svog prvog putovanja u New York, povezao ga je sa Hemingwayem.{{sfn|Marković|1997|pp=293–294}} Marković i Hemingway su se redovno družili na Kubi: išli su zajedno u ribolov, na večere, i raspravljali o književnosti. Hemingway se konsultovao sa Markovićem oko rukopisa njegovog novog romana o Španskom građanskom ratu, ''[[For Whom the Bell Tolls|Za kim zvono zvoni]]'', a Hemingway će Marković zauzvrat pomoći sa objavljivanjem njegove kratke priče u američkom časopisu ''[[Esquire]]''.{{sfn|Vukliš|2024|p=278}}{{sfn|Marković|1997|pp=295–304}} Zahvaljujući zalaganjima Hemingwaya u američkoj ambasadi u Havani, Marković je uspeo da dobije dozvolu za legalan povratak u SAD. Vratio se u SAD krajem avgusta ili početkom septembra 1939. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=305–307}} Marković je došao u SAD, po svojim rečima, da bi rešio "krizu" u pokretu, izazvanu uticajem nacionalističkih [[Anarho-sindikalizam|anarho-sindikalističkih ideja]].{{sfn|Marković|1997|pp=311–312}} Marković je ponovo postao urednik "Slobodne reči" i organizator vidovdanskih kongresa.{{sfn|Vukliš|2024|p=541}} Agitovao je među pravoslavnim sveštenstvom i okupljao ih po političkoj liniji antifašizma. Na Četvrtom crkvenom saboru u Manastiru Svetog Save u Libertyvilleu, u septembru [[1941]]. godine, Marković je održao antifašistički govor u podršku Sovjetskom Savezu koji je naišao na sveopšte odobravanje sveštenstva i naroda: {{citat|[[Hitler]] i [[fašizam]] nijesu samo neprijatelji radništva i seljaštva. Oni su neprijatelji čitavog slobodoljubivog svijeta. Niti srpski sveštenik može služiti u srpskoj crkvi, niti srpski radnik može raditi u srpskoj fabrici, niti srpski seljak može orati srpsku njivu – dok postoji Hitler i hitlerizam.<br>Srpski radnički pokret potpuno je svestan ove činjenice. Zato mi i kažemo da danas nije pitanje: jesi li [[Republikanska stranka (Sjedinjene Američke Države)|republikanac]] ili [[Demokratska stranka (Sjedinjene Američke Države)|demokrata]], komunista ili socijalista, [[Monarhizam|monarhista]] ili za Sovjete. Pitanje je: jesi li za fašizam ili protiv fašizma? I mi želimo da se cjelokupno američko srpstvo okupi pod jedan jedini barjak za uništenje fašizma, a svi ostali barjaci da se ostave po strani, dok ne bude oslobođeno i spaseno čovječanstvo od tog najstrašnijeg neprijatelja.{{sfn|Marković|1997|p=327}}}} S Markovićem su radili [[Srđa Prica]], [[Stevan Dedijer]] i Nikola Kovačević.{{sfn|Bojović|1981|pp=194–195}} Sa svom trojicom je često dolazio u sukobe, koji nisu bili političke, nego lične prirode.{{sfn|Radanović|2016|pp=62–63}} Radio je na organizovanju Sveslovenskog kongresa u Detroitu u aprilu [[1942]]. godine, koji je postao najveća antifašistička manifestacija Slovena u SAD, i obezbedio pismo podrške [[Nikola Tesla|Nikole Tesle]] antifašističkom pokretu za VII Vidovdanski kongres te godine. Marković je bio blizak prijatelj Teslinog sestrića [[Sava Kosanović|Save Kosanovića]] i preko njega se više puta susretao sa Teslom tokom poslednjih godina naučnikovog života. Marković je obezbedio podršku Tesle antifašističkom pokretu, što nije bilo preterano teško, jer je Tesla još polovinom tridesetih javno istupao protiv [[Benito Mussolini|Mussolinijeve]] invazije na [[Etiopija|Etiopiju]]. Igrom slučaja, Marković je stigao u New York na [[Božić]], 7. januara [[1943]]. godine. Po običaju, odmah po dolasku, sa stanice se javljao svom prijatelju Savi Kosanoviću. Tog jutra, Sava ga je pozvao da hitno dođe do hotela "New Yorker", jer je njegov ujak upravo preminuo. Tako je Marković bio prisutan u prvim trenucima posle smrti Nikole Tesle. Po njegovim tvrdnjama, par sati nakon što je došao, nepoznati ljudi iz [[Pentagon|Pentagona]] odneli su iz sobe mnoge Tesline papire i stvari uprkos protestima Kosanovića.{{sfn|Marković|1997|pp=315–319, 331–338}} Marković se u početku pridržavao "kominternovske interpretacije ustanka u Jugoslaviji koja je podrazumevala saradnju između komunista i monarhista." U tom svojstvu se čak i susreo i fotografisao sa [[Petar II Karađorđević|kraljem Petrom II]] 1942. godine i predao mu 4.000 dolara.{{sfn|Radanović|2016|p=62}}{{sfn|Marković|1997|p=351}} Nakon što su preko Radija "Slobodna Jugoslavija" počele da dolaze vesti o [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine|saradnji četnika sa okupatorom]], Mirko Marković je organizovao propagandu protiv [[Jugoslovenska vojska u otadžbini|Jugoslovenske vojske u otadžbini]] u SAD.{{sfn|Marković|1997|pp=319–321}} Proleća i leta 1943. godine, Marković je bio inicijator i osnivač Ujedinjenog odbora južnoslovenskih Amerikanaca, koji je zvanično osnovan 7. avgusta u Clevelandu. Za predsednika je izabran [[Louis Adamič]], a Mirko Marković bio je član šireg odbora i zvanični predstavnik Srba. Odbor je organizovao masovne akcije prikupljanja pomoći žrtvama rata u Jugoslaviji, kao i partizanskom pokretu. U radu su učestvovali i poznati predstavnici američkog društva kao što su [[Eleanor Roosevelt]] i [[Fiorello H. La Guardia]], koji su takođe materijalno pomagali ratom uništene krajeve Jugoslavije.{{sfn|Marković|1997|pp=323–326}} [[1945]]. godine, Marković je bio organizator zvaničnog boravka delegacije nove Jugoslavije u New Yorku. Delegaciju su predvodili [[Ivan Šubašić]], [[Sreten Žujović]] i [[Vladimir Dedijer]]. Odatle su otišli za [[San Francisco]] na osnivačku skupštinu [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]. Posle toga, bio je zadužen za smenu kadrova u jugoslovenskoj ambasadi u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], gde su monarhistički kadrovi zamenjeni pristalicama Narodnooslobodilačkog pokreta. Jednog dana, novi ambasador saopštio mu je da ga je [[Politbiro]] CK KPJ pozvao da se, nakon dvadeset godina, vrati u Jugoslaviju.{{sfn|Marković|1997|pp=341–343}}{{sfn|Radanović|2016|p=64}} === U socijalističkoj Jugoslaviji === [[Datoteka:Mirko Marković u partizanskoj uniformi.jpg|thumb|250px|Mirko Marković kao [[pukovnik]] [[Jugoslavenska narodna armija|JNA]] u [[Zapadna Nemačka|Zapadnoj Nemačkoj]] [[1946]]. godine.]] Po dolasku u [[SFRJ|Jugoslaviju]] u novembru 1945. godine, Marković piše autobiografiju, detaljne izveštaje o svom radu u SAD za CK KPJ, kao i svoje utiske o radu nove jugoslovenske ambasade u SAD. Januara 1946. godine, postavljen je za jednog od urednika [[Tanjug|Tanjuga]], zadužen za emisije za inostranstvo i veze sa stranim novinarima. Kasnije je tvrdio da je već tada bio politički marginalizovan, jer, kako mu je rekao Nikola Kovačević, "u Centralnom komitetu imaju loše mišljenje o tebi".{{sfn|Marković|1997|pp=347–355}}{{sfn|Radanović|2016|p=65}} Antipatije su, po svemu sudeći, bile obostrane. Stevan Dedijer tvrdio je da je Marković govorio da nije odgovoran Titu i CK, nego sovjetskom ambasadoru i Moskvi.{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Prvi susret sa Titom na [[Dedinje|Dedinju]] Marković je opisao ovako: {{citat|Ambijent je bio neuporediv sa onim u Parizu. Onamo – bila je skromna periferijska kafanica, u civilu, prisno drugarstvo između komunista. Ovdje – kraljevski dvorac sa nekim feudalnim "mirisom", gdje prvo vučjak onjuši posjetioca prije rukovanja s domaćinom – odjevenim u besprekorno skrojenu [[Maršal Jugoslavije|maršalsku]] uniformu. Nestala je ona drugarska prisnost, ona emigrantska toplina ilegalnosti.{{sfn|Marković|1997|p=350}}}} 1946. godine, CK KPJ doneo je odluku da uputi Markovića u diplomatsku službu – kao pukovnika JNA, poslala ga je u Zapadnu Nemačku, gde je bio predstavnik Jugoslovenske armije koji je obilazio garnizone i držao predavanja o Jugoslaviji i partizanskoj borbi. Zapravo je putovao po američkoj okupacionoj zoni i držao predavanja američkim vojnicima i oficirima. Predavanja su bila podeljena na tri ciklusa: istorija Jugoslavije od 1918. do 1941. godine, [[Narodnooslobodilačka borba Jugoslavije|Narodnooslobodilačka borba]] i osnivanje Federativne Republike. Bio je u [[Nürnberg|Nirnbergu]] za vreme [[Nirnberški proces|suđenja nacistima]] i uspeo je da dobije mesto u sali kao posmatrač. Takođe se bavio repatrijacijom jugoslovenskih ratnih zarobljenika koji su se još uvek nalazili u Nemačkoj.{{sfn|Marković|1997|pp=359–366}} U jesen 1946. godine, Marković se vraća u Beograd i postaje predavač političke ekonomije na [[Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu|Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu]]. Na osnovu svojih predavanja i zalaganjima [[Mitra Mitrović|Mitre Mitrović]] objavio je knjigu ''Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma'' u 30.000 primeraka.{{sfn|Marković|1997|pp=371–381}} U proleće [[1948]]. godine, Marković je obavešten o planovima da bude novi jugoslovenski ambasador u Londonu.{{sfn|Marković|1997|pp=381–382}} Ove planove naglo je prekinula Rezolucija Informbiroa u junu 1948. godine. Da stvar bude gora po Markovića, istog meseca isplivala je njegova prepiska sa Karlom Hudomaljem, koju je u Jugoslaviju dostavio jedan od jugoslovenskih iseljenika u Francuskoj, i u kojoj je on rukovodstvo oko Tita nazivao "trockistima" i "govnarijom".{{sfn|Gužvica|2020|p=108}}<ref>[https://istorija20veka.rs/wp-content/uploads/2019/01/2019_1_03_guz_53-74.pdf Stefan Gužvica, "The Spanish Inquisition: Factional Struggles among the Yugoslav Interbrigadistas", ''Istorija 20. veka'' 1/2019, 61.]</ref> Marković je tada već bio pod nadzorom [[UDBA|Udbe]], jer je bio deo "kružoka" nezadovoljnih veterana komunističkog pokreta koji je predvodio [[Dragotin Gustinčič]] i u kom je bio njegov prijatelj Labud Kusovac.{{sfn|Previšić|2022|p=439}} Na početku školske 1948/[[1949]]. godine, 2. septembra, održan je partijski sastanak ćelije Ekonomskog fakulteta. Na tom sastanku, Mirko Marković se javno izjasnio kao pristalica Rezolucije Informbiroa. Nakon što je njegov stav dočekan povicima "Dole izdajnik!" i izjavom da će biti isključen iz partije, Marković je odgovorio: {{citat|Možete me isključiti iz Partije, ali vi ste već isključena Partija!{{sfn|Radanović|2016|pp=66–67}}}} Dva dana kasnije, 4. septembra 1948. godine, Mirko Marković je uhapšen. Petnaest meseci držan je u [[Glavnjača|Glavnjači]] bez suđenja, ali nije mučen. Odatle je krajem decembra 1949. godine prebačen u zatvor na [[Ada Ciganlija|Adi Ciganliji]]. Odatle je, sa grupom od petnaestak interbrigadista i predratnih komunista, u jesen [[1950]]. godine prebačen na Goli otok.{{sfn|Radanović|2016|p=67}} Na Golom otoku je, kao i drugi zatvorenici, podvrgavan torturi. Na jednoj od "partijskih konferencija" koje su tamo održavane, na zahtev da izvrši samokritiku, Marković je odgovorio "[[Staljin]] je u pravu. Tito uopšte nije!", na šta ga je jedan od aktivista udario šakom toliko jako da mu je izbio zub. Kada je nakon toga upitan želi li revidirati stav, ponovio je: "Staljin je u pravu!"{{sfn|Previšić|2022|pp=458–459}} Kao i drugi istaknuti komunisti, Marković je jedno vreme proveo u zloglasnom "Radilištu 101", odnosno "Petrovoj Rupi".{{sfn|Marković|1997|pp=396–398}} Prisustvovao je ubistvu [[Dragan Ozren|Dragana Ozrena]], samoubistvu Danila Drezgića i smrti pukovnika Sava Vukčevića od [[Tuberkuloza|tuberkuloze]].{{sfn|Marković|1997|pp=405–406}} Marković je, formalno, u jesen 1950. godine bio osuđen na dve godine društveno-korisnog rada. Međutim, na Golom otoku će ostati sve do [[14. februara]] [[1954]]. godine.{{sfn|Marković|1997|p=391, 413}} Ernest Hemingway odbio je da dođe u posetu Jugoslaviji jer je njegov prijatelj bio tamo na robiji.<ref>[https://www.pobjeda.me/clanak/kad-zvono-zvoni-za-markovica-i-hemingveja Stojan Stamenić, "Kad zvono zvoni za Markovića i Hemingveja", ''Pobjeda'', 30. decembra 2024.]</ref> === Karijera posle Golog otoka === Po povratku sa Golog otoka, ponovo se nastanio u Beogradu. Kao i mnogi bivši Golootočani, u početku se susretao sa izbegavanjima od strane prijatelja i poznanika. Izdržavao ga je rođak i par prijatelja koji nisu strahovali od sastanaka sa njim. Probao je da objavi reizdanje svog udžbenika iz političke ekonomije, ali mu nije dozvoljeno. Na kraju mu je priznat partijski i radni staž od 1925. godine i dobio je posao naučnog saradnika na Ekonomskom institutu FNRJ. Marković je želeo da napiše kritiku [[Milovan Đilas|Đilasove]] teze da ekonomski sistem Sovjetskog Saveza nije socijalizam, nego državni kapitalizam. Svestan činjenice da ne može da napiše takvu knjigu, odlučio je da napiše knjigu o SAD kao primeru državnog kapitalizma, na osnovu kog bi bilo očigledno da SSSR nije nimalo nalik takvom sistemu. Knjiga je objavljena pod naslovom ''Razvoj i problemi privrede SAD'' [[1956]]. godine. Izdanje je u potpunosti povučeno iz prodaje, ali je bilo dostupno u bibliotekama.{{sfn|Marković|1997|pp=413–419}} Posle toga, Marković je počeo da se bavi istraživanjima društvene reprodukcije u socijalističkoj Jugoslaviji. Njegov dalji rad prekinulo je novo hapšenje. U talasu hapšenja sumnjivih bivših ibeovaca usled pogoršanja odnosa sa SSSR-om, Marković je uhapšen [[4. juna]] [[1958]]. godine. Poslat je na otok [[Sveti Grgur (otok)|Sveti Grgur]], sa kog je pušten tek [[23. decembra]] [[1960]]. godine.{{sfn|Marković|1997|pp=419–420}}<ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000791.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Marković – Marković".]</ref> Posle ponovnog puštanja iz zatvora, počeo je da se zanima za probleme [[Kineska revolucija (1949)|Kineske revolucije]] i za razvoj i potencijal kibernetike. Čitao je američku i sovjetsku literaturu o kibernetici i počeo da radi na Zavodu za ekonomske ekspertize, prvo kao prevodilac, a potom i kao istraživač. Njegova knjiga ''Kibernetika i njena primena'' postala je de fakto udžbenik JNA, jer se vojska jako zanimala za tu temu i otkupila praktično celi tiraž.{{sfn|Marković|1997|pp=420–421}} [[1970]]. godine, zaposlio se na Institutu za sisteme planiranja i upravljanja kao naučni savetnik. Tu je objavio više dela iz oblasti kibernetike do i posle svog penzionisanja [[1973]]. godine. Mirko Marković ostao je aktivan u javnom životu sve do svoje smrti. Njegov poslednji polemički članak, "Šta najamni radnik prodaje – rad ili radnu snagu" objavio je časopis ''Horizont'', već posthumno, u avgustu [[1988]]. godine. Mirko Marković umro je u Veloj Luci na Korčuli 29. juna [[1988]]. godine. Istoričar [[Milan Radanović]] ovako je ocenio lik i delo Mirka Markovića: {{citat|Iako Markovićevu ličnost nije lako idealizovati zbog određenih kontroverzi, ona ostaje privlačna, ali ne samo zbog zanimljivog životnog puta jednog osobenog marginalca u vrtlogu krupnih istorijskih zbivanja. Ono što ličnost Mirka Markovića čini dodatno zanimljivom jeste neobična podvojenost karakternih suprotnosti: neutoljiva ambicioznost i istrajni nonkonformizam u jednoj osobi. Mirko Marković je umeo da stvara neprijatelje, i pored primetne oštroumnosti. Neke ličnosti čije je neprijateljske predrasude nehotice pothranjivao bili su krupni akteri političkog života posleratne Jugoslavije.{{sfn|Radanović|2016|p=52}}}} == Porodica == Mirko Marković imao je dve sestre i dva brata. On je bio najmlađi. Svi su aktivno učestvovali u komunističkom pokretu. Njihovu majku Milenu-Miku Marković streljali su italijanski okupatori pred rodnom kućom u Piperima 1943. godine.{{sfn|Marković|1997|p=353}} * '''Stoja Marković''' (1896–1947) je za vreme Prvog svetskog rata bila komita i borila se protiv [[Vojna generalna uprava u Crnoj Gori|Austrougarske okupacije Crne Gore]] i već tad je stekla nadimak ''Hajdučica Stoja''. Posle Prvog svetskog rata postala je članica KPJ, a od 1922. godine bila je u gerili sa svojim stricem Vukašinom. Tokom jednog obračuna sa kraljevskim žandarmima, Stoja je ranjena i uhapšena. 1926. godine je osuđena na 20 godina zatvora, ali je KPJ organizovala njeno bekstvo i poslala je u Moskvu, gde se školovala na KUNMZ-u. Bila je udata za komunistu Miloša Blagojevića (1899–1938), koji je streljan za vreme Velike čistke. Posle Drugog svetskog rata, vratila se u Jugoslaviju sa sestrom i decom. Umrla je u Beogradu 21. juna 1947. godine.<ref>[https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2022-11/ZENE%20CG_2022%20ENG.pdf Olivera Todorović, Tijana Todorović, Svetlana Lola Miličković, ''Women of Montenegro'' (Podgorica: Radosav Ljumović, 2022), 59.]</ref>{{sfn|Vujošević|2019|p=31}} * '''Zora Marković''' (1899–1988) takođe se školovala na KUNMZ-u u SSSR-u, posle čega je učestvovala u kolektivizaciji na [[Kavkaz|Kavkazu]]. Posle rata se vratila u Jugoslaviju. Bila je nosilac ordena zasluga za narod sa zlatnom zvezdom.<ref>[https://www.pisi.co.rs/h-content/uploads/2022/07/J.-Kecman---ene-Jugoslavije-final-pisi.pdf Jovanka Kecman, ''Žene Jugoslavije u radničkom pokretu i ženskim organizacijama: 1918-1941'' (Beograd: Narodna knjiga, Institut za savremenu istoriju, 1978), 417.]</ref><ref>Tanjug, "Umrla stara revolucionarka Zara Marković", ''Politika'' br. 26673, 1. januara 1988, 6.</ref> * '''Radule Marković''' (''Radule Stijenski'', 1901–1966) takođe se borio u gerili Vukašina Markovića i 1927. godine emigrirao u SSSR. U SSSR-u je živeo pod imenom Radule Stijenski i postao najpoznatiji sovjetski pesnik iz Jugoslavije. Pisao je poeziju, prozu i dečije pesme i priče. Često je svoju poeziju javno izvodio uz [[gusle]]. Za vreme Drugog svetskog rata, Radule Stijenski bio je aktivista Sveslovenskog komiteta u Moskvi. Posle rata se vratio u Jugoslaviju, te je 1947. i 1948. predavao ruski jezik i književnost na Višoj pedagoškoj školi na [[Cetinje|Cetinju]]. Posle Rezolucije Informbiroa prebegao je u Albaniju, a odatle se vratio u SSSR. Bio je urednik informbirovskih moskovskih novina ''Za socijalističku Jugoslaviju''. Najpoznatije delo mu je istorijski roman-trilogija ''Ognjište slobode'', koji nikad nije preveden na [[Srpskohrvatski jezik|srpskohrvatski]]. Preminuo je u Moskvi [[5. februara]] [[1966]]. godine.<ref>[https://www.livelib.ru/author/448870-radule-stijenskij "Биография — Радуле Стийенский", ''Livelib.ru'']</ref> * '''Jole Marković''' (1904) bio je u gerili sa stricem Vukašinom i uhapšen je nakon ranjavanja 1924. godine, zajedno sa sestrom Stojom. 1926. godine osuđen je na petnaest godina zatvora. Proveo je trinaest godina na robiji u [[Zenica|Zenici]] i pušten je na slobodu 1937. godine. Bio je jedan od organizatora [[Ustanak u Crnoj Gori (1941.)|Ustanka u Crnoj Gori 1941. godine]]. Bio je zamenik Ministra poljoprivrede [[Socijalistička Republika Crna Gora|Socijalističke Republike Crne Gore]]. Nakon Rezolucije Informbiroa, pobegao je u Albaniju, odakle je izvodio oružane upade u Jugoslaviju. Tokom jednog od tih napada je uhapšen i poslat na Goli otok. Bio je na Golom otoku od [[1956]]. do [[1959]]. godine.<ref>Slobodan Petrović, ''Sedam sekretara SKOJ-a'' (Beograd: Rad, 1962), 591.</ref><ref>[https://www.noviplamen.net/wp-content/uploads/2020/05/000000781.jpg Jelena Vujić, "Dosije: Goli otok", ''Novi Plamen'' 25.11.2013, Spisak "Markotić – Marković".]</ref><ref>[https://znaci.org/00002/340.pdf Božo Lazarević, "Ustanak u Piperima", u ''Ustanak naroda Jugoslavije 1941. godine: Zbornik, knjiga prva'' (Beograd: Vojno delo, 1964), 39–62.]</ref>{{sfn|Previšić|2022|p=446}} Sin Mirka Markovića, Draško Marković, izvršni je direktor za ljudske resurse kompanije [[Telekom Srbija]] te član Upravnog odbora [[SD Crvena zvezda|Sportskog društva Crvena zvezda]].<ref>[https://telekomsrbija.com/sr/o-nama/upravljanje-i-korporativna-struktura/drasko-markovic/ "Draško Marković", ''Telekom Srbija'']</ref><ref>[https://zrkcrvenazvezda.rs/odrzana-izborna-s%D0%BAupstina-sd-crvena-zvezda/ "Održana izborna skupština SD Crvena zvezda", 24. maja 2022, ''zrkcrvenazvezda.rs''.]</ref> == Bibliografija == * ''Бродарка'' (Москва, Ленинград: Земля и фабрика, 1930) * ''Югославия'' (''Jugoslavija'') (Москва: Молодая гвардия, 1933) * "Как живут крестьяне Югославии", [https://www.booksite.ru/kolh/1935_10.pdf ''Колхозник: литературно-политический и научно-популярный ежемесячный журнал'' 10/1935], 93–102. * "They Paid for Their Drinks", [https://classic.esquire.com/issue/19400201/print ''Esquire'', 1. februar 1940.] (pod pseudonimom ''John Mirko'') * ''The Yugoslavian Front Against Fascism – The Truth About the Partisan Army and the Legend of Drazha Mikhailovich'' (Pittsburgh: Slobodna reč, 1942) * ''[https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Mirko%20Markovic/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Amerike%20n%20(175)/Da%20smo%20nacisto_%20Pogled%20iz%20Ameri%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Da smo načisto: Pogled iz Amerike na Jugoslaviju 1939-1945]'' (Pittsburgh: Slobodna Reč, 1945) * ''Borba u Americi za novu Jugoslaviju'' (Beograd: Prosveta, 1946) * ''O političkoj ekonomiji: predmet i metode političke ekonomije'' (Beograd: Izdanje Odbora za udžbenike E.K.V.Š., 1947) * ''[https://rizospastis.memoryoftheworld.org/Mirko%20Markovic/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20impe%20(182)/Kurs%20iz%20politicke%20ekonomije%20do%20-%20Mirko%20Markovic.pdf Kurs iz političke ekonomije do imperijalizma]'' (Beograd: Narodna knjiga, 1948) * ''Monopolistički stadijum kapitalizma: prema programu političke ekonomije'' (Beograd: Naučna knjiga, 1948) * ''Razvoj i problemi privrede SAD'' (Beograd: Ekonomski institut FNRJ, 1956) * ''Kibernetika i njena primena'' (Beograd: Zavod za ekonomske ekspertize, 1967) * ''Kibernetika i sistemi'' (Beograd: Institut za sisteme planiranja i upravljanja, 1970) * ''Prilaz kibernetici'' (Beograd: Savremena administracija, 1972) * ''Dani nezaboravni: Uspomene jednog interbrigadiste iz Španije'' (Cetinje: Obod, 1973) * ''Osnovni pravci nauke o upravljanju u SAD i SSSR'' (Beograd: Poslovna politika, 1980) * ''Jugoslovenski napredni pokret u SAD i Kanadi, 1935–1945'' (sa Strahinjom Maletićem, Harry. M Justizom i Milošem Grubićem; Toronto: Nordam Jugoslav Publishers, 1983) * ''Odabrani put: Memoari'' (Podgorica: CID, 1997) == Reference == {{Izvori|2}} === Literatura === * {{cite book|last1=Bojović|first1=Jovan R.|title=Kazivanja Nikole Kovačevića Starog|date=1981|publisher=Centar za kulturu|location=Nikšić|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Jovan%20Bojovic/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Starog%20(154)/Kazivanja%20Nikole%20Kovacevica%20Sta%20-%20Jovan%20Bojovic.pdf}} * {{cite book |last1=Gužvica|first1=Stefan|title=Prije Tita: Frakcijske borbe u Komunističkoj partiji Jugoslavije, 1936-1940|date=2020|publisher=Srednja Europa|location=Zagreb|url=https://znaci.org/00002/Guzvica_Komunisticka_partija_Jugoslavije_drugi_print.pdf |ref=harv}} * {{cite book |last1=Marković|first1=Mirko|title=Odabrani put: Memoari|date=1997|publisher=CID|location=Podgorica|ref=harv}} * {{cite book |last1=Previšić|first1=Martin|title=Goli otok: Istorija|date=2022|publisher=Vukotić Media|location=Beograd|ref=harv}} * {{cite book |last1=Radanović|first1=Milan|title=Jugoslovenski interbrigadisti pred Kontrolnom komisijom CK KPJ 1945–1949|date=2016|publisher=Diplomski rad|location=Univerzitet u Beogradu|ref=harv}} * {{cite book|last1=Vujošević|first1=Ubavka|title=Nestajali netragom: Jugosloveni – žrtve političke represije i staljinističkih čistki u Sovjetskom Savezu 1927–1953.|date=2019|publisher=Institut za savremenu istoriju|location=Beograd|url=https://library.memoryoftheworld.org/files/rizospastis/Ubavka%20Vujosevic/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20zr%20(23)/Nestajali%20netragom_%20Jugosloveni%20-%20Ubavka%20Vujosevic.pdf}} * {{cite book |last1=Vukliš|first1=Vladan|title=Jugosloveni i Španski građanski rat|date=2024|publisher=Arhiv Republike Srpske, Čigoja štampa, Udruženje arhivskih radnika Republike Srpske|location=Banja Luka, Beograd |ref=harv}} {{Lifetime|1906|1988|Marković, Mirko}} [[Kategorija:Jugoslavenski komunisti]] [[Kategorija:Ličnosti radničkog pokreta Jugoslavije]] [[Kategorija:Jugoslovenska politička emigracija u SSSR]] [[Kategorija:Španski borci]] 29qate4jf5mnzly03u7c8q9qrkj2iwo Šablon:Calculator button 10 4720277 42652916 42645009 2026-07-11T01:07:56Z Vipz 151311 42652916 wikitext text/x-wiki <includeonly><span class="calculator-field-button {{{class|}}} {{#ifeq:{{{type|plain}}}|plain||cdx-button cdx-button--action-{{{type}}} cdx-button--weight-{{{weight|normal}}} cdx-button--size-{{{size|medium}}}}}" {{#if:{{{id|}}}|id="{{{id}}}"}} {{#if:{{{title|}}}|title="{{{title}}}"}} {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}} {{#if:{{{alt|}}}|data-calculator-alt="{{{alt}}}"}} {{#if:{{{disabled|}}}|data-calculator-disabled="{{#ifeq:{{{disabled|}}}|1|true|{{{disabled|}}}}}"}} {{#if:{{{for|}}}|data-calculator-for="{{{for}}}"}} {{#if:{{{formula|}}}|data-calculator-formula="{{{formula}}}"}} {{#if:{{{target|}}}|data-calculator-target="{{{target}}}"}} {{#if:{{{role|}}}|role="{{{role}}}"}} {{#if:{{{aria-live|}}}|data-calculator-aria-live="{{{aria-live}}}"}} {{#if:{{{delay|}}}|data-calculator-delay="{{{delay}}}"}} {{#if:{{{max iterations|}}}|data-calculator-max-iterations="{{{max iterations}}}"}} {{#if:{{{toggle|}}}|data-calculator-toggle="{{{toggle}}}"}} {{#if:{{{until|}}}|data-calculator-until="{{{until}}}"}} {{#if:{{{class-live|}}}|data-calculator-class="{{{class-live}}}"}} {{#if:{{{action|}}}|data-calculator-action="{{{action}}}"}} {{#if:{{{method|}}}|data-calculator-method="{{{method}}}"}} {{#if:{{{expandfrom|}}}|data-calculator-expandfrom="{{{expandfrom}}}"}} {{#if:{{{required-right|}}}|data-calculator-required-right="{{{required-right}}}"}} {{#if:{{{success-target|}}}|data-calculator-success-target="{{{success-target}}}"}} {{#if:{{{error-target|}}}|data-calculator-error-target="{{{error-target}}}"}} {{#if:{{{success-notification|}}}|data-calculator-success-notification="{{{success-notification}}}"}} {{#if:{{{error-notification|}}}|data-calculator-error-notification="{{{error-notification}}}"}} {{#if:{{{disable-after-success|}}}|data-calculator-disable-after-success="{{{disable-after-success}}}"}} {{#if:{{{reload-after-success|}}}|data-calculator-reload-after-success="{{{reload-after-success}}}"}} {{#if:{{{success-pagefrom|}}}|data-calculator-success-pagefrom="{{{success-pagefrom}}}"}} {{#if:{{{success-extra-params|}}}|data-calculator-success-extra-params="{{{success-extra-params}}}"}} {{#if:{{{results-target|}}}|data-calculator-results-target="{{{results-target}}}"}} {{#if:{{{results-wrapper|}}}|data-calculator-results-wrapper="{{{results-wrapper}}}"}} {{#if:{{{exclude-selector|}}}|data-calculator-exclude-selector="{{{exclude-selector}}}"}} {{#if:{{{autoload|}}}|data-calculator-autoload="{{{autoload}}}"}} {{#if:{{{max-results|}}}|data-calculator-max-results="{{{max-results}}}"}} {{#if:{{{strip-namespace|}}}|data-calculator-strip-namespace="{{{strip-namespace}}}"}} {{#if:{{{queryfrom|}}}|data-calculator-queryfrom="{{{queryfrom}}}"}} {{#if:{{{namespaces|}}}|data-calculator-namespaces="{{{namespaces}}}"}} {{#if:{{{search-page|}}}|data-calculator-search-page="{{{search-page}}}"}} {{#if:{{{search-param|}}}|data-calculator-search-param="{{{search-param}}}"}} {{#if:{{{extra-params|}}}|data-calculator-extra-params="{{{extra-params}}}"}} {{#if:{{{prepare|}}}|data-calculator-prepare="{{{prepare}}}"}} {{#if:{{{prepare-category|}}}|data-calculator-prepare-category="{{{prepare-category}}}"}} {{#if:{{{prepare-namespace|}}}|data-calculator-prepare-namespace="{{{prepare-namespace}}}"}} {{#if:{{{prepare-target|}}}|data-calculator-prepare-target="{{{prepare-target}}}"}} {{#if:{{{prepare-template-from|}}}|data-calculator-prepare-template-from="{{{prepare-template-from}}}"}} {{#if:{{{prepare-include-redirects|}}}|data-calculator-prepare-include-redirects="{{{prepare-include-redirects}}}"}} >{{{contents|{{{1|Klikni ovdje}}}}}}</span>[[Kategorija:Stranice koje koriste spravicu Calculator]]</includeonly><noinclude> {{dokumentacija}}</noinclude> 9hoyhatf8uhlq1ih5qfy00ijq34pzdo Sjenovita biosfera 0 4720734 42652903 42568565 2026-07-10T22:54:56Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652903 wikitext text/x-wiki '''Sjenovita biosfera''' je hipotetski [[mikrob]]ni [[biosfera|biosferni]] sistem Zemlje koji bi koristio radikalno drugačije [[biohemija|biohemijske]] i [[molekularna biologija|molekularne]] procese od onih kod poznatih oblika života. Iako je život na Zemlji relativno dobro proučen, ako sjenovita biosfera postoji, ona može ostati nezapažena jer je istraživanje mikroorganizama prvenstveno usmjereno na biohemiju poznatih makroorganizama. == Hipoteza == Pretpostavlja se da je rana Zemlja bila domaćin višestrukih porijekla života, od kojih su neka proizvela hemijske varijacije života kakvog danas poznajemo.<ref name=cleland2007>[[Carol Cleland|Cleland, C.E.]] (2007) [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18053938 Epistemological issues in the study of microbial life: alternative biospheres]. Studies in the History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences 38:847–861.</ref><ref name="theguardian1">[https://www.theguardian.com/science/2013/apr/14/shadow-biosphere-alien-life-on-earth "Life on Earth… but not as we know it"], Robin McKie, 14 April 2013, The Guardian</ref> Neki tvrde da su ti alternativni oblici života možda izumrli, bilo tako što su ih nadmašili drugi, ili su se možda sjedinili sa današnjim organizmima putem mehanizama poput [[horizontalni prenos gena|lateralnog transfera gena]].<ref name=cleland2007 /> Drugi, međutim, tvrde da ti drugi oblici života možda postoje i danas. Steven A. Benner, Alonso Ricardo i Matthew A. Carrigan, biohemičari sa [[Univerzitet u Floridi|Univerziteta u Floridi]], tvrdili su da ako su [[Hipoteza o RNK svijetu|organizmi zasnovani na RNK]] nekada postojali, oni bi mogli i danas biti živi, ​​nezapaženo jer ne sadrže [[ribosom]]e, koji se obično koriste za detekciju živih mikroorganizama. Predlažu da ih se potraži u okruženjima koja imaju malo [[sumpor]]a, onima koja su prostorno ograničena (na primjer, minerali s porama manjim od jednog [[mikrometar|mikrometra]]) ili okruženjima koja se ciklički mijenjaju između ekstremne vrućine i hladnoće.<ref>Benner, S. A., Ricardo, A. and Carrigan, M. A. (2004) [http://www.ffame.org/sbenner/cochembiol8.672-689.pdf Is there a common chemical model for life in the universe?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101214063212/http://www.ffame.org/sbenner/cochembiol8.672-689.pdf |date=2010-12-14 }}. Curr. Opin. Chem. Biol., 8, 672-689. {{doi|10.1016/j.cbpa.2004.10.003}}.</ref> Među druge predložene kandidate za sjenovitu biosferu spadaju organizmi koji koriste različite skupove aminokiselina u svojim proteinima ili različite molekularne jedinice (npr. baze ili šećere) u svojim nukleinskim kiselinama,<ref name="Cleland and Copley 2005">[[Carol Cleland|Cleland, C. E.]] and Copley, S. D. (2005) [https://web.archive.org/web/20090320001019/http://spot.colorado.edu/~cleland/articles/Cleland_Copley.pdf The possibility of alternative microbial life on Earth]. International Journal of Astrobiology 4(4), 165-173.</ref> koji imaju [[Hiralnost molekula|hiralnost]] suprotnu našoj, koriste neke od nestandardnih aminokiselina ili koriste [[arsen]] umjesto [[fosfor]]a,<ref>Davies, P. C. W., Benner, S.A., [[Carol Cleland|Cleland, C.E.]], Lineweaver, C.H., McKay, C.P. and Wolfe-Simon, F. [http://www.liebertonline.com/doi/pdf/10.1089/ast.2008.0251 Signatures of a Shadow Biosphere] (2009) Astrobiology. 9(2): 241-249. {{doi|10.1089/ast.2008.0251}}.</ref> te koji imaju drugačiji [[genetski kod]] ili čak drugu vrstu hemikalije za svoj genetski materijal - koje nisu lanci nukleinskih kiselina ([[DNK]] niti [[RNK]]) ili [[biopolimer]]i.<ref name='new2009'/> [[Carol Cleland]], filozofkinja nauke na Univerzitetu u Coloradu (Boulder), tvrdi da bi [[pustinjski lak]], o čijem se statusu kao biološkog ili nebiološkog raspravlja još od vremena Darwina, trebao biti istražen kao potencijalni kandidat za sjenovitu biosferu.<ref name=cleland2007 /><ref name="theguardian1"/> Postojanje sjenovite biosfere moglo bi značiti da se [[život]] na Zemlji razvio nezavisno više puta, što znači da bi na Zemlji mogli postojati [[mikroorganizam|mikroorganizmi]] koji nemaju [[Zadnji univerzalni zajednički predak|evolucijsku vezu]] ni sa jednim drugim poznatim oblikom života.<ref name='new2009'>{{Cite web| last=Callaway | first = Ewen | url=https://www.newscientist.com/blogs/shortsharpscience/2009/02/how-to-hunt-for-shadow-life.html |title=Short Sharp Science: How to hunt for shadow life |publisher=NewScientist |date=2009-02-15 |access-date=2010-05-15 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20111120022707/https://www.newscientist.com/blogs/shortsharpscience/2009/02/how-to-hunt-for-shadow-life.html | archive-date = 20 November 2011}}</ref><ref name='BBC 2009'>{{Cite web| last=Morgan |first=James |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7893414.stm?lss |title=Alien life 'may exist among us' |work=[[BBC News]] |date=2009-02-16 |access-date=2015-09-08}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.sciencedaily.com/releases/2009/02/090214162626.htm |title=Cosmologist Explores Notion Of 'Alien' Life On Earth |publisher=Sciencedaily.com |date=2009-02-26 |access-date=2010-05-15}}</ref> Pretpostavlja se da su velike šanse da je život uobičajen i drugdje u svemiru ukoliko se otkrije alternativni oblik mikrobnog života na Zemlji.<ref name='new2009'/><ref name='BBC 2009'/> == Kritika == Metode koje koriste zagovornici i zaključci izvedeni iz eksperimenata koji navodno pokazuju dokaze o sjenovitim biosferama bili su predmet kritika. Na primjer, dokazi koji su nekada izgledali kao da podržavaju arsen kao zamjenu za fosfor u DNK mogli su nastati kao rezultat laboratorijske ili terenske kontaminacije, a DNK koja sadrži arsen je hemijski nestabilna.<ref name=vastag>{{cite news|last=Vastag|first=Brian|title=Debate over arsenic-based life enters a new chapter|url=https://www.washingtonpost.com/national/debate-over-arsenic-based-life-enters-a-new-chapter/2011/05/26/AGhk7fCH_story.html?hpid=z9|newspaper=Washington Post|date=27 May 2011}}</ref> == Povezano == {{div col}} * [[Abiogeneza]] – život koji nastaje iz nežive materije * [[Astrobiologija]] – nauka koja se bavi životom u svemiru * [[Biološka tamna materija]] – neklasifikovana/slabo shvaćena genetika * [[DNK]] – molekul koji nosi genetske informacije * [[Ekstremofil]]i – organizmi sposobni za život u ekstremnim okruženjima * [[GFAJ-1]] – soj bakterija * [[Hipotetski tipovi biohemije]] – moguće alternativne biohemikalije koje koriste oblici života * [[Panspermija]] – hipoteza o međuzvjezdanom širenju primordijalnog života * [[Hipoteza o ljubičastoj Zemlji]] – astrobiološka hipoteza o ranim fotosintetskim organizmima * [[Hipoteza o RNK svijetu]] – hipotetička faza u ranoj evolucijskoj historiji života na Zemlji * [[Ksenobiologija]] – nauka o sintetičkim oblicima života * [[Zrcalni oblik života]] – hipotetski oblik života sa obrnutom molekularnom hiralnošću {{div col end}} == Reference == {{Reflist|2}} == Daljnje čitanje == {{refbegin}} * Conover, Emily. (2015) [https://www.science.org/content/article/shadow-biosphere-might-be-hiding-strange-life-right-under-our-noses 'Shadow biosphere' might be hiding strange life right under our noses], ''Science News, [[Science (journal)|Science]]'' * [[Carol Cleland|Cleland, C.E.]] (2006) Astrobiology Magazine [http://www.astrobio.net/topic/origins/extreme-life/a-shadow-biosphere/ A Shadow Biosphere] * Cleland, C.E. (2007) [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18053938 Epistemological issues in the study of microbial life: alternative biospheres]. Studies in the History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences 38:847–861. * Cleland, C. E. and Copley, S. D. (2005) [https://web.archive.org/web/20090320001019/http://spot.colorado.edu/~cleland/articles/Cleland_Copley.pdf The possibility of alternative microbial life on Earth]. International Journal of Astrobiology 4(4), 165–173. * Davies, P. C. W., Lineweaver, C. H., Finding a Second Sample of Life on Earth, Astrobiology, vol. 5, no. 2, 2005, doi=10.1089/ast.2005.5.154 * Wolfe-Simon, F., Davies, P.C.W. and Anbar, A.D. (2009) [http://precedings.nature.com/documents/1482/version/1/files/npre20081482-1.pdf Did nature also choose arsenic?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101181705/http://precedings.nature.com/documents/1482/version/1/files/npre20081482-1.pdf |date=2019-11-01 }} International Journal of Astrobiology, Cambridge University Press {{doi|10.1017/S1473550408004394}} * Pace, N. R. (1997) [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9115194 A molecular view of microbial diversity and the biosphere]. [http://www.sciencemag.org/index.dtl Science], 274, 734–740. * Woese, C. R. (2004) The archaeal concept and the world it lives in: a retrospective. Photosynthesis Research, 80, 361–372. {{refend}} == Vanjske poveznice == * [http://www.astrobio.net/index.php?option=com_retrospection&task=detail&id=2161 Sjenovita biosfera] * [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/12/02/AR2010120203102.html?hpid=moreheadlines Bakterije izazivaju debatu o 'sjenovitoj biosferi'] * [https://web.archive.org/web/20140407081517/http://archived.thebioblog.com/2010/02/alternate-life-styles-scientists-predict-the-possibility-of-a-shadow-biosphere/ Alternativni "životni" stilovi: Naučnici predviđaju mogućnost sjenovite biosfere] [[Kategorija:Astrobiologija]] [[Kategorija:Ekologija]] [[Kategorija:Filozofija biologije]] 8qna9if5hyaalxkq38958z1ii3lod74 Jannik Sinner 0 4721034 42652830 42602732 2026-07-10T17:44:29Z Edgar Allan Poe 29250 /* Novak Đoković */ 42652830 wikitext text/x-wiki {{Infokutija teniser | ime = Jannik Sinner | slika = Jannik Sinner 2025 US Open.jpg | opis_slike = Jannik Sinner u finalu [[US Open 2025.|US Opena 2025.]] godine | širina_slike = 220px | profesionalna karijera = [[2018.]] – ''danas'' <!-- Osobne informacije --> | država = {{flag|Italija}} | punoime = | datum rođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|2001|8|16}} | mjesto rođenja = {{flagicon|ITA|1946}} [[Innichen]], [[Italija]] | datum smrti = <!-- možete koristiti {{death date and age|godina smti|mjesec smrti|dan smrti|godina rođenja|mjesec rođenja|dan rođenja}} --> | mjsto smrti = | prebivalište = {{flagicon|MNK|size=16px}} [[Monte Carlo]], [[Monako]] | nadimak = | visina = 1.91 m<ref name=ATP>{{cite web|title=Jannik Sinner {{!}} Overview |url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|work=[[ATP Tour]]|access-date=21 April 2025|archive-date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329205650/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|url-status=live}}</ref> | stil igre = dešnjak (dvoručni bekend) | zarada = {{nowrap|62,321,898$<ref>{{Cite web|url=https://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf|title=ATP Prize Money Leaders|website=Protennslive.com|access-date=30 December 2024|archive-date=30 December 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251230094617/https://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|title=Jannik Sinner &#124; Overview &#124; ATP Tour &#124; Tennis|website=ATP Tour}}</ref> (6. u historiji)}} | trener = [[Simone Vagnozzi]]<br>[[Darren Cahill]] <!--Singlovi--> | pojedinačni_rekord = 346–88 | pojedinačnih_titula = 29 | najviši_pojedinačni_rang = '''[[Lista tenisera koji su bili prvi na ATP ljestvici|1.]]''' ([[10. lipnja]] [[2024.]]) | trenutni_pojedinačni_rang = 1. ([[13. travnja]] [[2026.]])<ref>{{cite web | url = https://www.atptour.com/en/rankings/singles | title = PIF ATP Rankings (Singles) | website = ATP Tour | access-date = 31 January 2026}}</ref> | Australian_Open_rezultat = '''P''' ([[2024]], [[2025]]) | Roland_Garros_rezultat = F ([[2025]]) | Wimbledon_rezultat = '''P''' ([[2025]]) | US_Open_rezultat = '''P''' ([[2024]]) | ATP_Finals_rezultat = '''P''' ([[2024]], [[2025]]) | WTA_Finals_rezultat = | Olimpijada_rezultat = <!--Parovi--> | parovi_rekord = 26–25 | parovi_titula = 1 | najviši_doubles_rang = 124. ([[27. rujna]] [[2021.]]) | trenutni_doubles_rang = | Australian_Open_parovi_rezultat = | Roland_Garros_parovi_rezultat = | Wimbledon_parovi_rezultat = | US_Open_parovi_rezultat = | ATP_Finals_parovi_rezultat = | WTA_Finals_parovi_rezultat = | Olimpijada_parovi_rezultat = <!--Mješoviti parovi--> | mješoviti_rekord = | mješoviti_titula = | Australian_Open_mješoviti_rezultat = | Roland_Garros_mješoviti_rezultat = | Wimbledon_mješoviti_rezultat = | US_Open_mješoviti_rezultat = | Olimpijada_mješoviti_rezultat = <!--Momčadski turniri--> | Davis_Cup = '''P''' ([[2023]], [[2024]]) | Fed_Cup = | Hopman_Cup = | svetsko ekipno prvenstvo = <!--Medalje--> | prikaži-medalje = <!--yes ili no--> | medalje = | medalje-naslov = <!-- Ažurirano i vanjske veze --> | ažurirano = [[5. travnja]] [[2026.]] | atp profil = | wta profil = | vebsajt = }} '''Jannik Sinner''' ({{IPA-de|ˈjanɪk ˈsɪnɐ|small=no}}, {{IPA-it|ˈjannik ˈsinner|small=no}}; [[Innichen]], [[16. kolovoza]] [[2001.]]), [[Italija|talijanski]] tenisač. Sinner je tijekom karijere bio najbolje rangirani tenisač na [[ATP ljestvica|ATP ljestvici]], a [[2024.]] godinu završio je kao prvi tenisač svijeta. Do sada je osvojio 26 titula u karijeri, uključujući četiri [[Grand Slam]]a, sedam [[ATP Masters 1000 turniri|Masters 1000 turnira]] i dva [[ATP Finals]]a. Također je predvodio [[Davis Cup reprezentacija Italije|Italiju]] do uzastopnih naslova na [[Davis Cup]]u [[2023.]] i [[2024.]] godine. Iako kao junior nije imao previše uspjeha, Sinner se već sa 16 godina prebacio na profesionalne turnire te je bio jedan od rijetkih tenisača koju su već sa 17 godina osvajali [[ATP Challenger Tour]] turnire. Godine [[2019.]] osvojio je [[Next Generation ATP Finals]]e te je dobio nagradu za [[ATP nagrade|debitanta godine]], a dvije godine kasnije postao je prvi tenisač rođen u [[2000-e|2000-ima]] koji je ušao među deset najboljih tenisača na svijetu. Svoju prvu Masters 1000 titulu osvojio je na [[National Bank Open|Canadian Openu]] [[2023.]] godine, kada je ujedno bio i finalist na ATP Finals turniru. U svibnju [[2026.]] godine postao je tek drugi tenisač u historiji koji je osvojio svih devet Masters 1000 turnira, pri čemu je Sinner postao najmlađi tenisač kojemu je to uspjelo. Na [[Australian Open]]u [[2024.]] pobijedio je tada prvog tenisača svijeta [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]], a kasnije i [[Danil Medvedev|Danila Medvedeva]] u finalu od pet setova i tako osvojio svoj prvi [[Grand Slam]] naslov. Iste godine osvojio je i [[US Open]] te [[ATP Finals]]e, završivši godinu na prvom mjestu; ujedno je tako postao i prvi talijanski tenisač u historiji koji je došao na prvo mjesto ATP ljestvice. Početkom [[2025.]] godine obranio je titulu u [[Melbourne]]u, nakon čega je odradio tromjesečnu suspenziju zbog slučajnog uzimanja [[klostebol]]a. Po povratku, igrao je finala sva tri preostala Grand Slama protiv [[Carlos Alcaraz|Carlosa Alcaraza]], pobijedivši na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]]. Sezonu je završio pobjednom protiv Alcaraza u [[ATP Finals]]ima. == Rani život i juniorska karijera == Jannik Sinner rođen je [[16. kolovoza]] [[2001.]] godine kao sin Hanspetera i Siglinde Sinner u [[Innichen]]u, u sjevernotalijanskoj provinciji [[Bolzano (provincija)|Južni Tirol]]. Njegov [[materinji jezik]] je [[njemački]].<ref>{{Cite web |url=https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |title=The Stunning Rise of Tennis's Jannik Sinner |date=4 April 2024 |access-date=12 September 2024 |publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |author=Abby Aguirre |archive-date=11 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911121802/https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tennistonic.com/tennis-news/302051/it-was-difficult-speaking-italian-jannik-sinner/ |title="It was difficult speaking Italian" – Jannik Sinner |date=24 June 2021 |access-date=1 February 2024 |archive-date=1 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201080532/https://tennistonic.com/tennis-news/302051/it-was-difficult-speaking-italian-jannik-sinner/ |url-status=live }}</ref> Odrastao je u [[Sexten]]u u [[Dolomiti]]ma, gdje mu je otac radio kao kuhar, a majka kao konobarica u skijalištu.<ref>{{cite web |title=Jannik Sinner, dallo sci al primo trionfo tennistico in Atp |trans-title=Jannik Sinner, from skiing to his first tennis triumph in the ATP |url=https://www.dovesciare.it/news/2020-11-14/jannik-sinner-dallo-sci-al-primo-trionfo-tennistico-atp |website=Dove Sciare |access-date=15 November 2020 |date=14 November 2020 |language=it |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126200337/https://www.dovesciare.it/news/2020-11-14/jannik-sinner-dallo-sci-al-primo-trionfo-tennistico-atp |url-status=live }}</ref> Ima starijeg posvojenog brata Marka, koji je rođen u [[Rusija|Rusiji]] [[1998.]] godine.<ref>{{Cite web |date=30 January 2024 |title=The Story of Jannik Sinner's Brother |url=https://www.ilmessaggero.it/en/the_story_of_jannik_sinner_s_brother-7904038.html |access-date=27 June 2024 |website=ilmessaggero.it |language=en |archive-date=27 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627200155/https://www.ilmessaggero.it/en/the_story_of_jannik_sinner_s_brother-7904038.html |url-status=live }}</ref><ref name=atp-profile>{{cite web|title=Jannik Sinner|url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|website=ATP Tour|access-date=22 April 2019|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516020601/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|url-status=live}}</ref> U dobi od tri godine počeo je skijati, a na prva je natjecanja išao već s osam godina. Tenis je počeo igrati u dobi od sedam godina.<ref name=":6">{{Cite book |last1=Anderloni |first1=Enzo |title=Diventare Sinner |last2=Dell'Edera |first2=Michelangelo |last3=Mastroluca |first3=Alessandro |date=5 July 2024 |publisher=Giunti Editore |isbn=978-8809921566 |edition=1st |location=Italy |publication-date=15 May 2024 |language=it |trans-title=Becoming Sinner}}</ref> Od sedme do dvanaeste godine bio je jedan od najboljih juniorskih skijaša u [[Italija|Italiji]] – godine [[2008.]], u dobi od sedam godina, pobijedio je u nacionalnom prvenstvu u [[veleslalom]]u, a [[2012.]] godine, u dobi od jedanaest godina, bio je nacionalni doprvak.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.interviewmagazine.com/culture/jannik-sinner-is-ready-for-tennis-superstardom|title=Jannik Sinner Is Ready for Tennis Superstardom|first=Mekala|last=Rajagopal|date=1 May 2023|website=Interview Magazine|access-date=27 January 2024|archive-date=27 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127214759/https://www.interviewmagazine.com/culture/jannik-sinner-is-ready-for-tennis-superstardom|url-status=live}}</ref><ref name=times>{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/sport/tennis/article/jannik-sinner-the-rising-teenage-star-like-a-young-federer-b6wzt37qb|title=Jannik Sinner: the rising teenage star 'like a young Federer'|first=Stuart|last=Fraser|date=17 January 2020|access-date=17 January 2020|website=The Sunday Times|archive-date=8 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008202405/https://www.thetimes.co.uk/article/jannik-sinner-the-rising-teenage-star-like-a-young-federer-b6wzt37qb|url-status=live}}</ref><ref name=sinless>{{cite web |title=Il tennista senza peccato – Jannik Sinner |trans-title=The Sinless Tennis Player – Jannik Sinner |url=https://m.dagospia.com/jannik-sinner-a-otto-anni-era-uno-sciatore-provetto-poi-arrivo-secondo-e-decise-di-219940 |website=Dagospia |access-date=15 November 2020 |language=it |date=24 November 2019 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107074119/https://m.dagospia.com/jannik-sinner-a-otto-anni-era-uno-sciatore-provetto-poi-arrivo-secondo-e-decise-di-219940 |url-status=live }}</ref><ref name=tv6>{{cite web | url-status = dead | last=Stonham |first=Marcus |title=Much More Than A "Sinner": Jannik Sinner, The Young Italian Who Goes For Everything At Roland Garros |url=https://tv6.news/much-more-than-a-sinner-jannik-sinner-the-young-italian-who-goes-for-everything-at-roland-garros/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20201021151854/https://tv6.news/much-more-than-a-sinner-jannik-sinner-the-young-italian-who-goes-for-everything-at-roland-garros/ | archive-date = 21 October 2020 |website=TV6 |access-date=15 November 2020 | date = 2 October 2020}}</ref> Dok je trenirao skijanje, Sinner je odustao od tenisa na jednu godinu prije nego ga je otac pogurao da se vrati tenisu.<ref name="forbes">{{cite web |last=Rossingh |first=Danielle |title=Meet The Former Ski Champ Who Could Be The 'Next Roger Federer' |url=https://www.forbes.com/sites/daniellerossingh/2020/02/26/meet-the-former-ski--champ-who-could-be-the-next-roger-federer/?sh=56cbd0ef5181 |website=Forbes |access-date=15 November 2020 |date=26 February 2020 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107074348/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&topUrl=forbes.com |url-status=live }}</ref> Kada je ponovo uzeo reket u ruke, njegov prvi redovni trener postao je Heribert Mayr.<ref>{{cite web |title=Heribert Mayr, uno dei primi coach di Sinner: "Se lo rimontavo al tie-break piangeva di rabbia" |trans-title=Heribert Mayr, one of Sinner's first coaches: "If I got him back at the tie-break he would cry with anger" |url=https://www.ubitennis.com/blog/2020/05/26/heribert-mayr-uno-dei-primi-coach-di-sinner-se-lo-rimontavo-al-tie-break-piangeva-di-rabbia/ |website=Ubi Tennis |date=26 May 2020 |language=it |access-date=15 November 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611165614/https://www.ubitennis.com/blog/2020/05/26/heribert-mayr-uno-dei-primi-coach-di-sinner-se-lo-rimontavo-al-tie-break-piangeva-di-rabbia/ |url-status=live }}</ref> Djed ga je vodio u Teniski kamp San Giorgio rano ujutro gdje je imao individualne sate s Mayrom zato što nije bilo djece njegove dobi koja su bila jednako dobra kao on.<ref name=":6"/> Međutim, tenis mu je u tom periodu bio tek treći prioritet, nakon skijanja i [[nogomet]]a.<ref name="five-things">{{cite web |title=Five Things To Know About Jannik Sinner |url=https://www.atptour.com/en/news/five-things-to-know-jannik-sinner |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=23 May 2020 |archive-date=19 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119062000/https://www.atptour.com/en/news/five-things-to-know-jannik-sinner |url-status=live }}</ref><ref name="spotlight">{{cite web |title=First-Time Winner Spotlight: Jannik Sinner |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-first-time-winner-spotlight-sofia-2020 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=14 November 2020 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302174929/https://www.atptour.com/en/news/sinner-first-time-winner-spotlight-sofia-2020 |url-status=live }}</ref> Tijekom jutra bi se natjecao u skijanju, a poslijepodne bi igrao nogomet za lokalni AFC Sexten.<ref name=":6"/> U dobi od 13 godina, Sinner je odustao od skijanja i nogometa te se odlučio posvetiti tenisu zbog fizičke konstitucije; bio je visok, mršav i imao samo 35 kilograma.<ref name=":6"/> Također mu se više sviđalo natjecati se u individualnom sportu jer je imao više utjecaja na ishod.<ref name="spotlight"/><ref name=":1">{{Cite web |last=Aguire |first=Abby |date=4 April 2024 |title=The Stunning Rise of Tennis's Jannik Sinner |url=https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |access-date=27 June 2024 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |language=en-US |archive-date=27 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627191926/https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |url-status=live }}</ref> Samostalno se preselio u [[Bordighera|Bordigheru]] kako bi trenirao u [[Teniski centar Piatti|Teniskom centru Piatti]] pod [[Riccardo Piatti|Riccardom Piattijem]] i Massimom Sartorijem, što su njegovi roditelji podržali.<ref name=atp-profile/><ref name=sinless/><ref name=forbes/> Tamo je isprva živio s obitelji svog trenera, Luke Cvjetkovića, a kasnije se preselio u stan zajedno s još dvojicom dječaka.<ref name=":6"/><ref name=roland-garros>{{cite web |last=Rossingh |first=Danielle |title=Jannik Sinner: Ski champ to tennis star |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/jannik-sinner-interview-rg2020-ski-champ-tennis-star |website=Roland Garros |access-date=15 November 2020 |date=29 September 2020 |archive-date=28 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128112701/https://www.rolandgarros.com/en-us/article/jannik-sinner-interview-rg2020-ski-champ-tennis-star |url-status=live }}</ref> Prije nego se potpuno posvetio treninzima s Piattijem, Sinner je bio igrao samo dva puta tjedno. Istovremeno je završio privatnu ekonomsku školu Institut Walther u [[Bolzano|Bolzanu]].<ref name=":6"/> Juniorsku karijeru započeo je u sklopu [[ITF Junior Circuit]]a. Iako nije imao značajnih uspjeha kao junior, već je na kraju [[2017.]] godine prešao na seniorsku razinu. Kao junior, nikada nije igrao u glavnom turniru nekog turnira prve razine niti je igrao na juniorskim [[Grand Slam]] turnirima. Jedini veći juniorski turnir na kojemu je igrao bio je [[Trofeo Bonfiglio]]. Nakon što je [[2017.]] godine ispao u prvom kolu jakog juniorskog turnira u matičnoj zemlji, sljedeće je godine došao do četvrtfinala i bio je to jedini juniorski turnir koji je odigrao te godine. Zbog činjenice da nije imao zapaženih rezultata kao junior, Sinnerov je najbolji plasman na juniorskoj listi bilo 133. mjesto.<ref name="itf-junior-singles">{{cite web |title=Jannik Sinner Juniors Singles Activity |url=https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/jt/s/activity/#pprofile-info-tabs |website=ITF Tennis |access-date=15 November 2020 |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125105300/https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/jt/s/activity/#pprofile-info-tabs |url-status=live }}</ref> == Profesionalna karijera == === Debi, NextGen naslov i ulazak u top 50 (2018. – 2020.) === Sinner je [[2018.]] godine počeo igrati u sklopu [[ITF Men's Circuit]] toura, međutim zbog lošeg je rankinga imao direktan plasman samo na [[ITF Futures]] turnire. Ipak, u drugoj polovici godine počeo je dobivati pozivnice za [[ATP Challenger Tour]] turnire;<ref name="itf-singles">{{cite web |title=Jannik Sinner Men's Singles Activity |url=https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/s/activity/ |website=ITF Tennis |access-date=15 November 2020 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116165816/https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/s/activity/ |url-status=live }}</ref> godinu je završio sa samo jednim ITF naslovom i to u parovima<ref name="itf-doubles">{{cite web |title=Jannik Sinner Men's Doubles Activity |url=https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/d/activity/ |website=ITF Tennis |access-date=15 November 2020 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116200742/https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/d/activity/ |url-status=live }}</ref> te na 551. mjestu godišnje liste.<ref name="atp-rankings">{{cite web |title=Jannik Sinner Rankings History |url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/rankings-history |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=14 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014014927/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/rankings-history |url-status=live }}</ref> Prvi Challenger osvojio je [[2019.]] godine u [[Bergamo|Bergamu]] u dobi od 17 godina i 6 mjeseci, iako do tog turnira nije imao nijednu pobjedu na Challenger razini. Postao je prva osoba rođena [[2001.]] godine koja je došla do finala nekog Challengera te najmlađi Talijan s titulom; taj mu je turnir donio skok od 200 mjesta na rang listi te je došao do 324. mjesta.<ref>{{cite web|url=http://www.tennis-tourtalk.com/40599/sinner-sweeps-into-bergamo-challenger-final|title=Sinner Sweeps Into Bergamo Challenger Final|date=23 February 2019|access-date=23 February 2019|website=Tennis TourTalk|archive-date=20 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120013948/https://www.tennis-tourtalk.com/40599/sinner-sweeps-into-bergamo-challenger-final|url-status=live}}</ref><ref name=bergamo>{{cite web | url = https://www.atptour.com/en/news/bergamo-challenger-2019-sinner | title = Sinner's Stunner: 17-Year-Old Reflects On Maiden Title | website = ATP Tour | date = 26 February 2019 | access-date = 26 February 2019 | last = Meiseles | first = Josh | archive-date = 27 July 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190727130402/https://www.atptour.com/en/news/bergamo-challenger-2019-sinner | url-status = live }}</ref> Nakon dvije ITF Futures titule, Sinnerov prvi ATP nastup bio je u svojstvu ''lucky losera'' na [[Hungarian Open]]u [[2019.]] godine, gdje je pobijedio [[Máté Valkusz|Mátéa Valkusza]], domaćeg igrača s pozivnicom.<ref name="first-match-win">{{cite web |title=On This Day In 2019: Sinner Steps Into The Spotlight |url=https://www.atptour.com/en/news/on-this-day-sinner-budapest-2019-first-atp-win |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=24 April 2020 |archive-date=2 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502063848/https://www.atptour.com/en/news/on-this-day-sinner-budapest-2019-first-atp-win |url-status=live }}</ref> Nakon te prve pobjede na ATP Touru, tjedan kasnije izgubio je finale Challengera u [[Ostrava|Ostravi]] od [[Kamil Majchrzak|Kamila Majchrzaka]].<ref>{{cite web |title=Majchrzak Cruises Past Sinner To Clinch Ostrava Challenger Title |url=http://www.tennis-tourtalk.com/43465/majchrzak-cruises-past-sinner-to-clinch-ostrava-challenger-title |website=Tennis TourTalk |access-date=15 November 2020 |date=5 May 2019 |archive-date=16 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116145940/https://www.tennis-tourtalk.com/43465/majchrzak-cruises-past-sinner-to-clinch-ostrava-challenger-title |url-status=live }}</ref> [[File:Jannik Sinner after winning NextGen ATP Finals in Milan, 2019.jpg|thumb|320px|Jannik Sinner s peharom pobjednika [[Next Gen ATP Finals|Next Gen ATP Finalsa]] [[2019.]] godine.]] U drugoj polovici [[2019.]] godine, Sinner je sve češće igrao na ATP razini.<ref name="atp-activity">{{cite web |title=Jannik Sinner Player Activity |url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/player-activity |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=1 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200901011505/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/player-activity |url-status=live }}</ref> Prvu [[ATP Masters 1000 turniri|Masters 1000]] pobjedu imao je na [[Italian Open]]u protiv [[Steve Johnson (teniser)|Stevea Johnsona]], a nakon sljedeće pobjede na [[Croatia Open Umag|Croatia Openu]] u [[Umag]]u, probio se u prvih 200.<ref name=atp-rankings/> Sljedećeg mjeseca osvojio je Challenger u [[Lexington, Kentucky|Lexingtonu]], postavši jedan od tek jedanaest sedamnaestogodišnjaka s više od jedne titule na Challengerima.<ref>{{cite web |title=Challenger Q&A: Sinner, 17, Joins Elite Company With Lexington Title |url=https://www.atptour.com/en/news/lexington-challenger-2019-sinner |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=21 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221201/https://www.atptour.com/en/news/lexington-challenger-2019-sinner |url-status=live }}</ref> Iste godine izborio je i svoj prvi [[Grand Slam]] nastup,<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/us-open-qualifying-2019-day-4-sinner-chung|title=Sinner, Chung Lead US Open Qualifiers|date=24 August 2019|access-date=24 August 2019|website=ATP Tour|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418233916/https://www.atptour.com/en/news/us-open-qualifying-2019-day-4-sinner-chung|url-status=live}}</ref> ali je u prvom kolu [[US Open]]a ispao od [[Stan Wawrinka|Stana Wawrinke]].<ref name=atp-activity/> Uz to, imao je i vrlo snažan kraj sezone. Nakon što se nastupom na [[European Open]]u u [[Antwerpen]]u, gdje je na putu do polufinala<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-tiafoe-antwerp-2019-friday|title=Sinner In The Semis: #NextGenATP Italian Makes Breakthrough In Antwerp|date=18 October 2019|access-date=18 October 2019|website=ATP Tour|archive-date=9 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009120936/https://www.atptour.com/en/news/sinner-tiafoe-antwerp-2019-friday|url-status=live}}</ref> izbacio i prvog nositelja turnira [[Gaël Monfils|Gaëla Monfilsa]],<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/monfils-sinner-antwerp-2019-thursday|title=18-Year-Old Shining: Sinner Shocks Monfils In Antwerp|date=17 October 2019|access-date=17 October 2019|website=ATP Tour|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011165955/https://www.atptour.com/en/news/monfils-sinner-antwerp-2019-thursday|url-status=live}}</ref> probio u prvih 100 tenisača svijeta,<ref name=atp-rankings/> dobio je pozivnicu za [[Next Gen ATP Finals]], gdje je bio najlošije rangirani tenisač.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/field-is-set-next-gen-atp-finals-2019|title=Kecmanovic, Humbert, Ymer, Sinner complete the 21-and-under field|date=25 October 2019|access-date=25 October 2019|website=ATP Tour|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913000706/https://www.atptour.com/en/news/field-is-set-next-gen-atp-finals-2019|url-status=live}}</ref> U grupnoj je fazi pobijedio [[Frances Tiafoe|Francesa Tiafoea]] i [[Mikael Ymer|Mikaela Ymera]] te je, uz poraz od [[Ugo Humbert|Ugoa Humberta]], izborio polufinale. Tu je pobijedio [[Miomir Kecmanović|Miomira Kecmanovića]], nakon čega je u finalu iznenadio prvog nositelja i tada 18. igrača svijeta, [[Alex de Minaur|Alexa de Minaura]].<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-milan-2019-saturday|title=Sinner Stuns De Minaur For Milan Title|date=9 November 2019|access-date=9 November 2019|website=ATP Tour|archive-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419162349/https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-milan-2019-saturday|url-status=live}}</ref> Godinu je završio kao 78. tenisač svijeta, najmlađi u prvih 80 još od [[Rafael Nadal|Rafaela Nadala]] [[2003.]] godine te je dobio nagradu za [[ATP Debitant godine|debitanta godine]]<ref name="newcomer">{{cite web |title=Sinner Honoured With Newcomer of the Year Award |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2019-newcomer-of-the-year |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=19 December 2019 |archive-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418233923/https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2019-newcomer-of-the-year |url-status=live }}</ref> i [[Gazzettine sportske nagrade|Gazzettinu sportsku nagradu]] za nastup godine na račun pobjede protiv de Minaura.<ref>{{Cite web |last=Colle |first=Lorenzo |date=19 December 2019 |title=Gazzetta Sports Awards 2019: premiati Berrettini e Sinner |url=https://www.ubitennis.com/blog/2019/12/19/gazzetta-sports-awards-2019-premiati-berrettini-e-sinner/ |access-date=11 July 2024 |website=Ubitennis |language=it-IT}}</ref> Početak sljedeće sezone obilježio je prvom pobjedom na [[Grand Slam]]u, pobijedivši [[Max Purcell|Maxa Purcella]] u prvom kolu [[Australian Open]]a, odnosno prvom Top 10 pobjedom, protiv [[David Goffin|Davida Goffina]] u [[Rotterdam Open|Rotterdamu]].<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-goffin-rotterdam-2020-thursday|title=Sinner Shines For First Top 10 Win In Rotterdam|date=13 February 2020|access-date=13 February 2020|website=ATP Tour|archive-date=8 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008011849/https://www.atptour.com/en/news/sinner-goffin-rotterdam-2020-thursday|url-status=live}}</ref> Nakon pauze zbog [[Pandemija COVID-a 19|pandemije COVID-a 19]] i poraza u prvom kolu [[US Open]]a od [[Karen Hačanov|Karena Hačanova]] imao je nekoliko solidnih nastupa u Europi,<ref>{{cite web |title=Dimitrov Impressed By Sinner: 'He Can Only Get Better' |url=https://www.atptour.com/en/news/dimitrov-sinner-reaction-rome-2020 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=18 September 2020 |archive-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008181214/https://www.atptour.com/en/news/dimitrov-sinner-reaction-rome-2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Alex Zverev beats Jannik Sinner to keeps hopes of Cologne Double Alive |url=https://www.eurosport.com/tennis/atp-cologne-1/2020/alex-zverev-beats-jannik-sinner-to-keeps-hopes-of-cologne-double-alive_sto7966175/story.shtml |website=Eurosport |access-date=15 November 2020 |date=25 October 2020 |archive-date=30 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130133733/https://www.eurosport.com/tennis/atp-cologne-1/2020/alex-zverev-beats-jannik-sinner-to-keeps-hopes-of-cologne-double-alive_sto7966175/story.shtml |url-status=live }}</ref> uključujući i četvrtfinale [[Roland-Garros]]a, gdje ga je pobijedio [[Rafael Nadal]].<ref>{{cite web |title=Sinner Eliminates Zverev To Reach Maiden Major Quarter-final |url=https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-roland-garros-2020-day-8 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=4 October 2020 |archive-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418233919/https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-roland-garros-2020-day-8 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Forget Tomorrow, Sinner is A Clear & Present Danger |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2020-qf-reaction |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=12 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012122854/https://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2020-qf-reaction |url-status=live }}</ref> Sezonu je završio osvajanjem svoje prve ATP titule na [[Sofia Open]]u, gdje je u finalu pobijedio [[Vasek Pospisil|Vaseka Pospisila]].<ref>{{cite web |title=One Year On, Sinner Earns Second De Minaur Victory |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-sofia-2020-thursday |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=12 November 2020 |archive-date=24 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124064833/https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-sofia-2020-thursday |url-status=live }}</ref> Sinner je tako postao najmlađi Talijan s titulom od početka Open ere te najmlađi osvajač ATP titule od [[Kei Nishikori|Keija Nishikorija]] [[2008.]] godine.<ref>{{cite web |title=Sinner Makes Italian History In Sofia |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-mannarino-sofia-2020-friday#:~:text=Jannik%20Sinner%20became%20the%20youngest,reach%20the%20Sofia%20Open%20final. |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=13 November 2020 |archive-date=19 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419072654/https://www.atptour.com/en/news/sinner-mannarino-sofia-2020-friday#:~:text=Jannik%20Sinner%20became%20the%20youngest,reach%20the%20Sofia%20Open%20final. |url-status=live }}</ref><ref name="maiden-title">{{cite web |title=Sinner The Winner: Jannik Clinches Maiden ATP Tour Title In Sofia |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-pospisil-sofia-2020-saturday-final |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=14 November 2020 |archive-date=2 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202031951/https://www.atptour.com/en/news/sinner-pospisil-sofia-2020-saturday-final |url-status=live }}</ref> Godinu je završio na 37. mjestu.<ref name=atp-rankings/> === Ulazak u top 10 (2021. – 2022.) === Uspjeh s kraja prethodne sezone nastavljen je početkom [[2021.]] godine kada je osvojio [[Great Ocean Road Open]],<ref name="second-title">{{cite web |title=#NextGenATP Sinner Extends Streak, Wins Great Ocean Road Open Title |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-travaglia-great-ocean-road-open-2021-sunday |website=ATP Tour |access-date=16 April 2021 |date=7 February 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301163744/https://www.atptour.com/en/news/sinner-travaglia-great-ocean-road-open-2021-sunday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sinner Saves M.P., Gains Khachanov Revenge At Great Ocean Road Open |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-khachanov-travaglia-great-ocean-road-open-2021-saturday |website=ATP Tour |access-date=16 April 2021 |date=6 February 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301163833/https://www.atptour.com/en/news/sinner-khachanov-travaglia-great-ocean-road-open-2021-saturday |url-status=live }}</ref> postavši tako najmlađi igrač s dvije uzastopne ATP titule još od Nadalovog niza iz [[2005.]] godine.<ref name=second-title/> Njegova serija od deset uzastopnih pobjeda prekinuta je u prvom kolu [[Australian Open]]a, kada ga je u pet setova pobijedio [[Denis Shapovalov]].<ref>{{cite web |last=Abulleil |first=Reem |title=Match of the Day: Shapovalov sinks Sinner in epic |url=https://ausopen.com/articles/news/match-day-shapovalov-sinks-sinner-epic |website=Australian Open |access-date=16 April 2021 |date=9 February 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091733/https://ausopen.com/articles/news/match-day-shapovalov-sinks-sinner-epic |url-status=live }}</ref> Veliki uspjeh postigao je na [[Miami Open]]u, gdje je došao do svog prvog Masters 1000 finala,<ref>{{cite web |last=Eichenholz |first=Andrew |title=How Sinner Is Storming Down His 'Long Road' |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-miami-2021-sf-reaction |website=ATP Tour |access-date=16 April 2021 |date=2 April 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091730/https://www.atptour.com/en/news/sinner-miami-2021-sf-reaction |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Sinner Strikes Late To Reach Maiden ATP Masters 1000 Final|url=https://www.atptour.com/en/news/bautista-agut-sinner-miami-2021-day-10|website=ATP Tour|access-date=16 April 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091731/https://www.atptour.com/en/news/bautista-agut-sinner-miami-2021-day-10|url-status=live}}</ref> ali je izgubio od [[Hubert Hurkacz|Huberta Hurkacza]].<ref>{{cite web |last=Carayol |first=Tumaini |title=Hubert Hurkacz sees off Jannik Sinner to win Masters final in Miami |url=https://www.theguardian.com/sport/2021/apr/04/hubert-hurkacz-sees-off-jannik-sinner-to-win-masters-final-in-miami |website=The Guardian |access-date=16 April 2021 |date=4 April 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091731/https://www.theguardian.com/sport/2021/apr/04/hubert-hurkacz-sees-off-jannik-sinner-to-win-masters-final-in-miami |url-status=live }}</ref> Na [[Roland-Garros]]u ga je ponovo izbacio Nadal,<ref>{{Cite web|url = https://indianexpress.com/article/sports/tennis/french-open-2021-nadal-vs-sinner-fourth-round-result-7348612/|title = Rafael Nadal ousts Jannik Sinner to march into 15th French Open quarter-final|date = 8 June 2021|access-date = 8 June 2021|archive-date = 8 June 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210608141537/https://indianexpress.com/article/sports/tennis/french-open-2021-nadal-vs-sinner-fourth-round-result-7348612/|url-status = live}}</ref> dok je na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] ispao u prvom kolu. [[File:Sinner RG21 (59) (51376300983).jpg|thumb|220px|left|Jannik Sinner na [[Roland-Garros 2021.|Roland-Garrosu 2021.]] godine.]] U paru s [[Reilly Opelka|Reillyjem Opelkom]] osvojio je svoj prvi naslov u parovima na [[Atlanta Open]]u,<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/atlanta-2021-doubles-final|title=Reilly Opelka & Jannik Sinner Make Perfect Team Debut in Atlanta |work=ATP Tour |access-date=9 August 2021|archive-date=5 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805134851/https://www.atptour.com/en/news/atlanta-2021-doubles-final|url-status=live}}</ref> a pobjedom protiv [[Mackenzie McDonald|Mackenzieja McDonalda]] osvojio je i [[Citi Open]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], što mu je bio treći turnir ukupno i prvi ATP 500 naslov.<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-brooksby-washington-2021-saturday|title=Jannik Sinner Halts Jenson Brooksby in #NextGenATP Clash to Reach Washington Final |work=ATP Tour |access-date=9 August 2021|archive-date=8 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808130741/https://www.atptour.com/en/news/sinner-brooksby-washington-2021-saturday|url-status=live}}</ref> Postao je tako prvi Talijan s titulom na Citi Openu te najmlađi ATP 500 pobjednik, odnosno prvi tinejdžer s ATP 500 pobjedom od uspostave kategorije [[2009.]] godine.<ref>{{Cite web| url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-mcdonald-washington-2021-final| title=Sinner Shines In Washington, Beats McDonald For First ATP 500 Title| work=ATP Tour| date=8 August 2021| access-date=9 August 2021| archive-date=9 August 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20210809003039/https://www.atptour.com/en/news/sinner-mcdonald-washington-2021-final| url-status=live}}</ref> Ovime je [[9. kolovoza]] [[2001.]] godine ušao među 15 najboljih tenisača svijeta. Nakon ispadanja u četvrtom kolu [[US Open]]a, Sinner je uspješno obranio naslov u [[Sofija|Sofiji]]<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-monfils-sofia-final-2021-sunday |title=Sinner Beats Monfils, Retains Sofia Title |publisher=atptour.com |date=3 October 2021 |access-date=3 October 2021 |last=Jacot |first=Sam |archive-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004204825/https://www.atptour.com/en/news/sinner-monfils-sofia-final-2021-sunday |url-status=live }}</ref> te je nadovezao naslov na [[European Open]]u u [[Antwerpen]]u, pobijedivši [[Diego Schwartzman|Diega Schwartzmana]] za svoj peti naslov u karijeri.<ref>{{Cite web|title=Jannik Sinner Marches Into Antwerp Final |url=https://www.atptour.com/en/news/www.atptour.com/en/news/sinner-harris-antwerp-2021-saturday|access-date=23 October 2021|website=ATP Tour|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023203551/https://www.atptour.com/en/news/www.atptour.com/en/news/sinner-harris-antwerp-2021-saturday|url-status=live}}</ref> Tako je postao najmlađi tenisač s pet ATP naslova još od [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]], koji je imao 19 kada je to uspio.<ref>{{Cite web|url=https://www.tennis.com/baseline/articles/stat-of-the-day-sinner-youngest-man-to-win-five-atp-titles-since-djokovic|title=Stat of the Day: 20-year-old Sinner becomes youngest man to win five ATP titles since 19-year-old Djokovic|access-date=17 November 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117002254/https://www.tennis.com/baseline/articles/stat-of-the-day-sinner-youngest-man-to-win-five-atp-titles-since-djokovic|url-status=live}}</ref> Nakon ulaska u polufinale [[Vienna Open]]a postao je prvi tenisač rođen u [[21. vijek|XXI. stoljeću]] koji je ušao među deset najboljih tenisača svijeta, što mu je donijelo status nositelja na [[Rolex Paris Masters]]u; tamo ga je porazio [[Carlos Alcaraz]], oduzevši mu tako priliku za direktan plasman na [[ATP Finals]]e.<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-paris-2021-wednesday |title=Carlos Alcaraz Stops Jannik Sinner's Nitto ATP Finals Tilt &#124; ATP Tour &#124; Tennis |work=ATP Tour |access-date=3 November 2021 |archive-date=3 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103183139/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-paris-2021-wednesday |url-status=live }}</ref> Ipak, Sinner je bio prva alternativa te je upao u turnir nakon što se njegov sunarodnjak [[Matteo Berrettini]] povukao nakon svog prvog meča zbog ozljede abdomena.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/berrettini-nitto-atp-finals-2021-withdrawal|title=Berrettini Withdraws From Nitto ATP Finals, Sinner Steps In|website=ATP Tour|access-date=16 November 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117001919/https://www.atptour.com/en/news/berrettini-nitto-atp-finals-2021-withdrawal|url-status=live}}</ref> Sinner je pobijedio Hurkacza u drugom kolu te tako postao najmlađi pobjednik nekog meča na Finalsima još od [[Lleyton Hewitt|Lleytona Hewitta]] [[2000.]] godine te prva zamjena s pobjedom još od [[Janko Tipsarević|Janka Tipsarevića]] [[2011.]] godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-hurkacz-turin-2021-tuesday|title=Jannik Sinner Rocks Turin Debut with Hubert Hurkacz Win|website=ATP Tour|access-date=16 November 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117001903/https://www.atptour.com/en/news/sinner-hurkacz-turin-2021-tuesday|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.eurosport.com/tennis/atp-finals/2021/jannik-sinner-v-hubert-hurkacz-atp-finals-live_sto8629938/story.shtml|title = ATP Finals 2021 – Jannik Sinner beats Hubert Hurkacz after replacing injured Matteo Berrettini|date = 16 November 2021|access-date = 16 November 2021|archive-date = 25 January 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220125194300/https://www.eurosport.com/tennis/atp-finals/2021/jannik-sinner-v-hubert-hurkacz-atp-finals-live_sto8629938/story.shtml|url-status = live}}</ref> Turnir je završio porazom od [[Danil Medvedev|Danila Medvedeva]], što mu je ipak bilo dovoljno da završi godinu kao 10. tenisač svijeta. U finalnom krugu [[Davis Cup]]a pobijedio je [[John Isner|Johna Isnera]] i [[Marin Čilić|Marina Čilića]], ali je Italija ispala u četvrtfinalu od Hrvatske.<ref>{{Cite web|url=https://www.daviscup.com/en/draws-results/tie.aspx?id=M-DC-2021-FLS-E-M-USA-ITA-01|title=Davis Cup – Draws & Results|access-date=27 November 2021|archive-date=25 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125095003/https://www.daviscup.com/en/draws-results/tie.aspx?id=M-DC-2021-FLS-E-M-USA-ITA-01|url-status=live}}</ref> Sljedeća sezona donijela je generalni napredak u smislu da je na velikim turnirima stizao sve dalje, ali bila je obilježena manjkom titula. Sinner je imao sasvim solidne nastupe na [[Australian Open]]u (četvrtfinale),<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-australian-open-2022-monday|title=Sinner Stays Perfect, Downs De Minaur|work=ATP Tour |access-date=17 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170445/https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-australian-open-2022-monday|url-status=live}}</ref> [[Miami Open]]u (predaja u četvrtfinalu),<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/carreno-busta-sinner-miami-2022-sunday | title=Jannik Sinner Erases 5 Match Points to Edge Pablo Carreño Busta | work=ATP Tour | access-date=3 May 2022 | archive-date=3 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220503195747/https://www.atptour.com/en/news/carreno-busta-sinner-miami-2022-sunday | url-status=live }}</ref> [[Monte Carlo Masters]]u (četvrtfinale),<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-monte-carlo-2022-thursday | title=Jannik Sinner Rallies Past Andrey Rublev, Reaches Second Straight ATP Masters 1000 QF | work=ATP Tour | access-date=3 May 2022 | archive-date=3 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220503200812/https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-monte-carlo-2022-thursday | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-monte-carlo-2022-qf | title=Alexander Zverev Wins Decisive Tie-break to Edge Jannik Sinner in Monte Carlo Classic | website=ATP Tour | access-date=3 May 2022 | archive-date=3 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220503200811/https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-monte-carlo-2022-qf | url-status=live }}</ref> [[Madrid Open]]u (treće kolo),<ref>{{cite web | url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/113285/jannik-sinner-reacts-to-saving-three-mps-in-stunning-comeback-win-in-madrid/ | title=Jannik Sinner reacts to saving three MPS in stunning comeback win in Madrid | date=2 May 2022 | access-date=3 May 2022 | archive-date=2 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220502214932/https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/113285/jannik-sinner-reacts-to-saving-three-mps-in-stunning-comeback-win-in-madrid/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/felix-sinner-zverev-musetti-madrid-2022-thursday|title=Felix Flies Past Sinner, Sets Zverev Showdown|publisher=[[Association of Tennis Professionals]]|date=5 May 2022|access-date=20 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173030/https://www.atptour.com/en/news/felix-sinner-zverev-musetti-madrid-2022-thursday|url-status=live}}</ref> [[Roland-Garros]]u (četvrto kolo)<ref>{{cite news | url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/rublev-through-french-open-last-eight-sinner-retires-injured-2022-05-30/ | title=Rublev through to French Open last eight as Sinner retires injured | newspaper=Reuters | date=30 May 2022 | last=Pretot | first=Julien | access-date=5 September 2022 | archive-date=5 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220905035540/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/rublev-through-french-open-last-eight-sinner-retires-injured-2022-05-30/ | url-status=live }}</ref> i [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] (četvrtfinale).<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-ski-feature-june-2022 | title=Jannik Sinner: Skiing Sensation to Tennis Star | website=ATP Tour | access-date=28 June 2022 | archive-date=28 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220628001133/https://www.atptour.com/en/news/sinner-ski-feature-june-2022 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2022-tuesday | title=Novak Djokovic Recovers Two-Set Deficit to Sink Jannik Sinner at Wimbledon | website=ATP Tour | access-date=31 July 2022 | archive-date=7 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220707223755/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2022-tuesday | url-status=live }}</ref> U [[Madrid]]u je protiv [[Alex de Minaur|Alexa de Minaura]] ostvario 100. pobjedu u karijeri, za što mu je trebalo samo 147 mečeva;<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2022-wednesday | title=Jannik Sinner Captures 100th Win, Advances in Madrid | website=ATP Tour | access-date=4 May 2022 | archive-date=4 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220504224747/https://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2022-wednesday | url-status=live }}</ref> jedina dva tenisača koji su brže došli do 100. pobjeda bili su [[Rafael Nadal]] (nakon 137 mečeva) i [[Novak Đoković]] (nakon 143 meča).<ref>{{cite web| url=https://www.atptour.com/en/news/tsitsipas-100-wins-tribute| title=Tsitsipas 100 wins tribute| work=ATP Tour| access-date=19 December 2022| archive-date=19 December 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20221219200152/https://www.atptour.com/en/news/tsitsipas-100-wins-tribute| url-status=live}}</ref> Svoje jedino finale te sezone igrao je na [[Croatia Open Umag|turniru u Umagu]], gdje je pobijedio branitelja naslova [[Carlos Alcaraz|Carlosa Alcaraza]] i osvojio svoj prvi naslov na zemlji te jedini naslov u [[2022.]] godini.<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-umag-2022-sunday-final | title=Jannik Sinner Rallies Past Alcaraz to Umag Crown | website=ATP Tour | access-date=2 August 2022 | archive-date=1 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220801072818/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-umag-2022-sunday-final | url-status=live }}</ref> Nakon ispadanja u trećem kolu i u [[National Bank Open|Montrealu]]<ref>{{cite web|url=https://www.tennismajors.com/atp/montreal-masters-carreno-busta-reaches-quarter-finals-617509.html|title=Montreal Masters: Carreno Busta reaches quarter-finals defeating Sinner, quarter finals are set|website=Tennis Majors|date=12 August 2022|access-date=20 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920172438/https://www.tennismajors.com/atp/montreal-masters-carreno-busta-reaches-quarter-finals-617509.html|url-status=live}}</ref> i u [[Cincinnati Masters|Cincinnatiju]],<ref>{{Cite web |title=Félix Auger-Aliassime Saves 2 MPs, Stuns Jannik Sinner In Cincinnati |url=https://www.atptour.com/en/news/auger-aliassime-sinner-cincinnati-2022-thursday |access-date=20 August 2022 |website=ATP Tour |archive-date=30 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830202751/https://www.atptour.com/en/news/auger-aliassime-sinner-cincinnati-2022-thursday |url-status=live }}</ref> uspio je doći do četvrtfinala [[US Open]]a,<ref>{{cite web | url= https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-04/sinner_earns_latenight_win_against_nakashima_at_the_2022_us_open.html | title= Sinner earns late-night win against Nakashima at the 2022 US Open | access-date= 6 September 2022 | archive-date= 6 September 2022 | archive-url= https://web.archive.org/web/20220906041336/https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-04/sinner_earns_latenight_win_against_nakashima_at_the_2022_us_open.html | url-status= live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-ivashka-us-open-2022-monday | title=Sinner Survives Service Yips & Five-Set Scare | website=ATP Tour | access-date=6 September 2022 | archive-date=6 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220906043355/https://www.atptour.com/en/news/sinner-ivashka-us-open-2022-monday | url-status=live }}</ref> gdje je ponovo igrao s Alcarazom. Alcaraz je pobijedio u pet setova nakon pet sati i petnaest minuta; meč je završio u 2:50 ujutro po lokalnom vremenu, što je rekord za najkasnije završeni meč u historiji turnira, te je postao drugi najduži meč u historiji US Opena.<ref>{{cite web | url=https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e | title=Alcaraz tops Sinner at 2:50 a.m.; latest US Open finish ever | website=[[Associated Press]] | date=8 September 2022 | access-date=14 September 2022 | archive-date=12 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220912062839/https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-us-open-2022-qf | title=Carlos Alcaraz Saves MP, Outlasts Jannik Sinner in Historic US Open QF Thriller | website=ATP Tour | access-date=14 September 2022 | archive-date=12 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220912010205/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-us-open-2022-qf | url-status=live }}</ref> Kraj sezone bio je nešto lošiji. Iako je pomogao Italiji da dođe do posljednje faze [[Davis Cup]]a,<ref>{{Cite web|url=https://www.daviscupfinals.com/news/group-a-italy-v-argentina|title=Italy beats Argentina to book place in Final 8|access-date=17 September 2022|archive-date=17 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017040143/https://www.daviscupfinals.com/news/group-a-italy-v-argentina|url-status=dead}}</ref> zbog ozljede u [[Sofija|Sofiji]] izbivao je s terena gotovo mjesec dana.<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-rune-huesler-musetti-sofia-2022-saturday | title=Holger Rune Advances Past Jannik Sinner into Sofia Final | website=ATP Tour | access-date=1 November 2022 | archive-date=10 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221010220432/https://www.atptour.com/en/news/sinner-rune-huesler-musetti-sofia-2022-saturday/ | url-status=live }}</ref> Igrao je još četvrfinale [[Erste Bank Open]]a,<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2022-friday | title=Daniil Medvedev Sinks Jannik Sinner in Vienna | website=ATP Tour | access-date=1 November 2022 | archive-date=1 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101004045/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2022-friday | url-status=live }}</ref> dok je na [[Rolex Paris Masters]]u ispao u prvom kolu.<ref>{{cite news | url=https://www.atptour.com/en/news/huesler-sinner-paris-2022-monday | title=Marc-Andrea Huesler Stuns Jannik Sinner in Paris Opener | website=ATP Tour | access-date=1 November 2022 | archive-date=1 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101002302/https://www.atptour.com/en/news/huesler-sinner-paris-2022-monday | url-status=live }}</ref> Sezonu je završio kao 15. tenisač svijeta. === Davis Cup, Grand Slam naslovi i afera s dopingom (2023. – 2024.) === Nakon ispadanja na [[Adelaide International 1]]<ref>{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/atp/adelaide-international-1-korda-makes-semi-finals-651723.html |title=Red-hot Korda takes out Sinner to reach semi-finals |website=tennismajors.com |date=6 January 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125225910/https://www.tennismajors.com/atp/adelaide-international-1-korda-makes-semi-finals-651723.html |url-status=live }}</ref> i [[Australian Open]] turnirima,<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jan/22/tsitsipas-into-last-eight-of-australian-open-despite-sinners-best-efforts |title=Stefanos Tsitsipas marches on in Australian Open despite Sinner's best efforts |work=The Guardian |date=22 January 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125225910/https://www.theguardian.com/sport/2023/jan/22/tsitsipas-into-last-eight-of-australian-open-despite-sinners-best-efforts |url-status=live }}</ref> Sinner je u [[Montpellier]]u osvojio [[Open Sud de France]], svoj sedmi naslov u karijeri.<ref>{{cite news | url=https://www.atptour.com/en/news/cressy-sinner-montpellier-2023-sunday | title=Jannik Sinner Wins Montpellier Title | website=ATP Tour | access-date=18 February 2023 | archive-date=20 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230220030335/https://www.atptour.com/en/news/cressy-sinner-montpellier-2023-sunday | url-status=live }}</ref> U [[ABN AMRO Open|Rotterdamu]] je uspio doći do finala,<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-tsitsipas-rotterdam-2023-thursday |title=Sinner Scores Tsitsipas Revenge to Reach Rotterdam QFS |website=atptour.com |date=16 February 2023 |access-date= |archive-date=16 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216233123/https://www.atptour.com/en/news/sinner-tsitsipas-rotterdam-2023-thursday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-wawrinka-rotterdam-2023-friday | title=Sinner Sails Past Wawrinka to Rotterdam SFS | access-date=18 February 2023 | archive-date=18 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230218214450/https://www.atptour.com/en/news/sinner-wawrinka-rotterdam-2023-friday | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-griekspoor-rotterdam-2023-saturday | title=Sinner Serves Past Griekspoor, Sets Medvedev Final Clash in Rotterdam | website=ATP Tour | access-date=18 February 2023 | archive-date=18 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230218223858/https://www.atptour.com/en/news/sinner-griekspoor-rotterdam-2023-saturday | url-status=live }}</ref> gdje je izgubio od [[Danil Medvedev|Medvedeva]]. Nakon ispadanja u polufinalu [[BNP Paribas Open]]a u [[Indian Wells]]u od [[Carlos Alcaraz|Alcaraza]],<ref>{{Cite web |date=19 March 2023 |title=Carlos Alcaraz eclipses Jannik Sinner to reach Indian Wells final |url=https://www.independent.co.uk/sport/tennis/carlos-alcaraz-jannik-sinner-britain-neal-skupski-daniil-medvedev-b2303742.html |access-date=26 March 2023 |website=The Independent |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033228/https://www.independent.co.uk/sport/tennis/carlos-alcaraz-jannik-sinner-britain-neal-skupski-daniil-medvedev-b2303742.html |url-status=live }}</ref> Sinner se uspio "osvetiti" u polufinalu [[Miami Open]]a,<ref>{{cite news |url=https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-miami-2023-tuesday |title=Jannik Sinner Defeats Andrey Rublev in Miami |website=ATP Tour |date=28 March 2023 |access-date=28 March 2023 |archive-date=28 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328173705/https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-miami-2023-tuesday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-ruusuvuori-miami-2023-wednesday |title=Sinner Overcomes Rain, Ruusuvuori to Reach Miami SFS |website=ATP Tour |date=29 March 2023 |access-date=29 March 2023 |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329224445/https://www.atptour.com/en/news/sinner-ruusuvuori-miami-2023-wednesday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-miami-2023-sf |title=Sinner Storms Back to Beat Alcaraz in Miami SF, Ending Spaniard's No. 1 Reign |website=ATP Tour |date=30 March 2023 |access-date=1 April 2023 |archive-date=3 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403133737/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-miami-2023-sf |url-status=live }}</ref> čime je osujetio Alcarazove planove da se vrati na prvo mjesto;<ref>{{cite web | url=https://www.tennis.com/news/articles/the-point-of-the-year-by-jannik-sinner-and-carlos-alcaraz | title=Jannik Sinner wins the point of the year, then ends Carlos Alcaraz's hopes for a Sunshine Double | date=30 March 2023 | access-date=1 April 2023 | archive-date=2 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230402045713/https://www.tennis.com/news/articles/the-point-of-the-year-by-jannik-sinner-and-carlos-alcaraz | url-status=live }}</ref> u finalu je ponovo izgubio od Medvedeva, čime je omjer među njima došao do 0:6 u korist Rusa.<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-miami-2023-final | title=Daniil Medvedev Wins Maiden Miami Title, Fourth Trophy of 2023 | website=ATP Tour | date=31 March 2023 | access-date=2 April 2023 | archive-date=2 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230402191105/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-miami-2023-final | url-status=live }}</ref> U [[Monte Carlo Masters|Monte Carlu]] je igrao svoje treće uzastopno Masters 1000 polufinale,<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-musetti-monte-carlo-2023-qf |title=Sinner Reaches Third Straight ATP Masters 1000 SF in Monte-Carlo |website=ATP Tour |date=14 April 2023 |access-date=14 April 2023 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414210638/https://www.atptour.com/en/news/sinner-musetti-monte-carlo-2023-qf |url-status=live }}</ref> dok je na [[Roland-Garros]]u iznanađujuće izgubio od [[Daniel Altmaier|Daniela Altmaiera]] u drugom kolu;<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-altmaier-roland-garros-2023-thursday |title=Altmaier Saves 2 MPs To Stun Sinner At Roland Garros |website=ATP Tour |date=1 June 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926193120/https://www.atptour.com/en/news/sinner-altmaier-roland-garros-2023-thursday |url-status=live }}</ref> meč se igrao u pet setova i trajao je 5 sati i 26 minuta, čime je postao dotad najduži meč u Sinnerovoj karijeri<ref>{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-altmaier-moves-into-third-round-685280.html |title=Sinner defeated by Altmaier in fifth longest match in Roland-Garros history |website=tennismajors.com |date=1 June 2023 |access-date=10 July 2023 |archive-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718014218/https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-altmaier-moves-into-third-round-685280.html |url-status=live }}</ref> te drugi najduži meč sezone.<ref>{{cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/daniel-altmaier-outlasts-jannik-sinner-in-five-hour-26-minute-roland-garros-epic |title=Daniel Altmaier outlasts Jannik Sinner in five-hour, 26-minute Roland Garros epic |website=tennis.com |date=1 June 2023 |access-date=10 July 2023 |archive-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718013130/https://www.tennis.com/news/articles/daniel-altmaier-outlasts-jannik-sinner-in-five-hour-26-minute-roland-garros-epic |url-status=live }}</ref> Na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] je došao do četvrtfinala,<ref>{{Cite news |last=Parkinson |first=Hannah Jane |date=9 July 2023 |title=Manic Sinner is no saint as he slips and slides into Wimbledon quarter-finals |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/09/livewire-jannik-sinner-beats-daniel-elahi-galan-to-progress-to-quarter-finals |access-date=12 July 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=12 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712011140/https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/09/livewire-jannik-sinner-beats-daniel-elahi-galan-to-progress-to-quarter-finals |url-status=live }}</ref> gdje je izgubio od [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]].<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2023-friday |title=Novak Djokovic Beats Jannik Sinner At Wimbledon {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |website=ATP Tour |date=14 July 2023 |access-date=13 August 2023 |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716193727/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2023-friday |url-status=live }}</ref> U kolovozu je u [[National Bank Open|Torontu]] osvojio svoj prvi Masters 1000 naslov, pobijedivši [[Alex de Minaur|Alexa de Minaura]] u finalu.<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-toronto-2023-sunday-final |title=Jannik Sinner Earns First Masters 1000 Crown In Toronto |website=ATP Tour |date=13 August 2023 |access-date=13 August 2023 |archive-date=13 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813215835/https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-toronto-2023-sunday-final |url-status=live }}</ref> Na [[China Open]]u je u polufinalu ponovo pobijedio Alcaraza da bi u finalu svladao Medvedeva, prvi put u sedam međusobnih mečeva.<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-beijing-2023-sf |title=Sinner Races Away From Alcaraz After Marathon Start In Beijing SFs |website=ATP Tour |date=3 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=5 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105091402/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-beijing-2023-sf |url-status=live }}</ref> Tako je došao do četvrtog mjesta na ATP listi, postavši prvi Talijan u Top 5 još od vremena [[Adriano Panatta|Adriana Panatte]].<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-beijing-2023-final |title=Sinner Ends Medvedev Stranglehold, Clinches Beijing Crown |website=ATP Tour |date=4 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=12 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012124338/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-beijing-2023-final |url-status=live }}</ref> Nakon ispadanja od [[Ben Shelton|Sheltona]] u [[Rolex Shanghai Masters|Šangaju]],<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-shelton-shanghai-2023-tuesday |title=Shelton Stuns Sinner In Shanghai |website=ATP Tour |date=10 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=4 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231104102711/https://www.atptour.com/en/news/sinner-shelton-shanghai-2023-tuesday |url-status=live }}</ref> Sinner je došao do finala turnira u [[Beč]]u, gdje je drugi put za redom pobijedio Medvedeva.<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2023-singles-final |title=Sinner Claws Past Medvedev, Triumphs In Vienna |website=ATP Tour |date=29 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205015106/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2023-singles-final |url-status=live }}</ref> Dobri nastupi osigurali su mu debitantski direktni nastup na [[ATP Finals]]ima, gdje je u grupnoj fazi pobijedio sva tri meča, uključujući i onaj protiv Đokovića;<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-turin-2023-tuesday |title='Brave' Sinner Downs Djokovic, Nears Turin SFs |website=ATP Tour |date=14 November 2023 |access-date=20 November 2023 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122013222/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-turin-2023-tuesday |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/sinner-beats-djokovic-atp-finals-cracker-2023-11-14/ |title=Sinner digs deep to down Djokovic in ATP Finals cracker |website=reuters.com |date=14 November 2023 |access-date=20 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115181741/https://www.reuters.com/sports/tennis/sinner-beats-djokovic-atp-finals-cracker-2023-11-14/ |url-status=live }}</ref> ipak, u ponovnom susretu protiv Đokovića u finalu, Sinner je izgubio.<ref>{{Cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/imperious-djokovic-wins-record-7th-atp-finals-title-by-beating-sinner-in-straight-sets |title=Novak Djokovic wins record seventh ATP Finals title, beats Jannik Sinner in straight sets |website=Tennis.com |date=19 November 2023 |access-date=20 November 2023 |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120044250/https://www.tennis.com/news/articles/imperious-djokovic-wins-record-7th-atp-finals-title-by-beating-sinner-in-straight-sets |url-status=live }}</ref> Nakon toga je nastupio za Italiju u završnoj fazi [[Davis Cup]]a, gdje je u četvrtfinalu pobijedio [[Tallon Griekspoor|Tallona Griekspoora]] i tako pomogao Italiji da prođe [[Davis Cup reprezentacija Nizozemske|Nizozemsku]].<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-8-2023-thursday |title=Sinner Doubles Up To Lead Italy Into Davis Cup Semi-finals |website=ATP Tour |date=23 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125230353/https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-8-2023-thursday |url-status=live }}</ref> U polufinalu je uslijedio susret sa [[Davis Cup reprezentacija Srbije|Srbijom]], u sklopu kojeg je Sinner treći put u 12 dana igrao protiv Đokovića i pobijedio. Bio je to prvi Đokovićev poraz u singlu i Davis Cupu još od [[2011.]] godine kada ga je pobijedio [[Juan Martín del Potro]].<ref>{{Cite web |url=https://apnews.com/article/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-8d38c33f25774ff5e7dcefe47e52e4c0 |title=Sinner enjoys double success over Djokovic to lead Italy into the Davis Cup final |website=apnews.com |date=25 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204154642/https://apnews.com/article/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-8d38c33f25774ff5e7dcefe47e52e4c0 |url-status=live }}</ref> Uz to, Sinner je u trećem setu spasio tri uzastopne meč lopte, postavši tek četvrti igrač u historiji koji je pobijedio Đokovića nakon spašavanja meč lopti te prvi koji je spasio čak tri uzastopne meč lopte;<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-2023-sf |title=Sinner Saves 3 MPs To Beat Djokovic, Leads Italy To Davis Cup Final |website=atptour.com |date=25 November 2023 |access-date=27 November 2023 |archive-date=26 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126235627/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-2023-sf |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/tennis/news/12110/13016292/davis-cup-italys-jannik-sinner-beats-novak-djokovic-in-both-singles-and-doubles-to-secure-a-2-1-victory-over-serbia |title=Davis Cup: Italy's Jannik Sinner beats Novak Djokovic in both singles and doubles to secure a 2–1 victory over Serbia |website=skysports.com |date=25 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=9 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209102132/https://www.skysports.com/tennis/news/12110/13016292/davis-cup-italys-jannik-sinner-beats-novak-djokovic-in-both-singles-and-doubles-to-secure-a-2-1-victory-over-serbia |url-status=live }}</ref> također je postao tek treći tenisač, nakon [[Rafael Nadal|Rafaela Nadala]] i [[Andy Murray|Andyja Murraya]] koji je dva puta pobijedio Đokovića u rasponu od 12 dana.<ref>{{Cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-defeats-novak-djokovic-twice-in-12-days-nadal-murray |title=Stat of the Day: Jannik Sinner defeats Novak Djokovic twice in 12 days, joins exclusive list |website=tennis.com |date=25 November 2023 |access-date=27 November 2023 |archive-date=27 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127014429/https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-defeats-novak-djokovic-twice-in-12-days-nadal-murray |url-status=live }}</ref> Nakon toga je u paru s [[Lorenzo Sonego|Lorenzom Sonegom]] ponovo pobijedio Đokovića, koji je igrao u paru s [[Miomir Kecmanović|Kecmanovićem]], i osigurao Italiji ulazak u finale.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/25/italy-into-davis-cup-final-after-sinners-stunning-comeback-sees-off-djokovic |title=Italy into Davis Cup final after Sinner's stunning comeback sees off Djokovic |work=The Guardian |date=25 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=20 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220231255/https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/25/italy-into-davis-cup-final-after-sinners-stunning-comeback-sees-off-djokovic |url-status=live }}</ref> Tamo su Talijani pobijedili [[Davis Cup reprezentacija Australije|Australiju]] i osvojili svoj drugi naslov, prvi nakon [[1976.]] godine.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-2023-italy-australia |title=Scintillating Sinner Leads Italy To Davis Cup Title |website=ATP Tour |date=26 November 2023 |access-date=27 November 2023 |archive-date=28 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128151659/https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-2023-italy-australia |url-status=live }}</ref> Tijekom dodjele ATP-ovih nagrada, Sinner je dobio nagradu za igrača s najvećim napretkom i nagradu za miljenika publike,<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner Wins Most Improved Player Of The Year Award For 2023 |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-most-improved-player-of-the-year |access-date=2 July 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217045747/https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-most-improved-player-of-the-year |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner Voted Fans' Favourite In 2023 ATP Awards |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-fans-favourite-singles |access-date=2 July 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=18 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218143517/https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-fans-favourite-singles |url-status=live }}</ref> dok su njegovi treneri [[Darren Cahill]] i [[Simone Vagnozzi]] podijelili nagradu za trenera godine.<ref>{{Cite web |title=2023 ATP Awards: Djokovic Joined By Sinner, Alcaraz, Auger-Aliassime, Fils Among Winners |url=http://www.atptour.com/en/news/atp-awards-2023-all-winners |access-date=2 July 2024 |website=ATP Tour |language=en}}</ref> Na Supertennis Awardsima dobio je nagradu za najboljeg tenisača.<ref>{{Cite web |title=Sinner premiato come miglior giocatore dell'anno: il tennis italiano in festa |url=https://www.today.it/sport/tennis/premi-migliori-supertennis-2023.html |access-date=11 July 2024 |website=Today |language=it |archive-date=11 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711143727/https://www.today.it/sport/tennis/premi-migliori-supertennis-2023.html |url-status=live }}</ref> Početak sezone [[2024.]] godine bio je vrlo jak. Sinner je na [[Australian Open]]u prilično lako došao do novog polufinala, gdje je iznenađujuće pobijedio Đokovića, koji je tada bio prvi tenisač svijeta i branitelj naslova;<ref>{{Cite web |date=26 January 2024 |title=Sinner ends Djokovic's reign in Australian Open semifinals |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/39391142/jannik-sinner-ends-novak-djokovic-australian-open-reign-semifinals |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128162430/https://www.espn.com/tennis/story/_/id/39391142/jannik-sinner-ends-novak-djokovic-australian-open-reign-semifinals |archive-date=28 January 2024 |access-date=28 January 2024 |website=ESPN.com|agency=Associated Press}}</ref> bio je to Đokovićev prvi poraz na Australian Openu od [[2018.]] godine.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-australian-open-2024-sf|title=Jannik Sinner defeats Novak Djokovic to reach 2024 Australian Open final |website=ATP Tour|access-date=27 January 2024|archive-date=27 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127210854/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-australian-open-2024-sf|url-status=live}}</ref> U finalu je ponovo igrao protiv Medvedeva te je okrenuo 0:2 u setovima i tako došao do svog prvog [[Grand Slam]] naslova u karijeri; postao je prvi Talijan s osvojenim Australian Openom te tek treći Talijan ukupno, odnosno drugi u Open eri s nekim Grand Slam naslovom.<ref name="AO2024">{{Cite web |title=Sinner, winner: Italian takes first major at AO 2024 {{!}} AO |url=https://ausopen.com/articles/news/sinner-winner-italian-takes-first-major-ao-2024 |access-date=28 January 2024 |website=ausopen.com |language=en |archive-date=28 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128231116/https://ausopen.com/articles/news/sinner-winner-italian-takes-first-major-ao-2024 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-becomes-first-italian-man-to-win-a-grand-slam-title-in-48-years|title=Stat of the Day: Jannik Sinner becomes first Italian man to win a Grand Slam title in 48 years|access-date=28 January 2024|archive-date=28 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240128235718/https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-becomes-first-italian-man-to-win-a-grand-slam-title-in-48-years|url-status=live}}</ref> Također je postao tek drugi tenisač koji je osvojio Australian Open nakon što je gubio 0:2 u setovima, nakon Nadala [[2022.]] godine, koji je na taj način pobijedio upravo Medvedeva. U [[Rotterdam]]u je nakon predaje [[Miloš Raonić|Miloša Raonića]] u četvrtfinalu došao do svoje 200. pobjede u karijeri, postavši prvi igrač rođen u [[21. vijek|XXI. vijeku]] kojemu je to uspjelo.<ref>{{Cite web |author-mask=TennisTV |date=16 February 2024 |title=200 ATP Wins for Jannik Sinner |url=https://twitter.com/TennisTV/status/1758613115032293858 |access-date=15 April 2024 |website=X |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216224703/https://twitter.com/TennisTV/status/1758613115032293858 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/tennis/atp-rotterdam/2024/jannik-sinner-struggling-a-little-bit-but-reaches-rotterdam-semi-finals-after-milos-raonic-retires-w_sto10025927/story.shtml|title=Jannik Sinner struggling a little bit but reaches Rotterdam semi finals after Milos Raonic retires with injury|access-date=16 February 2024|archive-date=16 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216230138/https://www.eurosport.com/tennis/atp-rotterdam/2024/jannik-sinner-struggling-a-little-bit-but-reaches-rotterdam-semi-finals-after-milos-raonic-retires-w_sto10025927/story.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-raonic-rotterdam-2024-friday|title=Sinner claims 200th win, reaches Rotterdam SF|access-date=17 February 2024|archive-date=16 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216222715/https://www.atptour.com/en/news/sinner-raonic-rotterdam-2024-friday|url-status=live}}</ref> Nakon pobjeda nad Griekspoorom i de Minaurom, Sinner je osvojio turnir i tako došao do trećeg mjesta na ATP listi, čime je postao najbolje rangirani Talijan u historiji.<ref>{{Cite web |title=Sinner continues red-hot run, clinches Rotterdam crown |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-rotterdam-2024-final |access-date=19 February 2024 |date=18 February 2024 |website=ATPTour |archive-date=18 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218195132/https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-rotterdam-2024-final |url-status=live }}</ref> Tijekom [[BNP Paribas Open]]a u [[Indian Wells]]u produžio je svoju seriju na 19 uzastopnih pobjeda (16 u [[2024.]]), čime je oborio talijanski rekord u Open eri, a koja je prekinuta polufinalnim porazom od Alcaraza.<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner advances to Indian Wells semi-finals |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-lehecka-indian-wells-2024-thursday |access-date=15 March 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315103200/https://www.atptour.com/en/news/sinner-lehecka-indian-wells-2024-thursday |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=17 March 2024 |title=Indian Wells: Carlos Alcaraz ends Jannik Sinner's winning run to set up Daniil Medvedev final |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/68583254 |access-date=24 June 2024 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912002231/https://www.bbc.com/sport/tennis/68583254 |url-status=live }}</ref> U [[Miami Open|Miamiju]] je u finalu pobijedio [[Grigor Dimitrov|Grigora Dimitrova]] i tako osvojio svoj drugi Masters 1000 naslov, što mu je ujedno donijelo i skok na drugo mjesto ATP liste.<ref>{{Cite news |title=Jannik Sinner sweeps Grigor Dimitrov aside to win Miami Open |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/mar/31/jannik-sinner-sweeps-grigor-dimitrov-aside-to-win-miami-open |access-date=31 March 2024 |work=The Guardian |date=31 March 2024 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-clinches-no-2-ranking-a-new-career-high-after-winning-miami-open-title|title=Jannik Sinner clinches No. 2 ranking, a new career-high, after winning Miami Open title|date=31 March 2024|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331220913/https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-clinches-no-2-ranking-a-new-career-high-after-winning-miami-open-title|url-status=live}}</ref> Nakon poraza u drugom kolu [[Monte Carlo Masters|Monte Carla]] od [[Stefanos Cicipas|Stefanosa Cicipasa]], Sinner se povukao s turnira u [[Madrid]]u<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner withdraws from Madrid |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2024-withdrawal |access-date=4 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=3 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503051225/https://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2024-withdrawal |url-status=live }}</ref> i [[Rim]]u zbog ozljede kuka.<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner withdraws from Rome |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-rome-2024-withdrawal |access-date=4 June 2024 |website=ATP Tour |language=en}}</ref> Nakon što se Đoković povukao s [[Roland-Garros]]a, Sinner je po završetku turnira, na kojem je ispao u polufinalu od Alcaraza,<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz defeats Jannik Sinner in five-set Roland Garros SF thriller {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=http://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-roland-garros-2024-friday |access-date=24 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=9 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609061128/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-roland-garros-2024-friday |url-status=live }}</ref> prvi put u karijeri postao najbolji tenisač svijeta,<ref>{{Cite web |last=Zagoria |first=Adam |title=World No. 1 Novak Djokovic Withdraws From French Open, Jannik Sinner Becomes New No. 1 |url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2024/06/04/world-no-1-novak-djokovic-withdraws-from-french-open-jannik-sinner-becomes-new-no-1/ |access-date=4 June 2024 |website=Forbes |language=en |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605235249/https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2024/06/04/world-no-1-novak-djokovic-withdraws-from-french-open-jannik-sinner-becomes-new-no-1/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=4 June 2024 |title=Novak Djokovic injury: Defending champion withdraws from French Open |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c7221343y0lo |access-date=4 June 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=4 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604182542/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c7221343y0lo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner assured of rise to world No. 1 |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2024-world-no-1-guaranteed |access-date=4 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=4 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604163058/https://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2024-world-no-1-guaranteed |url-status=live }}</ref> ujedno i prvi Talijan u historiji koji je došao do te pozicije.<ref>{{Cite news |date=4 June 2024 |last=Pinto |first=Piergiuseppe |title=Quali tennisti italiani sono stati i numeri 1 al mondo? Sinner è il primo a riuscirci, il suo Roland Garros è su DAZN |url=https://www.dazn.com/it-IT/news/tennis/quali-tennisti-italiani-sono-stati-i-numeri-1-al-mondo/1ndmfp8cz0ele1htk700n5ixs8 |access-date=9 September 2024 |work=[[DAZN]] |language=it}}</ref> Na [[Halle Open]]u je postao tek osmi tenisač u historiji koji je osvojio svoj prvi turnir nakon prvog dolaska na prvo mjesto ATP liste,<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner wins Halle title in first tournament as World No. 1 |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-hurkacz-halle-2024-final |access-date=24 June 2024 |website=ATP Tour |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shannuu |date=24 June 2024 |title=Jannik Sinner joins elite company with historic win as world No. 1 |url=https://tennistonic.com/tennis-news/728448/jannik-sinner-joins-elite-company-with-historic-win-as-world-no-1/ |access-date=24 June 2024 |website=Tennis Tonic – News, Predictions, H2H, Live Scores, stats |language=en-US |archive-date=24 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624093253/https://tennistonic.com/tennis-news/728448/jannik-sinner-joins-elite-company-with-historic-win-as-world-no-1/ |url-status=live }}</ref> dok je na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] prvi put u svojoj karijeri bio prvi nositelj na nekom [[Grand Slam]]u; na turniru je ispao od Medvedeva u četvrfinalu.<ref>{{Cite web |last=McLeman |first=Neil |date=9 July 2024 |title=Daniil Medvedev upsets Jannik Sinner to win epic Wimbledon quarter-final |url=https://www.express.co.uk/sport/tennis/1921020/Jannik-Sinner-Daniil-Medvedev-Wimbledon |access-date=10 July 2024 |website=Express.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ilic |first=Jovica |date=10 July 2024 |title=Daniil Medvedev edges ill Jannik Sinner, reaches Wimbledon semi-final |url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/On_the_ATP_results_with/146418/daniil-medvedev-edges-ill-jannik-sinner-reaches-wimbledon-semifinal/ |access-date=10 July 2024 |website=Tennis World USA |language=en}}</ref> Na [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijskim igrama]] u [[Pariz]]u nije nastupio zbog [[tonzilitis]]a.<ref>{{Cite web |date=24 July 2024 |title=Paris 2024: Jannik Sinner withdraws from tennis competition with injury, Salisbury to partner Watson in mixed doubles |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c3ge21gx2wdo |access-date=24 July 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=24 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724164408/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c3ge21gx2wdo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=24 July 2024 |title=Tennis world No 1 Jannik Sinner forced to pull out of Olympics |url=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/jannik-sinner-olympics-withdraw-injury-tonsilitis-b2585245.html |access-date=24 July 2024 |website=The Independent |language=en |archive-date=24 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724164408/https://www.independent.co.uk/sport/olympics/jannik-sinner-olympics-withdraw-injury-tonsilitis-b2585245.html |url-status=live }}</ref> U [[Cincinnati Open|Cincinnatiju]] je osvojio svoj drugi Masters 1000 naslov u godini i peti ukupno, pobijedivši [[Frances Tiafoe|Francesa Tiafoea]] u finalu.<ref>{{cite web |last=Dietz |first=Matthew |title=World No. 1 Jannik Sinner defeats Tiafoe to win his first Cincinnati Open |date=20 August 2024 |url=https://www.wlwt.com/article/jannik-sinner-cincinnati-open-tennis-tiafoe-championship/61918680 |access-date=20 August 2024 |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820001948/https://www.wlwt.com/article/jannik-sinner-cincinnati-open-tennis-tiafoe-championship/61918680 |url-status=live }}</ref> Dana [[20. kolovoza]] [[2024.]] godine, nezavisni je sud objavio da je Sinner dva puta u ožujku imao pozitivan test na nedopuštenu supstancu [[klostebol]].<ref>{{Cite web |date=21 August 2024 |title=Why wasn't Jannik Sinner suspended after two positive steroid tests? What do other players think? |url=https://apnews.com/article/jannik-sinner-doping-steroid-test-clostebol-fa89853c0de2969fc4aa1b4195f2a91f |access-date=26 August 2024 |website=AP News |language=en |archive-date=26 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826034853/https://apnews.com/article/jannik-sinner-doping-steroid-test-clostebol-fa89853c0de2969fc4aa1b4195f2a91f |url-status=live }}</ref> Sud je prihvatio Sinnerovo objašnjenje da je klostebol unesen u njegov organizam slučajno tijekom masaže, jer je njegov fizioterapeut ranije bio koristio sredstvo s klostebolom kako bi liječio vlastitu ozljedu. Krajem mjeseca, Sinner je objavio kako je dao otkaz svom kondicijskom treneru Umbertu Ferrari i fizioterapeutu Giacomu Naldiju.<ref>{{Cite news |title=US Open: Jannik Sinner confirms he has parted ways with fitness coach Umberto Ferrara and physio Giacomo Naldi over drug tests |url=https://www.skysports.com/tennis/news/32833/13201809/us-open-jannik-sinner-confirms-he-has-parted-ways-with-fitness-coach-umberto-ferrara-and-physio-giacomo-naldi-over-drug-tests |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216043239/https://www.skysports.com/tennis/news/32833/13201809/us-open-jannik-sinner-confirms-he-has-parted-ways-with-fitness-coach-umberto-ferrara-and-physio-giacomo-naldi-over-drug-tests |archive-date=16 February 2025 |access-date=24 July 2025 |work=Sky Sports |language=en-GB |url-status=live }}</ref> Sud je odlučio da Sinner nije s namjerom uzimao doping te mu nije izrekao nikakvu suspenziju, ali je morao vratiti novac i bodove koje je zaradio na turniru u [[Indian Wells]]u,<ref>{{cite web | title=Jannik Sinner cleared of wrongdoing after failed drug tests, ITIA says | website=Reuters | date=20 August 2024 | url=https://www.reuters.com/sports/tennis/world-no-1-sinner-cleared-wrongdoing-after-failed-drug-tests-itia-says-2024-08-20/ | access-date=21 August 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=20 August 2024 |title=Jannik Sinner receives anti-doping sanction after positive tests for banned substance clostebol |url=https://www.nytimes.com/athletic/5710847/2024/08/20/jannik-sinner-doping-positive-tennis-clostebol/ |access-date=20 August 2024 |website=[[The New York Times]] |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820175758/https://www.nytimes.com/athletic/5710847/2024/08/20/jannik-sinner-doping-positive-tennis-clostebol/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=20 August 2024 |title=Independent tribunal rules 'No Fault or Negligence' in case of Jannik Sinner |url=https://www.itia.tennis/news/sanctions/independent-tribunal-rules-no-fault-or-negligence-in-case-of-italian-player-jannik-sinner/ |access-date=20 August 2024 |website=ITIA |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820150912/https://www.itia.tennis/news/sanctions/independent-tribunal-rules-no-fault-or-negligence-in-case-of-italian-player-jannik-sinner/ |url-status=live }}</ref> što je Sinner i učinio.<ref>{{cite news |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/jannik-sinner-positive-test-for-steroid-1.7299343 |title=Tennis star Jannik Sinner tested positive for a steroid twice but will not be suspended |work=CBC News |date=20 August 2024}}</ref> [[Svjetska antidopinška agencija]] žalila se na ovu odluku, a postupak je riješen nagodbom u veljači [[2025.]] godine, u sklopu koje je riješeno da je Sinner nenamjerno unio nedozvoljeno sredstvo u organizam te je prihvatio suspenziju u trajanju od tri mjeseca.<ref>{{Cite web |date=18 February 2025 |title=Jannik Sinner: Tennis world number one's case 'million miles away from doping', says Wada general counsel |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/cdxexxl936vo |access-date=28 February 2025 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> Proces je bio jedna od najvrućih tema u teniskom svijetu u to vrijeme.<ref>{{cite news |url=https://www.eurosport.com/tennis/mats-wilander-jannik-sinner-anti-doping-ruling-unfair_sto20030781/story.shtml |title=Mats Wilander on 'unfair' situation over Jannik Sinner's anti-doping ruling – 'The process is obviously terrible' |publisher=ESPN |date=21 August 2024 |first=Joel |last=Kulasingham}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/cn02xp9dw02o |title=Sinner parts with physio & fitness coach after investigation |work=BBC Sport |date=23 August 2024}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Hansen |first1=James |last2=Eccleshare |first2=Charlie |date=12 November 2025 |title=Novak Djokovic's Piers Morgan interview: Sinner, Alcaraz, the tennis GOAT debate and his career |url=https://www.nytimes.com/athletic/6798363/2025/11/11/novak-djokovic-piers-morgan-interview/ |access-date=13 November 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> [[File:2024 11 24 Copa Davis Tenis.jpg|thumb|320px|Sinner (drugi s lijeva) s [[Davis Cup reprezentacija Italije|reprezentativnim kolegama]] ispred trofeja pobjednika [[Davis Cup]]a [[2024.]] godine.]] Postupak nije omeo Sinnerovu igru, s obzirom na to da je na [[US Open]]u osvojio svoj drugi Grand Slam naslov u karijeri.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/41153580/jannik-sinner-defeats-jack-draper-reach-2024-us-open-final|title=Jannik Sinner overcomes injury, Jack Draper to reach US Open final|website=ESPN|date=6 September 2024}}</ref> U četvrtfinalu je izbacio Medvedeva, u polufinalu [[Jack Draper|Jacka Drapera]], a u finalu [[Taylor Fritz|Taylora Fritza]] i tako postao tek četvrti tenisač koji je osvojio dva Grand Slam naslova u godini u kojoj je osvojio svoj prvi Grand Slam naslov. Pobjedu je posvetio svojoj teti.<ref>{{cite web| url=https://www.news24.com/sport/tennis/live-us-open-defending-champs-djokovic-gauff-headline-day-1-20240826| website=News24| date=8 September 2024| title=Sinner wins US Open to become Italian saint of Flushing Meadows| access-date=9 September 2024| archive-date=7 September 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20240907065926/https://www.news24.com/sport/tennis/live-us-open-defending-champs-djokovic-gauff-headline-day-1-20240826| url-status=live}}</ref> Na [[China Open]]u je također došao do finala, ali je izgubio od Alcaraza.<ref name=":9">{{Cite web |date=2 October 2024 |title=Alcaraz beats Sinner in dramatic China Open final |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/ce8v6560lnro |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002154343/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/ce8v6560lnro |archive-date=2 October 2024 |access-date=2 October 2024 |website=BBC Sport}}</ref> Nakon što je pobijedio [[Tomáš Machač|Tomáša Machača]] u polufinalu [[Rolex Shanghai Masters|Šangaja]], Sinner je osigurao prvo mjesto na kraju godine, postavši prvi Talijan kojemu je to uspjelo.<ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-passes-novak-djokovic-for-fourth-longest-first-stint-at-no-1-in-atp-rankings-history|title= Jannik Sinner passes Novak Djokovic for fourth-longest first stint at No. 1 in ATP rankings history|date=16 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 October 2024 |title=Sinner clinches year-end No. 1 in PIF ATP Rankings |url=https://www.atptour.com/en/news/jannik-sinner-clinches-year-end-no-1-2024 |access-date=12 October 2024 |website=ATP Tour}}</ref> U finalu je ponovo pobijedio Đokovića i osvojio svoj treći Masters 1000 naslov u godini, postavši najmlađi pobjednik u Šangaju u historiji; bio mu je to ukupno sedmi naslov te godine.<ref>{{Cite web |date=13 October 2024 |title=Sinner wins Shanghai Masters to extend Djokovic's wait for 100th title |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/sinner-wins-shanghai-masters-extend-djokovics-wait-100th-title-2024-10-13/ |access-date=15 October 2024 |website=Reuters}}</ref> Novu titulu dodao je na [[ATP Finals]]ima, gdje je u finalu pobijedio Fritza.<ref name=":10">{{Cite web |date=17 November 2024 |title=ATP Finals: World number one Jannik Sinner beats Taylor Fritz in Turin |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/cly01ee9dklo |access-date=17 November 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=17 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117185706/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/cly01ee9dklo |url-status=live }}</ref> Bio je to prvi put od [[Ivan Lendl|Ivana Lendla]] [[1986.]] godine da je netko osvojio ATP Finalse bez izgubljenog seta, a Sinner je postao prvi Talijan koji je osvojio taj turnir.<ref name=":10"/><ref>{{cite web | url=https://www.thetennisgazette.com/news/jannik-sinner-breaks-38-year-record-after-defeating-taylor-fritz-to-win-the-atp-finals/ | title=Jannik Sinner breaks 38-year record after defeating Taylor Fritz to win the ATP Finals | date=17 November 2024 }}</ref> Godinu je završio obranom naslova na [[Davis Cup]]u.<ref>{{Cite news |last=Hansen |first=James |title=Italy retains Davis Cup after Jannik Sinner and Matteo Berrettini down the Netherlands |url=https://www.nytimes.com/athletic/5944011/2024/11/24/italy-davis-cup-win-netherlands/ |access-date=24 November 2024 |work=The New York Times |date=24 November 2024 |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=24 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241124185926/https://www.nytimes.com/athletic/5944011/2024/11/24/italy-davis-cup-win-netherlands/ |url-status=live }}</ref> Sinner je [[2024.]] godinu završio bez ijednog poraza u kojem nije osvojio nijedan set, postavši tek drugi tenisač u historiji, nakon [[Roger Federer|Rogera Federera]] [[2005.]] godine, kojemu je to uspjelo.<ref>{{Cite web |date=24 November 2024 |title=Jannik Sinner: Italy's 'special one' completes stellar year at Davis Cup |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c4gpyv3z8wno |access-date=28 November 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=25 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241125131721/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c4gpyv3z8wno |url-status=live }}</ref> === Novi Grand Slam naslovi i suspenzija (2025.) === Kao branitelj naslova, Sinner je imao relativno jednostavan put do finala [[Australian Open]]a na početku [[2025.]] godine;<ref>{{cite news |title=Sinner ousts Giron to reach Aussie 4th round |url=https://www.espn.com.au/tennis/story/_/id/43462672/defending-australian-open-champ-jannik-sinner-back-4th-round |access-date=20 January 2025 |work=ESPN.com |date=18 January 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Jannik Sinner survives Tristan Schoolkate in Melbourne |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-schoolkate-australian-open-2025-thursday |access-date=20 January 2025 |work=ATP Tour |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=McGowan |first1=Marc |title=Heartbreak for de Minaur as he exits Open after straight-sets loss to Sinner |url=https://www.theage.com.au/sport/tennis/heartbreak-for-de-minaur-as-he-exits-open-after-straight-set-loss-to-sinner-20250120-p5l5sk.html |access-date=23 January 2025 |work=The Age |date=22 January 2025 |language=en |archive-date=22 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122151059/https://www.theage.com.au/sport/tennis/heartbreak-for-de-minaur-as-he-exits-open-after-straight-set-loss-to-sinner-20250120-p5l5sk.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Jannik Sinner beats Ben Shelton to reach second Australian Open final in a row |url=https://www.nytimes.com/athletic/6085718/2025/01/24/jannik-sinner-australian-open-semifinal-result-analysis-ben-shelton/ |access-date=24 January 2025 |work=The Athletic |date=22 January 2025 |language=en |archive-date=24 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124120831/https://www.nytimes.com/athletic/6085718/2025/01/24/jannik-sinner-australian-open-semifinal-result-analysis-ben-shelton/ |url-status=live |url-access=registration }}</ref> u finalu je s 3:0 u setovima pobijedio [[Alexander Zverev|Alexandera Zvereva]] i tako uspješno obranio naslov u [[Melbourne]]u.<ref>{{Cite web |date=26 January 2025 |title=Sinner rolls to 2nd straight Australian Open title |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/43569550/jannik-sinner-wins-australian-open-second-straight-year |access-date=26 January 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> U veljači je započela njegova tromjesečna suspenzija nakon nagodbe sa [[Svjetska antidopinška agencija|Svjetskom antidopinškom agencijom]],<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/41487305/wada-appeal-jannik-sinner-doping-verdict-seek-suspension|title=WADA to appeal Jannik Sinner doping verdict, seeks suspension|date=28 September 2024|publisher=ESPN|access-date=28 September 2024|archive-date=28 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928144419/https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/41487305/wada-appeal-jannik-sinner-doping-verdict-seek-suspension|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c4gr8433527o|title=Sinner 'surprised' as Wada launches doping appeal|date=28 September 2024|work=BBC Sport|access-date=28 September 2024|archive-date=28 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928145241/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c4gr8433527o|url-status=live}}</ref> koja je ponovo postala vruća tema u svijetu tenisa te je potakla velik broj aktualnih i bivših tenisača da komentiraju situaciju.<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/tennis/news/12110/13311621/jannik-sinner-doping-case-novak-djokovic-says-majority-of-players-dont-feel-process-is-fair |title=Jannik Sinner doping case: Novak Djokovic says majority of players don't feel process is fair |work=Sky Sports |date=17 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |last=Harris |first=Rob |title=Jannik Sinner: Lawyer for world tennis number one hits back at 'unfair' criticism of doping case settlement |url=https://news.sky.com/story/jannik-sinner-lawyer-for-world-tennis-number-one-hits-back-at-unfair-criticism-of-doping-case-settlement-13312159 |work=[[Sky News]] |date=18 February 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=How Jannik Sinner's doping case and WADA agreement rocked the anti-doping world |url=https://www.nytimes.com/athletic/6149390/2025/02/24/jannik-sinner-wada-deal-doping-ban/ |work=The New York Times |date=24 February 2025}}</ref> Jedna od izraženijih kritika na račun Sinnera bio je izgledno vrlo pogodan trenutak njegove suspenzije, s obzirom da tromjesečni period nije obuhvatio nijedan [[Grand Slam]], odnosno samo nekoliko Masters 1000 turnira, s tim da je Sinner svejedno dobio priliku zaigrati na "pripremnim" turnirima za zemljani Grand Slam. Njegov povratnički turnir bio je [[Italian Open]] u [[Rim]]u, gdje je došao do finala, prvi Talijan kojemu je to uspjelo od [[Adriano Panatta|Adriana Panatte]] [[1978.]] godine. Bio je to Sinnerov tek drugi finale na zemlji, prvi nakon srpnja [[2022.]] godine. U finalu je izgubio 0:2 od [[Carlos Alcaraz|Carlosa Alcaraza]].<ref>{{cite news |title=Alcaraz ends Sinner's streak to win Italian Open |date=18 May 2025 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c5y6g49le80o |work=BBC Sport}}</ref> Na [[Roland-Garros]]u je imao iznimno uspješan turnir te je do finala došao bez izgubljenog seta, pri čemu je u polufinalu pobijedio [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]].<ref>{{Cite web |title=2025 Roland Garros SF: Novak Djokovic vs Jannik Sinner Detailed Stats |url=https://www.tennisabstract.com/charting/20250606-M-Roland_Garros-SF-Novak_Djokovic-Jannik_Sinner.html |access-date=16 June 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> U finalu ga je čekao novi ogled s Alcarazom. Sinner je počeo snažno i poveo 2:0 u setovima, ali Alcaraz se vratio i izjednačio na 2:2. U petom su setu ušli u treći tie-break, a Sinner je, iako je tijekom meča imao čak tri meč lopte, izgubio u super tie-breaku 2:10, čime je Alcaraz osvojio naslov. Meč je trajao ukupno 5 sati i 29 minuta te je postao najduži finalni meč u historiji [[Roland-Garros]]a.<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz and Jannik Sinner played the match of the decade, and maybe the century, at Roland Garros |url=https://www.tennis.com/news/articles/carlos-alcaraz-jannik-sinner-french-open-final-match-of-the-decade |access-date=16 June 2025 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=2025 Roland Garros F: Jannik Sinner vs Carlos Alcaraz Detailed Stats |url=https://www.tennisabstract.com/charting/20250608-M-Roland_Garros-F-Jannik_Sinner-Carlos_Alcaraz.html |access-date=16 June 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> Pet tjedana kasnije, njih su dvojica igrali novo [[Grand Slam]] finale, ovoga puta na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]]. Sinner je pobijedio na [[london]]skoj travi te je tako postao prvi Talijan u historiji s naslovom na Wimbledonu.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jul/13/jannik-sinner-roars-carlos-alcaraz-first-wimbledon-final-win-tennis|title=Jannik Sinner roars back to beat Carlos Alcaraz for first Wimbledon final win|first=Tumaini|last=Carayol|work=The Guardian |date=13 July 2025}}</ref> Bio je ovo njihov ukupno drugi susret na tom turniru, nakon četvrtfinala [[2022.]] godine, te Sinnerova druga pobjeda. [[File:P20250907DT-0948 President Donald Trump attends the U.S. Open Men’s Championship.jpg|thumb|left|320px|Sinner tijekom finala [[US Open 2025.|US Opena 2025.]] godine.]] Nakon što je zbog zgusnutog rasporeda otkazao [[Washington Open|Washington]] i [[National Bank Open|Toronto]],<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner, Novak Djokovic withdraw from Toronto {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=http://www.atptour.com/en/news/djokovic-toronto-2025-withdrawal |access-date=1 October 2025 |website=ATP Tour |language=en}}</ref> Sinner je došao do finala na [[Cincinnati Open]]u, gdje ga je ponovo čekao Alcaraz. Sinner je predao meč prije kraja prvog seta zbog bolesti pri rezultatu 0:5 za Alcaraza.<ref>{{Cite news |last=Carayol |first=Tumaini |date=18 August 2025 |title=Sinner illness gives Alcaraz Cincinnati Open title and Swiatek takes women's crown |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/aug/18/carlos-alcaraz-wins-cincinnati-open-as-sinner-retires-from-final-with-illness |access-date=1 October 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Alcaraz ga je ponovo pobijedio i to u finalu [[US Open]]a,<ref>{{Cite web |date=8 September 2025 |title=Carlos Alcaraz dethrones Jannik Sinner to underline undeniable truth in US Open final |url=https://www.independent.co.uk/sport/tennis/carlos-alcaraz-jannik-sinner-us-open-final-result-b2821925.html |access-date=1 October 2025 |website=The Independent |language=en}}</ref> što je bilo njihovo treće uzastopno finale na nekom [[Grand Slam]]u i Španjolčeva druga pobjeda; time su njih dvojica završili sezonu s po dva Grand Slama svaki. Sinner je također postao najmlađi te ukupno treći tenisač, uz [[Roger Federer|Federera]] i Đokovića, koji je igrao sva četiri Grand Slam finala u jednoj godini.<ref name=":4">{{Cite web |last=Tennis.com |title=Jannik Sinner has now reached the final at all four Grand Slams and the ATP Finals this year |url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-youngest-man-ever-to-reach-final-of-all-four-grand-slams-and-atp-finals-in-same-season-federer-djokovic |access-date=14 December 2025 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> Nakon što je u finalu [[China Open]]a pobijedio [[Learner Tien|Learnera Tiena]] i osvojio novi naslov,<ref>{{Cite web |date=1 October 2025 |title='Normal' Sinner thrashes Tien in Beijing for 21st title |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251001-sinner-thrashes-tien-to-win-china-open-for-21st-title |access-date=1 October 2025 |website=France 24 |language=en}}</ref> morao je predati meč trećeg kola u [[Shanghai Masters|Šangaju]] protiv [[Tallon Griekspoor|Tallona Griekspoora]] zbog snažnih grčeva, čime je završio njegov pohod ka obrani naslova.<ref>{{cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-retires-with-cramps-at-shanghai-masters-against-tallon-griekspoor |title=Jannik Sinner retires with cramps at Shanghai Masters against Tallon Griekspoor |website=Tennis.com |date=5 October 2025 |access-date=6 October 2025}}</ref> U [[Vienna Open|Beču]] je osvojio svoj četvrti naslov u godini, pobijedivši Zvereva,<ref>{{Cite web |date=26 October 2025 |title=Zverev beaten, Sinner wins Vienna tournament |url=https://en.ilsole24ore.com/art/zverev-beats-sinner-to-win-vienna-tournament-AHH1dfMD |access-date=26 October 2025 |website=Il Sole 24 ORE |language=en}}</ref> a što je onda povezao i s naslovom u [[Rolex Paris Masters|Pariz]]u, gdje je pobijedio [[Felix Auger-Aliassime|Felixa Augera-Aliassimea]]. Sinner je osvojio turnir bez izgubljenog seta te je postao prvi Talijan s naslovom na pariškom Mastersu. Sinner je sezonu završio snažno obranom naslova na [[ATP Finals]]ima, gdje je pobijedio Alcaraza. Sinner je završio turnir bez izgubljenog seta drugu godinu za redom, a na cijelom je turniru protivniku prepustio samo jedan break. === Borba za prvo mjesto (2026. – ''danas'') === Godinu [[2026.]] započeo je na [[Australian Open]]u, gdje je došao kao dvostruki branitelj naslova. Imao je relativno jednostavan put do polufinala, gdje ga je u pet setova pobijedio [[Novak Đoković]].<ref name=":5">{{Cite news |last=Futterman |first=Matthew |date=2026-02-01 |title=Novak Djokovic stuns Jannik Sinner to reach Australian Open final against Carlos Alcaraz |url=https://www.nytimes.com/athletic/7008360/2026/01/30/jannik-sinner-novak-djokovic-australian-open-result-analysis/ |access-date=2026-02-03 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Nakon toga je igrao na turniru u [[Qatar ExxonMobil Open|Dohi]], gdje je iznenađujuće ispao u četvrtfinalu od [[Jakub Menšík|Jakuba Menšíka]]. Međutim, Sinner se vratio pobjedničkom nizu u [[Indian Wells]]u, gdje je u finalu pobijedio [[Danil Medvedev|Danila Medvedeva]] i osvojio svoj prvi naslov na tom turniru.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-masters-1000-hard-court-titles|title=Sinner joins Federer & Djokovic in hard-court history books|publisher=ATPTour|accessdate=14 March 2026}}</ref> Na putu do naslova nije izgubio nijedan set, postavši tako prvi tenisač u historiji koji je osvojio dva uzastopna Masters 1000 naslova bez izgubljenog seta.<ref name="IW26">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-medvedev-indian-wells-2026-final|title=Sinner completes perfect run, wins Indian Wells|publisher=ATPTour|accessdate=14 March 2026}}</ref> Isti je pothvat ponovio i u [[Miami Open|Miamiju]], gdje je u finalu pobijedio [[Jiří Lehečka|Jiříja Lehečku]], postavši tako prvi tenisač koji je osvojio [[Sunshine Double]] bez ijednog izgubljenog seta,<ref>{{Cite web |last=Tennis.com |title=Jannik Sinner becomes first tennis player ever to win Sunshine Double without losing a set |url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-becomes-first-tennis-player-ever-to-win-sunshine-double-without-losing-a-set-indian-wells-miami |access-date=2026-03-30 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> odnosno prvi koji je osvojio tri uzastopna Masters 1000 turnira bez izgubljenog seta. Uspjeh je nastavio i na zemljanim Mastersima, osvojivši [[Monte Carlo Masters|Monte Carlo]] pobjedom nad [[Carlos Alcaraz|Carlosom Alcarazom]].<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-monte-carlo-2026-return-to-world-no-1|title=Jannik Sinner to return to World No. 1 Monday|publisher=ATPTour|accessdate=12 April 2026}}</ref> Tom se pobjedom vratio na prvo mjesto ATP liste ispred Alcaraza, te je postao tek treći tenisač koji je osvojio četiri Masters 1000 turnira za redom (nakon [[Roger Federer|Federera]] i Đokovića), odnosno prvi nakon Đokovića [[2015.]] godine koji je osvojio prva tri Masters 1000 turnira u kalendarskoj godini. Niz je nastavio i u [[Madrid]]u, gdje je u finalu pomeo [[Alexander Zverev|Alexandera Zvereva]] u dva seta i tako osvojio svoj peti Masters 1000 turnir za redom, postavivši novi rekord, te prva četiri Masters 1000 turnira u godini. U [[Rim]]u je povećao rekord na šest uzastopnih Mastersa pobjedom nad [[Casper Ruud|Casperom Ruudom]], međutim tom je pobjedom također postao najmlađi tenisač – i tek drugi u historiji – koji je osvojio svih devet turnira iz Masters 1000 serije. Na [[Roland-Garros]]u je bio glavni favorit za naslov u odsustvu [[Carlos Alcaraz|Alcaraza]] te je otvorio turnir uvjerljivom pobjedom, ali u drugom kolu protiv [[Juan Manuel Cerúndolo|Juana Manuela Cerúndola]], prilikom servisa za meč u trećem setu, počeo je dobivati snažne grčeve te je, iako je odigrao meč do kraja, izgubio 2:3 u setovima i tako ispao u drugom kolu. == Rivalstva == === Carlos Alcaraz === {{main|Rivalstvo Alcaraza i Sinnera}} Jannik Sinner i [[Carlos Alcaraz]] dosad su međusobno igrali 17 puta na ATP Touru, pri čemu Alcaraz vodi u ukupnim pobjedama 7:10.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/carlos-alcaraz-vs-jannik-sinner/a0e2/s0ag |title=Jannik Sinner VS Carlos Alcaraz {{!}} Head 2 Head |website=ATP Tour |access-date=6 June 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.tennisnow.com/News/2024/June/Closing-Power-Alcaraz-Fights-off-Sinner-in-Five-f.aspx |title=Closing Power: Alcaraz Fights off Sinner in Five for First French Open Final |date=7 June 2024 |access-date=7 June 2024 |archive-date=19 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719023057/https://www.tennisnow.com/News/2024/June/Closing-Power-Alcaraz-Fights-off-Sinner-in-Five-f.aspx |url-status=live}}</ref> Komentatori su njihovo rivalstvo opisali kao "potencijalno definirajuće za cijelu jednu eru".<ref>{{cite web |last1=Klosok |first1=Aleks |title=Friendly rivals Jannik Sinner and Carlos Alcaraz look set to dominate men's tennis. Is it time to call them the 'Big Two?' |url=https://edition.cnn.com/2024/11/12/sport/jannik-sinner-carlos-alcaraz-atp-finals-spt-intl/index.html |website=CNN |access-date=6 September 2025 |language=en |date=12 November 2024}}</ref> Prije [[2025.]] godine, njih su dvojica već igrali nekoliko velikih mečeva, uključujući polufinale [[Roland-Garros]]a [[2024.]] godine (pobjeda Alcaraza u pet setova), četvrtfinale [[US Open]]a [[2022.]] godine (pobjeda Alcaraza u pet setova) i polufinale [[Miami Open]]a [[2023.]] godine (pobjeda Sinnera). Tijekom [[2024.]] godine igrali su tri puta, pri čemu je Alcaraz pobijedio sva tri puta. Tijekom [[2025.]] godine, prvi su se put susreli na [[Italian Open]]u, gdje je Alcaraz slavio 2:0 u finalu. Nakon toga je uslijedila serija od tri uzastopna [[Grand Slam]] finala, pri čemu je Sinner slavio na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]], a Alcaraz na [[Roland-Garros]]u i [[US Open]]u. Na [[ATP Finals]]ima, Sinner je pobijedio u dva seta i tako obranio naslov. Tijekom [[2026.]] godine, Sinner je slavio u finalu [[Monte Carlo Masters]]a, kojom se pobjedom vratio na prvo mjesto ATP liste. {| class="wikitable" align="right" style="text-align:center; width: 15em;" !Kategorija !Sinner !Alcaraz |-style="background:#f3e6d7;" |[[Grand Slam]] |2 |'''4''' |-style="background:#ffffcc;" |[[ATP Finals]] |'''1''' |0 |-style="background:#e9e9e9;" |[[ATP Masters 1000 turniri|ATP 1000]] |2 |'''5''' |-style="background:#d4f1c5;" |[[ATP 500 turniri|ATP 500]] |1 |1 |- |[[ATP 250 turniri|ATP 250]] |'''1''' |0 |- |'''Ukupno'''<ref name="Alcaraz">{{cite web |title=Carlos Alcaraz vs Jannik Sinner |url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/carlos-alcaraz-vs-jannik-sinner/a0e2/s0ag |access-date=4 June 2024 |publisher=[[Association of Tennis Professionals]]}}</ref> |7 |'''10''' |} ;Pregled međusobnih mečeva {|class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Br. !Godina !Turnir !Kategorija !Podloga !Faza !Pobjednik !class="unsortable"|Rezultat !Trajanje !class="unsortable"|Sinner !class="unsortable"|Alcaraz |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 1. |align=center| [[2021.]] |{{flagicon|FRA}} [[Rolex Paris Masters]] |ATP 1000 |Tvrda (d) |Drugo kolo |'''Alcaraz''' |{{tennis score|7|6|(1)|7|5|-}} |align=center| 2:08 |align=center| 0 |align=center| '''1''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 2. |align=center| [[2022.]] |{{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Grand Slam |Trava |Osmina finala |'''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|4|-|6|7|(8)|6|3|-}} |align=center| 3:35 |align=center| '''1''' |align=center| 1 |- |align=center| 3. |align=center| [[2022.]] |{{flagicon|HRV}} [[Croatia Open Umag]] |ATP 250 |Zemlja |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|6|7|(5)|6|1|-|6|1|-}} |align=center| 2:26 |align=center| '''2''' |align=center| 1 |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 4. |align=center| [[2022.]] |{{flagicon|SAD}} [[US Open]] |Grand Slam |Tvrda |Četvrtfinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|6|3|-|6|7|(7)|6|7|(0)|7|5|-|6|3|-}} |align=center| 5:15 |align=center| 2 |align=center| '''2''' |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 5. |align=center| [[2023.]] |{{flagicon|SAD}} [[BNP Paribas Open|Indian Wells Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Polufinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|7|6|(4)|6|3|-}} |align=center| 1:52 |align=center| 2 |align=center| '''3''' |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 6. |align=center| [[2023.]] |{{flagicon|SAD}} [[Miami Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Polufinale |'''Sinner''' |{{tennis score|6|7|(4)|6|4|-|6|2|-}} |align=center| 3:02 |align=center| '''3''' |align=center| 3 |-style="background:#d4f1c5;" |align=center| 7. |align=center| [[2023.]] |{{flagicon|KIN}} [[China Open]] |ATP 500 |Tvrda |Polufinale |'''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|6|1|-}} |align=center| 1:55 |align=center| '''4''' |align=center| 3 |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 8. |align=center| [[2024.]] |{{flagicon|SAD}} [[BNP Paribas Open|Indian Wells Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Polufinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|1|6|-|6|3|-|6|2|-}} |align=center| 2:05 |align=center| 4 |align=center| '''4''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 9. |align=center| [[2024.]] |{{flagicon|FRA}} [[Roland-Garros]] |Grand Slam |Zemlja |Polufinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|2|6|-|6|3|-|3|6|-|6|4|-|6|3|-}} |align=center| 4:09 |align=center| 4 |align=center| '''5''' |-style="background:#d4f1c5;" |align=center| 10. |align=center| [[2024.]] |{{flagicon|KIN}} [[China Open]] |ATP 500 |Tvrda |Finale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|6|7|(6)|6|4|-|7|6|(3)}} |align=center| 3:21 |align=center| 4 |align=center| '''6''' |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 11. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|ITA}} [[Internazionali BNL d'Italia]] |ATP 1000 |Zemlja |Finale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|7|6|(5)|6|1|-|}} |align=center| 1:43 |align=center| 4 |align=center| '''7''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 12. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|FRA}} [[Roland-Garros]] |Grand Slam |Zemlja |[[Finale Roland-Garrosa 2025. – muški singlovi|Finale]] |'''Alcaraz''' |{{nowrap|4:6, 6:7{{sup|(4:7)}}, 6:4, 7:6{{sup|(7:3)}}, 7:6{{sup|(10:2)}}}} |align=center| '''5:29''' |align=center| 4 |align=center| '''8''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 13. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Grand Slam |Trava |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|4|6|-|6|4|-|6|4|-|6|4|-}} |align=center| 3:04 |align=center| '''5''' |align=center| 8 |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 14. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|SAD}} [[Cincinnati Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Finale |'''Alcaraz''' |{{nowrap|5:0 pred.}} |align=center| 0:23 |align=center| 5 |align=center| '''9''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 15. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|SAD}} [[US Open]] |Grand Slam |Tvrda |Finale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|6|2|-|3|6|-|6|1|-|6|4|-}} |align=center| 2:42 |align=center| 5 |align=center| '''10''' |-style="background:#ffc;" |align=center| 16. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] |ATP Finals |Tvrda (d) |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|7|5|-}} |align=center| 2:15 |align=center| '''6''' |align=center| 10 |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 17. |align=center| [[2026.]] |{{flagicon|MNK}} [[Monte Carlo Masters]] |ATP 1000 |Zemlja |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(5)|6|3|-}} |align=center| 2:15 |align=center| '''7''' |align=center| 10 |} === Danil Medvedev === Jannik Sinner i [[Danil Medvedev]] dosad su se susreli 17 puta, pri čemu Sinner vodi u međusobnim susretima 10:7.<ref name="Medvedev">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/jannik-sinner-vs-daniil-medvedev/s0ag/mm58 |title=Jannik Sinner VS Daniil Medvedev {{!}} Head 2 Head |website=ATP Tour |access-date=6 June 2025 }}</ref> Izvorno je ovo rivalstvo bilo prilično jednostrano, s obzirom na to da je Medvedev pobijedio u prvih šest međusobnih ogleda. Sinner je prekinuo Medvedevljev niz [[2023.]] godine te je u konačnici uspio izjednačiti seriju na 7:7. Od [[2023.]] godine, Medvedev je pobijedio samo jednom. Među značajnijim mečevima koje su igrali su finale [[Australian Open]]a [[2024.]] godine (pobjeda Sinnera u pet setova nakon što je Medvedev imao 2:0 u setovima), četvrtfinale [[Wimbledon (tenis)|Wimbledona]] [[2024.]] godine (pobjeda Medvedeva u pet setova), četvrtfinale [[US Open]]a [[2024.]] (pobjeda Sinnera u četiri seta) i finale [[BNP Paribas Open|Indian Wells Mastersa]] [[2026.]] godine (pobjeda Sinnera).<ref>{{Cite web |last=Trollope |first=Matt |date=10 July 2024 |title=Medvedev the tactician snaps Sinner's streaks |url=https://ausopen.com/articles/news/medvedev-tactician-snaps-sinners-streaks |access-date=17 July 2024 |website=ausopen.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" align="right" style="text-align:center; width: 15em;" !Kategorija !Sinner !Medvedev |-style="background:#f3e6d7;" |{{nowrap|[[Grand Slam]]}} |'''2''' |1 |-style="background:#ffffcc;" |[[ATP Finals]] |'''2''' |1 |-style="background:#e9e9e9;" |[[ATP Masters 1000 turniri|ATP 1000]] |'''4''' |1 |-style="background:#d4f1c5;" |[[ATP 500 turniri|ATP 500]] |2 |2 |- |[[ATP 250 turniri|ATP 250]] |0 |'''2''' |- |'''Ukupno'''<ref name="Medvedev"/> |'''10''' |7 |} ;Pregled međusobnih mečeva {|class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Br. !Godina !Turnir !Kategorija !Podloga !Faza !Pobjednik !class="unsortable"|Rezultat !Trajanje !class="unsortable"|Sinner !class="unsortable"|Medvedev |- |align=center| 1. |align=center| [[2020.]] | {{flagicon|FRA}} [[Open 13|Marseille Open]] | ATP 250 | Tvrda (d) | Drugo kolo | '''Medvedev''' |{{tennis score|1|6|-|6|1|-|6|2|-}} |align=center| 1:20 |align=center| 0 |align=center| '''1''' |- |align=center| 2. |align=center| [[2021.]] | {{flagicon|FRA}} [[Open 13|Marseille Open]] | ATP 250 | Tvrda (d) | Četvrtfinale | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|2|-|6|4|-}} |align=center| 1:15 |align=center| 0 |align=center| '''2''' |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 3. |align=center| [[2021.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Grupna faza | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|0|-|6|7|(5)|7|6|(8)}} |align=center| 2:29 |align=center| 0 |align=center| '''3''' |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 4. |align=center| [[2022.]] | {{flagicon|AUT}} [[Vienna Open]] | ATP 500 | Tvrda (d) | Četvrtfinale | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|4|-|6|2|-}} |align=center| 1:31 |align=center| 0 |align=center| '''4''' |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 5. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|NIZ}} [[ABN AMRO Open|Rotterdam Open]] | ATP 500 | Tvrda (d) | Finale | '''Medvedev''' |{{tennis score|5|7|-|6|2|-|6|2|-}} |align=center| 2:29 |align=center| 0 |align=center| '''5''' |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 6. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|SAD}} [[Miami Open]] | Masters 1000 | Tvrda | Finale | '''Medvedev''' |{{tennis score|7|5|-|6|3|-}} |align=center| 1:35 |align=center| 0 |align=center| '''6''' |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 7. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|KIN}} [[China Open]] | ATP 500 | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(2)|7|6|(2)}} |align=center| 2:02 |align=center| '''1''' |align=center| 6 |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 8. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|AUT}} [[Vienna Open]] | ATP 500 | Tvrda (d) | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|4|6|-|6|3|-}} |align=center| 3:04 |align=center| '''2''' |align=center| 6 |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 9. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|3|-|6|7|(4)|6|1|-}} |align=center| 2:29 |align=center| '''3''' |align=center| 6 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 10. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|AUS}} [[Australian Open]] | Grand Slam | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|3|6|-|3|6|-|6|4|-|6|4|-|6|3|-}} |align=center| 3:44 |align=center| '''4''' |align=center| 6 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 11. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|SAD}} [[Miami Open]] | Masters 1000 | Tvrda | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|2|-}} |align=center| 1:10 |align=center| '''5''' |align=center| 6 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 12. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Četvrtfinale | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|7|(7)|6|4|-|7|6|(4)|2|6|-|6|3|-}} |align=center| '''4:00''' |align=center| 5 |align=center| '''7''' |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 13. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|SAD}} [[US Open]] | Grand Slam | Tvrda | Četvrtfinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|2|-|1|6|-|6|1|-|6|4|-}} |align=center| 2:39 |align=center| '''6''' |align=center| 7 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 14. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|KIN}} [[Shanghai Masters]] | Masters 1000 | Tvrda | Četvrtfinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|4|-}} |align=center| 1:25 |align=center| '''7''' |align=center| 7 |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 15. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Grupna faza | '''Sinner''' |{{tennis score|6|3|-|6|4|-}} |align=center| 1:14 |align=center| '''8''' |align=center| 7 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 16. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|SAD}} [[BNP Paribas Open|Indian Wells Masters]] | Masters 1000 | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(6)|7|6|(4)}} |align=center| 1:56 |align=center| '''9''' |align=center| 7 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 17. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|ITA}} [[Italian Open]] | Masters 1000 | Zemlja | Polufinale | '''Sinner''' | {{tennis score|6|2|-|5|7|-|6|4|-}} |align=center| 2:37 |align=center| '''10''' |align=center| 7 |} === Novak Đoković === Jannik Sinner i [[Novak Đoković]] do sada su igrali 12 puta, a Sinner vodi u međusobnim dvobojima 7:5.<ref name="Đoković">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/jannik-sinner-vs-novak-djokovic/s0ag/d643 |title=Jannik Sinner VS Novak Djokovic {{!}} Head 2 Head |website=ATP Tour |access-date=6 June 2025 }}</ref> Njihov prvi susret odigrao se na [[Monte Carlo Masters]]u [[2021.]] godine. Đoković je pobijedio u prva tri susreta prije nego je Sinner upisao prvu pobjedu na [[ATP Finals]]ima [[2023.]] godine. Njih su dvojica igrali nekoliko značajnih mečeva, među kojima su finale [[ATP Finals]]a [[2023.]] godine (pobjeda Đokovića),<ref>{{Cite web |date=19 November 2023 |title=ATP Finals 2023 results: Novak Djokovic beats Jannik Sinner to win title |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/67468494 |access-date=16 October 2024 |website=BBC Sport}}</ref> polufinale [[Australian Open]]a [[2024.]] godine (pobjeda Sinnera u četiri seta)<ref>{{Cite web |last=Briggs |first=Simon |date=26 January 2024 |title=Novak Djokovic loses first Australian Open match since 2018 to brilliant Jannik Sinner |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2024/01/26/novak-djokovic-australian-open-win-jannik-sinner-final/ |access-date=16 October 2024 |website=The Telegraph |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123221016/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2024/01/26/novak-djokovic-australian-open-win-jannik-sinner-final/ |url-status=live }}</ref> te finale [[Rolex Shanghai Masters|Šangaja]] [[2024.]] godine (pobjeda Sinnera u dva seta).<ref>{{Cite web |last=Jurejko |first=Jonathan |date=13 October 2024 |title=Djokovic denied 100th title as Sinner wins in Shanghai |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c8j72gx3kp1o |access-date=16 October 2024 |website=BBC Sport |archive-date=30 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130075719/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c8j72gx3kp1o |url-status=live }}</ref> Tijekom [[2025.]] godine igrali su dva uzastopna polufinala na [[Roland-Garros]]u i [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]], u oba koje je pobijedio Sinner.<ref>{{cite web |last1=Mathews |first1=Max |title=French Open men's semifinals — Recap |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/french-open-2025-live-updates-semifinals-scores-results/JZNuvMaxmtWB/ |publisher=The Athletic |access-date=6 June 2025 |date=6 June 2025}}</ref> Početkom [[2026.]] godine, Đoković je pobijedio Sinnera u polufinalu [[Australian Open]]a,<ref name=":5" /> dok je Sinner slavio u polufinalu Wimbledona u tri seta. {| class="wikitable" align="right" style="text-align:center; width: 15em;" !Kategorija !Sinner !Đoković |-style="background:#f3e6d7;" |[[Grand Slam]] |'''4''' |3 |-style="background:#ffffcc;" |[[ATP Finals]] |1 |1 |-style="background:#e9e9e9;" |[[ATP Masters 1000 turniri|ATP 1000]] |1 |1 |-style="background:#d4f1c5;" |[[ATP 500 turniri|ATP 500]] |0 |0 |- |[[ATP 250 turniri|ATP 250]] |0 |0 |- style="background:#ECF2FF;" |{{nowrap|[[Davis Cup]]}} |'''1''' |0 |- |'''Ukupno'''<ref name="Đoković"/> |'''7''' |5 |} ;Pregled međusobnih mečeva {|class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Br. !Godina !Turnir !Kategorija !Podloga !Faza !Pobjednik !class="unsortable"|Rezultat !Trajanje !class="unsortable"|Sinner !class="unsortable"|Đoković |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 1. |align=center| [[2021.]] | {{flagicon|MNK}} [[Monte Carlo Masters]] | Masters 1000 | Zemlja | Drugo kolo | '''Đoković''' |{{tennis score|6|4|-|6|2|-}} |align=center| 1:34 |align=center| 0 |align=center| '''1''' |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 2. |align=center| [[2022.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Četvrtfinale | '''Đoković''' |{{tennis score|5|7|-|2|6|-|6|3|-|6|2|-|6|2|-}} |align=center| 3:35 |align=center| 0 |align=center| '''2''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 3. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Polufinale | '''Đoković''' |{{tennis score|6|3|-|6|4|-|7|6|(4)}} |align=center| 2:47 |align=center| 0 |align=center| '''3''' |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 4. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Grupna faza | '''Sinner''' |{{tennis score|7|5|-|6|7|(5)|7|6|(2)}} |align=center| 3:09 |align=center| '''1''' |align=center| 3 |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 5. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Finale | '''Đoković''' |{{tennis score|6|3|-|6|3|-}} |align=center| 1:43 |align=center| 1 |align=center| '''4''' |- style="background:#ECF2FF;" |align=center| 6. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ŠPA}} [[Davis Cup]] | Davis Cup | Tvrda (d) | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|2|-|2|6|-|7|5|-}} |align=center| 2:32 |align=center| '''2''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 7. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|AUS}} [[Australian Open]] | Grand Slam | Tvrda | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|2|-|6|7|(6)|6|3|-}} |align=center| 3:22 |align=center| '''3''' |align=center| 4 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 8. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|KIN}} [[Shanghai Masters]] | Masters 1000 | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|6|3|-}} |align=center| 1:37 |align=center| '''4''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 9. |align=center| [[2025.]] | {{flagicon|FRA}} [[Roland-Garros]] | Grand Slam | Zemlja | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|4|-|7|5|-|7|6|(3)}} |align=center| 3:16 |align=center| '''5''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 10. |align=center| [[2025.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|3|-|6|3|-|6|4|-}} |align=center| 1:55 |align=center| '''6''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 11. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|AUS}} [[Australian Open]] | Grand Slam | Tvrda | Polufinale | '''Đoković''' |{{tennis score|3|6|-|6|3|-|4|6|-|6|4|-|6|4|-}} |align=center| '''4:09''' |align=center| 6 |align=center| '''5''' |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 12. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|4|-|6|4|-|6|4|-}} |align=center| 2:21 |align=center| '''7''' |align=center| 5 |} == Stil igre == [[File:P20250907DT-0873 President Donald Trump attends the U.S. Open Men’s Championship.jpg|thumb|320px|Sinnerov dvoručni bekend često se ističe kao njegovo najjače oružje.]] Sinner je agresivni igrač s osnovne crte te je jedan od najsnažnijih udarača na Touru. Njegov je najjači udarac dvoručni bekend, koji ima više topspina u odnosu na bilo kojeg drugog igrača na Touru, dosežući 1858 okretaja u minuti uz petu prosječnu brzinu, koja iznosi 111.2 km/h.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-infosys-beyond-the-numbers-april-2020|title=Wrecking Ball: Sinner Has The Heaviest Backhand Of Them All|author=Craig O'Shannessy|date=30 April 2020|website=atptour.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417075737/https://www.atptour.com/en/news/sinner-infosys-beyond-the-numbers-april-2020|archive-date=17 April 2023}}</ref> Zbog mirnoće na terenu te sveobuhvatnog kretanja, Sinner je često uspoređivan s [[Roger Federer|Rogerom Federerom]].<ref name="times"/><ref name="forbes"/><ref name="roland-garros"/> Sam Federer pohvalio je balans u Sinnerovoj igri, ističući da mu se sviđa što Sinnerovi bekend i forhend imaju gotovo istu brznu.<ref name="tv6"/> Bivši najbolji junior svijete i trener [[Claudio Pistolesi]] pohvalio je Sinnerovo lateralno kretanje, pripisujući to njegovom iskustvu sa [[skijanje]]m.<ref name="piatti-feature">{{cite web |last=Buddell |first=James |title=Sinner: 'I Want That Feeling More And More' |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-piatti-feature-2020 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=20 March 2020 |archive-date=10 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610225211/https://www.atptour.com/en/news/sinner-piatti-feature-2020 |url-status=live }}</ref> U tom je kontekstu uspoređivan s [[Novak Đoković|Novakom Đokovićem]], koji je također istaknuo kako je iskustvo koje ima u skijanju pomoglo u razvijanju njegovih teniskih vještina.<ref>{{cite web |last=Boyden |first=Alex |title=How skiing will benefit Jannik Sinner as it did for Djokovic. Hoping to reach Berrettini's heights… |url=https://tennistonic.com/tennis-news/129194/how-skiing-will-benefit-jannik-sinner-as-it-did-for-djokovic-hoping-to-reach-berrettinis-heights/ |website=Tennis Tonic |access-date=15 November 2020 |date=4 November 2019 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107074121/https://tennistonic.com/tennis-news/129194/how-skiing-will-benefit-jannik-sinner-as-it-did-for-djokovic-hoping-to-reach-berrettinis-heights/ |url-status=live }}</ref> Sinner igra s kontaktnim lećama te je izjavio da bez njih uopće ne bi mogao vidjeti lopticu.<ref name=":7">{{Cite web |title=Jannik Sinner defeats Grigor Dimitrov in Miami final |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-dimitrov-miami-2024-final |access-date=7 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=31 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331215954/https://www.atptour.com/en/news/sinner-dimitrov-miami-2024-final |url-status=live }}</ref> == Treneri i stožer == Kada se Sinner s 13 godina posvetio tenisu trenirao ga je [[Riccardo Piatti]], koji je ranije surađivao s [[Novak Đoković|Novakom Đokovićem]] i [[Miloš Raonić|Milošom Raonićem]].<ref name=roland-garros/> Istovremeno je počeo raditi i s Andreom Volpinijem i Massimom Sartorijem, potonji koji je bio dugogodišnji trener [[Andreas Seppi|Andreasa Seppija]].<ref>{{cite web |title=Jannik Sinner: "I wanted to give a present for my coach's birthday" |url=https://www.ubitennis.net/2019/11/jannik-sinner-wanted-give-present-coachs-birthday/ |website=Ubi Tennis |access-date=15 November 2020 |date=9 November 2019 |archive-date=17 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117024238/https://www.ubitennis.net/2019/11/jannik-sinner-wanted-give-present-coachs-birthday/ |url-status=live }}</ref> Kako je napredovao, Piatti mu je bio prvi trener, a Volpini mu je pomagao kao drugi trener. U njegovom su timu tada bili i fizioterapeut Claudio Zimaglia te kondicijski trener Dalibor Širola.<ref name=spotlight/> U veljači [[2022.]] godine završio je svoju dugogodišnju suradnju s Piattijem te je započeo raditi sa [[Simone Vagnozzi|Simoneom Vagnozzijem]], bivšim trenerom [[Marco Cecchinato|Marca Cecchinata]], novim kondicijskim trenerom Umbertom Ferrarom i novim fizioterapeutom.<ref name=":1"/><ref>{{Cite news |last=Futterman |first=Matthew |title=Jannik Sinner has been biding his time. Is that time now? |url=https://www.nytimes.com/athletic/5229590/2024/01/26/jannik-sinner-australian-open-final/ |access-date=27 June 2024 |work=The New York Times |date=28 January 2024 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web |title=Jannik Sinner Hires New Coach Simone Vagnozzi, Pays Tribute To Riccardo Piatti |url=http://oncuesports.com/2022/02/17/jannik-sinner-hires-new-coach-simone-vagnozzi-pays-tribute-to-riccardo-piatti/ |website=oncuesports.com |date=17 February 2022 |access-date=18 February 2022 |archive-date=18 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218124108/http://oncuesports.com/2022/02/17/jannik-sinner-hires-new-coach-simone-vagnozzi-pays-tribute-to-riccardo-piatti/ |url-status=live }}</ref> U srpnju iste godine, trener [[Darren Cahill]] službeno se pridružio Sinnerovom timu.<ref>{{Cite web|url=https://www.tennisnow.com/Blogs/NET-POSTS/July-2022/Darren-Cahill-Will-Join-Jannik-Sinner-s-Team-Full.aspx|title=Darren Cahill Will Join Jannik Sinner's Team Full-Time|website=tennisnow.com|access-date=9 May 2023|archive-date=3 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203052334/https://www.tennisnow.com/Blogs/NET-POSTS/July-2022/Darren-Cahill-Will-Join-Jannik-Sinner-s-Team-Full.aspx|url-status=live}}</ref> Za razliku od drugih profesionalnih tenisača, Sinner nema mentalnog trenera već koristi posebnu talijansku metodu za mentalni trening koja je razvijena za vozače [[Formula 1|Formule 1]].<ref>{{Cite web |last=Jhoty |first=Ben |date=29 January 2024 |title=How Jannik Sinner Rebuilt His Body To Get In Grand Slam Shape |url=https://menshealth.com.au/how-jannik-sinner-overhauled-his-mind-and-body-to-get-in-grand-slam-shape/ |access-date=27 June 2024 |website=Men's Health Magazine Australia |language=en-AU}}</ref> Početkom [[2023.]] godine Giacomo Naldi postao je njegov osobni fizioterapeut.<ref>{{Cite web |date=3 February 2023 |title=Lascia la Virtus e va a lavorare con Sinner, la scelta del fisioterapista Naldi |url=https://bologna.repubblica.it/sport/2023/02/03/news/ladcia_la_virtus_e_va_a_lavorare_con_sinner_la_scelta_del_fisioterapista_naldi-386236177/ |access-date=4 July 2024 |website=la Repubblica |language=it |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913114118/https://bologna.repubblica.it/sport/2023/02/03/news/ladcia_la_virtus_e_va_a_lavorare_con_sinner_la_scelta_del_fisioterapista_naldi-386236177/ |url-status=live }}</ref> U rujnu [[2024.]] godine, nakon afere s dopingom, otpustio je Ferraru i Naldija te doveo Đokovićevog bivšeg kondicijskog trenera Marca Panichija i fizioterapeuta Ulisesa Badija. Također surađuje i s [[osteopatija|osteopatom]] Andreom Cipollom.<ref>{{Cite web |date=16 September 2024 |title=US Open champion Jannik Sinner introduces 2 new trainers after firing staff members for doping case |url=https://apnews.com/article/jannik-sinner-trainers-doping-4c0cd3247a9cc209e6a794ca67ec0c57 |access-date=19 September 2024 |website=AP News |language=en |archive-date=19 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919113154/https://apnews.com/article/jannik-sinner-trainers-doping-4c0cd3247a9cc209e6a794ca67ec0c57 |url-status=live }}</ref> Dana [[23. srpnja]] [[2025.]] godine Sinner je objavio kako se Ferrara vratio u njegov tim kao kondicijski trener.<ref>{{Cite web |last=Gheorghe |first=Andreea |date=23 July 2025 |title=Jannik Sinner reappoints trainer he sacked amid doping row |url=https://www.cityam.com/jannik-sinner-reappoints-trainer-he-sacked-after-positive-doping-test/ |access-date=24 July 2025 |website=City AM |language=en-GB}}</ref> Sinnerov otac, koji je kuhar po struci, kuha za tim na velikim natjecanjima.<ref>{{Cite web |last=Ciotti |first=Lorenzo |date=12 April 2023 |title=Jannik Sinner: "My father joins the staff as a cook" |url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/131008/jannik-sinner-my-father-joins-the-staff-as-a-cook-/ |access-date=27 August 2024 |website=Tennis World USA |language=en |archive-date=27 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240827095214/https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/131008/jannik-sinner-my-father-joins-the-staff-as-a-cook-/ |url-status=live }}</ref> == Statistike == {{Main|Statistike i rekordi Jannika Sinnera}} Ovdje se nalazi skraćeni pregled osnovnih statističkih podataka karijere Carlosa Alcaraza, a preuzeti su sa službenih stranica [[ATP Tour]]a i [[ITF]]-a.<ref name="atp-profile1">{{cite web|title=Jannik Sinner|url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|website=ATP Tour|accessdate=15 November 2020}}</ref> {{Statistike legenda}} {|class="wikitable nowrap" style=text-align:center;font-size:95% !Turnir ![[2019.]] ![[2020.]] ![[2021.]] ![[2022.]] ![[2023.]] ![[2024.]] ![[2025.]] ![[2026.]] !Omjer !Pob.–Por. !%Pob. |- |colspan="121" align="left" |'''[[Grand Slam]]''' |- |align=left bgcolor=efefef|[[Australian Open]] |O |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=efefef|2 / 7 |bgcolor=efefef|27–5 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=27|lost=5|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Roland-Garros]] |O |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=thistle|F |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=efefef|0 / 7 |bgcolor=efefef|23–7 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=23|lost=7|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Q1 |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=lime|'''P''' | |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|20–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=20|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[US Open]] |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=thistle|F | |bgcolor=efefef|1 / 7 |bgcolor=efefef|23–6 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=23|lost=6|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Pobjeda–poraza |0–1 |5–3 |6–4 |15–4 |12–4 |23–2 |26–2 |5–1 |4 / 25 |92–21 |{{Tennis win percentage|won=92|lost=21|integer=yes}} <section end=singles-perf /> |- | colspan="12" align="left" |'''[[ATP Finals]]''' |- |bgcolor=efefef align=left|[[ATP Finals]] |colspan=2 style=color:#767676|DNQ |bgcolor=afeeee|GF |style=color:#767676|DNQ |bgcolor=thistle|F |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=lime|'''P''' | |bgcolor=efefef|2 / 4 |bgcolor=efefef|15–2 |bgcolor=efefef|{{tennis win percentage|won=15|lost=2|integer=yes}} |- | colspan="12" align="left" |'''Reprezentativni nastupi''' |- |bgcolor=efefef align=left|[[Tenis na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |colspan=2 style=color:#767676|Nisu održane |O |colspan=2 style=color:#767676|Nisu održane |O |colspan=2 style=color:#767676|Nisu održane |bgcolor=efefef|0 / 0 |bgcolor=efefef|0–0 |bgcolor=efefef|– |- |bgcolor=efefef align=left|[[Davis Cup]] |O |style=color:#767676| NO |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=lime|'''P''' |O | |bgcolor=efefef|2 / 4 |bgcolor=efefef|12–1 |bgcolor=efefef|{{tennis win percentage|won=12|lost=1|integer=yes}} |- | colspan="12" align="left" |'''[[ATP 1000 turniri]]''' |- |align=left bgcolor=efefef|[[Indian Wells Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=afeeee|4K{{efn|name=IW22|Sinner se povukao prije četvrtog kola [[Indian Wells Masters]]a [[2022.]] godine, što se službeno ne smatra porazom.}} |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=yellow|PF{{efn|Dana [[20. kolovoza]] [[2024.]] godine objavljeno je kako je Sinner pao na doping testu zbog prisutnosti [[klostebol]]a te je kažnjen s oduzimanjem novčane nagrade i bodova dobivenih na turniru u Indian Wellsu u ožujku.}} |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|17–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=17|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Miami Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=thistle|F |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=thistle|F |bgcolor=lime|'''P''' |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|2 / 5 |bgcolor=efefef|25–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=25|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Monte-Carlo Masters]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=yellow|PF |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|15–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=15|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Madrid Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |O |bgcolor=ffebcd|ČF{{efn|name=MO24|Sinner se povukao prije četvrtfinala [[Madrid Open]]a [[2024.]] godine, što se službeno ne smatra porazom.}} |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|12–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=12|lost=2|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Italian Open]] |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |O |bgcolor=thistle|F |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 7 |bgcolor=efefef|20–6 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=20|lost=6|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Canadian Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=ffebcd|ČF |O | |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|7–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=7|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Cincinnati Open]] |O |Q1 |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=thistle|F | |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|12–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=12|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Shanghai Masters]] |O |colspan=3 style=color:#767676|Nije održan |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=afeeee|3K | |bgcolor=efefef|1 / 3 |bgcolor=efefef|9–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=9|lost=2|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Paris Masters]] |O |O |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=afeeee|3K{{efn|name=PA23|Sinner se povukao prije trećeg kola [[Rolex Paris Masters]]a [[2023.]] godine, što se službeno ne smatra porazom.}} |O |bgcolor=lime|'''P''' | |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|6–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=6|lost=2|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Pobjeda–poraza |1–1 |2–1 |10–8 |16–7 |21–6 |28–3 |16–3 |18–0 |9 / 41 |117–29 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=117|lost=29|integer=yes}} |- | colspan="12" align="left" |'''Statistika karijere''' |-style=background:#efefef;font-weight:bold |||[[2019.]]||[[2020.]]||[[2021.]]||[[2022.]]||[[2023.]]||[[2024.]]||[[2025.]]||[[2026.]]|| colspan="3" |Karijera |-bgcolor=efefef |align=left|'''Turniri''' |10 |12 |25 |17 |21 |15 |12 |5 |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: 116''' |-style=background:#efefef |align=left|'''Naslovi''' |'''0''' |'''1''' |'''4''' |'''1''' |'''4''' |'''8''' |'''6''' |'''4''' |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: 27''' |-style=background:#efefef |align=left|'''Finala''' |'''0''' |'''1''' |'''5''' |'''1''' |'''7''' |'''9''' |'''10''' |'''4''' |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: 36''' |-style=background:#efefef |align=left|Tvrda podloga pobjeda–poraza |8–5 |12–8 |39–14 |28–10 |48–9 |53–3 |39–3 |19–2 |23 / 77 |246–54 |{{tennis win percentage|won=246|lost=54|integer=yes}} |-style=background:#efefef |align=left|Zemljana podloga pobjeda–poraza |3–4 |7–3 |10–6 |15–4 |8–3 |11–2 |11–2 |5–0 |2 / 28 |70–24 |{{tennis win percentage|won=70|lost=24|integer=yes}} |-style=background:#efefef |align=left|Travnata podloga pobjeda–poraza |0–1 |0–0 |0–2 |4–2 |8–3 |9–1 |8–1 |0–0 |2 / 12 |29–10 |{{tennis win percentage|won=29|lost=10|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Ukupno pobjeda–poraza |11–10 |19–11 |49–22 |47–16 |64–15 |73–6 |58–6 |24–2 |27 / 117 |345–88 |{{Tennis win percentage|won=345|lost=88|integer=yes}} |-style=background:#efefef |align=left|'''Postotak pobjeda''' |'''{{tennis win percentage|won=11|lost=10|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=19|lost=11|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=49|lost=22|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=47|lost=16|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=64|lost=15|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=73|lost=6|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=58|lost=6|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=24|lost=2|integer=yes}}''' |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: {{tennis win percentage|won=345|lost=88|integer=yes}}''' |-style=background:#efefef |align=left|'''Ranking na kraju godine''' |78. |37. |bgcolor=eee8aa|10. |15. |bgcolor=eee8aa|4. |bgcolor=lime|'''1.''' |bgcolor=thistle|2. | |colspan=3|{{Tooltip|'''$62,321,898'''|Career Prize Money – Singles & Doubles combined}} |} {{notelist}} === Finala === ==== Grand Slamovi ==== {|class="sortable wikitable" width="55%" |- ! Godina ! Turnir ! Podloga ! Protivnik ! Ishod ! class="unsortable" | Rezultat |- ![[2024.]] |style=background:#ffc|[[Australian Open]] |Tvrda |{{flagicon|}} [[Danil Medvedev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{teniski rezultat|3|6|-|3|6|-|6|4|-|6|4|-|6|3|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#ccf|[[US Open]] |Tvrda |{{flagicon|USA}} [[Taylor Fritz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{teniski rezultat|6|3|-|6|4|-|7|5|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ffc|[[Australian Open]] |Tvrda |{{flagicon|GER}} [[Alexander Zverev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|3|-|7|6|(4)|6|3|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ebc2af|[[Roland-Garros]] |Zemlja |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |6:4, 7:6<sup>(7:4)</sup>, 4:6, 6:7<sup>(3:7)</sup>, 6:7<sup>(2:10)</sup> |- ![[2025.]] |style=background:#cfc|[[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Trava |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |style=background:#98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|4|6|-|6|4|-|6|4|-|6|4|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ccf|[[US Open]] |Tvrda |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|2|6|-|6|3|-|1|6|-|4|6|-}} |} ==== ATP Finals ==== {|class="sortable wikitable" width="55%" |- ! Godina ! Turnir ! Podloga ! Protivnik ! Ishod ! class="unsortable" | Rezultat |- ![[2023.]] |style=background:#ffffcc|[[ATP Finals]] |Tvrda (d) |{{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|3|6|-|3|6|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#ffffcc|[[ATP Finals]] |Tvrda (d) |{{flagicon|USA}} [[Taylor Fritz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|4|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ffffcc|[[ATP Finals]] |Tvrda (d) |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(4)|7|5}} |} ==== Masters 1000 turniri ==== {|class="sortable wikitable" width="55%" |- ! Godina ! Turnir ! Podloga ! Protivnik ! Ishod ! class="unsortable" | Rezultat |- ![[2021.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|POL}} [[Hubert Hurkacz]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|6|7|(4)|4|6|-}} |- ![[2023.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|}} [[Danil Medvedev]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|5|7|-|3|6|-}} |- ![[2023.]] |style=background:#e9e9e9|[[Canadian Open]] |Tvrda |{{flagicon|AUS}} [[Alex de Minaur]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|1|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|BUL}} [[Grigor Dimitrov]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|3|-|6|1|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#e9e9e9|[[Cincinnati Open]] |Tvrda |{{flagicon|USA}} [[Frances Tiafoe]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(4)|6|2|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#e9e9e9|[[Shanghai Masters]] |Tvrda |{{flagicon|SRB}} [[Novak Djokovic]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(4)|6|3|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#e9e9e9|[[Italian Open]] |Zemlja |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |style=background:#ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|6|7|(7)|1|6|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#e9e9e9|[[Cincinnati Open]] |Tvrda |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |style=background:#ffa07a|Poraz |0:5 pred. |- ![[2025.]] |style=background:#e9e9e9|[[Paris Rolex Masters]] |Tvrda (d) |{{flagicon|CAN}} [[Félix Auger-Aliassime]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|7|6|(4)}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Indian Wells Open]] |Tvrda |{{flagicon|}} [[Danil Medvedev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(6)|7|6|(4)}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|CZE}} [[Jiří Lehečka]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|4|-}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Monte-Carlo Masters]] |Zemlja |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(5)|6|3|-}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Madrid Open]] |Zemlja |{{flagicon|GER}} [[Alexander Zverev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|1|-|6|2|-}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Italian Open]] |Zemlja |{{flagicon|NOR}} [[Casper Ruud]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|4|-}} |} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commons category}} * {{#invoke:Official website|main}} * {{ATP}} {{Top 10 tenisera i teniserki|atpsinglovi=y}} {{Broj jedan teniseri}} {{Pobjednici Australian Opena}} {{Pobjednici Wimbledona}} {{Pobjednici US Opena}} {{Pobjednici Davis Cupa}} {{Italijanski sportista godine}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Sinner, Jannik}} [[Kategorija:Italijanski teniseri]] [[Kategorija:Pobjednici Australian Opena]] [[Kategorija:Pobjednici Wimbledona]] [[Kategorija:Pobjednici US Opena]] [[Kategorija:ATP brojevi 1]] rxwoty6gywf1g5rflagn6qmkw4ffii2 42652833 42652830 2026-07-10T17:46:47Z Edgar Allan Poe 29250 /* Novak Đoković */ 42652833 wikitext text/x-wiki {{Infokutija teniser | ime = Jannik Sinner | slika = Jannik Sinner 2025 US Open.jpg | opis_slike = Jannik Sinner u finalu [[US Open 2025.|US Opena 2025.]] godine | širina_slike = 220px | profesionalna karijera = [[2018.]] – ''danas'' <!-- Osobne informacije --> | država = {{flag|Italija}} | punoime = | datum rođenja = {{Datum rođenja i dob|hr=da|2001|8|16}} | mjesto rođenja = {{flagicon|ITA|1946}} [[Innichen]], [[Italija]] | datum smrti = <!-- možete koristiti {{death date and age|godina smti|mjesec smrti|dan smrti|godina rođenja|mjesec rođenja|dan rođenja}} --> | mjsto smrti = | prebivalište = {{flagicon|MNK|size=16px}} [[Monte Carlo]], [[Monako]] | nadimak = | visina = 1.91 m<ref name=ATP>{{cite web|title=Jannik Sinner {{!}} Overview |url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|work=[[ATP Tour]]|access-date=21 April 2025|archive-date=29 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250329205650/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|url-status=live}}</ref> | stil igre = dešnjak (dvoručni bekend) | zarada = {{nowrap|62,321,898$<ref>{{Cite web|url=https://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf|title=ATP Prize Money Leaders|website=Protennslive.com|access-date=30 December 2024|archive-date=30 December 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251230094617/https://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|title=Jannik Sinner &#124; Overview &#124; ATP Tour &#124; Tennis|website=ATP Tour}}</ref> (6. u historiji)}} | trener = [[Simone Vagnozzi]]<br>[[Darren Cahill]] <!--Singlovi--> | pojedinačni_rekord = 346–88 | pojedinačnih_titula = 29 | najviši_pojedinačni_rang = '''[[Lista tenisera koji su bili prvi na ATP ljestvici|1.]]''' ([[10. lipnja]] [[2024.]]) | trenutni_pojedinačni_rang = 1. ([[13. travnja]] [[2026.]])<ref>{{cite web | url = https://www.atptour.com/en/rankings/singles | title = PIF ATP Rankings (Singles) | website = ATP Tour | access-date = 31 January 2026}}</ref> | Australian_Open_rezultat = '''P''' ([[2024]], [[2025]]) | Roland_Garros_rezultat = F ([[2025]]) | Wimbledon_rezultat = '''P''' ([[2025]]) | US_Open_rezultat = '''P''' ([[2024]]) | ATP_Finals_rezultat = '''P''' ([[2024]], [[2025]]) | WTA_Finals_rezultat = | Olimpijada_rezultat = <!--Parovi--> | parovi_rekord = 26–25 | parovi_titula = 1 | najviši_doubles_rang = 124. ([[27. rujna]] [[2021.]]) | trenutni_doubles_rang = | Australian_Open_parovi_rezultat = | Roland_Garros_parovi_rezultat = | Wimbledon_parovi_rezultat = | US_Open_parovi_rezultat = | ATP_Finals_parovi_rezultat = | WTA_Finals_parovi_rezultat = | Olimpijada_parovi_rezultat = <!--Mješoviti parovi--> | mješoviti_rekord = | mješoviti_titula = | Australian_Open_mješoviti_rezultat = | Roland_Garros_mješoviti_rezultat = | Wimbledon_mješoviti_rezultat = | US_Open_mješoviti_rezultat = | Olimpijada_mješoviti_rezultat = <!--Momčadski turniri--> | Davis_Cup = '''P''' ([[2023]], [[2024]]) | Fed_Cup = | Hopman_Cup = | svetsko ekipno prvenstvo = <!--Medalje--> | prikaži-medalje = <!--yes ili no--> | medalje = | medalje-naslov = <!-- Ažurirano i vanjske veze --> | ažurirano = [[5. travnja]] [[2026.]] | atp profil = | wta profil = | vebsajt = }} '''Jannik Sinner''' ({{IPA-de|ˈjanɪk ˈsɪnɐ|small=no}}, {{IPA-it|ˈjannik ˈsinner|small=no}}; [[Innichen]], [[16. kolovoza]] [[2001.]]), [[Italija|talijanski]] tenisač. Sinner je tijekom karijere bio najbolje rangirani tenisač na [[ATP ljestvica|ATP ljestvici]], a [[2024.]] godinu završio je kao prvi tenisač svijeta. Do sada je osvojio 26 titula u karijeri, uključujući četiri [[Grand Slam]]a, sedam [[ATP Masters 1000 turniri|Masters 1000 turnira]] i dva [[ATP Finals]]a. Također je predvodio [[Davis Cup reprezentacija Italije|Italiju]] do uzastopnih naslova na [[Davis Cup]]u [[2023.]] i [[2024.]] godine. Iako kao junior nije imao previše uspjeha, Sinner se već sa 16 godina prebacio na profesionalne turnire te je bio jedan od rijetkih tenisača koju su već sa 17 godina osvajali [[ATP Challenger Tour]] turnire. Godine [[2019.]] osvojio je [[Next Generation ATP Finals]]e te je dobio nagradu za [[ATP nagrade|debitanta godine]], a dvije godine kasnije postao je prvi tenisač rođen u [[2000-e|2000-ima]] koji je ušao među deset najboljih tenisača na svijetu. Svoju prvu Masters 1000 titulu osvojio je na [[National Bank Open|Canadian Openu]] [[2023.]] godine, kada je ujedno bio i finalist na ATP Finals turniru. U svibnju [[2026.]] godine postao je tek drugi tenisač u historiji koji je osvojio svih devet Masters 1000 turnira, pri čemu je Sinner postao najmlađi tenisač kojemu je to uspjelo. Na [[Australian Open]]u [[2024.]] pobijedio je tada prvog tenisača svijeta [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]], a kasnije i [[Danil Medvedev|Danila Medvedeva]] u finalu od pet setova i tako osvojio svoj prvi [[Grand Slam]] naslov. Iste godine osvojio je i [[US Open]] te [[ATP Finals]]e, završivši godinu na prvom mjestu; ujedno je tako postao i prvi talijanski tenisač u historiji koji je došao na prvo mjesto ATP ljestvice. Početkom [[2025.]] godine obranio je titulu u [[Melbourne]]u, nakon čega je odradio tromjesečnu suspenziju zbog slučajnog uzimanja [[klostebol]]a. Po povratku, igrao je finala sva tri preostala Grand Slama protiv [[Carlos Alcaraz|Carlosa Alcaraza]], pobijedivši na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]]. Sezonu je završio pobjednom protiv Alcaraza u [[ATP Finals]]ima. == Rani život i juniorska karijera == Jannik Sinner rođen je [[16. kolovoza]] [[2001.]] godine kao sin Hanspetera i Siglinde Sinner u [[Innichen]]u, u sjevernotalijanskoj provinciji [[Bolzano (provincija)|Južni Tirol]]. Njegov [[materinji jezik]] je [[njemački]].<ref>{{Cite web |url=https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |title=The Stunning Rise of Tennis's Jannik Sinner |date=4 April 2024 |access-date=12 September 2024 |publisher=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |author=Abby Aguirre |archive-date=11 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911121802/https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tennistonic.com/tennis-news/302051/it-was-difficult-speaking-italian-jannik-sinner/ |title="It was difficult speaking Italian" – Jannik Sinner |date=24 June 2021 |access-date=1 February 2024 |archive-date=1 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201080532/https://tennistonic.com/tennis-news/302051/it-was-difficult-speaking-italian-jannik-sinner/ |url-status=live }}</ref> Odrastao je u [[Sexten]]u u [[Dolomiti]]ma, gdje mu je otac radio kao kuhar, a majka kao konobarica u skijalištu.<ref>{{cite web |title=Jannik Sinner, dallo sci al primo trionfo tennistico in Atp |trans-title=Jannik Sinner, from skiing to his first tennis triumph in the ATP |url=https://www.dovesciare.it/news/2020-11-14/jannik-sinner-dallo-sci-al-primo-trionfo-tennistico-atp |website=Dove Sciare |access-date=15 November 2020 |date=14 November 2020 |language=it |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126200337/https://www.dovesciare.it/news/2020-11-14/jannik-sinner-dallo-sci-al-primo-trionfo-tennistico-atp |url-status=live }}</ref> Ima starijeg posvojenog brata Marka, koji je rođen u [[Rusija|Rusiji]] [[1998.]] godine.<ref>{{Cite web |date=30 January 2024 |title=The Story of Jannik Sinner's Brother |url=https://www.ilmessaggero.it/en/the_story_of_jannik_sinner_s_brother-7904038.html |access-date=27 June 2024 |website=ilmessaggero.it |language=en |archive-date=27 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627200155/https://www.ilmessaggero.it/en/the_story_of_jannik_sinner_s_brother-7904038.html |url-status=live }}</ref><ref name=atp-profile>{{cite web|title=Jannik Sinner|url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|website=ATP Tour|access-date=22 April 2019|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516020601/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|url-status=live}}</ref> U dobi od tri godine počeo je skijati, a na prva je natjecanja išao već s osam godina. Tenis je počeo igrati u dobi od sedam godina.<ref name=":6">{{Cite book |last1=Anderloni |first1=Enzo |title=Diventare Sinner |last2=Dell'Edera |first2=Michelangelo |last3=Mastroluca |first3=Alessandro |date=5 July 2024 |publisher=Giunti Editore |isbn=978-8809921566 |edition=1st |location=Italy |publication-date=15 May 2024 |language=it |trans-title=Becoming Sinner}}</ref> Od sedme do dvanaeste godine bio je jedan od najboljih juniorskih skijaša u [[Italija|Italiji]] – godine [[2008.]], u dobi od sedam godina, pobijedio je u nacionalnom prvenstvu u [[veleslalom]]u, a [[2012.]] godine, u dobi od jedanaest godina, bio je nacionalni doprvak.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.interviewmagazine.com/culture/jannik-sinner-is-ready-for-tennis-superstardom|title=Jannik Sinner Is Ready for Tennis Superstardom|first=Mekala|last=Rajagopal|date=1 May 2023|website=Interview Magazine|access-date=27 January 2024|archive-date=27 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127214759/https://www.interviewmagazine.com/culture/jannik-sinner-is-ready-for-tennis-superstardom|url-status=live}}</ref><ref name=times>{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/sport/tennis/article/jannik-sinner-the-rising-teenage-star-like-a-young-federer-b6wzt37qb|title=Jannik Sinner: the rising teenage star 'like a young Federer'|first=Stuart|last=Fraser|date=17 January 2020|access-date=17 January 2020|website=The Sunday Times|archive-date=8 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008202405/https://www.thetimes.co.uk/article/jannik-sinner-the-rising-teenage-star-like-a-young-federer-b6wzt37qb|url-status=live}}</ref><ref name=sinless>{{cite web |title=Il tennista senza peccato – Jannik Sinner |trans-title=The Sinless Tennis Player – Jannik Sinner |url=https://m.dagospia.com/jannik-sinner-a-otto-anni-era-uno-sciatore-provetto-poi-arrivo-secondo-e-decise-di-219940 |website=Dagospia |access-date=15 November 2020 |language=it |date=24 November 2019 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107074119/https://m.dagospia.com/jannik-sinner-a-otto-anni-era-uno-sciatore-provetto-poi-arrivo-secondo-e-decise-di-219940 |url-status=live }}</ref><ref name=tv6>{{cite web | url-status = dead | last=Stonham |first=Marcus |title=Much More Than A "Sinner": Jannik Sinner, The Young Italian Who Goes For Everything At Roland Garros |url=https://tv6.news/much-more-than-a-sinner-jannik-sinner-the-young-italian-who-goes-for-everything-at-roland-garros/ | archive-url = https://web.archive.org/web/20201021151854/https://tv6.news/much-more-than-a-sinner-jannik-sinner-the-young-italian-who-goes-for-everything-at-roland-garros/ | archive-date = 21 October 2020 |website=TV6 |access-date=15 November 2020 | date = 2 October 2020}}</ref> Dok je trenirao skijanje, Sinner je odustao od tenisa na jednu godinu prije nego ga je otac pogurao da se vrati tenisu.<ref name="forbes">{{cite web |last=Rossingh |first=Danielle |title=Meet The Former Ski Champ Who Could Be The 'Next Roger Federer' |url=https://www.forbes.com/sites/daniellerossingh/2020/02/26/meet-the-former-ski--champ-who-could-be-the-next-roger-federer/?sh=56cbd0ef5181 |website=Forbes |access-date=15 November 2020 |date=26 February 2020 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107074348/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&topUrl=forbes.com |url-status=live }}</ref> Kada je ponovo uzeo reket u ruke, njegov prvi redovni trener postao je Heribert Mayr.<ref>{{cite web |title=Heribert Mayr, uno dei primi coach di Sinner: "Se lo rimontavo al tie-break piangeva di rabbia" |trans-title=Heribert Mayr, one of Sinner's first coaches: "If I got him back at the tie-break he would cry with anger" |url=https://www.ubitennis.com/blog/2020/05/26/heribert-mayr-uno-dei-primi-coach-di-sinner-se-lo-rimontavo-al-tie-break-piangeva-di-rabbia/ |website=Ubi Tennis |date=26 May 2020 |language=it |access-date=15 November 2020 |archive-date=11 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611165614/https://www.ubitennis.com/blog/2020/05/26/heribert-mayr-uno-dei-primi-coach-di-sinner-se-lo-rimontavo-al-tie-break-piangeva-di-rabbia/ |url-status=live }}</ref> Djed ga je vodio u Teniski kamp San Giorgio rano ujutro gdje je imao individualne sate s Mayrom zato što nije bilo djece njegove dobi koja su bila jednako dobra kao on.<ref name=":6"/> Međutim, tenis mu je u tom periodu bio tek treći prioritet, nakon skijanja i [[nogomet]]a.<ref name="five-things">{{cite web |title=Five Things To Know About Jannik Sinner |url=https://www.atptour.com/en/news/five-things-to-know-jannik-sinner |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=23 May 2020 |archive-date=19 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119062000/https://www.atptour.com/en/news/five-things-to-know-jannik-sinner |url-status=live }}</ref><ref name="spotlight">{{cite web |title=First-Time Winner Spotlight: Jannik Sinner |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-first-time-winner-spotlight-sofia-2020 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=14 November 2020 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302174929/https://www.atptour.com/en/news/sinner-first-time-winner-spotlight-sofia-2020 |url-status=live }}</ref> Tijekom jutra bi se natjecao u skijanju, a poslijepodne bi igrao nogomet za lokalni AFC Sexten.<ref name=":6"/> U dobi od 13 godina, Sinner je odustao od skijanja i nogometa te se odlučio posvetiti tenisu zbog fizičke konstitucije; bio je visok, mršav i imao samo 35 kilograma.<ref name=":6"/> Također mu se više sviđalo natjecati se u individualnom sportu jer je imao više utjecaja na ishod.<ref name="spotlight"/><ref name=":1">{{Cite web |last=Aguire |first=Abby |date=4 April 2024 |title=The Stunning Rise of Tennis's Jannik Sinner |url=https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |access-date=27 June 2024 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |language=en-US |archive-date=27 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627191926/https://www.vogue.com/article/profile-jannik-sinner-june-2024 |url-status=live }}</ref> Samostalno se preselio u [[Bordighera|Bordigheru]] kako bi trenirao u [[Teniski centar Piatti|Teniskom centru Piatti]] pod [[Riccardo Piatti|Riccardom Piattijem]] i Massimom Sartorijem, što su njegovi roditelji podržali.<ref name=atp-profile/><ref name=sinless/><ref name=forbes/> Tamo je isprva živio s obitelji svog trenera, Luke Cvjetkovića, a kasnije se preselio u stan zajedno s još dvojicom dječaka.<ref name=":6"/><ref name=roland-garros>{{cite web |last=Rossingh |first=Danielle |title=Jannik Sinner: Ski champ to tennis star |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/article/jannik-sinner-interview-rg2020-ski-champ-tennis-star |website=Roland Garros |access-date=15 November 2020 |date=29 September 2020 |archive-date=28 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128112701/https://www.rolandgarros.com/en-us/article/jannik-sinner-interview-rg2020-ski-champ-tennis-star |url-status=live }}</ref> Prije nego se potpuno posvetio treninzima s Piattijem, Sinner je bio igrao samo dva puta tjedno. Istovremeno je završio privatnu ekonomsku školu Institut Walther u [[Bolzano|Bolzanu]].<ref name=":6"/> Juniorsku karijeru započeo je u sklopu [[ITF Junior Circuit]]a. Iako nije imao značajnih uspjeha kao junior, već je na kraju [[2017.]] godine prešao na seniorsku razinu. Kao junior, nikada nije igrao u glavnom turniru nekog turnira prve razine niti je igrao na juniorskim [[Grand Slam]] turnirima. Jedini veći juniorski turnir na kojemu je igrao bio je [[Trofeo Bonfiglio]]. Nakon što je [[2017.]] godine ispao u prvom kolu jakog juniorskog turnira u matičnoj zemlji, sljedeće je godine došao do četvrtfinala i bio je to jedini juniorski turnir koji je odigrao te godine. Zbog činjenice da nije imao zapaženih rezultata kao junior, Sinnerov je najbolji plasman na juniorskoj listi bilo 133. mjesto.<ref name="itf-junior-singles">{{cite web |title=Jannik Sinner Juniors Singles Activity |url=https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/jt/s/activity/#pprofile-info-tabs |website=ITF Tennis |access-date=15 November 2020 |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125105300/https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/jt/s/activity/#pprofile-info-tabs |url-status=live }}</ref> == Profesionalna karijera == === Debi, NextGen naslov i ulazak u top 50 (2018. – 2020.) === Sinner je [[2018.]] godine počeo igrati u sklopu [[ITF Men's Circuit]] toura, međutim zbog lošeg je rankinga imao direktan plasman samo na [[ITF Futures]] turnire. Ipak, u drugoj polovici godine počeo je dobivati pozivnice za [[ATP Challenger Tour]] turnire;<ref name="itf-singles">{{cite web |title=Jannik Sinner Men's Singles Activity |url=https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/s/activity/ |website=ITF Tennis |access-date=15 November 2020 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116165816/https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/s/activity/ |url-status=live }}</ref> godinu je završio sa samo jednim ITF naslovom i to u parovima<ref name="itf-doubles">{{cite web |title=Jannik Sinner Men's Doubles Activity |url=https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/d/activity/ |website=ITF Tennis |access-date=15 November 2020 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116200742/https://www.itftennis.com/en/players/jannik-sinner/800405198/ita/mt/d/activity/ |url-status=live }}</ref> te na 551. mjestu godišnje liste.<ref name="atp-rankings">{{cite web |title=Jannik Sinner Rankings History |url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/rankings-history |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=14 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014014927/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/rankings-history |url-status=live }}</ref> Prvi Challenger osvojio je [[2019.]] godine u [[Bergamo|Bergamu]] u dobi od 17 godina i 6 mjeseci, iako do tog turnira nije imao nijednu pobjedu na Challenger razini. Postao je prva osoba rođena [[2001.]] godine koja je došla do finala nekog Challengera te najmlađi Talijan s titulom; taj mu je turnir donio skok od 200 mjesta na rang listi te je došao do 324. mjesta.<ref>{{cite web|url=http://www.tennis-tourtalk.com/40599/sinner-sweeps-into-bergamo-challenger-final|title=Sinner Sweeps Into Bergamo Challenger Final|date=23 February 2019|access-date=23 February 2019|website=Tennis TourTalk|archive-date=20 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120013948/https://www.tennis-tourtalk.com/40599/sinner-sweeps-into-bergamo-challenger-final|url-status=live}}</ref><ref name=bergamo>{{cite web | url = https://www.atptour.com/en/news/bergamo-challenger-2019-sinner | title = Sinner's Stunner: 17-Year-Old Reflects On Maiden Title | website = ATP Tour | date = 26 February 2019 | access-date = 26 February 2019 | last = Meiseles | first = Josh | archive-date = 27 July 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190727130402/https://www.atptour.com/en/news/bergamo-challenger-2019-sinner | url-status = live }}</ref> Nakon dvije ITF Futures titule, Sinnerov prvi ATP nastup bio je u svojstvu ''lucky losera'' na [[Hungarian Open]]u [[2019.]] godine, gdje je pobijedio [[Máté Valkusz|Mátéa Valkusza]], domaćeg igrača s pozivnicom.<ref name="first-match-win">{{cite web |title=On This Day In 2019: Sinner Steps Into The Spotlight |url=https://www.atptour.com/en/news/on-this-day-sinner-budapest-2019-first-atp-win |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=24 April 2020 |archive-date=2 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502063848/https://www.atptour.com/en/news/on-this-day-sinner-budapest-2019-first-atp-win |url-status=live }}</ref> Nakon te prve pobjede na ATP Touru, tjedan kasnije izgubio je finale Challengera u [[Ostrava|Ostravi]] od [[Kamil Majchrzak|Kamila Majchrzaka]].<ref>{{cite web |title=Majchrzak Cruises Past Sinner To Clinch Ostrava Challenger Title |url=http://www.tennis-tourtalk.com/43465/majchrzak-cruises-past-sinner-to-clinch-ostrava-challenger-title |website=Tennis TourTalk |access-date=15 November 2020 |date=5 May 2019 |archive-date=16 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116145940/https://www.tennis-tourtalk.com/43465/majchrzak-cruises-past-sinner-to-clinch-ostrava-challenger-title |url-status=live }}</ref> [[File:Jannik Sinner after winning NextGen ATP Finals in Milan, 2019.jpg|thumb|320px|Jannik Sinner s peharom pobjednika [[Next Gen ATP Finals|Next Gen ATP Finalsa]] [[2019.]] godine.]] U drugoj polovici [[2019.]] godine, Sinner je sve češće igrao na ATP razini.<ref name="atp-activity">{{cite web |title=Jannik Sinner Player Activity |url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/player-activity |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=1 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200901011505/https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/player-activity |url-status=live }}</ref> Prvu [[ATP Masters 1000 turniri|Masters 1000]] pobjedu imao je na [[Italian Open]]u protiv [[Steve Johnson (teniser)|Stevea Johnsona]], a nakon sljedeće pobjede na [[Croatia Open Umag|Croatia Openu]] u [[Umag]]u, probio se u prvih 200.<ref name=atp-rankings/> Sljedećeg mjeseca osvojio je Challenger u [[Lexington, Kentucky|Lexingtonu]], postavši jedan od tek jedanaest sedamnaestogodišnjaka s više od jedne titule na Challengerima.<ref>{{cite web |title=Challenger Q&A: Sinner, 17, Joins Elite Company With Lexington Title |url=https://www.atptour.com/en/news/lexington-challenger-2019-sinner |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=21 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121221201/https://www.atptour.com/en/news/lexington-challenger-2019-sinner |url-status=live }}</ref> Iste godine izborio je i svoj prvi [[Grand Slam]] nastup,<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/us-open-qualifying-2019-day-4-sinner-chung|title=Sinner, Chung Lead US Open Qualifiers|date=24 August 2019|access-date=24 August 2019|website=ATP Tour|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418233916/https://www.atptour.com/en/news/us-open-qualifying-2019-day-4-sinner-chung|url-status=live}}</ref> ali je u prvom kolu [[US Open]]a ispao od [[Stan Wawrinka|Stana Wawrinke]].<ref name=atp-activity/> Uz to, imao je i vrlo snažan kraj sezone. Nakon što se nastupom na [[European Open]]u u [[Antwerpen]]u, gdje je na putu do polufinala<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-tiafoe-antwerp-2019-friday|title=Sinner In The Semis: #NextGenATP Italian Makes Breakthrough In Antwerp|date=18 October 2019|access-date=18 October 2019|website=ATP Tour|archive-date=9 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009120936/https://www.atptour.com/en/news/sinner-tiafoe-antwerp-2019-friday|url-status=live}}</ref> izbacio i prvog nositelja turnira [[Gaël Monfils|Gaëla Monfilsa]],<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/monfils-sinner-antwerp-2019-thursday|title=18-Year-Old Shining: Sinner Shocks Monfils In Antwerp|date=17 October 2019|access-date=17 October 2019|website=ATP Tour|archive-date=11 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011165955/https://www.atptour.com/en/news/monfils-sinner-antwerp-2019-thursday|url-status=live}}</ref> probio u prvih 100 tenisača svijeta,<ref name=atp-rankings/> dobio je pozivnicu za [[Next Gen ATP Finals]], gdje je bio najlošije rangirani tenisač.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/field-is-set-next-gen-atp-finals-2019|title=Kecmanovic, Humbert, Ymer, Sinner complete the 21-and-under field|date=25 October 2019|access-date=25 October 2019|website=ATP Tour|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913000706/https://www.atptour.com/en/news/field-is-set-next-gen-atp-finals-2019|url-status=live}}</ref> U grupnoj je fazi pobijedio [[Frances Tiafoe|Francesa Tiafoea]] i [[Mikael Ymer|Mikaela Ymera]] te je, uz poraz od [[Ugo Humbert|Ugoa Humberta]], izborio polufinale. Tu je pobijedio [[Miomir Kecmanović|Miomira Kecmanovića]], nakon čega je u finalu iznenadio prvog nositelja i tada 18. igrača svijeta, [[Alex de Minaur|Alexa de Minaura]].<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-milan-2019-saturday|title=Sinner Stuns De Minaur For Milan Title|date=9 November 2019|access-date=9 November 2019|website=ATP Tour|archive-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419162349/https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-milan-2019-saturday|url-status=live}}</ref> Godinu je završio kao 78. tenisač svijeta, najmlađi u prvih 80 još od [[Rafael Nadal|Rafaela Nadala]] [[2003.]] godine te je dobio nagradu za [[ATP Debitant godine|debitanta godine]]<ref name="newcomer">{{cite web |title=Sinner Honoured With Newcomer of the Year Award |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2019-newcomer-of-the-year |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=19 December 2019 |archive-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418233923/https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2019-newcomer-of-the-year |url-status=live }}</ref> i [[Gazzettine sportske nagrade|Gazzettinu sportsku nagradu]] za nastup godine na račun pobjede protiv de Minaura.<ref>{{Cite web |last=Colle |first=Lorenzo |date=19 December 2019 |title=Gazzetta Sports Awards 2019: premiati Berrettini e Sinner |url=https://www.ubitennis.com/blog/2019/12/19/gazzetta-sports-awards-2019-premiati-berrettini-e-sinner/ |access-date=11 July 2024 |website=Ubitennis |language=it-IT}}</ref> Početak sljedeće sezone obilježio je prvom pobjedom na [[Grand Slam]]u, pobijedivši [[Max Purcell|Maxa Purcella]] u prvom kolu [[Australian Open]]a, odnosno prvom Top 10 pobjedom, protiv [[David Goffin|Davida Goffina]] u [[Rotterdam Open|Rotterdamu]].<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-goffin-rotterdam-2020-thursday|title=Sinner Shines For First Top 10 Win In Rotterdam|date=13 February 2020|access-date=13 February 2020|website=ATP Tour|archive-date=8 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008011849/https://www.atptour.com/en/news/sinner-goffin-rotterdam-2020-thursday|url-status=live}}</ref> Nakon pauze zbog [[Pandemija COVID-a 19|pandemije COVID-a 19]] i poraza u prvom kolu [[US Open]]a od [[Karen Hačanov|Karena Hačanova]] imao je nekoliko solidnih nastupa u Europi,<ref>{{cite web |title=Dimitrov Impressed By Sinner: 'He Can Only Get Better' |url=https://www.atptour.com/en/news/dimitrov-sinner-reaction-rome-2020 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=18 September 2020 |archive-date=8 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008181214/https://www.atptour.com/en/news/dimitrov-sinner-reaction-rome-2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Alex Zverev beats Jannik Sinner to keeps hopes of Cologne Double Alive |url=https://www.eurosport.com/tennis/atp-cologne-1/2020/alex-zverev-beats-jannik-sinner-to-keeps-hopes-of-cologne-double-alive_sto7966175/story.shtml |website=Eurosport |access-date=15 November 2020 |date=25 October 2020 |archive-date=30 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130133733/https://www.eurosport.com/tennis/atp-cologne-1/2020/alex-zverev-beats-jannik-sinner-to-keeps-hopes-of-cologne-double-alive_sto7966175/story.shtml |url-status=live }}</ref> uključujući i četvrtfinale [[Roland-Garros]]a, gdje ga je pobijedio [[Rafael Nadal]].<ref>{{cite web |title=Sinner Eliminates Zverev To Reach Maiden Major Quarter-final |url=https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-roland-garros-2020-day-8 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=4 October 2020 |archive-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418233919/https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-roland-garros-2020-day-8 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Forget Tomorrow, Sinner is A Clear & Present Danger |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2020-qf-reaction |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |archive-date=12 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012122854/https://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2020-qf-reaction |url-status=live }}</ref> Sezonu je završio osvajanjem svoje prve ATP titule na [[Sofia Open]]u, gdje je u finalu pobijedio [[Vasek Pospisil|Vaseka Pospisila]].<ref>{{cite web |title=One Year On, Sinner Earns Second De Minaur Victory |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-sofia-2020-thursday |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=12 November 2020 |archive-date=24 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124064833/https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-sofia-2020-thursday |url-status=live }}</ref> Sinner je tako postao najmlađi Talijan s titulom od početka Open ere te najmlađi osvajač ATP titule od [[Kei Nishikori|Keija Nishikorija]] [[2008.]] godine.<ref>{{cite web |title=Sinner Makes Italian History In Sofia |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-mannarino-sofia-2020-friday#:~:text=Jannik%20Sinner%20became%20the%20youngest,reach%20the%20Sofia%20Open%20final. |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=13 November 2020 |archive-date=19 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419072654/https://www.atptour.com/en/news/sinner-mannarino-sofia-2020-friday#:~:text=Jannik%20Sinner%20became%20the%20youngest,reach%20the%20Sofia%20Open%20final. |url-status=live }}</ref><ref name="maiden-title">{{cite web |title=Sinner The Winner: Jannik Clinches Maiden ATP Tour Title In Sofia |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-pospisil-sofia-2020-saturday-final |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=14 November 2020 |archive-date=2 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202031951/https://www.atptour.com/en/news/sinner-pospisil-sofia-2020-saturday-final |url-status=live }}</ref> Godinu je završio na 37. mjestu.<ref name=atp-rankings/> === Ulazak u top 10 (2021. – 2022.) === Uspjeh s kraja prethodne sezone nastavljen je početkom [[2021.]] godine kada je osvojio [[Great Ocean Road Open]],<ref name="second-title">{{cite web |title=#NextGenATP Sinner Extends Streak, Wins Great Ocean Road Open Title |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-travaglia-great-ocean-road-open-2021-sunday |website=ATP Tour |access-date=16 April 2021 |date=7 February 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301163744/https://www.atptour.com/en/news/sinner-travaglia-great-ocean-road-open-2021-sunday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Sinner Saves M.P., Gains Khachanov Revenge At Great Ocean Road Open |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-khachanov-travaglia-great-ocean-road-open-2021-saturday |website=ATP Tour |access-date=16 April 2021 |date=6 February 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301163833/https://www.atptour.com/en/news/sinner-khachanov-travaglia-great-ocean-road-open-2021-saturday |url-status=live }}</ref> postavši tako najmlađi igrač s dvije uzastopne ATP titule još od Nadalovog niza iz [[2005.]] godine.<ref name=second-title/> Njegova serija od deset uzastopnih pobjeda prekinuta je u prvom kolu [[Australian Open]]a, kada ga je u pet setova pobijedio [[Denis Shapovalov]].<ref>{{cite web |last=Abulleil |first=Reem |title=Match of the Day: Shapovalov sinks Sinner in epic |url=https://ausopen.com/articles/news/match-day-shapovalov-sinks-sinner-epic |website=Australian Open |access-date=16 April 2021 |date=9 February 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091733/https://ausopen.com/articles/news/match-day-shapovalov-sinks-sinner-epic |url-status=live }}</ref> Veliki uspjeh postigao je na [[Miami Open]]u, gdje je došao do svog prvog Masters 1000 finala,<ref>{{cite web |last=Eichenholz |first=Andrew |title=How Sinner Is Storming Down His 'Long Road' |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-miami-2021-sf-reaction |website=ATP Tour |access-date=16 April 2021 |date=2 April 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091730/https://www.atptour.com/en/news/sinner-miami-2021-sf-reaction |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|title=Sinner Strikes Late To Reach Maiden ATP Masters 1000 Final|url=https://www.atptour.com/en/news/bautista-agut-sinner-miami-2021-day-10|website=ATP Tour|access-date=16 April 2021|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091731/https://www.atptour.com/en/news/bautista-agut-sinner-miami-2021-day-10|url-status=live}}</ref> ali je izgubio od [[Hubert Hurkacz|Huberta Hurkacza]].<ref>{{cite web |last=Carayol |first=Tumaini |title=Hubert Hurkacz sees off Jannik Sinner to win Masters final in Miami |url=https://www.theguardian.com/sport/2021/apr/04/hubert-hurkacz-sees-off-jannik-sinner-to-win-masters-final-in-miami |website=The Guardian |access-date=16 April 2021 |date=4 April 2021 |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416091731/https://www.theguardian.com/sport/2021/apr/04/hubert-hurkacz-sees-off-jannik-sinner-to-win-masters-final-in-miami |url-status=live }}</ref> Na [[Roland-Garros]]u ga je ponovo izbacio Nadal,<ref>{{Cite web|url = https://indianexpress.com/article/sports/tennis/french-open-2021-nadal-vs-sinner-fourth-round-result-7348612/|title = Rafael Nadal ousts Jannik Sinner to march into 15th French Open quarter-final|date = 8 June 2021|access-date = 8 June 2021|archive-date = 8 June 2021|archive-url = https://web.archive.org/web/20210608141537/https://indianexpress.com/article/sports/tennis/french-open-2021-nadal-vs-sinner-fourth-round-result-7348612/|url-status = live}}</ref> dok je na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] ispao u prvom kolu. [[File:Sinner RG21 (59) (51376300983).jpg|thumb|220px|left|Jannik Sinner na [[Roland-Garros 2021.|Roland-Garrosu 2021.]] godine.]] U paru s [[Reilly Opelka|Reillyjem Opelkom]] osvojio je svoj prvi naslov u parovima na [[Atlanta Open]]u,<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/atlanta-2021-doubles-final|title=Reilly Opelka & Jannik Sinner Make Perfect Team Debut in Atlanta |work=ATP Tour |access-date=9 August 2021|archive-date=5 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805134851/https://www.atptour.com/en/news/atlanta-2021-doubles-final|url-status=live}}</ref> a pobjedom protiv [[Mackenzie McDonald|Mackenzieja McDonalda]] osvojio je i [[Citi Open]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]], što mu je bio treći turnir ukupno i prvi ATP 500 naslov.<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-brooksby-washington-2021-saturday|title=Jannik Sinner Halts Jenson Brooksby in #NextGenATP Clash to Reach Washington Final |work=ATP Tour |access-date=9 August 2021|archive-date=8 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808130741/https://www.atptour.com/en/news/sinner-brooksby-washington-2021-saturday|url-status=live}}</ref> Postao je tako prvi Talijan s titulom na Citi Openu te najmlađi ATP 500 pobjednik, odnosno prvi tinejdžer s ATP 500 pobjedom od uspostave kategorije [[2009.]] godine.<ref>{{Cite web| url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-mcdonald-washington-2021-final| title=Sinner Shines In Washington, Beats McDonald For First ATP 500 Title| work=ATP Tour| date=8 August 2021| access-date=9 August 2021| archive-date=9 August 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20210809003039/https://www.atptour.com/en/news/sinner-mcdonald-washington-2021-final| url-status=live}}</ref> Ovime je [[9. kolovoza]] [[2001.]] godine ušao među 15 najboljih tenisača svijeta. Nakon ispadanja u četvrtom kolu [[US Open]]a, Sinner je uspješno obranio naslov u [[Sofija|Sofiji]]<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-monfils-sofia-final-2021-sunday |title=Sinner Beats Monfils, Retains Sofia Title |publisher=atptour.com |date=3 October 2021 |access-date=3 October 2021 |last=Jacot |first=Sam |archive-date=4 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004204825/https://www.atptour.com/en/news/sinner-monfils-sofia-final-2021-sunday |url-status=live }}</ref> te je nadovezao naslov na [[European Open]]u u [[Antwerpen]]u, pobijedivši [[Diego Schwartzman|Diega Schwartzmana]] za svoj peti naslov u karijeri.<ref>{{Cite web|title=Jannik Sinner Marches Into Antwerp Final |url=https://www.atptour.com/en/news/www.atptour.com/en/news/sinner-harris-antwerp-2021-saturday|access-date=23 October 2021|website=ATP Tour|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023203551/https://www.atptour.com/en/news/www.atptour.com/en/news/sinner-harris-antwerp-2021-saturday|url-status=live}}</ref> Tako je postao najmlađi tenisač s pet ATP naslova još od [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]], koji je imao 19 kada je to uspio.<ref>{{Cite web|url=https://www.tennis.com/baseline/articles/stat-of-the-day-sinner-youngest-man-to-win-five-atp-titles-since-djokovic|title=Stat of the Day: 20-year-old Sinner becomes youngest man to win five ATP titles since 19-year-old Djokovic|access-date=17 November 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117002254/https://www.tennis.com/baseline/articles/stat-of-the-day-sinner-youngest-man-to-win-five-atp-titles-since-djokovic|url-status=live}}</ref> Nakon ulaska u polufinale [[Vienna Open]]a postao je prvi tenisač rođen u [[21. vijek|XXI. stoljeću]] koji je ušao među deset najboljih tenisača svijeta, što mu je donijelo status nositelja na [[Rolex Paris Masters]]u; tamo ga je porazio [[Carlos Alcaraz]], oduzevši mu tako priliku za direktan plasman na [[ATP Finals]]e.<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-paris-2021-wednesday |title=Carlos Alcaraz Stops Jannik Sinner's Nitto ATP Finals Tilt &#124; ATP Tour &#124; Tennis |work=ATP Tour |access-date=3 November 2021 |archive-date=3 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211103183139/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-paris-2021-wednesday |url-status=live }}</ref> Ipak, Sinner je bio prva alternativa te je upao u turnir nakon što se njegov sunarodnjak [[Matteo Berrettini]] povukao nakon svog prvog meča zbog ozljede abdomena.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/berrettini-nitto-atp-finals-2021-withdrawal|title=Berrettini Withdraws From Nitto ATP Finals, Sinner Steps In|website=ATP Tour|access-date=16 November 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117001919/https://www.atptour.com/en/news/berrettini-nitto-atp-finals-2021-withdrawal|url-status=live}}</ref> Sinner je pobijedio Hurkacza u drugom kolu te tako postao najmlađi pobjednik nekog meča na Finalsima još od [[Lleyton Hewitt|Lleytona Hewitta]] [[2000.]] godine te prva zamjena s pobjedom još od [[Janko Tipsarević|Janka Tipsarevića]] [[2011.]] godine.<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-hurkacz-turin-2021-tuesday|title=Jannik Sinner Rocks Turin Debut with Hubert Hurkacz Win|website=ATP Tour|access-date=16 November 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117001903/https://www.atptour.com/en/news/sinner-hurkacz-turin-2021-tuesday|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.eurosport.com/tennis/atp-finals/2021/jannik-sinner-v-hubert-hurkacz-atp-finals-live_sto8629938/story.shtml|title = ATP Finals 2021 – Jannik Sinner beats Hubert Hurkacz after replacing injured Matteo Berrettini|date = 16 November 2021|access-date = 16 November 2021|archive-date = 25 January 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220125194300/https://www.eurosport.com/tennis/atp-finals/2021/jannik-sinner-v-hubert-hurkacz-atp-finals-live_sto8629938/story.shtml|url-status = live}}</ref> Turnir je završio porazom od [[Danil Medvedev|Danila Medvedeva]], što mu je ipak bilo dovoljno da završi godinu kao 10. tenisač svijeta. U finalnom krugu [[Davis Cup]]a pobijedio je [[John Isner|Johna Isnera]] i [[Marin Čilić|Marina Čilića]], ali je Italija ispala u četvrtfinalu od Hrvatske.<ref>{{Cite web|url=https://www.daviscup.com/en/draws-results/tie.aspx?id=M-DC-2021-FLS-E-M-USA-ITA-01|title=Davis Cup – Draws & Results|access-date=27 November 2021|archive-date=25 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125095003/https://www.daviscup.com/en/draws-results/tie.aspx?id=M-DC-2021-FLS-E-M-USA-ITA-01|url-status=live}}</ref> Sljedeća sezona donijela je generalni napredak u smislu da je na velikim turnirima stizao sve dalje, ali bila je obilježena manjkom titula. Sinner je imao sasvim solidne nastupe na [[Australian Open]]u (četvrtfinale),<ref>{{Cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-australian-open-2022-monday|title=Sinner Stays Perfect, Downs De Minaur|work=ATP Tour |access-date=17 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170445/https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-australian-open-2022-monday|url-status=live}}</ref> [[Miami Open]]u (predaja u četvrtfinalu),<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/carreno-busta-sinner-miami-2022-sunday | title=Jannik Sinner Erases 5 Match Points to Edge Pablo Carreño Busta | work=ATP Tour | access-date=3 May 2022 | archive-date=3 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220503195747/https://www.atptour.com/en/news/carreno-busta-sinner-miami-2022-sunday | url-status=live }}</ref> [[Monte Carlo Masters]]u (četvrtfinale),<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-monte-carlo-2022-thursday | title=Jannik Sinner Rallies Past Andrey Rublev, Reaches Second Straight ATP Masters 1000 QF | work=ATP Tour | access-date=3 May 2022 | archive-date=3 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220503200812/https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-monte-carlo-2022-thursday | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-monte-carlo-2022-qf | title=Alexander Zverev Wins Decisive Tie-break to Edge Jannik Sinner in Monte Carlo Classic | website=ATP Tour | access-date=3 May 2022 | archive-date=3 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220503200811/https://www.atptour.com/en/news/zverev-sinner-monte-carlo-2022-qf | url-status=live }}</ref> [[Madrid Open]]u (treće kolo),<ref>{{cite web | url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/113285/jannik-sinner-reacts-to-saving-three-mps-in-stunning-comeback-win-in-madrid/ | title=Jannik Sinner reacts to saving three MPS in stunning comeback win in Madrid | date=2 May 2022 | access-date=3 May 2022 | archive-date=2 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220502214932/https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/113285/jannik-sinner-reacts-to-saving-three-mps-in-stunning-comeback-win-in-madrid/ | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/felix-sinner-zverev-musetti-madrid-2022-thursday|title=Felix Flies Past Sinner, Sets Zverev Showdown|publisher=[[Association of Tennis Professionals]]|date=5 May 2022|access-date=20 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173030/https://www.atptour.com/en/news/felix-sinner-zverev-musetti-madrid-2022-thursday|url-status=live}}</ref> [[Roland-Garros]]u (četvrto kolo)<ref>{{cite news | url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/rublev-through-french-open-last-eight-sinner-retires-injured-2022-05-30/ | title=Rublev through to French Open last eight as Sinner retires injured | newspaper=Reuters | date=30 May 2022 | last=Pretot | first=Julien | access-date=5 September 2022 | archive-date=5 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220905035540/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/rublev-through-french-open-last-eight-sinner-retires-injured-2022-05-30/ | url-status=live }}</ref> i [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] (četvrtfinale).<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-ski-feature-june-2022 | title=Jannik Sinner: Skiing Sensation to Tennis Star | website=ATP Tour | access-date=28 June 2022 | archive-date=28 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220628001133/https://www.atptour.com/en/news/sinner-ski-feature-june-2022 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2022-tuesday | title=Novak Djokovic Recovers Two-Set Deficit to Sink Jannik Sinner at Wimbledon | website=ATP Tour | access-date=31 July 2022 | archive-date=7 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220707223755/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2022-tuesday | url-status=live }}</ref> U [[Madrid]]u je protiv [[Alex de Minaur|Alexa de Minaura]] ostvario 100. pobjedu u karijeri, za što mu je trebalo samo 147 mečeva;<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2022-wednesday | title=Jannik Sinner Captures 100th Win, Advances in Madrid | website=ATP Tour | access-date=4 May 2022 | archive-date=4 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220504224747/https://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2022-wednesday | url-status=live }}</ref> jedina dva tenisača koji su brže došli do 100. pobjeda bili su [[Rafael Nadal]] (nakon 137 mečeva) i [[Novak Đoković]] (nakon 143 meča).<ref>{{cite web| url=https://www.atptour.com/en/news/tsitsipas-100-wins-tribute| title=Tsitsipas 100 wins tribute| work=ATP Tour| access-date=19 December 2022| archive-date=19 December 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20221219200152/https://www.atptour.com/en/news/tsitsipas-100-wins-tribute| url-status=live}}</ref> Svoje jedino finale te sezone igrao je na [[Croatia Open Umag|turniru u Umagu]], gdje je pobijedio branitelja naslova [[Carlos Alcaraz|Carlosa Alcaraza]] i osvojio svoj prvi naslov na zemlji te jedini naslov u [[2022.]] godini.<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-umag-2022-sunday-final | title=Jannik Sinner Rallies Past Alcaraz to Umag Crown | website=ATP Tour | access-date=2 August 2022 | archive-date=1 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220801072818/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-umag-2022-sunday-final | url-status=live }}</ref> Nakon ispadanja u trećem kolu i u [[National Bank Open|Montrealu]]<ref>{{cite web|url=https://www.tennismajors.com/atp/montreal-masters-carreno-busta-reaches-quarter-finals-617509.html|title=Montreal Masters: Carreno Busta reaches quarter-finals defeating Sinner, quarter finals are set|website=Tennis Majors|date=12 August 2022|access-date=20 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920172438/https://www.tennismajors.com/atp/montreal-masters-carreno-busta-reaches-quarter-finals-617509.html|url-status=live}}</ref> i u [[Cincinnati Masters|Cincinnatiju]],<ref>{{Cite web |title=Félix Auger-Aliassime Saves 2 MPs, Stuns Jannik Sinner In Cincinnati |url=https://www.atptour.com/en/news/auger-aliassime-sinner-cincinnati-2022-thursday |access-date=20 August 2022 |website=ATP Tour |archive-date=30 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830202751/https://www.atptour.com/en/news/auger-aliassime-sinner-cincinnati-2022-thursday |url-status=live }}</ref> uspio je doći do četvrtfinala [[US Open]]a,<ref>{{cite web | url= https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-04/sinner_earns_latenight_win_against_nakashima_at_the_2022_us_open.html | title= Sinner earns late-night win against Nakashima at the 2022 US Open | access-date= 6 September 2022 | archive-date= 6 September 2022 | archive-url= https://web.archive.org/web/20220906041336/https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-04/sinner_earns_latenight_win_against_nakashima_at_the_2022_us_open.html | url-status= live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-ivashka-us-open-2022-monday | title=Sinner Survives Service Yips & Five-Set Scare | website=ATP Tour | access-date=6 September 2022 | archive-date=6 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220906043355/https://www.atptour.com/en/news/sinner-ivashka-us-open-2022-monday | url-status=live }}</ref> gdje je ponovo igrao s Alcarazom. Alcaraz je pobijedio u pet setova nakon pet sati i petnaest minuta; meč je završio u 2:50 ujutro po lokalnom vremenu, što je rekord za najkasnije završeni meč u historiji turnira, te je postao drugi najduži meč u historiji US Opena.<ref>{{cite web | url=https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e | title=Alcaraz tops Sinner at 2:50 a.m.; latest US Open finish ever | website=[[Associated Press]] | date=8 September 2022 | access-date=14 September 2022 | archive-date=12 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220912062839/https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-us-open-2022-qf | title=Carlos Alcaraz Saves MP, Outlasts Jannik Sinner in Historic US Open QF Thriller | website=ATP Tour | access-date=14 September 2022 | archive-date=12 September 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220912010205/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-us-open-2022-qf | url-status=live }}</ref> Kraj sezone bio je nešto lošiji. Iako je pomogao Italiji da dođe do posljednje faze [[Davis Cup]]a,<ref>{{Cite web|url=https://www.daviscupfinals.com/news/group-a-italy-v-argentina|title=Italy beats Argentina to book place in Final 8|access-date=17 September 2022|archive-date=17 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017040143/https://www.daviscupfinals.com/news/group-a-italy-v-argentina|url-status=dead}}</ref> zbog ozljede u [[Sofija|Sofiji]] izbivao je s terena gotovo mjesec dana.<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-rune-huesler-musetti-sofia-2022-saturday | title=Holger Rune Advances Past Jannik Sinner into Sofia Final | website=ATP Tour | access-date=1 November 2022 | archive-date=10 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221010220432/https://www.atptour.com/en/news/sinner-rune-huesler-musetti-sofia-2022-saturday/ | url-status=live }}</ref> Igrao je još četvrfinale [[Erste Bank Open]]a,<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2022-friday | title=Daniil Medvedev Sinks Jannik Sinner in Vienna | website=ATP Tour | access-date=1 November 2022 | archive-date=1 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101004045/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2022-friday | url-status=live }}</ref> dok je na [[Rolex Paris Masters]]u ispao u prvom kolu.<ref>{{cite news | url=https://www.atptour.com/en/news/huesler-sinner-paris-2022-monday | title=Marc-Andrea Huesler Stuns Jannik Sinner in Paris Opener | website=ATP Tour | access-date=1 November 2022 | archive-date=1 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221101002302/https://www.atptour.com/en/news/huesler-sinner-paris-2022-monday | url-status=live }}</ref> Sezonu je završio kao 15. tenisač svijeta. === Davis Cup, Grand Slam naslovi i afera s dopingom (2023. – 2024.) === Nakon ispadanja na [[Adelaide International 1]]<ref>{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/atp/adelaide-international-1-korda-makes-semi-finals-651723.html |title=Red-hot Korda takes out Sinner to reach semi-finals |website=tennismajors.com |date=6 January 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125225910/https://www.tennismajors.com/atp/adelaide-international-1-korda-makes-semi-finals-651723.html |url-status=live }}</ref> i [[Australian Open]] turnirima,<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jan/22/tsitsipas-into-last-eight-of-australian-open-despite-sinners-best-efforts |title=Stefanos Tsitsipas marches on in Australian Open despite Sinner's best efforts |work=The Guardian |date=22 January 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125225910/https://www.theguardian.com/sport/2023/jan/22/tsitsipas-into-last-eight-of-australian-open-despite-sinners-best-efforts |url-status=live }}</ref> Sinner je u [[Montpellier]]u osvojio [[Open Sud de France]], svoj sedmi naslov u karijeri.<ref>{{cite news | url=https://www.atptour.com/en/news/cressy-sinner-montpellier-2023-sunday | title=Jannik Sinner Wins Montpellier Title | website=ATP Tour | access-date=18 February 2023 | archive-date=20 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230220030335/https://www.atptour.com/en/news/cressy-sinner-montpellier-2023-sunday | url-status=live }}</ref> U [[ABN AMRO Open|Rotterdamu]] je uspio doći do finala,<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-tsitsipas-rotterdam-2023-thursday |title=Sinner Scores Tsitsipas Revenge to Reach Rotterdam QFS |website=atptour.com |date=16 February 2023 |access-date= |archive-date=16 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216233123/https://www.atptour.com/en/news/sinner-tsitsipas-rotterdam-2023-thursday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-wawrinka-rotterdam-2023-friday | title=Sinner Sails Past Wawrinka to Rotterdam SFS | access-date=18 February 2023 | archive-date=18 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230218214450/https://www.atptour.com/en/news/sinner-wawrinka-rotterdam-2023-friday | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-griekspoor-rotterdam-2023-saturday | title=Sinner Serves Past Griekspoor, Sets Medvedev Final Clash in Rotterdam | website=ATP Tour | access-date=18 February 2023 | archive-date=18 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230218223858/https://www.atptour.com/en/news/sinner-griekspoor-rotterdam-2023-saturday | url-status=live }}</ref> gdje je izgubio od [[Danil Medvedev|Medvedeva]]. Nakon ispadanja u polufinalu [[BNP Paribas Open]]a u [[Indian Wells]]u od [[Carlos Alcaraz|Alcaraza]],<ref>{{Cite web |date=19 March 2023 |title=Carlos Alcaraz eclipses Jannik Sinner to reach Indian Wells final |url=https://www.independent.co.uk/sport/tennis/carlos-alcaraz-jannik-sinner-britain-neal-skupski-daniil-medvedev-b2303742.html |access-date=26 March 2023 |website=The Independent |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033228/https://www.independent.co.uk/sport/tennis/carlos-alcaraz-jannik-sinner-britain-neal-skupski-daniil-medvedev-b2303742.html |url-status=live }}</ref> Sinner se uspio "osvetiti" u polufinalu [[Miami Open]]a,<ref>{{cite news |url=https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-miami-2023-tuesday |title=Jannik Sinner Defeats Andrey Rublev in Miami |website=ATP Tour |date=28 March 2023 |access-date=28 March 2023 |archive-date=28 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328173705/https://www.atptour.com/en/news/rublev-sinner-miami-2023-tuesday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-ruusuvuori-miami-2023-wednesday |title=Sinner Overcomes Rain, Ruusuvuori to Reach Miami SFS |website=ATP Tour |date=29 March 2023 |access-date=29 March 2023 |archive-date=29 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329224445/https://www.atptour.com/en/news/sinner-ruusuvuori-miami-2023-wednesday |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-miami-2023-sf |title=Sinner Storms Back to Beat Alcaraz in Miami SF, Ending Spaniard's No. 1 Reign |website=ATP Tour |date=30 March 2023 |access-date=1 April 2023 |archive-date=3 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403133737/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-miami-2023-sf |url-status=live }}</ref> čime je osujetio Alcarazove planove da se vrati na prvo mjesto;<ref>{{cite web | url=https://www.tennis.com/news/articles/the-point-of-the-year-by-jannik-sinner-and-carlos-alcaraz | title=Jannik Sinner wins the point of the year, then ends Carlos Alcaraz's hopes for a Sunshine Double | date=30 March 2023 | access-date=1 April 2023 | archive-date=2 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230402045713/https://www.tennis.com/news/articles/the-point-of-the-year-by-jannik-sinner-and-carlos-alcaraz | url-status=live }}</ref> u finalu je ponovo izgubio od Medvedeva, čime je omjer među njima došao do 0:6 u korist Rusa.<ref>{{cite web | url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-miami-2023-final | title=Daniil Medvedev Wins Maiden Miami Title, Fourth Trophy of 2023 | website=ATP Tour | date=31 March 2023 | access-date=2 April 2023 | archive-date=2 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230402191105/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-miami-2023-final | url-status=live }}</ref> U [[Monte Carlo Masters|Monte Carlu]] je igrao svoje treće uzastopno Masters 1000 polufinale,<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-musetti-monte-carlo-2023-qf |title=Sinner Reaches Third Straight ATP Masters 1000 SF in Monte-Carlo |website=ATP Tour |date=14 April 2023 |access-date=14 April 2023 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414210638/https://www.atptour.com/en/news/sinner-musetti-monte-carlo-2023-qf |url-status=live }}</ref> dok je na [[Roland-Garros]]u iznanađujuće izgubio od [[Daniel Altmaier|Daniela Altmaiera]] u drugom kolu;<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-altmaier-roland-garros-2023-thursday |title=Altmaier Saves 2 MPs To Stun Sinner At Roland Garros |website=ATP Tour |date=1 June 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=26 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230926193120/https://www.atptour.com/en/news/sinner-altmaier-roland-garros-2023-thursday |url-status=live }}</ref> meč se igrao u pet setova i trajao je 5 sati i 26 minuta, čime je postao dotad najduži meč u Sinnerovoj karijeri<ref>{{cite web |url=https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-altmaier-moves-into-third-round-685280.html |title=Sinner defeated by Altmaier in fifth longest match in Roland-Garros history |website=tennismajors.com |date=1 June 2023 |access-date=10 July 2023 |archive-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718014218/https://www.tennismajors.com/roland-garros-news/roland-garros-altmaier-moves-into-third-round-685280.html |url-status=live }}</ref> te drugi najduži meč sezone.<ref>{{cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/daniel-altmaier-outlasts-jannik-sinner-in-five-hour-26-minute-roland-garros-epic |title=Daniel Altmaier outlasts Jannik Sinner in five-hour, 26-minute Roland Garros epic |website=tennis.com |date=1 June 2023 |access-date=10 July 2023 |archive-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718013130/https://www.tennis.com/news/articles/daniel-altmaier-outlasts-jannik-sinner-in-five-hour-26-minute-roland-garros-epic |url-status=live }}</ref> Na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] je došao do četvrtfinala,<ref>{{Cite news |last=Parkinson |first=Hannah Jane |date=9 July 2023 |title=Manic Sinner is no saint as he slips and slides into Wimbledon quarter-finals |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/09/livewire-jannik-sinner-beats-daniel-elahi-galan-to-progress-to-quarter-finals |access-date=12 July 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=12 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712011140/https://www.theguardian.com/sport/2023/jul/09/livewire-jannik-sinner-beats-daniel-elahi-galan-to-progress-to-quarter-finals |url-status=live }}</ref> gdje je izgubio od [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]].<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2023-friday |title=Novak Djokovic Beats Jannik Sinner At Wimbledon {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |website=ATP Tour |date=14 July 2023 |access-date=13 August 2023 |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716193727/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-wimbledon-2023-friday |url-status=live }}</ref> U kolovozu je u [[National Bank Open|Torontu]] osvojio svoj prvi Masters 1000 naslov, pobijedivši [[Alex de Minaur|Alexa de Minaura]] u finalu.<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-toronto-2023-sunday-final |title=Jannik Sinner Earns First Masters 1000 Crown In Toronto |website=ATP Tour |date=13 August 2023 |access-date=13 August 2023 |archive-date=13 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813215835/https://www.atptour.com/en/news/de-minaur-sinner-toronto-2023-sunday-final |url-status=live }}</ref> Na [[China Open]]u je u polufinalu ponovo pobijedio Alcaraza da bi u finalu svladao Medvedeva, prvi put u sedam međusobnih mečeva.<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-beijing-2023-sf |title=Sinner Races Away From Alcaraz After Marathon Start In Beijing SFs |website=ATP Tour |date=3 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=5 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105091402/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-beijing-2023-sf |url-status=live }}</ref> Tako je došao do četvrtog mjesta na ATP listi, postavši prvi Talijan u Top 5 još od vremena [[Adriano Panatta|Adriana Panatte]].<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-beijing-2023-final |title=Sinner Ends Medvedev Stranglehold, Clinches Beijing Crown |website=ATP Tour |date=4 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=12 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012124338/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-beijing-2023-final |url-status=live }}</ref> Nakon ispadanja od [[Ben Shelton|Sheltona]] u [[Rolex Shanghai Masters|Šangaju]],<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-shelton-shanghai-2023-tuesday |title=Shelton Stuns Sinner In Shanghai |website=ATP Tour |date=10 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=4 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231104102711/https://www.atptour.com/en/news/sinner-shelton-shanghai-2023-tuesday |url-status=live }}</ref> Sinner je došao do finala turnira u [[Beč]]u, gdje je drugi put za redom pobijedio Medvedeva.<ref>{{cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2023-singles-final |title=Sinner Claws Past Medvedev, Triumphs In Vienna |website=ATP Tour |date=29 October 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205015106/https://www.atptour.com/en/news/medvedev-sinner-vienna-2023-singles-final |url-status=live }}</ref> Dobri nastupi osigurali su mu debitantski direktni nastup na [[ATP Finals]]ima, gdje je u grupnoj fazi pobijedio sva tri meča, uključujući i onaj protiv Đokovića;<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-turin-2023-tuesday |title='Brave' Sinner Downs Djokovic, Nears Turin SFs |website=ATP Tour |date=14 November 2023 |access-date=20 November 2023 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122013222/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-turin-2023-tuesday |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/sinner-beats-djokovic-atp-finals-cracker-2023-11-14/ |title=Sinner digs deep to down Djokovic in ATP Finals cracker |website=reuters.com |date=14 November 2023 |access-date=20 November 2023 |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115181741/https://www.reuters.com/sports/tennis/sinner-beats-djokovic-atp-finals-cracker-2023-11-14/ |url-status=live }}</ref> ipak, u ponovnom susretu protiv Đokovića u finalu, Sinner je izgubio.<ref>{{Cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/imperious-djokovic-wins-record-7th-atp-finals-title-by-beating-sinner-in-straight-sets |title=Novak Djokovic wins record seventh ATP Finals title, beats Jannik Sinner in straight sets |website=Tennis.com |date=19 November 2023 |access-date=20 November 2023 |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120044250/https://www.tennis.com/news/articles/imperious-djokovic-wins-record-7th-atp-finals-title-by-beating-sinner-in-straight-sets |url-status=live }}</ref> Nakon toga je nastupio za Italiju u završnoj fazi [[Davis Cup]]a, gdje je u četvrtfinalu pobijedio [[Tallon Griekspoor|Tallona Griekspoora]] i tako pomogao Italiji da prođe [[Davis Cup reprezentacija Nizozemske|Nizozemsku]].<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-8-2023-thursday |title=Sinner Doubles Up To Lead Italy Into Davis Cup Semi-finals |website=ATP Tour |date=23 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=25 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231125230353/https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-8-2023-thursday |url-status=live }}</ref> U polufinalu je uslijedio susret sa [[Davis Cup reprezentacija Srbije|Srbijom]], u sklopu kojeg je Sinner treći put u 12 dana igrao protiv Đokovića i pobijedio. Bio je to prvi Đokovićev poraz u singlu i Davis Cupu još od [[2011.]] godine kada ga je pobijedio [[Juan Martín del Potro]].<ref>{{Cite web |url=https://apnews.com/article/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-8d38c33f25774ff5e7dcefe47e52e4c0 |title=Sinner enjoys double success over Djokovic to lead Italy into the Davis Cup final |website=apnews.com |date=25 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204154642/https://apnews.com/article/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-8d38c33f25774ff5e7dcefe47e52e4c0 |url-status=live }}</ref> Uz to, Sinner je u trećem setu spasio tri uzastopne meč lopte, postavši tek četvrti igrač u historiji koji je pobijedio Đokovića nakon spašavanja meč lopti te prvi koji je spasio čak tri uzastopne meč lopte;<ref>{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-2023-sf |title=Sinner Saves 3 MPs To Beat Djokovic, Leads Italy To Davis Cup Final |website=atptour.com |date=25 November 2023 |access-date=27 November 2023 |archive-date=26 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126235627/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-serbia-italy-davis-cup-2023-sf |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.skysports.com/tennis/news/12110/13016292/davis-cup-italys-jannik-sinner-beats-novak-djokovic-in-both-singles-and-doubles-to-secure-a-2-1-victory-over-serbia |title=Davis Cup: Italy's Jannik Sinner beats Novak Djokovic in both singles and doubles to secure a 2–1 victory over Serbia |website=skysports.com |date=25 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=9 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209102132/https://www.skysports.com/tennis/news/12110/13016292/davis-cup-italys-jannik-sinner-beats-novak-djokovic-in-both-singles-and-doubles-to-secure-a-2-1-victory-over-serbia |url-status=live }}</ref> također je postao tek treći tenisač, nakon [[Rafael Nadal|Rafaela Nadala]] i [[Andy Murray|Andyja Murraya]] koji je dva puta pobijedio Đokovića u rasponu od 12 dana.<ref>{{Cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-defeats-novak-djokovic-twice-in-12-days-nadal-murray |title=Stat of the Day: Jannik Sinner defeats Novak Djokovic twice in 12 days, joins exclusive list |website=tennis.com |date=25 November 2023 |access-date=27 November 2023 |archive-date=27 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127014429/https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-defeats-novak-djokovic-twice-in-12-days-nadal-murray |url-status=live }}</ref> Nakon toga je u paru s [[Lorenzo Sonego|Lorenzom Sonegom]] ponovo pobijedio Đokovića, koji je igrao u paru s [[Miomir Kecmanović|Kecmanovićem]], i osigurao Italiji ulazak u finale.<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/25/italy-into-davis-cup-final-after-sinners-stunning-comeback-sees-off-djokovic |title=Italy into Davis Cup final after Sinner's stunning comeback sees off Djokovic |work=The Guardian |date=25 November 2023 |access-date=25 November 2023 |archive-date=20 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220231255/https://www.theguardian.com/sport/2023/nov/25/italy-into-davis-cup-final-after-sinners-stunning-comeback-sees-off-djokovic |url-status=live }}</ref> Tamo su Talijani pobijedili [[Davis Cup reprezentacija Australije|Australiju]] i osvojili svoj drugi naslov, prvi nakon [[1976.]] godine.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-2023-italy-australia |title=Scintillating Sinner Leads Italy To Davis Cup Title |website=ATP Tour |date=26 November 2023 |access-date=27 November 2023 |archive-date=28 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128151659/https://www.atptour.com/en/news/davis-cup-final-2023-italy-australia |url-status=live }}</ref> Tijekom dodjele ATP-ovih nagrada, Sinner je dobio nagradu za igrača s najvećim napretkom i nagradu za miljenika publike,<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner Wins Most Improved Player Of The Year Award For 2023 |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-most-improved-player-of-the-year |access-date=2 July 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=17 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217045747/https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-most-improved-player-of-the-year |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner Voted Fans' Favourite In 2023 ATP Awards |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-fans-favourite-singles |access-date=2 July 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=18 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218143517/https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-awards-2023-fans-favourite-singles |url-status=live }}</ref> dok su njegovi treneri [[Darren Cahill]] i [[Simone Vagnozzi]] podijelili nagradu za trenera godine.<ref>{{Cite web |title=2023 ATP Awards: Djokovic Joined By Sinner, Alcaraz, Auger-Aliassime, Fils Among Winners |url=http://www.atptour.com/en/news/atp-awards-2023-all-winners |access-date=2 July 2024 |website=ATP Tour |language=en}}</ref> Na Supertennis Awardsima dobio je nagradu za najboljeg tenisača.<ref>{{Cite web |title=Sinner premiato come miglior giocatore dell'anno: il tennis italiano in festa |url=https://www.today.it/sport/tennis/premi-migliori-supertennis-2023.html |access-date=11 July 2024 |website=Today |language=it |archive-date=11 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240711143727/https://www.today.it/sport/tennis/premi-migliori-supertennis-2023.html |url-status=live }}</ref> Početak sezone [[2024.]] godine bio je vrlo jak. Sinner je na [[Australian Open]]u prilično lako došao do novog polufinala, gdje je iznenađujuće pobijedio Đokovića, koji je tada bio prvi tenisač svijeta i branitelj naslova;<ref>{{Cite web |date=26 January 2024 |title=Sinner ends Djokovic's reign in Australian Open semifinals |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/39391142/jannik-sinner-ends-novak-djokovic-australian-open-reign-semifinals |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128162430/https://www.espn.com/tennis/story/_/id/39391142/jannik-sinner-ends-novak-djokovic-australian-open-reign-semifinals |archive-date=28 January 2024 |access-date=28 January 2024 |website=ESPN.com|agency=Associated Press}}</ref> bio je to Đokovićev prvi poraz na Australian Openu od [[2018.]] godine.<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-australian-open-2024-sf|title=Jannik Sinner defeats Novak Djokovic to reach 2024 Australian Open final |website=ATP Tour|access-date=27 January 2024|archive-date=27 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127210854/https://www.atptour.com/en/news/djokovic-sinner-australian-open-2024-sf|url-status=live}}</ref> U finalu je ponovo igrao protiv Medvedeva te je okrenuo 0:2 u setovima i tako došao do svog prvog [[Grand Slam]] naslova u karijeri; postao je prvi Talijan s osvojenim Australian Openom te tek treći Talijan ukupno, odnosno drugi u Open eri s nekim Grand Slam naslovom.<ref name="AO2024">{{Cite web |title=Sinner, winner: Italian takes first major at AO 2024 {{!}} AO |url=https://ausopen.com/articles/news/sinner-winner-italian-takes-first-major-ao-2024 |access-date=28 January 2024 |website=ausopen.com |language=en |archive-date=28 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128231116/https://ausopen.com/articles/news/sinner-winner-italian-takes-first-major-ao-2024 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-becomes-first-italian-man-to-win-a-grand-slam-title-in-48-years|title=Stat of the Day: Jannik Sinner becomes first Italian man to win a Grand Slam title in 48 years|access-date=28 January 2024|archive-date=28 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240128235718/https://www.tennis.com/news/articles/stat-of-the-day-jannik-sinner-becomes-first-italian-man-to-win-a-grand-slam-title-in-48-years|url-status=live}}</ref> Također je postao tek drugi tenisač koji je osvojio Australian Open nakon što je gubio 0:2 u setovima, nakon Nadala [[2022.]] godine, koji je na taj način pobijedio upravo Medvedeva. U [[Rotterdam]]u je nakon predaje [[Miloš Raonić|Miloša Raonića]] u četvrtfinalu došao do svoje 200. pobjede u karijeri, postavši prvi igrač rođen u [[21. vijek|XXI. vijeku]] kojemu je to uspjelo.<ref>{{Cite web |author-mask=TennisTV |date=16 February 2024 |title=200 ATP Wins for Jannik Sinner |url=https://twitter.com/TennisTV/status/1758613115032293858 |access-date=15 April 2024 |website=X |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216224703/https://twitter.com/TennisTV/status/1758613115032293858 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/tennis/atp-rotterdam/2024/jannik-sinner-struggling-a-little-bit-but-reaches-rotterdam-semi-finals-after-milos-raonic-retires-w_sto10025927/story.shtml|title=Jannik Sinner struggling a little bit but reaches Rotterdam semi finals after Milos Raonic retires with injury|access-date=16 February 2024|archive-date=16 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216230138/https://www.eurosport.com/tennis/atp-rotterdam/2024/jannik-sinner-struggling-a-little-bit-but-reaches-rotterdam-semi-finals-after-milos-raonic-retires-w_sto10025927/story.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-raonic-rotterdam-2024-friday|title=Sinner claims 200th win, reaches Rotterdam SF|access-date=17 February 2024|archive-date=16 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240216222715/https://www.atptour.com/en/news/sinner-raonic-rotterdam-2024-friday|url-status=live}}</ref> Nakon pobjeda nad Griekspoorom i de Minaurom, Sinner je osvojio turnir i tako došao do trećeg mjesta na ATP listi, čime je postao najbolje rangirani Talijan u historiji.<ref>{{Cite web |title=Sinner continues red-hot run, clinches Rotterdam crown |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-rotterdam-2024-final |access-date=19 February 2024 |date=18 February 2024 |website=ATPTour |archive-date=18 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218195132/https://www.atptour.com/en/news/sinner-de-minaur-rotterdam-2024-final |url-status=live }}</ref> Tijekom [[BNP Paribas Open]]a u [[Indian Wells]]u produžio je svoju seriju na 19 uzastopnih pobjeda (16 u [[2024.]]), čime je oborio talijanski rekord u Open eri, a koja je prekinuta polufinalnim porazom od Alcaraza.<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner advances to Indian Wells semi-finals |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-lehecka-indian-wells-2024-thursday |access-date=15 March 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315103200/https://www.atptour.com/en/news/sinner-lehecka-indian-wells-2024-thursday |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=17 March 2024 |title=Indian Wells: Carlos Alcaraz ends Jannik Sinner's winning run to set up Daniil Medvedev final |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/68583254 |access-date=24 June 2024 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912002231/https://www.bbc.com/sport/tennis/68583254 |url-status=live }}</ref> U [[Miami Open|Miamiju]] je u finalu pobijedio [[Grigor Dimitrov|Grigora Dimitrova]] i tako osvojio svoj drugi Masters 1000 naslov, što mu je ujedno donijelo i skok na drugo mjesto ATP liste.<ref>{{Cite news |title=Jannik Sinner sweeps Grigor Dimitrov aside to win Miami Open |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/mar/31/jannik-sinner-sweeps-grigor-dimitrov-aside-to-win-miami-open |access-date=31 March 2024 |work=The Guardian |date=31 March 2024 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-clinches-no-2-ranking-a-new-career-high-after-winning-miami-open-title|title=Jannik Sinner clinches No. 2 ranking, a new career-high, after winning Miami Open title|date=31 March 2024|access-date=31 March 2024|archive-date=31 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331220913/https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-clinches-no-2-ranking-a-new-career-high-after-winning-miami-open-title|url-status=live}}</ref> Nakon poraza u drugom kolu [[Monte Carlo Masters|Monte Carla]] od [[Stefanos Cicipas|Stefanosa Cicipasa]], Sinner se povukao s turnira u [[Madrid]]u<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner withdraws from Madrid |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2024-withdrawal |access-date=4 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=3 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503051225/https://www.atptour.com/en/news/sinner-madrid-2024-withdrawal |url-status=live }}</ref> i [[Rim]]u zbog ozljede kuka.<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner withdraws from Rome |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-rome-2024-withdrawal |access-date=4 June 2024 |website=ATP Tour |language=en}}</ref> Nakon što se Đoković povukao s [[Roland-Garros]]a, Sinner je po završetku turnira, na kojem je ispao u polufinalu od Alcaraza,<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz defeats Jannik Sinner in five-set Roland Garros SF thriller {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=http://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-roland-garros-2024-friday |access-date=24 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=9 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609061128/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-sinner-roland-garros-2024-friday |url-status=live }}</ref> prvi put u karijeri postao najbolji tenisač svijeta,<ref>{{Cite web |last=Zagoria |first=Adam |title=World No. 1 Novak Djokovic Withdraws From French Open, Jannik Sinner Becomes New No. 1 |url=https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2024/06/04/world-no-1-novak-djokovic-withdraws-from-french-open-jannik-sinner-becomes-new-no-1/ |access-date=4 June 2024 |website=Forbes |language=en |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605235249/https://www.forbes.com/sites/adamzagoria/2024/06/04/world-no-1-novak-djokovic-withdraws-from-french-open-jannik-sinner-becomes-new-no-1/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=4 June 2024 |title=Novak Djokovic injury: Defending champion withdraws from French Open |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c7221343y0lo |access-date=4 June 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=4 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604182542/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c7221343y0lo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner assured of rise to world No. 1 |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2024-world-no-1-guaranteed |access-date=4 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=4 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604163058/https://www.atptour.com/en/news/sinner-roland-garros-2024-world-no-1-guaranteed |url-status=live }}</ref> ujedno i prvi Talijan u historiji koji je došao do te pozicije.<ref>{{Cite news |date=4 June 2024 |last=Pinto |first=Piergiuseppe |title=Quali tennisti italiani sono stati i numeri 1 al mondo? Sinner è il primo a riuscirci, il suo Roland Garros è su DAZN |url=https://www.dazn.com/it-IT/news/tennis/quali-tennisti-italiani-sono-stati-i-numeri-1-al-mondo/1ndmfp8cz0ele1htk700n5ixs8 |access-date=9 September 2024 |work=[[DAZN]] |language=it}}</ref> Na [[Halle Open]]u je postao tek osmi tenisač u historiji koji je osvojio svoj prvi turnir nakon prvog dolaska na prvo mjesto ATP liste,<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner wins Halle title in first tournament as World No. 1 |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-hurkacz-halle-2024-final |access-date=24 June 2024 |website=ATP Tour |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Shannuu |date=24 June 2024 |title=Jannik Sinner joins elite company with historic win as world No. 1 |url=https://tennistonic.com/tennis-news/728448/jannik-sinner-joins-elite-company-with-historic-win-as-world-no-1/ |access-date=24 June 2024 |website=Tennis Tonic – News, Predictions, H2H, Live Scores, stats |language=en-US |archive-date=24 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624093253/https://tennistonic.com/tennis-news/728448/jannik-sinner-joins-elite-company-with-historic-win-as-world-no-1/ |url-status=live }}</ref> dok je na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]] prvi put u svojoj karijeri bio prvi nositelj na nekom [[Grand Slam]]u; na turniru je ispao od Medvedeva u četvrfinalu.<ref>{{Cite web |last=McLeman |first=Neil |date=9 July 2024 |title=Daniil Medvedev upsets Jannik Sinner to win epic Wimbledon quarter-final |url=https://www.express.co.uk/sport/tennis/1921020/Jannik-Sinner-Daniil-Medvedev-Wimbledon |access-date=10 July 2024 |website=Express.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ilic |first=Jovica |date=10 July 2024 |title=Daniil Medvedev edges ill Jannik Sinner, reaches Wimbledon semi-final |url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/On_the_ATP_results_with/146418/daniil-medvedev-edges-ill-jannik-sinner-reaches-wimbledon-semifinal/ |access-date=10 July 2024 |website=Tennis World USA |language=en}}</ref> Na [[Ljetne olimpijske igre 2024.|Olimpijskim igrama]] u [[Pariz]]u nije nastupio zbog [[tonzilitis]]a.<ref>{{Cite web |date=24 July 2024 |title=Paris 2024: Jannik Sinner withdraws from tennis competition with injury, Salisbury to partner Watson in mixed doubles |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c3ge21gx2wdo |access-date=24 July 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=24 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724164408/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c3ge21gx2wdo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=24 July 2024 |title=Tennis world No 1 Jannik Sinner forced to pull out of Olympics |url=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/jannik-sinner-olympics-withdraw-injury-tonsilitis-b2585245.html |access-date=24 July 2024 |website=The Independent |language=en |archive-date=24 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724164408/https://www.independent.co.uk/sport/olympics/jannik-sinner-olympics-withdraw-injury-tonsilitis-b2585245.html |url-status=live }}</ref> U [[Cincinnati Open|Cincinnatiju]] je osvojio svoj drugi Masters 1000 naslov u godini i peti ukupno, pobijedivši [[Frances Tiafoe|Francesa Tiafoea]] u finalu.<ref>{{cite web |last=Dietz |first=Matthew |title=World No. 1 Jannik Sinner defeats Tiafoe to win his first Cincinnati Open |date=20 August 2024 |url=https://www.wlwt.com/article/jannik-sinner-cincinnati-open-tennis-tiafoe-championship/61918680 |access-date=20 August 2024 |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820001948/https://www.wlwt.com/article/jannik-sinner-cincinnati-open-tennis-tiafoe-championship/61918680 |url-status=live }}</ref> Dana [[20. kolovoza]] [[2024.]] godine, nezavisni je sud objavio da je Sinner dva puta u ožujku imao pozitivan test na nedopuštenu supstancu [[klostebol]].<ref>{{Cite web |date=21 August 2024 |title=Why wasn't Jannik Sinner suspended after two positive steroid tests? What do other players think? |url=https://apnews.com/article/jannik-sinner-doping-steroid-test-clostebol-fa89853c0de2969fc4aa1b4195f2a91f |access-date=26 August 2024 |website=AP News |language=en |archive-date=26 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826034853/https://apnews.com/article/jannik-sinner-doping-steroid-test-clostebol-fa89853c0de2969fc4aa1b4195f2a91f |url-status=live }}</ref> Sud je prihvatio Sinnerovo objašnjenje da je klostebol unesen u njegov organizam slučajno tijekom masaže, jer je njegov fizioterapeut ranije bio koristio sredstvo s klostebolom kako bi liječio vlastitu ozljedu. Krajem mjeseca, Sinner je objavio kako je dao otkaz svom kondicijskom treneru Umbertu Ferrari i fizioterapeutu Giacomu Naldiju.<ref>{{Cite news |title=US Open: Jannik Sinner confirms he has parted ways with fitness coach Umberto Ferrara and physio Giacomo Naldi over drug tests |url=https://www.skysports.com/tennis/news/32833/13201809/us-open-jannik-sinner-confirms-he-has-parted-ways-with-fitness-coach-umberto-ferrara-and-physio-giacomo-naldi-over-drug-tests |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216043239/https://www.skysports.com/tennis/news/32833/13201809/us-open-jannik-sinner-confirms-he-has-parted-ways-with-fitness-coach-umberto-ferrara-and-physio-giacomo-naldi-over-drug-tests |archive-date=16 February 2025 |access-date=24 July 2025 |work=Sky Sports |language=en-GB |url-status=live }}</ref> Sud je odlučio da Sinner nije s namjerom uzimao doping te mu nije izrekao nikakvu suspenziju, ali je morao vratiti novac i bodove koje je zaradio na turniru u [[Indian Wells]]u,<ref>{{cite web | title=Jannik Sinner cleared of wrongdoing after failed drug tests, ITIA says | website=Reuters | date=20 August 2024 | url=https://www.reuters.com/sports/tennis/world-no-1-sinner-cleared-wrongdoing-after-failed-drug-tests-itia-says-2024-08-20/ | access-date=21 August 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=20 August 2024 |title=Jannik Sinner receives anti-doping sanction after positive tests for banned substance clostebol |url=https://www.nytimes.com/athletic/5710847/2024/08/20/jannik-sinner-doping-positive-tennis-clostebol/ |access-date=20 August 2024 |website=[[The New York Times]] |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820175758/https://www.nytimes.com/athletic/5710847/2024/08/20/jannik-sinner-doping-positive-tennis-clostebol/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=20 August 2024 |title=Independent tribunal rules 'No Fault or Negligence' in case of Jannik Sinner |url=https://www.itia.tennis/news/sanctions/independent-tribunal-rules-no-fault-or-negligence-in-case-of-italian-player-jannik-sinner/ |access-date=20 August 2024 |website=ITIA |archive-date=20 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820150912/https://www.itia.tennis/news/sanctions/independent-tribunal-rules-no-fault-or-negligence-in-case-of-italian-player-jannik-sinner/ |url-status=live }}</ref> što je Sinner i učinio.<ref>{{cite news |url=https://www.cbc.ca/sports/tennis/jannik-sinner-positive-test-for-steroid-1.7299343 |title=Tennis star Jannik Sinner tested positive for a steroid twice but will not be suspended |work=CBC News |date=20 August 2024}}</ref> [[Svjetska antidopinška agencija]] žalila se na ovu odluku, a postupak je riješen nagodbom u veljači [[2025.]] godine, u sklopu koje je riješeno da je Sinner nenamjerno unio nedozvoljeno sredstvo u organizam te je prihvatio suspenziju u trajanju od tri mjeseca.<ref>{{Cite web |date=18 February 2025 |title=Jannik Sinner: Tennis world number one's case 'million miles away from doping', says Wada general counsel |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/cdxexxl936vo |access-date=28 February 2025 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> Proces je bio jedna od najvrućih tema u teniskom svijetu u to vrijeme.<ref>{{cite news |url=https://www.eurosport.com/tennis/mats-wilander-jannik-sinner-anti-doping-ruling-unfair_sto20030781/story.shtml |title=Mats Wilander on 'unfair' situation over Jannik Sinner's anti-doping ruling – 'The process is obviously terrible' |publisher=ESPN |date=21 August 2024 |first=Joel |last=Kulasingham}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/cn02xp9dw02o |title=Sinner parts with physio & fitness coach after investigation |work=BBC Sport |date=23 August 2024}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Hansen |first1=James |last2=Eccleshare |first2=Charlie |date=12 November 2025 |title=Novak Djokovic's Piers Morgan interview: Sinner, Alcaraz, the tennis GOAT debate and his career |url=https://www.nytimes.com/athletic/6798363/2025/11/11/novak-djokovic-piers-morgan-interview/ |access-date=13 November 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> [[File:2024 11 24 Copa Davis Tenis.jpg|thumb|320px|Sinner (drugi s lijeva) s [[Davis Cup reprezentacija Italije|reprezentativnim kolegama]] ispred trofeja pobjednika [[Davis Cup]]a [[2024.]] godine.]] Postupak nije omeo Sinnerovu igru, s obzirom na to da je na [[US Open]]u osvojio svoj drugi Grand Slam naslov u karijeri.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/41153580/jannik-sinner-defeats-jack-draper-reach-2024-us-open-final|title=Jannik Sinner overcomes injury, Jack Draper to reach US Open final|website=ESPN|date=6 September 2024}}</ref> U četvrtfinalu je izbacio Medvedeva, u polufinalu [[Jack Draper|Jacka Drapera]], a u finalu [[Taylor Fritz|Taylora Fritza]] i tako postao tek četvrti tenisač koji je osvojio dva Grand Slam naslova u godini u kojoj je osvojio svoj prvi Grand Slam naslov. Pobjedu je posvetio svojoj teti.<ref>{{cite web| url=https://www.news24.com/sport/tennis/live-us-open-defending-champs-djokovic-gauff-headline-day-1-20240826| website=News24| date=8 September 2024| title=Sinner wins US Open to become Italian saint of Flushing Meadows| access-date=9 September 2024| archive-date=7 September 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20240907065926/https://www.news24.com/sport/tennis/live-us-open-defending-champs-djokovic-gauff-headline-day-1-20240826| url-status=live}}</ref> Na [[China Open]]u je također došao do finala, ali je izgubio od Alcaraza.<ref name=":9">{{Cite web |date=2 October 2024 |title=Alcaraz beats Sinner in dramatic China Open final |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/ce8v6560lnro |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002154343/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/ce8v6560lnro |archive-date=2 October 2024 |access-date=2 October 2024 |website=BBC Sport}}</ref> Nakon što je pobijedio [[Tomáš Machač|Tomáša Machača]] u polufinalu [[Rolex Shanghai Masters|Šangaja]], Sinner je osigurao prvo mjesto na kraju godine, postavši prvi Talijan kojemu je to uspjelo.<ref>{{cite web|url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-passes-novak-djokovic-for-fourth-longest-first-stint-at-no-1-in-atp-rankings-history|title= Jannik Sinner passes Novak Djokovic for fourth-longest first stint at No. 1 in ATP rankings history|date=16 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 October 2024 |title=Sinner clinches year-end No. 1 in PIF ATP Rankings |url=https://www.atptour.com/en/news/jannik-sinner-clinches-year-end-no-1-2024 |access-date=12 October 2024 |website=ATP Tour}}</ref> U finalu je ponovo pobijedio Đokovića i osvojio svoj treći Masters 1000 naslov u godini, postavši najmlađi pobjednik u Šangaju u historiji; bio mu je to ukupno sedmi naslov te godine.<ref>{{Cite web |date=13 October 2024 |title=Sinner wins Shanghai Masters to extend Djokovic's wait for 100th title |url=https://www.reuters.com/sports/tennis/sinner-wins-shanghai-masters-extend-djokovics-wait-100th-title-2024-10-13/ |access-date=15 October 2024 |website=Reuters}}</ref> Novu titulu dodao je na [[ATP Finals]]ima, gdje je u finalu pobijedio Fritza.<ref name=":10">{{Cite web |date=17 November 2024 |title=ATP Finals: World number one Jannik Sinner beats Taylor Fritz in Turin |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/cly01ee9dklo |access-date=17 November 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=17 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117185706/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/cly01ee9dklo |url-status=live }}</ref> Bio je to prvi put od [[Ivan Lendl|Ivana Lendla]] [[1986.]] godine da je netko osvojio ATP Finalse bez izgubljenog seta, a Sinner je postao prvi Talijan koji je osvojio taj turnir.<ref name=":10"/><ref>{{cite web | url=https://www.thetennisgazette.com/news/jannik-sinner-breaks-38-year-record-after-defeating-taylor-fritz-to-win-the-atp-finals/ | title=Jannik Sinner breaks 38-year record after defeating Taylor Fritz to win the ATP Finals | date=17 November 2024 }}</ref> Godinu je završio obranom naslova na [[Davis Cup]]u.<ref>{{Cite news |last=Hansen |first=James |title=Italy retains Davis Cup after Jannik Sinner and Matteo Berrettini down the Netherlands |url=https://www.nytimes.com/athletic/5944011/2024/11/24/italy-davis-cup-win-netherlands/ |access-date=24 November 2024 |work=The New York Times |date=24 November 2024 |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=24 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241124185926/https://www.nytimes.com/athletic/5944011/2024/11/24/italy-davis-cup-win-netherlands/ |url-status=live }}</ref> Sinner je [[2024.]] godinu završio bez ijednog poraza u kojem nije osvojio nijedan set, postavši tek drugi tenisač u historiji, nakon [[Roger Federer|Rogera Federera]] [[2005.]] godine, kojemu je to uspjelo.<ref>{{Cite web |date=24 November 2024 |title=Jannik Sinner: Italy's 'special one' completes stellar year at Davis Cup |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c4gpyv3z8wno |access-date=28 November 2024 |website=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=25 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241125131721/https://www.bbc.com/sport/tennis/articles/c4gpyv3z8wno |url-status=live }}</ref> === Novi Grand Slam naslovi i suspenzija (2025.) === Kao branitelj naslova, Sinner je imao relativno jednostavan put do finala [[Australian Open]]a na početku [[2025.]] godine;<ref>{{cite news |title=Sinner ousts Giron to reach Aussie 4th round |url=https://www.espn.com.au/tennis/story/_/id/43462672/defending-australian-open-champ-jannik-sinner-back-4th-round |access-date=20 January 2025 |work=ESPN.com |date=18 January 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Jannik Sinner survives Tristan Schoolkate in Melbourne |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-schoolkate-australian-open-2025-thursday |access-date=20 January 2025 |work=ATP Tour |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=McGowan |first1=Marc |title=Heartbreak for de Minaur as he exits Open after straight-sets loss to Sinner |url=https://www.theage.com.au/sport/tennis/heartbreak-for-de-minaur-as-he-exits-open-after-straight-set-loss-to-sinner-20250120-p5l5sk.html |access-date=23 January 2025 |work=The Age |date=22 January 2025 |language=en |archive-date=22 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122151059/https://www.theage.com.au/sport/tennis/heartbreak-for-de-minaur-as-he-exits-open-after-straight-set-loss-to-sinner-20250120-p5l5sk.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Jannik Sinner beats Ben Shelton to reach second Australian Open final in a row |url=https://www.nytimes.com/athletic/6085718/2025/01/24/jannik-sinner-australian-open-semifinal-result-analysis-ben-shelton/ |access-date=24 January 2025 |work=The Athletic |date=22 January 2025 |language=en |archive-date=24 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124120831/https://www.nytimes.com/athletic/6085718/2025/01/24/jannik-sinner-australian-open-semifinal-result-analysis-ben-shelton/ |url-status=live |url-access=registration }}</ref> u finalu je s 3:0 u setovima pobijedio [[Alexander Zverev|Alexandera Zvereva]] i tako uspješno obranio naslov u [[Melbourne]]u.<ref>{{Cite web |date=26 January 2025 |title=Sinner rolls to 2nd straight Australian Open title |url=https://www.espn.com/tennis/story/_/id/43569550/jannik-sinner-wins-australian-open-second-straight-year |access-date=26 January 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> U veljači je započela njegova tromjesečna suspenzija nakon nagodbe sa [[Svjetska antidopinška agencija|Svjetskom antidopinškom agencijom]],<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/41487305/wada-appeal-jannik-sinner-doping-verdict-seek-suspension|title=WADA to appeal Jannik Sinner doping verdict, seeks suspension|date=28 September 2024|publisher=ESPN|access-date=28 September 2024|archive-date=28 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928144419/https://www.espn.co.uk/tennis/story/_/id/41487305/wada-appeal-jannik-sinner-doping-verdict-seek-suspension|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c4gr8433527o|title=Sinner 'surprised' as Wada launches doping appeal|date=28 September 2024|work=BBC Sport|access-date=28 September 2024|archive-date=28 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928145241/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c4gr8433527o|url-status=live}}</ref> koja je ponovo postala vruća tema u svijetu tenisa te je potakla velik broj aktualnih i bivših tenisača da komentiraju situaciju.<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/tennis/news/12110/13311621/jannik-sinner-doping-case-novak-djokovic-says-majority-of-players-dont-feel-process-is-fair |title=Jannik Sinner doping case: Novak Djokovic says majority of players don't feel process is fair |work=Sky Sports |date=17 February 2024}}</ref><ref>{{cite news |last=Harris |first=Rob |title=Jannik Sinner: Lawyer for world tennis number one hits back at 'unfair' criticism of doping case settlement |url=https://news.sky.com/story/jannik-sinner-lawyer-for-world-tennis-number-one-hits-back-at-unfair-criticism-of-doping-case-settlement-13312159 |work=[[Sky News]] |date=18 February 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=How Jannik Sinner's doping case and WADA agreement rocked the anti-doping world |url=https://www.nytimes.com/athletic/6149390/2025/02/24/jannik-sinner-wada-deal-doping-ban/ |work=The New York Times |date=24 February 2025}}</ref> Jedna od izraženijih kritika na račun Sinnera bio je izgledno vrlo pogodan trenutak njegove suspenzije, s obzirom da tromjesečni period nije obuhvatio nijedan [[Grand Slam]], odnosno samo nekoliko Masters 1000 turnira, s tim da je Sinner svejedno dobio priliku zaigrati na "pripremnim" turnirima za zemljani Grand Slam. Njegov povratnički turnir bio je [[Italian Open]] u [[Rim]]u, gdje je došao do finala, prvi Talijan kojemu je to uspjelo od [[Adriano Panatta|Adriana Panatte]] [[1978.]] godine. Bio je to Sinnerov tek drugi finale na zemlji, prvi nakon srpnja [[2022.]] godine. U finalu je izgubio 0:2 od [[Carlos Alcaraz|Carlosa Alcaraza]].<ref>{{cite news |title=Alcaraz ends Sinner's streak to win Italian Open |date=18 May 2025 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c5y6g49le80o |work=BBC Sport}}</ref> Na [[Roland-Garros]]u je imao iznimno uspješan turnir te je do finala došao bez izgubljenog seta, pri čemu je u polufinalu pobijedio [[Novak Đoković|Novaka Đokovića]].<ref>{{Cite web |title=2025 Roland Garros SF: Novak Djokovic vs Jannik Sinner Detailed Stats |url=https://www.tennisabstract.com/charting/20250606-M-Roland_Garros-SF-Novak_Djokovic-Jannik_Sinner.html |access-date=16 June 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> U finalu ga je čekao novi ogled s Alcarazom. Sinner je počeo snažno i poveo 2:0 u setovima, ali Alcaraz se vratio i izjednačio na 2:2. U petom su setu ušli u treći tie-break, a Sinner je, iako je tijekom meča imao čak tri meč lopte, izgubio u super tie-breaku 2:10, čime je Alcaraz osvojio naslov. Meč je trajao ukupno 5 sati i 29 minuta te je postao najduži finalni meč u historiji [[Roland-Garros]]a.<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz and Jannik Sinner played the match of the decade, and maybe the century, at Roland Garros |url=https://www.tennis.com/news/articles/carlos-alcaraz-jannik-sinner-french-open-final-match-of-the-decade |access-date=16 June 2025 |website=Tennis.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=2025 Roland Garros F: Jannik Sinner vs Carlos Alcaraz Detailed Stats |url=https://www.tennisabstract.com/charting/20250608-M-Roland_Garros-F-Jannik_Sinner-Carlos_Alcaraz.html |access-date=16 June 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref> Pet tjedana kasnije, njih su dvojica igrali novo [[Grand Slam]] finale, ovoga puta na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]]. Sinner je pobijedio na [[london]]skoj travi te je tako postao prvi Talijan u historiji s naslovom na Wimbledonu.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jul/13/jannik-sinner-roars-carlos-alcaraz-first-wimbledon-final-win-tennis|title=Jannik Sinner roars back to beat Carlos Alcaraz for first Wimbledon final win|first=Tumaini|last=Carayol|work=The Guardian |date=13 July 2025}}</ref> Bio je ovo njihov ukupno drugi susret na tom turniru, nakon četvrtfinala [[2022.]] godine, te Sinnerova druga pobjeda. [[File:P20250907DT-0948 President Donald Trump attends the U.S. Open Men’s Championship.jpg|thumb|left|320px|Sinner tijekom finala [[US Open 2025.|US Opena 2025.]] godine.]] Nakon što je zbog zgusnutog rasporeda otkazao [[Washington Open|Washington]] i [[National Bank Open|Toronto]],<ref>{{Cite web |title=Jannik Sinner, Novak Djokovic withdraw from Toronto {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=http://www.atptour.com/en/news/djokovic-toronto-2025-withdrawal |access-date=1 October 2025 |website=ATP Tour |language=en}}</ref> Sinner je došao do finala na [[Cincinnati Open]]u, gdje ga je ponovo čekao Alcaraz. Sinner je predao meč prije kraja prvog seta zbog bolesti pri rezultatu 0:5 za Alcaraza.<ref>{{Cite news |last=Carayol |first=Tumaini |date=18 August 2025 |title=Sinner illness gives Alcaraz Cincinnati Open title and Swiatek takes women's crown |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/aug/18/carlos-alcaraz-wins-cincinnati-open-as-sinner-retires-from-final-with-illness |access-date=1 October 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Alcaraz ga je ponovo pobijedio i to u finalu [[US Open]]a,<ref>{{Cite web |date=8 September 2025 |title=Carlos Alcaraz dethrones Jannik Sinner to underline undeniable truth in US Open final |url=https://www.independent.co.uk/sport/tennis/carlos-alcaraz-jannik-sinner-us-open-final-result-b2821925.html |access-date=1 October 2025 |website=The Independent |language=en}}</ref> što je bilo njihovo treće uzastopno finale na nekom [[Grand Slam]]u i Španjolčeva druga pobjeda; time su njih dvojica završili sezonu s po dva Grand Slama svaki. Sinner je također postao najmlađi te ukupno treći tenisač, uz [[Roger Federer|Federera]] i Đokovića, koji je igrao sva četiri Grand Slam finala u jednoj godini.<ref name=":4">{{Cite web |last=Tennis.com |title=Jannik Sinner has now reached the final at all four Grand Slams and the ATP Finals this year |url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-youngest-man-ever-to-reach-final-of-all-four-grand-slams-and-atp-finals-in-same-season-federer-djokovic |access-date=14 December 2025 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> Nakon što je u finalu [[China Open]]a pobijedio [[Learner Tien|Learnera Tiena]] i osvojio novi naslov,<ref>{{Cite web |date=1 October 2025 |title='Normal' Sinner thrashes Tien in Beijing for 21st title |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251001-sinner-thrashes-tien-to-win-china-open-for-21st-title |access-date=1 October 2025 |website=France 24 |language=en}}</ref> morao je predati meč trećeg kola u [[Shanghai Masters|Šangaju]] protiv [[Tallon Griekspoor|Tallona Griekspoora]] zbog snažnih grčeva, čime je završio njegov pohod ka obrani naslova.<ref>{{cite web |url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-retires-with-cramps-at-shanghai-masters-against-tallon-griekspoor |title=Jannik Sinner retires with cramps at Shanghai Masters against Tallon Griekspoor |website=Tennis.com |date=5 October 2025 |access-date=6 October 2025}}</ref> U [[Vienna Open|Beču]] je osvojio svoj četvrti naslov u godini, pobijedivši Zvereva,<ref>{{Cite web |date=26 October 2025 |title=Zverev beaten, Sinner wins Vienna tournament |url=https://en.ilsole24ore.com/art/zverev-beats-sinner-to-win-vienna-tournament-AHH1dfMD |access-date=26 October 2025 |website=Il Sole 24 ORE |language=en}}</ref> a što je onda povezao i s naslovom u [[Rolex Paris Masters|Pariz]]u, gdje je pobijedio [[Felix Auger-Aliassime|Felixa Augera-Aliassimea]]. Sinner je osvojio turnir bez izgubljenog seta te je postao prvi Talijan s naslovom na pariškom Mastersu. Sinner je sezonu završio snažno obranom naslova na [[ATP Finals]]ima, gdje je pobijedio Alcaraza. Sinner je završio turnir bez izgubljenog seta drugu godinu za redom, a na cijelom je turniru protivniku prepustio samo jedan break. === Borba za prvo mjesto (2026. – ''danas'') === Godinu [[2026.]] započeo je na [[Australian Open]]u, gdje je došao kao dvostruki branitelj naslova. Imao je relativno jednostavan put do polufinala, gdje ga je u pet setova pobijedio [[Novak Đoković]].<ref name=":5">{{Cite news |last=Futterman |first=Matthew |date=2026-02-01 |title=Novak Djokovic stuns Jannik Sinner to reach Australian Open final against Carlos Alcaraz |url=https://www.nytimes.com/athletic/7008360/2026/01/30/jannik-sinner-novak-djokovic-australian-open-result-analysis/ |access-date=2026-02-03 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Nakon toga je igrao na turniru u [[Qatar ExxonMobil Open|Dohi]], gdje je iznenađujuće ispao u četvrtfinalu od [[Jakub Menšík|Jakuba Menšíka]]. Međutim, Sinner se vratio pobjedničkom nizu u [[Indian Wells]]u, gdje je u finalu pobijedio [[Danil Medvedev|Danila Medvedeva]] i osvojio svoj prvi naslov na tom turniru.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-atp-masters-1000-hard-court-titles|title=Sinner joins Federer & Djokovic in hard-court history books|publisher=ATPTour|accessdate=14 March 2026}}</ref> Na putu do naslova nije izgubio nijedan set, postavši tako prvi tenisač u historiji koji je osvojio dva uzastopna Masters 1000 naslova bez izgubljenog seta.<ref name="IW26">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-medvedev-indian-wells-2026-final|title=Sinner completes perfect run, wins Indian Wells|publisher=ATPTour|accessdate=14 March 2026}}</ref> Isti je pothvat ponovio i u [[Miami Open|Miamiju]], gdje je u finalu pobijedio [[Jiří Lehečka|Jiříja Lehečku]], postavši tako prvi tenisač koji je osvojio [[Sunshine Double]] bez ijednog izgubljenog seta,<ref>{{Cite web |last=Tennis.com |title=Jannik Sinner becomes first tennis player ever to win Sunshine Double without losing a set |url=https://www.tennis.com/news/articles/jannik-sinner-becomes-first-tennis-player-ever-to-win-sunshine-double-without-losing-a-set-indian-wells-miami |access-date=2026-03-30 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> odnosno prvi koji je osvojio tri uzastopna Masters 1000 turnira bez izgubljenog seta. Uspjeh je nastavio i na zemljanim Mastersima, osvojivši [[Monte Carlo Masters|Monte Carlo]] pobjedom nad [[Carlos Alcaraz|Carlosom Alcarazom]].<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-monte-carlo-2026-return-to-world-no-1|title=Jannik Sinner to return to World No. 1 Monday|publisher=ATPTour|accessdate=12 April 2026}}</ref> Tom se pobjedom vratio na prvo mjesto ATP liste ispred Alcaraza, te je postao tek treći tenisač koji je osvojio četiri Masters 1000 turnira za redom (nakon [[Roger Federer|Federera]] i Đokovića), odnosno prvi nakon Đokovića [[2015.]] godine koji je osvojio prva tri Masters 1000 turnira u kalendarskoj godini. Niz je nastavio i u [[Madrid]]u, gdje je u finalu pomeo [[Alexander Zverev|Alexandera Zvereva]] u dva seta i tako osvojio svoj peti Masters 1000 turnir za redom, postavivši novi rekord, te prva četiri Masters 1000 turnira u godini. U [[Rim]]u je povećao rekord na šest uzastopnih Mastersa pobjedom nad [[Casper Ruud|Casperom Ruudom]], međutim tom je pobjedom također postao najmlađi tenisač – i tek drugi u historiji – koji je osvojio svih devet turnira iz Masters 1000 serije. Na [[Roland-Garros]]u je bio glavni favorit za naslov u odsustvu [[Carlos Alcaraz|Alcaraza]] te je otvorio turnir uvjerljivom pobjedom, ali u drugom kolu protiv [[Juan Manuel Cerúndolo|Juana Manuela Cerúndola]], prilikom servisa za meč u trećem setu, počeo je dobivati snažne grčeve te je, iako je odigrao meč do kraja, izgubio 2:3 u setovima i tako ispao u drugom kolu. == Rivalstva == === Carlos Alcaraz === {{main|Rivalstvo Alcaraza i Sinnera}} Jannik Sinner i [[Carlos Alcaraz]] dosad su međusobno igrali 17 puta na ATP Touru, pri čemu Alcaraz vodi u ukupnim pobjedama 7:10.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/carlos-alcaraz-vs-jannik-sinner/a0e2/s0ag |title=Jannik Sinner VS Carlos Alcaraz {{!}} Head 2 Head |website=ATP Tour |access-date=6 June 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.tennisnow.com/News/2024/June/Closing-Power-Alcaraz-Fights-off-Sinner-in-Five-f.aspx |title=Closing Power: Alcaraz Fights off Sinner in Five for First French Open Final |date=7 June 2024 |access-date=7 June 2024 |archive-date=19 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240719023057/https://www.tennisnow.com/News/2024/June/Closing-Power-Alcaraz-Fights-off-Sinner-in-Five-f.aspx |url-status=live}}</ref> Komentatori su njihovo rivalstvo opisali kao "potencijalno definirajuće za cijelu jednu eru".<ref>{{cite web |last1=Klosok |first1=Aleks |title=Friendly rivals Jannik Sinner and Carlos Alcaraz look set to dominate men's tennis. Is it time to call them the 'Big Two?' |url=https://edition.cnn.com/2024/11/12/sport/jannik-sinner-carlos-alcaraz-atp-finals-spt-intl/index.html |website=CNN |access-date=6 September 2025 |language=en |date=12 November 2024}}</ref> Prije [[2025.]] godine, njih su dvojica već igrali nekoliko velikih mečeva, uključujući polufinale [[Roland-Garros]]a [[2024.]] godine (pobjeda Alcaraza u pet setova), četvrtfinale [[US Open]]a [[2022.]] godine (pobjeda Alcaraza u pet setova) i polufinale [[Miami Open]]a [[2023.]] godine (pobjeda Sinnera). Tijekom [[2024.]] godine igrali su tri puta, pri čemu je Alcaraz pobijedio sva tri puta. Tijekom [[2025.]] godine, prvi su se put susreli na [[Italian Open]]u, gdje je Alcaraz slavio 2:0 u finalu. Nakon toga je uslijedila serija od tri uzastopna [[Grand Slam]] finala, pri čemu je Sinner slavio na [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]], a Alcaraz na [[Roland-Garros]]u i [[US Open]]u. Na [[ATP Finals]]ima, Sinner je pobijedio u dva seta i tako obranio naslov. Tijekom [[2026.]] godine, Sinner je slavio u finalu [[Monte Carlo Masters]]a, kojom se pobjedom vratio na prvo mjesto ATP liste. {| class="wikitable" align="right" style="text-align:center; width: 15em;" !Kategorija !Sinner !Alcaraz |-style="background:#f3e6d7;" |[[Grand Slam]] |2 |'''4''' |-style="background:#ffffcc;" |[[ATP Finals]] |'''1''' |0 |-style="background:#e9e9e9;" |[[ATP Masters 1000 turniri|ATP 1000]] |2 |'''5''' |-style="background:#d4f1c5;" |[[ATP 500 turniri|ATP 500]] |1 |1 |- |[[ATP 250 turniri|ATP 250]] |'''1''' |0 |- |'''Ukupno'''<ref name="Alcaraz">{{cite web |title=Carlos Alcaraz vs Jannik Sinner |url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/carlos-alcaraz-vs-jannik-sinner/a0e2/s0ag |access-date=4 June 2024 |publisher=[[Association of Tennis Professionals]]}}</ref> |7 |'''10''' |} ;Pregled međusobnih mečeva {|class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Br. !Godina !Turnir !Kategorija !Podloga !Faza !Pobjednik !class="unsortable"|Rezultat !Trajanje !class="unsortable"|Sinner !class="unsortable"|Alcaraz |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 1. |align=center| [[2021.]] |{{flagicon|FRA}} [[Rolex Paris Masters]] |ATP 1000 |Tvrda (d) |Drugo kolo |'''Alcaraz''' |{{tennis score|7|6|(1)|7|5|-}} |align=center| 2:08 |align=center| 0 |align=center| '''1''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 2. |align=center| [[2022.]] |{{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Grand Slam |Trava |Osmina finala |'''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|4|-|6|7|(8)|6|3|-}} |align=center| 3:35 |align=center| '''1''' |align=center| 1 |- |align=center| 3. |align=center| [[2022.]] |{{flagicon|HRV}} [[Croatia Open Umag]] |ATP 250 |Zemlja |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|6|7|(5)|6|1|-|6|1|-}} |align=center| 2:26 |align=center| '''2''' |align=center| 1 |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 4. |align=center| [[2022.]] |{{flagicon|SAD}} [[US Open]] |Grand Slam |Tvrda |Četvrtfinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|6|3|-|6|7|(7)|6|7|(0)|7|5|-|6|3|-}} |align=center| 5:15 |align=center| 2 |align=center| '''2''' |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 5. |align=center| [[2023.]] |{{flagicon|SAD}} [[BNP Paribas Open|Indian Wells Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Polufinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|7|6|(4)|6|3|-}} |align=center| 1:52 |align=center| 2 |align=center| '''3''' |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 6. |align=center| [[2023.]] |{{flagicon|SAD}} [[Miami Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Polufinale |'''Sinner''' |{{tennis score|6|7|(4)|6|4|-|6|2|-}} |align=center| 3:02 |align=center| '''3''' |align=center| 3 |-style="background:#d4f1c5;" |align=center| 7. |align=center| [[2023.]] |{{flagicon|KIN}} [[China Open]] |ATP 500 |Tvrda |Polufinale |'''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|6|1|-}} |align=center| 1:55 |align=center| '''4''' |align=center| 3 |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 8. |align=center| [[2024.]] |{{flagicon|SAD}} [[BNP Paribas Open|Indian Wells Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Polufinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|1|6|-|6|3|-|6|2|-}} |align=center| 2:05 |align=center| 4 |align=center| '''4''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 9. |align=center| [[2024.]] |{{flagicon|FRA}} [[Roland-Garros]] |Grand Slam |Zemlja |Polufinale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|2|6|-|6|3|-|3|6|-|6|4|-|6|3|-}} |align=center| 4:09 |align=center| 4 |align=center| '''5''' |-style="background:#d4f1c5;" |align=center| 10. |align=center| [[2024.]] |{{flagicon|KIN}} [[China Open]] |ATP 500 |Tvrda |Finale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|6|7|(6)|6|4|-|7|6|(3)}} |align=center| 3:21 |align=center| 4 |align=center| '''6''' |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 11. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|ITA}} [[Internazionali BNL d'Italia]] |ATP 1000 |Zemlja |Finale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|7|6|(5)|6|1|-|}} |align=center| 1:43 |align=center| 4 |align=center| '''7''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 12. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|FRA}} [[Roland-Garros]] |Grand Slam |Zemlja |[[Finale Roland-Garrosa 2025. – muški singlovi|Finale]] |'''Alcaraz''' |{{nowrap|4:6, 6:7{{sup|(4:7)}}, 6:4, 7:6{{sup|(7:3)}}, 7:6{{sup|(10:2)}}}} |align=center| '''5:29''' |align=center| 4 |align=center| '''8''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 13. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Grand Slam |Trava |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|4|6|-|6|4|-|6|4|-|6|4|-}} |align=center| 3:04 |align=center| '''5''' |align=center| 8 |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 14. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|SAD}} [[Cincinnati Open]] |ATP 1000 |Tvrda |Finale |'''Alcaraz''' |{{nowrap|5:0 pred.}} |align=center| 0:23 |align=center| 5 |align=center| '''9''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 15. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|SAD}} [[US Open]] |Grand Slam |Tvrda |Finale |'''Alcaraz''' |{{tennis score|6|2|-|3|6|-|6|1|-|6|4|-}} |align=center| 2:42 |align=center| 5 |align=center| '''10''' |-style="background:#ffc;" |align=center| 16. |align=center| [[2025.]] |{{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] |ATP Finals |Tvrda (d) |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|7|5|-}} |align=center| 2:15 |align=center| '''6''' |align=center| 10 |-style="background:#e9e9e9;" |align=center| 17. |align=center| [[2026.]] |{{flagicon|MNK}} [[Monte Carlo Masters]] |ATP 1000 |Zemlja |Finale |'''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(5)|6|3|-}} |align=center| 2:15 |align=center| '''7''' |align=center| 10 |} === Danil Medvedev === Jannik Sinner i [[Danil Medvedev]] dosad su se susreli 17 puta, pri čemu Sinner vodi u međusobnim susretima 10:7.<ref name="Medvedev">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/jannik-sinner-vs-daniil-medvedev/s0ag/mm58 |title=Jannik Sinner VS Daniil Medvedev {{!}} Head 2 Head |website=ATP Tour |access-date=6 June 2025 }}</ref> Izvorno je ovo rivalstvo bilo prilično jednostrano, s obzirom na to da je Medvedev pobijedio u prvih šest međusobnih ogleda. Sinner je prekinuo Medvedevljev niz [[2023.]] godine te je u konačnici uspio izjednačiti seriju na 7:7. Od [[2023.]] godine, Medvedev je pobijedio samo jednom. Među značajnijim mečevima koje su igrali su finale [[Australian Open]]a [[2024.]] godine (pobjeda Sinnera u pet setova nakon što je Medvedev imao 2:0 u setovima), četvrtfinale [[Wimbledon (tenis)|Wimbledona]] [[2024.]] godine (pobjeda Medvedeva u pet setova), četvrtfinale [[US Open]]a [[2024.]] (pobjeda Sinnera u četiri seta) i finale [[BNP Paribas Open|Indian Wells Mastersa]] [[2026.]] godine (pobjeda Sinnera).<ref>{{Cite web |last=Trollope |first=Matt |date=10 July 2024 |title=Medvedev the tactician snaps Sinner's streaks |url=https://ausopen.com/articles/news/medvedev-tactician-snaps-sinners-streaks |access-date=17 July 2024 |website=ausopen.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" align="right" style="text-align:center; width: 15em;" !Kategorija !Sinner !Medvedev |-style="background:#f3e6d7;" |{{nowrap|[[Grand Slam]]}} |'''2''' |1 |-style="background:#ffffcc;" |[[ATP Finals]] |'''2''' |1 |-style="background:#e9e9e9;" |[[ATP Masters 1000 turniri|ATP 1000]] |'''4''' |1 |-style="background:#d4f1c5;" |[[ATP 500 turniri|ATP 500]] |2 |2 |- |[[ATP 250 turniri|ATP 250]] |0 |'''2''' |- |'''Ukupno'''<ref name="Medvedev"/> |'''10''' |7 |} ;Pregled međusobnih mečeva {|class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Br. !Godina !Turnir !Kategorija !Podloga !Faza !Pobjednik !class="unsortable"|Rezultat !Trajanje !class="unsortable"|Sinner !class="unsortable"|Medvedev |- |align=center| 1. |align=center| [[2020.]] | {{flagicon|FRA}} [[Open 13|Marseille Open]] | ATP 250 | Tvrda (d) | Drugo kolo | '''Medvedev''' |{{tennis score|1|6|-|6|1|-|6|2|-}} |align=center| 1:20 |align=center| 0 |align=center| '''1''' |- |align=center| 2. |align=center| [[2021.]] | {{flagicon|FRA}} [[Open 13|Marseille Open]] | ATP 250 | Tvrda (d) | Četvrtfinale | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|2|-|6|4|-}} |align=center| 1:15 |align=center| 0 |align=center| '''2''' |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 3. |align=center| [[2021.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Grupna faza | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|0|-|6|7|(5)|7|6|(8)}} |align=center| 2:29 |align=center| 0 |align=center| '''3''' |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 4. |align=center| [[2022.]] | {{flagicon|AUT}} [[Vienna Open]] | ATP 500 | Tvrda (d) | Četvrtfinale | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|4|-|6|2|-}} |align=center| 1:31 |align=center| 0 |align=center| '''4''' |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 5. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|NIZ}} [[ABN AMRO Open|Rotterdam Open]] | ATP 500 | Tvrda (d) | Finale | '''Medvedev''' |{{tennis score|5|7|-|6|2|-|6|2|-}} |align=center| 2:29 |align=center| 0 |align=center| '''5''' |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 6. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|SAD}} [[Miami Open]] | Masters 1000 | Tvrda | Finale | '''Medvedev''' |{{tennis score|7|5|-|6|3|-}} |align=center| 1:35 |align=center| 0 |align=center| '''6''' |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 7. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|KIN}} [[China Open]] | ATP 500 | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(2)|7|6|(2)}} |align=center| 2:02 |align=center| '''1''' |align=center| 6 |- style="background:#d4f1c5;" |align=center| 8. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|AUT}} [[Vienna Open]] | ATP 500 | Tvrda (d) | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|4|6|-|6|3|-}} |align=center| 3:04 |align=center| '''2''' |align=center| 6 |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 9. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|3|-|6|7|(4)|6|1|-}} |align=center| 2:29 |align=center| '''3''' |align=center| 6 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 10. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|AUS}} [[Australian Open]] | Grand Slam | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|3|6|-|3|6|-|6|4|-|6|4|-|6|3|-}} |align=center| 3:44 |align=center| '''4''' |align=center| 6 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 11. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|SAD}} [[Miami Open]] | Masters 1000 | Tvrda | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|2|-}} |align=center| 1:10 |align=center| '''5''' |align=center| 6 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 12. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Četvrtfinale | '''Medvedev''' |{{tennis score|6|7|(7)|6|4|-|7|6|(4)|2|6|-|6|3|-}} |align=center| '''4:00''' |align=center| 5 |align=center| '''7''' |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 13. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|SAD}} [[US Open]] | Grand Slam | Tvrda | Četvrtfinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|2|-|1|6|-|6|1|-|6|4|-}} |align=center| 2:39 |align=center| '''6''' |align=center| 7 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 14. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|KIN}} [[Shanghai Masters]] | Masters 1000 | Tvrda | Četvrtfinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|4|-}} |align=center| 1:25 |align=center| '''7''' |align=center| 7 |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 15. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Grupna faza | '''Sinner''' |{{tennis score|6|3|-|6|4|-}} |align=center| 1:14 |align=center| '''8''' |align=center| 7 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 16. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|SAD}} [[BNP Paribas Open|Indian Wells Masters]] | Masters 1000 | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(6)|7|6|(4)}} |align=center| 1:56 |align=center| '''9''' |align=center| 7 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 17. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|ITA}} [[Italian Open]] | Masters 1000 | Zemlja | Polufinale | '''Sinner''' | {{tennis score|6|2|-|5|7|-|6|4|-}} |align=center| 2:37 |align=center| '''10''' |align=center| 7 |} === Novak Đoković === Jannik Sinner i [[Novak Đoković]] do sada su igrali 12 puta, a Sinner vodi u međusobnim dvobojima 7:5.<ref name="Đoković">{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/players/atp-head-2-head/jannik-sinner-vs-novak-djokovic/s0ag/d643 |title=Jannik Sinner VS Novak Djokovic {{!}} Head 2 Head |website=ATP Tour |access-date=6 June 2025 }}</ref> Njihov prvi susret odigrao se na [[Monte Carlo Masters]]u [[2021.]] godine. Đoković je pobijedio u prva tri susreta prije nego je Sinner upisao prvu pobjedu na [[ATP Finals]]ima [[2023.]] godine. Njih su dvojica igrali nekoliko značajnih mečeva, među kojima su finale [[ATP Finals]]a [[2023.]] godine (pobjeda Đokovića),<ref>{{Cite web |date=19 November 2023 |title=ATP Finals 2023 results: Novak Djokovic beats Jannik Sinner to win title |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/67468494 |access-date=16 October 2024 |website=BBC Sport}}</ref> polufinale [[Australian Open]]a [[2024.]] godine (pobjeda Sinnera u četiri seta)<ref>{{Cite web |last=Briggs |first=Simon |date=26 January 2024 |title=Novak Djokovic loses first Australian Open match since 2018 to brilliant Jannik Sinner |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2024/01/26/novak-djokovic-australian-open-win-jannik-sinner-final/ |access-date=16 October 2024 |website=The Telegraph |archive-date=23 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123221016/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2024/01/26/novak-djokovic-australian-open-win-jannik-sinner-final/ |url-status=live }}</ref> te finale [[Rolex Shanghai Masters|Šangaja]] [[2024.]] godine (pobjeda Sinnera u dva seta).<ref>{{Cite web |last=Jurejko |first=Jonathan |date=13 October 2024 |title=Djokovic denied 100th title as Sinner wins in Shanghai |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c8j72gx3kp1o |access-date=16 October 2024 |website=BBC Sport |archive-date=30 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130075719/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/articles/c8j72gx3kp1o |url-status=live }}</ref> Tijekom [[2025.]] godine igrali su dva uzastopna polufinala na [[Roland-Garros]]u i [[Wimbledon (tenis)|Wimbledonu]], u oba koje je pobijedio Sinner.<ref>{{cite web |last1=Mathews |first1=Max |title=French Open men's semifinals — Recap |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/french-open-2025-live-updates-semifinals-scores-results/JZNuvMaxmtWB/ |publisher=The Athletic |access-date=6 June 2025 |date=6 June 2025}}</ref> Početkom [[2026.]] godine, Đoković je pobijedio Sinnera u polufinalu [[Australian Open]]a,<ref name=":5" /> dok je Sinner slavio u polufinalu Wimbledona u tri seta. {| class="wikitable" align="right" style="text-align:center; width: 15em;" !Kategorija !Sinner !Đoković |-style="background:#f3e6d7;" |[[Grand Slam]] |'''4''' |3 |-style="background:#ffffcc;" |[[ATP Finals]] |1 |1 |-style="background:#e9e9e9;" |[[ATP Masters 1000 turniri|ATP 1000]] |1 |1 |-style="background:#d4f1c5;" |[[ATP 500 turniri|ATP 500]] |0 |0 |- |[[ATP 250 turniri|ATP 250]] |0 |0 |- style="background:#ECF2FF;" |{{nowrap|[[Davis Cup]]}} |'''1''' |0 |- |'''Ukupno'''<ref name="Đoković"/> |'''7''' |5 |} ;Pregled međusobnih mečeva {|class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Br. !Godina !Turnir !Kategorija !Podloga !Faza !Pobjednik !class="unsortable"|Rezultat !Trajanje !class="unsortable"|Sinner !class="unsortable"|Đoković |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 1. |align=center| [[2021.]] | {{flagicon|MNK}} [[Monte Carlo Masters]] | Masters 1000 | Zemlja | Drugo kolo | '''Đoković''' |{{tennis score|6|4|-|6|2|-}} |align=center| 1:34 |align=center| 0 |align=center| '''1''' |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 2. |align=center| [[2022.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Četvrtfinale | '''Đoković''' |{{tennis score|5|7|-|2|6|-|6|3|-|6|2|-|6|2|-}} |align=center| 3:35 |align=center| 0 |align=center| '''2''' |-style="background:#f3e6d7;" |align=center| 3. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Polufinale | '''Đoković''' |{{tennis score|6|3|-|6|4|-|7|6|(4)}} |align=center| 2:47 |align=center| 0 |align=center| '''3''' |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 4. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Grupna faza | '''Sinner''' |{{tennis score|7|5|-|6|7|(5)|7|6|(2)}} |align=center| 3:09 |align=center| '''1''' |align=center| 3 |- style="background:#ffffcc;" |align=center| 5. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ITA}} [[ATP Finals]] | ATP Finals | Tvrda (d) | Finale | '''Đoković''' |{{tennis score|6|3|-|6|3|-}} |align=center| 1:43 |align=center| 1 |align=center| '''4''' |- style="background:#ECF2FF;" |align=center| 6. |align=center| [[2023.]] | {{flagicon|ŠPA}} [[Davis Cup]] | Davis Cup | Tvrda (d) | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|2|-|2|6|-|7|5|-}} |align=center| 2:32 |align=center| '''2''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 7. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|AUS}} [[Australian Open]] | Grand Slam | Tvrda | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|1|-|6|2|-|6|7|(6)|6|3|-}} |align=center| 3:22 |align=center| '''3''' |align=center| 4 |- style="background:#e9e9e9;" |align=center| 8. |align=center| [[2024.]] | {{flagicon|KIN}} [[Shanghai Masters]] | Masters 1000 | Tvrda | Finale | '''Sinner''' |{{tennis score|7|6|(4)|6|3|-}} |align=center| 1:37 |align=center| '''4''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 9. |align=center| [[2025.]] | {{flagicon|FRA}} [[Roland-Garros]] | Grand Slam | Zemlja | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|4|-|7|5|-|7|6|(3)}} |align=center| 3:16 |align=center| '''5''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 10. |align=center| [[2025.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|3|-|6|3|-|6|4|-}} |align=center| 1:55 |align=center| '''6''' |align=center| 4 |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 11. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|AUS}} [[Australian Open]] | Grand Slam | Tvrda | Polufinale | '''Đoković''' |{{tennis score|3|6|-|6|3|-|4|6|-|6|4|-|6|4|-}} |align=center| '''4:09''' |align=center| 6 |align=center| '''5''' |- style="background:#f3e6d7;" |align=center| 12. |align=center| [[2026.]] | {{flagicon|UK}} [[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] | Grand Slam | Trava | Polufinale | '''Sinner''' |{{tennis score|6|4|-|6|4|-|6|4|-}} |align=center| 2:20 |align=center| '''7''' |align=center| 5 |} == Stil igre == [[File:P20250907DT-0873 President Donald Trump attends the U.S. Open Men’s Championship.jpg|thumb|320px|Sinnerov dvoručni bekend često se ističe kao njegovo najjače oružje.]] Sinner je agresivni igrač s osnovne crte te je jedan od najsnažnijih udarača na Touru. Njegov je najjači udarac dvoručni bekend, koji ima više topspina u odnosu na bilo kojeg drugog igrača na Touru, dosežući 1858 okretaja u minuti uz petu prosječnu brzinu, koja iznosi 111.2 km/h.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-infosys-beyond-the-numbers-april-2020|title=Wrecking Ball: Sinner Has The Heaviest Backhand Of Them All|author=Craig O'Shannessy|date=30 April 2020|website=atptour.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417075737/https://www.atptour.com/en/news/sinner-infosys-beyond-the-numbers-april-2020|archive-date=17 April 2023}}</ref> Zbog mirnoće na terenu te sveobuhvatnog kretanja, Sinner je često uspoređivan s [[Roger Federer|Rogerom Federerom]].<ref name="times"/><ref name="forbes"/><ref name="roland-garros"/> Sam Federer pohvalio je balans u Sinnerovoj igri, ističući da mu se sviđa što Sinnerovi bekend i forhend imaju gotovo istu brznu.<ref name="tv6"/> Bivši najbolji junior svijete i trener [[Claudio Pistolesi]] pohvalio je Sinnerovo lateralno kretanje, pripisujući to njegovom iskustvu sa [[skijanje]]m.<ref name="piatti-feature">{{cite web |last=Buddell |first=James |title=Sinner: 'I Want That Feeling More And More' |url=https://www.atptour.com/en/news/sinner-piatti-feature-2020 |website=ATP Tour |access-date=15 November 2020 |date=20 March 2020 |archive-date=10 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610225211/https://www.atptour.com/en/news/sinner-piatti-feature-2020 |url-status=live }}</ref> U tom je kontekstu uspoređivan s [[Novak Đoković|Novakom Đokovićem]], koji je također istaknuo kako je iskustvo koje ima u skijanju pomoglo u razvijanju njegovih teniskih vještina.<ref>{{cite web |last=Boyden |first=Alex |title=How skiing will benefit Jannik Sinner as it did for Djokovic. Hoping to reach Berrettini's heights… |url=https://tennistonic.com/tennis-news/129194/how-skiing-will-benefit-jannik-sinner-as-it-did-for-djokovic-hoping-to-reach-berrettinis-heights/ |website=Tennis Tonic |access-date=15 November 2020 |date=4 November 2019 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107074121/https://tennistonic.com/tennis-news/129194/how-skiing-will-benefit-jannik-sinner-as-it-did-for-djokovic-hoping-to-reach-berrettinis-heights/ |url-status=live }}</ref> Sinner igra s kontaktnim lećama te je izjavio da bez njih uopće ne bi mogao vidjeti lopticu.<ref name=":7">{{Cite web |title=Jannik Sinner defeats Grigor Dimitrov in Miami final |url=http://www.atptour.com/en/news/sinner-dimitrov-miami-2024-final |access-date=7 June 2024 |website=ATP Tour |language=en |archive-date=31 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331215954/https://www.atptour.com/en/news/sinner-dimitrov-miami-2024-final |url-status=live }}</ref> == Treneri i stožer == Kada se Sinner s 13 godina posvetio tenisu trenirao ga je [[Riccardo Piatti]], koji je ranije surađivao s [[Novak Đoković|Novakom Đokovićem]] i [[Miloš Raonić|Milošom Raonićem]].<ref name=roland-garros/> Istovremeno je počeo raditi i s Andreom Volpinijem i Massimom Sartorijem, potonji koji je bio dugogodišnji trener [[Andreas Seppi|Andreasa Seppija]].<ref>{{cite web |title=Jannik Sinner: "I wanted to give a present for my coach's birthday" |url=https://www.ubitennis.net/2019/11/jannik-sinner-wanted-give-present-coachs-birthday/ |website=Ubi Tennis |access-date=15 November 2020 |date=9 November 2019 |archive-date=17 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117024238/https://www.ubitennis.net/2019/11/jannik-sinner-wanted-give-present-coachs-birthday/ |url-status=live }}</ref> Kako je napredovao, Piatti mu je bio prvi trener, a Volpini mu je pomagao kao drugi trener. U njegovom su timu tada bili i fizioterapeut Claudio Zimaglia te kondicijski trener Dalibor Širola.<ref name=spotlight/> U veljači [[2022.]] godine završio je svoju dugogodišnju suradnju s Piattijem te je započeo raditi sa [[Simone Vagnozzi|Simoneom Vagnozzijem]], bivšim trenerom [[Marco Cecchinato|Marca Cecchinata]], novim kondicijskim trenerom Umbertom Ferrarom i novim fizioterapeutom.<ref name=":1"/><ref>{{Cite news |last=Futterman |first=Matthew |title=Jannik Sinner has been biding his time. Is that time now? |url=https://www.nytimes.com/athletic/5229590/2024/01/26/jannik-sinner-australian-open-final/ |access-date=27 June 2024 |work=The New York Times |date=28 January 2024 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web |title=Jannik Sinner Hires New Coach Simone Vagnozzi, Pays Tribute To Riccardo Piatti |url=http://oncuesports.com/2022/02/17/jannik-sinner-hires-new-coach-simone-vagnozzi-pays-tribute-to-riccardo-piatti/ |website=oncuesports.com |date=17 February 2022 |access-date=18 February 2022 |archive-date=18 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218124108/http://oncuesports.com/2022/02/17/jannik-sinner-hires-new-coach-simone-vagnozzi-pays-tribute-to-riccardo-piatti/ |url-status=live }}</ref> U srpnju iste godine, trener [[Darren Cahill]] službeno se pridružio Sinnerovom timu.<ref>{{Cite web|url=https://www.tennisnow.com/Blogs/NET-POSTS/July-2022/Darren-Cahill-Will-Join-Jannik-Sinner-s-Team-Full.aspx|title=Darren Cahill Will Join Jannik Sinner's Team Full-Time|website=tennisnow.com|access-date=9 May 2023|archive-date=3 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203052334/https://www.tennisnow.com/Blogs/NET-POSTS/July-2022/Darren-Cahill-Will-Join-Jannik-Sinner-s-Team-Full.aspx|url-status=live}}</ref> Za razliku od drugih profesionalnih tenisača, Sinner nema mentalnog trenera već koristi posebnu talijansku metodu za mentalni trening koja je razvijena za vozače [[Formula 1|Formule 1]].<ref>{{Cite web |last=Jhoty |first=Ben |date=29 January 2024 |title=How Jannik Sinner Rebuilt His Body To Get In Grand Slam Shape |url=https://menshealth.com.au/how-jannik-sinner-overhauled-his-mind-and-body-to-get-in-grand-slam-shape/ |access-date=27 June 2024 |website=Men's Health Magazine Australia |language=en-AU}}</ref> Početkom [[2023.]] godine Giacomo Naldi postao je njegov osobni fizioterapeut.<ref>{{Cite web |date=3 February 2023 |title=Lascia la Virtus e va a lavorare con Sinner, la scelta del fisioterapista Naldi |url=https://bologna.repubblica.it/sport/2023/02/03/news/ladcia_la_virtus_e_va_a_lavorare_con_sinner_la_scelta_del_fisioterapista_naldi-386236177/ |access-date=4 July 2024 |website=la Repubblica |language=it |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913114118/https://bologna.repubblica.it/sport/2023/02/03/news/ladcia_la_virtus_e_va_a_lavorare_con_sinner_la_scelta_del_fisioterapista_naldi-386236177/ |url-status=live }}</ref> U rujnu [[2024.]] godine, nakon afere s dopingom, otpustio je Ferraru i Naldija te doveo Đokovićevog bivšeg kondicijskog trenera Marca Panichija i fizioterapeuta Ulisesa Badija. Također surađuje i s [[osteopatija|osteopatom]] Andreom Cipollom.<ref>{{Cite web |date=16 September 2024 |title=US Open champion Jannik Sinner introduces 2 new trainers after firing staff members for doping case |url=https://apnews.com/article/jannik-sinner-trainers-doping-4c0cd3247a9cc209e6a794ca67ec0c57 |access-date=19 September 2024 |website=AP News |language=en |archive-date=19 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919113154/https://apnews.com/article/jannik-sinner-trainers-doping-4c0cd3247a9cc209e6a794ca67ec0c57 |url-status=live }}</ref> Dana [[23. srpnja]] [[2025.]] godine Sinner je objavio kako se Ferrara vratio u njegov tim kao kondicijski trener.<ref>{{Cite web |last=Gheorghe |first=Andreea |date=23 July 2025 |title=Jannik Sinner reappoints trainer he sacked amid doping row |url=https://www.cityam.com/jannik-sinner-reappoints-trainer-he-sacked-after-positive-doping-test/ |access-date=24 July 2025 |website=City AM |language=en-GB}}</ref> Sinnerov otac, koji je kuhar po struci, kuha za tim na velikim natjecanjima.<ref>{{Cite web |last=Ciotti |first=Lorenzo |date=12 April 2023 |title=Jannik Sinner: "My father joins the staff as a cook" |url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/131008/jannik-sinner-my-father-joins-the-staff-as-a-cook-/ |access-date=27 August 2024 |website=Tennis World USA |language=en |archive-date=27 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240827095214/https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Tennis_Interviews/131008/jannik-sinner-my-father-joins-the-staff-as-a-cook-/ |url-status=live }}</ref> == Statistike == {{Main|Statistike i rekordi Jannika Sinnera}} Ovdje se nalazi skraćeni pregled osnovnih statističkih podataka karijere Carlosa Alcaraza, a preuzeti su sa službenih stranica [[ATP Tour]]a i [[ITF]]-a.<ref name="atp-profile1">{{cite web|title=Jannik Sinner|url=https://www.atptour.com/en/players/jannik-sinner/s0ag/overview|website=ATP Tour|accessdate=15 November 2020}}</ref> {{Statistike legenda}} {|class="wikitable nowrap" style=text-align:center;font-size:95% !Turnir ![[2019.]] ![[2020.]] ![[2021.]] ![[2022.]] ![[2023.]] ![[2024.]] ![[2025.]] ![[2026.]] !Omjer !Pob.–Por. !%Pob. |- |colspan="121" align="left" |'''[[Grand Slam]]''' |- |align=left bgcolor=efefef|[[Australian Open]] |O |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=efefef|2 / 7 |bgcolor=efefef|27–5 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=27|lost=5|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Roland-Garros]] |O |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=thistle|F |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=efefef|0 / 7 |bgcolor=efefef|23–7 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=23|lost=7|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Q1 |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=lime|'''P''' | |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|20–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=20|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[US Open]] |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=thistle|F | |bgcolor=efefef|1 / 7 |bgcolor=efefef|23–6 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=23|lost=6|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Pobjeda–poraza |0–1 |5–3 |6–4 |15–4 |12–4 |23–2 |26–2 |5–1 |4 / 25 |92–21 |{{Tennis win percentage|won=92|lost=21|integer=yes}} <section end=singles-perf /> |- | colspan="12" align="left" |'''[[ATP Finals]]''' |- |bgcolor=efefef align=left|[[ATP Finals]] |colspan=2 style=color:#767676|DNQ |bgcolor=afeeee|GF |style=color:#767676|DNQ |bgcolor=thistle|F |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=lime|'''P''' | |bgcolor=efefef|2 / 4 |bgcolor=efefef|15–2 |bgcolor=efefef|{{tennis win percentage|won=15|lost=2|integer=yes}} |- | colspan="12" align="left" |'''Reprezentativni nastupi''' |- |bgcolor=efefef align=left|[[Tenis na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] |colspan=2 style=color:#767676|Nisu održane |O |colspan=2 style=color:#767676|Nisu održane |O |colspan=2 style=color:#767676|Nisu održane |bgcolor=efefef|0 / 0 |bgcolor=efefef|0–0 |bgcolor=efefef|– |- |bgcolor=efefef align=left|[[Davis Cup]] |O |style=color:#767676| NO |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=lime|'''P''' |O | |bgcolor=efefef|2 / 4 |bgcolor=efefef|12–1 |bgcolor=efefef|{{tennis win percentage|won=12|lost=1|integer=yes}} |- | colspan="12" align="left" |'''[[ATP 1000 turniri]]''' |- |align=left bgcolor=efefef|[[Indian Wells Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=afeeee|4K{{efn|name=IW22|Sinner se povukao prije četvrtog kola [[Indian Wells Masters]]a [[2022.]] godine, što se službeno ne smatra porazom.}} |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=yellow|PF{{efn|Dana [[20. kolovoza]] [[2024.]] godine objavljeno je kako je Sinner pao na doping testu zbog prisutnosti [[klostebol]]a te je kažnjen s oduzimanjem novčane nagrade i bodova dobivenih na turniru u Indian Wellsu u ožujku.}} |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|17–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=17|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Miami Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=thistle|F |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=thistle|F |bgcolor=lime|'''P''' |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|2 / 5 |bgcolor=efefef|25–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=25|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Monte-Carlo Masters]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=yellow|PF |bgcolor=yellow|PF |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|15–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=15|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Madrid Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |O |bgcolor=ffebcd|ČF{{efn|name=MO24|Sinner se povukao prije četvrtfinala [[Madrid Open]]a [[2024.]] godine, što se službeno ne smatra porazom.}} |O |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|12–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=12|lost=2|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Italian Open]] |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=ffebcd|ČF |bgcolor=afeeee|4K |O |bgcolor=thistle|F |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=efefef|1 / 7 |bgcolor=efefef|20–6 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=20|lost=6|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Canadian Open]] |O |style=color:#767676|NO |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=ffebcd|ČF |O | |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|7–3 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=7|lost=3|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Cincinnati Open]] |O |Q1 |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|3K |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=thistle|F | |bgcolor=efefef|1 / 5 |bgcolor=efefef|12–4 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=12|lost=4|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Shanghai Masters]] |O |colspan=3 style=color:#767676|Nije održan |bgcolor=afeeee|4K |bgcolor=lime|'''P''' |bgcolor=afeeee|3K | |bgcolor=efefef|1 / 3 |bgcolor=efefef|9–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=9|lost=2|integer=yes}} |- |align=left bgcolor=efefef|[[Paris Masters]] |O |O |bgcolor=afeeee|2K |bgcolor=afeeee|1K |bgcolor=afeeee|3K{{efn|name=PA23|Sinner se povukao prije trećeg kola [[Rolex Paris Masters]]a [[2023.]] godine, što se službeno ne smatra porazom.}} |O |bgcolor=lime|'''P''' | |bgcolor=efefef|1 / 4 |bgcolor=efefef|6–2 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=6|lost=2|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Pobjeda–poraza |1–1 |2–1 |10–8 |16–7 |21–6 |28–3 |16–3 |18–0 |9 / 41 |117–29 |bgcolor=efefef|{{Tennis win percentage|won=117|lost=29|integer=yes}} |- | colspan="12" align="left" |'''Statistika karijere''' |-style=background:#efefef;font-weight:bold |||[[2019.]]||[[2020.]]||[[2021.]]||[[2022.]]||[[2023.]]||[[2024.]]||[[2025.]]||[[2026.]]|| colspan="3" |Karijera |-bgcolor=efefef |align=left|'''Turniri''' |10 |12 |25 |17 |21 |15 |12 |5 |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: 116''' |-style=background:#efefef |align=left|'''Naslovi''' |'''0''' |'''1''' |'''4''' |'''1''' |'''4''' |'''8''' |'''6''' |'''4''' |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: 27''' |-style=background:#efefef |align=left|'''Finala''' |'''0''' |'''1''' |'''5''' |'''1''' |'''7''' |'''9''' |'''10''' |'''4''' |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: 36''' |-style=background:#efefef |align=left|Tvrda podloga pobjeda–poraza |8–5 |12–8 |39–14 |28–10 |48–9 |53–3 |39–3 |19–2 |23 / 77 |246–54 |{{tennis win percentage|won=246|lost=54|integer=yes}} |-style=background:#efefef |align=left|Zemljana podloga pobjeda–poraza |3–4 |7–3 |10–6 |15–4 |8–3 |11–2 |11–2 |5–0 |2 / 28 |70–24 |{{tennis win percentage|won=70|lost=24|integer=yes}} |-style=background:#efefef |align=left|Travnata podloga pobjeda–poraza |0–1 |0–0 |0–2 |4–2 |8–3 |9–1 |8–1 |0–0 |2 / 12 |29–10 |{{tennis win percentage|won=29|lost=10|integer=yes}} |-style=font-weight:bold;background:#efefef |align=left|Ukupno pobjeda–poraza |11–10 |19–11 |49–22 |47–16 |64–15 |73–6 |58–6 |24–2 |27 / 117 |345–88 |{{Tennis win percentage|won=345|lost=88|integer=yes}} |-style=background:#efefef |align=left|'''Postotak pobjeda''' |'''{{tennis win percentage|won=11|lost=10|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=19|lost=11|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=49|lost=22|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=47|lost=16|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=64|lost=15|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=73|lost=6|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=58|lost=6|integer=yes}}''' |'''{{tennis win percentage|won=24|lost=2|integer=yes}}''' |colspan=3|'''Ukupno u karijeri: {{tennis win percentage|won=345|lost=88|integer=yes}}''' |-style=background:#efefef |align=left|'''Ranking na kraju godine''' |78. |37. |bgcolor=eee8aa|10. |15. |bgcolor=eee8aa|4. |bgcolor=lime|'''1.''' |bgcolor=thistle|2. | |colspan=3|{{Tooltip|'''$62,321,898'''|Career Prize Money – Singles & Doubles combined}} |} {{notelist}} === Finala === ==== Grand Slamovi ==== {|class="sortable wikitable" width="55%" |- ! Godina ! Turnir ! Podloga ! Protivnik ! Ishod ! class="unsortable" | Rezultat |- ![[2024.]] |style=background:#ffc|[[Australian Open]] |Tvrda |{{flagicon|}} [[Danil Medvedev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{teniski rezultat|3|6|-|3|6|-|6|4|-|6|4|-|6|3|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#ccf|[[US Open]] |Tvrda |{{flagicon|USA}} [[Taylor Fritz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{teniski rezultat|6|3|-|6|4|-|7|5|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ffc|[[Australian Open]] |Tvrda |{{flagicon|GER}} [[Alexander Zverev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|3|-|7|6|(4)|6|3|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ebc2af|[[Roland-Garros]] |Zemlja |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |6:4, 7:6<sup>(7:4)</sup>, 4:6, 6:7<sup>(3:7)</sup>, 6:7<sup>(2:10)</sup> |- ![[2025.]] |style=background:#cfc|[[Wimbledon (tenis)|Wimbledon]] |Trava |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |style=background:#98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|4|6|-|6|4|-|6|4|-|6|4|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ccf|[[US Open]] |Tvrda |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|2|6|-|6|3|-|1|6|-|4|6|-}} |} ==== ATP Finals ==== {|class="sortable wikitable" width="55%" |- ! Godina ! Turnir ! Podloga ! Protivnik ! Ishod ! class="unsortable" | Rezultat |- ![[2023.]] |style=background:#ffffcc|[[ATP Finals]] |Tvrda (d) |{{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|3|6|-|3|6|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#ffffcc|[[ATP Finals]] |Tvrda (d) |{{flagicon|USA}} [[Taylor Fritz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|4|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#ffffcc|[[ATP Finals]] |Tvrda (d) |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(4)|7|5}} |} ==== Masters 1000 turniri ==== {|class="sortable wikitable" width="55%" |- ! Godina ! Turnir ! Podloga ! Protivnik ! Ishod ! class="unsortable" | Rezultat |- ![[2021.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|POL}} [[Hubert Hurkacz]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|6|7|(4)|4|6|-}} |- ![[2023.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|}} [[Danil Medvedev]] |bgcolor=ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|5|7|-|3|6|-}} |- ![[2023.]] |style=background:#e9e9e9|[[Canadian Open]] |Tvrda |{{flagicon|AUS}} [[Alex de Minaur]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|1|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|BUL}} [[Grigor Dimitrov]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|3|-|6|1|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#e9e9e9|[[Cincinnati Open]] |Tvrda |{{flagicon|USA}} [[Frances Tiafoe]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(4)|6|2|-}} |- ![[2024.]] |style=background:#e9e9e9|[[Shanghai Masters]] |Tvrda |{{flagicon|SRB}} [[Novak Djokovic]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(4)|6|3|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#e9e9e9|[[Italian Open]] |Zemlja |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |style=background:#ffa07a|Poraz |{{Teniski rezultat|6|7|(7)|1|6|-}} |- ![[2025.]] |style=background:#e9e9e9|[[Cincinnati Open]] |Tvrda |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |style=background:#ffa07a|Poraz |0:5 pred. |- ![[2025.]] |style=background:#e9e9e9|[[Paris Rolex Masters]] |Tvrda (d) |{{flagicon|CAN}} [[Félix Auger-Aliassime]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|7|6|(4)}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Indian Wells Open]] |Tvrda |{{flagicon|}} [[Danil Medvedev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(6)|7|6|(4)}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Miami Open]] |Tvrda |{{flagicon|CZE}} [[Jiří Lehečka]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|4|-}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Monte-Carlo Masters]] |Zemlja |{{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|7|6|(5)|6|3|-}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Madrid Open]] |Zemlja |{{flagicon|GER}} [[Alexander Zverev]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|1|-|6|2|-}} |- ![[2026.]] |style=background:#e9e9e9|[[Italian Open]] |Zemlja |{{flagicon|NOR}} [[Casper Ruud]] |bgcolor=98fb98|Pobjeda |{{Teniski rezultat|6|4|-|6|4|-}} |} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commons category}} * {{#invoke:Official website|main}} * {{ATP}} {{Top 10 tenisera i teniserki|atpsinglovi=y}} {{Broj jedan teniseri}} {{Pobjednici Australian Opena}} {{Pobjednici Wimbledona}} {{Pobjednici US Opena}} {{Pobjednici Davis Cupa}} {{Italijanski sportista godine}} {{Authority control}} {{Životni vijek|2001||Sinner, Jannik}} [[Kategorija:Italijanski teniseri]] [[Kategorija:Pobjednici Australian Opena]] [[Kategorija:Pobjednici Wimbledona]] [[Kategorija:Pobjednici US Opena]] [[Kategorija:ATP brojevi 1]] 607131tylk6zp2jzxewuh0e4k2kvk70 Korisnik:Vipz/igralište2 2 4721093 42652915 42648014 2026-07-11T01:04:25Z Vipz 151311 42652915 wikitext text/x-wiki <div>'''Wikipedija: Nacrti''' /Evidencija</div> {{hlist | [[:en:Wikipedia:Drafts]] | [[:en:Wikipedia:Articles for creation]] | [[:en:Wikipedia:WikiProject Articles for creation]] | [[Special:PermaLink/42547030|Stara verzija smjernice u izradi]] }} ---- Ova stranica služi za '''evidenciju nacrta''' i sadrži osnovne podatke o svakom nacrtu. <div class="calculator-container" data-calculator-id="draft-registry"> {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_title | default = Korisnik:Vipz/igralište2 }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request_template | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance|imports=__CALCULATOR_PREPARE_RESULT__}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_summary | default = Automatsko održavanje evidencije nacrta. }} <div class="client-js"> {{Calculator button | contents = Ažuriraj evidenciju | action = create | method = post | prepare = category-revision-snapshot | prepare-category = Kategorija:Nacrti članaka u izradi | prepare-namespace = Nacrt | prepare-target = draft_registry_maintenance_request | prepare-template-from = draft_registry_maintenance_request_template | queryfrom = draft_registry_maintenance_title | expandfrom = draft_registry_maintenance_request | required-right = patrol | extra-params = summaryfrom=draft_registry_maintenance_summary | success-notification = Evidencija je ažurirana. Osvježavanje stranice... | error-notification = Ažuriranje evidencije nije uspjelo. Konzola sadrži više informacija. | disable-after-success = 1 | reload-after-success = 1 | type = progressive }} </div> </div> == Čekanje pregleda == <!-- draft-registry:review:start --> <!-- draft-registry:review:end --> == Potrebna dorada == <!-- draft-registry:improve:start --> <!-- draft-registry:improve:end --> == Nepodneseni nacrti == <!-- draft-registry:unsubmitted:start --> <!-- draft-registry:unsubmitted:end --> lwdh32ago7xu82huoe1cgpb5q4fg910 42652917 42652915 2026-07-11T01:08:17Z Vipz 151311 Automatsko održavanje evidencije nacrta. 42652917 wikitext text/x-wiki <div>'''Wikipedija: Nacrti''' /Evidencija</div> {{hlist | [[:en:Wikipedia:Drafts]] | [[:en:Wikipedia:Articles for creation]] | [[:en:Wikipedia:WikiProject Articles for creation]] | [[Special:PermaLink/42547030|Stara verzija smjernice u izradi]] }} ---- Ova stranica služi za '''evidenciju nacrta''' i sadrži osnovne podatke o svakom nacrtu. <div class="calculator-container" data-calculator-id="draft-registry"> {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_title | default = Korisnik:Vipz/igralište2 }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request_template | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance|imports=__CALCULATOR_PREPARE_RESULT__}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_summary | default = Automatsko održavanje evidencije nacrta. }} <div class="client-js"> {{Calculator button | contents = Ažuriraj evidenciju | action = create | method = post | prepare = category-revision-snapshot | prepare-category = Kategorija:Nacrti članaka u izradi | prepare-namespace = Nacrt | prepare-target = draft_registry_maintenance_request | prepare-template-from = draft_registry_maintenance_request_template | queryfrom = draft_registry_maintenance_title | expandfrom = draft_registry_maintenance_request | required-right = patrol | extra-params = summaryfrom=draft_registry_maintenance_summary | success-notification = Evidencija je ažurirana. Osvježavanje stranice... | error-notification = Ažuriranje evidencije nije uspjelo. Konzola sadrži više informacija. | disable-after-success = 1 | reload-after-success = 1 | type = progressive }} </div> </div> == Čekanje pregleda == <!-- draft-registry:review:start --> <!-- draft-registry:review:end --> == Potrebna dorada == <!-- draft-registry:improve:start --> <!-- draft-registry:improve:end --> == Nepodneseni nacrti == <!-- draft-registry:unsubmitted:start --> * {{Nacrt/zapis|4723065|title=Nacrt:Branislav Gloginja|rev=42648184|changed=20260630205637|hash=34c4f55ee2774e91c628503cdff834994e41e5fd|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4721996|title=Nacrt:Charles Dantzig|rev=42597403|changed=20260515021059|hash=8a78b359ecfd359adc4e41abd4af2dfade83ace0|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4718374|title=Nacrt:Lara Demarin|rev=42555162|changed=20260208151422|hash=79e5b15aa40ab4cc3accd63668a37f113520782a|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4717304|title=Nacrt:SOS Rijeka|rev=42554729|changed=20260206143505|hash=96fce80ca9397bd2ef52faedffeea3d7c1adaff0|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4718790|title=Nacrt:Zuzana Halupova|rev=42546910|changed=20260106233133|hash=0aa1d0cd689ae1fa220e2cc1356489c4127ec8ac|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano <!-- draft-registry:unsubmitted:end --> fe8alnwv58sltle7az905tru889gjnv 42652951 42652917 2026-07-11T04:48:55Z Vipz 151311 Poništena izmjena [[Special:Diff/42652917|42652917]] korisnika [[Special:Contributions/Vipz|Vipz]] ([[User talk:Vipz|razgovor]]) 42652951 wikitext text/x-wiki <div>'''Wikipedija: Nacrti''' /Evidencija</div> {{hlist | [[:en:Wikipedia:Drafts]] | [[:en:Wikipedia:Articles for creation]] | [[:en:Wikipedia:WikiProject Articles for creation]] | [[Special:PermaLink/42547030|Stara verzija smjernice u izradi]] }} ---- Ova stranica služi za '''evidenciju nacrta''' i sadrži osnovne podatke o svakom nacrtu. <div class="calculator-container" data-calculator-id="draft-registry"> {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_title | default = Korisnik:Vipz/igralište2 }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request_template | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance|imports=__CALCULATOR_PREPARE_RESULT__}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_summary | default = Automatsko održavanje evidencije nacrta. }} <div class="client-js"> {{Calculator button | contents = Ažuriraj evidenciju | action = create | method = post | prepare = category-revision-snapshot | prepare-category = Kategorija:Nacrti članaka u izradi | prepare-namespace = Nacrt | prepare-target = draft_registry_maintenance_request | prepare-template-from = draft_registry_maintenance_request_template | queryfrom = draft_registry_maintenance_title | expandfrom = draft_registry_maintenance_request | required-right = patrol | extra-params = summaryfrom=draft_registry_maintenance_summary | success-notification = Evidencija je ažurirana. Osvježavanje stranice... | error-notification = Ažuriranje evidencije nije uspjelo. Konzola sadrži više informacija. | disable-after-success = 1 | reload-after-success = 1 | type = progressive }} </div> </div> == Čekanje pregleda == <!-- draft-registry:review:start --> <!-- draft-registry:review:end --> == Potrebna dorada == <!-- draft-registry:improve:start --> <!-- draft-registry:improve:end --> == Nepodneseni nacrti == <!-- draft-registry:unsubmitted:start --> <!-- draft-registry:unsubmitted:end --> lwdh32ago7xu82huoe1cgpb5q4fg910 42652952 42652951 2026-07-11T04:48:59Z Vipz 151311 Automatsko održavanje evidencije nacrta. 42652952 wikitext text/x-wiki <div>'''Wikipedija: Nacrti''' /Evidencija</div> {{hlist | [[:en:Wikipedia:Drafts]] | [[:en:Wikipedia:Articles for creation]] | [[:en:Wikipedia:WikiProject Articles for creation]] | [[Special:PermaLink/42547030|Stara verzija smjernice u izradi]] }} ---- Ova stranica služi za '''evidenciju nacrta''' i sadrži osnovne podatke o svakom nacrtu. <div class="calculator-container" data-calculator-id="draft-registry"> {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_title | default = Korisnik:Vipz/igralište2 }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_request_template | default = <nowiki>{{#invoke:Nacrt/igralište|maintenance|imports=__CALCULATOR_PREPARE_RESULT__}}</nowiki> }} {{Calculator | type = text | style = display: none; | id = draft_registry_maintenance_summary | default = Automatsko održavanje evidencije nacrta. }} <div class="client-js"> {{Calculator button | contents = Ažuriraj evidenciju | action = create | method = post | prepare = category-revision-snapshot | prepare-category = Kategorija:Nacrti članaka u izradi | prepare-namespace = Nacrt | prepare-target = draft_registry_maintenance_request | prepare-template-from = draft_registry_maintenance_request_template | queryfrom = draft_registry_maintenance_title | expandfrom = draft_registry_maintenance_request | required-right = patrol | extra-params = summaryfrom=draft_registry_maintenance_summary | success-notification = Evidencija je ažurirana. Osvježavanje stranice... | error-notification = Ažuriranje evidencije nije uspjelo. Konzola sadrži više informacija. | disable-after-success = 1 | reload-after-success = 1 | type = progressive }} </div> </div> == Čekanje pregleda == <!-- draft-registry:review:start --> <!-- draft-registry:review:end --> == Potrebna dorada == <!-- draft-registry:improve:start --> <!-- draft-registry:improve:end --> == Nepodneseni nacrti == <!-- draft-registry:unsubmitted:start --> * {{Nacrt/zapis|4723065|title=Nacrt:Branislav Gloginja|rev=42648184|changed=20260630205637|hash=34c4f55ee2774e91c628503cdff834994e41e5fd|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4721996|title=Nacrt:Charles Dantzig|rev=42597403|changed=20260515021059|hash=8a78b359ecfd359adc4e41abd4af2dfade83ace0|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4718374|title=Nacrt:Lara Demarin|rev=42555162|changed=20260208151422|hash=79e5b15aa40ab4cc3accd63668a37f113520782a|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4717304|title=Nacrt:SOS Rijeka|rev=42554729|changed=20260206143505|hash=96fce80ca9397bd2ef52faedffeea3d7c1adaff0|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano * {{Nacrt/zapis|4718790|title=Nacrt:Zuzana Halupova|rev=42546910|changed=20260106233133|hash=0aa1d0cd689ae1fa220e2cc1356489c4127ec8ac|status=unsubmitted}} — automatski evidentirano <!-- draft-registry:unsubmitted:end --> fe8alnwv58sltle7az905tru889gjnv FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. 0 4721781 42652872 42652539 2026-07-10T21:23:26Z Edgar Allan Poe 29250 /* Statistike */ 42652872 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}||{{flag|Belgija}}| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}||{{flag|Engleska}}| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}}||{{flag|Švicarska|size=16px}}| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[10. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (16)''' * {{NogRep|FRA}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[9. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * '''{{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]]''' {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * '''{{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * '''{{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * '''{{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * '''{{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * '''{{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * '''{{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]]''' {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]]''' {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 6 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 7 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 8 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] ra7csb30nsj06xu1vmlw7tlhiontzfy 42652873 42652872 2026-07-10T21:26:44Z Edgar Allan Poe 29250 /* Strijelci */ 42652873 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}||{{flag|Belgija}}| |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}||{{flag|Engleska}}| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}}||{{flag|Švicarska|size=16px}}| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}||| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[10. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (16)''' * {{NogRep|FRA}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[10. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]]''' {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]]''' {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]]''' {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 6 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 7 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 8 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] 5k6mvwg7hhm82wua4knsx92tu0in8dq 42652875 42652873 2026-07-10T21:29:53Z Edgar Allan Poe 29250 /* Faza na izbacivanje */ 42652875 wikitext text/x-wiki {{Aktualni sportski događaj}} {{Infokutija međunarodno fudbalsko takmičenje | Name = FIFA Svjetsko prvenstvo 2026. | izvorni naziv = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | Logo = 2026_FIFA_World_Cup_emblem.svg | Size = 220px | Optional caption = | Zemlja domaćin = {{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Američke Države}}}} | datum = [[11. lipnja]] – [[19. srpnja]] [[2026.]] | Broj reprezentacija = 48 | stadioni = 16 | gradovi = 16 | Prvaci = | drugi = | treći = | četvrti = | Broj utakmica = 104 | Broj golova = | gledanost = | Najbolji strijelac = | Najbolji igrač = | ažurirano = [[2. svibnja]] [[2026]] }} '''FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.''' ([[engleski]]: ''FIFA World Cup 26''; [[španjolski]]: ''Copa Mundial de la FIFA 2026''; [[francuski]]: ''Coupe du Monde de la FIFA 2026'') je 23. izdanje [[FIFA Svjetsko prvenstvo|FIFA Svjetskog prvenstva]] koje se od [[11. lipnja]] do [[19. srpnja]] [[2026.]] godine održava u [[Kanada|Kanadi]], [[Meksiko|Meksiku]] i [[SAD|Sjedinjenim Američkim Državama]]. To je prvo prvenstvo nakon [[1994.]] godine koje se održalo na tlu [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]]; [[Kanada]] je prvi put domaćin, dok su [[Meksiko]] (dva puta, [[1970.]] i [[1986.]]) i [[SAD|Sjedinjene Države]] (jednom, [[1994.]]) ranije već ugostili Svjetsko prvenstvo. Turnir se igra u ukupno 16 gradova na 16 stadiona – 11 u Sjedinjenim Državana, tri u Meksiku i dva u Kanadi. Bio je to prvi put u historiji turnira da su tri zemlje zajednički organizirale prvenstvo te prvi put da je na njemu sudjelovalo 48 reprezentacija. Sjevernoamerička kandidatura za turnir [[2026.]] godine pobijedila je [[Maroko|marokansku]] kandidaturu na glasovanju u [[Moskva|Moskvi]]. Bio je to prvi turnir nakon [[2002.]] godine s više od jednog domaćina. Uz to, Meksiko je postao prva zemlja u historiji koja je čak tri puta bila domaćin ovog natjecanja. Nakon promjene termina za [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodno prvenstvo]], koje se igralo tijekom zime, termin je za ovaj turnir vraćen na tradicionalni ljetni termin. Proširenje s 32 na 48 reprezentacija dovelo je do velikog broja debitanata, tako da su svoje prve nastupe na ovom natjecanju imali [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]], [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]] i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]]. Istovremeno, sva tri domaćina imali su direktan plasman na turnir. Branitelj naslova je [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]], koja je četiri godine ranije u finalu pobijedila [[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francusku]]. == Izbor domaćina == [[File:2026 world cup bid election.png|thumb|500px|upright=1.6|{{center|'''Rezultati glasovanja'''}} {| |- !Mogli su glasovati !! Nisu mogli glasovati |- |{{legend|#867650|Glasovali za sjevernoameričku kandidaturu}}||{{legend|#FFBD41|Kanada–Meksiko–Sjedinjene Države}} |- |{{legend|#2770AB|Glasovali za marokansku kandidaturu}}||{{legend|#55208D|Maroko}} |- |{{legend|#008E2A|Nisu glasovali ni za jednu kandidaturu}}||{{legend|#000000|Pod suspenzijom FIFA-e}} |- |{{legend|#B32A2F|Nisu glasovali}}||{{legend|#C1C1C1|Nije članica FIFA-e}} |}]] [[Vijeće FIFA-e]] je u periodu od [[2013.]] do [[2017.]] godine intenzivno raspravljalo o ograničenjima u kontekstu rotacije domaćina prema kontinentalnom ključu. Inicijalno je pravilo glasilo da se za domaćinstvo mogla kandidirati samo država iz konfederacije koja nije bila domaćin prethodna dva turnira. Privremeno je ograničenje suženo na samo prethodni turnir,<ref>{{Cite news |date=May 30, 2015 |title=Current allocation of FIFA World Cup confederation slots maintained |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2015/m=5/news=current-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530211217/http://www.fifa.com/worldcup/news/y%3D2015/m%3D5/news%3Dcurrent-allocation-of-fifa-world-cuptm-confederation-slots-maintained-2610611.html |archive-date=May 30, 2015}}</ref> nakon čega je opet prošireno na prethodna dva. Dogovorena je i iznimka za domaćine pretposljednjeg prethodnog turnira u slučaju da nijedna pristigla kandidatura ne ispunjava stroge tehničke i financijske kriterije.<ref name="fifacouncil">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA Council discusses vision for the future of football |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=10/news=fifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017181207/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2016/m%3D10/news%3Dfifa-council-discusses-vision-for-the-future-of-football-2843681.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=October 17, 2016}}</ref><ref name="ap-cbc">{{Cite news |date=October 14, 2016 |title=FIFA blocks Europe from hosting 2026 World Cup, lifting Canada's chances |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |agency=Associated Press |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014191406/http://www.cbc.ca/sports/soccer/world-cup-expanded-1.3804717 |archive-date=October 14, 2016}}</ref> U ožujku [[2017.]] godine, predsjednik [[FIFA]]-e [[Gianni Infantino]] potvrdio je da se europske i azijske zemlje, zbog [[Rusija|ruskog]] i [[katar]]skog domaćinstva [[2018.]], odnosno [[2022.]] godine, neće moći kandidirati za domaćinstvo prvenstva [[2026.]] godine, što je značilo da se za prvenstvo mogu kandidirati zemlje iz [[CONCACAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[1994.]] godine), [[CAF]]-a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2010.]] godine), [[CONMEBOL|CONMEBOL-]]a (posljednje domaćinstvo bilo je [[2014.]] godine) ili [[OFC]]-a (nikada nisu bili domaćini), odnosno potencijalno iz [[UEFA]]-e ako nijedna ponuda iz ove četiri konfederacije ne bi zadovoljila uvjete.<ref name="guardian">{{Cite news |last=Hill |first=Tim |date=March 9, 2017 |title=Trump travel ban could prevent United States hosting World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114173744/https://www.theguardian.com/football/2017/mar/09/donald-trump-travel-ban-could-prevent-united-states-hosting-football-world-cup |archive-date=November 14, 2021 |access-date=March 24, 2017 |work=The Guardian}}</ref> Sudomaćinstvo, koje je [[FIFA]] bila zabranila nakon [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.|prvenstva u Japanu i Južnoj Koreji]], odobreno je za prvenstvo [[2026.]] godine, ali bez ograničenja u broju domaćina, što bi se procjenjivalo od slučaja do slučaja. U konačnici su pred FIFA-u stigle dvije kandidatura – ona [[Maroko|Maroka]] i ujedinjena kandidatura triju sjevernoameričkih država. [[Kanada]], [[Meksiko]] i [[Sjedinjene Američke Države]] su, svaka posebno, razmatrale samostalne kandidature, s tim da je [[10. travnja]] [[2017.]] godine objavljeno kako će poslati zajedničku kandidaturu.<ref>{{cite magazine |url=https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid |title=USA, Mexico, Canada announce bid to host '26 WC |date=April 10, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411054626/https://www.si.com/planet-futbol/2017/04/10/2026-world-cup-usa-mexico-canada-host-bid|archive-date=April 11, 2017 |magazine=Sports Illustrated}}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup |first=Jeff |last=Carlise |date=April 10, 2017 |title=U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411140749/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3100808/usmexico-and-canada-officially-launch-bid-to-co-host-2026-world-cup|archive-date=April 11, 2017 |work=ESPN}}</ref> Glasovanje o kandidatima održano je [[13. lipnja]] [[2018.]] godine na 68. kongresu FIFA-e u [[Moskva|Moskvi]]. U glasovanju su mogla sudjelovati 203 saveza,<ref>{{Cite web |last=Graham |first=Bryan Armen |date=June 13, 2018 |title=North America to host 2026 World Cup after winning vote over Morocco – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |website=The Guardian |access-date=July 12, 2018 |archive-date=July 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718045428/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jun/13/world-cup-2026-vote-fifa-nations-choose-between-north-america-and-morocco-live |url-status=live}}</ref> pri čemu je [[Gana]] bila pod suspenzijom FIFA-e zbog korupcijskog skandala pa nije mogla glasovati. Sjevernoamerička kandidatura uvjerljivo je pobijedila sa 134 glasa, dok je marokanska kandidatura dobila 65 glasova;<ref>{{cite news |date=June 13, 2018 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913|url-status=live|access-date=June 13, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114150230/https://www.bbc.com/sport/football/44464913|archive-date=January 14, 2021}}</ref><ref name=":3" /> tri zemlje ([[Kuba]], [[Slovenija]] i [[Španjolska]]) nisu glasovale, dok [[Iran]] nije glasovao ni za jednu od kandidatura.<ref>{{cite news |last1=Gyamera-Antwi |first1=Evans |title=Ghana & Kosovo excluded from Fifa Congress ahead of 2026 World Cup vote |url=http://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |access-date=June 13, 2018 |work=Goal.com |date=June 12, 2018 |archive-date=October 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231021220157/https://www.goal.com/en-gh/news/ghana-kosovo-excluded-from-fifa-congress-ahead-of-2026-world-cup-/zhbmtfxdo6fe1i4r07wrr39b9 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=June 7, 2018 |title=Breaking News: President Akufo-Addo dissolves GFA |url=https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162226/https://www.myjoyonline.com/news/2018/June-7th/breaking-news-president-akufo-addo-dissolves-gfa.php |archive-date=June 12, 2018 |access-date=June 14, 2018 |work=myjoyonline.com}}</ref><ref>{{cite news |title=Fifa bans Ghana football head Kwesi Nyantakyi over 'cash gift' |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |access-date=June 14, 2018 |work=BBC News |date=June 8, 2018 |archive-date=June 9, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180609011624/https://www.bbc.com/news/world-africa-44414780 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 15, 2017 |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup - FIFA.com |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |access-date=April 16, 2024 |archive-date=May 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170515003503/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=June 10, 2015 |title=Scandal-plagued FIFA postpones 2026 World Cup bidding |url=https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |access-date=April 16, 2024 |work=ABC News |language=en-AU |archive-date=April 16, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416202847/https://www.abc.net.au/news/2015-06-10/fifa-world-cup-2026-bidding-postponed/6536834 |url-status=live}}</ref> Rezultati su izgledali ovako: {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;text-align: center" |+ Rezultati glasovanja |- !Kandidature !1. krug<br>{{small|(glasovi)}} |- style="background:#90ee90" |align=left|'''{{ubl|{{flag|Kanada}}|{{flag|Meksiko}}|{{flag|Sjedinjene Države}}}}''' |'''134''' |- |align=left|{{flag|Maroko}} |65 |- |align=left|Nijedna kandidatura |1 |- |align=left|Nisu glasovali |3 |} == Proširenje i promjena formata == Ideja o proširenju prvenstva, odnosno povećanju broja reprezentacija, pojavila se još [[2013.]] godine kada je to predložio tadašnji predsjednik [[UEFA]]-e [[Michel Platini]],<ref>{{Cite news |date=October 28, 2013 |title=Michel Platini calls for 40-team World Cup starting with Russia 2018 |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |access-date=January 24, 2015 |archive-date=September 15, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915093947/https://www.theguardian.com/football/2013/oct/28/michel-platini-40-team-world-cup-russia |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=October 29, 2013 |title=Michel Platini's World Cup expansion plan unlikely – Fifa |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24735765 |url-status=live |access-date=January 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421001646/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24735765 |archive-date=April 21, 2014}}</ref> a ponovio ju je i [[FIFA]]-in predsjednik [[Gianni Infantino]] [[2016.]] godine.<ref>{{Cite news |date=March 30, 2016 |title=Infantino suggests 40-team World Cup finals |work=Independent Online |publisher=[[Independent Online (South Africa)|IOL]] |agency=Reuters |location=South Africa |url=http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230628/http://www.iol.co.za/sport/fifa/infantino-suggests-40-team-world-cup-finals-2002682 |archive-date=December 30, 2016}}</ref> Protivnici prijedloga tvrdili su da je već sada broj utakmica pretjerano velik,<ref name="auto2">{{Cite news |last=Macguire |first=Eoghan |date=December 15, 2016 |title=World Cup: Europe's top clubs oppose FIFA's expansion plans |url=https://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224164833/http://edition.cnn.com/2016/12/15/football/eca-world-cup-fifa-expansion-plan/ |archive-date=December 24, 2016 |publisher=CNN}}</ref> da bi proširenje smanjilo kvalitetu utakmica<ref name="auto">{{Cite news |date=October 2, 2016 |title=Low confirms opposition to 40-team World Cup |publisher=sbs.com.au |agency=[[Australian Associated Press]] |url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005031826/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2016/10/02/low-confirms-opposition-40-team-world-cup |archive-date=October 5, 2016}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news |last=Martín |first=Idafe |date=January 10, 2017 |title=Mundial de 48 equipos: durísimas críticas en Europa |url=https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112153909/https://www.clarin.com/deportes/futbol-internacional/mundial-48-equipos-durisimas-criticas-europa_0_BktHNPGUe.html |archive-date=January 12, 2017 |work=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es}}</ref> te da je odluka motivirana političkim, a ne sportskim razlozima, optužujući Infantina da koristi ideju u svrhu samopromocije pred izbore za predsjednika.<ref>{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Críticas a decisión de la FIFA de jugar el Mundial 2026 con 48 selecciones |language=es |work=[[El Universo]] |agency=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111180321/https://www.eluniverso.com/deportes/2017/01/10/nota/5990365/critican-decision-fifa-jugar-mundial-2026-48-selecciones |archive-date=January 11, 2017}}</ref> Unatoč kritikama, FIFA je [[10. siječnja]] [[2017.]] godine odobrila proširenje s 32 na 48 reprezentacija,<ref name="48teams">{{Cite news |date=January 10, 2017 |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110231324/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> što je 16 više u odnosu na prethodnih sedam turnira.<ref name="48teams" /><ref>{{Cite web |last=Conn |first=David |date=January 10, 2017 |title=Fifa approves Infantino's plan to expand World Cup to 48 teams from 2026 |url=https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110104617/https://www.theguardian.com/football/2017/jan/10/fifa-vote-expand-world-cup-48-teams-from-2026 |archive-date=January 10, 2017 |access-date=January 10, 2017 |website=The Guardian}}</ref> Izvorno je promijenjeni format trebao imati 16 grupa po tri reprezentacije uz 80 odigranih utakmica, pri čemu bi prve dvije reprezentacije iz svake grupe išle dalje u fazu na izbacivanje. Prema tom formatu, broj utakmica svake momčadi i dalje bi bio maksimalno sedam, pri čemu bi svaka reprezentacija igrala jednu utakmicu manje u grupu, a turnir bi se i dalje mogao završiti unutar standardna 32 dana.<ref>{{Cite web |date=January 10, 2017 |title=World Cup: Gianni Infantino defends tournament expansion to 48 teams |url=https://www.bbc.com/sport/football/38577001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331171815/http://www.bbc.com/sport/football/38577001 |archive-date=March 31, 2017 |publisher=BBC Sport}}</ref> Kritičari ovog formata isticali su da bi ovo moglo dovesti do koluzije među reprezentacijama,<ref name="guyon">{{Cite journal |last=Guyon |first=Julien |date=April 30, 2020 |title=Risk of Collusion: Will Groups of 3 Ruin the FIFA World Cup? |journal=Journal of Sports Analytics |volume=6 |issue=4 |pages=259–279 |doi=10.3233/JSA-200414 |doi-access=free |url=https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |archive-date=2024-08-03 |access-date=2026-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803091047/https://doi.org/10.3233/JSA-200414 |url-status=dead }}</ref> na što je FIFA predložila izvođenje penala s ciljem izbjegavanja remija u grupnoj fazi,<ref>{{cite news |date=January 18, 2017 |title=Penalty shootouts may be used to settle drawn World Cup matches |work=World Soccer |url=http://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |access-date=November 12, 2020 |archive-date=October 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028040619/https://www.worldsoccer.com/news/penalty-shootouts-may-be-used-to-settle-drawn-world-cup-matches-394315 |url-status=live}}</ref> međutim ni to nije potpuno ukinulo postojeći rizik,<ref name="guyon"/> što je FIFA-u potaklo na alternativna rješenja.<ref>{{cite news |first=Martyn |last=Ziegler |title=Format for 2026 World Cup could be revamped amid 'collusion' fears, says Fifa vice-president |url=https://www.thetimes.com/sport/football/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |work=[[The Times]] |location=London |date=April 1, 2022 |access-date=November 5, 2022 |archive-date=November 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113124725/https://www.thetimes.co.uk/article/format-for-2026-world-cup-could-be-revamped-amid-collusion-fears-says-fifa-vice-president-n5kh6l6tg |url-status=live}}</ref> U konačnici je format promijenjen [[14. ožujka]] [[2023.]] godine i to na način da će reprezentacije biti raspoređene u 12 grupa po četiri reprezentacije, pri čemu prve dvije iz svake grupe prolaze dalje, zajedno s osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija iz svih grupa.<ref name="IMC">{{cite web |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |title=FIFA Council approves international match calendars |publisher=[[FIFA]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314155521/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-approves-international-match-calendars |url-status=live}}</ref> Prema novom formatu, igrat će se ukupno 104 umjesto 64 utakmice, a turnir će trajati 39 dana, duže nego prije;<ref>{{cite news |last=Ingle |first=Sean |url=https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |title=World Cup 2026: four-team groups and 104 game-tournament confirmed by Fifa |work=[[The Guardian]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411173501/https://www.theguardian.com/football/2023/mar/14/world-cup-2026-four-team-groups-104-game-tournament-approval-fifa |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Bushnell |first=Henry |url=https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |title=FIFA scraps ill-fated 2026 World Cup format, but new plan presents other pros and cons |work=[[Yahoo! Sports]] |date=March 14, 2023 |access-date=April 11, 2023 |archive-date=April 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411012544/https://sports.yahoo.com/world-cup-format-2026-fifa-135958106.html |url-status=live}}</ref> iako će svaka reprezentacija i dalje igrati po tri utakmice u grupnoj fazi, broj utakmica u fazi na izbacivanje povećan je sa sedam na osam zbog uvođenja šesnaestine finala.<ref>{{cite news |last=Ziegler |first=Martyn |url=https://www.thetimes.com/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |title=World Cup will be a week longer — but Fifa scraps three-team group plan |work=[[The Times]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314110957/https://www.thetimes.co.uk/article/7d38da2c-c24b-11ed-8e20-0f5794810aad |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slater |first1=Matt |last2=Ornstein |first2=David |url=https://www.nytimes.com/athletic/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |title=World Cup 2026 format expands again with four-team groups and 104 matches |work=[[The Athletic]] |date=March 14, 2023 |access-date=March 14, 2023 |archive-date=March 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314103434/https://theathletic.com/4307230/2023/03/14/world-cup-2026-format-usa/ |url-status=live}}</ref> == Kvalifikacije == {{main|Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.}} [[File:2026 world cup qualification map.svg|thumb|400x400px|{{legend|#0000ff|Kvalificirani na Svjetsko prvenstvo}} {{legend|#ffbf00|Nisu se uspjeli kvalificirati}} {{legend|#000000|Diskvalificirani ili se povukli iz kvalifikacija}} {{legend|#cccccc|Nisu članice FIFA-e}}]] Zbog proširenja broja reprezentacija na 48, došlo je i do promjene formata kvalifikacija te povećanja broja kontinentalnih pozicija za svaku konfederaciju. Što se tiče domaćina, podnositelji kandidature računali su na to da će sve tri reprezentacije imati direktan plasman kao domaćini,<ref name="bid_cities">{{Cite web |title=United 2026 bid book |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |publisher=united2026.com |access-date=April 30, 2018 |archive-date=September 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915131958/https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |url-status=live}}</ref> što je prvo potvrdio Infantino, navodeći da će [[CONCACAF]] dobiti šest mjesta, tri od koja će ići domaćinima,<ref>{{cite web |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |title=Presidente de la FIFA confirma cantidad de plazas de Concacaf para el Mundial de 2026 |language=es |website=ESPN Deportes |date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |archive-date=September 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922004259/https://espndeportes.espn.com/futbol/guatemala/nota/_/id/10856065/presidente-fifa-gianni-infantino-plazas-concacaf-mundial-2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Vargas |first=Dinia |date=August 31, 2022 |title=Infantino anuncia cuántos cupos tendrá la Concacaf para el Mundial de 2026 |url=https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831205624/https://www.crhoy.com/deportes/infantino-anuncia-cuantos-cupos-tendra-la-concacaf-para-el-mundial-de-2026/ |archive-date=August 31, 2022 |access-date=October 18, 2022 |website=CRHoy.com |language=es}}</ref> a onda i [[Vijeće FIFA-e]] na sjednici u veljači [[2023.]] godine.<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |title=FIFA Council highlights record breaking revenue in football |publisher=[[FIFA]] |date=February 14, 2023 |access-date=February 14, 2023 |archive-date=February 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163245/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/fifa-council-highlights-record-breaking-revenue-in-football |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/ |title=FIFA confirms U.S., Mexico, Canada automatically in '26 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=February 14, 2023|access-date=February 14, 2023|archive-date=February 15, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230215070258/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/fifa-confirms-us-mexico-canada-automatically-26-world-cup-2023-02-15/|url-status=live}}</ref> Ostala kontinentalna mjesta potvrđena su na sastanku u [[Manama|Manami]] prije 67. kongresa FIFA-e,<ref name="slot">{{cite web |date=March 30, 2017 |title=Bureau of the Council recommends slot allocation for the 2026 FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |access-date=August 5, 2022 |publisher=FIFA |archive-date=June 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619161123/https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/media-releases/bureau-of-the-council-recommends-slot-allocation-for-the-2026-fifa-wor-2878254 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=March 30, 2017 |title=World Cup 2026: Fifa reveals allocation for 48-team tournament |url=https://www.bbc.com/sport/football/39448474 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330224520/http://www.bbc.com/sport/football/39448474 |archive-date=March 30, 2017 |publisher=BBC}}</ref> gdje je potvrđeno i uvođenje interkontinentalnog kvalifikacijskog turnira na koje bi se šest reprezentacija borilo za posljednja dva mjesta na završnom turniru.<ref name="fifa_council">{{Cite web |date=May 9, 2017 |title=FIFA Council prepares Congress, takes key decisions for the future of the FIFA World Cup |url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618072825/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y%3D2017/m%3D5/news%3Dfifa-council-prepares-congress-takes-key-decisions-for-the-future-of-t-2883353.html |archive-date=June 18, 2017 |publisher=FIFA}}</ref> Ostatak kvalifikacija provodio se po konfederacijama kao i ranije, a branitelj naslova [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]] također je sudjelovala u kvalifikacijama. === Kvalificirane momčadi === Od ukupno 48 reprezentacija na turniru, njih je 26 sudjelovalo i na [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.|prethodnom turniru]]. Zbog povećanja broja reprezentacija došlo je i do povećanja broja debitanata, tako da su čak četiri reprezentacije izborile debitantski nastup, a to su [[Fudbalska reprezentacija Curaçaa|Curaçao]],<ref name=":2">{{cite news |last=Wilson |first=Jonathan |title=Curaçao complete fairytale with battling draw in Jamaica to qualify for World Cup |url=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-complete-fairytale-with-battling-draw-in-jamaica-to-qualify-for-world-cup |access-date=November 19, 2025 |work=The Guardian}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Jordana|Jordan]], [[Fudbalska reprezentacija Uzbekistana|Uzbekistan]]<ref>{{Cite news |last=Millar |first=Colin |date=June 5, 2025 |title=Uzbekistan, Jordan qualify for World Cup for first time |url=https://www.nytimes.com/athletic/6229851/2025/06/05/uzbekistan-world-cup-qualification-2026/ |access-date=November 19, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Zelenortske Republike|Zelenortska Republika]].<ref>{{cite web |date=October 13, 2025 |title=Cabo Verde seal historic World Cup qualification |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/cabo-verde-qualify |access-date=October 14, 2025 |publisher=FIFA}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Katara|Katar]], koji se na prethodno izdanje kvalificirao automatski zbog domaćinstva, prvi je put izborio nastup na završnici kroz kvalifikacije.<ref>{{cite web |date=October 14, 2025 |title=Qatar and Saudi Arabia qualify for 2026 World Cup |url=https://global.espn.com/football/story/_/id/46597037/qatar-saudi-arabia-qualify-2026-fifa-world-cup|access-date=October 15, 2025 |website=ESPN |agency=Associated Press}}</ref> Velik broj reprezentacija vratio se nakon značajnijih perioda izbivanja, a to su [[Fudbalska reprezentacija Demokratske Republike Konga|DR Kongo]] i [[Fudbalska reprezentacija Haitija|Haiti]] (posljednji nastup bio im je [[1974.]] godine),<ref name=":2" /><ref>{{cite web |last=Williams |first=Ian |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo |title=Tuanzebe sends DR Congo back to World Cup after 52 years |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=BBC Sport}}</ref> [[Fudbalska reprezentacija Iraka|Irak]] (posljednji nastup bio je [[1986.]] godine)<ref>{{cite web |last=Luckings |first=Steve |url=https://www.thenationalnews.com/sport/2026/04/01/iraq-beat-bolivia-to-qualify-for-2026-fifa-world-cup/ |title=Iraq beat Bolivia to qualify for 2026 Fifa World Cup |date=March 31, 2026 |access-date=March 31, 2026 |website=The National News}}</ref> te [[Fudbalska reprezentacija Austrije|Austrija]], [[Fudbalska reprezentacija Norveške|Norveška]]<ref>{{Cite news |date=November 16, 2025 |title=Norway Qualifies for 2026 World Cup and Sends Italy To Dreaded Playoff |url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/norway-qualifies-2026-world-cup-sends-italy-dreaded-playoff |access-date=November 16, 2025 |work=Fox Sports}}</ref> i [[Fudbalska reprezentacija Škotske|Škotska]] (posljednji nastup bio im je [[1998.]] godine).<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/uefa-qualifiers-review-matchday-10-november-18 |title=Austria, Belgium, Scotland, Spain and Swiss reach World Cup |publisher=FIFA|access-date=November 19, 2025}}</ref> Što se tiče značajnijih izbivanja, četverostruki svjetski prvak [[Fudbalska reprezentacija Italije|Italija]] nije se uspjela kvalificirati na svoje treće uzastopno Svjetsko prvenstvo, što je neslavni rekord postavljen nakon novog poraza u play-offu.<ref>{{cite web |last=Bandini |first=Nicky |url=https://www.theguardian.com/football/2026/mar/31/bosnia-herzegovina-italy-world-cup-2026-qualifying-playoff-match-report |title=Italy miss out on World Cup again after Bosnia and Herzegovina's shootout triumph |date=March 31, 2026 |access-date=April 3, 2026 |website=The Guardian}}</ref> Talijani su ujedno i jedini bivši prvaci koji se nisu kvalificirali na tri uzastopna prvenstva te najbolje rangirana momčad na FIFA-inoj ljestvici koja nije ostvarila plasman. Reprezentacije koje su igrale na prethodnom turniru, a nisu se kvalificirale za ovaj su [[Fudbalska reprezentacija Danske|Danska]], [[Fudbalska reprezentacija Kameruna|Kamerun]], [[Fudbalska reprezentacija Kostarike|Kostarika]], [[Fudbalska reprezentacija Poljske|Poljska]], [[Fudbalska reprezentacija Srbije|Srbija]] i [[Fudbalska reprezentacija Walesa|Wales]]. Kvalificirane momčadi su sljedeće: {{col-begin}} {{col-4}} '''[[AFC]]''' (9) * {{NogRep|AUS}} * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|IRN}} * {{NogRep|JAP}} * {{NogRep|JOR}} (debi) * {{NogRep|JKO}} * {{NogRep|KAT}} * {{NogRep|SAU}} * {{NogRep|UZB}} (debi) '''[[CAF]]''' (10) * {{NogRep|ALŽ}} * {{NogRep|COD}} * {{NogRep|EGI}} * {{NogRep|GAN}} * {{NogRep|JAR}} * {{NogRep|MAR}} * {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] * {{NogRep|SEN}} * {{NogRep|TUN}} * {{NogRep|ZEL}} (debi) {{col-4}} '''[[CONCACAF]]''' (6) * {{NogRep|CUW}} (debi) * {{NogRep|HAI}} * {{NogRep|KAN}} (domaćin) * {{NogRep|MEX}} (domaćin) * {{NogRep|PAN}} * {{NogRep|SAD}} (domaćin) '''[[CONMEBOL]]''' (6) * {{NogRep|ARG}} * {{NogRep|BRA}} * {{NogRep|EKV}} * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|PAR}} * {{NogRep|URU}} '''[[OFC]]''' (1) * {{NogRep|NZL}} {{col-4}} '''[[UEFA]]''' (16) * {{NogRep|AUT}} * {{NogRep|BEL}} * {{NogRep|BIH}} * {{NogRep|ČEŠ}} * {{NogRep|ENG}} * {{NogRep|FRA}} * {{NogRep|HRV}} * {{NogRep|NIZ}} * {{NogRep|NOR}} * {{NogRep|NJE}} * {{NogRep|POR}} * {{NogRep|ŠKO}} * {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] * {{NogRep|ŠVE}} * {{NogRep|ŠVI}} * {{NogRep|TUR}} {{col-end}} == Gradovi domaćini == Tijekom kandidature, tri su zemlje predložile ukupno 41 grad s 42 potpuno funkcionalna stadiona s redovnim posjetiteljima (osim [[Montreal]]a) te dva stadiona u izgradnji (u [[Las Vegas]]u i [[Los Angeles]]u) kao potencijalne domaćine (tri stadiona u tri grada u [[Meksiko|Meksiku]], šest stadiona u šest gradova u [[Kanada|Kanadi]] te 35 stadiona u 32 grada u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]).<ref name="bids">{{cite web |title=Forty-one Cities Across Canada, Mexico and the United States Submit Bids to Serve as Host Cities in United Bid for 2026 FIFA World Cup |url=http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021347/http://www.ussoccer.com/stories/2017/09/07/18/05/20170907-news-wc2026-41-cities-canada-mexico-usa-submit-bids-as-2026-world-cup-hosts |archive-date=September 8, 2017 |access-date=September 7, 2017}}</ref> Prvi krug eliminacija reducirao je broj gradova i stadiona za devet. Sljedeći je krug eliminirao još devet stadiona u šest gradova, dok su tri grada s tri stadiona ([[Chicago]], [[Minneapolis]] i [[Vancouver]]) odustala jer [[FIFA]] nije bila voljna dogovoriti se oko financijskih detalja.<ref>{{cite news |last=Carlisle |first=Jeff |title=United States-led World Cup bid cuts list of potential host cities to 23 |url=https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |access-date=November 25, 2021 |publisher=ESPN |date=March 16, 2018 |archive-date=November 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125114050/https://www.espn.com/soccer/fifa-world-cup/story/3421045/united-states-led-world-cup-bid-reduces-list-of-potential-host-cities-to-23 |url-status=live}}</ref> Nakon što je u srpnju [[2021.]] godine [[Montreal]] odustao zbog manjka financijske pomoći od provincije i nevoljkosti da se renovira [[Olimpijski stadion (Montreal)|Olimpijski stadion]],<ref>{{cite news |title=Montreal withdraws from host city selection process for 2026 World Cup |url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |access-date=July 6, 2021 |work=Sportsnet |date=July 6, 2021 |archive-date=August 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816132650/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/montreal-withdraws-host-city-selection-process-2026-world-cup/ |url-status=live}}</ref> [[Vancouver]] se ponovo pridružio u travnju [[2022.]] godine,<ref name="vancouver_candidatecity">{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=FIFA |date=April 14, 2022|access-date=April 14, 2022|archive-date=July 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712003456/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process|url-status=live}}</ref> što je dovelo broj gradova domaćina na 24. Dana [[16. lipnja]] [[2022.]] godine [[FIFA]] je potvrdila šesnaest gradova domaćina (dva u [[Kanada|Kanadi]], tri u [[Meksiko|Meksiku]] te jedanaest u [[SAD|Sjedinjenim Državama]]), a to su bili: [[Atlanta]], [[Boston]], [[Ciudad de México]], [[Dallas]], [[Guadalajara]], [[Houston]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Los Angeles]], [[Miami]], [[Monterrey]], [[New York]]/[[New Jersey]], [[Philadelphia]], [[San Francisco]], [[Seattle]], [[Toronto]] i [[Vancouver]].<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement |title=FIFA unveils stellar line-up of FIFA World Cup 2026 Host Cities |publisher=FIFA |date=June 16, 2022|access-date=June 16, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616223211/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/media-release-greater-than-fwc-2026-greater-than-host-cities-announcement|url-status=live}}</ref> FIFA je [[4. veljače]] [[2024.]] godine potvrdila da će se finale igrati na [[MetLife Stadium]]u.<ref name="ESPN-Schedule">{{cite news |last=Bonagura |first=Kyle |date=February 4, 2024 |title=2026 World Cup final set for MetLife Stadium, USMNT kicks off in L.A. |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |publisher=ESPN |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204211650/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39437198/2026-world-cup-final-metlife-stadium-usa-kicks-la |url-status=live}}</ref> Osam od šestanest stadiona ima trajno postavljenu umjetnu travu, koja će pred prvenstvo biti zamijenjena pravom travom. Četiri stadiona ([[Atlanta]], [[Dallas]], [[Houston]] i [[Vancouver]]) su zatvoreni stadioni koji imaju pomočni krov te su opremljeni s uređajima za kontrolu temperature, dok je stadion u [[Los Angeles]]u otvoren, ali ima prozirni krov i uređaje za kontrolu temperature.<ref>{{cite news |last=Tannenwald |first=Jonathan |date=November 2, 2022 |title=FIFA goes to college to study how to grow grass indoors for the 2026 men's World Cup |work=[[The Philadelphia Inquirer]] |url=https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-access=subscription |access-date=November 6, 2022 |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107071610/https://www.inquirer.com/soccer/2026-world-cup-stadiums-grass-john-sorochan-20221102.html |url-status=live}}</ref> [[Ciudad de México]] je jedini glavni grad među odabranim gradovima, što znači da su se [[Ottawa]] i [[Washington, D.C.]] pridlužili [[Bonn]]u ([[1974.]]) i [[Tokyo|Tōkyu]] ([[2002.]]) kao jedini glavni gradovi koji nisu bili odabrani za domaćine utakmica Svjetskog prvenstva. Washington je bio među kandidatima, ali kako je lokalni [[FedExField]] bio u lošem stanju, kombinirali su svoju kandidaturu zajedno s [[Baltimore]]om, ali ona nije bila uspješna. Stadion u [[TD Place Stadium]] u Ottawi odbijen je vrlo rano zbog premalog kapaciteta gledališta.<ref>{{Cite web |last=Platt |first=Oliver |date=September 7, 2017 |title=Rogers Centre removed from list of potential World Cup 2026 venues |url=https://wakingthered.com/2017/09/07/1986/rogers-centre-removed-from-list-of-potential-world-cup-2026-venues/ |access-date=October 21, 2025 |website=Waking The Red |language=en |quote=Mosaic Stadium and TD Place Stadium do not currently meet the minimum-capacity requirement}}</ref> Ostali odbijeni gradovi bili su [[Cincinnati]], [[Denver]], [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Orlando]] i [[Edmonton]]. Iako je čak osam gradova ranije također ugostilo utakmice Svjetskih prvenstava ([[Dallas]], [[Los Angeles]], [[San Francisco]], [[New York]]/[[New Jersey]] i [[Boston]] na prvenstvu [[1994.]]; [[Guadalajara]] i [[Ciudad de México]] na prvenstvima [[1970.]] i [[1986.]]; [[Monterrey]] na prvenstvu [[1986.]]), [[Estadio Azteca]] jedini je stadion na kojemu su se i ranije igrale utakmice Svjetskog prvenstva; nijedan od stadiona sa [[FIFA Svjetsko prvenstvo 1994.|Svjetskog prvenstva 1994.]] godine neće biti korišten na ovom prvenstvu.<ref>{{cite news |first1=Chuck |last1=Booth |first2=Roger |last2=Gonzalez |title=FIFA World Cup 2026 host cities: Los Angeles, New York/New Jersey among top venues; Washington D.C. snubbed |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |work=CBS Sports |date=June 17, 2022 |access-date=June 27, 2022 |archive-date=June 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627172342/https://www.cbssports.com/soccer/news/fifa-world-cup-2026-host-cities-los-angeles-new-york-new-jersey-among-top-venues-washington-d-c-snubbed/ |url-status=live}}</ref> Zbog sponzorskih razloga, FIFA će za potrebe prvenstva koristiti druga imena za stadione jer izvorna imena sadrže imena sponzora; privremena imena prikazana su u tablici u zagradama.<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |date=July 15, 2025|access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> Podaci o kapacitetima stadiona temeljeni su na službenim podacima koje je objavila FIFA.<ref name="FIFA stadia"/> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !{{flagicon|SAD}} [[Dallas]], [[Texas|TX]] !{{flagicon|MEX}} [[Ciudad de México]] !{{flagicon|SAD}} [[New York (grad)|New York]]/[[New Jersey]] !{{flagicon|SAD}} [[Atlanta]], [[Georgia|GA]] !{{flagicon|SAD}} [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], [[Missouri|MO]] !{{flagicon|SAD}} [[Houston]], [[Teksas|TX]] |- |[[AT&T Stadium]]<br>{{small|(Dallas Stadium)}} |[[Estadio Azteca|Estadio Banorte]]<br>{{small|(Mexico City Stadium)}} |[[MetLife Stadium]]<br>{{small|(New York New Jersey Stadium)}} |[[Mercedes-Benz Stadium]]<br>{{small|(Atlanta Stadium)}} |[[Arrowhead Stadium|GEHA Field at Arrowhead Stadium]]<br>{{small|(Kansas City Stadium)}} |[[NRG Stadium]]<br>{{small|(Houston Stadium)}} |- |Kapacitet: '''94,000''' |Kapacitet: '''83,000''' |Kapacitet: '''82,500''' |Kapacitet: '''75,000''' |Kapacitet: '''73,000''' |Kapacitet: '''72,000''' |- |[[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200x200px]] |[[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200x200px]] |[[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200x200px]] |[[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200x200px]] |[[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[San Francisco]], [[Kalifornija|CA]] !rowspan="8" colspan="4"|{{OSM Location map |float=center |nolabels=1 |width=800 |height=500 |coord={{coord|34|-99.5}} |zoom=3 |shapeD=circle |mark-sizeD=8 |label-sizeD=11,background,outline |label-posD=right |legendBox=,120px38px5px,5px457px,background,black |legendItem1=<b>Zapadna regija</b>,1 |legendItem2=<b>Centralna regija</b>,5,14 |legendItem3=<b>Istočna regija</b>,11,25 <!-- Western region --> |label1='''[[Los Angeles]]''' |mark-coord1={{Coord|33.95340|-118.33902}} |shape-color1=blue |label-pos1=west |mark-title1=[[Los Angeles]] |mark-description1=[[SoFi Stadium]] |label2='''[[San Francisco]]''' |mark-coord2={{Coord|37.40317|-121.96979}} |shape-color2=blue |label-pos2=west |mark-title2=[[San Francisco]] |mark-description2=[[Levi's Stadium]] |label3='''[[Seattle]]''' |mark-coord3={{Coord|47.59515|-122.33163}} |shape-color3=blue |mark-title3=[[Seattle]] |mark-description3=[[Lumen Field]] |label4='''[[Vancouver]]''' |mark-coord4={{Coord|49.27669|-123.11202}} |shape-color4=blue |label-pos4=west |mark-title4=[[Vancouver]] |mark-description4=[[BC Place]] <!-- Central region --> |label5='''[[Dallas]]''' |mark-coord5={{Coord|32.74785|-97.09283}} |shape-color5=green |label-pos5=west |mark-title5=[[Dallas]] |mark-description5=[[AT&T Stadium]] |label6='''[[Guadalajara]]''' |mark-coord6={{Coord|20.68182|-103.46241}} |shape-color6=green |label-pos6=west |mark-title6=[[Guadalajara]] |mark-description6=[[Estadio Akron]] |label7='''[[Houston]]''' |mark-coord7={{Coord|29.68486|-95.41080}} |shape-color7=green |label-pos7=west |mark-title7=[[Houston]] |mark-description7=[[NRG Stadium]] |label8='''[[Kansas City, Missouri|Kansas City]]''' |mark-coord8={{Coord|39.04893|-94.48401}} |shape-color8=green |label-pos8=west |mark-title8=[[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |mark-description8=[[Arrowhead Stadium]] |label9='''[[Ciudad de México]]''' |mark-coord9={{Coord|19.30295|-99.15047}} |shape-color9=green |mark-title9=[[Ciudad de México]] |mark-description9=[[Estadio Azteca]] |label10='''[[Monterrey]]''' |mark-coord10={{Coord|25.66911|-100.24437}} |shape-color10=green |mark-title10=[[Monterrey]] |mark-description10=[[Estadio BBVA]] <!-- Eastern region --> |label11='''[[Atlanta]]''' |mark-coord11={{Coord|33.75541|-84.40085}} |shape-color11=red |mark-title11=[[Atlanta]] |mark-description11=[[Mercedes-Benz Stadium]] |label12='''[[Boston]]''' |mark-coord12={{Coord|42.09093|-71.26436}} |shape-color12=red |mark-title12=[[Boston]] |mark-description12=[[Gillette Stadium]] |label13='''[[Miami]]''' |mark-coord13={{Coord|25.95795|-80.23885}} |shape-color13=red |mark-title13=[[Miami]] |mark-description13=[[Hard Rock Stadium]] |label14='''[[New York (grad)|New York]]''' |mark-coord14={{Coord|40.81352|-74.07435}} |shape-color14=red |ldx14=-2 |ldy14=7 |mark-title14=[[New York (grad)|New York/New Jersey]] |mark-description14=[[MetLife Stadium]] |label15='''[[Philadelphia]]''' |mark-coord15={{Coord|39.90081|-75.16747}} |shape-color15=red |label-pos15=west |mark-title15=[[Philadelphia]] |mark-description15=[[Lincoln Financial Field]] |label16='''[[Toronto]]''' |mark-coord16={{Coord|43.63322|-79.41858}} |shape-color16=red |label-pos16=west |mark-title16=[[Toronto]] |mark-description16=[[BMO Field]] }} !{{flagicon|SAD}} [[Los Angeles]], [[Kalifornija|CA]] |- |[[Levi's Stadium]]<br>{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}} |[[SoFi Stadium]]<br>{{small|(Los Angeles Stadium)}} |- |Kapacitet: '''71,000''' |Kapacitet: '''70,000''' |- |[[File:Entering Levi's Stadium.JPG|200x200px]] |[[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Philadelphia]], [[Pennsylvania|PA]] !{{flagicon|SAD}} [[Seattle]], [[Washington (savezna država)|WA]] |- |[[Lincoln Financial Field]]<br>{{small|(Philadelphia Stadium)}} |[[Lumen Field]]<br>{{small|(Seattle Stadium)}} |- |Kapacitet: '''69,000''' |Kapacitet: '''69,000''' |- |[[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200x200px]] |[[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|200x200px]] |- !{{flagicon|SAD}} [[Boston]], [[Massachusetts|MA]] !{{flagicon|SAD}} [[Miami]], [[Florida|FL]] !{{flagicon|KAN}} [[Vancouver]], [[British Columbia|BC]] !{{flagicon|MEX}} [[Monterrey]] !{{flagicon|MEX}} [[Guadalajara]] !{{flagicon|KAN}} [[Toronto]], [[Ontario|ON]] |- |[[Gillette Stadium]]<br>{{small|(Boston Stadium)}} |[[Hard Rock Stadium]]<br>{{small|(Miami Stadium)}} |[[BC Place]]<br>{{small|(BC Place Vancouver)}} |[[Estadio BBVA]]<br>{{small|(Estadio Monterrey)}} |[[Estadio Akron]]<br>{{small|(Estadio Guadalajara)}} |[[BMO Field]]<br>{{small|(Toronto Stadium)}} |- |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''65,000''' |Kapacitet: '''54,000''' |Kapacitet: '''53,500''' |Kapacitet: '''48,000''' |Kapacitet: '''45,000''' |- |[[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|200x200px]] |[[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200x200px]] |[[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|200x200px]] |[[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200x200px]] |} </center> == Finalni ždrijeb == Finalni ždrijeb za Svjetsko prvenstvo održao se [[5. prosinca]] [[2025.]] godine u [[Kennedyjev centar|Kennedyjevom centru]] u [[Washington, D.C.|Washingtonu]].<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=FIFA |date=December 5, 2025 |access-date=December 6, 2025}}</ref> Reprezentacije su raspoređene u četiri jakosne skupine po 12 reprezentacija. U prvoj jakosnoj skupini bili su domaćini te devet najbolje plasiranih reprezentacija prema FIFA-inoj ljestvici. Preostale tri jakosne skupine sadržavale su ostale reprezentacije, također podijeljene prema FIFA-inoj ljestvici. Izuzetak su četiri reprezentacije iz europskog ''play-offa'' te dvije reprezentacije s interkontinentalnog ''play-offa'', koje su smještene u četvrtu jakosnu skupinu jer se u trenutku ždrijeba još nije znalo koje će to reprezentacije biti.<ref>{{cite news|url=https://www.france24.com/en/sport/20251125-world-cup-draw-to-separate-spain-argentina-france-and-england-until-final-rounds|title=FIFA 2026: World Cup draw to separate Spain, Argentina, France and England until final rounds|work=France 24|access-date=November 27, 2025}}</ref> Grupe su formirane nasumično izvlačenjem po jedne reprezentacije iz svake jakosne skupine, vodeći se načelnim pravilom da, kada god je to moguće, u istoj grupi ne budu momčadi iz iste konfederacije.<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/procedures-final-draw-world-cup-2026-revealed |title=Procedures for the Final Draw for the FIFA World Cup 2026 revealed |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/2d1a1ac7bab78995/original/Draw-Procedures-for-the-FIFA-World-Cup-2026.pdf |title=Draw Procedures for the FIFA World Cup 2026 |publisher=FIFA |date=November 25, 2025 |access-date=November 25, 2025}}</ref> Ovo je pravilo primjenjivo na sve konfederacije osim UEFA-e, tako da su u grupi smjele biti maksimalno dvije europske momčadi. Kao što je i inače praksa, domaćini su još prije ždrijeba bili raspoređeni u grupe radi rasporeda igranja.<ref name="Schedule">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=FIFA |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024 |archive-date=February 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Bushnell |first1=Henry |last2=Crafton |first2=Adam |date=August 22, 2025 |title=2026 World Cup draw to be held at Kennedy Center, President Trump announces |url=https://www.nytimes.com/athletic/6569842/2025/08/22/world-cup-draw-kennedy-center-trump-infantino/ |access-date=August 22, 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |url-access=limited}}</ref> Tako je [[Fudbalska reprezentacija Meksika|Meksiko]] smješten u grupu A kako bi [[11. lipnja]] igrao utakmicu otvaranja na [[Estadio Azteca|Azteci]]. [[Fudbalska reprezentacija Kanade|Kanada]] i [[Fudbalska reprezentacija Sjedinjenih Američkih Država|Sjedinjene Američke Države]] smješteni su u grupu B, odnosno grupu D. Kako bi osigurala balans u kompetitivnosti, FIFA je također osigurala da se prve četiri reprezentacije s FIFA-ine ljestvice ne mogu međusobno susresti prije polufinala,<ref>{{cite web |last=Johnson |first=Dale |date=November 25, 2025 |title=Fifa to keep top seeds apart in World Cup draw |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg84knn2p5o |access-date=November 25, 2025 |work=[[BBC Sport]]}}</ref> odnosno finala i to tako što je osigurala da prva ([[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]]) i druga ([[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentina]]), odnosno treća ([[Fudbalska reprezentacija Francuske|Francuska]]) i četvrta ([[Fudbalska reprezentacija Engleske|Engleska]]) reprezentacija svijeta budu ždrijebane u suprotnim dijelovima turnira za fazu na izbacivanje, čime se osiguralo da se ne susretnu u ranim fazama turnira u slučaju da osvoje svoje grupe. Ždrijeb je započao s prvom, a završio sa četvrtom jakosnom skupinom, pri čemu je svaka reprezentacija bila raspoređena u prvu slobodnu grupu po abecednom ključu. Zbog rasporeda igranja, momčadi iz prve jakosne skupine automatski su bile ždrijebane na prvu poziciju svake grupe. Za ostale jakosne skupine, FIFA je osmislila predeterminirani način određivanja pozicije u grupu temeljen na jakosnoj skupini i grupu u koju su ždrijebani. Jakosne skupine izgledale su ovako:<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men?dateId=id14933 |title=FIFA Men's World Ranking: 19 November 2025 |publisher=FIFA |date=November 19, 2025 |access-date=November 27, 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 1 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|SAD}}{{efn|Sjedinjene Američke Države su kao sudomaćin raspoređene u prvu jakosnu skupinu te im je automatski dodijeljena pozicija D1. Po rangu, Sjedinjene Američke Države bi inače bile u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa D|D]]}} | style="text-align:center" | 14 |- | {{fb|MEX}}{{efn|Meksiko je kao sudomaćin raspoređen u prvu jakosnu skupinu te mu je automatski dodijeljena pozicija A1. Po rangu, Meksiko bi inače bio u drugoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa A|A]]}} | style="text-align:center" | 15 |- style="border-bottom:2px solid blue;" | {{fb|KAN}}{{efn|Kanada je kao sudomaćin raspoređena u prvu jakosnu skupinu te joj je automatski dodijeljena pozicija B1. Po rangu, Kanada bi inače bila u trećoj jakosnoj skupini.}} | {{center|[[#Grupa B|B]]}} | style="text-align:center" | 27 |- | {{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 1 |- | {{fb|ARG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 2 |- | {{fb|FRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 3 |- | {{fb|ENG}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 4 |- | {{fb|BRA}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 5 |- | {{fb|POR}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 6 |- | {{fb|NIZ}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 7 |- | {{fb|BEL}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 8 |- | {{fb|NJE}} | {{N/A|}} | style="text-align:center" | 9 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 2 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|HRV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 10 |- | {{fb|MAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 11 |- | {{fb|KOL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 13 |- | {{fb|URU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 16 |- | {{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Nogometna reprezentacija Švicarske|Švicarska]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 17 |- | {{fb|JAP}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 18 |- | {{fb|SEN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 19 |- | {{fb|IRN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 20 |- | {{fb|JKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 22 |- | {{fb|EKV}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 23 |- | {{fb|AUT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 24 |- | {{fb|AUS}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 26 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 3 |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|NOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 29 |- | {{fb|PAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 30 |- | {{fb|EGI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 34 |- | {{fb|ALŽ}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 35 |- | {{fb|ŠKO}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 36 |- | {{fb|PAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 39 |- | {{fb|TUN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 40 |- | {{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 42 |- | {{fb|UZB}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 50 |- | {{fb|KAT}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 51 |- | {{fb|SAU}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 60 |- | {{fb|JAR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 61 |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap; display:inline-table;" |+Skupina 4{{efn|name=Identitet|Pobjednici četiri europska ''play-offa'' i pobjednici dva interkontinentalna ''play-offa'' nisu bili poznati u vrijeme formiranja jakosnih skupina.}} |- ! style="width:150px" | Reprezentacija ! {{Abbr|Grupa|Grupa u koju je reprezentacija raspoređena prije ždrijeba ili prije nego je reprezentacija bila poznata}} ! {{Abbr|Rang|Pozicija na FIFA-inoj ljestvici u trenutku ždrijeba}} |- | {{fb|JOR}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 66 |- | {{fb|ZEL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 68 |- | {{fb|GAN}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 72 |- | {{fb|CUW}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 82 |- | {{fb|HAI}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 84 |- | {{fb|NZL}} | {{N/a|}} | style="text-align:center" | 86 |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA A]]{{efn|name=UEFA A|U trenutku ždrijeba, pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|BIH}} (71), koja bi svakako bila svrstana u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik A puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto B2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa B|B]]}}}} | style="text-align:center" rowspan="6" {{N/a}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA B]]{{efn|name=UEFA B|U trenutku ždrijeba, pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ŠVE}} (43), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik B puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto F3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa F|F]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA C]]{{efn|name=UEFA C|U trenutku ždrijeba, pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|TUR}} (25), koja bi inače išla u drugu jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik C puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto D4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa D|D]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path A winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|''Play-off'' UEFA D]]{{efn|name=UEFA D|U trenutku ždrijeba, pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija nije bio poznat. U konačnici je to bila {{fb|ČEŠ}} (44), koja bi inače išla u treću jakosnu skupinu, ali je zbog play-offa svrstana u četvrtu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik D puta UEFA-inih kvalifikacija ići na mjesto A4.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa A|A]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path B winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 1]]{{efn|name=DR Kongo|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|COD}} (56), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 1 ići na mjesto K2.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa K|K]]}}}} |- | <!--Do not replace with eventual Path C winner-->[[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|Interkontinentalni ''play-off'' 2]]{{efn|name=Irak|U trenutku ždrijeba, pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 nije bio poznat. U konačnici je to bio {{fb|IRK}} (58), koji bi svakako bio svrstan u četvrtu jakosnu skupinu. Prilikom ždrijeba određeno je da će pobjednik interkontinentalnog ''play-offa'' 2 ići na mjesto I3.}} | {{nowrap|{{center|[[#Grupa I|I]]}}}} |} {{notelist}} == Suci == FIFA je [[9. travnja]] [[2026.]] godine potvrdila konačni, službeni popis od 52 glavna suca, 88 pomoćnih sudaca i 30 VAR sudaca za turnir.<ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/match-officials-appointed-referees |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 9, 2026 |title=Match officials appointed for World Cup 2026 |url=https://digitalhub.fifa.com/asset/7879a8c6-c228-4848-a8de-7dc69b37b594/Final-List-of-Match-Officials-FWC-2026.pdf |access-date=April 9, 2026 |website=FIFA}}</ref> Konačni popis svih sudaca izgledao je ovako: {| class="wikitable" width="100%" |- !colspan="4"|Lista sudaca |- !Konfederacija !Glavni sudac !Pomoćni suci !VAR suci |- |rowspan="8"|[[AFC]] |{{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]]) |rowspan="8"|{{ubl|George Lakrindis ([[Australija]]) / James Lindsay ([[Australija]])|Jun Mihara ([[Japan]]) / Zhou Fei ([[Kina]])|Muhamad al-Kalaf ([[Jordan]]) / Ahmed al-Roalle ([[Jordan]])|Taleb al-Mari ([[Katar]]) / Saud al-Makaleh ([[Katar]])|Muhamed al-Bakri ([[Saudijska Arabija]]) / Mohamed al-Hamadi ([[Ujedinjeni Arapski Emirati]])|Timur Gaynullin ([[Uzbekistan]]) / Andrey Tsapenko ([[Uzbekistan]])}} |rowspan="8"|{{ubl|{{flagicon|AUS}} [[Shaun Evans (fudbalski sudac)|Shaun Evans]] ([[Australija]])|{{flagicon|KAT}} [[Hamis al-Marri]] ([[Katar]])|{{flagicon|KIN}} [[Fu Ming]] ([[Kina]])|{{flagicon|SAU}} [[Abdullah al-Šehri]] ([[Saudijska Arabija]])}} |- |{{flagicon|JAP}} [[Yūsuke Araki]] ([[Japan]]) |- |{{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] ([[Katar]]) |- |{{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] ([[Australija]]) |- |{{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] ([[Kina]]) |- |{{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] ([[Jordan]]) |- |{{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] ([[Uzbekistan]]) |- |{{flagicon|SAU}} [[Haled al-Turais]] ([[Saudijska Arabija]]) |- |rowspan="7"|[[CAF]] |<s>{{flagicon|SOM}} [[Omar Abdulkadir Artan]] ([[Somalija]])</s><ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/articles/cnv9drg0qzgo |title= Somali referee Artan barred from entering USA |author= Mike Peter |date= June 8, 2026 |website= BBC Sport|access-date= June 8, 2026}}</ref> |rowspan="7"|{{ubl|Mokrane Gourari ([[Alžir]]) / Abbes Akram Zerhouni ([[Alžir]])|Jerson Emiliano dos Santos ([[Angola]]) / Elvis Noupue ([[Kamerun]])|Mahmud Aburegal ([[Egipat]]) / Ahmed Hossam Taha ([[Egipat]])|Boris Ditsoga ([[Gabon]]) / Amos Abeigne Ndong ([[Gabon]])|Zakhele Siwela ([[Južnoafrička Republika]])|Zakaria Brinsi ([[Maroko]]) / Mostafa Akarkad ([[Maroko]])}} |rowspan="7"|{{ubl|{{flagicon|EGI}} [[Mahmud Ašur]] ([[Egipat]])|{{flagicon|MAR}} [[Hamza al-Fariq]] ([[Maroko]])}} |- |{{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] ([[Gabon]]) |- |{{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] ([[Mauritanija]]) |- |{{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] ([[Alžir]]) |- |{{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] ([[Maroko]]) |- |{{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] ([[Egipat]]) |- |{{flagicon|JAR}} [[Abongile Tom]] ([[Južnoafrička Republika]]) |- |rowspan="9"|[[CONCACAF]] |{{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] ([[Salvador]]) |rowspan="9"|{{ubl|Walter López ([[Honduras]]) / Christian Ramírez ([[Honduras]])|Lyes Arfa ([[Kanada]]) / Micheal Barwegen ([[Kanada]])|Juan Carlos Mora ([[Kostarika]]) / Caleb Wales ([[Trinidad i Tobago]])|Alberto Morín ([[Meksiko]]) / Marco Bisguerra ([[Meksiko]])|Sandra Ramírez ([[Meksiko]])|Henry Pupiro ([[Nikaragva]]) / David Morán ([[Salvador]])|Corey Parker ([[Sjedinjene Države]]) / Kyle Atkins ([[Sjedinjene Države]])|Kathryn Nesbitt ([[Sjedinjene Države]]) / Brooke Mayo ([[Sjedinjene Države]])}} |rowspan="9"|{{ubl|{{flagicon|SAD}} [[Joe Dickerson]] ([[Sjedinjene Države]])|{{flagicon|NIK}} [[Tatiana Guzmán]] ([[Nikaragva]])|{{flagicon|MEX}} [[Erick Miranda]] ([[Meksiko]])|{{flagicon|SAD}} [[Armando Villarreal]] ([[Sjedinjene Države]])}} |- |{{flagicon|CRC}} [[Juan Gabriel Calderón]] ([[Kostarika]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] ([[Kanada]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] ([[Meksiko]]) |- |{{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] ([[Honduras]]) |- |{{flagicon|JAM}} [[Oshane Nation]] ([[Jamajka]]) |- |{{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] ([[Sjedinjene Države]]) |- |{{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] ([[Meksiko]]) |- |rowspan="12"|[[CONMEBOL]] |{{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] ([[Brazil]]) |rowspan="12"|{{ubl|Facundo Rodríguez ([[Argentina]]) / Maximiliano Del Yesso ([[Argentina]])|Juan Pablo Belatti ([[Argentina]]) / Gabriel Chade ([[Argentina]])|Cristian Navarro ([[Argentina]]) / Rodrigo Figueiredo ([[Brazil]])|Rafael Alves ([[Brazil]]) / Danilo Manis ([[Brazil]])|Bruno Boschilia ([[Brazil]]) / Bruno Pires ([[Brazil]])|José Retamal ([[Čile]]) / Miguel Rocha ([[Čile]])|Alexander Guzmán ([[Kolumbija]]) / Michael Orué ([[Peru]])|Eduardo Cardozo ([[Paragvaj]]) / Milcíades Saldívar ([[Paragvaj]])|Nicolás Tarán ([[Urugvaj]]) / Carlos Barreiro ([[Urugvaj]])|Jorge Urrego ([[Venezuela]]) / Tulio Moreno ([[Venezuela]])}} |rowspan="12"|{{ubl|{{flagicon|KOL}} [[Nicolás Gallo]] ([[Kolumbija]])|{{flagicon|URU}} [[Antonio García (fudbalski sudac)|Antonio García]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|URU}} [[Leodán González]] ([[Urugvaj]])|{{flagicon|ČIL}} [[Juan Lara]] ([[Čile]])|{{flagicon|ARG}} [[Hernán Mastrángelo]] ([[Argentina]])|{{flagicon|VEN}} [[Juan Soto (fudbalski sudac)|Juan Soto]] ([[Venezuela]])|{{flagicon|BRA}} [[Rodolpho Toski]] ([[Brazil]])}} |- |{{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] ([[Paragvaj]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] ([[Čile]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|PER}} [[Kevin Ortega (fudbalski sudac)|Kevin Ortega]] ([[Peru]]) |- |{{flagicon|KOL}} [[Andrés Rojas]] ([[Kolumbija]]) |- |{{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] ([[Brazil]]) |- |{{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] ([[Urugvaj]]) |- |{{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] ([[Argentina]]) |- |{{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] ([[Venezuela]]) |- |[[OFC]] |{{flagicon|NZL}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] ([[Novi Zeland]]) |Isaac Trevis ([[Novi Zeland]]) |{{N/A|—}} |- |rowspan="15"|[[UEFA]] |{{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] ([[Norveška]]) |rowspan="15"|{{ubl|Stuart Burt ([[Engleska]]) / James Mainwaring ([[Engleska]])|Gary Beswick ([[Engleska]]) / Adam Nunn ([[Engleska]])|Cyril Mugnier ([[Francuska]]) / Mehdi Rahmouni ([[Francuska]])|Nicolas Danos ([[Francuska]]) / Benjamin Pagès ([[Francuska]])|Daniele Bindoni ([[Italija]]) / Alberto Tegoni ([[Italija]])|Hessel Steegstra ([[Nizozemska]]) / Jan de Vries ([[Nizozemska]])|Jan Erik Engan ([[Norveška]]) / Isaak Bashevkin ([[Norveška]])|Robert Kempter ([[Njemačka]]) / Christian Dietz ([[Njemačka]])|Bruno Jesus ([[Portugal]]) / Luciano Maia ([[Portugal]])|Tomasz Listkiewicz ([[Poljska]]) / Adam Kupsik ([[Poljska]])|Mihai Marius Marica ([[Rumunjska]]) / Ferencz Tunyogi ([[Rumunjska]])|Tomaž Klančnik ([[Slovenija]]) / Andraž Kovačič ([[Slovenija]])|Jose Enrique Naranjo Perez ([[Španjolska]]) / Diego Sánchez Rojo ([[Španjolska]])|Mahbod Beigi ([[Švedska]]) / Andreas Söderkvist ([[Švedska]])|Stéphane De Almeida ([[Švicarska]])}} |rowspan="15"|{{ubl|{{flagicon|HRV}} [[Ivan Bebek]] ([[Hrvatska]])|{{flagicon|FRA}} [[Jérôme Brisard]] ([[Francuska]])|{{flagicon|ŠPA}} [[Carlos del Cerro Grande]] ([[Španjolska]])|{{flagicon|NJE}} [[Bastian Dankert]] ([[Njemačka]])|{{flagicon|ITA}} [[Marco Di Bello]] ([[Italija]])|<s>{{flagicon|NIZ}} [[Rob Dieperink]] ([[Nizozemska]])</s><ref name="RD1"/><ref name="RD2"/>|{{flagicon|BEL}} [[Bram Van Driessche]] ([[Belgija]])|{{flagicon|ENG}} [[Jarred Gillett]] ([[Engleska]])|{{flagicon|NIZ}} [[Dennis Higler]] ([[Nizozemska]])|{{flagicon|POLJ}} [[Tomasz Kwiatkowski]] ([[Poljska]])|{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Fedayi San]] ([[Švicarska]])|{{flagicon|FRA}} [[Willy Delajod]] ([[Francuska]])<ref name="RD1">{{Cite web |date=May 7, 2026 |title=Willy Delajod selected for VAR at 2026 World Cup as France add to contingent |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://onefootball.com/fr/news/willy-delajod-selected-for-var-at-2026-world-cup-as-france-add-to-contingent-42829117}}</ref><ref name="RD2">{{Cite web |date=May 15, 2026 |title=KNVB haalt scheidsrechter Rob Dieperink van beslissend duel NEC af |access-date=May 15, 2026 |website=FIFA|url=https://www.telegraaf.nl/sport/voetbal/knvb-haalt-scheidsrechter-rob-dieperink-van-beslissend-duel-nec-af/151711038.html|language=Dutch}}</ref>}} |- |{{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] ([[Španjolska]]) |- |{{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] ([[Rumunjska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] ([[Nizozemska]]) |- |{{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] ([[Poljska]]) |- |{{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] ([[Italija]]) |- |{{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] ([[Švedska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] ([[Portugal]]) |- |{{flagicon|ŠVI|size=16px}} [[Sandro Schärer]] ([[Švicarska]]) |- |{{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] ([[Engleska]]) |- |{{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] ([[Francuska]]) |- |{{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] ([[Slovenija]]) |- |{{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] ([[Njemačka]]) |} == Grupna faza == {{quote box| width=20%| quote = '''Legenda:''' :{{color box|#ffcccc}} Momčad ispala iz daljnjeg natjecanja. :{{color box|#ccffcc}} Momčad prolazi u osminu finala. :{{color box|#BBF3FF}} Momčad može proći kao najbolja trećeplasirana momčad.}} '''Napomena:''' ''Sva vremena navedena su prema lokalnom vremenu.'' Sljedeći kriteriji primjenjivat će se prilikom rangiranja reprezentacija u grupnoj fazi:<ref name="regulations">{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}</ref> # Broj bodova u svim utakmicama u grupi; # Gol razlika u svim utakmicama u grupi; # Broj postignutih golova u svim utakmicama u grupi; # Veći broj bodova osvojen u međusobnim susretima; # Bolja gol razlika ostvarena u međusobnim susretima; # Više postignutih golova u međusobnim susretima; # Fair play bodovi u svim utakmicama u grupi (samo jedno oduzimanje bodova može se primijeniti na jednog igrača po utakmici): ##Žuti karton: -1 bod ##Indirektni crveni karton (dva žuta kartona): -3 boda ##Direktni crveni karton: -4 boda ##Žuti i direktni crveni karton: -5 bodova # Bolji plasman na najrecentnijoj FIFA-inoj ljestvici; # Bolji plasman na progresivno starijim FIFA-inim ljestvicama do trenutka u kojem se reprezentacije mogu odvojiti. === Grupa A === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|MEX}} |'''9'''||3||3||0||0||6||0||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|ČEŠ}} |'''1'''||3||0||1||2||2||6||-4 |} {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|9}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|67}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južna Koreja]] {{flagicon|JKO}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Češka}} |strijelci1= [[Hwang In-beom]] {{gol|67}}<br>[[O Hyeon-gyu]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Krejčí]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 44,985 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južnoafrička Republika}} |strijelci1= [[Michal Sadílek|Sadílek]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Mokoena]] {{gol|83|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,442 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 1:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Luis Romo|Romo]] {{gol|50}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estatio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,522 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Češka]] {{flagicon|ČEŠ}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Meksiko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mateo Chávez|M. Chávez]] {{gol|55}}<br>[[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|61}}<br>[[Álvaro Fidalgo|Fidalgo]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Južna Koreja}} |strijelci1= [[Thapelo Maseko|Maseko]] {{gol|63}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} === Grupa B === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ŠVI}} |'''7'''||3||2||1||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|KAN}} |'''4'''||3||1||1||1||8||3||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|KAT}} |'''1'''||3||0||1||2||2||10||-8 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Jovo Lukić|Lukić]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,002 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Katar]] {{flagicon|KAT}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= [[Miro Muheim|Muheim]] {{gol|90+4|ag.}} |strijelci2= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|17|11m}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 67,966 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Bosna i Hercegovina}} |strijelci1= [[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|74}}, {{gol|90}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|84}}<br>[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol|90+7|pen}} |strijelci2= [[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,026 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[18. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 6:0 |izvještaj=[https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Cyle Larin|Larin]] {{gol|16}}<br>[[Jonathan David|J. David]] {{gol|29}}, {{gol|45+3}}, {{gol|90+2}}<br>[[Nathan Saliba|Saliba]] {{gol|64}}<br>[[Mohamed Manai|Manai]] {{gol|75|og}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ČIL}} [[Cristián Garay]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= [[Rubén Vargas|Vargas]] {{gol|46}}<br>[[Johan Manzambi|Manzambi]] {{gol|57}} |strijelci2= [[Promise David|P. David]] {{gol|76}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Bosna i Hercegovina]] {{flagicon|BIH}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Katar}} |strijelci1= [[Kerim Alajbegović|Alajbegović]] {{gol|29}}<br>[[Mahmud Abu Nada|Abu Nada]] {{gol|34|ag}}<br>[[Ermin Mahmić|Mahmić]] {{gol|80}} |strijelci2= [[Hasan al-Hejdus|al-Hejdus]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} === Grupa C === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BRA}} |'''7'''||3||2||1||0||7||1||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|MAR}} |'''7'''||3||2||1||0||6||3||+3 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|HAI}} |'''0'''||3||0||0||3||2||8||-6 |} {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|32}} |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Haiti]] {{flagicon|HAI}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Škotska}} |strijelci1= |strijelci2= [[John McGinn|McGinn]] {{gol|28}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|23}}, {{gol|36}}<br>[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|45+3}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠPA}} [[Alejandro Hernández Hernández]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Škotska]] {{flagicon|ŠKO}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Brazil}} |strijelci1= |strijelci2= [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{gol|7}}, {{gol|45+3}}<br>[[Matheus Cunha|Cunha]] {{gol|60}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,487 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[24. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Maroko]] {{flagicon|MAR}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Haiti}} |strijelci1= [[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{gol|39}}<br>[[Ismael Saibari|Saibari]] {{gol|45+1}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|78}}<br>[[Gessime Yassine|Yassine]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Yassine Bounou|Bounou]] {{gol|10|ag}}<br>[[Wilson Isidor|Isidor]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} === Grupa D === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{nowrap|{{NogRep|SAD}}}} |'''6'''||3||2||0||1||8||4||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUS}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUR}} |'''3'''||3||1||0||2||3||5||-2 |} {{footballbox |datum= [[12. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 4:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{gol|7|ag.}}<br>[[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|31}}, {{gol|45+5}}<br>[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[13. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Turska}} |strijelci1= [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{gol|27}}<br>[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{gol|75}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= [[Cameron Burgess|Burgess]] {{gol|11|ag}}<br>[[Alex Freeman|Freeman]] {{gol|43}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[19. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= |strijelci2= [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Turska]] {{flagicon|TUR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Sjedinjene Američke Države}} |strijelci1= [[Arda Güler|Güler]] {{gol|10}}<br>[[Barış Alper Yılmaz|Yılmaz]] {{gol|31}}<br>[[Kaan Ayhan|Ayhan]] {{gol|90+8}} |strijelci2= [[Auston Trusty|Trusty]] {{gol|3}}<br>[[Sebastian Berhalter|Berhalter]] {{gol|49}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ALŽ}} [[Mustapha Ghorbal]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Australija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Grupa E === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NJE}} |'''6'''||3||2||0||1||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{flagicon|CIV}} [[Fudbalska reprezentacija Obale Slonovače|Obala Bjelokosti]] |'''6'''||3||2||0||1||4||2||+2 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|CUW}} |'''1'''||3||0||1||3||1||9||-8 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 7:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{gol|6}}<br>[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{gol|38}}<br>[[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|45+5|pen.}}, {{gol|88}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{gol|47}}<br>[[Nathaniel Brown (fudbaler)|Brown]] {{gol|68}}<br>[[Deniz Undav|Undav]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Livano Comenencia|Comenencia]] {{gol|21}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,021 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|90}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,274 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]]<ref>{{Cite web |last1=Fish |first1=Hal |date=June 12, 2026 |title=English Referee Michael Oliver Out of 2026 World Cup Match as FIFA Issue Statement |url=https://www.givemesport.com/referee-michael-oliver-out-world-cup-match-injury-fifa-statement/ |access-date=June 12, 2026 |publisher=givemesport.com |language=en-US}}</ref> }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= [[Deniz Undav|Undav]] {{gol|68}}, {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Franck Kessié|Kessié]] {{gol|30}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|PAR}} [[Juan Gabriel Benítez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Curaçao}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,598 |sudac= {{flagicon|KIN}} [[Ma Ning (fudbalski sudac)|Ma Ning]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Obala Bjelokosti}} |strijelci1= |strijelci2= [[Nicolas Pépé|Pépé]] {{gol|7}}, {{gol|64}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Ekvador]] {{flagicon|EKV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Njemačka}} |strijelci1= [[Nilson Angulo|Angulo]] {{gol|9}}<br>[[Gonzalo Plata|Plata]] {{gol|77}} |strijelci2= [[Leroy Sané|Sané]] {{gol|2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Tori Penso]] }} === Grupa F === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|NIZ}} |'''7'''||3||2||1||0||10||4||+6 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|JAP}} |'''5'''||3||1||2||0||7||3||+4 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|TUN}} |'''0'''||3||0||0||3||2||12||-10 |} {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Virgil van Dijk|van Dijk]] {{gol|51}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Keito Nakamura|Nakamura]] {{gol|57}}<br>[[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|88}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,285 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[14. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Švedska]] {{flagicon|ŠVE}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Tunis}} |strijelci1= [[Yasin Ayari|Ayari]] {{gol|7}}, {{gol|90+6}}<br>[[Alexander Isak|Isak]] {{gol|30}}<br>[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{gol|59}}<br>[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Omar Rekik|Rekik]] {{gol|43}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 50,987 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Nizozemska]] {{flagicon|NIZ}} |rezultat= 5:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|5}}, {{gol|17}}<br>[[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|47}}, {{gol|54}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{gol|89}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|59}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[20. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 22:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 0:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= |strijelci2= [[Daichi Kamada|Kamada]] {{gol|4}}<br>[[Ayase Ueda|Ueda]] {{gol|31}}, {{gol|83}}<br>[[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|J. Itō]] {{gol|69}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Japan]] {{flagicon|JAP}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Daizen Maeda|Maeda]] {{gol|56}} |strijelci2= [[Anthony Elanga|Elanga]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,137 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} ---- {{footballbox |datum= [[25. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Tunis]] {{flagicon|TUN}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Nizozemska}} |strijelci1= [[Hazem Mastouri|Mastouri]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Ellyes Skhiri|Skhiri]] {{gol|3|ag}}<br>[[Brian Brobbey|Brobbey]] {{gol|7}}<br>[[Jan Paul van Hecke|van Hecke]] {{gol|62}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 68,391 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[Katia Itzel García]] }} === Grupa G === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|BEL}} |'''5'''||3||1||2||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|EGI}} |'''5'''||3||1||2||0||5||3||+2 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|NZL}} |'''1'''||3||0||1||2||4||10||-6 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|66|ag.}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|19}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,775 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Ramon Abatti]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Iran]] {{flagicon|IRN}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Novi Zeland}} |strijelci1= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|32}}<br>[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{gol|64}} |strijelci2= [[Elijah Just|Just]] {{gol|7}}, {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,108 |sudac= {{flagicon|MEX}} [[César Arturo Ramos]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,317 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Darío Herrera (fudbalski sudac)|Darío Herrera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Finn Surman|Surman]] {{gol|15}} |strijelci2= [[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|58}}<br>[[Mohammad Salah|Salah]] {{gol|67}}<br>[[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|UAE}} [[Omar al-Ali]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Egipat]] {{flagicon|EGI}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Iran}} |strijelci1= [[Mahmud Saber|Saber]] {{gol|5}} |strijelci2= [[Ramin Rezaijan|Rezaijan]] {{gol|14}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Novi Zeland]] {{flagicon|NZL}} |rezultat= 1:5 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Elijah Just|Just]] {{gol|84}} |strijelci2= [[Leandro Trossard|Trossard]] {{gol|28}}, {{gol|50}}<br>[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{gol|66}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|88}}<br>[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} === Grupa H === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{flagicon|ŠPA}} [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španjolska]] |'''7'''||3||2||1||0||5||0||+5 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|ZEL}} |'''3'''||3||0||3||0||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |3. |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|SAU}} |'''2'''||3||0||2||1||1||5||-4 |} {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 67,640 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[15. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Urugvaj}} |strijelci1= [[Abdulelah al-Amri|al-Amri]] {{gol|41}} |strijelci2= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 62,764 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 4:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= [[Lamine Yamal|Yamal]] {{gol|10}}<br>[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|21}}, {{gol|24}}<br>[[Hassan al-Tambakti|al-Tambakti]] {{gol|49|ag}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[21. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 2:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] {{gol|44}}<br>[[Agustín Canobbio|Canobbio]] {{gol|45+6}} |strijelci2= [[Kevin Pina (fudbaler)|K. Pina]] {{gol|21}}<br>[[Hélio Varela|Varela]] {{gol|61}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,003 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|ZEL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Saudijska Arabija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,278 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Urugvaj]] {{flagicon|URU}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Álex Baena|Baena]] {{gol|42}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,065 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} === Grupa I === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|FRA}} |'''9'''||3||3||0||0||10||2||+8 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|NOR}} |'''6'''||3||2||0||1||8||7||+1 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|IRK}} |'''0'''||3||0||0||3||1||12||-11 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|66}}, {{gol|90+6}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|82}} |strijelci2= [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] {{gol|90+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,545 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Irak]] {{flagicon|IRK}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Ejman Husein|Husein]] {{gol|39}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|29}}, {{gol|43}}<br>[[Leo Østigård|Østigård]] {{gol|76}}<br>[[Ejman Husein|Husein]] {{gol|90+6|ag}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,106 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}}{{efn|Utakmica je zbog vremenskih neprilika prekinuta nakon prvog poluvremena te je nastavljena u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode, u drugom popluvremenu nije bilo pauze za hidrataciju.}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|14}}, {{gol|54}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Marcus Holmgren Pedersen|Holmgren Pedersen]] {{gol|43}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|48}}, {{gol|58}} |strijelci2= [[Ismaïla Sarr|Sarr]] {{gol|53}}, {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= [[Thelo Aasgaard|Aasgaard]] {{gol|21}} |strijelci2= [[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|7}}, {{gol|20}}, {{gol|32}}<br>[[Désiré Doué|Doué]] {{gol|90+4}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 64,146 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[26. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Senegal]] {{flagicon|SEN}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Irak}} |strijelci1= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|4}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|56}}<br>[[Pape Gueye|P. Gueye]] {{gol|59}},{{gol| 71}}<br>[[Iliman Ndiaye|I. Ndiaye]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} === Grupa J === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ARG}} |'''9'''||3||3||0||0||8||1||+7 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|AUT}} |'''4'''||3||1||1||1||6||6||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|JOR}} |'''0'''||3||0||0||3||3||8||-5 |} {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|16}}, {{gol|60}}, {{gol|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|POLJ}} [[Szymon Marciniak]] }} ---- {{footballbox |datum= [[16. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Austrija]] {{flagicon|AUT}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Jordan}} |strijelci1= [[Romano Schmid|Scmhid]] {{gol|21}}<br>[[Jazan al-Arab|al-Arab]] {{gol|76|ag}}<br>[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|90+12|pen}} |strijelci2= [[Ali Alvan|Alvan]] {{gol|50}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,527 |sudac= {{flagicon|Mauritanija}} [[Dahhan Bajdah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|38}}, {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|EGI}} [[Amin Omar]] }} ---- {{footballbox |datum= [[22. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Nizar al-Rašdan|al-Rašdan]] {{gol|36}} |strijelci2= [[Nadhir Benbouali|Benbouali]] {{gol|69}}<br>[[Amine Gouiri|Gouiri]] {{gol|82}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,371 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Alžir]] {{flagicon|ALŽ}} |rezultat= 3:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Rafik Belghali|Belghali]] {{gol|45}}<br>[[Riyad Mahrez|Mahrez]] {{gol|60}}, {{gol|90+3}} |strijelci2= [[Marko Arnautović|Arnautović]] {{gol|28}}<br>[[Marcel Sabitzer|Sabitzer]] {{gol|55}}<br>[[Saša Kalajdžić|Kalajdžić]] {{gol|90+6}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 21:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Jordan]] {{flagicon|JOR}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Argentina}} |strijelci1= [[Musa al-Taamri|al-Taamri]] {{gol|55}} |strijelci2= [[Giovani Lo Celso|Lo Celso]] {{gol|19}}<br>[[Lautaro Martínez|La. Martínez]] {{gol|31|pen}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|80}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|RUM}} [[István Kovács (fudbalski sudac)|István Kovács]] }} === Grupa K === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|KOL}} |'''7'''||3||2||1||0||4||1||+3 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|POR}} |'''5'''||3||1||2||0||6||1||+5 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|UZB}} |'''0'''||3||0||0||3||2||11||-9 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 1:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[João Neves|J. Neves]] {{gol|6}} |strijelci2= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Uzbekistan]] {{flagicon|UZB}} |rezultat= 1:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] {{gol|60}} |strijelci2= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|40}}<br>[[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] {{goal|65}}<br>[[Jaminton Campaz|Campaz]] {{goal|90+9}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 5:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|6}}, {{gol|39}}<br>[[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Mendes]] {{gol|17}}<br>[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] {{gol|60|ag}}<br>[[Rafael Leão|Leão]] {{gol|87}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Muñoz]] {{goal|76}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Akron|Estadio Guadalajara]], [[Guadalajara]] |gledatelji= 45,358 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Portugal}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[DR Kongo]] {{flagicon|COD}} |rezultat= 3:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Uzbekistan}} |strijelci1= [[Yoane Wissa|Wissa]] {{gol|68|pen}}, {{gol|90+1}}<br>[[Fiston Mayele|Mayele]] {{gol|78}} |strijelci2= [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] {{gol|10}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|NJE}} [[Felix Zwayer]] }} === Grupa L === {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" !width="25" | !width="200"|Reprezentacija !width="60"|Bod. !width="60"|Ut. !width="60"|Pob. !width="60"|N. !width="60"|Por. !width="60"|Pos. !width="60"|Pri. !width="60"|RP |- style="background: #ccffcc;" |1. |align=left|{{NogRep|ENG}} |'''7'''||3||2||1||0||6||2||+4 |- style="background: #ccffcc;" |2. |align=left|{{NogRep|HRV}} |'''6'''||3||2||0||1||5||5||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ffcccc;" |4. |align=left|{{NogRep|PAN}} |'''0'''||3||0||0||3||0||4||-4 |} {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 4:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|12|pen}}, {{gol|42}}<br>[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|47}}<br>[[Marcus Rashford|Rashford]] {{gol|85}} |strijelci2= [[Martin Baturina|Baturina]] {{gol|36}}<br>[[Petar Musa|Musa]] {{gol|45+5}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,389 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[17. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Gana]] {{flagicon|GAN}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Panama}} |strijelci1= [[Caleb Yirenkyi|Yirenkyi]] {{gol|90+5}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 42,942 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 0:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,983 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[23. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Ante Budimir|Budimir]] {{gol|54}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|GAB}} [[Pierre Atcho]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Panama]] {{flagicon|PAN}} |rezultat= 0:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|62}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|KAT}} [[Abdulrahman al-Džasim]] }} ---- {{footballbox |datum= [[27. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Hrvatska]] {{flagicon|HRV}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Petar Sučić|P. Sučić]] {{gol|31}}<br>[[Nikola Vlašić|Vlašić]] {{gol|83}} |strijelci2= [[Derrick Luckassen|Luckassen]] {{gol|73}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} === Rangiranje trećeplasiranih momčadi === {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | {| class=wikitable style="text-align:center" |- bgcolor="#DCDCDC" ! | {{Abbr|Poz.|Pozicija}} ! | Grupa !width="200"|Reprezentacija !width="40"|Bod. !width="40"|Ut. !width="40"|Pob. !width="40"|N. !width="40"|Por. !width="40"|Pos. !width="40"|Pri. !width="40"|GR |- style="background: #ccffcc;" |1. |[[#Grupa K|K]] |align=left|{{NogRep|COD}} |'''4'''||3||1||1||1||4||3||+1 |- style="background: #ccffcc;" |2. |[[#Grupa F|F]] |align=left|{{NogRep|ŠVE}} |'''4'''||3||1||1||1||7||7||0 |- style="background: #ccffcc;" |3. |[[#Grupa L|L]] |align=left|{{NogRep|GAN}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |4. |[[#Grupa E|E]] |align=left|{{NogRep|EKV}} |'''4'''||3||1||1||1||2||2||0 |- style="background: #ccffcc;" |5. |[[#Grupa B|B]] |align=left|{{NogRep|BIH}} |'''4'''||3||1||1||1||5||6||-1 |- style="background: #ccffcc;" |6. |[[#Grupa J|J]] |align=left|{{NogRep|ALŽ}} |'''4'''||3||1||1||1||5||7||-2 |- style="background: #ccffcc;" |7. |[[#Grupa D|D]] |align=left|{{NogRep|PAR}} |'''4'''||3||1||1||1||2||4||-2 |- style="background: #ccffcc;" |8. |[[#Grupa I|I]] |align=left|{{NogRep|SEN}} |'''3'''||3||1||0||2||8||6||+2 |- |9. |[[#Grupa G|G]] |align=left|{{NogRep|IRN}} |'''3'''||3||0||3||0||3||3||0 |- |10. |[[#Grupa A|A]] |align=left|{{NogRep|JKO}} |'''3'''||3||1||0||2||2||3||-1 |- |11. |[[#Grupa C|C]] |align=left|{{NogRep|ŠKO}} |'''3'''||3||1||0||2||1||4||-3 |- |12. |[[#Grupa H|H]] |align=left|{{NogRep|URU}} |'''2'''||3||0||2||1||3||4||-1 |} | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | Osam najboljih trećeplasiranih reprezentacija određuje se prema sljedećim kriterijima:<ref name="regulations"/> # Najviše osvojenih bodova; # Bolja gol razlika; # Veći broj postignutih golova; # Manje disciplinskih bodova; # Pozicija na najrecentnijoj ljestvici; # Pozicija na starijim ljestvicama. |} == Faza na izbacivanje == <section begin=Bracket />{{#invoke:RoundN|N32 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=[[#Šesnaestina finala|Šesnaestina finala]] |RD2=[[#Osmina finala|Osmina finala]] |RD3=[[#Četvrtfinale|Četvrtfinale]] |RD4=[[#Polufinale|Polufinale]] |RD5=[[#Finale|Finale]] |Consol=[[#Utakmica za treće mjesto|Utakmica za treće mjesto]] <!--Date – Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Round of 32--> |[[29. lipnja]] – [[Boston]]|{{flag|Njemačka}}|1 {{small|(3)}}|{{flag|Paragvaj}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[30. lipnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Francuska}}|3|{{flag|Švedska}}|0 |[[28. lipnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Južnoafrička Republika}}|0|{{flag|Kanada}}|1 |[[29. lipnja]] – [[Monterrey]]|{{flag|Nizozemska}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Maroko}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(3)}} |[[2. srpnja]] – [[Toronto]]|{{flag|Portugal}}|2|{{flag|Hrvatska}}|1 |[[2. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|3|{{flag|Austrija}}|0 |[[1. srpnja]] – [[San Francisco]]|{{flagcountry|SAD}}|2|{{flagcountry|BIH}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flag|Belgija}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Senegal}}|2 |[[29. lipnja]] – [[Houston]]|{{flag|Brazil}}|2|{{flag|Japan}}|1 |[[30. lipnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Obala Bjelokosti}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[30. lipnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Ekvador}}|0 |[[1. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Engleska}}|2|{{flag|DR Kongo}}|1 |[[3. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Argentina}} {{small|([[Produžeci (fudbal)|pr.]])}}|3|{{flag|Zelenortska Republika}}|2 |[[3. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Australija}}|1 {{small|(2)}}|{{flag|Egipat}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|1 {{small|(4)}} |[[2. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}}|2|{{flag|Alžir}}|0 |[[3. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Kolumbija}}|1|{{flag|Gana}}|0 <!--Round of 16--> |[[4. srpnja]] – [[Philadelphia]]|{{flag|Paragvaj}}|0|{{flag|Francuska}}|1 |[[4. srpnja]] – [[Houston]]|{{flag|Kanada}}|0|{{flag|Maroko}}|3 |[[6. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Portugal}}|0|{{flag|Španjolska}}|1 |[[6. srpnja]] – [[Seattle]]|{{flagcountry|SAD}}|1|{{flag|Belgija}}|4 |[[5. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|{{flag|Brazil}}|1|{{flag|Norveška}}|2 |[[5. srpnja]] – [[Ciudad de México]]|{{flag|Meksiko}}|2|{{flag|Engleska}}|3 |[[7. srpnja]] – [[Atlanta]]|{{flag|Argentina}}|3|{{flag|Egipat}}|2 |[[7. srpnja]] – [[Vancouver]]|{{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|([[Jedanaesterac|pen.]])}}|0 {{small|(4)}}|{{flag|Kolumbija}}|0 {{small|(3)}} <!--Quarterfinals--> |[[9. srpnja]] – [[Boston]]|{{flag|Francuska}}|2|{{flag|Maroko}}|0 |[[10. srpnja]] – [[Los Angeles]]|{{flag|Španjolska}}|2|{{flag|Belgija}}|1 |[[11. srpnja]] – [[Miami]]|{{flag|Norveška}}||{{flag|Engleska}}| |[[11. srpnja]] – [[Kansas City, Missouri|Kansas City]]|{{flag|Argentina}}||{{flag|Švicarska|size=16px}}| <!--Semifinals--> |[[14. srpnja]] – [[Dallas]]|{{flag|Francuska}}||{{flag|Španjolska}}| |[[15. srpnja]] – [[Atlanta]]|||| <!--Final--> |[[19. srpnja]] – [[New York (grad)|New York]]|||| <!--Match for third place--> |[[18. srpnja]] – [[Miami]]|||| }}<section end=Bracket /> === Šesnaestina finala === {{footballbox |datum= [[28. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Južnoafrička Republika]] {{flagicon|JAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kanada}} |strijelci1= |strijelci2= [[Stephen Eustáquio|Eustáquio]] {{gol|90+2}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 69,237 |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021516 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Japan}} |strijelci1= [[Casemiro]] {{gol|56}}<br>[[Gabriel Martinelli|Martinelli]] {{gol|90+5}} |strijelci2= [[Kaishū Sano|Sano]] {{gol|29}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ITA}} [[Maurizio Mariani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:30 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Njemačka]] {{flagicon|NJE}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021513 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Paragvaj}} |strijelci1= [[Kai Havertz|Havertz]] {{gol|54}} |strijelci2= [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Enciso]] {{gol|42}} |11m=3:4 |11m1=[[Kai Havertz|Havertz]] {{penmiss}}<br>[[Joshua Kimmich|Kimmich]] {{pengoal}}<br>[[Jamal Musiala|Musiala]] {{pengoal}}<br>[[Nick Woltemade|Woltemade]] {{penmiss}}<br>[[Nadiem Amiri|Amiri]] {{pengoal}}<br>[[Jonathan Tah|Tah]] {{penmiss}} |11m2={{pengoal}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]]<br>{{pengoal}} [[Gustavo Gómez|G. Gómez]]<br>{{pengoal}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Galarza]]<br>{{penmiss}} [[Antonio Sanabria|Sanabria]]<br>{{penmiss}} [[Fabián Balbuena|Balbuena]]<br>{{pengoal}} [[José Canale|Canale]] |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,945 |sudac= {{flagicon|MAR}} [[Jalal Jayed]] }} ---- {{footballbox |datum= [[29. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}} |momčad1=[[Nizozemska]] {{flagicon|Nizozemska}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021522 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Cody Gakpo|Gakpo]] {{gol|72}} |strijelci2= [[Issa Diop (fudbaler)|Diop]] {{gol|90+1}} |11m=2:3 |11m1=[[Teun Koopmeiners|Koopmeiners]] {{pengoal}}<br>[[Justin Kluivert|Kluivert]] {{penmiss}}<br>[[Wout Weghorst|Weghorst]] {{pengoal}}<br>[[Quinten Timber|Timber]] {{penmiss}}<br>[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{penmiss}} |11m2={{penmiss}} [[Neil El Aynaoui|El Aynaoui]]<br>{{pengoal}} [[Soufiane Rahimi|Rahimi]]<br>{{pengoal}} [[Chemsdine Talbi|Talbi]]<br>{{penmiss}} [[Achraf Hakimi|Hakimi]]<br>{{pengoal}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadion= [[Estadio BBVA|Estadio Monterrey]], [[Monterrey]] |gledatelji= 51,243 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Wilton Sampaio]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Obala Bjelokosti]] {{flagicon|CIV}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021514 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Amad Diallo|Diallo]] {{gol|74}} |strijelci2= [[Antonio Nusa|Nusa]] {{gol|39}}<br>[[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|86}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 69,665 |sudac= {{flagicon|VEN}} [[Jesús Valenzuela]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021523 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švedska}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|45}}, {{gol|74}}<br>[[Bradley Barcola|Barcola]] {{gol|53}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|NIZ}} [[Danny Makkelie]] }} ---- {{footballbox |datum= [[30. lipnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 20:00 po lokalnom vremenu. Zbog odgode na utakmici, FIFA je izvorno objavila da neće biti pauza za hidrataciju, međutim one su na kraju ipak održane.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021520 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Ekvador}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|22}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|31}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|SLO}} [[Slavko Vinčić]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Engleska]] {{flagicon|ENG}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021512 Izvještaj] |momčad2= {{flag|DR Kongo}} |strijelci1= [[Harry Kane|Kane]] {{gol|75}}, {{gol|86}} |strijelci2= [[Brian Cipenga|Cipenga]] {{gol|7}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Belgija]] {{flagicon|BEL}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021525 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Senegal}} |strijelci1= [[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|86}}<br>[[Youri Tielemans|Tielemans]] {{gol|89}}, {{gol|120+5}} |strijelci2= [[Habib Diarra|Diarra]] {{gol|25}}<br>[[Ismaïla Sarr|I. Sarr]] {{gol|51}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|HON}} [[Saíd Martínez]] }} ---- {{footballbox |datum= [[1. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021524 Izvještaj] |momčad2= {{flagcountry|BIH}} |strijelci1= [[Folarin Balogun|Balogun]] {{gol|45}}<br>[[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|82}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 68,827 |sudac= {{flagicon|BRA}} [[Raphael Claus]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 3:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021519 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Austrija}} |strijelci1= [[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{gol|36}}, {{gol|89}}<br>[[Pedro Porro|Porro]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[SoFi Stadium|Los Angeles Stadium]], [[Los Angeles]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ŠVE}} [[Glenn Nyberg]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 19:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021526 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Hrvatska}} |strijelci1= [[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{gol|68|pen}}<br>[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{gol|90+4}} |strijelci2= [[Ivan Perišić|Perišić]] {{gol|53}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BMO Field|Toronto Stadium]], [[Toronto]] |gledatelji= 43,036 |sudac= {{flagicon|NOR}} [[Espen Eskås]] }} ---- {{footballbox |datum= [[2. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021527 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Alžir}} |strijelci1= [[Breel Embolo|Embolo]] {{gol|10}}<br>[[Dan Ndoye|Ndoye]] {{gol|46}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Yael Falcón]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Australija]] {{flagicon|AUS}} |rezultat= 1:1 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021515 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Muhammad Hani|Hani]] {{gol|55|ag}} |strijelci2= [[Imam Ašur|Ašur]] {{gol|13}} |11m=2:4 |11m1=[[Harry Souttar|Souttar]] {{penmiss}}<br>[[Jackson Irvine|Irvine]] {{gol}}<br>[[Awer Mabil|Mabil]] {{gol}}<br>[[Lucas Herrington|Herrington]] {{penmiss}} |11m2={{gol}} [[Mahmud Saber|Saber]]<br>{{gol}} [[Rami Rabia|Rabia]]<br>{{gol}} [[Mohammad Salah|Salah]]<br>{{gol}} [[Hosam Abdelmagid|Abdelmagid]] |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,244 |sudac= {{flagicon|URU}} [[Gustavo Tejera]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021521 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Zelenortska Republika}} |strijelci1= [[Lionel Messi|Messi]] {{gol|29}}<br>[[Lisandro Martínez|Li. Martínez]] {{gol|93}}<br>[[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{gol|111|ag}} |strijelci2= [[Deroy Duarte|D. Duarte]] {{gol|59}}<br>[[Sidny Lopes Cabral|Lopes Cabral]] {{gol|103}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= 64,478 |sudac= {{flagicon|KAN}} [[Drew Fischer]] }} ---- {{footballbox |datum= [[3. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:30 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} |rezultat= 1:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021517 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Gana}} |strijelci1= [[Jhon Arias (fudbaler)|J. Arias]] {{gol|14}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= 69,045 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} === Osmina finala === {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Kanada]] {{flagicon|KAN}} |rezultat= 0:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021530 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= |strijelci2= [[Azzedine Ounahi|Ounahi]] {{gol|50}}, {{gol|82}}<br>[[Soufiane Rahimi|Rahimi]] {{gol|90+8}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[NRG Stadium|Houston Stadium]], [[Houston]] |gledatelji= 68,777 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[4. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Paragvaj]] {{flagicon|PAR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021533 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Francuska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|70|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lincoln Financial Field|Philadelphia Stadium]], [[Philadelphia]] |gledatelji= 68,324 |sudac= {{flagicon|UZB}} [[Ilgiz Tantashev]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Brazil]] {{flagicon|BRA}} |rezultat= 1:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021532 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Norveška}} |strijelci1= [[Neymar]] {{gol|90+10|pen}} |strijelci2= [[Erling Haaland|Haaland]] {{gol|79}}, {{gol|90}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= 80,663 |sudac= {{flagicon|SAD}} [[Ismail Elfath]] }} ---- {{footballbox |datum= [[5. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 18:00 {{small|(UTC−6)}}{{efn|Početak utakmice odgođen je zbog grmljavinskog nevremena za sat vremena te je ista započela u 19:00 po lokalnom vremenu.}} |momčad1= [[Meksiko]] {{flagicon|MEX}} |rezultat= 2:3 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021531 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{gol|42}}<br>[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{gol|69|pen}} |strijelci2= [[Jude Bellingham|Bellingham]] {{gol|36}}, {{gol|38}}<br>[[Harry Kane|Kane]] {{gol|60|pen}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Estadio Azteca|Mexico City Stadium]], [[Ciudad de México]] |gledatelji= 80,824 |sudac= {{flagicon|AUS}} [[Alireza Fagani]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Portugal]] {{flagicon|POR}} |rezultat= 0:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021529 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= [[Mikel Merino|Merino]] {{gol|90+1}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= 70,649 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Anthony Taylor (fudbalski sudac)|Anthony Taylor]] }} ---- {{footballbox |datum= [[6. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Sjedinjene Američke Države]] {{flagicon|SAD}} |rezultat= 1:4 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021534 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Malik Tillman|Tillman]] {{gol|31}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|9}}, {{gol|33}}<br>[[Hans Vanaken|Vanaken]] {{gol|57}}<br>[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{gol|90+3}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Lumen Field|Seattle Stadium]], [[Seattle]] |gledatelji= 66,925 |sudac= {{flagicon|JOR}} [[Adham al-Muhadamah]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= 3:2 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021528 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Egipat}} |strijelci1= [[Cristian Romero|Romero]] {{gol|79}}<br>[[Lionel Messi|Messi]] {{gol|83}}<br>[[Enzo Fernández|Fernández]] {{gol|90+2}} |strijelci2= [[Jaser Ibrahim|Ibrahim]] {{gol|15}}<br>[[Mustafa Ziko|Ziko]] {{gol|67}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= 68,239 |sudac= {{flagicon|FRA}} [[François Letexier]] }} ---- {{footballbox |datum= [[7. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 13:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Švicarska]] {{flagicon|ŠVI}} |rezultat= 0:0 |pr=y |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289288/400021535 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Kolumbija}} |strijelci1= |strijelci2= |11m=4:3 |11m1= [[Granit Xhaka|Xhaka]] {{gol}}<br>[[Zeki Amdouni|Amdouni]] {{gol}}<br>[[Manuel Akanji|Akanji]] {{penmiss}}<br>[[Cedric Itten|Itten]] {{pengoal}}<br>[[Rubén Vargas|Vargas]] {{pengoal}} |11m2= {{gol}} [[Juan Fernando Quintero|Quintero]]<br>{{penmiss}} [[Davinson Sánchez|Sánchez]]<br>{{gol}} [[Jaminton Campaz|Campaz]]<br>{{penmiss}} [[Cucho Hernández|Hernández]]<br>{{gol}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Díaz]] |stadion= [[BC Place|BC Place Vancouver]], [[Vancouver]] |gledatelji= 52,497 |sudac= {{flagicon|SAL}} [[Iván Barton]] }} === Četvrtfinale === {{footballbox |datum= [[9. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 16:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= 2:0 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021536 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Maroko}} |strijelci1= [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{gol|60}}<br>[[Ousmane Dembélé|Dembélé]] {{gol|66}} |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Gillette Stadium|Boston Stadium]], [[Boston]] |gledatelji= 63,811 |sudac= {{flagicon|ARG}} [[Facundo Tello]] }} ---- {{footballbox |datum= [[10. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 12:00 {{small|(UTC−7)}} |momčad1= [[Španjolska]] {{flagicon|ŠPA}} |rezultat= 2:1 |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021538 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Belgija}} |strijelci1= [[Fabián Ruiz|Ruiz]] {{gol|30}}<br>[[Mikel Merino|Merino]] {{gol|88}} |strijelci2= [[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] {{gol|41}} |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Levi's Stadium|San Francisco Bay Area Stadium]], [[San Francisco]] |gledatelji= 70,492 |sudac= {{flagicon|ENG}} [[Michael Oliver (fudbalski sudac)|Michael Oliver]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= [[Norveška]] {{flagicon|NOR}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021539 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Engleska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|FRA}} [[Clément Turpin]] }} ---- {{footballbox |datum= [[11. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 20:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Argentina]] {{flagicon|ARG}} |rezultat= |izvještaj= [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289289/400021537 Izvještaj] |momčad2= {{flag|Švicarska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Arrowhead Stadium|Kansas City Stadium]], [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] |gledatelji= |sudac= {{flagicon|POR}} [[João Pinheiro (fudbalski sudac)|João Pinheiro]] }} === Polufinale === {{footballbox |datum= [[14. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 14:00 {{small|(UTC−5)}} |momčad1= [[Francuska]] {{flagicon|FRA}} |rezultat= |izvještaj= |momčad2= {{flag|Španjolska}} |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[AT&T Stadium|Dallas Stadium]], [[Dallas]] |gledatelji= |sudac= }} ---- {{footballbox |datum= [[15. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik ČF3 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik ČF4 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta Stadium]], [[Atlanta]] |gledatelji= |sudac= }} === Utakmica za treće mjesto === {{footballbox |datum= [[18. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 17:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Poraženi PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Poraženi PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[Hard Rock Stadium|Miami Stadium]], [[Miami]] |gledatelji= |sudac= }} === Finale === {{footballbox |datum= [[19. srpnja]] [[2026.]] |vrijeme= 15:00 {{small|(UTC−4)}} |momčad1= Pobjednik PF1 |rezultat= |izvještaj= |momčad2= Pobjednik PF2 |strijelci1= |strijelci2= |11m= |11m1= |11m2= |stadion= [[MetLife Stadium|New York New Jersey Stadium]], [[New York (grad)|New York]] |gledatelji= |sudac= }} ==Statistike i nagrade== ===Statistike=== {{small|'''Ažurirano:''' [[10. srpnja]] [[2026.]]}} {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Prvi pogodak''' * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] – 9. minuta ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najbrži pogodak''' * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] – 2. minuta ([[Turska]] 0:1 [[Paragvaj]]) '''Najkasniji pogodak''' * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] – 120+5. minuta (pen.) ([[Belgija]] 3:2 [[Senegal]], pr.) '''Prvi žuti karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Prvi crveni karton''' * {{flagicon|JAR}} [[Sphephelo Sithole]] ([[Meksiko]] 2:0 [[Južnoafrička Republika]]) '''Najstariji igrač s nastupom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|6}} '''Najmlađi igrač s nastupom''' * {{flagicon|MEX}} [[Gilberto Mora (fudbaler, rođen 2008.)|Gilberto Mora]] – {{age in years and days|2008|10|14|2026|6|11}} '''Najstariji igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] – {{age in years and days|1985|2|5|2026|7|2}} '''Najmlađi igrač s postignutim golom''' * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] – {{age in years and days|2008|1|24|2026|6|16}} '''Prvi hat-trick''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ([[Argentina]] 3:0 [[Alžir]]) '''Igrači s najviše postignutih pogodaka na jednoj utakmici (3)''' * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | '''Najviše golova na utakmici''' * {{flag|Njemačka}} 7:1 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} '''Najmanje golova na utakmici''' * {{flag|Španjolska}} 0:0 [[Zelenortska Republika]] {{flagicon|CPV}} * {{flag|Ekvador}} 0:0 [[Curaçao]] {{flagicon|CUW}} * {{flag|Belgija}} 0:0 [[Iran]] {{flagicon|IRN}} * {{flag|Engleska}} 0:0 [[Gana]] {{flagicon|GAN}} * {{flag|Paragvaj}} 0:0 [[Australija]] {{flagicon|AUS}} * {{flag|Zelenortska Republika}} 0:0 [[Saudijska Arabija]] {{flagicon|SAU}} * {{flag|Kolumbija}} 0:0 [[Portugal]] {{flagicon|POR}} * {{flag|Švicarska|size=16px}} {{small|(4)}}0:0{{small|(3)}} [[Kolumbija]] {{flagicon|KOL}} '''Momčadi s najviše postignutih pogodaka (16)''' * {{NogRep|FRA}} '''Momčadi s najviše primljenih pogodaka (12)''' * {{NogRep|IRK}} * {{NogRep|TUN}} '''Momčadi s najmanje primljenih pogodaka (1)''' * {{NogRep|KOL}} * {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} '''Momčadi s najmanje postignutih pogodaka (0)''' * {{NogRep|PAN}} |} ===Strijelci=== {{small|'''Ažurirano:''' [[10. srpnja]] [[2026.]]}} ;8 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]''' * '''{{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]''' {{div col end}} ;7 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|NOR}} [[Erling Haaland]]''' {{div col end}} ;6 golova {{div col|4}} * '''{{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Ousmane Dembélé]] {{div col end}} ;4 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Jude Bellingham]] * {{flagicon|MEX}} [[Julián Quiñones]] * {{flagicon|SEN}} [[Ismaïla Sarr]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Oyarzabal]] {{div col end}} ;3 gola {{div col|4}} * {{flagicon|BEL}} [[Charles De Ketelaere]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BRA}} [[Matheus Cunha]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] * {{flagicon|KAN}} [[Jonathan David]]''' * {{flagicon|MAR}} [[Ismael Saibari]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] * {{flagicon|NIZ}} [[Brian Brobbey]] * {{flagicon|NIZ}} [[Cody Gakpo]] * {{flagicon|NZL}} [[Elijah Just]] * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] * {{flagicon|NJE}} [[Deniz Undav]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|SAD}} [[Folarin Balogun]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Johan Manzambi]]''' {{div col end}} ;2 gola {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Riyad Mahrez]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] * {{flagicon|BEL}} [[Leandro Trossard]] * {{flagicon|BIH}} [[Ermin Mahmić]]''' * {{flagicon|EGI}} [[Imam Ašur]] * {{flagicon|EGI}} [[Mustafa Ziko]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Bradley Barcola]] * {{flagicon|IRN}} [[Ramin Rezaijan]] * {{flagicon|JAP}} [[Daichi Kamada]] * {{flagicon|JAP}} [[Ayase Ueda]] * {{flagicon|KAN}} [[Cyle Larin]] * {{flagicon|KOL}} [[Daniel Muñoz (fudbaler)|Daniel Muñoz]] * {{flagicon|MAR}} [[Azzedine Ounahi]] * {{flagicon|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] * {{flagicon|NIZ}} [[Crysencio Summerville]] * {{flagicon|CIV}} [[Amad Diallo]] * {{flagicon|CIV}} [[Nicolas Pépé]] * {{flagicon|SEN}} [[Habib Diarra]] * {{flagicon|SEN}} [[Pape Gueye]] * {{flagicon|SAD}} [[Malik Tillman]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Mikel Merino]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Yasin Ayari]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Anthony Elanga]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Rubén Vargas]] * {{flagicon|URU}} [[Maximiliano Araújo]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|4}} * {{flagicon|ALŽ}} [[Rafik Belghali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Nadhir Benbouali]] * {{flagicon|ALŽ}} [[Amine Gouiri]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Enzo Fernández (fudbaler, rođen 2001.)|Enzo Fernández]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Giovani Lo Celso]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Lisandro Martínez]] * '''{{flagicon|ARG}} [[Cristian Romero]] * {{flagicon|AUS}} [[Nestory Irankunda]] * {{flagicon|AUS}} [[Connor Metcalfe]] * {{flagicon|AUT}} [[Saša Kalajdžić]] * {{flagicon|AUT}} [[Marcel Sabitzer]] * {{flagicon|AUT}} [[Romano Schmid]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Alexis Saelemaekers]] * {{flagicon|BEL}} [[Hans Vanaken]] * {{flagicon|BIH}} [[Kerim Alajbegović]] * {{flagicon|BIH}} [[Jovo Lukić]] * {{flagicon|BRA}} [[Casemiro]] * {{flagicon|BRA}} [[Gabriel Martinelli]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|CUW}} [[Livano Comenencia]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Ladislav Krejčí (fudbaler, rođen 1999.)|Ladislav Krejčí]] * {{flagicon|ČEŠ}} [[Michal Sadílek]] * {{flagicon|COD}} [[Brian Cipenga]] * {{flagicon|COD}} [[Fiston Mayele]] * {{flagicon|EGI}} [[Jaser Ibrahim]] * {{flagicon|EGI}} [[Mahmud Saber]] * {{flagicon|EGI}} [[Mohammad Salah]] * {{flagicon|EGI}} [[Trézéguet (egipatski fudbaler)|Trézéguet]] * {{flagicon|EKV}} [[Nilson Angulo]] * {{flagicon|EKV}} [[Gonzalo Plata]] * '''{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] * '''{{flagicon|FRA}} [[Désiré Doué]] * {{flagicon|GAN}} [[Derrick Luckassen]] * {{flagicon|GAN}} [[Caleb Yirenkyi]] * {{flagicon|HAI}} [[Wilson Isidor]] * {{flagicon|HRV}} [[Martin Baturina]] * {{flagicon|HRV}} [[Ante Budimir]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Musa]] * {{flagicon|HRV}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|HRV}} [[Petar Sučić]] * {{flagicon|HRV}} [[Nikola Vlašić]] * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] * {{flagicon|IRN}} [[Mohammad Mohebi]] * {{flagicon|JAP}} [[Jun'ya Itō (fudbaler, rođen 1993.)|Jun'ya Itō]] * {{flagicon|JAP}} [[Daizen Maeda]] * {{flagicon|JAP}} [[Keito Nakamura]] * {{flagicon|JAP}} [[Kaishū Sano]] * {{flagicon|JOR}} [[Ali Alvan]] * {{flagicon|JOR}} [[Nizar al-Rašdan]] * {{flagicon|JOR}} [[Musa al-Taamri]] * {{flagicon|JKO}} [[Hwang In-beom]] * {{flagicon|JKO}} [[O Hyeon-gyu]] * {{flagicon|JAR}} [[Thapelo Maseko]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] * {{flagicon|KAN}} [[Promise David]] * {{flagicon|KAN}} [[Stephen Eustáquio]] * {{flagicon|KAN}} [[Nathan Saliba]] * {{flagicon|KAT}} [[Hasan al-Hejdus]] * {{flagicon|KOL}} [[Jhon Arias (fudbaler)|Jhon Arias]] * {{flagicon|KOL}} [[Jaminton Campaz]] * {{flagicon|KOL}} [[Luis Díaz (fudbaler, rođen 1997.)|Luis Díaz]] * {{flagicon|MAR}} [[Issa Diop (fudbaler)|Issa Diop]] * {{flagicon|MAR}} [[Achraf Hakimi]] * {{flagicon|MAR}} [[Gessime Yassine]] * {{flagicon|MEX}} [[Mateo Chávez]] * {{flagicon|MEX}} [[Álvaro Fidalgo]] * {{flagicon|MEX}} [[Luis Romo]] * {{flagicon|NIZ}} [[Virgil van Dijk]] * {{flagicon|NIZ}} [[Jan Paul van Hecke]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Thelo Aasgaard]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Marcus Holmgren Pedersen]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Antonio Nusa]] * '''{{flagicon|NOR}} [[Leo Østigård]] * {{flagicon|NZL}} [[Finn Surman]] * {{flagicon|NJE}} [[Nathaniel Brown (fudbaler)|Nathaniel Brown]] * {{flagicon|NJE}} [[Jamal Musiala]] * {{flagicon|NJE}} [[Felix Nmecha]] * {{flagicon|NJE}} [[Leroy Sané]] * {{flagicon|NJE}} [[Nico Schlotterbeck]] * {{flagicon|CIV}} [[Franck Kessié]] * {{flagicon|PAR}} [[Julio Enciso (fudbaler, rođen 2004.)|Julio Enciso]] * {{flagicon|PAR}} [[Matías Galarza (paragvajski fudbaler)|Matías Galarza]] * {{flagicon|PAR}} [[Maurício (fudbaler, rođen 2001.)|Maurício]] * {{flagicon|POR}} [[Rafael Leão]] * {{flagicon|POR}} [[Nuno Mendes (fudbaler, rođen 2002.)|Nuno Mendes]] * {{flagicon|POR}} [[João Neves]] * {{flagicon|POR}} [[Gonçalo Ramos]] * {{flagicon|SAU}} [[Abdulelah al-Amri]] * {{flagicon|SEN}} [[Ibrahim Mbaye]] * {{flagicon|SEN}} [[Iliman Ndiaye]] * {{flagicon|SAD}} [[Sebastian Berhalter]] * {{flagicon|SAD}} [[Alex Freeman]] * {{flagicon|SAD}} [[Giovanni Reyna]] * {{flagicon|SAD}} [[Auston Trusty]] * {{flagicon|ŠKO}} [[John McGinn]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Álex Baena]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Pedro Porro]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Fabián Ruiz]] * '''{{flagicon|ŠPA}} [[Lamine Yamal]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Viktor Gyökeres]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Alexander Isak]] * {{flagicon|ŠVE}} [[Mattias Svanberg]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Dan Ndoye]] * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|TUN}} [[Hazem Mastouri]] * {{flagicon|TUN}} [[Omar Rekik]] * {{flagicon|TUR}} [[Kaan Ayhan]] * {{flagicon|TUR}} [[Arda Güler]] * {{flagicon|TUR}} [[Barış Alper Yılmaz]] * {{flagicon|URU}} [[Agustín Canobbio]] * {{flagicon|UZB}} [[Abbosbek Fayzullayev]] * {{flagicon|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] * {{flagicon|ZEL}} [[Deroy Duarte]] * {{flagicon|ZEL}} [[Sidny Lopes Cabral]] * {{flagicon|ZEL}} [[Kevin Pina (fudbaler)|Kevin Pina]] * {{flagicon|ZEL}} [[Hélio Varela]] {{div col end}} ;1 autogol {{div col|4}} * {{flagicon|AUS}} [[Cameron Burgess]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|IRK}} [[Ejman Husein]] {{small|(protiv {{flagicon|NOR}} [[Norveška|Norveške]])}} * {{flagicon|JOR}} [[Jazan al-Arab]] {{small|(protiv {{flagicon|AUT}} [[Austrija|Austrije]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mahmud Abu Nada]] {{small|(protiv {{flagicon|BIH}} [[BiH|Bosne i Hercegovine]])}} * {{flagicon|KAT}} [[Mohamed Manai]] {{small|(protiv {{flagicon|KAN}} [[Kanada|Kanade]])}} * {{flagicon|MAR}} [[Yassine Bounou]]''' {{small|(protiv {{flagicon|HAI}} [[Haiti]]ja)}} * {{flagicon|PAR}} [[Damián Bobadilla]] {{small|(protiv {{flagicon|SAD}} [[SAD|Sjedinjenih Država]])}} * {{flagicon|SAU}} [[Hassan al-Tambakti]] {{small|(protiv {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|Španjolske]])}} * '''{{flagicon|ŠVI}} [[Miro Muheim]]''' {{small|(protiv {{flagicon|KAT}} [[Katar]]a)}} * {{flagicon|TUN}} [[Ellyes Skhiri]] {{small|(protiv {{flagicon|NIZ}} [[Nizozemska|Nizozemske]])}} * {{flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]] {{small|(protiv {{flagicon|POR}} [[Portugal]]a)}} * {{flagicon|ZEL}} [[Diney (fudbaler, rođen 1995.)|Diney]] {{small|(protiv {{flagicon|ARG}} [[Argentina|Argentine]])}} {{div col end}} ;2 autogola {{div col|4}} * {{flagicon|EGI}} [[Muhammad Hani]] {{small|(protiv {{flagicon|BEL}} [[Belgija|Belgije]] i {{flagicon|AUS}} [[Australija|Australije]])}} {{div col end}} ===Jedanaesterci=== Ne računajući utakmice koje su odlučene izvođenjem jedanaesteraca, ovako izgleda realizacija jedanaesteraca dosuđenih tokom igre: {| style="background-color: transparent; width: {{{width|100%}}}" | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Realizirani ==== * {{flagicon|ŠVI}} [[Breel Embolo]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[Katar]]a * {{flagicon|NJE}} [[Kai Havertz]] za [[Njemačka|Njemačku]] u utakmici protiv [[Curaçao|Curaçaa]] * {{flagicon|AUT}} [[Marko Arnautović]] za [[Austrija|Austriju]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|JAR}} [[Teboho Mokoena (fudbaler, rođen 1997.)|Teboho Mokoena]] za [[JAR|Južnoafričku Republiku]] u utakmici protiv [[Češka|Češke]] * {{flagicon|ŠVI}} [[Granit Xhaka]] za [[Švicarska|Švicarsku]] u utakmici protiv [[BiH|Bosne i Hercegovine]] * {{flagicon|COD}} [[Yoane Wissa]] za [[DR Kongo]] u utakmici protiv [[Uzbekistan]]a * {{flagicon|ARG}} [[Lautaro Martínez]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Jordan]]a * {{flagicon|BEL}} [[Youri Tielemans]] za [[Belgija|Belgiju]] u utakmici protiv [[Senegal]]a * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] za [[Portugal]] u utakmici protiv [[Hrvatska|Hrvatske]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Paragvaj]]a * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ENG}} [[Harry Kane]] za [[Engleska|Englesku]] u utakmici protiv [[Meksiko|Meksika]] * {{flagicon|MEX}} [[Raúl Jiménez]] za [[Meksiko]] u utakmici protiv [[Engleska|Engleske]] | width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" | ==== Promašeni ==== * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Austrija|Austrije]] * {{flagicon|NOR}} [[Jørgen Strand Larsen]] za [[Norveška|Norvešku]] u utakmici protiv [[Francuska|Francuske]] * {{flagicon|IRN}} [[Mehdi Taremi]] za [[Iran]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|BRA}} [[Bruno Guimarães]] za [[Brazil]] u utakmici protiv [[Norveška|Norveške]] * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] za [[Argentina|Argentinu]] u utakmici protiv [[Egipat|Egipta]] * {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] za [[Francuska|Francusku]] u utakmici protiv [[Maroko|Maroka]] |} ===Nagrade=== <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 20%;" |- !Pobjednici<br>FIFA Svjetskog prvenstva 2026. |- |align=center|{{flagicon|ARG|size=100px}}<br>'''[[Fudbalska reprezentacija Argentine|ARGENTINA]]'''<br />'''3. naslov''' |} <br>--> <!--{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 100%;" |- ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna kopačka|Dobitnik zlatne kopačke]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna lopta|Dobitnik zlatne lopte]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Zlatna rukavica|Dobitnik Zlatne rukavice]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#Najbolji mladi igrač|Najbolji mladi igrač]] ![[Nagrade na svjetskim nogometnim prvenstvima#FIFA Fair Play pokal|Dobitnik FIFA Fair Play pokala]] |- |align=center| {{small|(? golova)}} |align=center| |align=center| |align=center| |align=center| |}--> <!--==== Idealna momčad ==== {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; width: 80%;" |- !Vratari !Braniči !Veznjaci !Napadači |- |align=left valign=top|{{flagicon|ARG}} [[Emiliano Martínez]] |align=left valign=top| |align=left valign=top| |align=left valign=top| |}--> == Konačni poredak == [[File:2026 world cup.png|upright=2.0|thumb|Konačni plasman sudionika svjetskog prvenstva 2026. godine{{col-start}}{{col-4}}{{legend|#2b42a3|Prvaci}}{{legend|#34c0be|Drugoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#269c5a|Trećeplasirani}}{{legend|#81c846|Četvrtoplasirani}} {{col-4}}{{legend|#e4e454|Četvrtfinalisti}}{{legend|#EFE4B0|Osmina finala}} {{col-4}}{{legend|#ff9f40|Šesnaestina faza}}{{legend|#b94954|Grupna faza}} {{col-end}}]] {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- !width=25| #!!width=165| Momčad !!width=25| Grupa !!width=25| Uta. !!width=25| Pob. !!width=25| Izj. !!width=25| Por. !!width=25| G+ !!width=25| G- !!width=25| GR !!width=25| Bod. |- | colspan="11"| '''Finale''' |-bgcolor=gold | 1 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=silver | 2 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Treće i četvrto mjesto''' |-bgcolor=cc9966 | 3 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |-bgcolor=beige | 4 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Četvrtfinale''' |- | 5 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 6 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 7 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 8 || align="left"| || <!--[[#Grupa C|C]]--> || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | colspan="11"| '''Osmina finala''' |- | 9 || align="left"| {{NogRep|MEX}} || [[#Grupa A|A]] || 5 || 4 || 0 || 1 || 10 || 3 || +7 || 12 |- | 10 || align="left"| {{NogRep|KOL}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 3 || 2 || 0 || 5 || 1 || +4 || 11 |- | 11 || align="left"| {{NogRep|BRA}} || [[#Grupa C|C]] || 5 || 3 || 1 || 1 || 10 || 4 || +6 || 10 |- | 12 || align="left"| {{NogRep|SAD}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 3 || 0 || 2 || 11 || 8 || +3 || 9 |- | 13 || align="left"| {{NogRep|POR}} || [[#Grupa K|K]] || 5 || 2 || 2 || 1 || 8 || 3 || +5 || 8 |- | 14 || align="left"| {{NogRep|KAN}} || [[#Grupa B|B]] || 5 || 2 || 1 || 2 || 9 || 6 || +3 || 7 |- | 15 || align="left"| {{NogRep|EGI}} || [[#Grupa G|G]] || 5 || 1 || 3 || 1 || 8 || 7 || +1 || 6 |- | 16 || align="left"| {{NogRep|PAR}} || [[#Grupa D|D]] || 5 || 1 || 2 || 2 || 3 || 6 || -3 || 5 |- | colspan="11"| '''Šesnaestina finala''' |- | 17 || align="left"| {{NogRep|NIZ}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 2 || 2 || 0 || 11 || 5 || +6 || 8 |- | 18 || align="left"| {{NogRep|NJE}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 1 || 1 || 11 || 5 || +6 || 7 |- | 19 || align="left"| {{NogRep|CIV|ime=Obala Bjelokosti}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 5 || 4 || +1 || 6 |- | 20 || align="left"| {{NogRep|HRV}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 2 || 0 || 2 || 6 || 7 || -1 || 6 |- | 21 || align="left"| {{NogRep|JAP}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 8 || 5 || +3 || 5 |- | 22 || align="left"| {{NogRep|AUS}} || [[#Grupa D|D]] || 4 || 1 || 2 || 1 || 3 || 3 || 0 || 5 |- | 23 || align="left"| {{NogRep|COD}} || [[#Grupa K|K]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 5 || 0 || 4 |- | 24 || align="left"| {{NogRep|GAN}} || [[#Grupa L|L]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 || -1 || 4 |- | 25 || align="left"| {{NogRep|EKV}} || [[#Grupa E|E]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 26 || align="left"| {{NogRep|JAR}} || [[#Grupa A|A]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 4 || -2 || 4 |- | 27 || align="left"| {{NogRep|ŠVE}} || [[#Grupa F|F]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 7 || 10 || -3 || 4 |- | 28 || align="left"| {{NogRep|AUT}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 9 || -3 || 4 |- | 29 || align="left"| {{NogRep|BIH}} || [[#Grupa B|B]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 8 || -3 || 4 |- | 30 || align="left"| {{NogRep|ALŽ}} || [[#Grupa J|J]] || 4 || 1 || 1 || 2 || 5 || 9 || -4 || 4 |- | 31 || align="left"| {{NogRep|SEN}} || [[#Grupa I|I]] || 4 || 1 || 0 || 3 || 10 || 9 || +1 || 3 |- | 32 || align="left"| {{NogRep|ZEL}} || [[#Grupa H|H]] || 4 || 0 || 3 || 1 || 4 || 5 || -1 || 3 |- | colspan="11"| '''Grupna faza''' |- | 33 || align="left"|{{NogRep|IRN}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || 3 |- | 34 || align="left"|{{NogRep|JKO}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || -1 || 3 |- | 35 || align="left"|{{NogRep|TUR}} || [[#Grupa D|D]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 5 || -2 || 3 |- | 36 || align="left"|{{NogRep|ŠKO}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || -3 || 3 |- | 37 || align="left"|{{NogRep|URU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || -1 || 2 |- | 38 || align="left"|{{NogRep|SAU}} || [[#Grupa H|H]] || 3 || 0 || 2 || 1 || 1 || 5 || -4 || 2 |- | 39 || align="left"|{{NogRep|ČEŠ}} || [[#Grupa A|A]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 6 || -4 || 1 |- | 40 || align="left"|{{NogRep|NZL}} || [[#Grupa G|G]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 4 || 10 || -6 || 1 |- | 41 || align="left"|{{NogRep|KAT}} || [[#Grupa B|B]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 2 || 10 || -8 || 1 |- | 42 || align="left"|{{NogRep|CUW}} || [[#Grupa E|E]] || 3 || 0 || 1 || 2 || 1 || 9 || -8 || 1 |- | 43 || align="left"|{{NogRep|PAN}} || [[#Grupa L|L]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 4 || -4 || 0 |- | 44 || align="left"|{{NogRep|JOR}} || [[#Grupa J|J]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 3 || 8 || -5 || 0 |- | 45 || align="left"|{{NogRep|HAI}} || [[#Grupa C|C]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 8 || -6 || 0 |- | 46 || align="left"|{{NogRep|UZB}} || [[#Grupa K|K]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 11 || -9 || 0 |- | 47 || align="left"|{{NogRep|TUN}} || [[#Grupa F|F]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 2 || 12 || -10 || 0 |- | 48 || align="left"|{{NogRep|IRK}} || [[#Grupa I|I]] || 3 || 0 || 0 || 3 || 1 || 12 || -11 || 0 |} == Marketing == === Službena lopta === {{main|Adidas Trionda}} {{multiple image <!-- Layout parameters --> | align = right | direction = horizontal | background color = | total_width = 500px | caption_align = | image1 = Trionda (cropped).jpg | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = | image2 = Maple-Zayu-Clutch (mascot).jpeg | alt2 = | link2 = | caption2 = | footer = [[Adidas Trionda]] (lijevo) službena je lopta, dok su los Maple, jaguar Zayu i orao Clutch službene maskote (desno) FIFA Svjetskog prvenstva 2026. godine. }} Dana [[2. svibnja]] [[2025.]] pojavili su se medijski natpisi da će se službena lopta za prvenstvo zvati [[Adidas Trionda]]. Lopta sadrži crvenu, zelenu i plavu boju (što su boje koje predstavljaju [[Kanada|Kanadu]], [[Meksiko]] i [[SAD|Sjedinjene Države]] te se nalaze na njihovim zastavama) koje su međusobno povezane bijelim valom, a što objašnjava i naziv lopte, s obzirom da "trionda" na [[španjolski|španjolskom]] sadrži riječi za tri (''tri'') i val (''onda'').<ref>{{Cite web |last=Steiner |first=Ben |date=May 2, 2025 |title=FIFA World Cup 2026 'Trionda' Match Ball Leaks, Featuring U.S., Mexico and Canada Colors |url=https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502232842/https://www.si.com/soccer/fifa-world-cup-2026-trionda-match-ball-leak |archive-date=May 2, 2025 |magazine=Sports Illustrated}}</ref> Na lopti se nalaze i nacionalni simboli triju domaćina ([[javor]]ov list za [[Kanada|Kanadu]], [[suri orao|zlatni orao]] za [[Meksiko]], zvijezda petokraka za [[Sjedinjene Države]]), kao i zlatni dodaci koji predstavljaju [[trofej FIFA Svjetskog prvenstva]].<ref>{{Cite web |date=October 2, 2025 |title=FIFA celebrates launch of Official Match Ball of FIFA World Cup 26™: TRIONDA |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/fifa-celebrates-launch-official-match-ball-world-cup-26-trionda |access-date=October 2, 2025 |website=FIFA}}</ref> === Maskote === {{main|Maskote FIFA Svjetskih prvenstava}} Službene maskote prvenstva predstavljene su [[25. rujna]] [[2025.]] godine, a to su [[Maple, Zayu i Clutch]].<ref>{{Cite web |last=Hernandez |first=Cesar |date=September 25, 2025 |title=Who are the 2026 World Cup mascots? Maple, Zayu and Clutch! |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46377619/who-2026-fifa-world-cup-mascots-maple-zayu-clutch |access-date=September 25, 2025 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Maple je antropomorfni kanadski [[los]], a nosi crveni dres i predstavlja kreativnost i upornost. Igra na poziciji golmana, a inspiriran je [[javor]]ovim listom, simbolom [[Kanada|Kanade]]. Zayu je antropomorfni meksički [[jaguar]] koji nosi tradicionalni zeleni dres i igra kao napadač. Inspiriran je značajem jaguara za antičke civilizacije, a predstavlja snagu, agilnost i kulturološki ponos. Clutch je antropomorfni [[bjeloglavi orao]] u plavom dresu, a simbolizira hrabrost, vodstvo i jedinstvo. Igra kao vezni igrač. Maskote su dizajnirane tako da predstavljaju kulturno nasljeđe zemalja domaćina.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/clutch-maple-zayu-mascots-unveiled |title=Colourful trio of mascots unveiled for FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |access-date=September 25, 2025}}</ref> === Muzika === {{see also|FIFA World Cup 2026 Official Album|Lista službenih pjesama FIFA Svjetskih prvenstava}} Dana [[17. svibnja]] [[2023.]] godine objavljena je službena pjesma prvenstva, instrumentalna kompozicija jednostavnog naziva "FIFA World Cup 26 Theme Song".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE |title=The Official FIFA World Cup 26™ Theme |date=May 17, 2023 |via=YouTube|archive-date=May 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530012949/https://www.youtube.com/watch?v=HmpzUm5j4OE|url-status=live}}</ref> U ožujku [[2025.]] godine objavljeno je šesnaest remiksova ove teme, a koje su izradili umjetnici iz gradova domaćina i tako im dali lokalni element.<ref>{{Cite web |date=February 26, 2025 |title=Official FIFA World Cup 26™ Sonic IDs celebrate diversity and creativity of Host Cities |url=https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226225754/https://inside.fifa.com/organisation/news/world-cup-2026-host-city-sonic-ids |archive-date=February 26, 2025 |website=FIFA}}</ref> Dana [[20. ožujka]] [[2026.]] godine potvrđen je izlazak službenog albuma, a istoga je dana objavljen i prvi singl s tog albuma, pjesma "[[Lighter (pjesma, Jelly Roll i Carín León)|Lighter]]", koju izvode [[Jelly Roll]] i [[Carín León]].<ref>{{cite web |url=https://inside.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/official-world-cup-2026-album-lighter-jelly-roll-carin-leon-cirkut |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album kicks off with Lighter by Jelly Roll and Carín León, produced by Cirkut|access-date=March 21, 2026 |date=March 20, 2026 |website=FIFA}}</ref><ref>{{Cite web |date=March 20, 2026 |title=Official FIFA World Cup 2026™ Album roll-out begins |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/official-album-roll-out-begins-lighter |access-date=March 21, 2026 |publisher= |website=FIFA}}</ref> Druga pjesma, "[[Por Ella (pjesma, Belinda i Los Ángeles Azules song)|Por Ella]]", koju izvode [[Belinda Peregrín]] i [[Los Ángeles Azules]], objavljena je [[17. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{cite web |date=April 17, 2026 |title=Por Ella released as second single of FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/por-ella-los-angeles-azules-belinda-released-as-second-single-of-album|access-date=April 17, 2026 |publisher=FIFA}}</ref> Treća pjesma, "[[Echo (pjesma, Daddy Yankee i Shenseea song)|Echo]]", koju izvode [[Daddy Yankee]] i [[Shenseea]], objavljena je [[28. travnja]] [[2026.]] godine zajedno sa spotom.<ref>{{Cite web |date=April 28, 2026 |title=Daddy Yankee and Shenseea join forces on Echo, the third single from the Official FIFA World Cup 2026™ Album |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/daddy-yankee-shenseea-echo-third-single-fifa-world-cup-2026-album |access-date=April 30, 2026 |website=Inside FIFA |publisher=FIFA}}</ref> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|FIFA World Cup 2026|2026 FIFA World Cup}} *[https://www.fifa.com/worldcup/fifaworldcup2026/ FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.], FIFA.com {{Svjetski kup FIFA}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Authority control}} [[Kategorija:2026.]] [[Kategorija:FIFA Svjetsko prvenstvo|2026M]] [[Kategorija:Fudbal u Kanadi]] [[Kategorija:Fudbal u Meksiku]] [[Kategorija:Fudbal u Sjedinjenim Američkim Državama]] buk4ok6bn04027ix1tvx3114mxyd1oe SoSamma 0 4722622 42652927 42603012 2026-07-11T02:09:22Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652927 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Sosamma 5.jpg|180px|mini|desno|Hor SoSamma na nastupu 2026.]] '''SoSamma''' je [[Austrija|austrijski]] ženski hor iz [[Graz]]a. == Historija == Osnovan je 2002.<ref name="mb">{{cite web | url =https://www.meinbezirk.at/tag/sosamma | title =43 Frauen zeigen, wie sie sind | authorlink =Elisabeth Kranabetter | last =Kranabetter | first =Elisabeth | date =2. 10. 2012 | website =meinbezirk.at | publisher =Mein Bezirk | access-date =28. 3. 2026 | language =de | archive-date =2026-04-09 | archive-url =https://web.archive.org/web/20260409211900/https://www.meinbezirk.at/tag/sosamma | url-status =dead }}</ref> kao projekat interkulturnog centra OMEGA. Voditeljica hora je od 2009. [[Vesna Petković]]. Od 2024. hor je neovisna organizacija, a trenutno okuplja oko 60 žena i djevojaka iz Indije, Njemačke, Crne Gore, Mađarske Velike Britanije, Srbije, Bosne i Hercegovine, Grčke, Švedske, Ukrajine i Austrije, koje trenutno žive u Grazu i okolini <ref name="Sosamma">{{cite web | url=https://sosamma.at/ueber-uns/| title =Sosamma | authorlink =| last = | first =| date =2026 | website =sosamma.at | publisher =Sosamma| access-date =23. 3. 2026 | language =de }}</ref> === Repertoar === Repertoar hora su obrade tradicionalnih pjesmama iz cijelog svijeta, s [[Balkan]]a, poznatih pop i jazz pjesmama, melodija iz Indije i ritmovima iz Afrike, kao i ritmovi Latinske Amerike, uključujući i kubanske ritmove.<ref name="Str">{{cite web | url =https://www.kultur.steiermark.at/cms/beitrag/11626100/166298034/ | title =Ihr Leben besteht aus Improvisation, Die Jazzsängerin Vesna Petković belebt Graz mit multikulturellen Tönen | authorlink =Petra Sieder-Grabner| last =Sieder-Grabner | first =Petra | date =2012 | website =kultur.steiermark.at | publisher =Amt der Steiermärkischen Landesregierung | access-date =23. 3. 2026 | language =de }}</ref><ref name="Sch">{{cite web | url =https://schauspielhaus-graz.buehnen-graz.com/produktion/das-etwas-andere-weihnachtskonzert/| title =Das etwas andere Weihnachtskonzert | authorlink =| last =Sieder-Grabner | first =| date =2025 | website =schauspielhaus-graz.buehnen-graz.com | publisher =[[Schauspielhaus Graz]] | access-date =28. 3. 2026 | language =de }}</ref> == Naziv == Naziv hora "SoSamma" je [[Štajerska (pokrajina)|štajerski]] dijalektni izraz ({{de|So sind wir}}) koji znači nešto poput: ''"Takve smo"''.<ref name="mb"/> == Koncerti == * Koncert 9. marta 2026. povodom 8. marta [[Međunarodni dan žena|Međunarodnog dana žena]] u [[Grazer Oper]], s austrijskom grupom [[Opus (grupa)|Opus]], grupom [[Schick Sisters]], [[Virginia Ernst|Virginijom Ernst]], [[Caro Fux]], [[Ewald Pfleger|Ewaldom Pflegerom]] i [[Anna-Sophie|Annom-Sophie]]<ref name="klz_1">{{cite web | url =https://www.kleinezeitung.at/steiermark/20661589/die-frauen-gaben-in-der-grazer-oper-den-ton-an| title =Die Frauen gaben in der Grazer Oper den Ton an | authorlink =Thomas Plauder| last =Plauder | first =Thomas | date =9. 3. 2026 | website =kleinezeitung.at | publisher =[[Kleine Zeitung]] | access-date =28. 3. 2026 | language =de }}</ref> * Božićni koncert 23. decembra 2025. u [[Schauspielhaus Graz]] s [[Werner Radzik|Wernerom Radzikom]], [[Sašenko Prolić|Sašenkom Prolićem]], [[Vladimir Vesić|Vladimirom Vesićem]], [[Bernhard Wimmer|Bernhardom Wimmerom]] i međunarodnom ženskom salsa grupom [[Las Puro Fuego]]<ref name="Sch"/><ref name="kuma">{{cite web | url=https://kuma.at/events/sosamma-chor-das-etwas-andere-weihnachtskonzert-2025-12-23| title =SoSamma-Chor - Das etwas andere Weihnachtskonzert | authorlink =| last = | first = | date =23. 12. 2025 | website =kleinezeitung.at | publisher =[[KUMA]] | access-date =28. 3. 2026 | language =de }}</ref> == Diskografija == * ´SoSamma Vol. 3 "Open Minds" (2015.)<ref name="cba">{{cite web |url=https://de.cba.media/287508| title =SoSamma: Frauenstimmen aus elf Ländern | authorlink =| last = | first = | date =18. 5. 2015 | website =de.cba.media | publisher =[[Radio Helsinki]] | access-date =28. 3. 2026 | language =de }}</ref> == Reference == {{Refspisak}} == Vanjski linkovi == * {{Commonscat-inline|SoSamma}} * [https://sosamma.at/ueber-uns/ Službeni websajt] {{Authority control}} [[Kategorija:Austrijski muzičari]] [[Kategorija:Graz]] en8e3vqqxs0nexeh4mxboegjdn2tswv Korisnik:Vipz/common.js 2 4723363 42652914 42645256 2026-07-11T00:59:27Z Vipz 151311 42652914 javascript text/javascript /******************************************************************************/ /**** IZVOR: [[:mw:MediaWiki:Gadget-Global-Calculator.js]] /**** AŽURIRANO PREMA VERZIJI NA DATUM: 2026-01-09 /**** AŽURIRANJA SE MORAJU RADITI RUČNO, BEZ UKIDANJA LOKALNIH MODIFIKACIJA /**** LOKALNE MODIFIKACIJE: /**** "elm.dataset.calculatorDisabled" (podrška za 'disabled' na select elementima) /**** "data-calculator-action=search" (pretraga pomoću Calculator/Codex button + text) /**** "data-calculator-target" (dugme može ciljati drugi calculator-container po id/data-calculator-id) /**** ".calculator-codex-deferred" + čekanje na @wikimedia/codex" (izbjegavanje bljeskanja nestiliziranih Codex dugmadi) /**** ".calculator-codex-select-dark-fix" (ikona strelice se sada vidi u tamnom načinu na calculator codex select elementima) /**** "data-calculator-action=create" (otvaranje forme za uređivanje) /**** "data-calculator-method=open|post" (otvaranje za uređivanje po zadanom ili direktno spremanje, za action=create) /**** "data-calculator-success|error-target" (prikaz poruka nakon action=create method=post) /**** "data-calculator-success|error-notification" (prilagođene mw.notify poruke nakon action=create method=post) /**** "data-calculator-disable-after-success" (dugme može ostati onemogućeno nakon uspješne post radnje) /**** "section-mode=title" i "missing-section=create|error" u extra-params (ciljanje sekcije po naslovu i stvaranje ako ne postoji) /**** "data-calculator-expandfrom" (proširivanje wikitexta u strukturirani odgovor prije post radnje) /**** "data-calculator-required-right" (opća provjera korisničkog prava prije post radnje) /**** "data-calculator-reload-after-success" (ponovno učitavanje stranice nakon uspješne post radnje) /**** "data-calculator-success-pagefrom" i "data-calculator-success-extra-params" (otvaranje druge stranice nakon uspješne post radnje) /**** "data-calculator-action=categorymembers" (dinamički prikaz članova kategorije uz filtriranje i automatsko učitavanje) /**** oznaka "calculator-post" na post izmjenama kada je korisniku dostupna radnja 'applychangetags' /**** "data-calculator-prepare" (generička pripremna faza prije pokretanja action radnje; može popuniti/izmijeniti Calculator polja) /**** "data-calculator-prepare=category-revision-snapshot" (generičko dohvaćanje stranica iz kategorije i upis JSON snimka revizija u Calculator polje) /**** "__CALCULATOR_FIELD:...__" (zamjena placeholdera vrijednošću Calculator polja prije proširivanja wikitexta) /******************************************************************************/ /** * On-Wiki calculator script. See [[:mw:Template:Calculator]]. Created by [[:mw:User:Bawolff]] * License: Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 and 4.0 International Public License * Canonical source: https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-calculator.js * * This script is designed with security in mind. Possible security risks: * * Having a formula that executes JS * ** To prevent this we do not use eval(). Instead we parse the formula with our own parser into an abstract tree that we evaluate by walking through it * * Form submission & DOM clobbering - we prefix the name (and id) attribute of all fields to prevent conflicts * * Style injection - we take the style attribute from an existing element that was sanitized by MW. We do not take style from a data attribute. * * Client-side DoS - Formulas aren't evaluated without user interaction. Formulas have a max length. Max number of widgets per page. Ultimately, easy to revert slow formulas just like any other vandalism. * * Prototype pollution - We use objects with null prototypes and also reject fields named __proto__ just in case. * * Essentially the code works by replacing certain <span> tags with <input>, parsing a custom formula language, setting up a dependency graph based on identifiers, and re-evaluating formulas on change. */ (function () { var mathFuncs = [ 'abs', 'acos', 'acosh', 'asin', 'asinh', 'atan', 'atan2', 'atanh', 'cbrt', 'ceil', 'cos', 'cosh', 'exp', 'expm1', 'floor', 'hypot', 'log', 'log10', 'log2', 'log1p', 'max', 'min', 'pow', 'random', 'sign', 'sin', 'sinh', 'sqrt', 'tan', 'tanh', 'trunc', 'clz32' ]; var otherFuncs = [ 'ifzero', 'coalesce', 'iffinite', 'ifnan', 'ifpositive', 'ifequal', 'round', 'jsround', 'not', 'and', 'or', 'bool', 'ifless', 'iflessorequal', 'ifgreater', 'ifgreaterorequal', 'ifbetween', 'xor', 'index', 'switch', 'radiogroup', 'bitand', 'bitor', 'bitxor', 'bitnot', 'bitleftshift', 'bitlogicrightshift', 'bitarithrightshift', 'if', 'getclick', 'timer', 'timeriterations', 'timertime' ]; var allFuncs = mathFuncs.concat( otherFuncs ); var convertFloat = function ( f ) { if ( typeof f === 'number' ) { return f; } f = f.replace( /×\s?10/, 'e' ); return parseFloat( f.replace( /[×⁰¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹⁻]/g, function ( m ) { return ( { '⁰': 0, '¹': 1, '²': 2, '³': 3, '⁴': 4, '⁵': 5, '⁶': 6, '⁷': 7, '⁸': 8, '⁹': 9, '⁻': '-', '×': 'e' } )[m]; } ) ); }; // Start parser code. var Numb = function ( n ) { if ( typeof n === 'number' ) { this.value = n; } this.value = parseFloat( n ); }; Numb.prototype.toString = function () { return 'Number<' + this.value + '>'; }; var Ident = function ( n ) { this.value = n; }; Ident.prototype.toString = function () { return 'IDENT<' + this.value + '>'; }; var Operator = function ( val, args ) { this.op = val; this.args = args; }; var Null = function () {}; var Parser = function ( text ) { this.text = text; }; var terminals = { 'IDENT': /^[a-zA-Z_][a-zA-Z0-9_]*/, 'NUMBER': /^-?[0-9]+(?:\.[0-9]+)?(?:[eE][0-9]+|×10⁻?[⁰¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹]+)*/, 'WS': /^\s*/, 'PLUSMINUS': /^[+-]/, 'pi': /^(?:pi|π)(?![A-z_0-9-])/i, 'true': /^(?:true)(?![A-z_0-9-])/, 'false': /^(?:false)(?![A-z_0-9-])/, 'epsilon': /^EPSILON(?![A-z_0-9-])/, 'Infinity': /^Infinity(?![A-z_0-9-])/i, '-Infinity': /^Infinity(?![A-z_0-9-])/i, 'NaN': /^NaN(?![A-z_0-9-])/i, 'MULTIPLYDIV': /^[*\\/%×÷]/i }; Parser.prototype = { check: function ( id ) { if ( terminals[id] ) { return !!( this.text.match( terminals[id] ) ); } return this.text.startsWith( id ); }, consume: function ( id ) { if ( terminals[id] ) { var res = this.text.match( terminals[id] ); this.text = this.text.substring( res[0].length ); return res[0]; } if ( this.text.startsWith( id ) ) { this.text = this.text.substring( id.length ); return id; } throw new Error( 'Expected ' + id + ' near ' + this.text.substring( 0, 15 ) ); }, parse: function () { var res; if ( this.text === undefined || this.text === '' ) { return new Null(); } this.consume( 'WS' ); res = this.expression(); if ( this.text.length !== 0 ) { throw new Error( 'Unexpected end of formula. Perhaps you forgot to close a parenthesis or are using an invalid function.' ); } return res; }, expression: function () { var res, res2; res = this.term(); this.consume( 'WS' ); while ( this.check( 'PLUSMINUS' ) ) { var op = this.consume( 'PLUSMINUS' ); this.consume( 'WS' ); res2 = this.term(); this.consume( 'WS' ); res = new Operator( op, [ res, res2 ] ); } return res; }, argList: function () { var args = []; this.consume( 'WS' ); if ( this.check( ')' ) ) { this.consume( ')' ); return args; } args[args.length] = this.expression(); this.consume( 'WS' ); while ( this.check( ',' ) ) { this.consume( ',' ); this.consume( 'WS' ); args[args.length] = this.expression(); } this.consume( 'WS' ); this.consume( ')' ); return args; }, term: function () { var res, res2; res = this.factor(); this.consume( 'WS' ); while ( this.check( 'MULTIPLYDIV' ) ) { var op = this.consume( 'MULTIPLYDIV' ); if ( op === '×' ) { op = '*'; } if ( op === '÷' ) { op = '/'; } this.consume( 'WS' ); res2 = this.factor(); this.consume( 'WS' ); res = new Operator( op, [ res, res2 ] ); } return res; }, factor: function () { this.consume( 'WS' ); var res; if ( this.check( 'pi' ) ) { this.consume( 'pi' ); return new Numb( Math.PI ); } if ( this.check( 'true' ) ) { this.consume( 'true' ); return new Numb( 1 ); } if ( this.check( 'false' ) ) { this.consume( 'false' ); return new Numb( 0 ); } if ( this.check( 'Infinity' ) ) { this.consume( 'Infinity' ); return new Numb( Infinity ); } if ( this.check( '-Infinity' ) ) { this.consume( '-Infinity' ); return new Numb( -Infinity ); } if ( this.check( 'NaN' ) ) { this.consume( 'NaN' ); return new Numb( NaN ); } if ( this.check( 'epsilon' ) ) { this.consume( 'epsilon' ); return new Numb( Number.EPSILON ); } for ( var i in allFuncs ) { if ( this.check( allFuncs[i] + '(' ) ) { this.consume( allFuncs[i] + '(' ); var argList = this.argList(); return new Operator( allFuncs[i], argList ); } } if ( this.check( 'IDENT' ) ) { return new Ident( this.consume( 'IDENT' ) ); } if ( this.check( 'NUMBER' ) ) { return new Numb( convertFloat( this.consume( 'NUMBER' ) ) ); } if ( this.check( '(' ) ) { this.consume( '(' ); this.consume( 'WS' ); res = this.expression(); this.consume( 'WS' ); this.consume( ')' ); return res; } // unary minus if ( this.check( '-' ) ) { this.consume( '-' ); this.consume( 'WS' ); if ( this.check( '-' ) ) { throw new Error( 'Double unary minus without parenthesis not allowed near ' + this.text.substring( 0, 15 ) ); } res = this.factor(); return new Operator( '*', [ new Numb( -1 ), res ] ); } throw new Error( 'Expected to see a term (e.g. an identifier, number, function, opening parenthesis, etc) near ' + this.text.substring( 0, 15 ) ); } }; // End parser code. // Based on https://floating-point-gui.de/errors/comparison/ var almostEquals = function ( a, b ) { var absA = Math.abs( a ); var absB = Math.abs( b ); var diff = Math.abs( a - b ); var epsilon = Number.EPSILON; var minNormal = Math.pow( 2, -1022 ); if ( a === b ) { return true; } // Min normal of double = 2^-1022 if ( a === 0 || b === 0 || absA + absB < minNormal ) { return diff < epsilon * minNormal; } return diff / Math.min( ( absA + absB ), Number.MAX_VALUE ) < epsilon; }; // elm: Element to get value of // Mapping to process value with (usually this.mappingInput[element item id]) var getValueOfElm = function ( elm, mapping ) { var val; if ( elm.hasAttribute( 'data-calculator-real-value' ) ) { // We have a non-formatted value set. Use that and skip any mappings. return parseFloat( elm.getAttribute( 'data-calculator-real-value' ) ); } else if ( elm.tagName === 'INPUT' || elm.tagName === 'SELECT' ) { if ( elm.type === 'radio' || elm.type === 'checkbox' ) { // Radio/checkboxes are not allowed to have mappings return elm.checked ? convertFloat( elm.value ) : 0; } val = elm.value; } else { val = elm.textContent; } if ( typeof val === 'string' ) { val = val.trim(); var mapVals = [ val, val.toLowerCase() ]; for ( var k = 0; k < mapVals.length; k++ ) { if ( mapping && typeof mapping[mapVals[k]] === 'number' ) { return mapping[mapVals[k]]; } else if ( mapping && [ 'Infinity', '-Infinity', 'NaN' ].indexOf( mapping[mapVals[k]] ) !== -1 ) { return parseFloat( mapping[mapVals[k]] ); } } } return convertFloat( val ); }; // Get the raw text value of a widget for non-formula actions such as search. var getTextValueOfElm = function ( elm ) { var val; if ( !elm ) { return ''; } if ( elm.tagName === 'INPUT' || elm.tagName === 'SELECT' || elm.tagName === 'TEXTAREA' ) { val = elm.value; } else { val = elm.textContent; } if ( typeof val === 'string' ) { return val.trim(); } if ( val === undefined || val === null ) { return ''; } return String( val ).trim(); }; var normalizeNamespaceName = function ( ns ) { if ( typeof ns !== 'string' ) { return null; } ns = ns.replace( /^\s+|\s+$/g, '' ); if ( ns === '' ) { return null; } return ns.replace( / /g, '_' ).toLowerCase(); }; var getNamespaceMap = function () { var map = Object.create( null ); var canonical = mw.config.get( 'wgFormattedNamespaces' ) || {}; var aliases = mw.config.get( 'wgNamespaceIds' ) || {}; var k; for ( k in canonical ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( canonical, k ) ) { map[normalizeNamespaceName( canonical[k] || '' )] = parseInt( k ); } } for ( k in aliases ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( aliases, k ) ) { map[normalizeNamespaceName( k )] = parseInt( aliases[k] ); } } return map; }; var getSearchNamespaces = function ( namespacesAttr ) { var tokens, i, token, nsId; var nsMap = getNamespaceMap(); var out = []; if ( typeof namespacesAttr !== 'string' || namespacesAttr.trim() === '' ) { return out; } tokens = namespacesAttr.split( /[|,;]+/ ); for ( i = 0; i < tokens.length; i++ ) { token = tokens[i].trim(); if ( token === '' ) { continue; } if ( /^[0-9]+$/.test( token ) ) { nsId = parseInt( token ); } else { nsId = nsMap[normalizeNamespaceName( token )]; } if ( Number.isInteger( nsId ) && out.indexOf( nsId ) === -1 ) { out.push( nsId ); } } return out; }; var parseUrlEncodedParams = function ( extraParams ) { var out = Object.create( null ); if ( typeof extraParams !== 'string' || extraParams.trim() === '' ) { return out; } extraParams.split( '&' ).forEach( function ( pair ) { var eqPos, key, value; if ( pair === '' ) { return; } eqPos = pair.indexOf( '=' ); if ( eqPos === -1 ) { key = pair; value = ''; } else { key = pair.slice( 0, eqPos ); value = pair.slice( eqPos + 1 ); } key = decodeURIComponent( key.replace( /\+/g, ' ' ) ); value = decodeURIComponent( value.replace( /\+/g, ' ' ) ); if ( key ) { out[key] = value; } } ); return out; }; var isSafeSpecialPageName = function ( pageName ) { return typeof pageName === 'string' && /^(?:Special|Posebno):[A-Za-z0-9_\-/]+$/.test( pageName ); }; /* data-calculator-prepare */ window.CalculatorPreparers = window.CalculatorPreparers || Object.create( null ); var setActionFieldText = function ( calc, fieldName, value, contextLabel ) { var field = calc.elmList[ fieldName ]; if ( !field ) { console.log( 'Calculator: ' + ( contextLabel || 'prepare' ) + ' references "' + fieldName + '" but there is no field by that name' ); return false; } if ( field.tagName === 'INPUT' || field.tagName === 'SELECT' || field.tagName === 'TEXTAREA' ) { field.value = String( value ); field.removeAttribute( 'data-calculator-real-value' ); field.dispatchEvent( new Event( 'input', { bubbles: true } ) ); field.dispatchEvent( new Event( 'change', { bubbles: true } ) ); return true; } field.textContent = String( value ); field.removeAttribute( 'data-calculator-real-value' ); return true; }; var runActionPrepare = function ( calc, buttonElm, action, method ) { var prepareName = buttonElm.dataset.calculatorPrepare; var handler; var api; if ( !prepareName ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } handler = window.CalculatorPreparers && window.CalculatorPreparers[ prepareName ]; if ( typeof handler !== 'function' ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-handler', { prepare: prepareName } ).promise(); } api = new mw.Api(); return $.when( handler( { api: api, calc: calc, button: buttonElm, action: action, method: method, prepare: prepareName, getField: function ( fieldName ) { return calc.elmList[ fieldName ]; }, getFieldText: function ( fieldName ) { return getActionFieldText( calc, fieldName, 'prepare ' + prepareName ); }, setFieldText: function ( fieldName, value ) { return setActionFieldText( calc, fieldName, value, 'prepare ' + prepareName ); } } ) ); }; var triggerSearchAction = function ( calc, buttonElm, queryFrom, namespacesAttr, searchPage, searchParam, extraParams ) { var field, query, params, namespaces, i; field = calc.elmList[queryFrom]; if ( !field ) { console.log( "Calculator: Search button references '" + queryFrom + "' but there is no field by that name" ); return; } query = getTextValueOfElm( field ); if ( query === '' ) { if ( field.focus ) { field.focus(); } return; } params = parseUrlEncodedParams( extraParams ); params[searchParam || 'search'] = query; if ( params.fulltext === undefined ) { params.fulltext = '1'; } namespaces = getSearchNamespaces( namespacesAttr ); for ( i = 0; i < namespaces.length; i++ ) { params['ns' + namespaces[i]] = 1; } window.location.href = mw.util.getUrl( isSafeSpecialPageName( searchPage ) ? searchPage : 'Special:Search', params ); }; var getCategoryMemberExclusions = function ( selector ) { var excluded = Object.create( null ); var elements; if ( !selector ) { return excluded; } try { elements = document.querySelectorAll( selector ); } catch ( error ) { console.log( "Calculator: Invalid categorymembers exclude selector '" + selector + "'", error ); return null; } Array.prototype.forEach.call( elements, function ( element ) { var pageId = element.dataset && element.dataset.pageId; if ( pageId && /^\d+$/.test( pageId ) ) { excluded[ pageId ] = true; } } ); return excluded; }; var fetchCategoryMembers = function ( api, categoryTitle, namespaces, extraParams, maxResults ) { var members = []; var allowedExtraParams = [ 'cmtype', 'cmsort', 'cmdir', 'cmstart', 'cmend', 'cmstarthexsortkey', 'cmendhexsortkey', 'cmstartsortkeyprefix', 'cmendsortkeyprefix' ]; var suppliedParams = parseUrlEncodedParams( extraParams ); var baseParams = { action: 'query', list: 'categorymembers', cmtitle: categoryTitle, cmprop: 'ids|title', cmlimit: 'max', format: 'json' }; if ( namespaces.length ) { baseParams.cmnamespace = namespaces.join( '|' ); } allowedExtraParams.forEach( function ( key ) { if ( suppliedParams[ key ] !== undefined ) { baseParams[ key ] = suppliedParams[ key ]; } } ); var requestNextBatch = function ( continuation ) { var params = $.extend( {}, baseParams ); if ( continuation ) { params.cmcontinue = continuation; } return api.get( params ).then( function ( data ) { var batch = data && data.query && data.query.categorymembers; var next = data && data.continue && data.continue.cmcontinue; if ( !Array.isArray( batch ) ) { return rejectActionRequest( 'invalid-categorymembers-response', data ); } members = members.concat( batch ); if ( members.length >= maxResults ) { return members.slice( 0, maxResults ); } if ( next ) { return requestNextBatch( next ); } return members; } ); }; return requestNextBatch(); }; var renderCategoryMembers = function ( members, targetId, wrapperId, excluded, stripNamespace ) { var target = document.getElementById( targetId ); var wrapper = wrapperId ? document.getElementById( wrapperId ) : null; var visibleMembers; if ( !target ) { console.log( "Calculator: Categorymembers results target '" + targetId + "' was not found" ); return false; } visibleMembers = members.filter( function ( member ) { return !excluded[ String( member.pageid ) ]; } ); target.textContent = ''; visibleMembers.forEach( function ( member ) { var item = document.createElement( 'li' ); var link = document.createElement( 'a' ); var label = member.title; if ( stripNamespace && label.indexOf( ':' ) !== -1 ) { label = label.slice( label.indexOf( ':' ) + 1 ); } link.href = mw.util.getUrl( member.title ); link.textContent = label; item.appendChild( link ); target.appendChild( item ); } ); if ( wrapper ) { wrapper.style.display = visibleMembers.length ? '' : 'none'; } return true; }; var triggerCategoryMembersAction = function ( calc, buttonElm, queryFrom, namespacesAttr, extraParams ) { var field = calc.elmList[ queryFrom ]; var categoryTitle; var namespaces; var targetId = buttonElm.dataset.calculatorResultsTarget; var wrapperId = buttonElm.dataset.calculatorResultsWrapper; var excluded; var maxResults = parseInt( buttonElm.dataset.calculatorMaxResults, 10 ); var stripNamespace = isTruthyActionAttribute( buttonElm.dataset.calculatorStripNamespace ); if ( !field ) { console.log( "Calculator: Categorymembers button references '" + queryFrom + "' but there is no field by that name" ); return; } categoryTitle = getTextValueOfElm( field ); if ( categoryTitle === '' || !targetId ) { console.log( 'Calculator: categorymembers requires a category and results-target' ); return; } excluded = getCategoryMemberExclusions( buttonElm.dataset.calculatorExcludeSelector ); if ( excluded === null ) { return; } if ( !Number.isInteger( maxResults ) || maxResults < 1 ) { maxResults = 500; } maxResults = Math.min( maxResults, 5000 ); namespaces = getSearchNamespaces( namespacesAttr ); buttonElm.disabled = true; mw.loader.using( 'mediawiki.api' ).then( function () { return fetchCategoryMembers( new mw.Api(), categoryTitle, namespaces, extraParams, maxResults ); } ).then( function ( members ) { renderCategoryMembers( members, targetId, wrapperId, excluded, stripNamespace ); buttonElm.disabled = false; }, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: Categorymembers request failed', code, data ); buttonElm.disabled = false; } ); }; var getActionFieldText = function ( calc, fieldName, contextLabel ) { var field; if ( !fieldName ) { return ''; } field = calc.elmList[ fieldName ]; if ( !field ) { console.log( "Calculator: " + contextLabel + " references '" + fieldName + "' but there is no field by that name" ); return null; } return getTextValueOfElm( field ); }; var normalizeActionSectionTitle = function ( title ) { if ( title === undefined || title === null ) { return ''; } return String( title ).replace( /\s+/g, ' ' ).trim(); }; var rejectActionRequest = function ( code, data ) { return $.Deferred().reject( code, data ).promise(); }; var findActionSectionIndex = function ( api, title, sectionTitle ) { var normalizedSectionTitle = normalizeActionSectionTitle( sectionTitle ); return api.get( { action: 'parse', page: title, prop: 'sections', format: 'json' } ).then( function ( data ) { var sections, matches; sections = data && data.parse && data.parse.sections; if ( !Array.isArray( sections ) ) { return null; } matches = sections.filter( function ( section ) { return normalizeActionSectionTitle( section.line ) === normalizedSectionTitle; } ); if ( matches.length > 1 ) { return rejectActionRequest( 'duplicate-section-title', { sectionTitle: sectionTitle, matches: matches } ); } if ( matches.length === 1 ) { return matches[ 0 ].index; } return null; }, function ( code, data ) { if ( code === 'missingtitle' ) { return null; } return rejectActionRequest( code, data ); } ); }; var buildTitleSectionParams = function ( api, title, sectionTitle, missingSection, params ) { return findActionSectionIndex( api, title, sectionTitle ).then( function ( sectionIndex ) { var editParams = $.extend( {}, params ); if ( sectionIndex !== null ) { editParams.section = sectionIndex; if ( editParams.appendtext !== undefined ) { editParams.appendtext = String( editParams.appendtext ); if ( editParams.appendtext.charAt( 0 ) !== '\n' ) { editParams.appendtext = '\n' + editParams.appendtext; } } delete editParams.sectiontitle; return editParams; } if ( missingSection === 'create' ) { editParams.appendtext = '\n\n== ' + normalizeActionSectionTitle( sectionTitle ) + ' ==\n\n' + String( editParams.appendtext ).replace( /^\n+/, '' ); delete editParams.section; delete editParams.sectiontitle; delete editParams.text; delete editParams.prependtext; return editParams; } return rejectActionRequest( 'missing-section-title', { sectionTitle: sectionTitle } ); } ); }; var isTruthyActionAttribute = function ( value ) { if ( value === undefined || value === null ) { return false; } value = String( value ).toLowerCase(); return value !== '' && value !== '0' && value !== 'false' && value !== 'no'; }; var getActionNotificationMessage = function ( buttonElm, type, fallbackMessage ) { var message; if ( type === 'success' ) { message = buttonElm.dataset.calculatorSuccessNotification; } else if ( type === 'error' ) { message = buttonElm.dataset.calculatorErrorNotification; } if ( message ) { return message; } return fallbackMessage; }; var setActionMessageTargetVisible = function ( targetId, visible ) { var target; if ( !targetId ) { return false; } target = document.getElementById( targetId ); if ( !target ) { console.log( "Calculator: Message target '" + targetId + "' was not found" ); return false; } target.style.display = visible ? '' : 'none'; return true; }; var resetActionMessageTargets = function ( buttonElm ) { setActionMessageTargetVisible( buttonElm.dataset.calculatorSuccessTarget, false ); setActionMessageTargetVisible( buttonElm.dataset.calculatorErrorTarget, false ); }; var showActionMessageTarget = function ( buttonElm, type ) { var targetId; if ( type === 'success' ) { targetId = buttonElm.dataset.calculatorSuccessTarget; } else if ( type === 'error' ) { targetId = buttonElm.dataset.calculatorErrorTarget; } return setActionMessageTargetVisible( targetId, true ); }; var getDefaultSuccessNotificationMessage = function ( data ) { var revisionId, message; revisionId = data && data.edit && data.edit.newrevid; message = mw.message( 'postedit-confirmation-published', mw.user, revisionId ); if ( message.exists() ) { if ( typeof message.parseDom === 'function' ) { return $( '<span>' ).append( message.parseDom() )[0]; } return message.text(); } message = mw.message( 'postedit-confirmation-saved', mw.user, revisionId ); if ( message.exists() ) { if ( typeof message.parseDom === 'function' ) { return $( '<span>' ).append( message.parseDom() )[0]; } return message.text(); } return 'Izmjena je uspješno spremljena.'; }; var calculatorUserRightsPromise; var calculatorPostTagPromise; var getCalculatorUserRights = function ( api ) { if ( !calculatorUserRightsPromise ) { calculatorUserRightsPromise = api.get( { action: 'query', meta: 'userinfo', uiprop: 'rights', format: 'json' } ).then( function ( data ) { var rights = data && data.query && data.query.userinfo && data.query.userinfo.rights; return Array.isArray( rights ) ? rights : []; } ); } return calculatorUserRightsPromise; }; var isCalculatorPostTagAvailable = function ( api ) { if ( !calculatorPostTagPromise ) { calculatorPostTagPromise = api.get( { action: 'query', list: 'tags', tglimit: 'max', tgprop: 'active', formatversion: 2, format: 'json' } ).then( function ( data ) { var tags = data && data.query && data.query.tags; return Array.isArray( tags ) && tags.some( function ( tag ) { return tag.name === 'calculator-post' && tag.active === true; } ); }, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: Could not check calculator-post tag availability', code, data ); return false; } ); } return calculatorPostTagPromise; }; var resolveCalculatorActionVariables = function ( api, wikitext ) { var revisionToken = '__CALCULATOR_LATEST_REVISION_ID__'; if ( wikitext.indexOf( revisionToken ) === -1 ) { return $.Deferred().resolve( wikitext ).promise(); } return api.get( { action: 'query', prop: 'revisions', titles: mw.config.get( 'wgPageName' ), rvprop: 'ids', rvlimit: 1, formatversion: 2, format: 'json' } ).then( function ( data ) { var pages = data && data.query && data.query.pages; var page = Array.isArray( pages ) ? pages[ 0 ] : null; var revisions = page && page.revisions; var revisionId = Array.isArray( revisions ) && revisions[ 0 ] && parseInt( revisions[ 0 ].revid, 10 ); if ( !revisionId || revisionId < 1 ) { return rejectActionRequest( 'missing-current-revision', { calculatorResponse: { success: false, error: { code: 'missing-current-revision', message: 'Posljednja revizija stranice nije se mogla dohvatiti.' } } } ); } return wikitext.split( revisionToken ).join( String( revisionId ) ); } ); }; var expandCalculatorActionResponse = function ( api, wikitext ) { return resolveCalculatorActionVariables( api, wikitext ).then( function ( resolvedWikitext ) { return api.get( { action: 'expandtemplates', text: resolvedWikitext, title: mw.config.get( 'wgPageName' ), prop: 'wikitext', format: 'json' } ); } ).then( function ( data ) { var responseText = data && data.expandtemplates && data.expandtemplates.wikitext; var response; if ( typeof responseText !== 'string' ) { return rejectActionRequest( 'invalid-expanded-response', { calculatorResponse: { success: false, error: { code: 'invalid-expanded-response', message: 'Prošireni odgovor nije sadržavao tekst.' } } } ); } try { response = JSON.parse( responseText ); } catch ( error ) { return rejectActionRequest( 'invalid-expanded-json', { calculatorResponse: { success: false, error: { code: 'invalid-expanded-json', message: 'Prošireni odgovor nije valjan JSON.' } }, parseError: error } ); } if ( !response || response.success !== true || !response.edit || typeof response.edit !== 'object' ) { return rejectActionRequest( 'calculator-response-error', { calculatorResponse: response } ); } return response; } ); }; var applyCalculatorActionResponse = function ( params, response ) { var allowedEditParameters = [ 'text', 'prependtext', 'appendtext', 'baserevid', 'basetimestamp', 'starttimestamp', 'createonly', 'nocreate', 'minor', 'notminor', 'watchlist' ]; var edit = response.edit; var finalParams = $.extend( {}, params ); allowedEditParameters.forEach( function ( key ) { if ( edit[ key ] !== undefined ) { finalParams[ key ] = edit[ key ]; } } ); if ( edit.textEncoding === 'uri-component' ) { try { [ 'text', 'prependtext', 'appendtext' ].forEach( function ( key ) { if ( finalParams[ key ] !== undefined ) { finalParams[ key ] = decodeURIComponent( finalParams[ key ] ); } } ); } catch ( error ) { return rejectActionRequest( 'invalid-response-encoding', { calculatorResponse: { success: false, error: { code: 'invalid-response-encoding', message: 'Sadržaj proširenog odgovora nije pravilno kodiran.' } }, decodeError: error } ); } } if ( finalParams.text === undefined && finalParams.prependtext === undefined && finalParams.appendtext === undefined ) { return rejectActionRequest( 'missing-response-content', { calculatorResponse: { success: false, error: { code: 'missing-response-content', message: 'Prošireni odgovor nije zadao sadržaj izmjene.' } } } ); } return finalParams; }; var getCalculatorActionErrorMessage = function ( buttonElm, code, data ) { var responseError = data && data.calculatorResponse && data.calculatorResponse.error; var apiError = data && data.error; if ( responseError && responseError.message ) { return responseError.message; } if ( apiError && apiError.info ) { return apiError.info; } if ( code === 'editconflict' ) { return 'Stranica je u međuvremenu izmijenjena. Pokušajte ponovo.'; } return getActionNotificationMessage( buttonElm, 'error', 'Spremanje nije uspjelo.' ); }; var triggerCreateAction = function ( calc, buttonElm, queryFrom, extraParams, method, sourceButtonElm ) { var field, query, params, titlePrefix, preloadFrom, summaryFrom, finalTitle; var textFrom, prependFrom, appendFrom, sectionMode, missingSection; var sectionTitleFrom, sectionTitle, value; var expandFrom, expandText, requiredRight; var successPageFrom, successPage, successParams; var messageButtonElm = sourceButtonElm || buttonElm; var doNotify = function ( message, type ) { if ( mw.notify ) { mw.notify( message, { type: type || 'info' } ); } else { window.alert( message ); } }; method = method || 'open'; field = calc.elmList[ queryFrom ]; if ( !field ) { console.log( "Calculator: Create button references '" + queryFrom + "' but there is no field by that name" ); return; } query = getTextValueOfElm( field ); if ( query === '' ) { if ( field.focus ) { field.focus(); } return; } params = parseUrlEncodedParams( extraParams ); successPageFrom = messageButtonElm.dataset.calculatorSuccessPagefrom; if ( successPageFrom ) { successPage = getActionFieldText( calc, successPageFrom, 'Create button success-pagefrom' ); if ( successPage === null ) { return; } successPage = successPage.trim(); if ( successPage === '' ) { console.log( 'Calculator: success-pagefrom field is empty' ); return; } successParams = parseUrlEncodedParams( messageButtonElm.dataset.calculatorSuccessExtraParams || '' ); } sectionMode = params[ 'section-mode' ]; delete params[ 'section-mode' ]; missingSection = params[ 'missing-section' ] || 'error'; delete params[ 'missing-section' ]; titlePrefix = params[ 'title-prefix' ] || params.prefix || ''; delete params[ 'title-prefix' ]; delete params.prefix; summaryFrom = params.summaryfrom; delete params.summaryfrom; if ( summaryFrom ) { value = getActionFieldText( calc, summaryFrom, 'Create button summaryfrom' ); if ( value === null ) { return; } params.summary = value; } sectionTitleFrom = params.sectiontitlefrom; delete params.sectiontitlefrom; if ( sectionTitleFrom ) { value = getActionFieldText( calc, sectionTitleFrom, 'Create button sectiontitlefrom' ); if ( value === null ) { return; } params.sectiontitle = value; } finalTitle = query.trim(); if ( titlePrefix && finalTitle.slice( 0, titlePrefix.length ).toLowerCase() !== titlePrefix.toLowerCase() ) { finalTitle = titlePrefix + finalTitle; } if ( method === 'open' ) { preloadFrom = params.preloadfrom; delete params.preloadfrom; if ( preloadFrom ) { value = getActionFieldText( calc, preloadFrom, 'Create button preloadfrom' ); if ( value === null ) { return; } params.preload = value; } if ( params.action === undefined ) { params.action = 'edit'; } window.location.href = mw.util.getUrl( finalTitle, params ); return; } if ( method !== 'post' ) { console.log( "Calculator: Unsupported data-calculator-method '" + method + "'" ); return; } preloadFrom = params.preloadfrom; delete params.preloadfrom; if ( preloadFrom || params.preload !== undefined ) { console.log( 'Calculator: preload/preloadfrom is not supported with data-calculator-method=post' ); return; } textFrom = params.textfrom; delete params.textfrom; if ( textFrom ) { value = getActionFieldText( calc, textFrom, 'Create button textfrom' ); if ( value === null ) { return; } params.text = value; } prependFrom = params.prependfrom; delete params.prependfrom; if ( prependFrom ) { value = getActionFieldText( calc, prependFrom, 'Create button prependfrom' ); if ( value === null ) { return; } params.prependtext = value; } appendFrom = params.appendfrom; delete params.appendfrom; if ( appendFrom ) { value = getActionFieldText( calc, appendFrom, 'Create button appendfrom' ); if ( value === null ) { return; } params.appendtext = value; } expandFrom = messageButtonElm.dataset.calculatorExpandfrom; if ( expandFrom ) { expandText = getActionFieldText( calc, expandFrom, 'Create button expandfrom' ); if ( expandText === null ) { return; } if ( expandText === '' ) { console.log( 'Calculator: expandfrom field is empty' ); return; } if ( params.text !== undefined || params.prependtext !== undefined || params.appendtext !== undefined ) { console.log( 'Calculator: expandfrom cannot be combined with static edit content' ); return; } } if ( !expandText && params.text === undefined && params.prependtext === undefined && params.appendtext === undefined ) { console.log( 'Calculator: data-calculator-method=post requires edit content or data-calculator-expandfrom' ); return; } if ( sectionMode === 'title' ) { if ( expandText ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title cannot be combined with expandfrom' ); return; } sectionTitle = params.sectiontitle; if ( !normalizeActionSectionTitle( sectionTitle ) ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title requires sectiontitle or sectiontitlefrom' ); return; } if ( missingSection !== 'create' && missingSection !== 'error' ) { console.log( 'Calculator: missing-section must be "create" or "error"' ); return; } if ( params.text !== undefined ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title does not support text/textfrom' ); return; } if ( params.prependtext !== undefined ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title does not support prependtext/prependfrom' ); return; } if ( params.appendtext === undefined ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title requires appendtext or appendfrom' ); return; } } params.action = 'edit'; requiredRight = messageButtonElm.dataset.calculatorRequiredRight; resetActionMessageTargets( messageButtonElm ); buttonElm.disabled = true; mw.loader.using( 'mediawiki.api' ).then( function () { var api = new mw.Api(); return getCalculatorUserRights( api ).then( function ( rights ) { var editParamsPromise, tagAvailabilityPromise; if ( requiredRight && rights.indexOf( requiredRight ) === -1 ) { return rejectActionRequest( 'missing-required-right', { calculatorResponse: { success: false, error: { code: 'missing-required-right', message: 'Nemate potrebne ovlasti za ovu radnju.' } } } ); } if ( expandText ) { editParamsPromise = expandCalculatorActionResponse( api, expandText ).then( function ( response ) { return applyCalculatorActionResponse( params, response ); } ); } else if ( sectionMode === 'title' ) { editParamsPromise = buildTitleSectionParams( api, finalTitle, sectionTitle, missingSection, params ); } else { editParamsPromise = $.Deferred().resolve( $.extend( {}, params ) ).promise(); } tagAvailabilityPromise = rights.indexOf( 'applychangetags' ) !== -1 ? isCalculatorPostTagAvailable( api ) : $.Deferred().resolve( false ).promise(); return $.when( editParamsPromise, tagAvailabilityPromise ).then( function ( editParams, tagAvailable ) { var tags; if ( tagAvailable ) { tags = editParams.tags ? String( editParams.tags ).split( '|' ) : []; if ( tags.indexOf( 'calculator-post' ) === -1 ) { tags.push( 'calculator-post' ); } editParams.tags = tags.join( '|' ); } return api.postWithToken( 'csrf', $.extend( {}, editParams, { title: finalTitle, format: 'json' } ) ); } ); } ); } ).then( function ( data ) { if ( data && data.edit && data.edit.result === 'Success' ) { var defaultSuccessMessage, finalSuccessMessage; if ( !isTruthyActionAttribute( messageButtonElm.dataset.calculatorDisableAfterSuccess ) ) { buttonElm.disabled = false; } if ( !showActionMessageTarget( messageButtonElm, 'success' ) ) { defaultSuccessMessage = getDefaultSuccessNotificationMessage( data ); finalSuccessMessage = getActionNotificationMessage( messageButtonElm, 'success', defaultSuccessMessage ); doNotify( finalSuccessMessage, 'success' ); } if ( successPage ) { window.setTimeout( function () { window.location.href = mw.util.getUrl( successPage, successParams ); }, 5000 ); } else if ( isTruthyActionAttribute( messageButtonElm.dataset.calculatorReloadAfterSuccess ) ) { window.setTimeout( function () { window.location.reload(); }, 5000 ); } return; } console.log( 'Calculator: Unexpected POST create/edit response', data ); buttonElm.disabled = false; if ( !showActionMessageTarget( messageButtonElm, 'error' ) ) { doNotify( getActionNotificationMessage( messageButtonElm, 'error', 'Spremanje nije uspjelo.' ), 'error' ); } }, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: POST create/edit failed', code, data ); buttonElm.disabled = false; if ( !showActionMessageTarget( messageButtonElm, 'error' ) ) { doNotify( getCalculatorActionErrorMessage( messageButtonElm, code, data ), 'error' ); } } ); }; var evaluate = function ( ast ) { var that = this; var elmList = this.elmList; var i, then, ielse, res, elm, evaledArgs; if ( ast instanceof Numb ) { return ast.value; } if ( ast instanceof Ident ) { elm = elmList[ast.value]; if ( elm === undefined ) { console.log( "Calculator: Reference to '" + ast.value + "' but there is no field by that name" ); return NaN; } return getValueOfElm( elm, this.mappingInput[elm.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' )] ); } if ( ast instanceof Operator ) { if ( ast.op === 'index' ) { if ( ast.args.length < 2 || !( ast.args[0] instanceof Ident ) ) { return NaN; } var indexValue = Math.floor( this.evaluate( ast.args[1] ) ); if ( !Number.isSafeInteger( indexValue ) || indexValue < 0 ) { return NaN; } res = elmList[ast.args[0].value + indexValue]; if ( res === undefined ) { return ast.args.length >= 3 ? this.evaluate( ast.args[2] ) : NaN; } return getValueOfElm( res, this.mappingInput[res.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' )] ); } if ( ast.op === 'radiogroup' ) { if ( ast.args.length < 1 || !( ast.args[0] instanceof Ident ) ) { return NaN; } var radioName = ast.args[0].value; elm = this.parent.querySelector( 'input:checked[type=radio][name=' + CSS.escape( 'calcgadget-' + this.rand + '-' + radioName ) + ']' ); if ( !elm ) { return NaN; } return this.evaluate( new Ident( elm.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ) ) ); } if ( ast.op === 'getclick' ) { if ( ast.args.length < 1 || !( ast.args[0] instanceof Ident ) ) { return NaN; } switch ( ast.args[0].value.toLowerCase() ) { case 'x': return this.clickX; case 'prevx': return this.clickPrevX; case 'prevpercentx': return this.clickPrevPercentX; case 'startpercentx': return this.clickStartPercentX; case 'startx': return this.clickStartX; case 'percentx': return this.clickPercentX; case 'y': return this.clickY; case 'percenty': return this.clickPercentY; case 'prevy': return this.clickPrevY; case 'prevpercenty': return this.clickPrevPercentY; case 'starty': return this.clickStartY; case 'startpercenty': return this.clickStartPercentY; case 'inprogress': return this.clickInProgress; case 'type': return this.clickType; default: return NaN; } } if ( ast.op === 'timer' ) { if ( !this.repeatInfo ) { return ast.args.length >= 3 ? this.evaluate( ast.args[2] ) : 0; } if ( ast.args.length < 1 || ( ast.args[0] instanceof Ident && ast.args[0].value === this.repeatInfo.id ) ) { return ast.args.length >= 2 ? this.evaluate( ast.args[1] ) : 1; } return ast.args.length >= 3 ? this.evaluate( ast.args[2] ) : 0; } if ( ast.op === 'timeriterations' ) { if ( !this.repeatInfo ) { return NaN; } if ( ast.args.length < 1 || ( ast.args[0] instanceof Ident && ast.args[0].value === this.repeatInfo.id ) ) { return this.repeatInfo.iterationsSoFar; } return NaN; } if ( ast.op === 'timertime' ) { if ( !this.repeatInfo ) { return NaN; } if ( ast.args.length < 1 || ( ast.args[0] instanceof Ident && ast.args[0].value === this.repeatInfo.id ) ) { return ( Date.now() - this.repeatInfo.timeStart ) / 1000; } return NaN; } evaledArgs = ast.args.map( function ( item ) { return that.evaluate( item ); } ); if ( mathFuncs.indexOf( ast.op ) !== -1 ) { return Math[ast.op].apply( Math, evaledArgs ); } if ( ast.op === 'coalesce' ) { for ( var k = 0; k < evaledArgs.length; k++ ) { if ( !isNaN( evaledArgs[k] ) ) { return evaledArgs[k]; } } return NaN; } if ( ast.op === 'ifzero' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 2 ? 1 : evaledArgs[1]; ielse = evaledArgs.length < 3 ? 0 : evaledArgs[2]; return almostEquals( evaledArgs[0], 0 ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'if' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 2 ? 1 : evaledArgs[1]; ielse = evaledArgs.length < 3 ? 0 : evaledArgs[2]; return !almostEquals( evaledArgs[0], 0 ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifequal' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 3 ? 1 : evaledArgs[2]; ielse = evaledArgs.length < 4 ? 0 : evaledArgs[3]; return almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'iffinite' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 2 ? 1 : evaledArgs[1]; ielse = evaledArgs.length < 3 ? 0 : evaledArgs[2]; return isFinite( evaledArgs[0] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifnan' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 2 ? 1 : evaledArgs[1]; ielse = evaledArgs.length < 3 ? 0 : evaledArgs[2]; return isNaN( evaledArgs[0] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifpositive' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 2 ? 1 : evaledArgs[1]; ielse = evaledArgs.length < 3 ? 0 : evaledArgs[2]; return evaledArgs[0] >= 0 ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifless' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 3 ? 1 : evaledArgs[2]; ielse = evaledArgs.length < 4 ? 0 : evaledArgs[3]; return evaledArgs[0] < evaledArgs[1] && !almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifgreater' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 3 ? 1 : evaledArgs[2]; ielse = evaledArgs.length < 4 ? 0 : evaledArgs[3]; return evaledArgs[0] > evaledArgs[1] && !almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'iflessorequal' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 3 ? 1 : evaledArgs[2]; ielse = evaledArgs.length < 4 ? 0 : evaledArgs[3]; return evaledArgs[0] <= evaledArgs[1] || almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifgreaterorequal' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 3 ? 1 : evaledArgs[2]; ielse = evaledArgs.length < 4 ? 0 : evaledArgs[3]; return evaledArgs[0] >= evaledArgs[1] || almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ) ? then : ielse; } if ( ast.op === 'ifbetween' ) { if ( evaledArgs.length < 3 ) { return NaN; } then = evaledArgs.length < 4 ? 1 : evaledArgs[3]; ielse = evaledArgs.length < 5 ? 0 : evaledArgs[4]; return evaledArgs[0] >= evaledArgs[1] && evaledArgs[0] <= evaledArgs[2] ? then : ielse; } if ( ast.op === 'bool' ) { if ( evaledArgs.length !== 1 ) { return NaN; } return isNaN( evaledArgs[0] ) || almostEquals( evaledArgs[0], 0.0 ) ? 0 : 1; } if ( ast.op === 'not' ) { if ( evaledArgs.length !== 1 ) { return NaN; } return isNaN( evaledArgs[0] ) || almostEquals( evaledArgs[0], 0.0 ) ? 1 : 0; } if ( ast.op === 'xor' ) { if ( evaledArgs.length !== 2 ) { return NaN; } if ( ( ( isNaN( evaledArgs[0] ) || almostEquals( evaledArgs[0], 0.0 ) ) && !( isNaN( evaledArgs[1] ) || almostEquals( evaledArgs[1], 0.0 ) ) ) || ( ( isNaN( evaledArgs[1] ) || almostEquals( evaledArgs[1], 0.0 ) ) && !( isNaN( evaledArgs[0] ) || almostEquals( evaledArgs[0], 0.0 ) ) ) ) { return 1; } return 0; } if ( ast.op === 'and' ) { for ( i = 0; i < evaledArgs.length; i++ ) { if ( isNaN( evaledArgs[i] ) || almostEquals( evaledArgs[i], 0.0 ) ) { return evaledArgs[i]; } } return evaledArgs.length >= 1 ? evaledArgs[evaledArgs.length - 1] : 1; } if ( ast.op === 'or' ) { for ( i = 0; i < evaledArgs.length; i++ ) { if ( !isNaN( evaledArgs[i] ) && !almostEquals( evaledArgs[i], 0.0 ) ) { return evaledArgs[i]; } } return evaledArgs.length >= 1 ? evaledArgs[evaledArgs.length - 1] : 0; } if ( ast.op === 'bitand' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } res = evaledArgs[0]; for ( i = 1; i < evaledArgs.length; i++ ) { res = res & evaledArgs[i]; } return res; } if ( ast.op === 'bitor' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } res = evaledArgs[0]; for ( i = 1; i < evaledArgs.length; i++ ) { res = res | evaledArgs[i]; } return res; } if ( ast.op === 'bitxor' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } res = evaledArgs[0]; for ( i = 1; i < evaledArgs.length; i++ ) { res = res ^ evaledArgs[i]; } return res; } if ( ast.op === 'bitnot' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } return ~evaledArgs[0]; } if ( ast.op === 'bitleftshift' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } return evaledArgs[0] << evaledArgs[1]; } if ( ast.op === 'bitlogicrightshift' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } return evaledArgs[0] >>> evaledArgs[1]; } if ( ast.op === 'bitarithrightshift' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } return evaledArgs[0] >> evaledArgs[1]; } if ( ast.op === 'switch' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } var defaultVal = NaN; if ( evaledArgs.length % 2 === 0 ) { defaultVal = evaledArgs[evaledArgs.length - 1]; } for ( i = 1; i < evaledArgs.length - 1; i += 2 ) { if ( evaledArgs[0] <= evaledArgs[i] || almostEquals( evaledArgs[i], evaledArgs[0] ) ) { return evaledArgs[i + 1]; } } return defaultVal; } if ( ast.op === 'round' ) { var decimals = evaledArgs.length >= 2 ? evaledArgs[1] : 0; var p = Math.pow( 10, decimals ); var n = ( evaledArgs[0] * p ) * ( 1 + Number.EPSILON ); return Math.round( n ) / p; } if ( ast.op === 'jsround' ) { return Math.round.apply( Math, evaledArgs ); } if ( evaledArgs.length !== 2 ) { throw new Error( 'Unexpected number of args for ' + ast.op ); } if ( ast.op === '*' ) { return evaledArgs[0] * evaledArgs[1]; } if ( ast.op === '/' ) { return evaledArgs[0] / evaledArgs[1]; } if ( ast.op === '+' ) { return evaledArgs[0] + evaledArgs[1]; } if ( ast.op === '-' ) { return evaledArgs[0] - evaledArgs[1]; } if ( ast.op === '%' ) { return evaledArgs[0] % evaledArgs[1]; } throw new Error( 'Unrecognized operator ' + ast.op ); } return NaN; }; var getIdentifiers = function ( tree ) { if ( tree instanceof Ident ) { return new Set( [ tree.value ] ); } if ( tree instanceof Operator ) { var res = new Set( [] ); var i = 0; if ( tree.op === 'index' && tree.args.length > 0 ) { i++; getIdentifiers( tree.args[0] ).forEach( function ( x ) { res.add( x + '*' ); } ); } else if ( tree.op === 'radiogroup' && tree.args.length > 0 && tree.args[0] instanceof Ident ) { i++; res.add( '--radio-' + tree.args[0].value ); } else if ( tree.op === 'timer' ) { if ( tree.args.length > 0 && tree.args[0] instanceof Ident ) { i++; res.add( '--timer-active-' + tree.args[0].value ); } else { res.add( '--timer-active' ); } } else if ( tree.op === 'timertime' || tree.op === 'timeriterations' ) { res.add( '--timer-iteration' ); if ( tree.args.length > 0 && tree.args[0] instanceof Ident ) { res.add( '--timer-iteration-' + tree.args[0].value ); } else { res.add( '--timer-iteration' ); } return res; } else if ( tree.op === 'getclick' ) { res.add( '--click' ); return res; } for ( ; i < tree.args.length; i++ ) { getIdentifiers( tree.args[i] ).forEach( function ( x ) { res.add( x ); } ); } return res; } return new Set(); }; var buildBacklinks = function ( items, radioGroups ) { var backlinks = Object.create( null ); for ( var item in items ) { var idents = getIdentifiers( items[item] ); idents.forEach( function ( ident ) { if ( !backlinks[ident] ) { backlinks[ident] = []; } backlinks[ident].push( item ); } ); } var identPrefix = '--radio-'; for ( var groupName in radioGroups ) { if ( backlinks[identPrefix + groupName] === undefined ) { backlinks[identPrefix + groupName] = []; } for ( var i = 0; i < radioGroups[groupName].length; i++ ) { backlinks[identPrefix + groupName].push( radioGroups[groupName][i] ); if ( backlinks[radioGroups[groupName][i]] === undefined ) { backlinks[radioGroups[groupName][i]] = []; } backlinks[radioGroups[groupName][i]].push( identPrefix + groupName ); } } return backlinks; }; var getCalculatorRegistry = function () { if ( !window.calculatorWidgetRegistry ) { window.calculatorWidgetRegistry = Object.create( null ); } return window.calculatorWidgetRegistry; }; var registerCalculatorInstance = function ( calc ) { var targetId; if ( !calc || !calc.parent || !calc.parent.classList || !calc.parent.classList.contains( 'calculator-container' ) ) { return; } targetId = calc.parent.dataset.calculatorId || calc.parent.id; if ( !targetId || targetId === '__proto__' ) { return; } getCalculatorRegistry()[targetId] = calc; }; var resolveButtonCalculatorTarget = function ( calc, buttonElm ) { var targetId, registry, targetElm; if ( !buttonElm || !buttonElm.dataset || !buttonElm.dataset.calculatorTarget ) { return calc; } targetId = buttonElm.dataset.calculatorTarget; registry = getCalculatorRegistry(); if ( registry[targetId] ) { return registry[targetId]; } targetElm = document.getElementById( targetId ); if ( targetElm && targetElm.dataset && targetElm.dataset.calculatorId && registry[targetElm.dataset.calculatorId] ) { return registry[targetElm.dataset.calculatorId]; } console.log( "Calculator: Button '" + ( buttonElm.id || '(no id)' ) + "' references target container '" + targetId + "' but it was not found" ); return null; }; var setup = function ( $content ) { var needsCodex = $content.find( '.calculator-codex-deferred' ).length > 0 || $content.find( '.cdx-button, .cdx-label__label' ).length > 0 || $content.find( '[data-calculator-class*="cdx-"]' ).length > 0; var codexState = needsCodex ? mw.loader.getState( '@wikimedia/codex' ) : null; if ( needsCodex && codexState !== 'ready' && codexState !== 'error' && codexState !== 'missing' ) { mw.loader.using( '@wikimedia/codex', function () { setup( $content ); }, function () { setup( $content ); } ); return; } var containers = Array.from( $content.find( '.calculator-container' ) ); for ( var i = 0; i < containers.length; i++ ) { new CalculatorWidgets( Array.from( containers[i].getElementsByClassName( 'calculator-field' ) ), containers[i] ); } var elms = Array.from( $content.find( '.calculator-field' ) ); new CalculatorWidgets( elms, $content[0] ); $content.find( '.calculator-field-label' ).replaceWith( function () { var l = $( '<label>' ); if ( this.dataset.for !== undefined ) { if ( !this.dataset.for.match( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-[a-zA-Z_][a-zA-Z0-9_]*$/ ) || !$content.find( '#' + $.escapeSelector( this.dataset.for ) ).length ) { return this; } l.attr( 'for', this.dataset.for ); } if ( this.id ) { l.attr( 'id', this.id ); } if ( this.title ) { l.attr( 'title', this.title ); } if ( this.style.cssText ) { l.attr( 'style', this.style.cssText ); } if ( this.classList.contains( 'cdx-label__label' ) ) { mw.loader.load( '@wikimedia/codex' ); } if ( this.className !== 'calculator-field-label' ) { var extraClass = this.dataset.calculatorClass === undefined ? '' : ' ' + this.dataset.calculatorClass; l.attr( 'class', this.className.replace( /(^| )calculator-field-label( |$)/g, ' ' ) + extraClass ); } l.append( this.childNodes ); return l; } ); if ( needsCodex ) { if ( codexState === 'ready' ) { $content.find( '.calculator-codex-deferred' ).css( 'visibility', 'visible' ); } else if ( codexState === 'error' || codexState === 'missing' ) { $content.find( '.calculator-codex-deferred' ).remove(); } } }; var doStats = function () { if ( window.calculatorStatsAlreadyDone !== true ) { window.calculatorStatsAlreadyDone = true; mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_calculator_total' ); mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_calculator_wiki_total', 1, { wiki: mw.config.get( 'wgDBname' ) } ); var pageName = encodeURIComponent( mw.config.get( 'wgTitle' ).replace( / /g, '_' ) ); pageName = pageName.replace( /[^a-zA-Z0-9_]/g, '_' ); mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_calculator_page_total', 1, { wiki: mw.config.get( 'wgDBname' ), page: pageName, NS: mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) } ); } }; var codexSelectDarkFixStylesLoaded = false; var ensureCodexSelectDarkFixStyles = function () { var style; if ( codexSelectDarkFixStylesLoaded || document.getElementById( 'calculator-codex-select-dark-fix' ) ) { codexSelectDarkFixStylesLoaded = true; return; } style = document.createElement( 'style' ); style.id = 'calculator-codex-select-dark-fix'; style.textContent = '.calculator-cdx-select-wrap{position:relative;display:inline-block;font-size: var( --font-size-medium, 1rem );}' + '.calculator-cdx-select-icon{display:none;}' + 'html.skin-theme-clientpref-night .calculator-cdx-select-wrap>.cdx-select{background-image:none!important;}' + 'html.skin-theme-clientpref-night .calculator-cdx-select-wrap>.calculator-cdx-select-icon{' + 'display:block;position:absolute;top:50%;right:12px;transform:translateY(-50%);width:20px;height:20px;' + 'pointer-events:none;background-color:var(--color-base,#eaecf0);' + '-webkit-mask-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Codex_icon_expand.svg");' + 'mask-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Codex_icon_expand.svg");' + '-webkit-mask-repeat:no-repeat;mask-repeat:no-repeat;' + '-webkit-mask-position:center;mask-position:center;' + '-webkit-mask-size:max(calc(1em - 4px), 10px);' + '}' + 'html.skin-theme-clientpref-night .calculator-cdx-select-wrap>.cdx-select:disabled+.calculator-cdx-select-icon{opacity:0.51;}' + '@media screen and (prefers-color-scheme: dark){' + 'html.skin-theme-clientpref-os .calculator-cdx-select-wrap>.cdx-select{background-image:none!important;}' + 'html.skin-theme-clientpref-os .calculator-cdx-select-wrap>.calculator-cdx-select-icon{' + 'display:block;position:absolute;top:50%;right:12px;transform:translateY(-50%);width:20px;height:20px;' + 'pointer-events:none;background-color:var(--color-base,#eaecf0);' + '-webkit-mask-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Codex_icon_expand.svg");' + 'mask-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Codex_icon_expand.svg");' + '-webkit-mask-repeat:no-repeat;mask-repeat:no-repeat;' + '-webkit-mask-position:center;mask-position:center;' + '-webkit-mask-size:max(calc(1em - 4px), 10px);' + '}' + 'html.skin-theme-clientpref-os .calculator-cdx-select-wrap>.cdx-select:disabled+.calculator-cdx-select-icon{opacity:0.51;}' + '}'; document.head.appendChild( style ); codexSelectDarkFixStylesLoaded = true; }; var wrapCodexSelect = function ( input ) { var wrap, icon; if ( !input || input.tagName !== 'SELECT' || !input.classList.contains( 'cdx-select' ) ) { return; } if ( input.parentNode && input.parentNode.classList && input.parentNode.classList.contains( 'calculator-cdx-select-wrap' ) ) { return; } ensureCodexSelectDarkFixStyles(); wrap = document.createElement( 'span' ); wrap.className = 'calculator-cdx-select-wrap'; icon = document.createElement( 'span' ); icon.className = 'calculator-cdx-select-icon'; icon.setAttribute( 'aria-hidden', 'true' ); input.parentNode.insertBefore( wrap, input ); wrap.appendChild( input ); wrap.appendChild( icon ); }; var createSelect = function ( elm ) { var sel = document.createElement( 'select' ); var mapping; try { mapping = JSON.parse( elm.dataset.calculatorMapping ); } catch ( e ) { console.log( 'Calculator: Error processing mapping of ' + elm.id + '. ' + e.message ); return sel; } if ( typeof mapping !== 'object' ) { console.log( 'Calculator: Error processing mapping of ' + elm.id + '. unexpected type' ); return sel; } var opt; for ( var i in mapping ) { if ( typeof mapping[i] === 'object' ) { var optgroup = document.createElement( 'optgroup' ); optgroup.label = i; sel.appendChild( optgroup ); for ( var j in mapping[i] ) { if ( typeof mapping[i][j] === 'number' || [ 'Infinity', '-Infinity', 'NaN' ].indexOf( mapping[i][j] ) !== -1 ) { opt = document.createElement( 'option' ); opt.value = mapping[i][j]; opt.appendChild( document.createTextNode( j ) ); optgroup.appendChild( opt ); } } } else if ( typeof mapping[i] === 'number' || [ 'Infinity', '-Infinity', 'NaN' ].indexOf( mapping[i] ) !== -1 ) { opt = document.createElement( 'option' ); opt.value = mapping[i]; opt.appendChild( document.createTextNode( i ) ); sel.appendChild( opt ); } } return sel; }; var CalculatorWidgets = function ( elms, parent ) { this.parent = parent; this.rand = Math.floor( Math.random() * 1000000000 ); this.itemList = Object.create( null ); this.elmList = Object.create( null ); this.backlinks = Object.create( null ); this.inProgressRefresh = undefined; this.clickX = this.clickY = this.clickPercentX = this.clickPercentY = NaN; this.clickPrevX = this.clickPrevY = this.clickPrevPercentX = this.clickPrevPercentY = NaN; this.clickStartX = this.clickStartY = this.clickStartPercentX = this.clickStartPercentY = NaN; this.clickType = NaN; this.clickInProgress = 0; this.repeatInfo = null; this.disableInfo = Object.create( null ); this.mappingInput = Object.create( null ); this.mappingOutput = Object.create( null ); var that = this; var radioGroups = Object.create( null ); if ( elms.length > 250 ) { console.log( 'Too many calculator widgets on page' ); return; } for ( var i in elms ) { var elm = elms[i]; var formula = elm.dataset.calculatorFormula; if ( formula && formula.length > 2000 ) { console.log( 'Skipping element with too long formula' ); continue; } var type = elm.dataset.calculatorType; var readonly = !!elm.dataset.calculatorReadonly; var id = elm.id.toString(); if ( id.match( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-__proto__$/ ) || elm.dataset.calculatorName === '__proto__' ) { throw new Error( 'Invalid calculator id: ' + id ); } if ( !id ) { id = 'calculator-field-auto' + Math.floor( Math.random() * 10000000 ) + 'unnamed'; } if ( this.parent.classList.contains( 'calculator-container' ) && document.getElementById( id ) !== elm ) { var labelsToUpdate = this.parent.querySelectorAll( ':scope .calculator-field-label[data-for="' + CSS.escape( id ) + '"]' ); id = 'calcdisambig-' + this.rand + '-' + id; for ( var l = 0; l < labelsToUpdate.length; l++ ) { labelsToUpdate[l].dataset.for = id; } } var defaultVal = ( '' + elm.textContent ).trim(); if ( type === undefined || !id.match( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-[a-zA-Z_][a-zA-Z0-9_]*$/ ) ) { console.log( 'Skipping ' + id ); continue; } var formulaAST; try { formulaAST = ( new Parser( formula ) ).parse(); } catch ( e ) { console.log( 'Error parsing formula of ' + id + ': ' + e.message + '. Formula given:' + formula ); continue; } if ( elm.className.match( /(^| )cdx-/ ) || ( elm.dataset.calculatorClass && elm.dataset.calculatorClass.match( /(^| )cdx-/ ) ) ) { mw.loader.load( '@wikimedia/codex' ); } if ( type !== 'plain' && type !== 'passthru' ) { var input = type === 'select' ? createSelect( elm ) : document.createElement( 'input' ); input.className = 'calculator-field-live'; if ( elm.className !== 'calculator-field' ) { input.className += ' ' + elm.className.replace( /(^| )calculator-field($| )/g, ' ' ); } input.readOnly = readonly; if ( defaultVal !== '' ) { if ( type === 'text' ) { input.value = defaultVal; } else { input.value = convertFloat( defaultVal ); } } input.style.cssText = elm.style.cssText; if ( elm.dataset.calculatorSize ) { var size = parseInt( elm.dataset.calculatorSize ); input.size = size; input.style.width = type === 'number' ? 'calc( ' + size + 'ch' + ' + 20px)' : size + 'ch'; } if ( elm.dataset.calculatorClass ) { input.className += ' ' + elm.dataset.calculatorClass; } if ( elm.dataset.calculatorSize ) { input.size = elm.dataset.calculatorSize; } if ( elm.dataset.calculatorMax ) { input.max = elm.dataset.calculatorMax; } if ( elm.dataset.calculatorMin ) { input.min = elm.dataset.calculatorMin; } if ( elm.dataset.calculatorPlaceholder ) { input.placeholder = elm.dataset.calculatorPlaceholder; } if ( elm.dataset.calculatorStep ) { input.step = elm.dataset.calculatorStep; } if ( elm.dataset.calculatorPrecision ) { input.dataset.calculatorPrecision = elm.dataset.calculatorPrecision; } if ( elm.dataset.calculatorExponentialPrecision ) { input.dataset.calculatorExponentialPrecision = elm.dataset.calculatorExponentialPrecision; } if ( elm.dataset.calculatorDecimals ) { input.dataset.calculatorDecimals = elm.dataset.calculatorDecimals; } if ( elm.dataset.calculatorNanText ) { input.dataset.calculatorNanText = elm.dataset.calculatorNanText; } if ( type === 'radio' ) { if ( elm.dataset.calculatorName ) { input.name = 'calcgadget-' + this.rand + '-' + elm.dataset.calculatorName; } if ( radioGroups[elm.dataset.calculatorName] === undefined ) { radioGroups[elm.dataset.calculatorName] = []; } radioGroups[elm.dataset.calculatorName][radioGroups[elm.dataset.calculatorName].length] = id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ); } if ( elm.dataset.calculatorInputmode ) { input.inputMode = elm.dataset.calculatorInputmode; } if ( elm.dataset.calculatorEnterkeyhint ) { input.enterKeyHint = elm.dataset.calculatorEnterkeyhint; } if ( elm.dataset.calculatorDisabled !== undefined ) { input.dataset.calculatorDisabled = elm.dataset.calculatorDisabled; } if ( elm.getAttribute( 'aria-describedby' ) !== null ) { input.setAttribute( 'aria-describedby', elm.getAttribute( 'aria-describedby' ) ); } if ( elm.getAttribute( 'aria-labelledby' ) !== null ) { input.setAttribute( 'aria-labelledby', elm.getAttribute( 'aria-labelledby' ) ); } if ( elm.getAttribute( 'aria-label' ) !== null ) { input.setAttribute( 'aria-label', elm.getAttribute( 'aria-label' ) ); } if ( elm.getAttribute( 'aria-owns' ) !== null ) { input.setAttribute( 'aria-owns', elm.getAttribute( 'aria-owns' ) ); } if ( elm.getAttribute( 'aria-flowto' ) !== null ) { input.setAttribute( 'aria-flowto', elm.getAttribute( 'aria-flowto' ) ); } if ( elm.getAttribute( 'role' ) !== null ) { input.setAttribute( 'role', elm.getAttribute( 'role' ) ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRole ) { input.setAttribute( 'role', elm.dataset.calculatorAriaRole ); } if ( [ 'true', 'false' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaAtomic ) !== -1 ) { input.setAttribute( 'aria-atomic', elm.dataset.calculatorAriaAtomic ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRelevant ) { input.setAttribute( 'aria-relevant', elm.dataset.calculatorAriaRelevant ); } if ( [ 'off', 'polite', 'assertive' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaLive ) !== -1 ) { input.setAttribute( 'aria-live', elm.dataset.calculatorAriaLive ); } else if ( formula ) { input.setAttribute( 'aria-live', 'polite' ); } if ( type === 'number' || type === 'text' || type === 'radio' || type === 'checkbox' || type === 'hidden' || type === 'range' ) { input.type = type; } if ( type === 'select' && elm.dataset.calculatorValue ) { input.value = elm.dataset.calculatorValue; } if ( type === 'radio' || type === 'checkbox' ) { input.onchange = this.changeHandler.bind( this ); if ( elm.dataset.calculatorChecked === 'true' || elm.dataset.calculatorChecked === '1' ) { input.checked = true; } else if ( elm.dataset.calculatorChecked === 'false' || elm.dataset.calculatorChecked === '0' ) { input.checked = false; } else if ( !isNaN( defaultVal ) && !almostEquals( defaultVal, 0 ) ) { input.checked = true; } var checkValue = convertFloat( elm.dataset.calculatorValue || '' ); if ( !isNaN( checkValue ) && !almostEquals( checkValue, 0 ) ) { input.value = checkValue; input.dataset.calculatorValue = checkValue; } else if ( !isNaN( defaultVal ) && !almostEquals( defaultVal, 0 ) ) { input.value = defaultVal; input.dataset.calculatorValue = defaultVal; } else { input.value = 1; input.dataset.calculatorValue = 1; } } if ( elm.dataset.calculatorMapping && type === 'text' ) { this.processMapping( elm.dataset.calculatorMapping, id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ) ); } input.id = id; elm.replaceWith( input ); elm = input; if ( type === 'select' && input.classList.contains( 'cdx-select' ) ) { wrapCodexSelect( input ); } input.addEventListener( 'input', this.changeHandler.bind( this ) ); } else { elm.classList.remove( 'calculator-field' ); elm.classList.add( 'calculator-field-live' ); if ( elm.dataset.calculatorClass ) { elm.className += ' ' + elm.dataset.calculatorClass; } if ( [ 'off', 'polite', 'assertive' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaLive ) !== -1 ) { elm.setAttribute( 'aria-live', elm.dataset.calculatorAriaLive ); } else if ( formula && type !== 'passthru' && !elm.dataset.calculatorAriaLive ) { elm.setAttribute( 'aria-live', 'polite' ); } if ( [ 'true', 'false' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaAtomic ) !== -1 ) { elm.setAttribute( 'aria-atomic', elm.dataset.calculatorAriaAtomic ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRole ) { elm.setAttribute( 'role', elm.dataset.calculatorAriaRole ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRelevant ) { elm.setAttribute( 'aria-relevant', elm.dataset.calculatorAriaRelevant ); } if ( elm.id === '' ) { elm.id = id; } if ( elm.dataset.calculatorMapping && type === 'plain' ) { this.processMapping( elm.dataset.calculatorMapping, id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ) ); } } var itemId = id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ); this.itemList[itemId] = formulaAST; this.elmList[itemId] = elm; } this.backlinks = buildBacklinks( this.itemList, radioGroups ); registerCalculatorInstance( this ); this.setupDisabledFields(); this.setupButtons(); if ( this.parent.dataset.calculatorRefreshOnLoad && this.parent.dataset.calculatorRefreshOnLoad === 'true' ) { this.inProgressRefresh = Object.create( null ); var unsetBusy = this.setBusy(); this.refresh( Object.keys( this.itemList ).filter( function ( a ) { return !( that.itemList[a] instanceof Null ); } ) ); this.inProgressRefresh = undefined; unsetBusy(); } this.setupButtons(); }; CalculatorWidgets.prototype.processMapping = function ( mappingText, itemId ) { var mapping; try { mapping = JSON.parse( mappingText ); } catch ( e ) { console.log( 'Calculator: Error processing mapping of ' + itemId + '. ' + e.message ); return; } if ( typeof mapping !== 'object' ) { console.log( 'Calculator: Error processing mapping of ' + itemId + '. unexpected type' ); return; } this.mappingInput[itemId] = mapping; var mapOut = Object.create( null ); for ( var i in mapping ) { if ( typeof mapping[i] === 'number' || [ 'default', 'Infinity', '-Infinity', 'NaN' ].indexOf( mapping[i] ) !== -1 ) { mapOut[mapping[i]] = i; } } this.mappingOutput[itemId] = mapOut; }; CalculatorWidgets.prototype.stopRepeat = function () { if ( this.repeatInfo ) { if ( this.repeatInfo.cancelIdentifier ) { window.clearInterval( this.repeatInfo.cancelIdentifier ); } var id = this.repeatInfo.id; this.repeatInfo = null; this.inProgressRefresh = Object.create( null ); var unsetBusy = this.setBusy(); this.refresh( [ '--timer-active', '--timer-active-' + id, '--timer-iteration', '--timer-iteration-' + id ] ); this.inProgressRefresh = undefined; unsetBusy(); } this.repeatInfo = null; }; CalculatorWidgets.prototype.startRepeat = function ( maxIterations, id ) { if ( this.repeatInfo ) { console.log( 'Calculator: Trying to start a repeat when one is already in progress. This should not happen' ); } this.repeatInfo = { maxIterations: maxIterations, iterationsSoFar: 0, cancelIdentifier: null, timeStart: Date.now(), id: id }; if ( this.inProgressRefresh ) { console.log( 'Calculator: Refresh already in progress. This probably indicates a bug' ); } else { this.inProgressRefresh = Object.create( null ); } var unsetBusy = this.setBusy(); this.refresh( [ '--timer-active', '--timer-active-' + id, '--timer-iteration', '--timer-iteration-' + id ] ); this.inProgressRefresh = undefined; unsetBusy(); }; CalculatorWidgets.prototype.incrementRepeatIteration = function ( until ) { this.repeatInfo.iterationsSoFar++; if ( this.repeatInfo.iterationsSoFar > this.repeatInfo.maxIterations ) { this.stopRepeat(); return false; } if ( until ) { var untilRes = this.evaluate( until ); if ( !isNaN( untilRes ) && !almostEquals( untilRes, 0 ) ) { this.stopRepeat(); return false; } } var id = this.repeatInfo.id; if ( this.inProgressRefresh ) { console.log( 'Calculator: Refresh already in progress. This probably indicates a bug' ); } else { this.inProgressRefresh = Object.create( null ); } var unsetBusy = this.setBusy(); this.refresh( [ '--timer-iteration', '--timer-iteration-' + id ] ); this.inProgressRefresh = undefined; unsetBusy(); return true; }; var convertEventTypeToNumber = function ( type ) { switch ( type ) { case 'pointerdown': return 1; case 'pointermove': return 2; case 'pointerup': case 'click': return 3; case 'pointerleave': return 4; default: throw new Error( 'Unrecognized event type: ' + type ); } }; var updateClick = function ( calc ) { if ( calc.inProgressRefresh ) { console.log( 'Calculator: Refresh already in progress. This probably indicates a bug' ); } else { calc.inProgressRefresh = Object.create( null ); } var unsetBusy = calc.setBusy(); calc.refresh( [ '--click' ] ); calc.inProgressRefresh = undefined; unsetBusy(); }; var makeButtonCallback = function ( calc, forElms, formulaASTs, repeat, maxIterations, toggle, until ) { return function buttonCallback ( event ) { if ( event.type !== 'click' ) { if ( !event.isPrimary || ( !calc.clickInProgress && event.type !== 'pointerdown' ) ) { return; } } event.preventDefault(); doStats(); var unsetBusy = calc.setBusy(); if ( toggle && calc.repeatInfo && calc.repeatInfo.id === event.currentTarget.id ) { calc.stopRepeat(); unsetBusy(); return; } if ( maxIterations !== undefined || repeat !== undefined ) { calc.stopRepeat(); if ( maxIterations > 1 ) { calc.startRepeat( maxIterations, event.currentTarget.id ); } } var doStuff = function () { var unsetBusyInner = calc.setBusy(); var stillGoing = true; if ( calc.repeatInfo ) { stillGoing = calc.incrementRepeatIteration( until ); } if ( stillGoing ) { for ( var i = 0; i < forElms.length; i++ ) { if ( !formulaASTs[i] || !forElms[i] ) { console.log( 'Skipping button update due to invalid formula or for attribute' ); continue; } var res = calc.evaluate( formulaASTs[i] ); calc.setValue( forElms[i], res ); forElms[i].dispatchEvent( new InputEvent( 'input' ) ); } } unsetBusyInner(); }; if ( maxIterations === undefined || maxIterations >= 1 ) { if ( calc.clickInProgress ) { calc.clickPrevX = calc.clickX; calc.clickPrevY = calc.clickY; calc.clickPrevPercentX = calc.clickPercentX; calc.clickPrevPercentY = calc.clickPercentY; } if ( event.type === 'pointerdown' ) { event.currentTarget.setPointerCapture( event.pointerId ); } if ( event.type !== 'pointerleave' ) { calc.clickX = event.offsetX; calc.clickY = event.offsetY; calc.clickPercentX = 100 * event.offsetX / event.currentTarget.clientWidth; calc.clickPercentY = 100 * event.offsetY / event.currentTarget.clientHeight; calc.clickInProgress = 1; } calc.clickType = convertEventTypeToNumber( event.type ); if ( event.type === 'click' || event.type === 'pointerdown' ) { calc.clickPrevX = calc.clickStartX = calc.clickX; calc.clickPrevY = calc.clickStartY = calc.clickY; calc.clickPrevPercentX = calc.clickStartPercentX = calc.clickPercentX; calc.clickPrevPercentY = calc.clickStartPercentY = calc.clickPercentY; } updateClick( calc ); doStuff(); if ( calc.clickType >= 3 ) { calc.clickX = calc.clickY = calc.clickPercentX = calc.clickPercentY = NaN; calc.clickPrevX = calc.clickPrevY = calc.clickPrevPercentX = calc.clickPrevPercentY = NaN; calc.clickStartX = calc.clickStartY = calc.clickStartPercentX = calc.clickStartPercentY = NaN; calc.clickInProgress = 0; calc.clickType = NaN; updateClick( calc ); } } unsetBusy(); if ( calc.repeatInfo && maxIterations > 1 && repeat >= 500 ) { calc.repeatInfo.cancelIdentifier = window.setInterval( doStuff, repeat ); } }; }; var connectButtonToFormula = function ( calc, $button, forAttr, formulaAttr, repeatDuration, maxIterations, toggle, untilAttr, draggable ) { if ( repeatDuration !== undefined ) { repeatDuration = Math.max( 500, Math.ceil( parseFloat( repeatDuration ) * 1000 ) ); if ( isNaN( repeatDuration ) ) { repeatDuration = undefined; } } if ( toggle === 'false' ) { toggle = false; } if ( maxIterations !== undefined ) { maxIterations = parseInt( maxIterations ); } else if ( repeatDuration ) { maxIterations = Infinity; } if ( typeof forAttr !== 'string' || typeof formulaAttr !== 'string' ) { return; } if ( formulaAttr.length > 2000 || ( untilAttr && untilAttr.length > 2000 ) ) { console.log( 'Skipping button with too long formula' ); return; } var until = null; try { until = ( new Parser( untilAttr ) ).parse(); } catch ( e ) { console.log( 'Calculator: Error parsing until formula of button ' + $button[0].id + ': ' + e.message ); } var forList = forAttr.split( ';' ); var formulaList = formulaAttr.split( ';' ); var forElms = []; var formulaASTs = []; for ( var i = 0; i < forList.length; i++ ) { if ( formulaList[i] === undefined ) { break; } forElms[i] = calc.elmList[forList[i]]; try { formulaASTs[i] = ( new Parser( formulaList[i] ) ).parse(); } catch ( e2 ) { formulaASTs[i] = null; console.log( 'Calculator: Error parsing formula of button ' + $button[0].id + ' for ' + forList[i] + ': ' + e2.message ); } } if ( draggable ) { $button[0].addEventListener( 'pointerdown', makeButtonCallback( calc, forElms, formulaASTs, repeatDuration, maxIterations, toggle, until ) ); $button[0].addEventListener( 'pointerup', makeButtonCallback( calc, forElms, formulaASTs, repeatDuration, maxIterations, toggle, until ) ); $button[0].addEventListener( 'pointerleave', makeButtonCallback( calc, forElms, formulaASTs, repeatDuration, maxIterations, toggle, until ) ); $button[0].addEventListener( 'pointermove', makeButtonCallback( calc, forElms, formulaASTs, repeatDuration, maxIterations, toggle, until ) ); } else { $button[0].addEventListener( 'click', makeButtonCallback( calc, forElms, formulaASTs, repeatDuration, maxIterations, toggle, until ) ); } }; var connectButtonToAction = function ( calc, $button, action, buttonElm ) { var method = buttonElm.dataset.calculatorMethod || 'open'; var runPreparedAction; var runAction; if ( [ 'search', 'create', 'categorymembers' ].indexOf( action ) === -1 ) { return; } if ( action !== 'categorymembers' && [ 'open', 'post' ].indexOf( method ) === -1 ) { console.log( "Calculator: Unsupported data-calculator-method '" + method + "'" ); return; } if ( action === 'search' && method !== 'open' ) { console.log( "Calculator: data-calculator-method='" + method + "' is not supported with data-calculator-action='search'" ); return; } runPreparedAction = function ( event ) { if ( event ) { event.preventDefault(); doStats(); } if ( action === 'search' ) { triggerSearchAction( calc, $button[ 0 ], buttonElm.dataset.calculatorQueryfrom, buttonElm.dataset.calculatorNamespaces, buttonElm.dataset.calculatorSearchPage, buttonElm.dataset.calculatorSearchParam, buttonElm.dataset.calculatorExtraParams ); return; } if ( action === 'categorymembers' ) { triggerCategoryMembersAction( calc, $button[ 0 ], buttonElm.dataset.calculatorQueryfrom, buttonElm.dataset.calculatorNamespaces, buttonElm.dataset.calculatorExtraParams ); return; } triggerCreateAction( calc, $button[ 0 ], buttonElm.dataset.calculatorQueryfrom, buttonElm.dataset.calculatorExtraParams, method, buttonElm ); }; runAction = function ( event ) { if ( event && event.preventDefault ) { event.preventDefault(); } buttonElm.disabled = true; runActionPrepare( calc, buttonElm, action, method ).then( function () { buttonElm.disabled = false; runPreparedAction( event ); }, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: prepare failed', code, data ); buttonElm.disabled = false; if ( mw.notify ) { mw.notify( 'Priprema radnje nije uspjela. Provjerite konzolu za detalje.', { type: 'error' } ); } else { window.alert( 'Priprema radnje nije uspjela.' ); } } ); }; $button[ 0 ].addEventListener( 'click', runAction ); if ( action === 'categorymembers' && isTruthyActionAttribute( buttonElm.dataset.calculatorAutoload ) ) { window.setTimeout( runAction, 0 ); } }; /* Category revision snapshot prepare handler */ var calculatorYmdHisFromIso = function ( iso ) { return String( iso || '' ) .replace( /[-:]/g, '' ) .replace( 'T', '' ) .replace( 'Z', '' ) .slice( 0, 14 ); }; var calculatorSha1Hex = function ( text ) { var bytes; if ( !window.crypto || !window.crypto.subtle || !window.TextEncoder ) { return $.Deferred().reject( 'missing-webcrypto' ).promise(); } bytes = new TextEncoder().encode( String( text ) ); return window.crypto.subtle.digest( 'SHA-1', bytes ).then( function ( buffer ) { return Array.prototype.map.call( new Uint8Array( buffer ), function ( byte ) { return byte.toString( 16 ).padStart( 2, '0' ); } ).join( '' ); } ); }; var calculatorNamespaceIdFromSpec = function ( spec ) { var namespaceIds; var key; if ( spec === undefined || spec === null || spec === '' ) { return null; } if ( /^-?\d+$/.test( String( spec ) ) ) { return Number( spec ); } namespaceIds = mw.config.get( 'wgNamespaceIds' ) || {}; key = String( spec ).toLowerCase().replace( / /g, '_' ); if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( namespaceIds, key ) ) { return namespaceIds[ key ]; } return null; }; var calculatorGetAllCategoryMembers = function ( api, categoryTitle, namespaceId ) { var pages = []; var next = function ( cmcontinue ) { var params = { action: 'query', format: 'json', formatversion: 2, list: 'categorymembers', cmtitle: categoryTitle, cmtype: 'page', cmprop: 'ids|title', cmlimit: 'max' }; if ( namespaceId !== null && namespaceId !== undefined ) { params.cmnamespace = namespaceId; } if ( cmcontinue ) { params.cmcontinue = cmcontinue; } return api.get( params ).then( function ( data ) { var members = data && data.query && data.query.categorymembers || []; pages = pages.concat( members ); if ( data && data.continue && data.continue.cmcontinue ) { return next( data.continue.cmcontinue ); } return pages; } ); }; return next(); }; var calculatorGetPageContentAndLatestRevision = function ( api, pageId, skipRedirects ) { return api.get( { action: 'query', format: 'json', formatversion: 2, prop: 'info|revisions', pageids: pageId, rvprop: 'ids|timestamp|content|sha1', rvslots: 'main', rvlimit: 1 } ).then( function ( data ) { var page = data && data.query && data.query.pages && data.query.pages[ 0 ]; var revision = page && page.revisions && page.revisions[ 0 ]; var content = revision && revision.slots && revision.slots.main && revision.slots.main.content; if ( !page || !revision || content === undefined ) { return $.Deferred().reject( 'missing-latest-revision', { pageId: pageId } ).promise(); } if ( skipRedirects && page.redirect ) { return null; } return { pageId: page.pageid, title: page.title, namespaceId: page.ns, revisionId: revision.revid, timestamp: revision.timestamp, apiSha1: revision.sha1, content: content }; } ); }; var calculatorGetCurrentContentOriginTimestamp = function ( api, pageId, currentApiSha1 ) { var originTimestamp = null; var next = function ( rvcontinue ) { var params = { action: 'query', format: 'json', formatversion: 2, prop: 'revisions', pageids: pageId, rvprop: 'ids|timestamp|sha1', rvlimit: 'max' }; if ( rvcontinue ) { params.rvcontinue = rvcontinue; } return api.get( params ).then( function ( data ) { var page = data && data.query && data.query.pages && data.query.pages[ 0 ]; var revisions = page && page.revisions || []; var i; var revision; for ( i = 0; i < revisions.length; i++ ) { revision = revisions[ i ]; if ( revision.sha1 !== currentApiSha1 ) { return originTimestamp; } originTimestamp = revision.timestamp; } if ( data && data.continue && data.continue.rvcontinue ) { return next( data.continue.rvcontinue ); } return originTimestamp; } ); }; return next().then( function ( timestamp ) { if ( !timestamp ) { return $.Deferred().reject( 'missing-content-origin-timestamp', { pageId: pageId } ).promise(); } return timestamp; } ); }; var calculatorMakeCategoryRevisionSnapshot = function ( api, options ) { return calculatorGetAllCategoryMembers( api, options.categoryTitle, options.namespaceId ).then( function ( members ) { var chain = $.Deferred().resolve( [] ).promise(); members.forEach( function ( member ) { chain = chain.then( function ( snapshot ) { return calculatorGetPageContentAndLatestRevision( api, member.pageid, options.skipRedirects ).then( function ( latest ) { if ( !latest ) { return snapshot; } return $.when( calculatorSha1Hex( latest.content ), calculatorGetCurrentContentOriginTimestamp( api, latest.pageId, latest.apiSha1 ) ).then( function ( contentHash, originTimestamp ) { snapshot.push( { pageId: latest.pageId, title: latest.title, namespaceId: latest.namespaceId, revisionId: latest.revisionId, changed: calculatorYmdHisFromIso( originTimestamp ), contentHash: contentHash } ); return snapshot; } ); } ); } ); } ); return chain; } ); }; window.CalculatorPreparers[ 'category-revision-snapshot' ] = function ( context ) { var categoryTitle = context.button.dataset.calculatorPrepareCategory; var namespaceSpec = context.button.dataset.calculatorPrepareNamespace; var targetField = context.button.dataset.calculatorPrepareTarget; var templateFrom = context.button.dataset.calculatorPrepareTemplateFrom; var namespaceId = calculatorNamespaceIdFromSpec( namespaceSpec ); var skipRedirects = !isTruthyActionAttribute( context.button.dataset.calculatorPrepareIncludeRedirects ); if ( !categoryTitle ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-category' ).promise(); } if ( !targetField ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-target' ).promise(); } return calculatorMakeCategoryRevisionSnapshot( context.api, { categoryTitle: categoryTitle, namespaceId: namespaceId, skipRedirects: skipRedirects } ).then( function ( snapshot ) { var json = JSON.stringify( snapshot ); var text; if ( templateFrom ) { text = context.getFieldText( templateFrom ).replace( /__CALCULATOR_PREPARE_RESULT__/g, json ); } else { text = json; } context.setFieldText( targetField, text ); if ( mw.notify ) { mw.notify( 'Pripremljeno stranica: ' + snapshot.length, { type: 'info' } ); } } ); }; var connectButton = function ( calc, $button, buttonElm, draggable ) { var action = buttonElm.dataset.calculatorAction; var targetCalc = resolveButtonCalculatorTarget( calc, buttonElm ); if ( !targetCalc ) { return; } if ( action ) { connectButtonToAction( targetCalc, $button, action, buttonElm ); return; } connectButtonToFormula( targetCalc, $button, buttonElm.dataset.calculatorFor, buttonElm.dataset.calculatorFormula, buttonElm.dataset.calculatorDelay, buttonElm.dataset.calculatorMaxIterations, buttonElm.dataset.calculatorToggle, buttonElm.dataset.calculatorUntil, draggable ); }; CalculatorWidgets.prototype.connectDisable = function ( elm, formula ) { if ( formula === '' || formula === '0' || formula === 'false' ) { return; } if ( formula.length > 2000 ) { console.log( 'Calculator: Disable formula for element ' + elm.id + ' is too long' ); return; } var formulaAST; try { formulaAST = ( new Parser( formula ) ).parse(); } catch ( e ) { console.log( 'Error parsing disable formula of element ' + elm.id + ': ' + e.message ); return; } this.disableInfo[elm.id] = { elm: elm, formula: formulaAST }; var idents = getIdentifiers( formulaAST ); var that = this; var item = '--disable-' + elm.id; idents.forEach( function ( ident ) { if ( !that.backlinks[ident] ) { that.backlinks[ident] = []; } that.backlinks[ident].push( item ); } ); var curValue = this.evaluate( formulaAST ); if ( !isNaN( curValue ) && !almostEquals( curValue, 0 ) ) { elm.disabled = true; } }; CalculatorWidgets.prototype.setupDisabledFields = function () { var calc = this; $( this.parent ).find( '.calculator-field-live' ).each( function () { if ( this.dataset.calculatorDisabled !== undefined ) { if ( this.dataset.calculatorDisabled === 'true' || this.dataset.calculatorDisabled === '1' ) { this.disabled = true; } else { calc.connectDisable( this, this.dataset.calculatorDisabled ); } } } ); }; var copyCalculatorDataAttributes = function ( sourceElm, targetElm ) { var i, attr; if ( !sourceElm || !targetElm || !sourceElm.attributes ) { return; } for ( i = 0; i < sourceElm.attributes.length; i++ ) { attr = sourceElm.attributes[i]; if ( attr && attr.name.indexOf( 'data-calculator-' ) === 0 ) { targetElm.setAttribute( attr.name, attr.value ); } } }; CalculatorWidgets.prototype.setupButtons = function () { var calc = this; $( this.parent ).find( '.calculator-field-button' ).replaceWith( function () { var b = $( '<button type="button">' ); if ( this.id && this.id !== '__proto__' ) { b.attr( 'id', this.id ); } else { b.attr( 'id', 'calculator-button-' + Math.ceil( Math.random() * 100000000000 ) ); } if ( this.title ) { b.attr( 'title', this.title ); } if ( this.style.cssText ) { b.attr( 'style', this.style.cssText ); } if ( this.classList.contains( 'cdx-button' ) ) { mw.loader.load( '@wikimedia/codex' ); } if ( this.className !== 'calculator-field-button' ) { var extraClass = this.dataset.calculatorClass === undefined ? '' : ' ' + this.dataset.calculatorClass; b.attr( 'class', this.className.replace( /(^| )calculator-field-button( |$)/g, ' ' ) + extraClass ); } if ( this.dataset.calculatorAlt ) { b.attr( 'aria-label', this.dataset.calculatorAlt ); } if ( this.dataset.calculatorAriaLive ) { b.attr( 'aria-live', this.dataset.calculatorAriaLive ); } if ( this.getAttribute( 'role' ) ) { b.attr( 'role', this.getAttribute( 'role' ) ); } if ( this.getAttribute( 'aria-owns' ) ) { b.attr( 'aria-owns', this.getAttribute( 'aria-owns' ) ); } if ( this.getAttribute( 'aria-flowto' ) ) { b.attr( 'aria-flowto', this.getAttribute( 'aria-flowto' ) ); } if ( this.dataset.calculatorDisabled !== undefined ) { if ( this.dataset.calculatorDisabled === 'true' || this.dataset.calculatorDisabled === '1' ) { b.attr( 'disabled', true ); } else { calc.connectDisable( b[0], this.dataset.calculatorDisabled ); } } copyCalculatorDataAttributes( this, b[0] ); connectButton( calc, b, b[0], false ); b.append( this.childNodes ); return b; } ); // This is meant to allow image map type things. $( this.parent ).find( '.calculator-field-buttonraw' ).each( function () { if ( !this.id || this.id === '__proto__' ) { this.id = 'calculator-button-' + Math.ceil( Math.random() * 100000000000 ); } // Make sure we do not process twice. this.classList.remove( 'calculator-field-buttonraw' ); connectButton( calc, $( this ), this, this.classList.contains( 'calculator-field-buttondraggable' ) ); } ); }; CalculatorWidgets.prototype.changeHandler = function ( e ) { this.inProgressRefresh = Object.create( null ); var unsetBusy = this.setBusy(); doStats(); e.target.removeAttribute( 'data-calculator-real-value' ); var itemId = e.target.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ); var itemsToRefresh = [ this.backlinks[itemId] ]; this.inProgressRefresh[itemId] = true; this.setValueProperties( e.target, getValueOfElm( e.target, this.mappingInput[e.target.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' )] ) ); var staritem = itemId.replace( /[0-9]+$/, '*' ); if ( itemId.match( /[0-9]+$/ ) && this.backlinks[staritem] ) { this.inProgressRefresh[staritem] = true; itemsToRefresh.push( this.backlinks[staritem] ); } this.refresh( itemsToRefresh.flat() ); this.inProgressRefresh = undefined; unsetBusy(); }; // The subset of formatting that still returns a float-like thing. var formatNumeric = function ( n, options ) { if ( typeof n !== 'number' ) { return n; } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorDecimals ) ) ) { return n.toFixed( parseInt( options.calculatorDecimals ) ); } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorPrecision ) ) ) { return n.toPrecision( parseInt( options.calculatorPrecision ) ); } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorExponentialPrecision ) ) ) { return n.toExponential( parseInt( options.calculatorExponentialPrecision ) ); } return n; }; var format = function ( n, options, mapping ) { var res = n.toString(); if ( typeof n !== 'number' ) { return res; } if ( mapping && mapping[n] ) { return mapping[n]; } if ( mapping && mapping.default !== undefined ) { return mapping.default; } if ( isNaN( n ) ) { return options.calculatorNanText ? options.calculatorNanText : '?'; } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorDecimals ) ) ) { res = n.toFixed( parseInt( options.calculatorDecimals ) ); } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorPrecision ) ) ) { res = n.toPrecision( parseInt( options.calculatorPrecision ) ); } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorExponentialPrecision ) ) ) { res = n.toExponential( parseInt( options.calculatorExponentialPrecision ) ); } res = res.replace( /e([+-])([0-9]+)$/, function ( m, sign, exp ) { var tmp = '×10'; if ( sign === '-' ) { tmp += '⁻'; } tmp += exp.replace( /[0-9]/g, function ( d ) { return [ '⁰', '¹', '²', '³', '⁴', '⁵', '⁶', '⁷', '⁸', '⁹' ][d]; } ); return tmp; } ); return res; }; CalculatorWidgets.prototype.setValuePropertiesSpecialPurpose = function ( id ) { if ( id.match( /^--disable-.+/ ) ) { var elmId = id.substring( 10 ); if ( this.disableInfo[elmId] ) { var res = this.evaluate( this.disableInfo[elmId].formula ); this.disableInfo[elmId].elm.disabled = !isNaN( res ) && !almostEquals( res, 0 ); } else { console.log( 'Tried to refresh disable status for ' + elmId + ' but there is no such element.' ); } } return; }; // Set a data attribute, classes, etc. For ease of targeting via CSS. CalculatorWidgets.prototype.setValueProperties = function ( elm, value ) { var itemId = elm.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' ); elm.dataset.calculatorFieldValue = value.toFixed( 5 ); if ( !itemId.match( /^auto\d\d\d\d+unnamed$/ ) ) { this.parent.style.setProperty( '--calculator-' + itemId, value ); } if ( !isNaN( value ) && !almostEquals( value, 0 ) ) { elm.classList.remove( 'calculator-value-false' ); elm.classList.add( 'calculator-value-true' ); } else { elm.classList.remove( 'calculator-value-true' ); elm.classList.add( 'calculator-value-false' ); } }; CalculatorWidgets.prototype.refresh = function ( itemIds ) { var i; // Based on https://en.wikipedia.org/wiki/Topological_sorting#Depth-first_search var permMarks = Object.create( null ); var tempMarks = Object.create( null ); var topList = []; var that = this; if ( !itemIds ) { return; } var visit = function ( item ) { var i; if ( permMarks[item] ) { return; } if ( tempMarks[item] ) { if ( !item.match( /^--radio-/ ) ) { // Loops are expected for radio buttons. console.log( "Loop detected in calculator. '" + item + "' may not be updated properly. (This is expected for radio buttons)" ); } return; } tempMarks[item] = true; for ( i = 0; that.backlinks[item] && i < that.backlinks[item].length; i++ ) { visit( that.backlinks[item][i] ); } // Special case for index() if ( item.match( /[0-9]+$/ ) ) { var staritem = item.replace( /[0-9]+$/, '*' ); for ( i = 0; that.backlinks[staritem] && i < that.backlinks[staritem].length; i++ ) { visit( that.backlinks[staritem][i] ); } } permMarks[item] = true; topList.push( item ); // later we iterate backwards through this list. }; for ( i = 0; i < itemIds.length; i++ ) { if ( itemIds[i] !== undefined ) { visit( itemIds[i] ); } } for ( i = topList.length - 1; i >= 0; i-- ) { var itemId = topList[i]; if ( this.inProgressRefresh[itemId] ) { // It is expected radio buttons loop, since they depend on each other. If you check one, the others uncheck. if ( this.elmList[itemId] && this.elmList[itemId].type !== 'radio' ) { console.log( 'Loop Detected! Skipping ' + itemId ); } continue; } if ( itemId.match( /^--/ ) ) { // A special purpose identifier this.setValuePropertiesSpecialPurpose( itemId ); this.inProgressRefresh[itemId] = true; continue; } else if ( !this.itemList[itemId] || this.itemList[itemId] instanceof Null ) { // This mostly should not happen but might if refresh on page load is set or with radio buttons. var elm = this.elmList[itemId]; this.setValueProperties( elm, getValueOfElm( elm, this.mappingInput[itemId] ) ); if ( this.elmList[itemId].type !== 'radio' ) { console.log( 'Tried to refresh field ' + itemId + ' with no formula' ); } continue; } this.inProgressRefresh[itemId] = true; var liveElm = this.elmList[itemId]; // Special handling for radio buttons to prevent loops from indirect clicks. if ( liveElm.type === 'radio' && this.inProgressRefresh['--radio-' + liveElm.name.replace( /^calcgadget-\d+-/, '' )] ) { this.setValueProperties( liveElm, getValueOfElm( liveElm, this.mappingInput[itemId] ) ); continue; } var res = this.evaluate( this.itemList[itemId] ); this.setValue( liveElm, res ); } }; CalculatorWidgets.prototype.setValue = function ( elm, res ) { this.setValueProperties( elm, res ); var mappingOut = this.mappingOutput[elm.id.replace( /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/, '' )]; if ( elm.tagName === 'INPUT' ) { if ( elm.type === 'range' ) { elm.value = res; } else if ( elm.type === 'number' ) { // We support some formatting types but not others as browser still expects this to be a number. elm.setAttribute( 'data-calculator-real-value', res ); elm.value = formatNumeric( res, elm.dataset ); } else if ( elm.type === 'radio' || elm.type === 'checkbox' ) { elm.checked = !isNaN( res ) && !almostEquals( res, 0 ); if ( !elm.checked && elm.dataset.calculatorValue ) { // If we are unchecking this box, set its value back to the default // so that if a human rechecks it, the value of the control is the default // value and not the last value of the formula. elm.value = elm.dataset.calculatorValue; } } else { elm.setAttribute( 'data-calculator-real-value', res ); elm.value = format( res, elm.dataset, mappingOut ); } } else if ( elm.tagName === 'SELECT' ) { elm.value = res; } else if ( elm.dataset.calculatorType !== 'passthru' ) { // plain type. elm.setAttribute( 'data-calculator-real-value', res ); elm.textContent = format( res, elm.dataset, mappingOut ); } }; // Set a calculator container to busy, which pauses some screen readers until everything is updated. // Returns a callback to unset to busy. CalculatorWidgets.prototype.setBusy = function () { var curVal = this.parent.getAttribute( 'aria-busy' ); if ( curVal === 'true' ) { return function () {}; } this.parent.setAttribute( 'aria-busy', 'true' ); var that = this; return function () { that.parent.setAttribute( 'aria-busy', 'false' ); }; }; CalculatorWidgets.prototype.evaluate = evaluate; mw.hook( 'wikipage.content' ).add( setup ); } )(); ov79exkde7zt7o5bkqjbo6qzyb3yhkq 42652950 42652914 2026-07-11T04:48:09Z Vipz 151311 optimizacija, čišćenje 42652950 javascript text/javascript /******************************************************************************/ /**** IZVOR: [[:mw:MediaWiki:Gadget-Global-Calculator.js]] /**** AŽURIRANO PREMA VERZIJI NA DATUM: 2026-01-09 /**** AŽURIRANJA SE MORAJU RADITI RUČNO, BEZ UKIDANJA LOKALNIH MODIFIKACIJA /**** LOKALNE MODIFIKACIJE: /**** "elm.dataset.calculatorDisabled" (podrška za 'disabled' na select elementima) /**** "data-calculator-action=search" (pretraga pomoću Calculator/Codex button + text) /**** "data-calculator-target" (dugme može ciljati drugi calculator-container po id/data-calculator-id) /**** ".calculator-codex-deferred" + čekanje na @wikimedia/codex" (izbjegavanje bljeskanja nestiliziranih Codex dugmadi) /**** ".calculator-codex-select-dark-fix" (ikona strelice se sada vidi u tamnom načinu na calculator codex select elementima) /**** "data-calculator-action=create" (otvaranje forme za uređivanje) /**** "data-calculator-method=open|post" (otvaranje za uređivanje po zadanom ili direktno spremanje, za action=create) /**** "data-calculator-success|error-target" (prikaz poruka nakon action=create method=post) /**** "data-calculator-success|error-notification" (prilagođene mw.notify poruke nakon action=create method=post) /**** "data-calculator-disable-after-success" (dugme može ostati onemogućeno nakon uspješne post radnje) /**** "section-mode=title" i "missing-section=create|error" u extra-params (ciljanje sekcije po naslovu i stvaranje ako ne postoji) /**** "data-calculator-expandfrom" (proširivanje wikitexta u strukturirani odgovor prije post radnje) /**** "data-calculator-required-right" (opća provjera korisničkog prava prije post radnje) /**** "data-calculator-reload-after-success" (ponovno učitavanje stranice nakon uspješne post radnje) /**** "data-calculator-success-pagefrom" i "data-calculator-success-extra-params" (otvaranje druge stranice nakon uspješne post radnje) /**** "data-calculator-action=categorymembers" (dinamički prikaz članova kategorije uz filtriranje i automatsko učitavanje) /**** oznaka "calculator-post" na post izmjenama kada je korisniku dostupna radnja 'applychangetags' /**** "data-calculator-prepare" (generička pripremna faza prije pokretanja action radnje; može popuniti/izmijeniti Calculator polja) /**** "data-calculator-prepare=category-revision-snapshot" (JSON snimak revizija; data-calculator-max-results ograničava broj stranica, zadano 500) /**** "__CALCULATOR_FIELD:...__" (zamjena placeholdera vrijednošću Calculator polja prije proširivanja wikitexta) /******************************************************************************/ /** * On-Wiki calculator script. See [[:mw:Template:Calculator]]. Created by [[:mw:User:Bawolff]] * License: Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 and 4.0 International Public License * Canonical source: https://mdwiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-calculator.js * * This script is designed with security in mind. Possible security risks: * * Having a formula that executes JS * ** To prevent this we do not use eval(). Instead we parse the formula with our own parser into an abstract tree that we evaluate by walking through it * * Form submission & DOM clobbering - we prefix the name (and id) attribute of all fields to prevent conflicts * * Style injection - we take the style attribute from an existing element that was sanitized by MW. We do not take style from a data attribute. * * Client-side DoS - Formulas aren't evaluated without user interaction. Formulas have a max length. Max number of widgets per page. Ultimately, easy to revert slow formulas just like any other vandalism. * * Prototype pollution - We use objects with null prototypes and also reject fields named __proto__ just in case. * * Essentially the code works by replacing certain <span> tags with <input>, parsing a custom formula language, setting up a dependency graph based on identifiers, and re-evaluating formulas on change. */ (function () { var mathFuncs = ( 'abs acos acosh asin asinh atan atan2 atanh cbrt ceil cos cosh exp expm1 floor hypot ' + 'log log10 log2 log1p max min pow random sign sin sinh sqrt tan tanh trunc clz32' ).split( ' ' ); var allFuncs = mathFuncs.concat( ( 'ifzero coalesce iffinite ifnan ifpositive ifequal round jsround not and or bool ' + 'ifless iflessorequal ifgreater ifgreaterorequal ifbetween xor index switch radiogroup ' + 'bitand bitor bitxor bitnot bitleftshift bitlogicrightshift bitarithrightshift if ' + 'getclick timer timeriterations timertime' ).split( ' ' ) ); var fieldIdPrefix = /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-/; var realValueAttribute = 'data-calculator-real-value'; var validFieldId = /^(?:calcdisambig-\d+-)?calculator-field-[a-zA-Z_][a-zA-Z0-9_]*$/; var mathFuncLookup = Object.create( null ); var allFuncLookup = Object.create( null ); var conditionalArities = { 'ifzero': 1, 'if': 1, 'iffinite': 1, 'ifnan': 1, 'ifpositive': 1, 'ifequal': 2, 'ifless': 2, 'ifgreater': 2, 'iflessorequal': 2, 'ifgreaterorequal': 2, 'ifbetween': 3 }; var funcIndex; for ( funcIndex = 0; funcIndex < allFuncs.length; funcIndex++ ) { allFuncLookup[ allFuncs[ funcIndex ] ] = true; if ( funcIndex < mathFuncs.length ) { mathFuncLookup[ allFuncs[ funcIndex ] ] = true; } } var floatCharMap = { '⁰': 0, '¹': 1, '²': 2, '³': 3, '⁴': 4, '⁵': 5, '⁶': 6, '⁷': 7, '⁸': 8, '⁹': 9, '⁻': '-', '×': 'e' }; var convertFloat = function ( f ) { if ( typeof f === 'number' ) { return f; } f = f.replace( /×\s?10/, 'e' ); return parseFloat( f.replace( /[×⁰¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹⁻]/g, function ( character ) { return floatCharMap[character]; } ) ); }; var isCalculatorNumber = function ( value ) { return typeof value === 'number' || value === 'Infinity' || value === '-Infinity' || value === 'NaN'; }; // Start parser code. var Numb = function ( n ) { this.value = typeof n === 'number' ? n : parseFloat( n ); }; var Ident = function ( n ) { this.value = n; }; var Operator = function ( val, args ) { this.op = val; this.args = args; }; var Null = function () {}; var Parser = function ( text ) { this.text = text; }; var terminals = { 'IDENT': /^[a-zA-Z_][a-zA-Z0-9_]*/, 'NUMBER': /^-?[0-9]+(?:\.[0-9]+)?(?:[eE][+-]?[0-9]+|×10⁻?[⁰¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹]+)?/, 'WS': /^\s*/, 'PLUSMINUS': /^[+-]/, 'pi': /^(?:pi|π)(?![A-Za-z0-9_])/i, 'true': /^true(?![A-Za-z0-9_])/, 'false': /^false(?![A-Za-z0-9_])/, 'epsilon': /^EPSILON(?![A-Za-z0-9_])/, 'Infinity': /^Infinity(?![A-Za-z0-9_])/i, 'NaN': /^NaN(?![A-Za-z0-9_])/i, 'MULTIPLYDIV': /^[*/%×÷]/ }; Parser.prototype = { check: function ( id ) { if ( terminals[id] ) { return !!( this.text.match( terminals[id] ) ); } return this.text.startsWith( id ); }, consume: function ( id ) { if ( terminals[id] ) { var res = this.text.match( terminals[id] ); this.text = this.text.substring( res[0].length ); return res[0]; } if ( this.text.startsWith( id ) ) { this.text = this.text.substring( id.length ); return id; } throw new Error( 'Expected ' + id + ' near ' + this.text.substring( 0, 15 ) ); }, parse: function () { var res; if ( this.text === undefined || this.text === '' ) { return new Null(); } this.consume( 'WS' ); if ( this.text === '' ) { return new Null(); } res = this.expression(); if ( this.text.length !== 0 ) { throw new Error( 'Unexpected end of formula. Perhaps you forgot to close a parenthesis or are using an invalid function.' ); } return res; }, expression: function () { var res, res2; res = this.term(); this.consume( 'WS' ); while ( this.check( 'PLUSMINUS' ) ) { var op = this.consume( 'PLUSMINUS' ); this.consume( 'WS' ); res2 = this.term(); this.consume( 'WS' ); res = new Operator( op, [ res, res2 ] ); } return res; }, argList: function () { var args = []; this.consume( 'WS' ); if ( this.check( ')' ) ) { this.consume( ')' ); return args; } args.push( this.expression() ); this.consume( 'WS' ); while ( this.check( ',' ) ) { this.consume( ',' ); this.consume( 'WS' ); args.push( this.expression() ); } this.consume( 'WS' ); this.consume( ')' ); return args; }, term: function () { var res, res2; res = this.factor(); this.consume( 'WS' ); while ( this.check( 'MULTIPLYDIV' ) ) { var op = this.consume( 'MULTIPLYDIV' ); if ( op === '×' ) { op = '*'; } if ( op === '÷' ) { op = '/'; } this.consume( 'WS' ); res2 = this.factor(); this.consume( 'WS' ); res = new Operator( op, [ res, res2 ] ); } return res; }, factor: function () { this.consume( 'WS' ); var res; if ( this.check( 'pi' ) ) { this.consume( 'pi' ); return new Numb( Math.PI ); } if ( this.check( 'true' ) ) { this.consume( 'true' ); return new Numb( 1 ); } if ( this.check( 'false' ) ) { this.consume( 'false' ); return new Numb( 0 ); } if ( this.check( 'Infinity' ) ) { this.consume( 'Infinity' ); return new Numb( Infinity ); } if ( this.check( 'NaN' ) ) { this.consume( 'NaN' ); return new Numb( NaN ); } if ( this.check( 'epsilon' ) ) { this.consume( 'epsilon' ); return new Numb( Number.EPSILON ); } if ( this.check( 'IDENT' ) ) { var name = this.consume( 'IDENT' ); if ( allFuncLookup[ name ] && this.check( '(' ) ) { this.consume( '(' ); return new Operator( name, this.argList() ); } return new Ident( name ); } if ( this.check( 'NUMBER' ) ) { return new Numb( convertFloat( this.consume( 'NUMBER' ) ) ); } if ( this.check( '(' ) ) { this.consume( '(' ); this.consume( 'WS' ); res = this.expression(); this.consume( 'WS' ); this.consume( ')' ); return res; } // unary minus if ( this.check( '-' ) ) { this.consume( '-' ); this.consume( 'WS' ); if ( this.check( '-' ) ) { throw new Error( 'Double unary minus without parenthesis not allowed near ' + this.text.substring( 0, 15 ) ); } res = this.factor(); return new Operator( '*', [ new Numb( -1 ), res ] ); } throw new Error( 'Expected to see a term (e.g. an identifier, number, function, opening parenthesis, etc) near ' + this.text.substring( 0, 15 ) ); } }; // End parser code. // Based on https://floating-point-gui.de/errors/comparison/ var epsilon = Number.EPSILON; var minNormal = Math.pow( 2, -1022 ); var almostEquals = function ( a, b ) { var absA = Math.abs( a ); var absB = Math.abs( b ); var diff = Math.abs( a - b ); if ( a === b ) { return true; } // Min normal of double = 2^-1022 if ( a === 0 || b === 0 || absA + absB < minNormal ) { return diff < epsilon * minNormal; } return diff / Math.min( ( absA + absB ), Number.MAX_VALUE ) < epsilon; }; var isFalseValue = function ( value ) { return isNaN( value ) || almostEquals( value, 0 ); }; // elm: Element to get value of // Mapping to process value with (usually this.mappingInput[element item id]) var getValueOfElm = function ( elm, mapping ) { var val; if ( elm.hasAttribute( realValueAttribute ) ) { // We have a non-formatted value set. Use that and skip any mappings. return parseFloat( elm.getAttribute( realValueAttribute ) ); } else if ( elm.tagName === 'INPUT' || elm.tagName === 'SELECT' ) { if ( elm.type === 'radio' || elm.type === 'checkbox' ) { // Radio/checkboxes are not allowed to have mappings return elm.checked ? convertFloat( elm.value ) : 0; } val = elm.value; } else { val = elm.textContent; } if ( typeof val === 'string' ) { val = val.trim(); var mapVals = [ val, val.toLowerCase() ]; for ( var k = 0; mapping && k < mapVals.length; k++ ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( mapping, mapVals[k] ) ) { var mappedValue = mapping[mapVals[k]]; if ( isCalculatorNumber( mappedValue ) ) { return typeof mappedValue === 'number' ? mappedValue : parseFloat( mappedValue ); } } } } return convertFloat( val ); }; // Get the raw text value of a widget for non-formula actions such as search. var getTextValueOfElm = function ( elm, trim ) { var val; if ( !elm ) { return ''; } if ( elm.tagName === 'INPUT' || elm.tagName === 'SELECT' || elm.tagName === 'TEXTAREA' ) { val = elm.value; } else { val = elm.textContent; } if ( val === undefined || val === null ) { return ''; } val = String( val ); return trim === false ? val : val.trim(); }; var normalizeNamespaceName = function ( ns ) { if ( typeof ns !== 'string' ) { return null; } ns = ns.replace( /^\s+|\s+$/g, '' ); if ( ns === '' ) { return null; } return ns.replace( / /g, '_' ).toLowerCase(); }; var namespaceMap; var getNamespaceMap = function () { var map, canonical, aliases, k, name; if ( namespaceMap ) { return namespaceMap; } map = Object.create( null ); canonical = mw.config.get( 'wgFormattedNamespaces' ) || {}; aliases = mw.config.get( 'wgNamespaceIds' ) || {}; for ( k in canonical ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( canonical, k ) ) { name = normalizeNamespaceName( canonical[k] || '' ); if ( name !== null ) { map[name] = parseInt( k, 10 ); } } } for ( k in aliases ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( aliases, k ) ) { name = normalizeNamespaceName( k ); if ( name !== null ) { map[name] = parseInt( aliases[k], 10 ); } } } namespaceMap = map; return map; }; var getSearchNamespaces = function ( namespacesAttr ) { var tokens, i, token, nsId; var nsMap = getNamespaceMap(); var out = []; if ( typeof namespacesAttr !== 'string' || namespacesAttr.trim() === '' ) { return out; } tokens = namespacesAttr.split( /[|,;]+/ ); for ( i = 0; i < tokens.length; i++ ) { token = tokens[i].trim(); if ( token === '' ) { continue; } if ( /^[0-9]+$/.test( token ) ) { nsId = parseInt( token ); } else { nsId = nsMap[normalizeNamespaceName( token )]; } if ( Number.isInteger( nsId ) && out.indexOf( nsId ) === -1 ) { out.push( nsId ); } } return out; }; var parseUrlEncodedParams = function ( extraParams ) { var out = Object.create( null ); if ( typeof extraParams !== 'string' || extraParams.trim() === '' ) { return out; } extraParams.split( '&' ).forEach( function ( pair ) { var eqPos, key, value; if ( pair === '' ) { return; } eqPos = pair.indexOf( '=' ); if ( eqPos === -1 ) { key = pair; value = ''; } else { key = pair.slice( 0, eqPos ); value = pair.slice( eqPos + 1 ); } try { key = decodeURIComponent( key.replace( /\+/g, ' ' ) ); value = decodeURIComponent( value.replace( /\+/g, ' ' ) ); } catch ( error ) { console.log( 'Calculator: Invalid URL-encoded parameter', pair, error ); return; } if ( key ) { out[key] = value; } } ); return out; }; var isSafeSpecialPageName = function ( pageName ) { return typeof pageName === 'string' && /^(?:Special|Posebno):[A-Za-z0-9_\-/]+$/.test( pageName ); }; /* data-calculator-prepare */ window.CalculatorPreparers = window.CalculatorPreparers || Object.create( null ); var calculatorApiPromise; var getCalculatorApi = function () { if ( !calculatorApiPromise ) { calculatorApiPromise = mw.loader.using( 'mediawiki.api' ).then( function () { return new mw.Api(); } ); } return calculatorApiPromise; }; var dispatchCalculatorChange = function ( elm, preserveRealValue, bubbles ) { var event = new Event( elm.type === 'radio' || elm.type === 'checkbox' ? 'change' : 'input', { bubbles: !!bubbles } ); event.calculatorPreserve = preserveRealValue; elm.dispatchEvent( event ); }; var setActionFieldText = function ( calc, fieldName, value, contextLabel ) { var field = calc.elmList[ fieldName ]; if ( !field ) { console.log( 'Calculator: ' + ( contextLabel || 'prepare' ) + ' references "' + fieldName + '" but there is no field by that name' ); return false; } if ( field.tagName === 'INPUT' || field.tagName === 'SELECT' || field.tagName === 'TEXTAREA' ) { field.value = String( value ); field.removeAttribute( realValueAttribute ); dispatchCalculatorChange( field, false, true ); return true; } field.textContent = String( value ); field.removeAttribute( realValueAttribute ); calc.refreshFromElement( field, false ); return true; }; var runActionPrepare = function ( calc, buttonElm, action, method ) { var prepareName = buttonElm.dataset.calculatorPrepare; var handler; if ( !prepareName ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } handler = window.CalculatorPreparers && window.CalculatorPreparers[ prepareName ]; if ( typeof handler !== 'function' ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-handler', { prepare: prepareName } ).promise(); } return getCalculatorApi().then( function ( api ) { return handler( { api: api, calc: calc, button: buttonElm, action: action, method: method, prepare: prepareName, getField: function ( fieldName ) { return calc.elmList[ fieldName ]; }, getFieldText: function ( fieldName ) { return getActionFieldText( calc, fieldName, 'prepare ' + prepareName ); }, setFieldText: function ( fieldName, value ) { return setActionFieldText( calc, fieldName, value, 'prepare ' + prepareName ); } } ); } ); }; var triggerSearchAction = function ( calc, queryFrom, namespacesAttr, searchPage, searchParam, extraParams ) { var field, query, params, namespaces, i; field = calc.elmList[queryFrom]; if ( !field ) { console.log( "Calculator: Search button references '" + queryFrom + "' but there is no field by that name" ); return false; } query = getTextValueOfElm( field ); if ( query === '' ) { if ( field.focus ) { field.focus(); } return false; } params = parseUrlEncodedParams( extraParams ); params[searchParam || 'search'] = query; if ( params.fulltext === undefined ) { params.fulltext = '1'; } namespaces = getSearchNamespaces( namespacesAttr ); for ( i = 0; i < namespaces.length; i++ ) { params['ns' + namespaces[i]] = 1; } window.location.href = mw.util.getUrl( isSafeSpecialPageName( searchPage ) ? searchPage : 'Special:Search', params ); return true; }; var getCategoryMemberExclusions = function ( selector ) { var excluded = Object.create( null ); var elements; if ( !selector ) { return excluded; } try { elements = document.querySelectorAll( selector ); } catch ( error ) { console.log( "Calculator: Invalid categorymembers exclude selector '" + selector + "'", error ); return null; } Array.prototype.forEach.call( elements, function ( element ) { var pageId = element.dataset && element.dataset.pageId; if ( pageId && /^\d+$/.test( pageId ) ) { excluded[ pageId ] = true; } } ); return excluded; }; var categoryMemberExtraParams = ( 'cmtype cmsort cmdir cmstart cmend cmstarthexsortkey cmendhexsortkey ' + 'cmstartsortkeyprefix cmendsortkeyprefix' ).split( ' ' ); var fetchCategoryMembers = function ( api, categoryTitle, namespaces, extraParams, maxResults ) { var members = []; var suppliedParams = parseUrlEncodedParams( extraParams ); var baseParams = { action: 'query', list: 'categorymembers', cmtitle: categoryTitle, cmprop: 'ids|title', format: 'json' }; if ( namespaces.length ) { baseParams.cmnamespace = namespaces.join( '|' ); } categoryMemberExtraParams.forEach( function ( key ) { if ( suppliedParams[ key ] !== undefined ) { baseParams[ key ] = suppliedParams[ key ]; } } ); var requestNextBatch = function ( continuation ) { var params = $.extend( {}, baseParams, continuation || {} ); params.cmlimit = Math.min( maxResults - members.length, 500 ); return api.get( params ).then( function ( data ) { var batch = data && data.query && data.query.categorymembers; if ( !Array.isArray( batch ) ) { return rejectActionRequest( 'invalid-categorymembers-response', data ); } Array.prototype.push.apply( members, batch ); if ( members.length >= maxResults ) { return members.slice( 0, maxResults ); } if ( data.continue ) { return requestNextBatch( data.continue ); } return members; } ); }; return requestNextBatch(); }; var renderCategoryMembers = function ( members, targetId, wrapperId, excluded, stripNamespace ) { var target = document.getElementById( targetId ); var wrapper = wrapperId ? document.getElementById( wrapperId ) : null; var fragment = document.createDocumentFragment(); var visibleCount = 0; if ( !target ) { console.log( "Calculator: Categorymembers results target '" + targetId + "' was not found" ); return false; } members.forEach( function ( member ) { var item, link, label; if ( excluded[ String( member.pageid ) ] ) { return; } item = document.createElement( 'li' ); link = document.createElement( 'a' ); label = member.title; if ( stripNamespace && label.indexOf( ':' ) !== -1 ) { label = label.slice( label.indexOf( ':' ) + 1 ); } link.href = mw.util.getUrl( member.title ); link.textContent = label; item.appendChild( link ); fragment.appendChild( item ); visibleCount++; } ); target.textContent = ''; target.appendChild( fragment ); if ( wrapper ) { wrapper.style.display = visibleCount ? '' : 'none'; } return true; }; var triggerCategoryMembersAction = function ( calc, buttonElm, queryFrom, namespacesAttr, extraParams ) { var field = calc.elmList[ queryFrom ]; var categoryTitle; var namespaces; var targetId = buttonElm.dataset.calculatorResultsTarget; var wrapperId = buttonElm.dataset.calculatorResultsWrapper; var excluded; var maxResults = parseInt( buttonElm.dataset.calculatorMaxResults, 10 ); var stripNamespace = isTruthyActionAttribute( buttonElm.dataset.calculatorStripNamespace ); if ( !field ) { console.log( "Calculator: Categorymembers button references '" + queryFrom + "' but there is no field by that name" ); return false; } categoryTitle = getTextValueOfElm( field ); if ( categoryTitle === '' || !targetId ) { console.log( 'Calculator: categorymembers requires a category and results-target' ); return false; } if ( !document.getElementById( targetId ) ) { console.log( "Calculator: Categorymembers results target '" + targetId + "' was not found" ); return false; } excluded = getCategoryMemberExclusions( buttonElm.dataset.calculatorExcludeSelector ); if ( excluded === null ) { return false; } if ( !Number.isInteger( maxResults ) || maxResults < 1 ) { maxResults = 500; } maxResults = Math.min( maxResults, 5000 ); namespaces = getSearchNamespaces( namespacesAttr ); return getCalculatorApi().then( function ( api ) { return fetchCategoryMembers( api, categoryTitle, namespaces, extraParams, maxResults ); } ).then( function ( members ) { renderCategoryMembers( members, targetId, wrapperId, excluded, stripNamespace ); return true; }, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: Categorymembers request failed', code, data ); return false; } ); }; var getActionFieldText = function ( calc, fieldName, contextLabel ) { var field; if ( !fieldName ) { return ''; } field = calc.elmList[ fieldName ]; if ( !field ) { console.log( "Calculator: " + contextLabel + " references '" + fieldName + "' but there is no field by that name" ); return null; } return getTextValueOfElm( field, false ); }; var normalizeActionSectionTitle = function ( title ) { if ( title === undefined || title === null ) { return ''; } return String( title ).replace( /\s+/g, ' ' ).trim(); }; var rejectActionRequest = function ( code, data ) { return $.Deferred().reject( code, data ).promise(); }; var rejectCalculatorResponse = function ( code, message, data ) { data = data || {}; data.calculatorResponse = { success: false, error: { code: code, message: message } }; return rejectActionRequest( code, data ); }; var findActionSection = function ( api, title, sectionTitle ) { var normalizedSectionTitle = normalizeActionSectionTitle( sectionTitle ); return api.get( { action: 'query', prop: 'revisions', titles: title, rvprop: 'ids', rvlimit: 1, formatversion: 2, format: 'json' } ).then( function ( data ) { var pages = data && data.query && data.query.pages; var page = Array.isArray( pages ) && pages[0]; var revision = page && page.revisions && page.revisions[0]; var revisionId = revision && parseInt( revision.revid, 10 ); if ( page && page.missing ) { return { index: null, revisionId: null }; } if ( !revisionId ) { return rejectActionRequest( 'invalid-revision-response', data ); } return api.get( { action: 'parse', oldid: revisionId, prop: 'tocdata', format: 'json' } ).then( function ( parseData ) { var tocdata = parseData && parseData.parse && parseData.parse.tocdata; var sections = tocdata && tocdata.sections; var matches; if ( !Array.isArray( sections ) ) { return rejectActionRequest( 'invalid-sections-response', parseData ); } matches = sections.filter( function ( section ) { return normalizeActionSectionTitle( section.line ) === normalizedSectionTitle; } ); if ( matches.length > 1 ) { return rejectActionRequest( 'duplicate-section-title', { sectionTitle: sectionTitle, matches: matches } ); } return { index: matches.length ? matches[0].index : null, revisionId: revisionId }; } ); } ); }; var buildTitleSectionParams = function ( api, title, sectionTitle, missingSection, params ) { return findActionSection( api, title, sectionTitle ).then( function ( section ) { var editParams = $.extend( {}, params ); if ( section.revisionId && editParams.baserevid === undefined ) { editParams.baserevid = section.revisionId; } if ( section.index !== null ) { editParams.section = section.index; if ( editParams.appendtext !== undefined ) { editParams.appendtext = String( editParams.appendtext ); if ( editParams.appendtext.charAt( 0 ) !== '\n' ) { editParams.appendtext = '\n' + editParams.appendtext; } } delete editParams.sectiontitle; return editParams; } if ( missingSection === 'create' ) { if ( !section.revisionId && editParams.createonly === undefined ) { editParams.createonly = true; } editParams.appendtext = '\n\n== ' + normalizeActionSectionTitle( sectionTitle ) + ' ==\n\n' + String( editParams.appendtext ).replace( /^\n+/, '' ); delete editParams.section; delete editParams.sectiontitle; delete editParams.text; delete editParams.prependtext; return editParams; } return rejectActionRequest( 'missing-section-title', { sectionTitle: sectionTitle } ); } ); }; var isTruthyActionAttribute = function ( value ) { if ( value === undefined || value === null ) { return false; } value = String( value ).toLowerCase(); return value !== '' && value !== '0' && value !== 'false' && value !== 'no'; }; var calculatorDisabledStates = new WeakMap(); var getCalculatorDisabledState = function ( elm ) { var state = calculatorDisabledStates.get( elm ); if ( !state ) { state = [ elm.disabled, false, false ]; calculatorDisabledStates.set( elm, state ); } return state; }; var setCalculatorDisabledState = function ( elm, index, value ) { var state = getCalculatorDisabledState( elm ); state[index] = value; elm.disabled = state[0] || state[1] || state[2]; }; var notifyCalculator = function ( message, type, alertMessage ) { if ( mw.notify ) { mw.notify( message, { type: type || 'info' } ); } else { window.alert( alertMessage || message ); } }; var getActionNotificationMessage = function ( buttonElm, type, fallbackMessage ) { var message; if ( type === 'success' ) { message = buttonElm.dataset.calculatorSuccessNotification; } else if ( type === 'error' ) { message = buttonElm.dataset.calculatorErrorNotification; } if ( message ) { return message; } return fallbackMessage; }; var setActionMessageTargetVisible = function ( targetId, visible ) { var target; if ( !targetId ) { return false; } target = document.getElementById( targetId ); if ( !target ) { console.log( "Calculator: Message target '" + targetId + "' was not found" ); return false; } target.style.display = visible ? '' : 'none'; return true; }; var resetActionMessageTargets = function ( buttonElm ) { setActionMessageTargetVisible( buttonElm.dataset.calculatorSuccessTarget, false ); setActionMessageTargetVisible( buttonElm.dataset.calculatorErrorTarget, false ); }; var showActionMessageTarget = function ( buttonElm, type ) { var targetId; if ( type === 'success' ) { targetId = buttonElm.dataset.calculatorSuccessTarget; } else if ( type === 'error' ) { targetId = buttonElm.dataset.calculatorErrorTarget; } return setActionMessageTargetVisible( targetId, true ); }; var getDefaultSuccessNotificationMessage = function ( data ) { var revisionId = data && data.edit && data.edit.newrevid; var keys = [ 'postedit-confirmation-published', 'postedit-confirmation-saved' ]; var message, i; for ( i = 0; i < keys.length; i++ ) { message = mw.message( keys[i], mw.user, revisionId ); if ( message.exists() ) { return typeof message.parseDom === 'function' ? $( '<span>' ).append( message.parseDom() )[0] : message.text(); } } return 'Izmjena je uspješno spremljena.'; }; var calculatorUserRightsPromise; var calculatorPostTagPromise; var getCalculatorUserRights = function ( api ) { if ( !calculatorUserRightsPromise ) { calculatorUserRightsPromise = api.get( { action: 'query', meta: 'userinfo', uiprop: 'rights', format: 'json' } ).then( function ( data ) { var rights = data && data.query && data.query.userinfo && data.query.userinfo.rights; return Array.isArray( rights ) ? rights : []; }, function ( code, data ) { calculatorUserRightsPromise = null; return rejectActionRequest( code, data ); } ); } return calculatorUserRightsPromise; }; var isCalculatorPostTagAvailable = function ( api ) { if ( !calculatorPostTagPromise ) { var checkTags = function ( continuation ) { return api.get( $.extend( { action: 'query', list: 'tags', tglimit: 'max', tgprop: 'active', formatversion: 2, format: 'json' }, continuation || {} ) ).then( function ( data ) { var tags = data && data.query && data.query.tags; if ( !Array.isArray( tags ) ) { return false; } if ( tags.some( function ( tag ) { return tag.name === 'calculator-post' && tag.active === true; } ) ) { return true; } return data.continue ? checkTags( data.continue ) : false; } ); }; calculatorPostTagPromise = checkTags().then( null, function ( code, data ) { calculatorPostTagPromise = null; console.log( 'Calculator: Could not check calculator-post tag availability', code, data ); return false; } ); } return calculatorPostTagPromise; }; var resolveCalculatorActionVariables = function ( api, calc, wikitext ) { var revisionToken = '__CALCULATOR_LATEST_REVISION_ID__'; var missingField; wikitext = String( wikitext ).replace( /__CALCULATOR_FIELD:([a-zA-Z_][a-zA-Z0-9_]*)__/g, function ( token, fieldName ) { var value = getActionFieldText( calc, fieldName, 'expand placeholder' ); if ( value === null ) { missingField = fieldName; return token; } return value; } ); if ( missingField ) { return rejectActionRequest( 'missing-placeholder-field', { fieldName: missingField } ); } if ( wikitext.indexOf( revisionToken ) === -1 ) { return $.Deferred().resolve( wikitext ).promise(); } return api.get( { action: 'query', prop: 'revisions', titles: mw.config.get( 'wgPageName' ), rvprop: 'ids', rvlimit: 1, formatversion: 2, format: 'json' } ).then( function ( data ) { var pages = data && data.query && data.query.pages; var page = Array.isArray( pages ) ? pages[ 0 ] : null; var revisions = page && page.revisions; var revisionId = Array.isArray( revisions ) && revisions[ 0 ] && parseInt( revisions[ 0 ].revid, 10 ); if ( !revisionId || revisionId < 1 ) { return rejectCalculatorResponse( 'missing-current-revision', 'Posljednja revizija stranice nije se mogla dohvatiti.' ); } return wikitext.split( revisionToken ).join( String( revisionId ) ); } ); }; var expandCalculatorActionResponse = function ( api, calc, wikitext ) { return resolveCalculatorActionVariables( api, calc, wikitext ).then( function ( resolvedWikitext ) { return api.post( { action: 'expandtemplates', text: resolvedWikitext, title: mw.config.get( 'wgPageName' ), prop: 'wikitext', format: 'json' } ); } ).then( function ( data ) { var responseText = data && data.expandtemplates && data.expandtemplates.wikitext; var response; if ( typeof responseText !== 'string' ) { return rejectCalculatorResponse( 'invalid-expanded-response', 'Prošireni odgovor nije sadržavao tekst.' ); } try { response = JSON.parse( responseText ); } catch ( error ) { return rejectCalculatorResponse( 'invalid-expanded-json', 'Prošireni odgovor nije valjan JSON.', { parseError: error } ); } if ( !response || response.success !== true || !response.edit || typeof response.edit !== 'object' ) { return rejectActionRequest( 'calculator-response-error', { calculatorResponse: response } ); } return response; } ); }; var allowedEditParameters = ( 'text prependtext appendtext baserevid basetimestamp starttimestamp createonly ' + 'nocreate minor notminor watchlist' ).split( ' ' ); var editContentParameters = [ 'text', 'prependtext', 'appendtext' ]; var applyCalculatorActionResponse = function ( params, response ) { var edit = response.edit; var finalParams = $.extend( {}, params ); allowedEditParameters.forEach( function ( key ) { if ( edit[ key ] !== undefined ) { finalParams[ key ] = edit[ key ]; } } ); if ( edit.textEncoding === 'uri-component' ) { try { editContentParameters.forEach( function ( key ) { if ( finalParams[ key ] !== undefined ) { finalParams[ key ] = decodeURIComponent( finalParams[ key ] ); } } ); } catch ( error ) { return rejectCalculatorResponse( 'invalid-response-encoding', 'Sadržaj proširenog odgovora nije pravilno kodiran.', { decodeError: error } ); } } if ( finalParams.text === undefined && finalParams.prependtext === undefined && finalParams.appendtext === undefined ) { return rejectCalculatorResponse( 'missing-response-content', 'Prošireni odgovor nije zadao sadržaj izmjene.' ); } return finalParams; }; var getCalculatorActionErrorMessage = function ( buttonElm, code, data ) { var responseError = data && data.calculatorResponse && data.calculatorResponse.error; var apiError = data && data.error; if ( responseError && responseError.message ) { return responseError.message; } if ( apiError && apiError.info ) { return apiError.info; } if ( code === 'editconflict' ) { return 'Stranica je u međuvremenu izmijenjena. Pokušajte ponovo.'; } return getActionNotificationMessage( buttonElm, 'error', 'Spremanje nije uspjelo.' ); }; var moveActionFieldParam = function ( calc, params, sourceParam, targetParam ) { var fieldName = params[sourceParam]; var value; delete params[sourceParam]; if ( !fieldName ) { return true; } value = getActionFieldText( calc, fieldName, 'Create button ' + sourceParam ); if ( value === null ) { return false; } params[targetParam] = value; return true; }; var triggerCreateAction = function ( calc, buttonElm, queryFrom, extraParams, method ) { var field, query, params, titlePrefix, preloadFrom, finalTitle; var sectionMode, missingSection, sectionTitle; var expandFrom, expandText, requiredRight; var successPageFrom, successPage, successParams; var messageButtonElm = buttonElm; method = method || 'open'; field = calc.elmList[ queryFrom ]; if ( !field ) { console.log( "Calculator: Create button references '" + queryFrom + "' but there is no field by that name" ); return; } query = getTextValueOfElm( field ); if ( query === '' ) { if ( field.focus ) { field.focus(); } return; } params = parseUrlEncodedParams( extraParams ); successPageFrom = messageButtonElm.dataset.calculatorSuccessPagefrom; if ( successPageFrom ) { successPage = getActionFieldText( calc, successPageFrom, 'Create button success-pagefrom' ); if ( successPage === null ) { return; } successPage = successPage.trim(); if ( successPage === '' ) { console.log( 'Calculator: success-pagefrom field is empty' ); return; } successParams = parseUrlEncodedParams( messageButtonElm.dataset.calculatorSuccessExtraParams || '' ); } sectionMode = params[ 'section-mode' ]; delete params[ 'section-mode' ]; missingSection = params[ 'missing-section' ] || 'error'; delete params[ 'missing-section' ]; titlePrefix = params[ 'title-prefix' ] || params.prefix || ''; delete params[ 'title-prefix' ]; delete params.prefix; if ( !moveActionFieldParam( calc, params, 'summaryfrom', 'summary' ) || !moveActionFieldParam( calc, params, 'sectiontitlefrom', 'sectiontitle' ) ) { return false; } finalTitle = query.trim(); if ( titlePrefix && finalTitle.slice( 0, titlePrefix.length ).toLowerCase() !== titlePrefix.toLowerCase() ) { finalTitle = titlePrefix + finalTitle; } if ( method === 'open' ) { if ( !moveActionFieldParam( calc, params, 'preloadfrom', 'preload' ) ) { return false; } if ( params.action === undefined ) { params.action = 'edit'; } window.location.href = mw.util.getUrl( finalTitle, params ); return true; } if ( method !== 'post' ) { console.log( "Calculator: Unsupported data-calculator-method '" + method + "'" ); return; } preloadFrom = params.preloadfrom; delete params.preloadfrom; if ( preloadFrom || params.preload !== undefined ) { console.log( 'Calculator: preload/preloadfrom is not supported with data-calculator-method=post' ); return; } if ( !moveActionFieldParam( calc, params, 'textfrom', 'text' ) || !moveActionFieldParam( calc, params, 'prependfrom', 'prependtext' ) || !moveActionFieldParam( calc, params, 'appendfrom', 'appendtext' ) ) { return false; } expandFrom = messageButtonElm.dataset.calculatorExpandfrom; if ( expandFrom ) { expandText = getActionFieldText( calc, expandFrom, 'Create button expandfrom' ); if ( expandText === null ) { return; } if ( expandText === '' ) { console.log( 'Calculator: expandfrom field is empty' ); return; } if ( params.text !== undefined || params.prependtext !== undefined || params.appendtext !== undefined ) { console.log( 'Calculator: expandfrom cannot be combined with static edit content' ); return; } } if ( !expandText && params.text === undefined && params.prependtext === undefined && params.appendtext === undefined ) { console.log( 'Calculator: data-calculator-method=post requires edit content or data-calculator-expandfrom' ); return; } if ( sectionMode === 'title' ) { if ( expandText ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title cannot be combined with expandfrom' ); return; } sectionTitle = params.sectiontitle; if ( !normalizeActionSectionTitle( sectionTitle ) ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title requires sectiontitle or sectiontitlefrom' ); return; } if ( missingSection !== 'create' && missingSection !== 'error' ) { console.log( 'Calculator: missing-section must be "create" or "error"' ); return; } if ( params.text !== undefined ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title does not support text/textfrom' ); return; } if ( params.prependtext !== undefined ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title does not support prependtext/prependfrom' ); return; } if ( params.appendtext === undefined ) { console.log( 'Calculator: section-mode=title requires appendtext or appendfrom' ); return; } } params.action = 'edit'; requiredRight = messageButtonElm.dataset.calculatorRequiredRight; resetActionMessageTargets( messageButtonElm ); return getCalculatorApi().then( function ( api ) { var rightsPromise = getCalculatorUserRights( api ); if ( !requiredRight ) { rightsPromise = rightsPromise.then( null, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: Could not check optional change-tag rights', code, data ); return []; } ); } return rightsPromise.then( function ( rights ) { var editParamsPromise, tagAvailabilityPromise; if ( requiredRight && rights.indexOf( requiredRight ) === -1 ) { return rejectCalculatorResponse( 'missing-required-right', 'Nemate potrebne ovlasti za ovu radnju.' ); } if ( expandText ) { editParamsPromise = expandCalculatorActionResponse( api, calc, expandText ).then( function ( response ) { return applyCalculatorActionResponse( params, response ); } ); } else if ( sectionMode === 'title' ) { editParamsPromise = buildTitleSectionParams( api, finalTitle, sectionTitle, missingSection, params ); } else { editParamsPromise = $.Deferred().resolve( $.extend( {}, params ) ).promise(); } tagAvailabilityPromise = rights.indexOf( 'applychangetags' ) !== -1 ? isCalculatorPostTagAvailable( api ) : $.Deferred().resolve( false ).promise(); return $.when( editParamsPromise, tagAvailabilityPromise ).then( function ( editParams, tagAvailable ) { var tags; if ( tagAvailable ) { tags = editParams.tags ? String( editParams.tags ).split( '|' ) : []; if ( tags.indexOf( 'calculator-post' ) === -1 ) { tags.push( 'calculator-post' ); } editParams.tags = tags.join( '|' ); } return api.postWithToken( 'csrf', $.extend( {}, editParams, { title: finalTitle, format: 'json' } ) ); } ); } ); } ).then( function ( data ) { if ( data && data.edit && data.edit.result === 'Success' ) { var defaultSuccessMessage, finalSuccessMessage; setCalculatorDisabledState( buttonElm, 2, isTruthyActionAttribute( messageButtonElm.dataset.calculatorDisableAfterSuccess ) || !!successPage || isTruthyActionAttribute( messageButtonElm.dataset.calculatorReloadAfterSuccess ) ); if ( !showActionMessageTarget( messageButtonElm, 'success' ) ) { defaultSuccessMessage = getDefaultSuccessNotificationMessage( data ); finalSuccessMessage = getActionNotificationMessage( messageButtonElm, 'success', defaultSuccessMessage ); notifyCalculator( finalSuccessMessage, 'success' ); } if ( successPage ) { window.setTimeout( function () { window.location.href = mw.util.getUrl( successPage, successParams ); }, 5000 ); } else if ( isTruthyActionAttribute( messageButtonElm.dataset.calculatorReloadAfterSuccess ) ) { window.setTimeout( function () { window.location.reload(); }, 5000 ); } return true; } console.log( 'Calculator: Unexpected POST create/edit response', data ); if ( !showActionMessageTarget( messageButtonElm, 'error' ) ) { notifyCalculator( getActionNotificationMessage( messageButtonElm, 'error', 'Spremanje nije uspjelo.' ), 'error' ); } return false; }, function ( code, data ) { console.log( 'Calculator: POST create/edit failed', code, data ); if ( !showActionMessageTarget( messageButtonElm, 'error' ) ) { notifyCalculator( getCalculatorActionErrorMessage( messageButtonElm, code, data ), 'error' ); } return false; } ); }; var evaluate = function ( ast ) { var elmList = this.elmList; var i, then, ielse, res, elm, evaledArgs; if ( ast instanceof Numb ) { return ast.value; } if ( ast instanceof Ident ) { elm = elmList[ast.value]; if ( elm === undefined ) { console.log( "Calculator: Reference to '" + ast.value + "' but there is no field by that name" ); return NaN; } return getValueOfElm( elm, this.mappingInput[elm.id.replace( fieldIdPrefix, '' )] ); } if ( ast instanceof Operator ) { if ( ast.op === 'index' ) { if ( ast.args.length < 2 || !( ast.args[0] instanceof Ident ) ) { return NaN; } var indexValue = Math.floor( this.evaluate( ast.args[1] ) ); if ( !Number.isSafeInteger( indexValue ) || indexValue < 0 ) { return NaN; } res = elmList[ast.args[0].value + indexValue]; if ( res === undefined ) { return ast.args.length >= 3 ? this.evaluate( ast.args[2] ) : NaN; } return getValueOfElm( res, this.mappingInput[res.id.replace( fieldIdPrefix, '' )] ); } if ( ast.op === 'radiogroup' ) { if ( ast.args.length < 1 || !( ast.args[0] instanceof Ident ) ) { return NaN; } var radioName = ast.args[0].value; elm = this.parent.querySelector( 'input:checked[type=radio][name=' + CSS.escape( 'calcgadget-' + this.rand + '-' + radioName ) + ']' ); if ( !elm ) { return NaN; } var radioId = elm.id.replace( fieldIdPrefix, '' ); return getValueOfElm( elm, this.mappingInput[radioId] ); } if ( ast.op === 'getclick' ) { if ( ast.args.length < 1 || !( ast.args[0] instanceof Ident ) ) { return NaN; } var clickName = ast.args[0].value.toLowerCase(); return Object.prototype.hasOwnProperty.call( this.click, clickName ) ? this.click[clickName] : NaN; } if ( ast.op === 'timer' ) { if ( !this.repeatInfo ) { return ast.args.length >= 3 ? this.evaluate( ast.args[2] ) : 0; } if ( ast.args.length < 1 || ( ast.args[0] instanceof Ident && ast.args[0].value === this.repeatInfo.id ) ) { return ast.args.length >= 2 ? this.evaluate( ast.args[1] ) : 1; } return ast.args.length >= 3 ? this.evaluate( ast.args[2] ) : 0; } if ( ast.op === 'timeriterations' || ast.op === 'timertime' ) { if ( !this.repeatInfo || ( ast.args.length && !( ast.args[0] instanceof Ident && ast.args[0].value === this.repeatInfo.id ) ) ) { return NaN; } return ast.op === 'timeriterations' ? this.repeatInfo.iterationsSoFar : ( Date.now() - this.repeatInfo.timeStart ) / 1000; } if ( ast.args.length === 2 ) { if ( ast.op === '*' ) { return this.evaluate( ast.args[0] ) * this.evaluate( ast.args[1] ); } if ( ast.op === '/' ) { return this.evaluate( ast.args[0] ) / this.evaluate( ast.args[1] ); } if ( ast.op === '+' ) { return this.evaluate( ast.args[0] ) + this.evaluate( ast.args[1] ); } if ( ast.op === '-' ) { return this.evaluate( ast.args[0] ) - this.evaluate( ast.args[1] ); } if ( ast.op === '%' ) { return this.evaluate( ast.args[0] ) % this.evaluate( ast.args[1] ); } } evaledArgs = new Array( ast.args.length ); for ( i = 0; i < ast.args.length; i++ ) { evaledArgs[i] = this.evaluate( ast.args[i] ); } if ( mathFuncLookup[ast.op] ) { return Math[ast.op].apply( Math, evaledArgs ); } if ( ast.op === 'coalesce' ) { for ( var k = 0; k < evaledArgs.length; k++ ) { if ( !isNaN( evaledArgs[k] ) ) { return evaledArgs[k]; } } return NaN; } var conditionalArity = conditionalArities[ast.op]; if ( conditionalArity ) { if ( evaledArgs.length < conditionalArity ) { return NaN; } switch ( ast.op ) { case 'ifzero': res = almostEquals( evaledArgs[0], 0 ); break; case 'if': res = !almostEquals( evaledArgs[0], 0 ); break; case 'iffinite': res = isFinite( evaledArgs[0] ); break; case 'ifnan': res = isNaN( evaledArgs[0] ); break; case 'ifpositive': res = evaledArgs[0] >= 0; break; case 'ifequal': res = almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ); break; case 'ifless': res = evaledArgs[0] < evaledArgs[1] && !almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ); break; case 'ifgreater': res = evaledArgs[0] > evaledArgs[1] && !almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ); break; case 'iflessorequal': res = evaledArgs[0] <= evaledArgs[1] || almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ); break; case 'ifgreaterorequal': res = evaledArgs[0] >= evaledArgs[1] || almostEquals( evaledArgs[0], evaledArgs[1] ); break; case 'ifbetween': res = evaledArgs[0] >= evaledArgs[1] && evaledArgs[0] <= evaledArgs[2]; } then = evaledArgs.length > conditionalArity ? evaledArgs[conditionalArity] : 1; ielse = evaledArgs.length > conditionalArity + 1 ? evaledArgs[conditionalArity + 1] : 0; return res ? then : ielse; } if ( ast.op === 'bool' || ast.op === 'not' ) { if ( evaledArgs.length !== 1 ) { return NaN; } return isFalseValue( evaledArgs[0] ) === ( ast.op === 'not' ) ? 1 : 0; } if ( ast.op === 'xor' ) { if ( evaledArgs.length !== 2 ) { return NaN; } return isFalseValue( evaledArgs[0] ) !== isFalseValue( evaledArgs[1] ) ? 1 : 0; } if ( ast.op === 'and' || ast.op === 'or' ) { var seekFalse = ast.op === 'and'; for ( i = 0; i < evaledArgs.length; i++ ) { if ( isFalseValue( evaledArgs[i] ) === seekFalse ) { return evaledArgs[i]; } } return evaledArgs.length ? evaledArgs[evaledArgs.length - 1] : ( seekFalse ? 1 : 0 ); } if ( ast.op === 'bitand' || ast.op === 'bitor' || ast.op === 'bitxor' ) { if ( !evaledArgs.length ) { return NaN; } res = evaledArgs[0]; for ( i = 1; i < evaledArgs.length; i++ ) { if ( ast.op === 'bitand' ) { res &= evaledArgs[i]; } if ( ast.op === 'bitor' ) { res |= evaledArgs[i]; } if ( ast.op === 'bitxor' ) { res ^= evaledArgs[i]; } } return res; } if ( ast.op === 'bitnot' ) { if ( evaledArgs.length < 1 ) { return NaN; } return ~evaledArgs[0]; } if ( ast.op === 'bitleftshift' || ast.op === 'bitlogicrightshift' || ast.op === 'bitarithrightshift' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } if ( ast.op === 'bitleftshift' ) { return evaledArgs[0] << evaledArgs[1]; } if ( ast.op === 'bitlogicrightshift' ) { return evaledArgs[0] >>> evaledArgs[1]; } return evaledArgs[0] >> evaledArgs[1]; } if ( ast.op === 'switch' ) { if ( evaledArgs.length < 2 ) { return NaN; } var defaultVal = NaN; if ( evaledArgs.length % 2 === 0 ) { defaultVal = evaledArgs[evaledArgs.length - 1]; } for ( i = 1; i < evaledArgs.length - 1; i += 2 ) { if ( evaledArgs[0] <= evaledArgs[i] || almostEquals( evaledArgs[i], evaledArgs[0] ) ) { return evaledArgs[i + 1]; } } return defaultVal; } if ( ast.op === 'round' ) { var decimals = evaledArgs.length >= 2 ? evaledArgs[1] : 0; var p = Math.pow( 10, decimals ); var n = ( evaledArgs[0] * p ) * ( 1 + Number.EPSILON ); return Math.round( n ) / p; } if ( ast.op === 'jsround' ) { return Math.round.apply( Math, evaledArgs ); } if ( evaledArgs.length !== 2 ) { throw new Error( 'Unexpected number of args for ' + ast.op ); } throw new Error( 'Unrecognized operator ' + ast.op ); } return NaN; }; var collectIdentifiers = function ( tree, result, suffix ) { var i = 0; if ( tree instanceof Ident ) { result.add( tree.value + ( suffix || '' ) ); return; } if ( !( tree instanceof Operator ) ) { return; } if ( tree.op === 'index' && tree.args.length ) { collectIdentifiers( tree.args[0], result, '*' ); i = 1; } else if ( tree.op === 'radiogroup' && tree.args[0] instanceof Ident ) { result.add( '--radio-' + tree.args[0].value ); i = 1; } else if ( tree.op === 'timer' ) { if ( tree.args[0] instanceof Ident ) { result.add( '--timer-active-' + tree.args[0].value ); i = 1; } else { result.add( '--timer-active' ); } } else if ( tree.op === 'timertime' || tree.op === 'timeriterations' ) { result.add( '--timer-iteration' ); if ( tree.args[0] instanceof Ident ) { result.add( '--timer-iteration-' + tree.args[0].value ); } return; } else if ( tree.op === 'getclick' ) { result.add( '--click' ); return; } for ( ; i < tree.args.length; i++ ) { collectIdentifiers( tree.args[i], result, suffix ); } }; var getIdentifiers = function ( tree ) { var result = new Set(); collectIdentifiers( tree, result ); return result; }; var buildBacklinks = function ( items, radioGroups ) { var backlinks = Object.create( null ); for ( var item in items ) { var idents = getIdentifiers( items[item] ); idents.forEach( function ( ident ) { if ( !backlinks[ident] ) { backlinks[ident] = []; } backlinks[ident].push( item ); } ); } var identPrefix = '--radio-'; for ( var groupName in radioGroups ) { if ( backlinks[identPrefix + groupName] === undefined ) { backlinks[identPrefix + groupName] = []; } for ( var i = 0; i < radioGroups[groupName].length; i++ ) { backlinks[identPrefix + groupName].push( radioGroups[groupName][i] ); if ( backlinks[radioGroups[groupName][i]] === undefined ) { backlinks[radioGroups[groupName][i]] = []; } backlinks[radioGroups[groupName][i]].push( identPrefix + groupName ); } } return backlinks; }; var getCalculatorRegistry = function () { if ( !window.calculatorWidgetRegistry ) { window.calculatorWidgetRegistry = Object.create( null ); } return window.calculatorWidgetRegistry; }; var closestCalculatorContainer = function ( elm ) { return elm.closest( '.calculator-container' ); }; var registerCalculatorInstance = function ( calc ) { var targetId, registry, existing; if ( !calc || !calc.container ) { return; } targetId = calc.container.dataset.calculatorId || calc.container.id; if ( !targetId || targetId === '__proto__' ) { return; } registry = getCalculatorRegistry(); existing = registry[targetId]; if ( existing && existing.parent && existing.parent.isConnected ) { if ( existing.parent !== calc.parent ) { console.log( "Calculator: Duplicate calculator target id '" + targetId + "'" ); } return; } registry[targetId] = calc; }; var resolveButtonCalculatorTarget = function ( calc, buttonElm ) { var targetId, registry, targetElm; if ( !buttonElm || !buttonElm.dataset || !buttonElm.dataset.calculatorTarget ) { return calc; } targetId = buttonElm.dataset.calculatorTarget; registry = getCalculatorRegistry(); if ( registry[targetId] ) { if ( registry[targetId].parent && registry[targetId].parent.isConnected ) { return registry[targetId]; } delete registry[targetId]; } targetElm = document.getElementById( targetId ); if ( targetElm && targetElm.dataset && targetElm.dataset.calculatorId && registry[targetElm.dataset.calculatorId] ) { return registry[targetElm.dataset.calculatorId]; } console.log( "Calculator: Button '" + ( buttonElm.id || '(no id)' ) + "' references target container '" + targetId + "' but it was not found" ); return null; }; var copyReplacementPresentation = function ( source, target, markerClass ) { target.title = source.title; target.style.cssText = source.style.cssText; target.className = source.className; target.classList.remove( markerClass ); if ( source.dataset.calculatorClass ) { target.className += ' ' + source.dataset.calculatorClass; } }; var setup = function ( $content ) { var needsCodex = $content.find( '.calculator-codex-deferred, [class*="cdx-"], [data-calculator-class*="cdx-"]' ).length > 0; var codexState = needsCodex ? mw.loader.getState( '@wikimedia/codex' ) : null; var containers, allFields, instances, fields, rootIsContainer, i; if ( needsCodex && codexState !== 'ready' && codexState !== 'error' && codexState !== 'missing' ) { mw.loader.using( '@wikimedia/codex', function () { setup( $content ); }, function () { setup( $content ); } ); return; } containers = Array.from( $content.find( '.calculator-container' ) ); rootIsContainer = $content[0].classList.contains( 'calculator-container' ); if ( rootIsContainer ) { containers.unshift( $content[0] ); } allFields = Array.from( $content.find( '.calculator-field' ) ); if ( allFields.length > 250 ) { console.log( 'Too many calculator widgets on page; only the first 250 will be initialized' ); allFields = allFields.slice( 0, 250 ); } instances = []; for ( i = 0; i < containers.length; i++ ) { fields = allFields.filter( function ( elm ) { return closestCalculatorContainer( elm ) === containers[i]; } ); instances.push( new CalculatorWidgets( fields, containers[i] ) ); } if ( !rootIsContainer ) { fields = allFields.filter( function ( elm ) { return closestCalculatorContainer( elm ) === null; } ); instances.push( new CalculatorWidgets( fields, $content[0] ) ); } for ( i = 0; i < instances.length; i++ ) { instances[i].finishSetup(); } $content.find( '.calculator-field-label' ).replaceWith( function () { var l = $( '<label>' ); if ( this.dataset.for !== undefined ) { if ( !validFieldId.test( this.dataset.for ) || !$content.find( '#' + $.escapeSelector( this.dataset.for ) ).length ) { return this; } l.attr( 'for', this.dataset.for ); } if ( this.id ) { l.attr( 'id', this.id ); } copyReplacementPresentation( this, l[0], 'calculator-field-label' ); l.append( this.childNodes ); return l; } ); if ( needsCodex ) { $content.find( '.calculator-codex-deferred' ).css( 'visibility', 'visible' ); } }; var doStats = function () { if ( window.calculatorStatsAlreadyDone !== true ) { window.calculatorStatsAlreadyDone = true; mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_calculator_total' ); mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_calculator_wiki_total', 1, { wiki: mw.config.get( 'wgDBname' ) } ); var pageName = encodeURIComponent( mw.config.get( 'wgTitle' ).replace( / /g, '_' ) ); pageName = pageName.replace( /[^a-zA-Z0-9_]/g, '_' ); mw.track( 'stats.mediawiki_gadget_calculator_page_total', 1, { wiki: mw.config.get( 'wgDBname' ), page: pageName, NS: mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) } ); } }; var codexSelectDarkFixStylesLoaded = false; var ensureCodexSelectDarkFixStyles = function () { var style; if ( codexSelectDarkFixStylesLoaded || document.getElementById( 'calculator-codex-select-dark-fix' ) ) { codexSelectDarkFixStylesLoaded = true; return; } style = document.createElement( 'style' ); style.id = 'calculator-codex-select-dark-fix'; style.textContent = '.calculator-cdx-select-wrap{position:relative;display:inline-block;font-size:var(--font-size-medium,1rem)}' + '.calculator-cdx-select-icon{display:none;position:absolute;top:50%;right:12px;transform:translateY(-50%);' + 'width:20px;height:20px;pointer-events:none;background-color:var(--color-base,#eaecf0);' + '-webkit-mask-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Codex_icon_expand.svg");' + 'mask-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/58/Codex_icon_expand.svg");' + '-webkit-mask-repeat:no-repeat;mask-repeat:no-repeat;-webkit-mask-position:center;mask-position:center;' + '-webkit-mask-size:max(calc(1em - 4px),10px)}' + 'html.skin-theme-clientpref-night .calculator-cdx-select-wrap>.cdx-select{background-image:none!important}' + 'html.skin-theme-clientpref-night .calculator-cdx-select-icon{display:block}' + 'html.skin-theme-clientpref-night .cdx-select:disabled+.calculator-cdx-select-icon{opacity:.51}' + '@media screen and (prefers-color-scheme:dark){' + 'html.skin-theme-clientpref-os .calculator-cdx-select-wrap>.cdx-select{background-image:none!important}' + 'html.skin-theme-clientpref-os .calculator-cdx-select-icon{display:block}' + 'html.skin-theme-clientpref-os .cdx-select:disabled+.calculator-cdx-select-icon{opacity:.51}' + '}'; document.head.appendChild( style ); codexSelectDarkFixStylesLoaded = true; }; var wrapCodexSelect = function ( input ) { var wrap, icon; if ( !input || input.tagName !== 'SELECT' || !input.classList.contains( 'cdx-select' ) ) { return; } if ( input.parentNode && input.parentNode.classList && input.parentNode.classList.contains( 'calculator-cdx-select-wrap' ) ) { return; } ensureCodexSelectDarkFixStyles(); wrap = document.createElement( 'span' ); wrap.className = 'calculator-cdx-select-wrap'; icon = document.createElement( 'span' ); icon.className = 'calculator-cdx-select-icon'; icon.setAttribute( 'aria-hidden', 'true' ); input.parentNode.insertBefore( wrap, input ); wrap.appendChild( input ); wrap.appendChild( icon ); }; var parseCalculatorMapping = function ( text, id ) { var mapping; try { mapping = JSON.parse( text ); } catch ( error ) { console.log( 'Calculator: Error processing mapping of ' + id + '. ' + error.message ); return null; } if ( !mapping || typeof mapping !== 'object' || Array.isArray( mapping ) ) { console.log( 'Calculator: Error processing mapping of ' + id + '. unexpected type' ); return null; } return mapping; }; var createSelect = function ( elm ) { var sel = document.createElement( 'select' ); var mapping = parseCalculatorMapping( elm.dataset.calculatorMapping, elm.id ); if ( !mapping ) { return sel; } var opt; for ( var i in mapping ) { if ( !Object.prototype.hasOwnProperty.call( mapping, i ) ) { continue; } if ( mapping[i] && typeof mapping[i] === 'object' ) { var optgroup = document.createElement( 'optgroup' ); optgroup.label = i; sel.appendChild( optgroup ); for ( var j in mapping[i] ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( mapping[i], j ) && isCalculatorNumber( mapping[i][j] ) ) { opt = document.createElement( 'option' ); opt.value = mapping[i][j]; opt.appendChild( document.createTextNode( j ) ); optgroup.appendChild( opt ); } } } else if ( isCalculatorNumber( mapping[i] ) ) { opt = document.createElement( 'option' ); opt.value = mapping[i]; opt.appendChild( document.createTextNode( i ) ); sel.appendChild( opt ); } } return sel; }; var inputPropertyMap = { calculatorMax: 'max', calculatorMin: 'min', calculatorPlaceholder: 'placeholder', calculatorStep: 'step', calculatorInputmode: 'inputMode', calculatorEnterkeyhint: 'enterKeyHint' }; var inputDatasetProperties = [ 'calculatorPrecision', 'calculatorExponentialPrecision', 'calculatorDecimals', 'calculatorNanText', 'calculatorDisabled' ]; var inputAttributes = [ 'aria-describedby', 'aria-labelledby', 'aria-label', 'aria-owns', 'aria-flowto', 'role' ]; var copyProperties = function ( source, target, properties ) { for ( var i = 0; i < properties.length; i++ ) { if ( source[properties[i]] !== undefined ) { target[properties[i]] = source[properties[i]]; } } }; var copyAttributes = function ( source, target, attributes ) { for ( var i = 0; i < attributes.length; i++ ) { var value = source.getAttribute( attributes[i] ); if ( value !== null ) { target.setAttribute( attributes[i], value ); } } }; var CalculatorWidgets = function ( elms, parent ) { this.parent = parent; this.container = parent.classList.contains( 'calculator-container' ) ? parent : null; this.rand = Math.floor( Math.random() * 1000000000 ); this.itemList = Object.create( null ); this.elmList = Object.create( null ); this.backlinks = Object.create( null ); this.inProgressRefresh = undefined; this.click = { x: NaN, y: NaN, percentx: NaN, percenty: NaN, prevx: NaN, prevy: NaN, prevpercentx: NaN, prevpercenty: NaN, startx: NaN, starty: NaN, startpercentx: NaN, startpercenty: NaN, type: NaN, inprogress: 0 }; this.repeatInfo = null; this.disableInfo = Object.create( null ); this.mappingInput = Object.create( null ); this.mappingOutput = Object.create( null ); this.boundChangeHandler = this.changeHandler.bind( this ); var radioGroups = Object.create( null ); for ( var i = 0; i < elms.length; i++ ) { var elm = elms[i]; var formula = elm.dataset.calculatorFormula; if ( formula && formula.length > 2000 ) { console.log( 'Skipping element with too long formula' ); continue; } var type = elm.dataset.calculatorType; var readonly = !!elm.dataset.calculatorReadonly; var id = elm.id.toString(); if ( ( fieldIdPrefix.test( id ) && id.replace( fieldIdPrefix, '' ) === '__proto__' ) || elm.dataset.calculatorName === '__proto__' ) { throw new Error( 'Invalid calculator id: ' + id ); } if ( !id ) { id = 'calculator-field-auto' + Math.floor( Math.random() * 10000000 ) + 'unnamed'; } if ( this.container && document.getElementById( id ) !== elm ) { var labelsToUpdate = this.parent.querySelectorAll( ':scope .calculator-field-label[data-for="' + CSS.escape( id ) + '"]' ); id = 'calcdisambig-' + this.rand + '-' + id; for ( var l = 0; l < labelsToUpdate.length; l++ ) { if ( closestCalculatorContainer( labelsToUpdate[l] ) === this.container ) { labelsToUpdate[l].dataset.for = id; } } } var defaultVal = ( '' + elm.textContent ).trim(); if ( type === undefined || !validFieldId.test( id ) ) { console.log( 'Skipping ' + id ); continue; } var formulaAST; try { formulaAST = ( new Parser( formula ) ).parse(); } catch ( e ) { console.log( 'Error parsing formula of ' + id + ': ' + e.message + '. Formula given:' + formula ); continue; } if ( type !== 'plain' && type !== 'passthru' ) { var input = type === 'select' ? createSelect( elm ) : document.createElement( 'input' ); input.className = elm.className; input.classList.remove( 'calculator-field' ); input.classList.add( 'calculator-field-live' ); input.readOnly = readonly; if ( defaultVal !== '' ) { if ( type === 'text' ) { input.value = defaultVal; } else { input.value = convertFloat( defaultVal ); } } input.style.cssText = elm.style.cssText; if ( elm.dataset.calculatorSize ) { var size = parseInt( elm.dataset.calculatorSize, 10 ); if ( size > 0 ) { input.size = size; input.style.width = type === 'number' ? 'calc( ' + size + 'ch + 20px)' : size + 'ch'; } } if ( elm.dataset.calculatorClass ) { input.className += ' ' + elm.dataset.calculatorClass; } for ( var property in inputPropertyMap ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( inputPropertyMap, property ) && elm.dataset[property] ) { input[inputPropertyMap[property]] = elm.dataset[property]; } } copyProperties( elm.dataset, input.dataset, inputDatasetProperties ); if ( type === 'radio' ) { if ( elm.dataset.calculatorName ) { input.name = 'calcgadget-' + this.rand + '-' + elm.dataset.calculatorName; } if ( radioGroups[elm.dataset.calculatorName] === undefined ) { radioGroups[elm.dataset.calculatorName] = []; } radioGroups[elm.dataset.calculatorName].push( id.replace( fieldIdPrefix, '' ) ); } copyAttributes( elm, input, inputAttributes ); if ( elm.dataset.calculatorAriaRole ) { input.setAttribute( 'role', elm.dataset.calculatorAriaRole ); } if ( [ 'true', 'false' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaAtomic ) !== -1 ) { input.setAttribute( 'aria-atomic', elm.dataset.calculatorAriaAtomic ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRelevant ) { input.setAttribute( 'aria-relevant', elm.dataset.calculatorAriaRelevant ); } if ( [ 'off', 'polite', 'assertive' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaLive ) !== -1 ) { input.setAttribute( 'aria-live', elm.dataset.calculatorAriaLive ); } else if ( formula ) { input.setAttribute( 'aria-live', 'polite' ); } if ( type === 'number' || type === 'text' || type === 'radio' || type === 'checkbox' || type === 'hidden' || type === 'range' ) { input.type = type; } if ( type === 'select' && elm.dataset.calculatorValue ) { input.value = elm.dataset.calculatorValue; } if ( type === 'radio' || type === 'checkbox' ) { if ( elm.dataset.calculatorChecked === 'true' || elm.dataset.calculatorChecked === '1' ) { input.checked = true; } else if ( elm.dataset.calculatorChecked === 'false' || elm.dataset.calculatorChecked === '0' ) { input.checked = false; } else if ( !isNaN( defaultVal ) && !almostEquals( defaultVal, 0 ) ) { input.checked = true; } var checkValue = convertFloat( elm.dataset.calculatorValue || '' ); if ( !isNaN( checkValue ) && !almostEquals( checkValue, 0 ) ) { input.value = checkValue; input.dataset.calculatorValue = checkValue; } else if ( !isNaN( defaultVal ) && !almostEquals( defaultVal, 0 ) ) { input.value = defaultVal; input.dataset.calculatorValue = defaultVal; } else { input.value = 1; input.dataset.calculatorValue = 1; } } if ( elm.dataset.calculatorMapping && type === 'text' ) { this.processMapping( elm.dataset.calculatorMapping, id.replace( fieldIdPrefix, '' ) ); } input.id = id; elm.replaceWith( input ); elm = input; if ( type === 'select' && input.classList.contains( 'cdx-select' ) ) { wrapCodexSelect( input ); } input.addEventListener( type === 'radio' || type === 'checkbox' ? 'change' : 'input', this.boundChangeHandler ); } else { elm.classList.remove( 'calculator-field' ); elm.classList.add( 'calculator-field-live' ); if ( elm.dataset.calculatorClass ) { elm.className += ' ' + elm.dataset.calculatorClass; } if ( [ 'off', 'polite', 'assertive' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaLive ) !== -1 ) { elm.setAttribute( 'aria-live', elm.dataset.calculatorAriaLive ); } else if ( formula && type !== 'passthru' && !elm.dataset.calculatorAriaLive ) { elm.setAttribute( 'aria-live', 'polite' ); } if ( [ 'true', 'false' ].indexOf( elm.dataset.calculatorAriaAtomic ) !== -1 ) { elm.setAttribute( 'aria-atomic', elm.dataset.calculatorAriaAtomic ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRole ) { elm.setAttribute( 'role', elm.dataset.calculatorAriaRole ); } if ( elm.dataset.calculatorAriaRelevant ) { elm.setAttribute( 'aria-relevant', elm.dataset.calculatorAriaRelevant ); } if ( elm.id !== id ) { elm.id = id; } if ( elm.dataset.calculatorMapping && type === 'plain' ) { this.processMapping( elm.dataset.calculatorMapping, id.replace( fieldIdPrefix, '' ) ); } } var itemId = id.replace( fieldIdPrefix, '' ); this.itemList[itemId] = formulaAST; this.elmList[itemId] = elm; } this.backlinks = buildBacklinks( this.itemList, radioGroups ); registerCalculatorInstance( this ); }; CalculatorWidgets.prototype.findOwned = function ( selector ) { var container = this.container; return $( this.parent ).find( selector ).filter( function () { return closestCalculatorContainer( this ) === container; } ); }; CalculatorWidgets.prototype.finishSetup = function () { var calc = this; this.setupDisabledFields(); this.setupButtons(); if ( this.parent.dataset.calculatorRefreshOnLoad === 'true' ) { this.runRefresh( Object.keys( this.itemList ).filter( function ( item ) { return !( calc.itemList[item] instanceof Null ); } ) ); } }; CalculatorWidgets.prototype.processMapping = function ( mappingText, itemId ) { var mapping = parseCalculatorMapping( mappingText, itemId ); if ( !mapping ) { return; } this.mappingInput[itemId] = mapping; var mapOut = Object.create( null ); for ( var i in mapping ) { if ( Object.prototype.hasOwnProperty.call( mapping, i ) && ( isCalculatorNumber( mapping[i] ) || mapping[i] === 'default' ) ) { mapOut[mapping[i]] = i; } } this.mappingOutput[itemId] = mapOut; }; CalculatorWidgets.prototype.runRefresh = function ( itemIds, completedItems ) { var previousRefresh = this.inProgressRefresh; var unsetBusy; var i; if ( previousRefresh ) { console.log( 'Calculator: Refresh already in progress. This probably indicates a bug' ); } else { this.inProgressRefresh = Object.create( null ); } for ( i = 0; completedItems && i < completedItems.length; i++ ) { this.inProgressRefresh[completedItems[i]] = true; } unsetBusy = this.setBusy(); try { this.refresh( itemIds ); } finally { this.inProgressRefresh = previousRefresh; unsetBusy(); } }; CalculatorWidgets.prototype.stopRepeat = function () { if ( this.repeatInfo ) { if ( this.repeatInfo.cancelIdentifier ) { window.clearInterval( this.repeatInfo.cancelIdentifier ); } var id = this.repeatInfo.id; this.repeatInfo = null; this.runRefresh( [ '--timer-active', '--timer-active-' + id, '--timer-iteration', '--timer-iteration-' + id ] ); } this.repeatInfo = null; }; CalculatorWidgets.prototype.startRepeat = function ( maxIterations, id ) { if ( this.repeatInfo ) { console.log( 'Calculator: Trying to start a repeat when one is already in progress. This should not happen' ); } this.repeatInfo = { maxIterations: maxIterations, iterationsSoFar: 0, cancelIdentifier: null, timeStart: Date.now(), id: id }; this.runRefresh( [ '--timer-active', '--timer-active-' + id, '--timer-iteration', '--timer-iteration-' + id ] ); }; CalculatorWidgets.prototype.incrementRepeatIteration = function ( until ) { this.repeatInfo.iterationsSoFar++; if ( this.repeatInfo.iterationsSoFar > this.repeatInfo.maxIterations ) { this.stopRepeat(); return false; } if ( until ) { var untilRes = this.evaluate( until ); if ( !isNaN( untilRes ) && !almostEquals( untilRes, 0 ) ) { this.stopRepeat(); return false; } } var id = this.repeatInfo.id; this.runRefresh( [ '--timer-iteration', '--timer-iteration-' + id ] ); return true; }; var convertEventTypeToNumber = function ( type ) { switch ( type ) { case 'pointerdown': return 1; case 'pointermove': return 2; case 'pointerup': case 'click': return 3; case 'pointerleave': return 4; default: throw new Error( 'Unrecognized event type: ' + type ); } }; var updateClick = function ( calc ) { calc.runRefresh( [ '--click' ] ); }; var makeButtonCallback = function ( calc, forElms, formulaASTs, repeat, maxIterations, toggle, until ) { return function buttonCallback ( event ) { if ( event.type !== 'click' ) { if ( !event.isPrimary || ( !calc.click.inprogress && event.type !== 'pointerdown' ) ) { return; } } event.preventDefault(); doStats(); var unsetBusy = calc.setBusy(); try { if ( toggle && calc.repeatInfo && calc.repeatInfo.id === event.currentTarget.id ) { calc.stopRepeat(); return; } if ( maxIterations !== undefined || repeat !== undefined ) { calc.stopRepeat(); if ( maxIterations > 1 ) { calc.startRepeat( maxIterations, event.currentTarget.id ); } } var doStuff = function () { var unsetBusyInner = calc.setBusy(); var stillGoing = true; try { if ( calc.repeatInfo ) { stillGoing = calc.incrementRepeatIteration( until ); } if ( stillGoing ) { for ( var i = 0; i < forElms.length; i++ ) { if ( !formulaASTs[i] || !forElms[i] ) { console.log( 'Skipping button update due to invalid formula or for attribute' ); continue; } var res = calc.evaluate( formulaASTs[i] ); calc.setValue( forElms[i], res ); if ( forElms[i].tagName === 'INPUT' || forElms[i].tagName === 'SELECT' ) { dispatchCalculatorChange( forElms[i], true, false ); } else { calc.refreshFromElement( forElms[i], true ); } } } } finally { unsetBusyInner(); } }; if ( maxIterations === undefined || maxIterations >= 1 ) { if ( calc.click.inprogress ) { calc.click.prevx = calc.click.x; calc.click.prevy = calc.click.y; calc.click.prevpercentx = calc.click.percentx; calc.click.prevpercenty = calc.click.percenty; } if ( event.type === 'pointerdown' ) { event.currentTarget.setPointerCapture( event.pointerId ); } if ( event.type !== 'pointerleave' ) { calc.click.x = event.offsetX; calc.click.y = event.offsetY; calc.click.percentx = 100 * event.offsetX / event.currentTarget.clientWidth; calc.click.percenty = 100 * event.offsetY / event.currentTarget.clientHeight; calc.click.inprogress = 1; } calc.click.type = convertEventTypeToNumber( event.type ); if ( event.type === 'click' || event.type === 'pointerdown' ) { calc.click.prevx = calc.click.startx = calc.click.x; calc.click.prevy = calc.click.starty = calc.click.y; calc.click.prevpercentx = calc.click.startpercentx = calc.click.percentx; calc.click.prevpercenty = calc.click.startpercenty = calc.click.percenty; } updateClick( calc ); doStuff(); if ( calc.click.type >= 3 ) { calc.click.x = calc.click.y = calc.click.percentx = calc.click.percenty = NaN; calc.click.prevx = calc.click.prevy = calc.click.prevpercentx = calc.click.prevpercenty = NaN; calc.click.startx = calc.click.starty = calc.click.startpercentx = calc.click.startpercenty = NaN; calc.click.inprogress = 0; calc.click.type = NaN; updateClick( calc ); } } if ( calc.repeatInfo && maxIterations > 1 && repeat >= 500 ) { calc.repeatInfo.cancelIdentifier = window.setInterval( doStuff, repeat ); } } finally { unsetBusy(); } }; }; var connectButtonToFormula = function ( calc, $button, forAttr, formulaAttr, repeatDuration, maxIterations, toggle, untilAttr, draggable ) { if ( repeatDuration !== undefined ) { repeatDuration = Math.max( 500, Math.ceil( parseFloat( repeatDuration ) * 1000 ) ); if ( isNaN( repeatDuration ) ) { repeatDuration = undefined; } } if ( toggle === 'false' ) { toggle = false; } if ( maxIterations !== undefined ) { maxIterations = parseInt( maxIterations ); } else if ( repeatDuration ) { maxIterations = Infinity; } if ( typeof forAttr !== 'string' || typeof formulaAttr !== 'string' ) { return; } if ( formulaAttr.length > 2000 || ( untilAttr && untilAttr.length > 2000 ) ) { console.log( 'Skipping button with too long formula' ); return; } var until = null; if ( untilAttr !== undefined ) { try { until = ( new Parser( untilAttr ) ).parse(); } catch ( e ) { console.log( 'Calculator: Error parsing until formula of button ' + $button[0].id + ': ' + e.message ); } } var forList = forAttr.split( ';' ); var formulaList = formulaAttr.split( ';' ); var forElms = []; var formulaASTs = []; for ( var i = 0; i < forList.length; i++ ) { if ( formulaList[i] === undefined ) { break; } forElms[i] = calc.elmList[forList[i]]; try { formulaASTs[i] = ( new Parser( formulaList[i] ) ).parse(); } catch ( e2 ) { formulaASTs[i] = null; console.log( 'Calculator: Error parsing formula of button ' + $button[0].id + ' for ' + forList[i] + ': ' + e2.message ); } } var callback = makeButtonCallback( calc, forElms, formulaASTs, repeatDuration, maxIterations, toggle, until ); if ( draggable ) { $button[0].addEventListener( 'pointerdown', callback ); $button[0].addEventListener( 'pointerup', callback ); $button[0].addEventListener( 'pointerleave', callback ); $button[0].addEventListener( 'pointermove', callback ); } else { $button[0].addEventListener( 'click', callback ); } }; var connectButtonToAction = function ( calc, $button, action, buttonElm ) { var method = buttonElm.dataset.calculatorMethod || 'open'; var runPreparedAction; var runAction; if ( [ 'search', 'create', 'categorymembers' ].indexOf( action ) === -1 ) { return; } if ( action !== 'categorymembers' && [ 'open', 'post' ].indexOf( method ) === -1 ) { console.log( "Calculator: Unsupported data-calculator-method '" + method + "'" ); return; } if ( action === 'search' && method !== 'open' ) { console.log( "Calculator: data-calculator-method='" + method + "' is not supported with data-calculator-action='search'" ); return; } runPreparedAction = function ( event ) { if ( event ) { event.preventDefault(); doStats(); } if ( action === 'search' ) { return triggerSearchAction( calc, buttonElm.dataset.calculatorQueryfrom, buttonElm.dataset.calculatorNamespaces, buttonElm.dataset.calculatorSearchPage, buttonElm.dataset.calculatorSearchParam, buttonElm.dataset.calculatorExtraParams ); } if ( action === 'categorymembers' ) { return triggerCategoryMembersAction( calc, $button[ 0 ], buttonElm.dataset.calculatorQueryfrom, buttonElm.dataset.calculatorNamespaces, buttonElm.dataset.calculatorExtraParams ); } return triggerCreateAction( calc, $button[ 0 ], buttonElm.dataset.calculatorQueryfrom, buttonElm.dataset.calculatorExtraParams, method ); }; runAction = function ( event ) { var prepared = false; var finish = function () { setCalculatorDisabledState( buttonElm, 1, false ); }; if ( event && event.preventDefault ) { event.preventDefault(); } if ( getCalculatorDisabledState( buttonElm )[1] ) { return; } setCalculatorDisabledState( buttonElm, 1, true ); runActionPrepare( calc, buttonElm, action, method ).then( function () { prepared = true; return runPreparedAction( event ); } ).then( finish, function ( code, data ) { finish(); console.log( 'Calculator: ' + ( prepared ? 'action' : 'prepare' ) + ' failed', code, data ); if ( prepared ) { return; } notifyCalculator( 'Priprema radnje nije uspjela. Provjerite konzolu za detalje.', 'error', 'Priprema radnje nije uspjela.' ); } ); }; $button[ 0 ].addEventListener( 'click', runAction ); if ( action === 'categorymembers' && isTruthyActionAttribute( buttonElm.dataset.calculatorAutoload ) ) { window.setTimeout( runAction, 0 ); } }; /* Category revision snapshot prepare handler */ var calculatorYmdHisFromIso = function ( iso ) { return String( iso || '' ) .replace( /[-:]/g, '' ) .replace( 'T', '' ) .replace( 'Z', '' ) .slice( 0, 14 ); }; var calculatorNamespaceIdFromSpec = function ( spec ) { var key, map; if ( spec === undefined || spec === null || spec === '' ) { return null; } if ( /^-?\d+$/.test( String( spec ) ) ) { return Number( spec ); } key = normalizeNamespaceName( String( spec ) ); map = getNamespaceMap(); return key !== null && Object.prototype.hasOwnProperty.call( map, key ) ? map[key] : undefined; }; var calculatorGetPageSnapshot = function ( api, pageId, skipRedirects ) { var latest, originTimestamp; var baseParams = { action: 'query', format: 'json', formatversion: 2, prop: 'info|revisions', pageids: pageId, rvprop: 'ids|timestamp|sha1', rvlimit: 'max' }; var result = function () { if ( !latest || !originTimestamp ) { return rejectActionRequest( 'missing-latest-revision', { pageId: pageId } ); } return { pageId: latest.pageId, title: latest.title, namespaceId: latest.namespaceId, revisionId: latest.revisionId, changed: calculatorYmdHisFromIso( originTimestamp ), contentHash: latest.contentHash }; }; var next = function ( continuation ) { return api.get( $.extend( {}, baseParams, continuation || {} ) ).then( function ( data ) { var page = data && data.query && data.query.pages && data.query.pages[0]; var revisions = page && page.revisions; var i, revision; if ( !page || !Array.isArray( revisions ) || ( !latest && !revisions.length ) ) { return rejectActionRequest( 'missing-latest-revision', { pageId: pageId } ); } if ( !latest ) { if ( skipRedirects && page.redirect ) { return null; } revision = revisions[0]; if ( !/^[0-9a-f]{40}$/i.test( revision.sha1 || '' ) ) { return rejectActionRequest( 'invalid-revision-sha1', { pageId: pageId } ); } latest = { pageId: page.pageid, title: page.title, namespaceId: page.ns, revisionId: revision.revid, // Action API returns the revision SHA-1 in base 16; content need not be downloaded. contentHash: revision.sha1.toLowerCase() }; } for ( i = 0; i < revisions.length; i++ ) { revision = revisions[i]; if ( String( revision.sha1 || '' ).toLowerCase() !== latest.contentHash ) { return result(); } originTimestamp = revision.timestamp; } return data.continue ? next( data.continue ) : result(); } ); }; return next(); }; var calculatorMakeCategoryRevisionSnapshot = function ( api, options ) { return fetchCategoryMembers( api, options.categoryTitle, options.namespaceId === null ? [] : [ options.namespaceId ], 'cmtype=page', options.maxResults ).then( function ( members ) { var snapshot = new Array( members.length ); var nextIndex = 0; var worker = function () { var index = nextIndex++; if ( index >= members.length ) { return $.Deferred().resolve().promise(); } return calculatorGetPageSnapshot( api, members[index].pageid, options.skipRedirects ).then( function ( pageSnapshot ) { snapshot[index] = pageSnapshot; return worker(); } ); }; var workers = []; var i; for ( i = 0; i < Math.min( 4, members.length ); i++ ) { workers.push( worker() ); } return $.when.apply( $, workers ).then( function () { return snapshot.filter( function ( item ) { return item; } ); } ); } ); }; window.CalculatorPreparers[ 'category-revision-snapshot' ] = function ( context ) { var categoryTitle = context.button.dataset.calculatorPrepareCategory; var namespaceSpec = context.button.dataset.calculatorPrepareNamespace; var targetField = context.button.dataset.calculatorPrepareTarget; var templateFrom = context.button.dataset.calculatorPrepareTemplateFrom; var namespaceId = calculatorNamespaceIdFromSpec( namespaceSpec ); var maxResults = parseInt( context.button.dataset.calculatorMaxResults, 10 ); var skipRedirects = !isTruthyActionAttribute( context.button.dataset.calculatorPrepareIncludeRedirects ); if ( !Number.isInteger( maxResults ) || maxResults < 1 ) { maxResults = 500; } maxResults = Math.min( maxResults, 5000 ); if ( !categoryTitle ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-category' ).promise(); } if ( !targetField || ( context.getField && !context.getField( targetField ) ) ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-target' ).promise(); } if ( templateFrom && context.getField && !context.getField( templateFrom ) ) { return $.Deferred().reject( 'missing-prepare-template-field' ).promise(); } if ( namespaceId === undefined ) { return $.Deferred().reject( 'invalid-prepare-namespace', { namespace: namespaceSpec } ).promise(); } return calculatorMakeCategoryRevisionSnapshot( context.api, { categoryTitle: categoryTitle, namespaceId: namespaceId, skipRedirects: skipRedirects, maxResults: maxResults } ).then( function ( snapshot ) { var json = JSON.stringify( snapshot ); var text; if ( templateFrom ) { text = context.getFieldText( templateFrom ); if ( text === null ) { return rejectActionRequest( 'missing-prepare-template-field', { fieldName: templateFrom } ); } text = text.replace( /__CALCULATOR_PREPARE_RESULT__/g, function () { return json; } ); } else { text = json; } if ( !context.setFieldText( targetField, text ) ) { return rejectActionRequest( 'missing-prepare-target-field', { fieldName: targetField } ); } if ( mw.notify ) { mw.notify( 'Pripremljeno stranica: ' + snapshot.length, { type: 'info' } ); } } ); }; var connectButton = function ( calc, $button, buttonElm, draggable ) { var action = buttonElm.dataset.calculatorAction; var targetCalc = resolveButtonCalculatorTarget( calc, buttonElm ); if ( !targetCalc ) { return; } if ( action ) { connectButtonToAction( targetCalc, $button, action, buttonElm ); return; } connectButtonToFormula( targetCalc, $button, buttonElm.dataset.calculatorFor, buttonElm.dataset.calculatorFormula, buttonElm.dataset.calculatorDelay, buttonElm.dataset.calculatorMaxIterations, buttonElm.dataset.calculatorToggle, buttonElm.dataset.calculatorUntil, draggable ); }; CalculatorWidgets.prototype.connectDisable = function ( elm, formula ) { if ( formula === '' || formula === '0' || formula === 'false' ) { return; } if ( formula.length > 2000 ) { console.log( 'Calculator: Disable formula for element ' + elm.id + ' is too long' ); return; } var formulaAST; try { formulaAST = ( new Parser( formula ) ).parse(); } catch ( e ) { console.log( 'Error parsing disable formula of element ' + elm.id + ': ' + e.message ); return; } this.disableInfo[elm.id] = { elm: elm, formula: formulaAST }; var idents = getIdentifiers( formulaAST ); var that = this; var item = '--disable-' + elm.id; idents.forEach( function ( ident ) { if ( !that.backlinks[ident] ) { that.backlinks[ident] = []; } that.backlinks[ident].push( item ); } ); var curValue = this.evaluate( formulaAST ); setCalculatorDisabledState( elm, 0, !isNaN( curValue ) && !almostEquals( curValue, 0 ) ); }; CalculatorWidgets.prototype.setupDisabledFields = function () { var calc = this; this.findOwned( '.calculator-field-live' ).each( function () { if ( this.dataset.calculatorDisabled !== undefined ) { if ( this.dataset.calculatorDisabled === 'true' || this.dataset.calculatorDisabled === '1' ) { setCalculatorDisabledState( this, 0, true ); } else { calc.connectDisable( this, this.dataset.calculatorDisabled ); } } } ); }; var copyCalculatorDataAttributes = function ( sourceElm, targetElm ) { var i, attr; if ( !sourceElm || !targetElm || !sourceElm.attributes ) { return; } for ( i = 0; i < sourceElm.attributes.length; i++ ) { attr = sourceElm.attributes[i]; if ( attr && attr.name.indexOf( 'data-calculator-' ) === 0 ) { targetElm.setAttribute( attr.name, attr.value ); } } }; CalculatorWidgets.prototype.setupButtons = function () { var calc = this; this.findOwned( '.calculator-field-button' ).replaceWith( function () { var b = $( '<button type="button">' ); if ( this.id && this.id !== '__proto__' ) { b.attr( 'id', this.id ); } else { b.attr( 'id', 'calculator-button-' + Math.ceil( Math.random() * 100000000000 ) ); } copyReplacementPresentation( this, b[0], 'calculator-field-button' ); if ( this.dataset.calculatorAlt ) { b.attr( 'aria-label', this.dataset.calculatorAlt ); } if ( this.dataset.calculatorAriaLive ) { b.attr( 'aria-live', this.dataset.calculatorAriaLive ); } copyAttributes( this, b[0], [ 'role', 'aria-owns', 'aria-flowto' ] ); if ( this.dataset.calculatorDisabled !== undefined ) { if ( this.dataset.calculatorDisabled === 'true' || this.dataset.calculatorDisabled === '1' ) { setCalculatorDisabledState( b[0], 0, true ); } else { calc.connectDisable( b[0], this.dataset.calculatorDisabled ); } } copyCalculatorDataAttributes( this, b[0] ); connectButton( calc, b, b[0], false ); b.append( this.childNodes ); return b; } ); // This is meant to allow image map type things. this.findOwned( '.calculator-field-buttonraw' ).each( function () { if ( !this.id || this.id === '__proto__' ) { this.id = 'calculator-button-' + Math.ceil( Math.random() * 100000000000 ); } // Make sure we do not process twice. this.classList.remove( 'calculator-field-buttonraw' ); connectButton( calc, $( this ), this, this.classList.contains( 'calculator-field-buttondraggable' ) ); } ); }; CalculatorWidgets.prototype.refreshFromElement = function ( elm, preserveRealValue ) { var itemId = elm.id.replace( fieldIdPrefix, '' ); if ( !preserveRealValue ) { elm.removeAttribute( realValueAttribute ); } this.setValueProperties( elm, getValueOfElm( elm, this.mappingInput[itemId] ) ); this.runRefresh( [ itemId ], [ itemId ] ); }; CalculatorWidgets.prototype.changeHandler = function ( event ) { doStats(); this.refreshFromElement( event.target, event.calculatorPreserve ); }; // The subset of formatting that still returns a float-like thing. var formatNumeric = function ( n, options ) { var precision, method; if ( typeof n !== 'number' ) { return n; } if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorDecimals, 10 ) ) ) { precision = parseInt( options.calculatorDecimals, 10 ); method = 'toFixed'; } else if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorPrecision, 10 ) ) ) { precision = parseInt( options.calculatorPrecision, 10 ); method = 'toPrecision'; } else if ( !isNaN( parseInt( options.calculatorExponentialPrecision, 10 ) ) ) { precision = parseInt( options.calculatorExponentialPrecision, 10 ); method = 'toExponential'; } if ( !method || precision < ( method === 'toPrecision' ? 1 : 0 ) || precision > 100 ) { return n; } try { return n[method]( precision ); } catch ( error ) { return n; } }; var superscriptDigits = '⁰¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹'; var format = function ( n, options, mapping ) { var res; if ( typeof n !== 'number' ) { return String( n ); } if ( mapping && Object.prototype.hasOwnProperty.call( mapping, n ) ) { return mapping[n]; } if ( mapping && Object.prototype.hasOwnProperty.call( mapping, 'default' ) ) { return mapping.default; } if ( isNaN( n ) ) { return options.calculatorNanText || '?'; } res = String( formatNumeric( n, options ) ); return res.replace( /e([+-])([0-9]+)$/, function ( match, sign, exp ) { return '×10' + ( sign === '-' ? '⁻' : '' ) + exp.replace( /[0-9]/g, function ( digit ) { return superscriptDigits.charAt( parseInt( digit, 10 ) ); } ); } ); }; CalculatorWidgets.prototype.setValuePropertiesSpecialPurpose = function ( id ) { if ( id.match( /^--disable-.+/ ) ) { var elmId = id.substring( 10 ); if ( this.disableInfo[elmId] ) { var res = this.evaluate( this.disableInfo[elmId].formula ); setCalculatorDisabledState( this.disableInfo[elmId].elm, 0, !isNaN( res ) && !almostEquals( res, 0 ) ); } else { console.log( 'Tried to refresh disable status for ' + elmId + ' but there is no such element.' ); } } return; }; // Set a data attribute, classes, etc. For ease of targeting via CSS. CalculatorWidgets.prototype.setValueProperties = function ( elm, value ) { var itemId = elm.id.replace( fieldIdPrefix, '' ); var fieldValue = value.toFixed( 5 ); var truthy = !isNaN( value ) && !almostEquals( value, 0 ); var propertyName; if ( elm.dataset.calculatorFieldValue !== fieldValue ) { elm.dataset.calculatorFieldValue = fieldValue; } if ( !itemId.match( /^auto\d\d\d\d+unnamed$/ ) ) { propertyName = '--calculator-' + itemId; if ( this.parent.style.getPropertyValue( propertyName ) !== String( value ) ) { this.parent.style.setProperty( propertyName, value ); } } elm.classList.toggle( 'calculator-value-true', truthy ); elm.classList.toggle( 'calculator-value-false', !truthy ); }; CalculatorWidgets.prototype.refresh = function ( itemIds ) { var i; // Based on https://en.wikipedia.org/wiki/Topological_sorting#Depth-first_search var permMarks = Object.create( null ); var tempMarks = Object.create( null ); var topList = []; var that = this; if ( !itemIds ) { return; } var visit = function ( item ) { var i; if ( permMarks[item] ) { return; } if ( tempMarks[item] ) { if ( !item.match( /^--radio-/ ) ) { // Loops are expected for radio buttons. console.log( "Loop detected in calculator. '" + item + "' may not be updated properly. (This is expected for radio buttons)" ); } return; } tempMarks[item] = true; for ( i = 0; that.backlinks[item] && i < that.backlinks[item].length; i++ ) { visit( that.backlinks[item][i] ); } // Special case for index() if ( item.match( /[0-9]+$/ ) ) { var staritem = item.replace( /[0-9]+$/, '*' ); for ( i = 0; that.backlinks[staritem] && i < that.backlinks[staritem].length; i++ ) { visit( that.backlinks[staritem][i] ); } } permMarks[item] = true; topList.push( item ); // later we iterate backwards through this list. }; for ( i = 0; i < itemIds.length; i++ ) { if ( itemIds[i] !== undefined ) { visit( itemIds[i] ); } } for ( i = topList.length - 1; i >= 0; i-- ) { var itemId = topList[i]; if ( this.inProgressRefresh[itemId] ) { // Changed roots and radio groups are expected to be marked already. if ( itemIds.indexOf( itemId ) === -1 && this.elmList[itemId] && this.elmList[itemId].type !== 'radio' ) { console.log( 'Loop Detected! Skipping ' + itemId ); } continue; } if ( itemId.match( /^--/ ) ) { // A special purpose identifier this.setValuePropertiesSpecialPurpose( itemId ); this.inProgressRefresh[itemId] = true; continue; } else if ( !this.itemList[itemId] || this.itemList[itemId] instanceof Null ) { // This mostly should not happen but might if refresh on page load is set or with radio buttons. var elm = this.elmList[itemId]; this.setValueProperties( elm, getValueOfElm( elm, this.mappingInput[itemId] ) ); if ( this.elmList[itemId].type !== 'radio' ) { console.log( 'Tried to refresh field ' + itemId + ' with no formula' ); } continue; } this.inProgressRefresh[itemId] = true; var liveElm = this.elmList[itemId]; // Special handling for radio buttons to prevent loops from indirect clicks. if ( liveElm.type === 'radio' && this.inProgressRefresh['--radio-' + liveElm.name.replace( /^calcgadget-\d+-/, '' )] ) { this.setValueProperties( liveElm, getValueOfElm( liveElm, this.mappingInput[itemId] ) ); continue; } var res = this.evaluate( this.itemList[itemId] ); this.setValue( liveElm, res ); } }; CalculatorWidgets.prototype.setValue = function ( elm, res ) { var mappingOut, value, checked; this.setValueProperties( elm, res ); mappingOut = this.mappingOutput[elm.id.replace( fieldIdPrefix, '' )]; if ( elm.tagName === 'INPUT' ) { if ( elm.type === 'range' ) { value = res; } else if ( elm.type === 'number' ) { // Browsers still require the displayed value to remain number-like. elm.setAttribute( realValueAttribute, res ); value = formatNumeric( res, elm.dataset ); } else if ( elm.type === 'radio' || elm.type === 'checkbox' ) { checked = !isNaN( res ) && !almostEquals( res, 0 ); if ( elm.checked !== checked ) { elm.checked = checked; } if ( !checked && elm.dataset.calculatorValue ) { value = elm.dataset.calculatorValue; } } else { elm.setAttribute( realValueAttribute, res ); value = format( res, elm.dataset, mappingOut ); } } else if ( elm.tagName === 'SELECT' ) { value = res; } else if ( elm.dataset.calculatorType !== 'passthru' ) { elm.setAttribute( realValueAttribute, res ); value = format( res, elm.dataset, mappingOut ); if ( elm.textContent !== String( value ) ) { elm.textContent = value; } return; } if ( value !== undefined && elm.value !== String( value ) ) { elm.value = value; } }; // Set a calculator container to busy, which pauses some screen readers until everything is updated. // Returns a callback to unset to busy. CalculatorWidgets.prototype.setBusy = function () { var curVal = this.parent.getAttribute( 'aria-busy' ); if ( curVal === 'true' ) { return function () {}; } this.parent.setAttribute( 'aria-busy', 'true' ); var that = this; return function () { that.parent.setAttribute( 'aria-busy', 'false' ); }; }; CalculatorWidgets.prototype.evaluate = evaluate; mw.hook( 'wikipage.content' ).add( setup ); } )(); 1ntqc8whg7lwdm53cnx1js0ttdth3zo Modul:Nacrt/igralište 828 4723379 42652889 42648019 2026-07-10T22:23:32Z Vipz 151311 42652889 Scribunto text/plain -- [[Šablon:Nacrt]] ovaj modul poziva pri podnošenju zahtjeva za pregled nacrta -- kroz korisničku interakciju s dugmetom čiju funkcionalnost omogućuje -- spravica Calculator ([[Šablon:Calculator button]]). Modul upravlja podacima -- o nacrtima koji se nalaze na [[Wikipedija:Nacrti/Evidencija]]. -- Funkcija 'action' vraća strukturirani JSON koji spravica Calculator pretvara -- u API zahtjev za uređivanje. Izmjena se vrši po nalogu korisnika automatski, -- bez otvaranja obrasca za uređivanje, i prima oznaku 'calculator-post'. local p = {} -- Osnovne postavke sistema. Naslov se čuva uz pageid radi jeftinije skupne -- provjere, ali pageid ostaje autoritativni identifikator zapisa. local REGISTRY_TITLE = 'Korisnik:Vipz/igralište2' -- Wikipedija:Nacrti/Evidencija local RECORD_TEMPLATE = 'Nacrt/zapis' local DRAFT_NAMESPACE = mw.site.namespaces['Nacrt'].id local ABANDONMENT_INTERVAL = '-5 minutes' -- change back to -3 months local TITLE_BATCH_SIZE = 25 local MAX_FALLBACK_LOOKUPS = 20 -- Redoslijed je važan radi predvidljivog parsiranja i ponovne izgradnje -- upravljanih segmenata evidencije. local STATUS_ORDER = { 'review', 'improve', 'unsubmitted' } -- Vidljivi naslovi odjeljaka mogu se mijenjati, dok ovi komentari služe kao -- stabilne strojne granice područja koja modul smije prepisivati, a korisnici -- ne smiju oštetiti (vidi funkciju locateManagedSegments). local STATUS_CONFIG = { review = { startMarker = '<!-- draft-registry:review:start -->', endMarker = '<!-- draft-registry:review:end -->' }, improve = { startMarker = '<!-- draft-registry:improve:start -->', endMarker = '<!-- draft-registry:improve:end -->' }, unsubmitted = { startMarker = '<!-- draft-registry:unsubmitted:start -->', endMarker = '<!-- draft-registry:unsubmitted:end -->' } } -- Radnja submit obrađuje se zasebno u validateAction jer podržava i -- prvi upis i ponovno podnošenje nakon nove revizije. Ovdje se navode -- samo ostale korisnički dostupne promjene statusa. local ACTION_CONFIG = { request_changes = { requiredStatus = 'review', targetStatus = 'improve' } } local function trim(value) return mw.text.trim(value or '') end -- Broji doslovna pojavljivanja markera. Četvrti argument funkcije string.find -- isključuje Lua obrasce, pa se HTML komentari traže točno kako su zapisani. local function countPlain(haystack, needle) local count = 0 local position = 1 while true do local foundStart = string.find(haystack, needle, position, true) if not foundStart then break end count = count + 1 position = foundStart + #needle end return count end -- Calculator očekuje uvijek isti JSON omotač, neovisno o uspjehu radnje. local function jsonResponse(data) return mw.text.jsonEncode(data) end local function errorResponse(code, message) return jsonResponse({ success = false, error = { code = code, message = message } }) end -- Novi wikitext šalje se URI-kodiran kako bi sigurno prošao kroz JSON i -- proširivanje šablona. Calculator ga prije uređivanja ponovno dekodira. -- Vrijeme posljednje revizije pretvara se u API format i šalje kao -- basetimestamp, čime se sprečava prepisivanje evidencije ako se ona promijeni -- između izračuna modula i API zahtjeva. local function successResponse(text, baseTimestamp) local edit = { text = mw.uri.encode(text, 'PATH'), textEncoding = 'uri-component' } if baseTimestamp and string.match(baseTimestamp, '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then edit.basetimestamp = string.format( '%s-%s-%sT%s:%s:%sZ', string.sub(baseTimestamp, 1, 4), string.sub(baseTimestamp, 5, 6), string.sub(baseTimestamp, 7, 8), string.sub(baseTimestamp, 9, 10), string.sub(baseTimestamp, 11, 12), string.sub(baseTimestamp, 13, 14) ) end return jsonResponse({ success = true, edit = edit }) end -- Revizijske magične riječi u Scribunto/API render-kontekstima nisu pouzdan -- izvor za statusnu logiku. Kada Šablon:Nacrt može proslijediti timestamp=, -- čita se kao običan argument. Za otkrivanje nove izmjene nakon dorade koristi -- se hash izvornog teksta nacrta. local function argumentRevisionTimestamp(frame) local value = trim(frame.args.timestamp) if not string.match(value, '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then return nil end return value end local function currentPageRevisionTimestamp(frame) local value = trim(frame:preprocess('{{REVISIONTIMESTAMP}}')) if not string.match(value, '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then return nil end return value end local function olderTimestamp(first, second) if first and second then return first <= second and first or second end return first or second end local function currentTimestamp(frame) local value = trim(frame:preprocess('{{CURRENTTIMESTAMP}}')) if not string.match(value, '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then return nil end return value end -- Granica statusa 'napušteno' računa sekao tri kalendarska mjeseca prije -- trenutka obrade, a ne kao fiksan broj dana. local function abandonmentCutoff(frame) local value = trim( frame:preprocess( '{{#time:YmdHis|' .. ABANDONMENT_INTERVAL .. '}}' ) ) if not string.match(value, '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then return nil end return value end local function currentDraftContentHash(title) if not title or not title.exists then return nil end local content = title:getContent() if content == nil then return nil end return mw.hash.hashValue('sha1', content) end local function draftContentChanged(record, title) -- Stariji zapisi bez hash= nemaju pouzdanu osnovicu za usporedbu. U tom -- slučaju tretiraju se kao promijenjeni dok maintenance ili statusna radnja -- ne upiše hash u evidenciju. if not record or not record.contentHash then return true end local contentHash = currentDraftContentHash(title) if not contentHash then return nil end return contentHash ~= record.contentHash end -- Neevidentirani nacrt postaje napušten prema starosti spremljene revizije -- stranice. Timestamp primamo iz šablona, ali ga čitamo i direktno u modulu -- kao zaštitu od pretpregleda, praznih argumenata i drugih render-konteksta u -- kojima jedan od izvora može biti svježiji ili prazan. Kada su dostupna oba -- izvora, uzima se stariji timestamp: za napuštenost je sigurnije ne dopustiti -- da tehnički svjež parser-kontekst prikrije staru spremljenu reviziju. local function isUnsubmittedDraftStale(frame, cutoff) local timestamp = olderTimestamp( argumentRevisionTimestamp(frame), currentPageRevisionTimestamp(frame) ) if not cutoff then return nil end if not timestamp then return false end return timestamp <= cutoff end -- Za evidentirani nacrt u doradi rok za napuštanje teče od changed=, odnosno -- od zadnje statusne radnje koja je nacrt vratila na doradu. Nova izmjena se -- otkriva usporedbom hasha izvornog teksta, ne revizijskim magičnim riječima. local function isImproveRecordStale(record, cutoff) if not record.changed or not cutoff then return nil end return record.changed <= cutoff end -- Sve javne radnje moraju se pokretati sa stvarne, objavljene -- i nepreusmjerene stranice u imenskom prostoru Nacrt. local function getCurrentDraftTitle() local title = mw.title.getCurrentTitle() if not title or title.namespace ~= DRAFT_NAMESPACE then return nil, 'Ova radnja može se izvršiti samo na stranici objavljenoj u imenskom prostoru Nacrt.' end if not title.exists then return nil, 'Nacrt mora biti objavljen prije nego što se može evidentirati.' end if title.isRedirect then return nil, 'Preusmjerenje se ne može evidentirati kao nacrt.' end return title end -- Pronalazi upravljane segmente evidencije i vraća njihove položaje u izvornom -- wikitextu. Funkcija namjerno zahtijeva po jedan početni i završni marker: -- nejasna ili oštećena struktura zaustavlja automatsko uređivanje. local function locateManagedSegments(content) local segments = {} local occupied = {} for _, status in ipairs(STATUS_ORDER) do local config = STATUS_CONFIG[status] if countPlain(content, config.startMarker) ~= 1 or countPlain(content, config.endMarker) ~= 1 then return nil, 'Evidencija nema točno jedan početni i završni marker za status "' .. status .. '".' end local startPosition, startEnd = string.find(content, config.startMarker, 1, true) local endPosition, endEnd = string.find(content, config.endMarker, 1, true) if not startPosition or not endPosition or startEnd >= endPosition then return nil, 'Markeri evidencije za status "' .. status .. '" nisu pravilno poredani.' end segments[status] = { status = status, startPosition = startPosition, startEnd = startEnd, endPosition = endPosition, endEnd = endEnd, body = string.sub(content, startEnd + 1, endPosition - 1) } occupied[#occupied + 1] = segments[status] end -- Sortiranje prema stvarnom položaju omogućuje provjeru preklapanja čak -- i ako su segmenti na stranici poredani drukčije od STATUS_ORDER. table.sort(occupied, function(a, b) return a.startPosition < b.startPosition end) for index = 2, #occupied do if occupied[index - 1].endEnd >= occupied[index].startPosition then return nil, 'Upravljani segmenti evidencije se preklapaju.' end end return segments end -- Parsira kanonski oblik jednog retka evidencije: -- * {{Nacrt/zapis|PAGEID|title=NASLOV|rev=REVID|changed=TIMESTAMP}} — POTPIS -- Parametar changed privremeno je neobavezan radi prijelaza sa starijih -- zapisa; maintenance ga pri prvom prolazu dopunjava. local function parseRecordLine(line, status) local pageId, cachedTitle, revisionId, changed, contentHash, signature = string.match( line, '^%*%s*{{%s*' .. RECORD_TEMPLATE .. '%s*|%s*(%d+)%s*|%s*title%s*=%s*([^|{}]+)%s*|%s*rev%s*=%s*(%d+)%s*|%s*changed%s*=%s*(%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d)%s*|%s*hash%s*=%s*([0-9a-fA-F]+)%s*|%s*status%s*=%s*[%a_]+%s*}}%s*—%s*(.-)%s*$' ) if not pageId then pageId, cachedTitle, revisionId, changed, contentHash, signature = string.match( line, '^%*%s*{{%s*' .. RECORD_TEMPLATE .. '%s*|%s*(%d+)%s*|%s*title%s*=%s*([^|{}]+)%s*|%s*rev%s*=%s*(%d+)%s*|%s*changed%s*=%s*(%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d)%s*|%s*hash%s*=%s*([0-9a-fA-F]+)%s*}}%s*—%s*(.-)%s*$' ) end if not pageId then pageId, cachedTitle, revisionId, changed, signature = string.match( line, '^%*%s*{{%s*' .. RECORD_TEMPLATE .. '%s*|%s*(%d+)%s*|%s*title%s*=%s*([^|{}]+)%s*|%s*rev%s*=%s*(%d+)%s*|%s*changed%s*=%s*(%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d)%s*}}%s*—%s*(.-)%s*$' ) end if not pageId then pageId, cachedTitle, revisionId, signature = string.match( line, '^%*%s*{{%s*' .. RECORD_TEMPLATE .. '%s*|%s*(%d+)%s*|%s*title%s*=%s*([^|{}]+)%s*|%s*rev%s*=%s*(%d+)%s*}}%s*—%s*(.-)%s*$' ) end if not pageId then return nil end cachedTitle = trim(cachedTitle) signature = trim(signature) if cachedTitle == '' or signature == '' or not mw.title.new(cachedTitle) then return nil end return { pageId = tonumber(pageId), title = cachedTitle, revisionId = tonumber(revisionId), changed = changed, contentHash = contentHash and string.lower(contentHash), signature = signature, status = status } end -- Pretvara upravljane segmente u dvije povezane strukture: -- records - poredani niz, potreban za očuvanje redoslijeda; -- recordsByPageId - indeks za brzo pronalaženje nacrta. -- Prazni redovi su dopušteni, ali svaki neprazan red mora biti valjan zapis. local function parseRegistry(content) local segments, segmentError = locateManagedSegments(content) if not segments then return nil, segmentError end local records = {} local recordsByPageId = {} for _, status in ipairs(STATUS_ORDER) do -- Normalizacija završetaka redaka omogućuje isto ponašanje za LF i CRLF. local body = segments[status].body:gsub('\r\n', '\n'):gsub('\r', '\n') for line in (body .. '\n'):gmatch('(.-)\n') do if trim(line) ~= '' then local record = parseRecordLine(line, status) if not record then return nil, 'Unutar upravljanog segmenta "' .. status .. '" nalazi se neprepoznatljiv sadržaj: ' .. line end if recordsByPageId[record.pageId] then return nil, 'Isti pageid (' .. record.pageId .. ') pojavljuje se više puta u evidenciji.' end records[#records + 1] = record recordsByPageId[record.pageId] = record end end end return { content = content, segments = segments, records = records, recordsByPageId = recordsByPageId } end -- Naslov se sprema kao parametar šablona, pa se uklanjaju znakovi koji bi -- mogli prekinuti redak ili strukturu poziva šablona. local function escapeRecordTitle(title) return title:gsub('\n', ' '):gsub('\r', ' '):gsub('|', '&#124;'):gsub('[{}]', '') end -- Vidljivi potpis predstavlja autora i vrijeme posljednjeg podnošenja -- zahtjeva. Promjene statusa i automatsko održavanje taj potpis ne mijenjaju. local function renderRecord(record) local signature = record.useNewSignature and '~~~~' or record.signature local hashPart = record.contentHash and ('|hash=' .. record.contentHash) or '' local statusPart = record.status and ('|status=' .. record.status) or '' return string.format( '* {{%s|%d|title=%s|rev=%d|changed=%s%s%s}} — %s', RECORD_TEMPLATE, record.pageId, escapeRecordTitle(record.title), record.revisionId, record.changed, hashPart, statusPart, signature ) end -- Ponovno gradi samo sadržaj između strojnih markera. Sve izvan tih -- segmenata ostaje bajt-po-bajt nepromijenjeno. local function rebuildRegistry(parsed) local recordsByStatus = { review = {}, improve = {}, unsubmitted = {} } for _, record in ipairs(parsed.records) do if recordsByStatus[record.status] then recordsByStatus[record.status][#recordsByStatus[record.status] + 1] = record end end local replacements = {} for _, status in ipairs(STATUS_ORDER) do local lines = {} for _, record in ipairs(recordsByStatus[status]) do lines[#lines + 1] = renderRecord(record) end -- Segment uvijek zadržava po jedan prijelom reda s obje strane zapisa, -- odnosno jedan prazan red kada nema zapisa. local body if #lines > 0 then body = '\n' .. table.concat(lines, '\n') .. '\n' else body = '\n' end replacements[#replacements + 1] = { startPosition = parsed.segments[status].startEnd + 1, endPosition = parsed.segments[status].endPosition - 1, body = body } end -- Zamjene se primjenjuju od kraja stranice prema početku kako ranija -- zamjena ne bi pomaknula položaje segmenata koji tek slijede. table.sort(replacements, function(a, b) return a.startPosition > b.startPosition end) local content = parsed.content for _, replacement in ipairs(replacements) do content = string.sub(content, 1, replacement.startPosition - 1) .. replacement.body .. string.sub(content, replacement.endPosition + 1) end return content end -- Uklanja zapis iz poredanog niza i iz pageid indeksa. Obje strukture moraju -- ostati sinkronizirane jer se koriste u različitim dijelovima modula. local function removeRecord(parsed, record) for index = #parsed.records, 1, -1 do if parsed.records[index] == record then table.remove(parsed.records, index) break end end parsed.recordsByPageId[record.pageId] = nil end -- Premješta zapis na vrh ciljnog statusa bez promjene njegovih podataka. local function moveRecordToFront(parsed, record, targetStatus) if parsed.recordsByPageId[record.pageId] then removeRecord(parsed, parsed.recordsByPageId[record.pageId]) end record.status = targetStatus table.insert(parsed.records, 1, record) parsed.recordsByPageId[record.pageId] = record end -- Skupno dohvaća svojstva spremljenih naslova. Grupe od 25 smanjuju broj -- skupih parser-operacija u odnosu na pojedinačni mw.title.new(pageid) za -- svaki zapis. local function lookupCachedTitles(records) local output = {} for batchStart = 1, #records, TITLE_BATCH_SIZE do local values = {} local batchEnd = math.min(batchStart + TITLE_BATCH_SIZE - 1, #records) for index = batchStart, batchEnd do values[#values + 1] = records[index].title end -- pcall pretvara eventualni kvar ili ograničenje batch API-ja u običnu -- grešku modula, umjesto da prekine cijelo parsiranje stranice. local batchOk, batchTitles = pcall(function() return mw.title.newBatch(values):lookupExistence():getTitles() end) if not batchOk or type(batchTitles) ~= 'table' then return nil end for localIndex = 1, #values do output[batchStart + localIndex - 1] = batchTitles[localIndex] end end return output end -- Provjerava postojeće zapise i usput održava predmemorirane naslove. -- Uobičajeni slučaj rješava se skupno prema title= vrijednosti. Samo kada -- naslov više ne odgovara pageid-u radi se skuplja pojedinačna provjera prema -- pageid-u, čiji je broj namjerno ograničen. local function cleanRegistry(parsed) if #parsed.records == 0 then return true end local batchTitles = lookupCachedTitles(parsed.records) if not batchTitles then return nil, 'Naslovi zapisa u evidenciji nisu se mogli skupno provjeriti.' end local fallbackLookups = 0 for index = #parsed.records, 1, -1 do local record = parsed.records[index] local cachedTitleObject = batchTitles[index] local validCachedTitle = cachedTitleObject and cachedTitleObject.exists and cachedTitleObject.id == record.pageId and cachedTitleObject.namespace == DRAFT_NAMESPACE and not cachedTitleObject.isRedirect if validCachedTitle then -- Osvježava se normalizirani naslov, npr. nakon promjene velikih slova. record.title = cachedTitleObject.prefixedText else fallbackLookups = fallbackLookups + 1 if fallbackLookups > MAX_FALLBACK_LOOKUPS then return nil, 'Previše zapisa u evidenciji ima zastarjele ili neusklađene podatke o naslovu. Potrebno ih je ručno provjeriti i ispraviti.' end -- Rezervna provjera prema stabilnom pageid-u pronalazi novi naslov nakon -- premještanja. Nevaljani, obrisani, preusmjereni ili izneseni nacrti -- uklanjaju se iz evidencije. local currentTitle = mw.title.new(record.pageId) local validCurrentTitle = currentTitle and currentTitle.exists and currentTitle.namespace == DRAFT_NAMESPACE and not currentTitle.isRedirect if validCurrentTitle then record.title = currentTitle.prefixedText else removeRecord(parsed, record) end end end return true end -- Stariji zapisi bez changed= parametra pri prvom održavanju dobivaju -- trenutačno vrijeme. Time se izbjegava da odmah postanu napušteni samo zbog -- prelaska na novi oblik evidencije. local function fillMissingChangedTimestamps(parsed, timestamp) for _, record in ipairs(parsed.records) do if not record.changed then record.changed = timestamp end end end local function validTimestamp(value) return type(value) == 'string' and string.match(value, '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') ~= nil end local function validSha1(value) return type(value) == 'string' and string.match(value, '^[0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F][0-9a-fA-F]$') ~= nil end local function decodeImports(value) value = trim(value) if value == '' then return {} end local ok, imports = pcall(function() return mw.text.jsonDecode(value) end) if not ok or type(imports) ~= 'table' then return nil, 'Uvozni podaci nisu valjan JSON.' end if imports.imports and type(imports.imports) == 'table' then imports = imports.imports elseif imports.pageId or imports.pageid or imports.page_id then imports = { imports } end return imports end local function importUnsubmittedRecords(parsed, imports) for index, item in ipairs(imports) do if type(item) ~= 'table' then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' nije objekt.' end local pageId = tonumber(item.pageId or item.pageid or item.page_id) local titleText = trim(item.title) local revisionId = tonumber(item.revisionId or item.revision or item.revid) local changed = trim(item.changed) local contentHash = trim(item.contentHash or item.hash or item.sha1) if not pageId or pageId < 1 then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' nema valjan pageid.' end if titleText == '' then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' nema naslov.' end if not revisionId or revisionId < 1 then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' nema valjanu reviziju.' end if not validTimestamp(changed) then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' nema valjan timestamp.' end if not validSha1(contentHash) then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' nema valjan SHA-1 hash.' end contentHash = string.lower(contentHash) -- Zapis je možda već dodan redovnom radnjom ili ranijim održavanjem. -- Takvi zapisi se preskaču: postojeći evidencijski status je autoritativan. if not parsed.recordsByPageId[pageId] then local title = mw.title.new(titleText) local validTitle = title and title.exists and title.id == pageId and title.namespace == DRAFT_NAMESPACE and not title.isRedirect if not validTitle then return nil, 'Uvozni zapis #' .. index .. ' ne upućuje na valjan nacrt.' end local currentHash = currentDraftContentHash(title) if not currentHash then return nil, 'Sadržaj uvoznog nacrta "' .. title.prefixedText .. '" nije se mogao učitati.' end if currentHash ~= contentHash then return nil, 'Uvozni podaci za nacrt "' .. title.prefixedText .. '" zastarjeli su; sadržaj se u međuvremenu promijenio.' end local record = { pageId = pageId, title = title.prefixedText, revisionId = revisionId, changed = changed, contentHash = contentHash, signature = 'automatski evidentirano', status = 'unsubmitted', useNewSignature = false } parsed.records[#parsed.records + 1] = record parsed.recordsByPageId[record.pageId] = record end end return true end -- Usklađuje jedan zapis prije korisničke radnje. Status 'abandoned' je prikazno -- stanje koje računa p.status. Zato ova funkcija ne premješta zapise u zaseban -- odjeljak, nego samo provjerava da zapis upućuje na učitljiv nacrt. local function synchronizeRecordStatus(record) if not record or record.status == 'review' then return true end local title = mw.title.new(record.title) if not title then return nil, 'Nacrt "' .. record.title .. '" nije se mogao učitati.' end return true end -- Usklađuje cijelu evidenciju sa stvarnim stanjem nacrta. Maintenance: -- * čisti nevaljane zapise; -- * osvježava naslove; -- * za zapise u 'improve' usvaja novi hash i novi changed= nakon izmjene. -- Ako je improve zapis star i sadržaj nije mijenjan, evidencija se ne dira: -- p.status će na samom nacrtu vratiti 'abandoned'. local function synchronizeStatuses(parsed, timestamp) local changes = {} for _, record in ipairs(parsed.records) do if record.status == 'improve' or record.status == 'unsubmitted' then local title = mw.title.new(record.title) if not title then return nil, 'Nacrt "' .. record.title .. '" nije se mogao učitati.' end local contentHash = currentDraftContentHash(title) if not contentHash then return nil, 'Sadržaj nacrta "' .. record.title .. '" nije se mogao učitati.' end local contentChanged = record.contentHash and contentHash ~= record.contentHash local missingHash = not record.contentHash if missingHash or contentChanged then -- Nakon izmjene nacrta maintenance usvaja novo stanje sadržaja i -- pokreće novi rok za prikaz napuštenosti. Status zapisa se ne mijenja: -- improve ostaje improve, a unsubmitted ostaje unsubmitted. changes[#changes + 1] = { record = record, changed = timestamp, contentHash = contentHash } end end end for _, change in ipairs(changes) do change.record.changed = change.changed change.record.contentHash = change.contentHash change.record.useNewSignature = false end return true end -- Čita sadržaj evidencije između dva očitanja vremena njezine posljednje -- revizije. Ako se vrijeme promijeni, sadržaj nije stabilan presjek i radnja -- se prekida. Vraćeno vrijeme kasnije se šalje kao basetimestamp radi dodatne -- zaštite pri API uređivanju. local function readStableRegistry() local registryTitle = mw.title.new(REGISTRY_TITLE) if not registryTitle or not registryTitle.exists then return nil, nil, 'Stranica evidencije ne postoji.' end local content = registryTitle:getContent() if not content then return nil, nil, 'Sadržaj evidencije nije se mogao dohvatiti.' end -- Pouzdan basetimestamp druge stranice nije dostupan iz Scribunto sloja u -- ovom toku. Zato se vraća nil; successResponse tada ne šalje basetimestamp. return content, nil end -- Provjerava smije li se tražena radnja izvršiti iz trenutačnog statusa. -- submit je poseban slučaj jer može stvoriti novi zapis ili ponovno aktivirati -- nacrt, ali samo ako je nakon dorade ili prikaza napuštenosti nastala nova revizija. local function validateAction(action, existingRecord, currentRevisionId) if action == 'submit' then if existingRecord and existingRecord.status == 'review' then return nil, 'already-in-review', 'Za ovaj nacrt već je podnesen zahtjev za pregled.' end if existingRecord and existingRecord.status == 'improve' and existingRecord.revisionId == currentRevisionId then return nil, 'no-new-revision', 'Nacrt nije imao novih izmjena otkako je posljednji put vraćen na doradu ili označen kao napušten.' end return 'review' end local config = ACTION_CONFIG[action] if not config then return nil, 'unknown-action', 'Nepoznata radnja.' end if not existingRecord then return nil, 'missing-record', 'Nacrt nije pronađen u evidenciji.' end if config.requiredStatus and existingRecord.status ~= config.requiredStatus then return nil, 'invalid-transition', 'Status nacrta u međuvremenu je promijenjen. Osvježite stranicu i pokušajte ponovo.' end return config.targetStatus end function p.recordStatus(frame) local status = trim(frame.args.status) local titleText = trim(frame.args.title) local changed = trim(frame.args.changed) local contentHash = trim(frame.args.hash) if status ~= 'improve' and status ~= 'unsubmitted' then return 'normal' end if titleText == '' or not validTimestamp(changed) or not validSha1(contentHash) then return 'normal' end local cutoff = abandonmentCutoff(frame) if not cutoff or changed > cutoff then return 'normal' end local title = mw.title.new(titleText) local currentHash = currentDraftContentHash(title) if not currentHash then return 'normal' end return currentHash == string.lower(contentHash) and 'abandoned' or 'normal' end -- none + starost preko timestamp= može vratiti abandoned; -- improve + star changed= i isti hash vraća abandoned; -- unsubmitted + star changed= i isti hash vraća abandoned; -- review nikada ne postaje abandoned zbog neaktivnosti. function p.status(frame) local draftTitle = getCurrentDraftTitle() if not draftTitle then return 'invalid' end local registryTitle = mw.title.new(REGISTRY_TITLE) if not registryTitle or not registryTitle.exists then return 'error' end local content = registryTitle:getContent() if not content then return 'error' end local parsed = parseRegistry(content) if not parsed then return 'error' end local record = parsed.recordsByPageId[draftTitle.id] local cutoff = abandonmentCutoff(frame) if not cutoff then return 'error' end if not record then local stale = isUnsubmittedDraftStale(frame, cutoff) if stale == nil then return 'error' end return stale and 'abandoned' or 'none' end if record.status == 'review' then return 'review' end if record.status == 'improve' then -- Stari zapis bez changed= ili hash= nema pouzdanu osnovicu za prikaz -- napuštenosti. Hash se upisuje pri sljedećoj statusnoj radnji. if not record.changed or not record.contentHash then return 'improve' end local stale = isImproveRecordStale(record, cutoff) if stale == nil then return 'error' end if not stale then return 'improve' end local changed = draftContentChanged(record, draftTitle) if changed == nil then return 'error' end return changed and 'improve' or 'abandoned' end if record.status == 'unsubmitted' then if not record.changed or not record.contentHash then return 'none' end local stale = isImproveRecordStale(record, cutoff) if stale == nil then return 'error' end local changed = draftContentChanged(record, draftTitle) if changed == nil then return 'error' end if changed then return 'none' end return stale and 'abandoned' or 'none' end return 'error' end -- Glavna javna funkcija za interaktivne radnje. Tok je namjerno linearan: -- validacija nacrta -> stabilno čitanje -> parsiranje -> čišćenje -> usklađivanje -- stvarnog statusa -> provjera prijelaza -> strukturirani JSON za Calculator. function p.action(frame) local action = trim(frame.args[1]) local draftTitle, draftError = getCurrentDraftTitle() if not draftTitle then return errorResponse('invalid-draft', draftError) end local currentRevisionId = tonumber(trim(frame.args.revision)) if not currentRevisionId then return errorResponse('missing-draft-revision', 'Posljednja revizija nacrta nije se mogla utvrditi.') end local timestamp = currentTimestamp(frame) if not timestamp then return errorResponse('missing-current-timestamp', 'Trenutačno vrijeme nije se moglo utvrditi.') end local contentHash = currentDraftContentHash(draftTitle) if not contentHash then return errorResponse('missing-draft-content', 'Sadržaj nacrta nije se mogao učitati.') end local content, registryTimestamp, registryError = readStableRegistry() if not content then return errorResponse('registry-read-failed', registryError) end local parsed, parseError = parseRegistry(content) if not parsed then return errorResponse('invalid-registry', parseError) end local cleanOk, cleanError = cleanRegistry(parsed) if not cleanOk then return errorResponse('registry-cleanup-failed', cleanError) end fillMissingChangedTimestamps(parsed, timestamp) local existingRecord = parsed.recordsByPageId[draftTitle.id] local synchronizeOk, synchronizeError = synchronizeRecordStatus(existingRecord) if not synchronizeOk then return errorResponse('record-status-check-failed', synchronizeError) end existingRecord = parsed.recordsByPageId[draftTitle.id] if action == 'submit' and existingRecord and existingRecord.status == 'unsubmitted' then local cutoff = abandonmentCutoff(frame) local stale = isImproveRecordStale(existingRecord, cutoff) if stale == nil then return errorResponse( 'draft-age-check-failed', 'Vrijeme posljednje izmjene nacrta nije se moglo utvrditi.' ) end local changed = draftContentChanged(existingRecord, draftTitle) if changed == nil then return errorResponse( 'draft-content-check-failed', 'Sadržaj nacrta nije se mogao usporediti s evidencijom.' ) end if stale and not changed then return errorResponse( 'no-new-revision', 'Nacrt nije imao novih izmjena otkako je označen kao napušten.' ) end end -- Neevidentirani napušteni nacrt mora se najprije urediti. Nakon nove -- revizije p.status ga ponovno prikazuje kao none i prvo podnošenje je -- dopušteno uobičajenim tokom. if action == 'submit' and not existingRecord then local cutoff = abandonmentCutoff(frame) local stale = isUnsubmittedDraftStale(frame, cutoff) if stale == nil then return errorResponse( 'draft-age-check-failed', 'Vrijeme posljednje izmjene nacrta nije se moglo utvrditi.' ) end if stale then return errorResponse( 'no-new-revision', 'Nacrt nije imao novih izmjena otkako je označen kao napušten.' ) end end local targetStatus, actionCode, actionError = validateAction( action, existingRecord, currentRevisionId ) if not targetStatus then return errorResponse(actionCode, actionError) end local record = existingRecord or { pageId = draftTitle.id, signature = '' } record.title = draftTitle.prefixedText record.status = targetStatus record.contentHash = contentHash if action == 'submit' then -- Svako prvo ili ponovno podnošenje predstavlja novi zahtjev, pa dobiva -- novi vidljivi potpis podnositelja i novu kontrolnu reviziju. record.revisionId = currentRevisionId record.changed = timestamp record.useNewSignature = true else -- Vraćanje na doradu čuva potpis izvornog podnositelja. changed= i rev= -- označavaju početak dorade i reviziju nakon koje je potrebna nova izmjena. record.revisionId = currentRevisionId record.changed = timestamp record.useNewSignature = false end moveRecordToFront(parsed, record, targetStatus) return successResponse(rebuildRegistry(parsed), registryTimestamp) end -- Periodična ili ručno pokrenuta funkcija za potpuno usklađivanje evidencije. -- Čisti nevaljane zapise, osvježava spremljene naslove, uvozi -- nepodnesene nacrte i usvaja novi hash za izmijenjene zapise. Ne mijenja nacrte. function p.maintenance(frame) local timestamp = currentTimestamp(frame) if not timestamp then return errorResponse('missing-current-timestamp', 'Trenutačno vrijeme nije se moglo utvrditi.') end local content, registryTimestamp, registryError = readStableRegistry() if not content then return errorResponse('registry-read-failed', registryError) end local parsed, parseError = parseRegistry(content) if not parsed then return errorResponse('invalid-registry', parseError) end local cleanOk, cleanError = cleanRegistry(parsed) if not cleanOk then return errorResponse('registry-cleanup-failed', cleanError) end fillMissingChangedTimestamps(parsed, timestamp) local imports, importsError = decodeImports(frame.args.imports) if not imports then return errorResponse('invalid-imports', importsError) end local importOk, importError = importUnsubmittedRecords(parsed, imports) if not importOk then return errorResponse('registry-import-failed', importError) end local synchronizeOk, synchronizeError = synchronizeStatuses(parsed, timestamp) if not synchronizeOk then return errorResponse('registry-maintenance-failed', synchronizeError) end return successResponse(rebuildRegistry(parsed), registryTimestamp) end return p tdxlg3744kwbsinqwe4jvwxc5568bgb SoFi Stadium 0 4723536 42652924 42648314 2026-07-11T02:07:25Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42652924 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportski objekt | ime = SoFi Stadium | domaće_ime = | domaće_ime_jezik = | nadimak = | logo = SoFi_Stadium_Logo.svg | logo_veličina = 200 | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | slika = SoFi Stadium 2023.jpg | veličina = | image_upright = | image_alt = | opis = | slika_karta = | karta_veličina = | map_alt = | opis_karte = | pushpin_map = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_relief = | puno_ime = | bivša_imena = {{ubl|City of Champions Stadium {{small|(faza planiranja)}}<ref>{{cite web|url=https://www.stadiaworld.com/index.php?head=City-of-Champions-Stadium&folder=sites&site=renderings-view&gal_id=146|title=City of Champions Stadium renderings - STADIAWORLD|access-date=June 14, 2018|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142426/https://www.stadiaworld.com/index.php?head=City-of-Champions-Stadium&folder=sites&site=renderings-view&gal_id=146|url-status=dead}}</ref>|Los Angeles Stadium {{small|(2026)}}|Los Angeles Stadium at Hollywood Park {{small|(faza planiranja/gradnje)}}}} | adresa = 1001 South Stadium Drive | grad = | država = | lokacija = {{nowrap|{{flagicon|SAD}} [[Inglewood, Kalifornija|Inglewood]], [[Kalifornija|CA]], [[Sjedinjene Države]]}} | koodrinate = {{Coord|33.953<!--45-->|N|118.339<!--2-->|W|type:landmark|display=inline,title}} | nadmorska_visina = <!-- {{cvt|...|ft|m}} or {{cvt|...|m|ft}} --> | javni_prijevoz = {{Unbulleted list | [[GTrans]]: 7X | [[Los Angeles Metro|Metro]]: 115, 117, 212, 215 | [[SoFi Shuttle]] | [[Torrance Transit]]: 10 }} | parkiralište = | vlasnik = StadCo LA{{efn|Filijala kompanije [[Kroenke Sports & Entertainment]].}}<br />Hollywood Park Land Company{{efn|''[[Joint venture]]'' grupacija The Flesher Group i [[Stockbridge Capital Group]].<ref name="StadCoLA"/>}} | upravitelj = StadCo LA<ref name="StadCoLA">{{cite web | title=How much will Rams, Chargers season tickets cost in Inglewood's new stadium? |author-last1=Bonsignore|author-first1=Vincent|url=https://www.ocregister.com/2018/03/07/how-much-will-rams-chargers-season-tickets-cost-in-inglewoods-new-stadium/|work=Orange County Register|date=March 7, 2018|access-date=August 12, 2020}}</ref> | namjena = | vrsta = | događaj = | vrsta_sjedala = | lože = 260<ref>{{cite news|last1=Staff and news service reports |title=New home to Rams, Chargers to be known as SoFi Stadium |url=https://www.mercurynews.com/2019/09/16/new-home-to-rams-chargers-to-be-known-as-sofi-stadium/ |work=The Mercury News |access-date=September 16, 2019|date=September 16, 2019 }}</ref> | kapacitet = 70,240<ref>{{cite news |title=Los Angeles Rams Break Ground on $2.6-billion Inglewood Stadium, 'New Era' of NFL|first1=Nathan|last1=Fenno|first2=Sam|last2=Farmer|url=https://www.latimes.com/sports/rams/la-sp-rams-ground-breaking-20161117-story.html|newspaper=[[Los Angeles Times]]|date=November 17, 2016|access-date=May 19, 2017}}</ref> | rekordna_popunjenost = | dimenzije = | oblik_terena = | površina = | krov = Proziran ([[ETFE]]) | podloga = Umjetna (Matrix Turf)<ref>{{cite news|last=Jackson|first=Stu|title=A detailed breakdown of the turf at SoFi Stadium|url=https://www.therams.com/news/a-detailed-breakdown-of-sofi-stadium-turf|publisher=Los Angeles Rams|date=August 20, 2020|access-date=September 13, 2020}}</ref> | ploča = | ekrani = | trenutna_funkcija = | gradnja_počela = [[17. studenog]] [[2016.]] | izgrađen = | otvoren = [[8. rujna]] [[2020.]]<ref name="StadiumOpening">{{cite web | title=SoFi Stadium, Los Angeles Chargers and Los Angeles Rams Host Official Ribbon-Cutting Ceremony Ahead of Inaugural Event|url=https://www.chargers.com/news/sofi-stadium-ribbon-cutting-ceremony|work=Los Angeles Chargers|date=September 8, 2020|access-date=September 9, 2020}}</ref> | renoviran = | proširen = | zatvoren = | srušen = | ponovna_izgradnja = | korištenje = | cijena = $5–6 milijardi (procjena) | arhitekt = [[HKS, Inc.|HKS]] | graditelj = | voditelj = [[Legends Hospitality|Legends Global Planning]]<ref>{{cite news|title=Rams Tab Legends Global Planning As Owner's Rep For Stadium|first=Don|last=Muret|url=https://www.sportsbusinessdaily.com/Daily/Morning-Buzz/2016/04/13/Rams.aspx|work=SportsBusiness Daily|date=April 13, 2016|access-date=November 10, 2016}}</ref> | inženjer = [[Walter P Moore Engineers and Consultants]]<ref>{{cite web |title=Lee Slade|url=https://www.sportsbusinessdaily.com/Journal/Issues/2016/04/18/Power-Players/Slade.aspx|work=SportsBusiness Journal|date=April 18, 2016|access-date=November 10, 2016|page=22}}</ref> | servisni_inženjer = Henderson Engineers, Inc.<ref>{{cite web |title=LEDs Shed New Light on Sports|first=Hallie|last=Busta|url=http://www.archlighting.com/industry/reports/leds-shed-new-light-on-sports_o|work=Architectural Lighting Reports|date=August 8, 2016|access-date=September 8, 2016}}</ref> | glavni_izvođač = [[Turner Construction|Turner]]/[[Hunt Construction Group|AECOM Hunt]]JV<ref>{{cite news |title=Turner, Hunt Construction Win Bid To Build Rams' $2.5B L.A. Stadium|first=Don|last=Muret|url=https://www.sportsbusinessdaily.com/Daily/Closing-Bell/2016/07/14/LA.aspx|work=SportsBusiness Daily|date=July 14, 2016|access-date=September 14, 2016}}</ref> | korisnici = [[Los Angeles Rams]] ([[National Football League|NFL]]), 2020–''danas''<br />[[Los Angeles Chargers]] ([[National Football League|NFL]]), 2020–''danas''<br />[[LA Bowl]] ([[National Collegiate Athletic Association|NCAA]]), 2021–2025 | website = {{URL|https://www.sofistadium.com/|sofistadium.com}} | embedded = }} '''SoFi Stadium''' jest višenamjenski [[stadion]] u [[Inglewood, Kalifornija|Inglewoodu]], u američkoj saveznoj državi [[Kalifornija]]. Nalazi se u kompleksu Hollywood Park, na prostoru nekadašnjeg hipodroma Hollywood Park, i domaći je teren [[Los Angeles Rams]]a i [[Los Angeles Chargers]]a u [[National Football League|NFL]]-u. Otvoren je 8. septembra 2020. i smatra se prvim velikim stadionom u NFL-u koncipiranim kao zatvoreno-otvoreni objekt, s tribinama i pratećim prostorima smještenim ispod velike prozirne krovne konstrukcije.<ref name="sofi">{{cite web |title=Experience SoFi Stadium |url=https://www.sofistadium.com/stadium/ |website=SoFi Stadium |access-date=5. 6. 2026}}</ref><ref name="hks">{{cite web |title=SoFi Stadium |url=https://www.hksinc.com/what-we-do/projects/sofi-stadium/ |website=HKS |access-date=5. 6. 2026}}</ref> Stadion ima približno 70.000 fiksnih sjedišta i može se proširiti na više od 100.000 mjesta za veće događaje. U istom kompleksu nalaze se American Airlines Plaza, pokriveni otvoreni prostor od 2,5 akra, i YouTube Theater, dvorana s oko 6.000 sjedišta. SoFi Stadium bio je domaćin [[Super Bowl LVI|Super Bowla LVI]] 2022, finala univerzitetskog prvenstva u američkom fudbalu 2023, ''WrestleManije 39'' i finala [[CONCACAF Gold Cup]]a 2023, a izabran je i za utakmice [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026]], [[Super Bowl LXI]] 2027. te događaje [[Olimpijske igre 2028.|Ljetnih olimpijskih igara 2028]].<ref name="sofi"/><ref name="la28">{{cite web |title=2028 Stadium |url=https://la28.org/en/games-plan/venues/2028-stadium.html |website=LA28 |access-date=5. 6. 2026}}</ref> == Historija == Projekt je nastao nakon povratka Los Angeles Ramsa iz [[Saint Louis]]a u južnu Kaliforniju. Vlasnik kluba [[Stan Kroenke]] predvodio je razvoj Hollywood Parka kao velikog sportsko-zabavnog kompleksa u Inglewoodu, na lokaciji nekadašnjeg hipodroma i u blizini dvorane [[Kia Forum]]. U fazi planiranja projekt se povezivao s nazivima City of Champions Stadium i Los Angeles Stadium at Hollywood Park, prije nego što je 2019. objavljeno komercijalno ime SoFi Stadium.<ref name="hks"/> Gradnja je počela u novembru 2016. i trajala je do 2020. Turner Construction i AECOM Hunt vodili su radove kao zajednički izvođač, a na gradilištu je u najintenzivnijoj fazi radilo oko 3.000 radnika dnevno. Zbog blizine [[Međunarodni aerodrom Los Angeles|Međunarodnog aerodroma Los Angeles]] i ograničenja visine, teren i donji dijelovi stadiona spušteni su oko 100 stopa ispod nivoa okolnog zemljišta.<ref name="turner">{{cite web |title=Turner-AECOM Hunt Joint Venture celebrates the opening of SoFi Stadium, largest in the NFL |url=https://www.turnerconstruction.com/insights/turner-aecom-hunt-joint-venture-celebrates-the-opening-of-sofi-stadium-largest-in-the-nfl |website=Turner Construction Company |date=17. 9. 2020 |access-date=5. 6. 2026}}</ref> Prva sezona Ramsa i Chargersa na novom stadionu odigrana je tokom pandemije [[COVID-19]], pa je stadion otvoren bez uobičajenog prisustva publike. Iako je primarno građen kao NFL stadion, od početka je projektovan za velike događaje, uključujući međunarodni nogomet, koncerte, univerzitetski sport i olimpijska takmičenja.<ref name="sofi"/> == Arhitektura i oprema == SoFi Stadium projektovao je HKS kao središnji objekt šireg razvoja Hollywood Parka. Stadion, American Airlines Plaza i YouTube Theater nalaze se ispod zajedničke krovne konstrukcije od ETFE-membrane, koja propušta prirodno svjetlo i štiti gledaoce od kiše, ali zadržava osjećaj otvorenog prostora. HKS navodi da su oblik krova, otvoreni bokovi, pejzažni pristupi i spuštena posuda stadiona izvedeni tako da odgovore na klimu, reljef i urbani karakter južne Kalifornije.<ref name="hks"/> Objekt ima više od 260 luksuznih loža, više od 13.000 premium sjedišta, 12 klupskih prostora i sedam tipova loža. Iznad terena visi dvostrani eliptični videoekran Samsung Infinity Screen, koji okružuje centralni dio stadiona i objedinjuje prikaz slike, zvuk i informativne sadržaje za gledaoce.<ref name="sofi"/><ref name="hks"/> Teren koristi vještačku podlogu Matrix Turf. Ramsi su pred otvaranje stadiona objavili da je podloga postavljena kao sintetički sistem Hellas Constructiona, prilagođen čestoj promjeni oznaka, velikom broju događaja i potrebama dva NFL kluba koji dijele isti teren.<ref name="turf">{{cite web |title=A detailed breakdown of the turf at SoFi Stadium |url=https://www.therams.com/news/a-detailed-breakdown-of-sofi-stadium-turf |website=Los Angeles Rams |date=20. 8. 2020 |access-date=5. 6. 2026}}</ref> == Korisnici i događaji == Glavni korisnici stadiona jesu Los Angeles Rams i Los Angeles Chargers. Dva NFL kluba dijele stadion od 2020, dok se prostor između utakmica koristi za koncerte, univerzitetski američki fudbal, profesionalno hrvanje, međunarodni nogomet i druge velike događaje. Na SoFi Stadiumu odigran je [[Super Bowl LVI]], u kojem su Ramsi 2022. pobijedili [[Cincinnati Bengals]]e i osvojili naslov pred domaćom publikom.<ref name="sofi"/> Stadion je uvršten među američke stadione [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2026.|Svjetskog prvenstva u nogometu 2026]]. Za to takmičenje koristi se turnirski naziv Los Angeles Stadium, a stadion treba primiti osam utakmica, uključujući susrete grupne faze i jednu utakmicu četvrtfinala. Za potrebe turnira planirana je prilagodba terena prirodnoj travi i FIFA-inim zahtjevima za nogometne utakmice.<ref name="sofi"/> U planu [[Ljetne olimpijske igre 2028.|Los Angelesa 2028]] stadion se vodi kao 2028 Stadium. Predviđeno je da bude jedan od domaćina olimpijske ceremonije otvaranja, zajedno s [[Los Angeles Memorial Coliseum]]om, te mjesto ceremonije otvaranja [[Paraolimpijske igre|Paraolimpijskih igara]]. Tokom Igara trebao bi biti pretvoren u najveće olimpijsko plivačko borilište u historiji.<ref name="la28"/> == Slike == <gallery mode="packed" heights="170"> Aerial view of SoFi Stadium (July 2022).jpg|Pogled iz zraka 2022. Aerial Photos of Los Angeles for SB56 (52272789545).jpg|Stadion i okolni kompleks tokom priprema za Super Bowl LVI. 2023-0109-CFPtitlegame Pre-Game view North end zone.jpg|Unutrašnjost prije finala univerzitetskog prvenstva 2023. 2023-0109-CFPtitlegame Pre-Game view Press Box.jpg|Pogled prema tribinama i medijskim prostorima. 2022 04 19 ind-den-lax 149z (52342564248).jpg|Vanjski izgled stadiona. Details and Single pixeel 3 (50032347681).jpg|Detalj krovne i vanjske konstrukcije. </gallery> == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{Refspisak}} == Vanjske veze == * {{URL|https://www.sofistadium.com/|sofistadium.com}} {{Stadioni FIFA Svjetskog prvenstva 2026.}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:SoFi Stadium}} [[Kategorija:Fudbalski stadioni]] [[Kategorija:Sportski objekti u Sjedinjenim Američkim Državama]] 6f7fqj41nn3cfbmb0vli1lgrdhccpo0 OFC 0 4723669 42652767 42652566 2026-07-10T13:12:40Z Edgar Allan Poe 29250 /* Natjecanja */ 42652767 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Oceanijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Oceania Football Confederation | logo = Oceania Football Confederation logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[1966.]] | mjesto osnivanja = | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|NZL}} [[Auckland]], [[Novi Zeland]] | regija = [[Oceanija]]{{efn|Osim [[Australija|Australije]] i [[Sjeverni Marijanski otoci|Sjevernih Marijanskih otoka]].}} | broj članica = 13 ukupno (11 punopravnih) | službeni jezici = [[engleski jezik]] | predsjednik = {{flagicon|VAN}} [[Lambert Maltock]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|TAH}} [[Thierry Ariiotima]]|{{flagicon|PNG}} [[Kapi Natto John]]|{{flagicon|TON}} [[Lord Ve'ehala]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Nova Kaledonija|local}} [[Franck Castillo]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.oceaniafootball.com/|OceaniaFootball.com}} }} '''Oceanijska nogometna konfederacija''' ('''OFC'''; {{Jez-en|Oceania Football Confederation}}) jedna je od šest kontinentalnih konfederacija međunarodne [[Nogomet|nogometne federacije]] [[FIFA]]-e. OFC ima 13 članova, od kojih su 11 punopravni članovi, a dva su pridružena člana koji nisu povezani sa FIFA-om. Promoviše nogomet u [[Oceanija|Oceaniji]] i omogućava [[Lista fudbalskih reprezentacijama|zemljama članicama]] da se kvalifikuju za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetsko prvenstvo]]. OFC se pretežno sastoji od [[Ostrvo|ostrvskih država]] u kojima nogomet nije najpopularniji sport, s niskim [[Bruto domaći proizvod|BDP]]-om i niskom populacijom, što znači da OFC nacije generiraju vrlo malo novca. OFC ima mali uticaj u širem nogometnom svijetu, bilo u smislu međunarodnog takmičenja ili kao izvor igrača za klupska takmičenja visokog profila. OFC je jedina konfederacija koja nije imala barem jednu međunarodnu titulu, a najbolji rezultat ima [[Australija]] koja se plasirala [[Finale FIFA Kupa konfederacija 1997.|u finale]] [[FIFA Kup konfederacija 1997.|FIFA Kupa konfederacija 1997]]. Godine 2006, tada najveća i najuspješnija nacija OFC-a, [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], napustila je po drugi put konfederaciju kako bi se pridružila [[Azijska nogometna konfederacija|Azijskoj nogometnoj konfederaciji]] (AFC), ostavljajući [[Nogometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] kao najveću reprezentaciju unutar OFC-a. Predsjednik OFC-a je [[Lambert Maltock]] od aprila 2018. Potpredsjednici su Thierry Ariiotima, Kapi Natto John i Lord Ve'ehala, dok je Franck Castillo generalni sekretar.<ref>{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/governance/executive-committee/|title=Oceania Football Confederation – OFC Home|publisher=Oceania Football Confederation|access-date=2. 2. 2022}}</ref> Sjedište konfederacije je u [[Auckland]]u, [[Novi Zeland]]. == Historija == Konfederacija je nastala 1966. godine, kao rezultat neuspjelih pokušaja Australije i Novog Zelanda da se pridruže [[Azijska nogometna konfederacija|Azijskoj nogometnoj konfederaciji]].<ref>{{Cite web|url=http://www.sportshistory.club/2asoif13foo7ofc.html|title=Sh - Ofc|date=|publisher=Sportshistory.club|access-date=19. 1. 2022|archive-date=22. 5. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522005113/http://www.sportshistory.club/2asoif13foo7ofc.html|url-status=dead}}</ref> Osnivački članovi OFC-a bili su sljedeći:<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=r_Ujf9-TmBUC&q=Oceania+Football+Confederation+formed+in+1966&pg=PA332|title=A Dictionary of Sports Studies|isbn=019921381X|language=en}}</ref> * {{flagicon|AUS}} [[Nogometni savez Australije]] * {{flagicon|NZL}} [[Nogometni savez Novog Zelanda]] * {{flagicon|FIJ}} [[Nogometni savez Fidžija]] * {{flagicon|PNG}} [[Nogometni savez Papue Nove Gvineje]] Australija je napustila OFC 1972. kako bi ponovo nastavila sa članstvom u AFC-u, ali se ponovo pridružila OFC-u 1978.<ref>[https://web.archive.org/web/*/http://www.oceaniafootball.com/index.cgi?sID=23 OFC History] oceaniafootball.com</ref><ref>{{Cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19760301-1.1.24.aspx|title=Oceania admit Taiwan and Aussies quit|date=1. 3. 1976|website=[[The Straits Times]]}}</ref> Njihova muška reprezentacija (nadimak [[Nogometna reprezentacija Australije|''Socceroos'']]) postala je prva [[Oceanija|oceanijska zemlja]] koja je igrala na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]] [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974.|1974]], a izvučena je u istoj grupi sa [[Nogometna reprezentacija Čilea|Čileom]], [[Nogometna reprezentacija Istočne Njemačke|Istočnom Njemačkom]] i [[Nogometna reprezentacija Njemačke|Zapadnom Njemačkom]]. Nisu uspjeli postići ni jedan gol, ali su i dalje bili konkurentni u sva tri svoja meča.<ref>{{Cite web|url=https://www.nzherald.co.nz/sport/soccer-australia-upbeat-despite-loss-to-brazil/QXQAT4TM2PYBVSV67UQENJDANM/|title=Soccer: Australia upbeat despite loss to Brazil|date=16. 8. 2023|website=New Zealand Herald|access-date=28. 10. 2023|archive-date=23. 10. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023154659/https://www.nzherald.co.nz/sport/soccer-australia-upbeat-despite-loss-to-brazil/QXQAT4TM2PYBVSV67UQENJDANM/|url-status=dead}}</ref> Reprezentativci Novog Zelanda (nadimak [[Nogometna reprezentacija Novog Zelanda|''All Whites'']]) igrali su na svom prvom Svjetskom prvenstvu osam godina kasnije. Na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] pretrpjeli su teže poraze nego Australija [[1974.]] godine.<ref>{{Cite web|url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1982-soccer-world-cup/results|title=All Whites' results|website=nzhistory.govt.nz}}</ref> [[Nogometna reprezentacija Kineskog Taipeja|Kineski Taipei]] je bio član OFC-a od 1975. do 1989. godine. Godine 1996. [[FIFA]] je potvrdila OFC kao punu konfederaciju i dodijelila mu mjesto u izvršnoj vlasti FIFA-e.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/congress/history/congress-zurich-1996.html|title=FIFA Congress|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20130701125309/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/congress/history/congress-zurich-1996.html|archive-date=1. 7. 2013|url-status=dead|access-date=14. 3. 2017}}</ref> Godine 1998., OFC je predstavio novi [[logo]] i službeni časopis pod nazivom ''The Wave''. Australija je u međuvremenu izgubila nekoliko međukonfederacijskih doigravanja za Svjetsko prvenstvo; prvo od [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1986. (doigravanje UEFA-OFC)|Škotske]] ([[1985.]]), zatim od [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1994. (OFC-CONMEBOL play-off)|Argentine]] ([[1993.]]), te na koncu [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998. (AFC–OFC play-off)|Irana]] ([[1997.]]).<ref>{{Cite web|url=https://7news.com.au/sport/soccer/fifa-considering-world-cup-playoff-switch-c-4618366|title=World Cup play-offs to be one-off ties|date=19. 11. 2021}}</ref> Reprezentacija Australije dugo se smatrala najvećim izazovom iz Oceanije.<ref>{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/looking-back-the-ofc-nations-cup-2002/|title=Looking back: The OFC Nations Cup 2002|date=13. 7. 2020}}</ref> Bilo je mnogo nekonkurentnih utakmica u kojima su učestvovali, posebno 1990-ih i 2000-ih. Njihove utakmice drugog kola kvalifikacija za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|Svjetsko prvenstvo 1998.]] u junu 1997. uključivale su pobjedu nad [[Nogometna reprezentacija Solomonskih Ostrva|Solomonskim Otocima]] rezultatom 13:0.<ref>{{Cite web|url=http://fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/preliminaries/preliminary=897/index.html|title=Results, Oceanian Zone|date=|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014044619/http://fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/preliminaries/preliminary=897/index.html|archive-date=14. 10. 2007|url-status=dead|access-date=19. 1. 2022}}</ref> Sljedeće godine su pobijedili [[Nogometna reprezentacija Cookovih Ostrva|Cookove Otoke]] sa 16:0 na [[OFC kup nacija 1998.|OFC kupu nacija 1998]], dok su ih na [[OFC kup nacija 2000.|OFC kupu nacija 2000.]] savladali sa 17:0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tables/98oc.html|title=Oceanian Nations Cup 1998}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tables/00oc.html|title=Oceanian Nations Cup 2000}}</ref> Nekonkurentni rezultati su eskalirali u aprilu 2001. godine, tokom prvog kruga OFC-ovih kvalifikacija za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetsko prvenstvo 2002]]. Australija je prvo pobijedila [[Nogometna reprezentacija Tonge|Tongu]] rezultatom 22:0, nakon čega slijede pobjede nad [[Nogometna reprezentacija Američke Samoe|Američkom Samoom]] ([[Australija – Američka Samoa (kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.)|31:0]]) i [[Nogometna reprezentacija Samoe|Samoom]] (11:0).<ref>{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/only-eleven-for-the-aussies-this-time-1.380789|title=Only eleven for the Aussies this time|work=[[The Irish Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.socceroos.com.au/news/watch-australia-31-0-american-samoa-20-years-ago-today|title=Watch: Australia 31-0 American Samoa, 20 years on|date=11. 4. 2021|publisher=Socceroos|access-date=19. 1. 2022}}</ref> Utakmica protiv Američke Samoe postala je najveća međunarodna pobjeda u historiji sporta (oborivši prethodni rekord postavljen u utakmici protiv Tonge),<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.ie/sport/soccer/american-samoa-finally-get-17-year-monkey-off-their-back-26795800.html|title=American Samoa finally get 17-year monkey off their back|website=Irish Independent}}</ref> dok je [[Archie Thompson]] također oborio rekord za najviše golova u jednoj utakmici, postigavši 13 golova u rekordnoj pobjedi. Rekordna forma Australije u ranim fazama kvalifikacija na kraju se nije mogla ponoviti u njihovom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2002. (OFC-CONMEBOL play-off)|međukonfederacijskom doigravanju]] protiv [[Nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaja]] kasnije te godine. U prvoj utakmici, Australija je uspjela savladati [[Južna Amerika|Južnoamerikance]] rezultatom 1:0 pred domaćom publikom u [[Melbourne]]u, ali su u gostima bili svladani rezultatom 3:0. Gostujuću utakmicu pokvario je incident na aerodromu u [[Montevideo|Montevideu]] prije same utakmice, gdje su australijske igrače pljuvali, udarali i zlostavljali brojni okupljeni navijači Urugvaja.<ref name="smh">{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/sport/socceroos-promised-blanket-security-20051111-gdmf3y.html|title=Socceroos promised blanket security|date=10. 11. 2005}}</ref> Dana 24. maja 2004. godine, [[Nogometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] je postala 12. članica OFC-a. Australija je 2005. stigla do još jednog [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2006. (CONMEBOL–OFC play-off)|međukonfederacijskog doigravanja]] protiv Urugvaja. Obje strane su pobijedile u jednoj od dvije utakmice, što je dovelo do toga da je Australija konačno okončala sušu na Svjetskom prvenstvu dramatičnim [[Izvođenje penala|izvođenjem penala]] u [[Sydney]]ju. Australiji je odobreno pojačano osiguranje za prvu gostujuću utakmicu, kao odgovor na incident na aerodromu 2001. godine, a u revanšu urugvajski tim je žestoko izviždan dok je svirala njihova nacionalna himna.<ref>{{Cite web|url=https://www.theage.com.au/sport/soccer/the-other-two-faced-australia-20051118-ge19fc.html|title=The other, two-faced Australia|last=Baum|first=Greg|date=18. 11. 2005|website=The Age}}</ref> Na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2006.]] Australija je eliminirana od [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]] tokom osmine finala.<ref>{{Cite web|url=https://dsf.newscorpaustralia.com/theaustralian/subscription/|title=Subscribe to The Australian &#124; Newspaper home delivery, website, iPad, iPhone & Android apps}}</ref> Njihova pobjeda u grupnoj fazi protiv [[Nogometna reprezentacija Japana|Japana]] (3:1) bila je prva pobjeda neke reprezentacije OFC-a na Svjetskom prvenstvu. Australija je iste godine ponovo napustila OFC i pridružila se Azijskoj nogometnoj konfederaciji. Godine 2008, pridruženi član, [[Nogometni savez Sjevernih Marijanskih ostrva]], također je napustio OFC i 2009. godine se pridružio AFC-u kao pridruženi član. Krajem 2009. godine, [[Nogometni savez Palaua]], koji je geografski dio Oceanije, ali bez službenih veza s OFC-om, također je podnio zahtjev za isti status kod AFC-a kao i savez Sjevernih Marijanskih ostrva, ali nije bio uspješan.<ref>{{Cite web|url=http://www.eaff.com/eanews/release/2009/090905.html|title=Regarding the agenda/ decisions of the 29th EAFF Executive Committee Meeting|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207081025/http://www.eaff.com/eanews/release/2009/090905.html|archive-date=7. 2. 2012|url-status=dead|access-date=27. 3. 2012}}</ref> Novi Zeland je okončao vlastitu sušu na Svjetskom prvenstvu [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010. (AFC–OFC play-off)|2009.]] kada su pobijedili [[Nogometna reprezentacija Bahreina|Bahrein]] i plasirali se na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010]]. Na turniru je učestvovala i Australija, koja je sada predstavljala AFC. Novi Zeland je bio jedini neporaženi tim na turniru, uprkos tome što nije prošao grupnu fazu.<ref>{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/the-press/sport/4504198/Beautiful-outcomes-at-ugly-Cup|title=Beautiful outcomes at ugly Cup|date=30. 12. 2010|website=Stuff}}</ref> Uz odsustvo Australije, Novi Zeland je sada redovno prisutan u plej-ofu međukonfederacija Svjetskog prvenstva. Ubjedljivo su poraženi od [[Nogometna reprezentacija Meksika|Meksika]] u dvije utakmice [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo FIFA 2014 (doigravanje CONCACAF–OFC)|2013]], dok su tijesno izgubili od [[Nogometna reprezentacija Perua|Perua]] [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018 - doigravanje (OFC–CONMEBOL)|2017.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/nov/20/world-cup-play-off-new-zealand-v-mexico-live|title=World Cup play-off: New Zealand v Mexico – as it happened|last=Lutz|first=Tom|date=20. 11. 2013}}</ref> i [[Nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarike]] [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 - doigravanje (OFC–CONMEBOL)|2022.]] godine.<ref>{{Cite web|url=https://theathletic.com/3489982/2022/06/14/costa-rica-qualify-for-2022-world-cup-with-win-over-new-zealand/|title=Costa Rica qualify for 2022 World Cup|last=Winehouse|first=Amitai|website=The Athletic|language=en|access-date=17. 10. 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=11. 10. 2022|title=Hay quits as New Zealand coach after World Cup miss|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/hay-quits-new-zealand-coach-after-world-cup-miss-2022-10-11/|access-date=17. 10. 2022}}</ref> == Kritike == Kroz svoju historiju, postojali su brojni pozivi da se ili spoje OFC i AFC, ili da se OFC raspusti i da se njegovi članovi pridruže AFC-u, kako bi se formirala Azijsko-pacifička nogometna konfederacija. Pozivi su postali glasniji 2003. godine kada je FIFA poništila odluku da OFC-u odobri automatsko mjesto na Svjetskom prvenstvu.<ref name="wsc">{{Cite web|url=https://www.wsc.co.uk/the-archive/18-letter-from/2421-australia--world-cup-is-a-long-way-away|title=Australia – World Cup is a long way away|last=Hall|first=Matthew|website=When Saturday Comes}}</ref> Nedostatak učešća Australije na Svjetskom prvenstvu prije 2006. mnogi okrivljuju za OFC kvalifikacioni proces, a nogometni kritičar Matthew Hall je 2003. izjavio: ''"Za kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo, Socceroos će pobjeđivati u utakmicama u [[kriket]] poenima, a zatim se suočiti sa teškim doigravanjem protiv očajnog, borbeno prekaljenog protivnika koji je dobio drugi, ili čak treći život."''<ref name="wsc" /> == Uprava == {| class="wikitable" !Pozicija !Ime<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/associations/ofc/|title=Football Confederations - OFC|publisher=FIFA|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321204824/https://www.fifa.com/associations/ofc/|archive-date=21. 3. 2019|url-status=dead|access-date=31. 1. 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/governance/executive-committee/|title=Executive Committee|publisher=Oceania Football Confederation|language=en-US|access-date=31. 1. 2021}}</ref> |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik''' |{{flagicon|Vanuatu}} [[Lambert Maltock]] |- | rowspan="3" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Tahiti}} [[Thierry Ariiotima]] |- |{{flagicon|PNG}} [[Kapi Natto John]] |- |{{flagicon|Tonga}} [[Lord Ve'ehala]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Generalni sekretar''' |{{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Franck Castillo]] |} == Članstvo == === Trenutne članice === OFC se sastoji od 11 punopravnih članica i 2 pridružena članice, koje su pridružene članice OFC-a, ali nisu članice FIFA-e.<ref>{{Cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofc/MemberAssociations/tabid/1016/language/en-US/Default.aspx|title=Member Associations|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230758/http://www.oceaniafootball.com/ofc/MemberAssociations/tabid/1016/language/en-US/Default.aspx|archive-date=3. 3. 2016|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u OFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] ! Biješke |- | ASA | style="text-align:left;" | {{flagicon|ASA}} [[Fudbalski savez Američke Samoe|Američka Samoa]] | [[1984.]] | Puno | [[1998.]] | [[1998.]] | {{yes}} | <ref group="Note" name="uninc-usa">Neorganizirani neinkorporirani teritorij [[SAD|Sjedinjenih Američkih Država]].</ref> |- | COK | style="text-align:left;" | {{flagicon|COK}} [[Fudbalski savez Cookovih Otoka|Cookovi Otoci]] | [[1971.]] | Puno | [[1994.]] | [[1994.]] | {{yes}} | <ref group="Note" name="free-nz">Država u slobodnom savezu s [[Novi Zeland|Novim Zelandom]].</ref> |- | FIJ | style="text-align:left;" | {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalski savez Fidžija|Fidži]] | [[1938.]] | Puno | [[1964.]] | [[1966.]] | {{yes}} | |- | KIR | style="text-align:left;" | {{flagicon|KIR}} [[Fudbalski savez Kiribatija|Kiribati]] | [[1980.]] | Priduženo | {{N/A}} | [[2007.]] | {{yes}} | |- | NCL | style="text-align:left;" | {{flagicon|NCL}} [[Fudbalski savez Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] | [[1928.]] | Puno | [[2004.]] | [[1999.]] | {{ne}} | <ref group="Note">Kolektivitet ''sui generis'' [[Francuska|Francuske]].</ref> |- | NZL | style="text-align:left;" | {{flagicon|NZL}} [[Fudbalski savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] | [[1891.]] | Puno | [[1948.]] | [[1966.]] | {{yes}} | |- | PNG | style="text-align:left;" | {{flagicon|PNG}} [[Fudbalski savez Papue Nove Gvineje|Papua Nova Gvineja]] | [[1962.]] | Puno | [[1966.]] | [[1966.]] | {{yes}} | |- | SAM | style="text-align:left;" | {{flagicon|SAM}} [[Fudbalski savez Samoe|Samoa]] | [[1968.]] | Puno | [[1986.]] | [[1986.]] | {{yes}} | |- | SOL | style="text-align:left;" | {{flagicon|SOL}} [[Fudbalski savez Solomonskih Otoka|Solomonski Otoci]] | [[1979.]] | Puno | [[1988.]] | [[1988.]] | {{yes}} | |- | TAH | style="text-align:left;" | {{flagicon|TAH}} [[Fudbalski savez Tahitija|Tahiti]] | [[1989.]] | Puno | [[1990.]] | [[1990.]] | {{ne}} | <ref group="Note">Prekomorski teritorij [[Francuska|Francuske]].</ref> |- | TGA | style="text-align:left;" | {{flagicon|TGA}} [[Fudbalski savez Tonge|Tonga]] | [[1965.]] | Puno | [[1994.]] | [[1994.]] | {{yes}} | |- | TUV | style="text-align:left;" | {{flagicon|TUV}} [[Fudbalski savez Tuvalua|Tuvalu]] | [[1979.]] | Pridruženo | {{N/A}} | [[2006.]] | {{yes}} | |- | VAN | style="text-align:left;" | {{flagicon|VAN}} [[Fudbalski savez Vanuatua|Vanuatu]] | [[1934.]] | Puno | [[1988.]] | [[1988.]] | {{yes}} | |} {{reflist|group="Note"}} === Potencijalne članice === * {{flagicon image|Flag of Bougainville.svg}} [[Autonomna regija Bougainville|Bougainville]] (autonomna regija [[Papua Nova Gvineja|Papua Nove Gvineje]]) * {{FudRep|Mikronezija}} (bila je pridružena članica)<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY">{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/archives-18369/|title=OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY AT CONGRESS|publisher=Oceania Football Confederation|access-date=8. 1. 2023}}</ref> * {{FudRep|Maršalovi Otoci}} * {{FudRep|Nauru}} * {{FudRep|Niue}} (bila je pridružena članica od [[2006.]] do [[2021.]])<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> * {{FudRep|Palau}} (bila je pridružena članican)<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> * {{FudRep|Wallis i Futuna|local}} Ostali djelomično autonomni teritoriji u Oceaniji imaju sporadično aktivne ili neaktivne nogometne reprezentacije ili pak uopće nemaju nogometne reprezentacije, a radi se o: * {{FudRep|Božićni otok}} (vanjski teritorij [[Australija|Australije]]) * {{FudRep|Kokosovi otoci}} (vanjski teritorij [[Australija|Australije]]) * {{FudRep|Norfolk}} (vanjski teritorij [[Australija|Australije]]) * {{FudRep|Pitcairn}} (prekomorski teritorij [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]]) * {{FudRep|Tokelau}} (zavisni teritorij [[Novi Zeland|Novog Zelanda]]) === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Članstvo ! Pridruživanje ! Istupanje |- | rowspan="2" |AUS | align="left" rowspan="2" |{{flagicon|Australija}} [[Fudbalski savez Australije|Australija]]<ref>{{cite web |url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc |title=Oceania Football Confederation – Content |date=6. 10. 2009 |publisher=Oceania Football Confederation|access-date=14. 3. 2017|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc |archive-date=3. 3. 2009}}</ref> | rowspan="2" |Puno | [[1966.]] | [[1972.]] |- | [[1978.]] | [[2006.]] |- | rowspan="2" |TPE | align="left" rowspan="2" |{{flagicon|Kineski Taipei}} [[Fudbalski savez Kineskog Taipeija|Kineski Taipei]] | rowspan="2" |Puno | [[1976.]] | [[1978.]] |- | [[1982.]] | [[1989.]] |- | FSM | align="left" |{{flagicon|Mikronezija}} [[Fudbalski savez Saveznih Država Mikronezije|Mikronezija]]<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> | Pridruženo | [[2006.]] | {{N/A|TBC}} |- | NIU | align="left" |{{flagicon|Niue}} [[Fudbalski savez Niuea|Niue]]<ref>{{Cite news|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/437764/niue-removed-as-associate-member-of-oceania-football|title=Niue removed as associate member of Oceania Football|publisher=Radio NZ International|date=6. 3. 2021}}</ref> | Pridruženo | [[2006.]] | [[2021.]] |- | MNP | align="left" rowspan="2" |{{flagicon|Sjeverna Marijanska ostrva}} [[Fudbalski savez Sjevernih Marijanskih otoka|Sjeverni Marijanski otoci]] | rowspan="2" | Pridruženo | rowspan="2" |[[1998.]] | rowspan="2" |[[2009.]] |- | NMI |- | PLW | align="left" |{{flagicon|Palau}} [[Fudbalski savez Palaua|Palau]]<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> | Pridruženo | [[2006.]] | {{N/A|TBC}} |} ==== Ostalo ==== * {{NogRep|IZR}} je [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1986. (OFC)|1986.]] i [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1990. (OFC)|1990.]] iz političkih razloga učestvovao na OFC-ovim kvalifikacijskim turnirima za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]], iako nikada nije bio član OFC-a. === Nečlanice === ==== Članice AFC-a ==== Tri članice [[FIFA]]-e geografski su u [[Oceanija|Oceaniji]], ali nisu povezane s OFC-om, već su umjesto toga članovi FIFA-ine [[Azijska nogometna konfederacija|Azijske nogometne konfederacije]]: * {{NogRep|Australija}} * {{NogRep|Guam}} * {{NogRep|Sjeverna Marijanska ostrva}} === Članice CONIFA-e === Tri članice [[CONIFA]]-e su geografski u [[Oceanija|Oceaniji]], ali nisu povezane s OFC-om niti FIFA-om jer ne ispunjavaju uslove za članstvo: * {{NogRep|Havaji}} * {{NogRep|Uskršnji otok}} * {{flagicon image|Morning Star flag.svg}} [[Fudbalska reprezentacija Zapadne Papue|Zapadna Papua]] == Natjecanja == {| class="wikitable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan="110 |Muške reprezentacije |- | [[OFC Kup nacija|Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{fb|NZL}} | {{fb|VAN}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[Fudbal na Pacifičkim igrama|Pacifičke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|NCL}} | {{fb|SOL}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijski kvalifikacijski turnir]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|New Zealand}} | {{fb|FIJ}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-20 OFC prvenstvo|U-19/U-20 Prvenstvo]] | align="center"| [[2024.]] | {{fb|NZL}} | {{fb|NCL}} | align="center"| rujan [[2026.]] |- | [[OFC Razvojni turnir za mlade|U-18 Razvojni turnir za mlade]] | align="center"| [[2019.]] | {{fb|IND}} | {{fb|TAH}} | {{N/A|TBD}} |- | [[U-17 OFC prvenstvo|U-16/U-17 Prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|NZL}} | {{fb|NCL}} | align="center"| srpanj [[2026.]] |- | [[OFC Razvojni turnir za mlade|U-15 Razvojni turnir za mlade]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|SOL}} | {{fb|COK}} | align="center"| listopad [[2026.]] |- | [[OFC Kup nacija (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|SOL}} [[Futsal reprezentacija Solomonskih Otoka|Solomonski Otoci]] | {{flagicon|NZL}} [[Futsal reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] | {{N/A|TBD}} |- | [[OFC Futsal turnir za mlade|Futsal turnir za mlade]] | align="center"| [[2017.]] | {{flagicon|SOL}} [[Futsal reprezentacija Solomonskih Otoka|Solomonski Otoci]] | {{flagicon|NZL}} [[Futsal reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] | {{N/A|TBD}} |- | [[OFC Kup nacija (fudbal na pijesku)|Kup nacija u nogometu na pijesku]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|TAH}} [[Reprezentacija Tahitija u fudbalu na pijesku|Tahiti]] | {{flagicon|SOL}} [[Reprezentacija Solomonskih Otoka fudbalu na pijesku|Solomonski Otoci]] | align="center"| listopad [[2026.]] |- ! colspan="10" |Ženske reprezentacije |- | [[OFC Kup nacija za žene|Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|SOL}} | {{fbw|PNG}} | align="center"| [[2029.]] |- | [[Fudbal na Pacifičkim igrama|Pacifičke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fbw|PNG}} | {{fbw|FIJ}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijski kvalifikacijski turnir]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|SOL}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-20 OFC prvenstvo za žene|U-19/U-20 Prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|NCL}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 OFC prvenstvo za žene|U-16/U-17 Prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|SAM}} | align="center"| rujan [[2026.]] |- | [[OFC Razvojni turnir za mlade|U-15 Razvojni turnir za djevojčice]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|SAM}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[OFC Kup nacija za žene (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|NZL}} [[Ženska futsal reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] | {{flagicon|FIJ}} [[Ženska futsal reprezentacija Fidžija|Fidži]] | {{N/A|TBD}} |- ! colspan="8" |Muški klubovi |- | [[OFC Liga prvaka|Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|NZL}} [[Auckland City FC|Auckland City]] | {{flagicon|PNG}} [[Hekari United F.C.|Hekari United]] | align="center"| kolovoz [[2026.]] |- | [[OFC Profesionalna liga|Profesionalna liga]] | align="center"| [[2026.]] |{{flagicon|NZL}} [[Auckland FC (OFC Profesionalna liga)|Auckland FC]] |{{flagicon|AUS}} [[South Melbourne FC]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[OFC Liga prvaka (futsal)|Futsal Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|SOL}} [[Mataks FC]] | {{flagicon|NZL}} [[Waikato Rapids]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Oceanijski Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]] | align="center"| [[1987.]] | {{flagicon|AUS}} [[Hakoah Sydney City East FC|Sydney City]] | {{flagicon|NZL}} [[North Shore United AFC|North Shore United]] | align="center" {{ne|''Ukinuto''}} |- | [[OFC President's Cup|President's Cup]] | align="center"| [[2014.]] | {{flagicon|NZL}} [[Auckland City FC|Auckland City]] | {{flagicon|VAN}} [[Amicale F.C.|Amicale]] | align="center" {{ne|''Ukinuto''}} |- ! colspan="8" |Ženski klubovi |- | [[OFC Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | {{center|[[2025.]]}} | {{flagicon|NZL}} [[Auckland United FC|Auckland United]] | {{flagicon|PNG}} [[Hekari United F.C.|Hekari United]] | align="center"| lipanj – srpanj [[2026.]] |- |} == Povezano == * [[FIFA]] ** [[Azijska nogometna konfederacija]] (AFC) ** [[Konfederacija afričkog fudbala|Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Srednje Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{Refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Oceania Football Confederation}} * [https://www.oceaniafootball.com/ Službeni veb-sajt] * [http://soccerlens.com/ofc-oceania-football-confederation/31255/ Nogometna konfederacija Oceanije], SoccerLens.com. {{Fudbalske reprezentacije – OFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:OFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Oceaniji]] [[Kategorija:Nastanci 1966.]] nz9it8qnnr51cnl9jw2fsv8l1mfl6pp 42652769 42652767 2026-07-10T13:21:42Z Edgar Allan Poe 29250 42652769 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Oceanijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Oceania Football Confederation | logo = Oceania Football Confederation logo.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[1966.]] | mjesto osnivanja = | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|NZL}} [[Auckland]], [[Novi Zeland]] | regija = [[Oceanija]]{{efn|Osim [[Australija|Australije]] i [[Sjeverni Marijanski otoci|Sjevernih Marijanskih otoka]].}} | broj članica = 13 ukupno (11 punopravnih) | službeni jezici = [[engleski jezik]] | predsjednik = {{flagicon|VAN}} [[Lambert Maltock]] | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|TAH}} [[Thierry Ariiotima]]|{{flagicon|PNG}} [[Kapi Natto John]]|{{flagicon|TON}} [[Lord Ve'ehala]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Nova Kaledonija|local}} [[Franck Castillo]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.oceaniafootball.com/|OceaniaFootball.com}} }} '''Oceanijska nogometna konfederacija''' ('''OFC'''; {{Jez-en|Oceania Football Confederation}}) jedna je od šest kontinentalnih konfederacija međunarodne [[Nogomet|nogometne federacije]] [[FIFA]]-e. OFC ima 13 članova, od kojih su 11 punopravni članovi, a dva su pridružena člana koji nisu povezani sa FIFA-om. Promoviše nogomet u [[Oceanija|Oceaniji]] i omogućava [[Lista fudbalskih reprezentacijama|zemljama članicama]] da se kvalifikuju za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetsko prvenstvo]]. OFC se pretežno sastoji od [[Otok|otočkih država]] u kojima nogomet nije najpopularniji sport, s niskim [[Bruto domaći proizvod|BDP]]-om i niskom populacijom, što znači da OFC nacije generiraju vrlo malo novca. OFC ima mali uticaj u širem nogometnom svijetu, bilo u smislu međunarodnog takmičenja ili kao izvor igrača za klupska takmičenja visokog profila. OFC je jedina konfederacija koja nije imala barem jednu međunarodnu titulu, a najbolji rezultat ima [[Australija]] koja se plasirala [[Finale FIFA Kupa konfederacija 1997.|u finale]] [[FIFA Kup konfederacija 1997.|FIFA Kupa konfederacija 1997]]. Godine 2006, tada najveća i najuspješnija nacija OFC-a, [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], napustila je po drugi put konfederaciju kako bi se pridružila [[Azijska nogometna konfederacija|Azijskoj nogometnoj konfederaciji]] (AFC), ostavljajući [[Nogometna reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] kao najveću reprezentaciju unutar OFC-a. Predsjednik OFC-a je [[Lambert Maltock]] od aprila 2018. Potpredsjednici su Thierry Ariiotima, Kapi Natto John i Lord Ve'ehala, dok je Franck Castillo generalni sekretar.<ref>{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/governance/executive-committee/|title=Oceania Football Confederation – OFC Home|publisher=Oceania Football Confederation|access-date=2. 2. 2022}}</ref> Sjedište konfederacije je u [[Auckland]]u, [[Novi Zeland]]. == Historija == Konfederacija je nastala 1966. godine, kao rezultat neuspjelih pokušaja Australije i Novog Zelanda da se pridruže [[Azijska nogometna konfederacija|Azijskoj nogometnoj konfederaciji]].<ref>{{Cite web|url=http://www.sportshistory.club/2asoif13foo7ofc.html|title=Sh - Ofc|date=|publisher=Sportshistory.club|access-date=19. 1. 2022|archive-date=22. 5. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522005113/http://www.sportshistory.club/2asoif13foo7ofc.html|url-status=dead}}</ref> Osnivački članovi OFC-a bili su sljedeći:<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=r_Ujf9-TmBUC&q=Oceania+Football+Confederation+formed+in+1966&pg=PA332|title=A Dictionary of Sports Studies|isbn=019921381X|language=en}}</ref> * {{flagicon|AUS}} [[Nogometni savez Australije]] * {{flagicon|NZL}} [[Nogometni savez Novog Zelanda]] * {{flagicon|FIJ}} [[Nogometni savez Fidžija]] * {{flagicon|PNG}} [[Nogometni savez Papue Nove Gvineje]] Australija je napustila OFC 1972. kako bi ponovo nastavila sa članstvom u AFC-u, ali se ponovo pridružila OFC-u 1978.<ref>[https://web.archive.org/web/*/http://www.oceaniafootball.com/index.cgi?sID=23 OFC History] oceaniafootball.com</ref><ref>{{Cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19760301-1.1.24.aspx|title=Oceania admit Taiwan and Aussies quit|date=1. 3. 1976|website=[[The Straits Times]]}}</ref> Njihova muška reprezentacija (nadimak [[Nogometna reprezentacija Australije|''Socceroos'']]) postala je prva [[Oceanija|oceanijska zemlja]] koja je igrala na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu|FIFA Svjetskom prvenstvu]] [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1974.|1974]], a izvučena je u istoj grupi sa [[Nogometna reprezentacija Čilea|Čileom]], [[Nogometna reprezentacija Istočne Njemačke|Istočnom Njemačkom]] i [[Nogometna reprezentacija Njemačke|Zapadnom Njemačkom]]. Nisu uspjeli postići ni jedan gol, ali su i dalje bili konkurentni u sva tri svoja meča.<ref>{{Cite web|url=https://www.nzherald.co.nz/sport/soccer-australia-upbeat-despite-loss-to-brazil/QXQAT4TM2PYBVSV67UQENJDANM/|title=Soccer: Australia upbeat despite loss to Brazil|date=16. 8. 2023|website=New Zealand Herald|access-date=28. 10. 2023|archive-date=23. 10. 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023154659/https://www.nzherald.co.nz/sport/soccer-australia-upbeat-despite-loss-to-brazil/QXQAT4TM2PYBVSV67UQENJDANM/|url-status=dead}}</ref> Reprezentativci Novog Zelanda (nadimak [[Nogometna reprezentacija Novog Zelanda|''All Whites'']]) igrali su na svom prvom Svjetskom prvenstvu osam godina kasnije. Na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1982.|Svjetskom prvenstvu 1982.]] pretrpjeli su teže poraze nego Australija [[1974.]] godine.<ref>{{Cite web|url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1982-soccer-world-cup/results|title=All Whites' results|website=nzhistory.govt.nz}}</ref> [[Nogometna reprezentacija Kineskog Taipeja|Kineski Taipei]] je bio član OFC-a od 1975. do 1989. godine. Godine 1996. [[FIFA]] je potvrdila OFC kao punu konfederaciju i dodijelila mu mjesto u izvršnoj vlasti FIFA-e.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/congress/history/congress-zurich-1996.html|title=FIFA Congress|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20130701125309/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/congress/history/congress-zurich-1996.html|archive-date=1. 7. 2013|url-status=dead|access-date=14. 3. 2017}}</ref> Godine 1998., OFC je predstavio novi [[logo]] i službeni časopis pod nazivom ''The Wave''. Australija je u međuvremenu izgubila nekoliko međukonfederacijskih doigravanja za Svjetsko prvenstvo; prvo od [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1986. (doigravanje UEFA-OFC)|Škotske]] ([[1985.]]), zatim od [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1994. (OFC-CONMEBOL play-off)|Argentine]] ([[1993.]]), te na koncu [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1998. (AFC–OFC play-off)|Irana]] ([[1997.]]).<ref>{{Cite web|url=https://7news.com.au/sport/soccer/fifa-considering-world-cup-playoff-switch-c-4618366|title=World Cup play-offs to be one-off ties|date=19. 11. 2021}}</ref> Reprezentacija Australije dugo se smatrala najvećim izazovom iz Oceanije.<ref>{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/looking-back-the-ofc-nations-cup-2002/|title=Looking back: The OFC Nations Cup 2002|date=13. 7. 2020}}</ref> Bilo je mnogo nekonkurentnih utakmica u kojima su učestvovali, posebno 1990-ih i 2000-ih. Njihove utakmice drugog kola kvalifikacija za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 1998.|Svjetsko prvenstvo 1998.]] u junu 1997. uključivale su pobjedu nad [[Nogometna reprezentacija Solomonskih Otoka|Solomonskim Otocima]] rezultatom 13:0.<ref>{{Cite web|url=http://fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/preliminaries/preliminary=897/index.html|title=Results, Oceanian Zone|date=|publisher=FIFA|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014044619/http://fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/preliminaries/preliminary=897/index.html|archive-date=14. 10. 2007|url-status=dead|access-date=19. 1. 2022}}</ref> Sljedeće godine su pobijedili [[Nogometna reprezentacija Cookovih Otoka|Cookove Otoke]] sa 16:0 na [[OFC kup nacija 1998.|OFC kupu nacija 1998]], dok su ih na [[OFC kup nacija 2000.|OFC kupu nacija 2000.]] savladali sa 17:0.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tables/98oc.html|title=Oceanian Nations Cup 1998}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tables/00oc.html|title=Oceanian Nations Cup 2000}}</ref> Nekonkurentni rezultati su eskalirali u aprilu 2001. godine, tokom prvog kruga OFC-ovih kvalifikacija za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetsko prvenstvo 2002]]. Australija je prvo pobijedila [[Nogometna reprezentacija Tonge|Tongu]] rezultatom 22:0, nakon čega slijede pobjede nad [[Nogometna reprezentacija Američke Samoe|Američkom Samoom]] ([[Australija – Američka Samoa (kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2002.)|31:0]]) i [[Nogometna reprezentacija Samoe|Samoom]] (11:0).<ref>{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/only-eleven-for-the-aussies-this-time-1.380789|title=Only eleven for the Aussies this time|work=[[The Irish Times]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.socceroos.com.au/news/watch-australia-31-0-american-samoa-20-years-ago-today|title=Watch: Australia 31-0 American Samoa, 20 years on|date=11. 4. 2021|publisher=Socceroos|access-date=19. 1. 2022}}</ref> Utakmica protiv Američke Samoe postala je najveća međunarodna pobjeda u historiji sporta (oborivši prethodni rekord postavljen u utakmici protiv Tonge),<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.ie/sport/soccer/american-samoa-finally-get-17-year-monkey-off-their-back-26795800.html|title=American Samoa finally get 17-year monkey off their back|website=Irish Independent}}</ref> dok je [[Archie Thompson]] također oborio rekord za najviše golova u jednoj utakmici, postigavši 13 golova u rekordnoj pobjedi. Rekordna forma Australije u ranim fazama kvalifikacija na kraju se nije mogla ponoviti u njihovom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2002. (OFC-CONMEBOL play-off)|međukonfederacijskom doigravanju]] protiv [[Nogometna reprezentacija Urugvaja|Urugvaja]] kasnije te godine. U prvoj utakmici, Australija je uspjela savladati [[Južna Amerika|Južnoamerikance]] rezultatom 1:0 pred domaćom publikom u [[Melbourne]]u, ali su u gostima bili svladani rezultatom 3:0. Gostujuću utakmicu pokvario je incident na aerodromu u [[Montevideo|Montevideu]] prije same utakmice, gdje su australijske igrače pljuvali, udarali i zlostavljali brojni okupljeni navijači Urugvaja.<ref name="smh">{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/sport/socceroos-promised-blanket-security-20051111-gdmf3y.html|title=Socceroos promised blanket security|date=10. 11. 2005}}</ref> Dana 24. maja 2004. godine, [[Nogometna reprezentacija Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] je postala 12. članica OFC-a. Australija je 2005. stigla do još jednog [[Kvalifikacije za FIFA Svjetsko prvenstvo 2006. (CONMEBOL–OFC play-off)|međukonfederacijskog doigravanja]] protiv Urugvaja. Obje strane su pobijedile u jednoj od dvije utakmice, što je dovelo do toga da je Australija konačno okončala sušu na Svjetskom prvenstvu dramatičnim [[Izvođenje penala|izvođenjem penala]] u [[Sydney]]ju. Australiji je odobreno pojačano osiguranje za prvu gostujuću utakmicu, kao odgovor na incident na aerodromu 2001. godine, a u revanšu urugvajski tim je žestoko izviždan dok je svirala njihova nacionalna himna.<ref>{{Cite web|url=https://www.theage.com.au/sport/soccer/the-other-two-faced-australia-20051118-ge19fc.html|title=The other, two-faced Australia|last=Baum|first=Greg|date=18. 11. 2005|website=The Age}}</ref> Na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2006.|FIFA Svjetskom prvenstvu 2006.]] Australija je eliminirana od [[Nogometna reprezentacija Italije|Italije]] tokom osmine finala.<ref>{{Cite web|url=https://dsf.newscorpaustralia.com/theaustralian/subscription/|title=Subscribe to The Australian &#124; Newspaper home delivery, website, iPad, iPhone & Android apps}}</ref> Njihova pobjeda u grupnoj fazi protiv [[Nogometna reprezentacija Japana|Japana]] (3:1) bila je prva pobjeda neke reprezentacije OFC-a na Svjetskom prvenstvu. Australija je iste godine ponovo napustila OFC i pridružila se Azijskoj nogometnoj konfederaciji. Godine 2008, pridruženi član, [[Nogometni savez Sjevernih Marijanskih otoka]], također je napustio OFC i 2009. godine se pridružio AFC-u kao pridruženi član. Krajem 2009. godine, [[Nogometni savez Palaua]], koji je geografski dio Oceanije, ali bez službenih veza s OFC-om, također je podnio zahtjev za isti status kod AFC-a kao i savez Sjevernih Marijanskih otoka, ali nije bio uspješan.<ref>{{Cite web|url=http://www.eaff.com/eanews/release/2009/090905.html|title=Regarding the agenda/ decisions of the 29th EAFF Executive Committee Meeting|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207081025/http://www.eaff.com/eanews/release/2009/090905.html|archive-date=7. 2. 2012|url-status=dead|access-date=27. 3. 2012}}</ref> Novi Zeland je okončao vlastitu sušu na Svjetskom prvenstvu [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010. (AFC–OFC play-off)|2009.]] kada su pobijedili [[Nogometna reprezentacija Bahreina|Bahrein]] i plasirali se na [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|Svjetsko prvenstvo 2010]]. Na turniru je učestvovala i Australija, koja je sada predstavljala AFC. Novi Zeland je bio jedini neporaženi tim na turniru, uprkos tome što nije prošao grupnu fazu.<ref>{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/the-press/sport/4504198/Beautiful-outcomes-at-ugly-Cup|title=Beautiful outcomes at ugly Cup|date=30. 12. 2010|website=Stuff}}</ref> Uz odsustvo Australije, Novi Zeland je sada redovno prisutan u plej-ofu međukonfederacija Svjetskog prvenstva. Ubjedljivo su poraženi od [[Nogometna reprezentacija Meksika|Meksika]] u dvije utakmice [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo FIFA 2014 (doigravanje CONCACAF–OFC)|2013]], dok su tijesno izgubili od [[Nogometna reprezentacija Perua|Perua]] [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018 - doigravanje (OFC–CONMEBOL)|2017.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/nov/20/world-cup-play-off-new-zealand-v-mexico-live|title=World Cup play-off: New Zealand v Mexico – as it happened|last=Lutz|first=Tom|date=20. 11. 2013}}</ref> i [[Nogometna reprezentacija Kostarike|Kostarike]] [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022 - doigravanje (OFC–CONMEBOL)|2022.]] godine.<ref>{{Cite web|url=https://theathletic.com/3489982/2022/06/14/costa-rica-qualify-for-2022-world-cup-with-win-over-new-zealand/|title=Costa Rica qualify for 2022 World Cup|last=Winehouse|first=Amitai|website=The Athletic|language=en|access-date=17. 10. 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=11. 10. 2022|title=Hay quits as New Zealand coach after World Cup miss|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/hay-quits-new-zealand-coach-after-world-cup-miss-2022-10-11/|access-date=17. 10. 2022}}</ref> == Kritike == Kroz svoju historiju, postojali su brojni pozivi da se ili spoje OFC i AFC, ili da se OFC raspusti i da se njegovi članovi pridruže AFC-u, kako bi se formirala Azijsko-pacifička nogometna konfederacija. Pozivi su postali glasniji 2003. godine kada je FIFA poništila odluku da OFC-u odobri automatsko mjesto na Svjetskom prvenstvu.<ref name="wsc">{{Cite web|url=https://www.wsc.co.uk/the-archive/18-letter-from/2421-australia--world-cup-is-a-long-way-away|title=Australia – World Cup is a long way away|last=Hall|first=Matthew|website=When Saturday Comes}}</ref> Nedostatak učešća Australije na Svjetskom prvenstvu prije 2006. mnogi okrivljuju za OFC kvalifikacioni proces, a nogometni kritičar Matthew Hall je 2003. izjavio: ''"Za kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo, Socceroos će pobjeđivati u utakmicama u [[kriket]] poenima, a zatim se suočiti sa teškim doigravanjem protiv očajnog, borbeno prekaljenog protivnika koji je dobio drugi, ili čak treći život."''<ref name="wsc" /> == Uprava == {| class="wikitable" !Pozicija !Ime<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/associations/ofc/|title=Football Confederations - OFC|publisher=FIFA|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321204824/https://www.fifa.com/associations/ofc/|archive-date=21. 3. 2019|url-status=dead|access-date=31. 1. 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/governance/executive-committee/|title=Executive Committee|publisher=Oceania Football Confederation|language=en-US|access-date=31. 1. 2021}}</ref> |- |bgcolor=#EAECF0| '''Predsjednik''' |{{flagicon|Vanuatu}} [[Lambert Maltock]] |- | rowspan="3" bgcolor=#EAECF0| '''Potpredsjednici''' |{{flagicon|Tahiti}} [[Thierry Ariiotima]] |- |{{flagicon|PNG}} [[Kapi Natto John]] |- |{{flagicon|Tonga}} [[Lord Ve'ehala]] |- |bgcolor=#EAECF0| '''Generalni sekretar''' |{{flagicon|Nova Kaledonija}} [[Franck Castillo]] |} == Članstvo == === Trenutne članice === OFC se sastoji od 11 punopravnih članica i 2 pridružena članice, koje su pridružene članice OFC-a, ali nisu članice FIFA-e.<ref>{{Cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofc/MemberAssociations/tabid/1016/language/en-US/Default.aspx|title=Member Associations|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230758/http://www.oceaniafootball.com/ofc/MemberAssociations/tabid/1016/language/en-US/Default.aspx|archive-date=3. 3. 2016|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u OFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] ! Biješke |- | ASA | style="text-align:left;" | {{flagicon|ASA}} [[Fudbalski savez Američke Samoe|Američka Samoa]] | [[1984.]] | Puno | [[1998.]] | [[1998.]] | {{yes}} | <ref group="Note" name="uninc-usa">Neorganizirani neinkorporirani teritorij [[SAD|Sjedinjenih Američkih Država]].</ref> |- | COK | style="text-align:left;" | {{flagicon|COK}} [[Fudbalski savez Cookovih Otoka|Cookovi Otoci]] | [[1971.]] | Puno | [[1994.]] | [[1994.]] | {{yes}} | <ref group="Note" name="free-nz">Država u slobodnom savezu s [[Novi Zeland|Novim Zelandom]].</ref> |- | FIJ | style="text-align:left;" | {{flagicon|FIJ}} [[Fudbalski savez Fidžija|Fidži]] | [[1938.]] | Puno | [[1964.]] | [[1966.]] | {{yes}} | |- | KIR | style="text-align:left;" | {{flagicon|KIR}} [[Fudbalski savez Kiribatija|Kiribati]] | [[1980.]] | Priduženo | {{N/A}} | [[2007.]] | {{yes}} | |- | NCL | style="text-align:left;" | {{flagicon|NCL}} [[Fudbalski savez Nove Kaledonije|Nova Kaledonija]] | [[1928.]] | Puno | [[2004.]] | [[1999.]] | {{ne}} | <ref group="Note">Kolektivitet ''sui generis'' [[Francuska|Francuske]].</ref> |- | NZL | style="text-align:left;" | {{flagicon|NZL}} [[Fudbalski savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] | [[1891.]] | Puno | [[1948.]] | [[1966.]] | {{yes}} | |- | PNG | style="text-align:left;" | {{flagicon|PNG}} [[Fudbalski savez Papue Nove Gvineje|Papua Nova Gvineja]] | [[1962.]] | Puno | [[1966.]] | [[1966.]] | {{yes}} | |- | SAM | style="text-align:left;" | {{flagicon|SAM}} [[Fudbalski savez Samoe|Samoa]] | [[1968.]] | Puno | [[1986.]] | [[1986.]] | {{yes}} | |- | SOL | style="text-align:left;" | {{flagicon|SOL}} [[Fudbalski savez Solomonskih Otoka|Solomonski Otoci]] | [[1979.]] | Puno | [[1988.]] | [[1988.]] | {{yes}} | |- | TAH | style="text-align:left;" | {{flagicon|TAH}} [[Fudbalski savez Tahitija|Tahiti]] | [[1989.]] | Puno | [[1990.]] | [[1990.]] | {{ne}} | <ref group="Note">Prekomorski teritorij [[Francuska|Francuske]].</ref> |- | TGA | style="text-align:left;" | {{flagicon|TGA}} [[Fudbalski savez Tonge|Tonga]] | [[1965.]] | Puno | [[1994.]] | [[1994.]] | {{yes}} | |- | TUV | style="text-align:left;" | {{flagicon|TUV}} [[Fudbalski savez Tuvalua|Tuvalu]] | [[1979.]] | Pridruženo | {{N/A}} | [[2006.]] | {{yes}} | |- | VAN | style="text-align:left;" | {{flagicon|VAN}} [[Fudbalski savez Vanuatua|Vanuatu]] | [[1934.]] | Puno | [[1988.]] | [[1988.]] | {{yes}} | |} {{reflist|group="Note"}} === Potencijalne članice === * {{flagicon image|Flag of Bougainville.svg}} [[Autonomna regija Bougainville|Bougainville]] (autonomna regija [[Papua Nova Gvineja|Papua Nove Gvineje]]) * {{FudRep|Mikronezija}} (bila je pridružena članica)<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY">{{Cite web|url=https://www.oceaniafootball.com/archives-18369/|title=OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY AT CONGRESS|publisher=Oceania Football Confederation|access-date=8. 1. 2023}}</ref> * {{FudRep|Maršalovi Otoci}} * {{FudRep|Nauru}} * {{FudRep|Niue}} (bila je pridružena članica od [[2006.]] do [[2021.]])<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> * {{FudRep|Palau}} (bila je pridružena članican)<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> * {{FudRep|Wallis i Futuna|local}} Ostali djelomično autonomni teritoriji u Oceaniji imaju sporadično aktivne ili neaktivne nogometne reprezentacije ili pak uopće nemaju nogometne reprezentacije, a radi se o: * {{FudRep|Božićni otok}} (vanjski teritorij [[Australija|Australije]]) * {{FudRep|Kokosovi otoci}} (vanjski teritorij [[Australija|Australije]]) * {{FudRep|Norfolk}} (vanjski teritorij [[Australija|Australije]]) * {{FudRep|Pitcairn}} (prekomorski teritorij [[UK|Ujedinjenog Kraljevstva]]) * {{FudRep|Tokelau}} (zavisni teritorij [[Novi Zeland|Novog Zelanda]]) === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Članstvo ! Pridruživanje ! Istupanje |- | rowspan="2" |AUS | align="left" rowspan="2" |{{flagicon|Australija}} [[Fudbalski savez Australije|Australija]]<ref>{{cite web |url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc |title=Oceania Football Confederation – Content |date=6. 10. 2009 |publisher=Oceania Football Confederation|access-date=14. 3. 2017|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc |archive-date=3. 3. 2009}}</ref> | rowspan="2" |Puno | [[1966.]] | [[1972.]] |- | [[1978.]] | [[2006.]] |- | rowspan="2" |TPE | align="left" rowspan="2" |{{flagicon|Kineski Taipei}} [[Fudbalski savez Kineskog Taipeija|Kineski Taipei]] | rowspan="2" |Puno | [[1976.]] | [[1978.]] |- | [[1982.]] | [[1989.]] |- | FSM | align="left" |{{flagicon|Mikronezija}} [[Fudbalski savez Saveznih Država Mikronezije|Mikronezija]]<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> | Pridruženo | [[2006.]] | {{N/A|TBC}} |- | NIU | align="left" |{{flagicon|Niue}} [[Fudbalski savez Niuea|Niue]]<ref>{{Cite news|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/437764/niue-removed-as-associate-member-of-oceania-football|title=Niue removed as associate member of Oceania Football|publisher=Radio NZ International|date=6. 3. 2021}}</ref> | Pridruženo | [[2006.]] | [[2021.]] |- | MNP | align="left" rowspan="2" |{{flagicon|Sjeverna Marijanska ostrva}} [[Fudbalski savez Sjevernih Marijanskih otoka|Sjeverni Marijanski otoci]] | rowspan="2" | Pridruženo | rowspan="2" |[[1998.]] | rowspan="2" |[[2009.]] |- | NMI |- | PLW | align="left" |{{flagicon|Palau}} [[Fudbalski savez Palaua|Palau]]<ref name="OFC CELEBRATES 40th ANNIVERSARY" /> | Pridruženo | [[2006.]] | {{N/A|TBC}} |} ==== Ostalo ==== * {{NogRep|IZR}} je [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1986. (OFC)|1986.]] i [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 1990. (OFC)|1990.]] iz političkih razloga učestvovao na OFC-ovim kvalifikacijskim turnirima za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]], iako nikada nije bio član OFC-a. === Nečlanice === ==== Članice AFC-a ==== Tri članice [[FIFA]]-e geografski su u [[Oceanija|Oceaniji]], ali nisu povezane s OFC-om, već su umjesto toga članovi FIFA-ine [[Azijska nogometna konfederacija|Azijske nogometne konfederacije]]: * {{NogRep|Australija}} * {{NogRep|Guam}} * {{NogRep|Sjeverna Marijanska ostrva}} === Članice CONIFA-e === Tri članice [[CONIFA]]-e su geografski u [[Oceanija|Oceaniji]], ali nisu povezane s OFC-om niti FIFA-om jer ne ispunjavaju uslove za članstvo: * {{NogRep|Havaji}} * {{NogRep|Uskršnji otok}} * {{flagicon image|Morning Star flag.svg}} [[Fudbalska reprezentacija Zapadne Papue|Zapadna Papua]] == Natjecanja == {| class="wikitable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan="110 |Muške reprezentacije |- | [[OFC Kup nacija|Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{fb|NZL}} | {{fb|VAN}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[Fudbal na Pacifičkim igrama|Pacifičke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|NCL}} | {{fb|SOL}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijski kvalifikacijski turnir]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|New Zealand}} | {{fb|FIJ}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-20 OFC prvenstvo|U-19/U-20 Prvenstvo]] | align="center"| [[2024.]] | {{fb|NZL}} | {{fb|NCL}} | align="center"| rujan [[2026.]] |- | [[OFC Razvojni turnir za mlade|U-18 Razvojni turnir za mlade]] | align="center"| [[2019.]] | {{fb|IND}} | {{fb|TAH}} | {{N/A|TBD}} |- | [[U-17 OFC prvenstvo|U-16/U-17 Prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|NZL}} | {{fb|NCL}} | align="center"| srpanj [[2026.]] |- | [[OFC Razvojni turnir za mlade|U-15 Razvojni turnir za mlade]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|SOL}} | {{fb|COK}} | align="center"| listopad [[2026.]] |- | [[OFC Kup nacija (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|SOL}} [[Futsal reprezentacija Solomonskih Otoka|Solomonski Otoci]] | {{flagicon|NZL}} [[Futsal reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] | {{N/A|TBD}} |- | [[OFC Futsal turnir za mlade|Futsal turnir za mlade]] | align="center"| [[2017.]] | {{flagicon|SOL}} [[Futsal reprezentacija Solomonskih Otoka|Solomonski Otoci]] | {{flagicon|NZL}} [[Futsal reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] | {{N/A|TBD}} |- | [[OFC Kup nacija (fudbal na pijesku)|Kup nacija u nogometu na pijesku]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|TAH}} [[Reprezentacija Tahitija u fudbalu na pijesku|Tahiti]] | {{flagicon|SOL}} [[Reprezentacija Solomonskih Otoka fudbalu na pijesku|Solomonski Otoci]] | align="center"| listopad [[2026.]] |- ! colspan="10" |Ženske reprezentacije |- | [[OFC Kup nacija za žene|Kup nacija]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|SOL}} | {{fbw|PNG}} | align="center"| [[2029.]] |- | [[Fudbal na Pacifičkim igrama|Pacifičke igre]] | align="center"| [[2023.]] | {{fbw|PNG}} | {{fbw|FIJ}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijski kvalifikacijski turnir]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|SOL}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-20 OFC prvenstvo za žene|U-19/U-20 Prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|NCL}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 OFC prvenstvo za žene|U-16/U-17 Prvenstvo]] | align="center"| [[2025.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|SAM}} | align="center"| rujan [[2026.]] |- | [[OFC Razvojni turnir za mlade|U-15 Razvojni turnir za djevojčice]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|NZL}} | {{fbw|SAM}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[OFC Kup nacija za žene (futsal)|Futsal Kup nacija]] | align="center"| [[2024.]] | {{flagicon|NZL}} [[Ženska futsal reprezentacija Novog Zelanda|Novi Zeland]] | {{flagicon|FIJ}} [[Ženska futsal reprezentacija Fidžija|Fidži]] | {{N/A|TBD}} |- ! colspan="8" |Muški klubovi |- | [[OFC Liga prvaka|Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|NZL}} [[Auckland City FC|Auckland City]] | {{flagicon|PNG}} [[Hekari United F.C.|Hekari United]] | align="center"| kolovoz [[2026.]] |- | [[OFC Profesionalna liga|Profesionalna liga]] | align="center"| [[2026.]] |{{flagicon|NZL}} [[Auckland FC (OFC Profesionalna liga)|Auckland FC]] |{{flagicon|AUS}} [[South Melbourne FC]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[OFC Liga prvaka (futsal)|Futsal Liga prvaka]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|SOL}} [[Mataks FC]] | {{flagicon|NZL}} [[Waikato Rapids]] | align="center"| [[2026.]] |- | [[Oceanijski Kup pobjednika kupova|Kup pobjednika kupova]] | align="center"| [[1987.]] | {{flagicon|AUS}} [[Hakoah Sydney City East FC|Sydney City]] | {{flagicon|NZL}} [[North Shore United AFC|North Shore United]] | align="center" {{ne|''Ukinuto''}} |- | [[OFC President's Cup|President's Cup]] | align="center"| [[2014.]] | {{flagicon|NZL}} [[Auckland City FC|Auckland City]] | {{flagicon|VAN}} [[Amicale F.C.|Amicale]] | align="center" {{ne|''Ukinuto''}} |- ! colspan="8" |Ženski klubovi |- | [[OFC Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | {{center|[[2025.]]}} | {{flagicon|NZL}} [[Auckland United FC|Auckland United]] | {{flagicon|PNG}} [[Hekari United F.C.|Hekari United]] | align="center"| lipanj – srpanj [[2026.]] |- |} == Povezano == * [[FIFA]] ** [[Azijska nogometna konfederacija]] (AFC) ** [[Konfederacija afričkog fudbala|Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Srednje Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{Refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Oceania Football Confederation}} * [https://www.oceaniafootball.com/ Službeni veb-sajt] * [http://soccerlens.com/ofc-oceania-football-confederation/31255/ Nogometna konfederacija Oceanije], SoccerLens.com. {{Fudbalske reprezentacije – OFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:OFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Oceaniji]] [[Kategorija:Nastanci 1966.]] cmghcg9ie4trpbe6aiclskg8vrc4ahe Mahō shōjo 0 4723679 42652720 42652617 2026-07-10T12:00:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Maho šodžo]] na [[Mahō shōjo]] 42652617 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Wikipe-tan sorceress color.svg|mini|desno|180p|Vikipedijina maskota [[Vikipedija:Vikipe-tan|Vikipe-tan]] obučena kao magična devojčica.]] '''Maho šodžo''' ({{jez-jap|魔法少女}}, ''-{mahō shōjo}-'' – prim. prev. „Magična devojčica“) je [[Žanr|podžanr]] [[Fantastika|fantastike]] koji obuhvata [[manga|japanske stripove]], [[anime|animacije]], [[Lajt roman|lajt romane]] i [[Igrani film|igrane filmove]] u kojima su fokus priče devojčice koje putem transformacije dobijaju [[magija|magične]] sposobnosti.<ref name="Sugawa">{{cite web|last1=Sugawa|first1=Akiko|url=https://www.nippon.com/en/in-depth/a03904/|title=Children of Sailor Moon: The Evolution of Magical Girls in Japanese Anime|website=Nippon Communications Foundation|date=February 26, 2015|access-date=May 28, 2016|archive-date=April 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401013143/http://www.nippon.com/en/in-depth/a03904/|url-status=live}}</ref><ref name="ann 2016-05-27">{{cite news|first=Gabriella|last=Ekens|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-05-27/what-makes-magical-girls-so-popular/.102557|title=What Makes Magical Girls So Popular?|work=[[Anime News Network]]|date=2016-05-27|access-date=2020-12-07|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108131710/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-05-27/what-makes-magical-girls-so-popular/.102557|url-status=live}}</ref> Žanr je nastao [[1962]]. godine objavljivanjem mange ''-{[[Himitsu no Akko-chan]]}-''.<ref name="Thompson">{{cite book|last1=Thompson|first1=Jason|title=Manga: The Complete Guide|url=https://archive.org/details/mangacompletegui0000thom_l3e2|date=2007|publisher=Del Rey Books|location=New York|isbn=978-0345485908}}</ref> Anime adaptaciju je uradio [[Toej animejšon|Toej]], studio koji je tokom te decenije proizveo mnoge serije ovog tipa i popularizovao žanr, tada poznat kao '''''madžoko''''' (jap. 魔女っ子, ''-{majokko}-'' – prim. prev. „Mala veštica“).<ref name="Sugawa"/> Ime je promenjeno tokom [[1980-e|osamdesetih]].<ref name="Aihara">{{cite book |last=Aihara |first=Ruriko |date=2020-02-10 |title='80s &'90s 魔女っ子おもちゃブック|trans-title='80s & '90s Majokko Toy Book|language=ja |location=Japan |publisher=Graphicsha |isbn=978-4766133462}}</ref> Koncept „transformisanja“ uveden je [[1990-e|devedesetih]] godina, popularizacijom serije ''-{[[Sailor Moon]]}-'' koja je ideju pozajmila od japanskih igranih filmova i TV drama (jap. 特撮, ''-{tokusatsu}-'').<ref name="Sugawa"/><ref name="Aihara"/> Žanr je ulaskom u [[21. vek]] počeo da proizvodi zrelije naslove, povećavajući tako svoju demografiju.<ref name="ann 2020-10-30">{{cite news|first=Ivan|last=Ituriel|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-10-30/pretty-cure-101-everything-you-need-to-know-and-some-things-you-dont/.164903|title=Pretty Cure 101: Everything You Need to Know And Some Things You Don't|work=[[Anime News Network]]|date=2020-10-30|access-date=2020-12-07|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201022453/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-10-30/pretty-cure-101-everything-you-need-to-know-and-some-things-you-dont/.164903|url-status=live}}</ref> == Karakteristike == Serije ovog žanra se uglavnom bave tradicionalno [[Manga šodžo|ženstvenim temama]], fokusirajući se na romansu i prijateljstvo. Protagoniste ovakvih priča su većinski devojčice ili tinejdžerke, koje transformisanjem postaju moćne superjunakinje, često zrelijeg izgleda. Transformacije se vrše pomoću magičnih predmeta koji mogu biti različitih oblika (kutijica za puder, [[daire]], olovka i dr.). Romanse su isprva isključivo bile između likova [[Heteroseksualnost|suprotnog pola]], ali popularizacijom serija kao što su ''-{[[Puella Magi Madoka Magica]]}-'', uvedene su i [[Lezbejka|istopolne veze]].<ref name="Sugawa"/> Takođe, popularizacijom ''-{[[Mesečeva ratnica|Sailor Moon]]}-''-a, fokus je prešao sa romantičnih veza na prijateljsku ljubav.<ref name="ann 2016-05-27"/> == Neke od popularnih serija ovog žanra == * ''-{[[Sailor Moon]]}-'' * ''-{[[Puella Magi Madoka Magica]]}-'' * ''-{[[Tokyo Mew Mew]]}-'' * ''-{[[Ojamajo Doremi]]}-'' * ''-{[[Pretty Cure]]}-'' * ''-{[[Mermaid Melody Pichi Pichi Pitch]]}-'' == Reference == {{izvori}} {{animanga žanrovi}} [[Kategorija:Japanska kultura]] [[Kategorija:Japanska književnost]] [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] dkfjepu4rhuehg81h9h03aggzkqs96n 42652728 42652720 2026-07-10T12:01:58Z Edgar Allan Poe 29250 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] → [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 42652728 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Wikipe-tan sorceress color.svg|mini|desno|180p|Vikipedijina maskota [[Vikipedija:Vikipe-tan|Vikipe-tan]] obučena kao magična devojčica.]] '''Maho šodžo''' ({{jez-jap|魔法少女}}, ''-{mahō shōjo}-'' – prim. prev. „Magična devojčica“) je [[Žanr|podžanr]] [[Fantastika|fantastike]] koji obuhvata [[manga|japanske stripove]], [[anime|animacije]], [[Lajt roman|lajt romane]] i [[Igrani film|igrane filmove]] u kojima su fokus priče devojčice koje putem transformacije dobijaju [[magija|magične]] sposobnosti.<ref name="Sugawa">{{cite web|last1=Sugawa|first1=Akiko|url=https://www.nippon.com/en/in-depth/a03904/|title=Children of Sailor Moon: The Evolution of Magical Girls in Japanese Anime|website=Nippon Communications Foundation|date=February 26, 2015|access-date=May 28, 2016|archive-date=April 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401013143/http://www.nippon.com/en/in-depth/a03904/|url-status=live}}</ref><ref name="ann 2016-05-27">{{cite news|first=Gabriella|last=Ekens|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-05-27/what-makes-magical-girls-so-popular/.102557|title=What Makes Magical Girls So Popular?|work=[[Anime News Network]]|date=2016-05-27|access-date=2020-12-07|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108131710/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-05-27/what-makes-magical-girls-so-popular/.102557|url-status=live}}</ref> Žanr je nastao [[1962]]. godine objavljivanjem mange ''-{[[Himitsu no Akko-chan]]}-''.<ref name="Thompson">{{cite book|last1=Thompson|first1=Jason|title=Manga: The Complete Guide|url=https://archive.org/details/mangacompletegui0000thom_l3e2|date=2007|publisher=Del Rey Books|location=New York|isbn=978-0345485908}}</ref> Anime adaptaciju je uradio [[Toej animejšon|Toej]], studio koji je tokom te decenije proizveo mnoge serije ovog tipa i popularizovao žanr, tada poznat kao '''''madžoko''''' (jap. 魔女っ子, ''-{majokko}-'' – prim. prev. „Mala veštica“).<ref name="Sugawa"/> Ime je promenjeno tokom [[1980-e|osamdesetih]].<ref name="Aihara">{{cite book |last=Aihara |first=Ruriko |date=2020-02-10 |title='80s &'90s 魔女っ子おもちゃブック|trans-title='80s & '90s Majokko Toy Book|language=ja |location=Japan |publisher=Graphicsha |isbn=978-4766133462}}</ref> Koncept „transformisanja“ uveden je [[1990-e|devedesetih]] godina, popularizacijom serije ''-{[[Sailor Moon]]}-'' koja je ideju pozajmila od japanskih igranih filmova i TV drama (jap. 特撮, ''-{tokusatsu}-'').<ref name="Sugawa"/><ref name="Aihara"/> Žanr je ulaskom u [[21. vek]] počeo da proizvodi zrelije naslove, povećavajući tako svoju demografiju.<ref name="ann 2020-10-30">{{cite news|first=Ivan|last=Ituriel|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-10-30/pretty-cure-101-everything-you-need-to-know-and-some-things-you-dont/.164903|title=Pretty Cure 101: Everything You Need to Know And Some Things You Don't|work=[[Anime News Network]]|date=2020-10-30|access-date=2020-12-07|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201022453/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-10-30/pretty-cure-101-everything-you-need-to-know-and-some-things-you-dont/.164903|url-status=live}}</ref> == Karakteristike == Serije ovog žanra se uglavnom bave tradicionalno [[Manga šodžo|ženstvenim temama]], fokusirajući se na romansu i prijateljstvo. Protagoniste ovakvih priča su većinski devojčice ili tinejdžerke, koje transformisanjem postaju moćne superjunakinje, često zrelijeg izgleda. Transformacije se vrše pomoću magičnih predmeta koji mogu biti različitih oblika (kutijica za puder, [[daire]], olovka i dr.). Romanse su isprva isključivo bile između likova [[Heteroseksualnost|suprotnog pola]], ali popularizacijom serija kao što su ''-{[[Puella Magi Madoka Magica]]}-'', uvedene su i [[Lezbejka|istopolne veze]].<ref name="Sugawa"/> Takođe, popularizacijom ''-{[[Mesečeva ratnica|Sailor Moon]]}-''-a, fokus je prešao sa romantičnih veza na prijateljsku ljubav.<ref name="ann 2016-05-27"/> == Neke od popularnih serija ovog žanra == * ''-{[[Sailor Moon]]}-'' * ''-{[[Puella Magi Madoka Magica]]}-'' * ''-{[[Tokyo Mew Mew]]}-'' * ''-{[[Ojamajo Doremi]]}-'' * ''-{[[Pretty Cure]]}-'' * ''-{[[Mermaid Melody Pichi Pichi Pitch]]}-'' == Reference == {{izvori}} {{animanga žanrovi}} [[Kategorija:Japanska kultura]] [[Kategorija:Japanska književnost]] [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] fzg8nmc48wat67abq74cvsetoqd380x 42652731 42652728 2026-07-10T12:02:49Z Edgar Allan Poe 29250 42652731 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} [[Datoteka:Wikipe-tan sorceress color.svg|mini|desno|180p|Vikipedijina maskota [[Vikipedija:Vikipe-tan|Vikipe-tan]] obučena kao magična devojčica.]] '''Maho šodžo''' ({{jez-jap|魔法少女}}, ''-{mahō shōjo}-'' – prim. prev. „Magična devojčica“) je [[Žanr|podžanr]] [[Fantastika|fantastike]] koji obuhvata [[manga|japanske stripove]], [[anime|animacije]], [[Lajt roman|lajt romane]] i [[Igrani film|igrane filmove]] u kojima su fokus priče devojčice koje putem transformacije dobijaju [[magija|magične]] sposobnosti.<ref name="Sugawa">{{cite web|last1=Sugawa|first1=Akiko|url=https://www.nippon.com/en/in-depth/a03904/|title=Children of Sailor Moon: The Evolution of Magical Girls in Japanese Anime|website=Nippon Communications Foundation|date=February 26, 2015|access-date=May 28, 2016|archive-date=April 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401013143/http://www.nippon.com/en/in-depth/a03904/|url-status=live}}</ref><ref name="ann 2016-05-27">{{cite news|first=Gabriella|last=Ekens|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-05-27/what-makes-magical-girls-so-popular/.102557|title=What Makes Magical Girls So Popular?|work=[[Anime News Network]]|date=2016-05-27|access-date=2020-12-07|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108131710/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2016-05-27/what-makes-magical-girls-so-popular/.102557|url-status=live}}</ref> Žanr je nastao [[1962]]. godine objavljivanjem mange ''-{[[Himitsu no Akko-chan]]}-''.<ref name="Thompson">{{cite book|last1=Thompson|first1=Jason|title=Manga: The Complete Guide|url=https://archive.org/details/mangacompletegui0000thom_l3e2|date=2007|publisher=Del Rey Books|location=New York|isbn=978-0345485908}}</ref> Anime adaptaciju je uradio [[Toej animejšon|Toej]], studio koji je tokom te decenije proizveo mnoge serije ovog tipa i popularizovao žanr, tada poznat kao '''''madžoko''''' (jap. 魔女っ子, ''-{majokko}-'' – prim. prev. „Mala veštica“).<ref name="Sugawa"/> Ime je promenjeno tokom [[1980-e|osamdesetih]].<ref name="Aihara">{{cite book |last=Aihara |first=Ruriko |date=2020-02-10 |title='80s &'90s 魔女っ子おもちゃブック|trans-title='80s & '90s Majokko Toy Book|language=ja |location=Japan |publisher=Graphicsha |isbn=978-4766133462}}</ref> Koncept „transformisanja“ uveden je [[1990-e|devedesetih]] godina, popularizacijom serije ''-{[[Sailor Moon]]}-'' koja je ideju pozajmila od japanskih igranih filmova i TV drama (jap. 特撮, ''-{tokusatsu}-'').<ref name="Sugawa"/><ref name="Aihara"/> Žanr je ulaskom u [[21. vek]] počeo da proizvodi zrelije naslove, povećavajući tako svoju demografiju.<ref name="ann 2020-10-30">{{cite news|first=Ivan|last=Ituriel|url=https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-10-30/pretty-cure-101-everything-you-need-to-know-and-some-things-you-dont/.164903|title=Pretty Cure 101: Everything You Need to Know And Some Things You Don't|work=[[Anime News Network]]|date=2020-10-30|access-date=2020-12-07|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201022453/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2020-10-30/pretty-cure-101-everything-you-need-to-know-and-some-things-you-dont/.164903|url-status=live}}</ref> == Karakteristike == Serije ovog žanra se uglavnom bave tradicionalno [[Manga šodžo|ženstvenim temama]], fokusirajući se na romansu i prijateljstvo. Protagoniste ovakvih priča su većinski devojčice ili tinejdžerke, koje transformisanjem postaju moćne superjunakinje, često zrelijeg izgleda. Transformacije se vrše pomoću magičnih predmeta koji mogu biti različitih oblika (kutijica za puder, [[daire]], olovka i dr.). Romanse su isprva isključivo bile između likova [[Heteroseksualnost|suprotnog pola]], ali popularizacijom serija kao što su ''-{[[Puella Magi Madoka Magica]]}-'', uvedene su i [[Lezbejka|istopolne veze]].<ref name="Sugawa"/> Takođe, popularizacijom ''-{[[Mesečeva ratnica|Sailor Moon]]}-''-a, fokus je prešao sa romantičnih veza na prijateljsku ljubav.<ref name="ann 2016-05-27"/> == Neke od popularnih serija ovog žanra == * ''-{[[Sailor Moon]]}-'' * ''-{[[Puella Magi Madoka Magica]]}-'' * ''-{[[Tokyo Mew Mew]]}-'' * ''-{[[Ojamajo Doremi]]}-'' * ''-{[[Pretty Cure]]}-'' * ''-{[[Mermaid Melody Pichi Pichi Pitch]]}-'' == Reference == {{izvori}} {{animanga žanrovi}} [[Kategorija:Japanska kultura]] [[Kategorija:Japanska književnost]] [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 1eusox06jofq4gxsul6iky75h2uz58t Kategorija:Anime i manga terminologija 14 4723680 42652725 42652618 2026-07-10T12:01:51Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] na [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] bez ostavljanja preusmjerenja: (pomoću gadgeta [[WP:KM|КМ]]) 42652618 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Anime]] [[Kategorija:Manga]] dgscm4sp5axktevmao70vs509wtzihd Sportska manga 0 4723681 42652723 42652650 2026-07-10T12:01:24Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Spokon]] na [[Sportska manga]] 42652650 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Wikipe-tan coaching.png|mini|desno|150p|Vikipedijina maskota [[Vikipedija:Vikipe-tan|Vikipe-tan]] obučena kao trener.]] '''Sportska manga''' ({{jez-jap|スポーツ漫画}}), ponekad zvana i ''散pokon'', je [[Žanr|podžanr]] [[manga|japanskih stripova]] i [[anime|animacije]] u kom je fokus [[sport]] i takmičarski duh. Sport u anime i manga serijama prisutan je od [[1920-e|1920-ih]], ali kao odvojen žanr nastao je [[1950-e|pedesetih]] godina. Popularizovan je [[1964]]. godine, zbog [[Letnje olimpijske igre 1964.|Letnjih olimpijskih igara]] koje su se te godine održale u [[Tokio|Tokiju]]. == Karakteristike == Glavni fokus ovog [[Žanr|žanra]] je prikaz određenog [[sport|sporta]], kako japanskog tako i inostranog,{{sfn|Drazen|2002|p=118}} poznatijeg ([[bejzbol]], [[fudbal]], [[boks]], [[biciklizam]]), manje popularnog ([[Ulične trke|ulične trke]], [[ritmička gimnastika]], [[stoni tenis]], [[Košarka u kolicima|košarka u kolicima]]) i drugih ([[bilijar]], [[Šogi|šogi]], [[Madžong|madžong]], [[go]]).{{sfn|Bryce|Davis|2010|p=48}} Priče ovog žanra često prate strukturu poznatu kao ''spokon''. Izraz je miks dve reči, „sport“ i „kondžo“ ({{jez-jap|根性}}, ''-{konjō}-'' – „petlja“ ili „upornost“).{{sfn|Thompson|2007|p=346}} [[Protagonista]] takvih priča često ima tragičnu prošlost zbog koje je odlučio da „postane najbolji“ u datom sportu.{{sfn|Thompson|2007|p=346}}{{sfn|Drazen|2002|p=119}} Njegov ili njen trener dobija očinsku ulogu, ili je prikazan kao „trener iz pakla,“ koji je strog ali pošten.{{sfn|Thompson|2007|p=346}} Protagonista je takođe često neverovatno talentovan, ali potcenjivan.{{sfn|Gravett|2004|p=54}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}}{{sfn|Gravett|2004|p=54}} Frederik L. Šot, autor dela ''-{Manga! Manga! The World of Japanese Comics}-'', naveo je da se japanski prikaz sporta u stripu razlikuje od zapadnjačkog, po tome što se više fokusira na [[bušido]], odnosno gleda na sport kao na „metaforu ljudskih napora“.{{sfn|Schodt|1983|p=81}} Sportske [[manga|mange]] se bave prijateljstvom, timskim radom, takmičarskim duhom, upornošću, odlučnošću i nepokolebljivom voljom.{{sfn|Bryce|Davis|2010|p=49}} == Istorija == Za prvi sportski [[anime]] smatran je kratki animirani film ''-{Animal Olympic Games}-'' iz [[1928]]. godine.{{sfn|Clements|2013|p=79}} Film je nastao u režiji [[Jasudži Murata|Jasudžija Murate]], i inspirisan je [[Letnje olimpijske igre 1928.|Letnjim olimpijskim igrama]] koje su te godine održane u [[Amsterdam|Amsterdamu]].{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}} Film prikazuje zapadnjačke sportove, što će imati veliki uticaj na žanr, kao i Muratin naredni film (''-{Our Baseball Game}-'', 1930) i film Sičija Harade (''-{Baseball in the Forest}-'', 1934).{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}} Sportovi sa zapada prisutni su u [[Japan|Japanu]] od [[Meiđi period|Meidži perioda]],{{sfn|Drazen|2002|p=118}} ali dobijaju maha za vreme [[Okupacija Japana|okupacije Japana]] kada su [[Sjedinjene Američke Države|američke]] sile dovele sa sobom bejzbol, boks i [[rvanje]].{{sfn|Thompson|2007|p=346}} Tradicionalni japanski sportovi kao što su [[džudo]], [[karate]] i [[kendo]] su bili zabranjeni jer su bili previše „agresivni“.{{sfn|Schodt|1983|p=79}}{{sfn|Gravett|2004|p=54}} Tu zabranu je 1950. godine ukinuo general [[Daglas Makartur]], pa su shodno tome opet postali popularni i prikazivani u mangama i anime serijama.{{sfn|Gravett|2004|p=54}}{{sfn|Schodt|1983|p=79}} Za prvu mangu ovog žanra smatra se ''-{Igaguri-kun}-'' (1952), autora [[Eiči Fukuj|Eičija Fukuja]].{{sfn|Schodt|1983|p=79}} Popularan sport u tadašnjim mangama je bio bejzbol,{{sfn|Schodt|1983|p=81}} i mnoge [[Mangaka|mangake]] su strijele da prikažu aspekte sporta koji bi uživo bili teško vidljivi. Sportovi kao što su [[sumo]] i rvanje, koji su bili prikazivani na televiziji, iz tih razloga nisu često bili tema žanra.{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}} Žanr je dobio na popularnosti [[1964]]. godine, za vreme [[Letnje olimpijske igre 1964.|Letnjih olimpijskih igara]] koje su se te godine održale u [[Tokio|Tokiju]].{{sfn|Drazen|2002|p=118}}{{sfn|Thompson|2007|p=346}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=264}} Takođe, zbog uspeha ženskog [[odbojka|odbojkaškog]] tima, porasla je zainteresovanost za sport i sportske mange među ženama. Prva ''[[Manga šodžo|šodžo]]'' manga ovog tipa bila je ''-{Attack No. 1}-'', čija je popularnost omogućila da se sportovi kao što su [[balet]] i [[tenis]] pojave u mangama.{{sfn|Schodt|1983|p=98}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=49}} Šezdesetih godina je takođe došlo do promene strukture u žanru; ''[[Jonkoma|jonkome]]'' i humoristične priče su polako počele da zamenjuju klasičnu ''spokon'' strukturu koja ja se više fokusirala na dramatičnost.{{sfn|Thompson|2007|p=346}} Marketing je [[1970-e|sedamdesetih]] godina bio prioritet anime i manga sveta, stoga je bilo bitno da se od serija naprave franšize, i da se na osnovu tih franšiza prodaju igračke.{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=779}} [[1980-e|Osamdesetih]] godina je popularnost žanra znatno opala, te su mnoge sportske mange bile jednokratne priče{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=779}} ili duže serije gde je sport bio sporedna tema.{{sfn|Thompson|2007|p=346}} [[Ribolov]] i [[Trke brodovima|trka brodovima]] su [[1990-e|devedesetih]] postali deo žanra, a [[2000-e|2000-ih]] je porasla popularnost sportskih mangi sa elementima [[Fantastika|fantastike]], kao i priče koje su se fokusirale na go i [[remi]].{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=779}} ''Spokon'' je [[2010-e|2010-ih]] opet dobio na popularnosti zahvaljujući mangama ''-{[[Ping Pong the Animation]]}-'' i ''-{[[Kuroko's Basketball]]}-''.<ref>{{cite web |title=A Decade of Anime: Favorite Sports Series |url=https://www.funimation.com/blog/2019/12/22/a-decade-of-anime-favorite-sports-series-yuri-on-ice-megalo-box-free/ |website=[[Funimation]] |access-date=5 February 2020 |date=22 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205154014/https://www.funimation.com/blog/2019/12/22/a-decade-of-anime-favorite-sports-series-yuri-on-ice-megalo-box-free/ |archive-date=5 February 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=The Best Anime of the 2010s |url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-anime-of-the-decade-2010s |website=[[Thrillist]] |access-date=5 February 2020 |date=3 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205154012/https://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-anime-of-the-decade-2010s |archive-date=5 February 2020 |url-status=live }}</ref> == Neke od popularnih mangi ovog žanra == * ''-{[[One Outs]]}-'' * ''-{[[Hajime no Ippo]]}-'' * ''-{[[Haikju!!|Haikyuu!!]]}-'' * ''-{[[Ashita no Joe]]}-'' * ''-{[[Slam Dunk]]}-'' * ''-{[[Captain Tsubasa]]}-'' == Reference == {{izvori}} == Literatura == *{{cite book |last1=Bryce |first1=Mio |last2=Davis |first2=Jason |editor1-last=Johnson-Woods |editor1-first=Toni |chapter=An Overview of Manga Genres |pages=34–61 |title=Manga - An Anthology of Global and Cultural Perspectives |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=ThfHNyM3f-4C |isbn=978-0826429384 }} *{{cite book |last1=Clements |first1=Jonathan |author-link1=Jonathan Clements |title=Anime: A History |date=2013 |publisher=[[British Film Institute]] |url=https://books.google.com/books?id=dyBdDwAAQBAJ |isbn=978-1844573905 |page=42 }} *{{cite book |last1=Clements |first1=Jonathan |last2=McCarthy |first2=Helen |title=The Anime Encyclopedia: 3rd Revised Edition |date=2015 |publisher=[[Stone Bridge Press]] |url=https://books.google.com/books?id=E03KBgAAQBAJ |isbn=978-1611720181 }} *{{cite book |last1=Drazen |first1=Patrick |title=Anime Explosion! The What? Why? & Wow! Of Japanese Animation |date=2002 |publisher=Stone Bridge Press |url=https://books.google.com/books?id=-s30AgAAQBAJ |isbn=978-1-880656-72-3 |pages=118–122 }} *{{cite book |last1=Gravett |first1=Paul |author-link1=Paul Gravett |title=[[Manga: Sixty Years of Japanese Comics]] |date=2004 |publisher=Harper Design |isbn=978-1856693912 |pages=[https://archive.org/details/mangasixtyyearso0000grav/page/52 52]–55 }} *{{cite book |last1=Thompson |first1=Jason |author-link1=Jason Thompson (writer) |title=Manga: The Complete Guide |date=2007 |publisher=Del Rey Books |url=https://books.google.com/books?id=GvEFDD4rdWMC |isbn=978-0345485908}} *{{cite book |last1=Tomoyuki |first1=Omote |editor1-last=Berndt |editor1-first=Jaqueline |editor2-last=Kümmerling-Meibauer |editor2-first=Bettina |chapter=''Naruto'' as a Typical Weekly Magazine Manga |title=Manga's Cultural Crossroads |date=2013 |pages=163–170 |url=https://books.google.com/books?id=GdwJAgAAQBAJ&dq |isbn=978-3-7705-4832-3 }} *{{cite book |last1=Schodt |first1=Frederik L. |author-link1=Frederik L. Schodt |title=[[Manga! Manga! The World of Japanese Comics]] |date=1983 |publisher=[[Kodansha|Kodansha USA]] |isbn=978-1568364766}} {{animanga žanrovi}} [[Kategorija:Japanska kultura]] [[Kategorija:Japanska književnost]] [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] bfmkey43swkxie8k2quzkz7o7ge77iz 42652730 42652723 2026-07-10T12:02:04Z Edgar Allan Poe 29250 [[У:КМ|КМ]]: [[Kategorija:Terminologija anime i mange]] → [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] 42652730 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Wikipe-tan coaching.png|mini|desno|150p|Vikipedijina maskota [[Vikipedija:Vikipe-tan|Vikipe-tan]] obučena kao trener.]] '''Sportska manga''' ({{jez-jap|スポーツ漫画}}), ponekad zvana i ''散pokon'', je [[Žanr|podžanr]] [[manga|japanskih stripova]] i [[anime|animacije]] u kom je fokus [[sport]] i takmičarski duh. Sport u anime i manga serijama prisutan je od [[1920-e|1920-ih]], ali kao odvojen žanr nastao je [[1950-e|pedesetih]] godina. Popularizovan je [[1964]]. godine, zbog [[Letnje olimpijske igre 1964.|Letnjih olimpijskih igara]] koje su se te godine održale u [[Tokio|Tokiju]]. == Karakteristike == Glavni fokus ovog [[Žanr|žanra]] je prikaz određenog [[sport|sporta]], kako japanskog tako i inostranog,{{sfn|Drazen|2002|p=118}} poznatijeg ([[bejzbol]], [[fudbal]], [[boks]], [[biciklizam]]), manje popularnog ([[Ulične trke|ulične trke]], [[ritmička gimnastika]], [[stoni tenis]], [[Košarka u kolicima|košarka u kolicima]]) i drugih ([[bilijar]], [[Šogi|šogi]], [[Madžong|madžong]], [[go]]).{{sfn|Bryce|Davis|2010|p=48}} Priče ovog žanra često prate strukturu poznatu kao ''spokon''. Izraz je miks dve reči, „sport“ i „kondžo“ ({{jez-jap|根性}}, ''-{konjō}-'' – „petlja“ ili „upornost“).{{sfn|Thompson|2007|p=346}} [[Protagonista]] takvih priča često ima tragičnu prošlost zbog koje je odlučio da „postane najbolji“ u datom sportu.{{sfn|Thompson|2007|p=346}}{{sfn|Drazen|2002|p=119}} Njegov ili njen trener dobija očinsku ulogu, ili je prikazan kao „trener iz pakla,“ koji je strog ali pošten.{{sfn|Thompson|2007|p=346}} Protagonista je takođe često neverovatno talentovan, ali potcenjivan.{{sfn|Gravett|2004|p=54}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}}{{sfn|Gravett|2004|p=54}} Frederik L. Šot, autor dela ''-{Manga! Manga! The World of Japanese Comics}-'', naveo je da se japanski prikaz sporta u stripu razlikuje od zapadnjačkog, po tome što se više fokusira na [[bušido]], odnosno gleda na sport kao na „metaforu ljudskih napora“.{{sfn|Schodt|1983|p=81}} Sportske [[manga|mange]] se bave prijateljstvom, timskim radom, takmičarskim duhom, upornošću, odlučnošću i nepokolebljivom voljom.{{sfn|Bryce|Davis|2010|p=49}} == Istorija == Za prvi sportski [[anime]] smatran je kratki animirani film ''-{Animal Olympic Games}-'' iz [[1928]]. godine.{{sfn|Clements|2013|p=79}} Film je nastao u režiji [[Jasudži Murata|Jasudžija Murate]], i inspirisan je [[Letnje olimpijske igre 1928.|Letnjim olimpijskim igrama]] koje su te godine održane u [[Amsterdam|Amsterdamu]].{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}} Film prikazuje zapadnjačke sportove, što će imati veliki uticaj na žanr, kao i Muratin naredni film (''-{Our Baseball Game}-'', 1930) i film Sičija Harade (''-{Baseball in the Forest}-'', 1934).{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}} Sportovi sa zapada prisutni su u [[Japan|Japanu]] od [[Meiđi period|Meidži perioda]],{{sfn|Drazen|2002|p=118}} ali dobijaju maha za vreme [[Okupacija Japana|okupacije Japana]] kada su [[Sjedinjene Američke Države|američke]] sile dovele sa sobom bejzbol, boks i [[rvanje]].{{sfn|Thompson|2007|p=346}} Tradicionalni japanski sportovi kao što su [[džudo]], [[karate]] i [[kendo]] su bili zabranjeni jer su bili previše „agresivni“.{{sfn|Schodt|1983|p=79}}{{sfn|Gravett|2004|p=54}} Tu zabranu je 1950. godine ukinuo general [[Daglas Makartur]], pa su shodno tome opet postali popularni i prikazivani u mangama i anime serijama.{{sfn|Gravett|2004|p=54}}{{sfn|Schodt|1983|p=79}} Za prvu mangu ovog žanra smatra se ''-{Igaguri-kun}-'' (1952), autora [[Eiči Fukuj|Eičija Fukuja]].{{sfn|Schodt|1983|p=79}} Popularan sport u tadašnjim mangama je bio bejzbol,{{sfn|Schodt|1983|p=81}} i mnoge [[Mangaka|mangake]] su strijele da prikažu aspekte sporta koji bi uživo bili teško vidljivi. Sportovi kao što su [[sumo]] i rvanje, koji su bili prikazivani na televiziji, iz tih razloga nisu često bili tema žanra.{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}} Žanr je dobio na popularnosti [[1964]]. godine, za vreme [[Letnje olimpijske igre 1964.|Letnjih olimpijskih igara]] koje su se te godine održale u [[Tokio|Tokiju]].{{sfn|Drazen|2002|p=118}}{{sfn|Thompson|2007|p=346}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=778}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=264}} Takođe, zbog uspeha ženskog [[odbojka|odbojkaškog]] tima, porasla je zainteresovanost za sport i sportske mange među ženama. Prva ''[[Manga šodžo|šodžo]]'' manga ovog tipa bila je ''-{Attack No. 1}-'', čija je popularnost omogućila da se sportovi kao što su [[balet]] i [[tenis]] pojave u mangama.{{sfn|Schodt|1983|p=98}}{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=49}} Šezdesetih godina je takođe došlo do promene strukture u žanru; ''[[Jonkoma|jonkome]]'' i humoristične priče su polako počele da zamenjuju klasičnu ''spokon'' strukturu koja ja se više fokusirala na dramatičnost.{{sfn|Thompson|2007|p=346}} Marketing je [[1970-e|sedamdesetih]] godina bio prioritet anime i manga sveta, stoga je bilo bitno da se od serija naprave franšize, i da se na osnovu tih franšiza prodaju igračke.{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=779}} [[1980-e|Osamdesetih]] godina je popularnost žanra znatno opala, te su mnoge sportske mange bile jednokratne priče{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=779}} ili duže serije gde je sport bio sporedna tema.{{sfn|Thompson|2007|p=346}} [[Ribolov]] i [[Trke brodovima|trka brodovima]] su [[1990-e|devedesetih]] postali deo žanra, a [[2000-e|2000-ih]] je porasla popularnost sportskih mangi sa elementima [[Fantastika|fantastike]], kao i priče koje su se fokusirale na go i [[remi]].{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=779}} ''Spokon'' je [[2010-e|2010-ih]] opet dobio na popularnosti zahvaljujući mangama ''-{[[Ping Pong the Animation]]}-'' i ''-{[[Kuroko's Basketball]]}-''.<ref>{{cite web |title=A Decade of Anime: Favorite Sports Series |url=https://www.funimation.com/blog/2019/12/22/a-decade-of-anime-favorite-sports-series-yuri-on-ice-megalo-box-free/ |website=[[Funimation]] |access-date=5 February 2020 |date=22 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205154014/https://www.funimation.com/blog/2019/12/22/a-decade-of-anime-favorite-sports-series-yuri-on-ice-megalo-box-free/ |archive-date=5 February 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=The Best Anime of the 2010s |url=https://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-anime-of-the-decade-2010s |website=[[Thrillist]] |access-date=5 February 2020 |date=3 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205154012/https://www.thrillist.com/entertainment/nation/best-anime-of-the-decade-2010s |archive-date=5 February 2020 |url-status=live }}</ref> == Neke od popularnih mangi ovog žanra == * ''-{[[One Outs]]}-'' * ''-{[[Hajime no Ippo]]}-'' * ''-{[[Haikju!!|Haikyuu!!]]}-'' * ''-{[[Ashita no Joe]]}-'' * ''-{[[Slam Dunk]]}-'' * ''-{[[Captain Tsubasa]]}-'' == Reference == {{izvori}} == Literatura == *{{cite book |last1=Bryce |first1=Mio |last2=Davis |first2=Jason |editor1-last=Johnson-Woods |editor1-first=Toni |chapter=An Overview of Manga Genres |pages=34–61 |title=Manga - An Anthology of Global and Cultural Perspectives |date=2010 |url=https://books.google.com/books?id=ThfHNyM3f-4C |isbn=978-0826429384 }} *{{cite book |last1=Clements |first1=Jonathan |author-link1=Jonathan Clements |title=Anime: A History |date=2013 |publisher=[[British Film Institute]] |url=https://books.google.com/books?id=dyBdDwAAQBAJ |isbn=978-1844573905 |page=42 }} *{{cite book |last1=Clements |first1=Jonathan |last2=McCarthy |first2=Helen |title=The Anime Encyclopedia: 3rd Revised Edition |date=2015 |publisher=[[Stone Bridge Press]] |url=https://books.google.com/books?id=E03KBgAAQBAJ |isbn=978-1611720181 }} *{{cite book |last1=Drazen |first1=Patrick |title=Anime Explosion! The What? Why? & Wow! Of Japanese Animation |date=2002 |publisher=Stone Bridge Press |url=https://books.google.com/books?id=-s30AgAAQBAJ |isbn=978-1-880656-72-3 |pages=118–122 }} *{{cite book |last1=Gravett |first1=Paul |author-link1=Paul Gravett |title=[[Manga: Sixty Years of Japanese Comics]] |date=2004 |publisher=Harper Design |isbn=978-1856693912 |pages=[https://archive.org/details/mangasixtyyearso0000grav/page/52 52]–55 }} *{{cite book |last1=Thompson |first1=Jason |author-link1=Jason Thompson (writer) |title=Manga: The Complete Guide |date=2007 |publisher=Del Rey Books |url=https://books.google.com/books?id=GvEFDD4rdWMC |isbn=978-0345485908}} *{{cite book |last1=Tomoyuki |first1=Omote |editor1-last=Berndt |editor1-first=Jaqueline |editor2-last=Kümmerling-Meibauer |editor2-first=Bettina |chapter=''Naruto'' as a Typical Weekly Magazine Manga |title=Manga's Cultural Crossroads |date=2013 |pages=163–170 |url=https://books.google.com/books?id=GdwJAgAAQBAJ&dq |isbn=978-3-7705-4832-3 }} *{{cite book |last1=Schodt |first1=Frederik L. |author-link1=Frederik L. Schodt |title=[[Manga! Manga! The World of Japanese Comics]] |date=1983 |publisher=[[Kodansha|Kodansha USA]] |isbn=978-1568364766}} {{animanga žanrovi}} [[Kategorija:Japanska kultura]] [[Kategorija:Japanska književnost]] [[Kategorija:Anime i manga terminologija]] g99xg50aux91faryu6lz234bm533tro Magical girl 0 4723682 42652895 42652660 2026-07-10T22:49:16Z Xqbot 10993 Popravak dvostrukih preusmjeravanja → [[Mahō shōjo]] 42652895 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Mahō shōjo]] hac6oloduxogzwmkppmowtxu3iaxvc1 Maho šodžo 0 4723683 42652721 2026-07-10T12:00:04Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Maho šodžo]] na [[Mahō shōjo]] 42652721 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Mahō shōjo]] hac6oloduxogzwmkppmowtxu3iaxvc1 Spokon 0 4723684 42652724 2026-07-10T12:01:24Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Spokon]] na [[Sportska manga]] 42652724 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Sportska manga]] k466hpae6yufbu1d1xb6uohxwvsy0vo Šablon:Fbw 10 4723685 42652765 2026-07-10T12:57:51Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:FudRepŽ]] 42652765 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:FudRepŽ]] ql97ghoji251xt5yvi747rjubcbo8bc Šablon:FudRepŽ 10 4723686 42652766 2026-07-10T12:58:20Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <span style="white-space:{{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}">{{country data {{{1}}} | {{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{align|}}}|yes=flag link/aligned|no=flag link/core}} | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|{{{veličina|}}}}}} | name = {{{name|{{{ime|}}}}}} | altlink = Ženska fudbalska reprezentacija | altvar = football }}</span><noinclude> {{dokumentacija}} {{tl-sort}} [[Kategorija:Fudbalski šabloni|Reprezentacija]] </noinclude> 42652766 wikitext text/x-wiki <span style="white-space:{{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}">{{country data {{{1}}} | {{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{align|}}}|yes=flag link/aligned|no=flag link/core}} | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|{{{veličina|}}}}}} | name = {{{name|{{{ime|}}}}}} | altlink = Ženska fudbalska reprezentacija | altvar = football }}</span><noinclude> {{dokumentacija}} {{tl-sort}} [[Kategorija:Fudbalski šabloni|Reprezentacija]] </noinclude> jgw1jj232i52cees6sv391c5wgk7prl Azijska nogometna konfederacija 0 4723687 42652779 2026-07-10T13:58:54Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[AFC]] 42652779 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[AFC]] fvd5am7lleh5h0p0om6a4p4o083ny4a Azijska fudbalska konfederacija 0 4723688 42652780 2026-07-10T13:59:13Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[AFC]] 42652780 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[AFC]] fvd5am7lleh5h0p0om6a4p4o083ny4a Nogometna konfederacija Okeanije 0 4723689 42652782 2026-07-10T14:02:37Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[OFC]] 42652782 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[OFC]] hv3olet2kb6a9s8i7b7unfnxfrzkozd Nogometna konfederacija Oceanije 0 4723690 42652783 2026-07-10T14:03:02Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[OFC]] 42652783 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[OFC]] hv3olet2kb6a9s8i7b7unfnxfrzkozd Nogometna reprezentacija Gruzije 0 4723691 42652784 2026-07-10T14:03:12Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Fudbalska reprezentacija Gruzije]] 42652784 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Fudbalska reprezentacija Gruzije]] 8g5brgeyfh56g5s28j19ra7m0b11nx1 Nogometna reprezentacija Turske 0 4723692 42652786 2026-07-10T14:03:22Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Fudbalska reprezentacija Turske]] 42652786 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Fudbalska reprezentacija Turske]] e8sqmur4to0isk9qwtbqfzcl6wtq6c4 Korisnik:Velebit1991 2 4723693 42652787 2026-07-10T14:20:43Z Velebit1991 373524 Nova stranica: [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] [[en:User:Velebit1991]] [[es:Usuario:Velebit1991]] [[pt:Usuário(a):Velebit1991]] [[sr:Корисник:Velebit1991]] [[hr:Suradnik:Velebit1991]] [[bs:Suradnik:Velebit1991]] 42652787 wikitext text/x-wiki [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] [[en:User:Velebit1991]] [[es:Usuario:Velebit1991]] [[pt:Usuário(a):Velebit1991]] [[sr:Корисник:Velebit1991]] [[hr:Suradnik:Velebit1991]] [[bs:Suradnik:Velebit1991]] 6gfw7qng9t1asjhhwsgcsikm8kefhi2 42652793 42652787 2026-07-10T14:39:00Z Velebit1991 373524 42652793 wikitext text/x-wiki [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] [[en:User:Velebit1991]] [[es:Usuario:Velebit1991]] [[pt:Usuário(a):Velebit1991]] [[sr:Корисник:Velebit1991]] [[sh:Suradnik:Velebit1991]] [[hs:Suradnik:Velebit1991]] df0m3ni8u26r26dd2xxbrhzm508v616 42652795 42652793 2026-07-10T14:40:23Z Velebit1991 373524 42652795 wikitext text/x-wiki [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] [[en:User:Velebit1991]] [[es:Usuario:Velebit1991]] [[pt:Usuário(a):Velebit1991]] [[sr:Корисник:Velebit1991]] [[hr:Suradnik:Velebit1991]] [[bs:Suradnik:Velebit1991]] 6gfw7qng9t1asjhhwsgcsikm8kefhi2 42652893 42652795 2026-07-10T22:38:57Z Velebit1991 373524 42652893 wikitext text/x-wiki [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] [[en:User:Velebit1991]] [[es:Usuario:Velebit1991]] [[pt:Usuário(a):Velebit1991]] [[sr:Корисник:Velebit1991]] [[hr:Suradnik:Velebit1991]] 21bmcx59a2tugt7iwnf4haylp7d9cyv 42652942 42652893 2026-07-11T04:18:11Z Velebit1991 373524 42652942 wikitext text/x-wiki [[File:State Flag of Serbian Krajina (1991).svg|500px|center]] [[en:User:Velebit1991]] [[es:Usuario:Velebit1991]] [[pt:Usuário(a):Velebit1991]] [[sr:Корисник:Velebit1991]] [[hr:Suradnik:Velebit1991]] [[bs:Korisnik:Velebit1991]] 8e9ajzlj8g8du5pukv22qnax9ys92l2 Šablon:NOG 10 4723694 42652788 2026-07-10T14:30:39Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:FudRep]] 42652788 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:FudRep]] a6qjv40fjstegjl5ngvd7w3cm54z45f 42652797 42652788 2026-07-10T15:01:40Z Edgar Allan Poe 29250 Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Šablon:FudRep]] na [[Šablon:FudSavez]] 42652797 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:FudSavez]] 2l71yw477hdzpjuf51rhsc2ois6tpk5 Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje 0 4723695 42652789 2026-07-10T14:33:53Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Fudbalska reprezentacija Sjeverne Koreje]] 42652789 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Fudbalska reprezentacija Sjeverne Koreje]] goc7da8k3aj0xj4dtudg5q9yd4ov1rt Šablon:FudSavez 10 4723696 42652798 2026-07-10T15:02:14Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <span style="white-space:{{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}">{{country data {{{1}}} | {{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{align|}}}|yes=flag link/aligned|no=flag link/core}} | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|{{{veličina|}}}}}} | name = {{{name|{{{ime|}}}}}} | altlink = Fudbalski savez | altvar = football }}</span><noinclude> {{dokumentacija}} {{tl-sort}} [[Kategorija:Fudbalski šabloni|Savez]] </noinclude> 42652798 wikitext text/x-wiki <span style="white-space:{{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{wrap|}}}|yes=normal|no=nowrap}}">{{country data {{{1}}} | {{safesubst:<noinclude/>yesno|{{{align|}}}|yes=flag link/aligned|no=flag link/core}} | variant = {{{variant|{{{2|}}}}}} | size = {{{size|{{{veličina|}}}}}} | name = {{{name|{{{ime|}}}}}} | altlink = Fudbalski savez | altvar = football }}</span><noinclude> {{dokumentacija}} {{tl-sort}} [[Kategorija:Fudbalski šabloni|Savez]] </noinclude> fwnzjbhtt5p5tazfxpuw28xalkvmy8z Nogometna reprezentacija Irana 0 4723697 42652802 2026-07-10T15:40:40Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Fudbalska reprezentacija Irana]] 42652802 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Fudbalska reprezentacija Irana]] ff2u14yong3pdo4xzuljede03q3ui34 AFC 0 4723698 42652803 2026-07-10T15:41:16Z Edgar Allan Poe 29250 s bs.wiki uz adaptacije 42652803 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = | veličina = | tip = | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] o4lg9502ellw29wrtrctjbc5mu6yi27 42652804 42652803 2026-07-10T15:41:48Z Edgar Allan Poe 29250 /* Vanjske veze */ 42652804 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = | veličina = | tip = | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] dnl65px0zsb1ab4prg02zq4f9bx2pcm 42652805 42652804 2026-07-10T15:48:55Z Edgar Allan Poe 29250 /* Bivše članice */ 42652805 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = | veličina = | tip = | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Natjecanja == === Bivša natjecanja === == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] 4jdzj80nn7bs15139btcrjfjofhup29 42652808 42652805 2026-07-10T15:50:21Z Edgar Allan Poe 29250 42652808 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = Asian_Football_Confederation_logo_2025.svg | veličina = | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Natjecanja == === Bivša natjecanja === == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] 0wx0ay1o3sh4mgu159ud5pbgwjdij5d 42652809 42652808 2026-07-10T15:50:45Z Edgar Allan Poe 29250 42652809 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = Asian_Football_Confederation_logo_2025.svg | veličina = 320px | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Natjecanja == === Bivša natjecanja === == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] 17bkx8iuh1cc9o6nq664szatvbzr88f 42652814 42652809 2026-07-10T16:38:33Z Edgar Allan Poe 29250 /* Bivša natjecanja */ 42652814 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = Asian_Football_Confederation_logo_2025.svg | veličina = 320px | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Natjecanja == === Bivša natjecanja === {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Posljednje<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani |- ! colspan="6" |Muške reprezentacije |- | [[Afroazijski kup nacija]] | align="center"| [[2007.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|EGY}} |- | [[AFC–OFC Challenge Cup]] | align="center"| [[2003.]] | {{fb|IRN}} | {{fb|NZL}} |- | [[AFC Kup solidarnosti]] | align="center"| [[2016.]] | {{fb|NEP}} | {{fb|Macau}} |- | [[AFC Challenge Cup]] | align="center"| [[2014.]] | {{fb|PLE}} | {{fb|PHI}} |- | U-14 AFC prvenstvo | align="center"| [[2014.]] | {{fb|IRQ}} | {{fb|PRK}} |- ! colspan="6" |Muški klubovi |- | [[Afroazijsko klupsko prvenstvo]] | align="center"| [[1998.]] | {{flagicon|MAR}} [[Raja CA|Raja Casablanca]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Pohang Steelers]] |- | [[Azijski kup pobjednika kupova]] | align="center"| [[2002.]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal (fudbalski klub)|Al-Hilal]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |- | [[Azijski superkup]] | align="center"| [[2002.]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Suwon Samsung Bluewings]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal (fudbalski klub)|Al-Hilal]] |- ! colspan="6" |Ženski klubovi |- | [[AFC klupsko prvenstvo za žene]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|JPN}} [[Urawa Red Diamonds Ladies|Urawa Red Diamonds]] | {{flagicon|KOR}} [[Incheon Hyundai Steel Red Angels WFC|Incheon Hyundai Steel Red Angels]] |} == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] jnelc02i80f4rnhskj7vct0l7nkfprq 42652827 42652814 2026-07-10T17:32:02Z Edgar Allan Poe 29250 /* Natjecanja */ 42652827 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = Asian_Football_Confederation_logo_2025.svg | veličina = 320px | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da|Da {{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}}}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Natjecanja == {| class="wikitable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan="8" |Muške reprezentacije |- | [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|KAT}} | {{fb|JOR}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Liga nacija]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | {{N/A|TBD}} |- | [[U-23 AFC Azijski kup|U-23 Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|CHN}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-20 AFC Azijski kup|U-20 Azijski kup]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|AUS}} | {{fb|KSA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 AFC Azijski kup|U-17 Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|CHN}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Azijski kup (futsal)|Futsal Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|IRN}} [[Futsal reprezentacija Irana|Iran]] | {{flagicon|INA}} [[Futsal reprezentacija Indonezije|Indonezija]] | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-20 AFC Azijski kup (futsal)|U-20 futsal Azijski kup]] | align="center"| [[2019.]] | {{flagicon|JPN}} [[Futsal reprezentacija Japana|Japan]] | {{flagicon|AFG|2013}} [[Futsal reprezentacija Afganistana|Afganistan]] | align="center"| [[2029.]] |- | [[AFC Azijski kup (fudbal na pijesku)|Azijski kup u fudbalu na pijesku]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|IRN}} [[Reprezentacija Irana u fudbalu na pijesku|Iran]] | {{flagicon|OMA}} [[Reprezentacija Omana u fudbalu na pijesku|Oman]] | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=8|Ženske reprezentacije |- | [[AFC Azijski kup za žene|Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|JPN}} | {{fbw|AUS}} | align="center"| [[2029.]] |- | [[U-20 AFC Azijski kup za žene|U-20 AFC Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|JPN}} | {{fbw|PRK}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-17 AFC Azijski kup za žene|U-17 AFC Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|PRK}} | {{fbw|JPN}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijski kvalifikacijski turnir]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|AUS}}<br />{{fbw|JPN}} | {{fbw|UZB}}<br />{{fbw|PRK}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[AFC Azijski kup za žene (futsal)|Futsal Azijski kup]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|JPN}} [[Ženska futsal reprezentacija Japana|Japan]] | {{flagicon|THA}} [[Ženska futsal reprezentacija Tajlanda|Tajland]] | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=8|Muški klubovi |- | [[AFC Liga prvaka Elite|Liga prvaka Elite]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] | {{flagicon|JPN}} [[FC Machida Zelvia|Machida Zelvia]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Liga prvaka Two|Liga prvaka Two]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|JPN}} [[Gamba Osaka]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Nasr (fudbalski klub)|Al-Nasr]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Challenge liga|Challenge liga]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|KUW}} [[Al-Kuvajt (fudbalski klub)|Al-Kuvajt]] | {{flagicon|CAM}} [[Preah Khan Reach Svay Rieng FC|Svay Rieng]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC klupsko prvenstvo (futsal)|Futsal Klupsko prvenstvo]] | align="center"| [[2019.]] | {{flagicon|JPN}} [[Nagoya Oceans]] | {{flagicon|IRN}} [[Mes Sungun (fudbalski klub)|Mes Sungun]] | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=8|Ženski klubovi |- | [[AFC Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|PRK}} [[Naegohyang Women's FC|Naegohyang]] | {{flagicon|JPN}} [[Tokyo Verdy Beleza]] | align="center"| [[2027.]] |} === Bivša natjecanja === {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Posljednje<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani |- ! colspan="6" |Muške reprezentacije |- | [[Afroazijski kup nacija]] | align="center"| [[2007.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|EGY}} |- | [[AFC–OFC Challenge Cup]] | align="center"| [[2003.]] | {{fb|IRN}} | {{fb|NZL}} |- | [[AFC Kup solidarnosti]] | align="center"| [[2016.]] | {{fb|NEP}} | {{fb|Macau}} |- | [[AFC Challenge Cup]] | align="center"| [[2014.]] | {{fb|PLE}} | {{fb|PHI}} |- | U-14 AFC prvenstvo | align="center"| [[2014.]] | {{fb|IRQ}} | {{fb|PRK}} |- ! colspan="6" |Muški klubovi |- | [[Afroazijsko klupsko prvenstvo]] | align="center"| [[1998.]] | {{flagicon|MAR}} [[Raja CA|Raja Casablanca]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Pohang Steelers]] |- | [[Azijski kup pobjednika kupova]] | align="center"| [[2002.]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal (fudbalski klub)|Al-Hilal]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |- | [[Azijski superkup]] | align="center"| [[2002.]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Suwon Samsung Bluewings]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal (fudbalski klub)|Al-Hilal]] |- ! colspan="6" |Ženski klubovi |- | [[AFC klupsko prvenstvo za žene]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|JPN}} [[Urawa Red Diamonds Ladies|Urawa Red Diamonds]] | {{flagicon|KOR}} [[Incheon Hyundai Steel Red Angels WFC|Incheon Hyundai Steel Red Angels]] |} == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] i2zllbnxci4tscyez4m9jrfd5t71yqe 42652832 42652827 2026-07-10T17:46:39Z Edgar Allan Poe 29250 /* Članstvo */ 42652832 wikitext text/x-wiki {{Infokutija sportska organizacija | ime = Azijska nogometna konfederacija | izvorni naziv = Asian Football Confederation | logo = Asian_Football_Confederation_logo_2025.svg | veličina = 320px | tip = nogometna konfederacija | osnivanje = [[8. svibnja]] [[1954.]] | mjesto osnivanja = {{flagicon|FIL|1936}} [[Manila]], [[Filipini]] | raspuštanje = | sjedište = {{flagicon|Malezija}} [[Kuala Lumpur]], [[Malezija]] | regija = [[Azija]]{{Efn|name=Napomena 1|Također uključuje neke države/teritorije u [[Oceanija|Oceaniji]] kao što su [[Australija]], [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]].|grupa=Napomene}} | broj članica = 47 | službeni jezici = {{hlist|[[engleski]]|[[arapski]]<ref>{{cite web |url=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |title=AFC STATUTES Edition 2017 |publisher=AFC |date=8 May 2017 |access-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227060248/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/dy0ume51u0qkfsadlp6q.pdf |archive-date=27 December 2017 |url-status=dead }}</ref>}} | predsjednik = {{nowrap|{{flagicon|BHR}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]]}} | potpredsjednik = {{ubl|{{flagicon|LBN}} [[Hachem Haidar]]|{{flagicon|IRN}} [[Mehdi Tadž]]|{{flagicon|BHU}} [[Ugen Tsechup]]|{{flagicon|MYA}} [[Zaw Zaw]]|{{flagicon|MNG}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]]}} | glavni tajnik = {{flagicon|Malezija}} [[Windsor John]] | funkcija1 = | funkcionar1 = | funkcija2 = | funkcionar2 = | funkcija3 = | funkcionar3 = | web = {{URL|https://www.the-afc.com/|the-afc.com}} }} '''Azijska nogometna konfederacija''' ({{Jez-en|Asian Football Confederation}}; '''AFC''') jest [[Sportsko upravno tijelo|upravno tijelo]] saveza u [[nogomet]]u, [[Nogomet na pijesku|nogometu na pijesku]] i [[futsal]]u na teritoriji [[Azija|Azije]].{{Efn|name=Napomena 1|grupa=Napomene}} Osnovana je 8. svibnja 1954. i trenutno ima [[Azijska nogometna konfederacija#Članstvo|47 država članica]]. AFC predstavlja državne nogometne saveze Azije, održava azijska takmičenja klubova i državnih reprezentacija, kontroliše novčane nagrade, pravila i medijska prava tih takmičenja. AFC je jedna od šest nogometnih konfederacija [[FIFA]]-e. Trenutni predsjednik je [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] iz [[Bahrein]]a,<ref name=":0" /> a generalni sekretar je [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] iz [[Malezija|Malezije]].<ref name="datuk">{{cite web |url=http://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |title=AFC GENERAL SECRETARY: DATO' WINDSOR JOHN |access-date=4 February 2019 |publisher=Arabian Football Confederation |archive-date=2 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102032717/https://www.the-afc.com/about-afc/gen-secretary/ |url-status=live }}</ref><ref name="datuk2">{{cite web |url=http://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |title=Prime choice to lead FIFA |author=Christopher Raj |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=3 December 2015 |access-date=25 March 2016 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225012856/https://www.thestar.com.my/metro/scoreboard/2015/12/03/prime-choice-to-lead-fifa-sheikh-salman-is-the-favourite-to-take-over-top-post-of-footballs-governin/ |url-status=live }}</ref> == O konfederaciji == === Historija === AFC je osnovan 8. svibnja 1954. u [[Manila|Manili]], [[Filipini]], na marginama drugih [[Azijske igre|Azijskih igara]]. Dvanaest članova osnivača bili su: [[Afganistan]], [[Mjanmar|Burma]] (Mjanmar), [[Kineski Taipei]] ([[Tajvan]]), [[Hong Kong]], [[Indija]], [[Indonezija]], [[Japan]], [[Južna Koreja]], [[Pakistan]], [[Filipini]], [[Singapur]] i [[Vijetnam]]. Glavno sjedište se nalazi u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]]. Azijska ženska nogometna konfederacija (''Asian Ladies Football Confederation''; ALFC) bila je dio AFC-a koji je upravljao nogometom za žene u Aziji. Grupa je nezavisno osnovana u travnju 1968. na sastanku koji je uključivao [[Tajvan]], [[Hong Kong]], [[Malezija|Maleziju]] i [[Singapur]]. Osamnaest godina kasnije ([[1986.]]), ALFC se spojio s AFC-om, te od tada AFC direktno vodi i sva nogometna takmičenja za žene.<ref>{{cite web|url=http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|title=Football (Soccer) − Asian Football Confederation|publisher=Asian Sports Net|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403024732/http://www.asiansportsnet.com/football-soccer/|archive-date=3. 4. 2016|url-status=dead|access-date=25. 3. 2016}}</ref> === Danas === Trenutno ima 47 država članica, koje se uglavnom nalaze na azijskom kontinentu.{{efn|name=Napomena 1}} Sve transkontinentalne zemlje sa teritorijom na dva kontinenta, [[Evropa|Europi]] i [[Azija|Aziji]], su članovi [[UEFA]]-e ([[Nogometna reprezentacija Azerbejdžana|Azerbejdžan]], [[Nogometna reprezentacija Armenije|Armenija]], [[Nogometna reprezentacija Gruzije|Gruzija]], [[Nogometna reprezentacija Kazahstana|Kazahstan]], [[Nogometna reprezentacija Rusije|Rusija]] i [[Nogometna reprezentacija Turske|Turska]]). [[Nogometna reprezentacija Izraela|Izrael]] je također član UEFA-e, iako je u potpunosti u [[Azija|Aziji]]. S druge strane, AFC članice iz [[Oceanija|Oceanije]] su [[Nogometna reprezentacija Australije|Australija]], koja je bila osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometne konfederacije Oceanije]] (OFC), [[Guam]] i [[Sjeverni Marijanski otoci]], koji teritorijalno pripadaju [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]]. AFC svake četiri godine organizira [[AFC Azijski kup|Azijski kup]], takmičenje nacionalnih timova iz [[Azija|Azije]], kao i kvalifikacije za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu]]. Također organizira i kvalifikacije za [[Olimpijske igre]] i dva nivoa godišnjih međunarodnih klupskih natjecanja. Najprestižniji (najstarije tekuće AFC klupsko natjecanje) je turnir [[AFC Liga prvaka]], na osnovu [[UEFA Liga prvaka|UEFA-ine Lige prvaka]], formiran 2002/03. spajanjem ''Azijskog pobjednika kupa'' i ''Azijskog kupa pobjednika kupova''.<ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/more/all_competitions.html|title=All Competitions|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> === Bivše članice === Bivše države članice AFC-a su: [[Nogometni savez Novog Zelanda|Novi Zeland]] (1964<ref>{{cite web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|title=AFC TELLS INDONESIA: PAY OR BE SACKED|date=28. 8. 1964|publisher=[[The Straits Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527023753/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19640828-1.2.130.6.aspx|archive-date=27. 5. 2015|url-status=live|access-date=8. 12. 2014}}</ref>), [[Nogometni savez Južnog Jemena|Južni Jemen]] (1972-1990<ref>{{cite news|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|title=Arabia and Yemen are new members|work=[[The Straits Times]]|date=28. 7. 1972|access-date=10. 5. 2020|archive-date=4. 3. 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090349/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720728-1.2.132.4.aspx|url-status=live}}</ref>), [[Nogometni savez Kazahstana|Kazahstan]] (1993-2002) i [[Nogometni savez Izraela|Izrael]] (1954-1974). [[Novi Zeland]] je osnovao [[Nogometna konfederacija Oceanije|Nogometnu konfederaciju Oceanije]] (OFC) 1966, [[Demokratska narodna republika Jemen|Južni Jemen]] se 1990. ujedinio sa [[Jemen|Sjevernim Jemenom]], a [[Kazahstan]] je prešao u [[UEFA]]-u nakon što su stekli uslove. [[Izrael]] je bio izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Kuvajt]]a (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1">{{cite news|title=Aust-Asian bid fails|url=https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321%2C5571494|access-date=10. 7. 2014|work=[[The Sydney Morning Herald]]|date=16. 9. 1974|page=11|archive-date=24. 6. 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624203417/https://news.google.com/newspapers?id=RNRYAAAAIBAJ&pg=4321,5571494|url-status=live}}</ref><ref name="israel">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|location=London|work=The Guardian|first=James|last=Montague|title=Time is right for Israel to return to its Asian roots|date=27. 2. 2008|access-date=9. 5. 2022|archive-date=23. 10. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230949/https://www.theguardian.com/football/2008/feb/27/worldcup2010|url-status=live}}</ref> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. == Uprava == [[Datoteka:AFC Headquarters.jpg|mini|300px|Glavno sjedište AFC-a u [[Kuala Lumpur]]u, [[Malezija]].]] {| class="wikitable" !Pozicija !Ime !Zona !Mandat |- |Predsjednik AFC-a<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/afc_congress/news/afc_executive_committee_and_asias_fifa_council_members_confirmed.html|title=AFC Executive Committee and Asia’s FIFA Council members confirmed|website=the-AFC|language=en|access-date=8. 11. 2023}}</ref> | rowspan="2" |{{ZD|Bahrein}} [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |od 2013. |- |Viši potpredsjednik [[FIFA]]-e<ref name=":0" /> |od 2018. |- |Generalni sekretar<ref name="datuk"/><ref name="datuk2"/> |{{ZD|Malezija}} [[Windsor John|Datuk Seri Windsor John]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |od 2015. |- ! colspan="4" | |- | rowspan="6" |Članovi [[Vijeće FIFA-e|Vijeća FIFA-e]]<ref name=":0" /> |{{ZD|Japan}} [[Kōzō Tashima]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="6" |od 2023. |- |{{ZD|Malezija}} [[Hamidin Mohd Amin|Datuk Haji Hamidin bin Haji Mohd Amin]] | rowspan="3" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] |- |{{ZD|Filipini}} [[Mariano Araneta]] |- |{{ZD|Katar}} [[Hamad ibn Kalifa ibn Aḥmad al-Tani|Hamad al-Tani]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|SAU}} [[Yaser al-Misahal]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Potpredsjednici AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Mongolija}} [[Ganbaatar Amgalanbaatar]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="5" |od 2023. |- |{{ZD|Liban}} [[Hachem Haidar]] |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- |{{ZD|Iran}} [[Mehdi Tadž]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Butan}} [[Ugen Tsechup]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Mjanmar}} [[Zaw Zaw]] |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="9" |Članovi izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Kuvajt}} [[Abdullah Ahmed al-Šahin al-Rabija|Abdullah Ahmed al-Šahin]] | rowspan="2" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] | rowspan="9" |od 2023. |- |{{ZD|UAE}} [[Abdullah Nasser al-Džaneibi]] |- |{{ZD|Maldivi}} [[Bassam Adeel Jaleel]] | rowspan="2" |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- |{{ZD|Nepal}} [[Pankaj Bikram Nembang]] |- |{{ZD|Australija}} [[Chris Nikou]] | rowspan="2" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |- |{{ZD|Tajland}} [[Somyot Poompanmoung]] |- |{{ZD|Uzbekistan}} [[Ravshan Irmatov]] |[[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]] |- |{{ZD|Hong Kong}} [[Eric Fok Kai Shan]] |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] |- |{{ZD|Indija}} [[Šadži Prabhakaran]] |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] |- ! colspan="4" | |- | rowspan="5" |Članice ženskog izvršnog odbora AFC-a<ref name=":0" /> |{{ZD|Sjeverna Koreja}} [[Han Un-gyong]] ([[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]]) |[[Istočnoazijska nogometna federacija|EAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Palestina}} [[Susan Rijad Abdelrahim al-Šalabi]] ([[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]]) |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|WAFF]] |- | colspan="3" |''Upražnjeno'' ([[Srednjoazijski nogometni savez|CAFA]]) |- |{{ZD|Bangladeš}} [[Mahfuza Akhter Kiron]] ([[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]]) |[[Južnoazijska nogometna federacija|SAFF]] | rowspan="2" |od 2023. |- |{{ZD|Laos}} [[Kanya Keomany]] ([[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]]){{Efn|Članica [[Vijeće FIFA-e|Vijeća]] [[FIFA]]-e i ženskog izvršnog odbora AFC-a iz [[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] zone.|naziv=Kanya|grupa=Napomene}} |[[Nogometna federacija ASEAN-a|AFF]] |} == Članstvo == [[Datoteka:Asean Football Federation countries.PNG|thumb|350px|{{Colorbox|#e54957}} [[Zapadnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#dbe250}} [[Srednjoazijski nogometni savez]]<br>{{Colorbox|#546fe0}} [[Južnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#90dd4f}} [[Istočnoazijska nogometna federacija]]<br>{{Colorbox|#e59c4f}} [[Nogometna federacija ASEAN-a]]]] AFC ima 47 država članica podijeljenih u 5 regija: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! [[Međunarodni olimpijski odbor|Članstvo<br>u MOO-u]] |- ! colspan="6" |[[Istočnoazijska nogometna federacija|Istočnoazijska nogometna federacija (EAFF)]] (10) |- |CHN | style="text-align:left;" | {{NOG|Kina}} |[[1924.]] |[[1931.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |TPE | style="text-align:left;" | {{NOG|Kineski Taipei}}{{Efn|[[Tajvan]], zvanično Republika Kina, takmiči se pod nazivom "[[Kineski Taipei]]".|naziv=Tajvan|grupa=lower-roman}}{{Efn|Bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1976–1982).|naziv=Kineski Taipei|grupa=lower-roman}} |[[1936.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |GUM | style="text-align:left;" | {{NOG|Guam}} |[[1975.]] |[[1996.]] |[[1991.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |HKG | style="text-align:left;" | {{NOG|Hong Kong}} |[[1914.]] |[[1954.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |JPN | style="text-align:left;" | {{NOG|Japan}} |[[1921.]] |[[1921.]] |{{Da}} |- |PRK | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Koreja}} |[[1945.]] |[[1958.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |KOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Južna Koreja}} |[[1928.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MAC | style="text-align:left;" | {{NOG|Makao}} |[[1939.]] |[[1978.]] |[[1978.]] |{{Ne}}{{Efn|[[Sportski i olimpijski odbor Makaa]] je član [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]], ali ne i [[Međunarodni olimpijski odbor|Međunarodnog olimpijskog odbora]].|naziv=Makao|grupa=lower-roman}} |- |MNG | style="text-align:left;" | {{NOG|Mongolija}} |[[1959.]] |[[1998.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |NMI | style="text-align:left;" | {{NOG|Sjeverna Marijanska ostrva}} |[[2005.]] |{{N/a}} |[[2020.]] |{{Ne}}{{Efn|Dio [[Olimpijski odbor Sjedinjenih Američkih Država|Olimpijskog odbora]] [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]-a.|naziv=SMI|grupa=lower-roman}} |- ! colspan="6" |[[Zapadnoazijska nogometna federacija|Zapadnoazijska nogometna federacija (WAFF)]] (12) |- |BHR | style="text-align:left;" | {{NOG|Bahrein}} |[[1957.]] |[[1968.]] |[[1957.]] |{{Da}} |- |IRQ | style="text-align:left;" | {{NOG|Irak}} |[[1948.]] |[[1950.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |YEM | style="text-align:left;" | {{NOG|Jemen}} |[[1962.]] |[[1980.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |JOR | style="text-align:left;" | {{NOG|Jordan}} |[[1949.]] |[[1956.]] |[[1975.]] |{{Da}} |- |QAT | style="text-align:left;" | {{NOG|Katar}} |[[1960.]] |[[1963.]] |[[1967.]] |{{Da}} |- |KUW | style="text-align:left;" | {{NOG|Kuvajt}} |[[1952.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |LBN | style="text-align:left;" | {{NOG|Liban}} |[[1933.]] |[[1936.]] |[[1964.]] |{{Da}} |- |OMA | style="text-align:left;" | {{NOG|Oman}} |[[1978.]] |[[1978.]] |[[1980.]] |{{Da}} |- |PLE | style="text-align:left;" | {{NOG|Palestina}} |[[1998.]] |[[1998.]] |[[1998.]] |{{Da}} |- |KSA | style="text-align:left;" | {{NOG|Saudijska Arabija}} |[[1956.]] |[[1956.]] |[[1972.]] |{{Da}} |- |SYR | style="text-align:left;" | {{NOG|Sirija}} |[[1936.]] |[[1937.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |UAE | style="text-align:left;" | {{NOG|UAE}} |[[1971.]] |[[1974.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijski nogometni savez (CAFA)]] (6) |- |AFG | style="text-align:left;" | {{NOG|AFG}}{{Efn|[[Afganistan]] se pridružio SAFF-u 2005, ali ga je napustio [[2015.]] zbog osnivanja [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]] (CAFA).|naziv=Bivše|grupa=lower-roman}} |[[1933.]] | rowspan="2" |[[1948.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IRN | style="text-align:left;" | {{NOG|IRN}}{{Efn|[[Iran]] je napustio federaciju [[10. lipnja]] [[2014.]] nastankom [[Srednjoazijski nogometni savez|Srednjoazijskog nogometnog saveza]].|naziv=Bivši|grupa=lower-roman}} |[[1920.]] |{{Da}} |- |KGZ | style="text-align:left;" | {{NOG|KIR}} |[[1946.]] | rowspan="4" |[[1994.]] | rowspan="4" |[[1994.]] |{{Da}} |- |TJK | style="text-align:left;" | {{NOG|TADŽ}} |[[1936.]] |{{Da}} |- |TKM | style="text-align:left;" | {{NOG|Turkmenistan}} |[[1992.]] |{{Da}} |- |UZB | style="text-align:left;" | {{NOG|Uzbekistan}} |[[1946.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Južnoazijska nogometna federacija|Južnoazijska nogometna federacija (SAFF)]] (7) |- |BAN | style="text-align:left;" | {{NOG|Bangladeš}} |[[1972.]] |[[1976.]] |[[1974.]] |{{Da}} |- |BHU | style="text-align:left;" | {{NOG|Butan}} |[[1983.]] |[[2000.]] |[[1993.]] |{{Da}} |- |IND | style="text-align:left;" | {{NOG|Indija}} |[[1937.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |MDV | style="text-align:left;" | {{NOG|Maldivi}} |[[1982.]] |[[1986.]] |[[1986.]] |{{Da}} |- |NEP | style="text-align:left;" | {{NOG|Nepal}} |[[1951.]] |[[1972.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |PAK | style="text-align:left;" | {{NOG|Pakistan}} |[[1947.]] |[[1948.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |SRI | style="text-align:left;" | {{NOG|Šri Lanka}} |[[1939.]] |[[1952.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- ! colspan="6" |[[Nogometna federacija ASEAN-a|Nogometna federacija ASEAN-a (AFF)]] (12) |- |AUS | style="text-align:left;" | {{NOG|Australija}}{{Efn|Osnivač i bivši član [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a (1966–1972, 1978–2006).<ref>{{cite web|url=http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|title=Oceania Football Confederation – Content|date=6.10.2009|publisher=Oceania Football Confederation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303110354/http://www.oceaniafootball.com/ofcorgcontent/history.ofcpc|archive-date=3.3.2009|url-status=dead|access-date=14.3.2017}}</ref>|naziv=Australija|grupa=lower-roman}} |[[1961.]] |[[1963.]] |[[2006.]] |{{Da}}{{Efn|Država ili teritorija [[Oceanija|Oceanije]] je članica [[Nacionalni olimpijski odbori Oceanije|Nacionalnih olimpijskih odbora Oceanije]], a ne [[Olimpijsko vijeće Azije|Olimpijskog vijeća Azije]].|naziv=Oceanija|grupa=lower-roman}} |- |BRU | style="text-align:left;" | {{NOG|Brunej}} |[[1952.]] |[[1969.]] |[[1970.]] |{{Da}} |- |PHI | style="text-align:left;" | {{NOG|Filipini}} |[[1907.]] |[[1930.]] | rowspan="2" |[[1954.]] |{{Da}} |- |IDN | style="text-align:left;" | {{NOG|Indonezija}} |[[1930.]] |[[1952.]] |{{Da}} |- |TLS | style="text-align:left;" | {{NOG|Istočni Timor}} |[[2002.]] |[[2005.]] |[[2002.]] |{{Da}} |- |CAM | style="text-align:left;" | {{NOG|Kambodža}} |[[1933.]] |[[1954.]] |[[1954.]] |{{Da}} |- |LAO | style="text-align:left;" | {{NOG|Laos}} |[[1951.]] |[[1952.]] |[[1968.]] |{{Da}} |- |MAS | style="text-align:left;" | {{NOG|Malezija}} |[[1926.]] |[[1954.]] | rowspan="4" |[[1954.]] |{{Da}} |- |MYA | style="text-align:left;" | {{NOG|Mjanmar}} |[[1947.]] | rowspan="2" |[[1952.]] |{{Da}} |- |SGP | style="text-align:left;" | {{NOG|Singapur}} |[[1892.]] |{{Da}} |- |THA | style="text-align:left;" | {{NOG|Tajland}} |[[1916.]] |[[1925.]] |{{Da}} |- |VIE | style="text-align:left;" | {{NOG|Vijetnam}} |[[1960.]] |[[1964.]] |[[1964.]] |{{Da}} |} === Bivše članice === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! [[Lista FIFA-inih kodova|{{tooltip|Kod|FIFA-in kod}}]] ! Savez ! Osnivanje ! Članstvo<br>u [[FIFA]]-i ! Članstvo<br>u AFC-u ! Razlog napuštanja |- |ISR | style="text-align:left;" | {{NOG|Izrael}} | [[1928.]] | [[1929.]] | {{nowrap|[[1954.]] – [[1974.]]}} | style="text-align:left;" | Izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (pošto su sve [[musliman]]ske i [[Arapski svijet|arapske zemlje]] odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova.<ref name=":1" /><ref name="israel" /> Kasnije je postao punopravni član [[UEFA]]-e 1994. |- |NZL | style="text-align:left;" | {{NOG|Novi Zeland}} | [[1891.]] | [[1948.]] | [[1964.]] | style="text-align:left;" | Član-osnivač [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-a 1966. |- |YMD | style="text-align:left;" | {{NOG|Južni Jemen}} | [[1940.]] | [[1967.]] | [[1972]] – [[1990.]] | style="text-align:left;" | Ujedinio se sa [[Arapska Republika Jemen|Sjevernim Jemenom]] u [[Jemen]]. |- |KAZ | style="text-align:left;" | {{NOG|Kazahstan}} | [[1914.]] | [[1994.]] | {{nowrap|[[1993.]] – [[2002.]]}} | style="text-align:left;" | Pridružio se [[UEFA]]-i 2002. |} == Natjecanja == {| class="wikitable" |- ! Natjecanje ! Najrecentnije<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani ! Sljedeće<br>izdanje |- ! colspan="8" |Muške reprezentacije |- | [[AFC Azijski kup|Azijski kup]] | align="center"| [[2023.]] | {{fb|KAT}} | {{fb|JOR}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Liga nacija]] | align="center"| — | align="center"| — | align="center"| — | {{N/A|TBD}} |- | [[U-23 AFC Azijski kup|U-23 Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|CHN}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-20 AFC Azijski kup|U-20 Azijski kup]] | align="center"| [[2025.]] | {{fb|AUS}} | {{fb|KSA}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[U-17 AFC Azijski kup|U-17 Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|CHN}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Azijski kup (futsal)|Futsal Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|IRN}} [[Futsal reprezentacija Irana|Iran]] | {{flagicon|INA}} [[Futsal reprezentacija Indonezije|Indonezija]] | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-20 AFC Azijski kup (futsal)|U-20 futsal Azijski kup]] | align="center"| [[2019.]] | {{flagicon|JPN}} [[Futsal reprezentacija Japana|Japan]] | {{flagicon|AFG|2013}} [[Futsal reprezentacija Afganistana|Afganistan]] | align="center"| [[2029.]] |- | [[AFC Azijski kup (fudbal na pijesku)|Azijski kup u fudbalu na pijesku]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|IRN}} [[Reprezentacija Irana u fudbalu na pijesku|Iran]] | {{flagicon|OMA}} [[Reprezentacija Omana u fudbalu na pijesku|Oman]] | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=8|Ženske reprezentacije |- | [[AFC Azijski kup za žene|Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|JPN}} | {{fbw|AUS}} | align="center"| [[2029.]] |- | [[U-20 AFC Azijski kup za žene|U-20 AFC Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|JPN}} | {{fbw|PRK}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[U-17 AFC Azijski kup za žene|U-17 AFC Azijski kup]] | align="center"| [[2026.]] | {{fbw|PRK}} | {{fbw|JPN}} | align="center"| [[2027.]] |- | [[Fudbal na Ljetnim olimpijskim igrama|Olimpijski kvalifikacijski turnir]] | align="center"| [[2024.]] | {{fbw|AUS}}<br />{{fbw|JPN}} | {{fbw|UZB}}<br />{{fbw|PRK}} | align="center"| [[2028.]] |- | [[AFC Azijski kup za žene (futsal)|Futsal Azijski kup]] | align="center"| [[2025.]] | {{flagicon|JPN}} [[Ženska futsal reprezentacija Japana|Japan]] | {{flagicon|THA}} [[Ženska futsal reprezentacija Tajlanda|Tajland]] | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=8|Muški klubovi |- | [[AFC Liga prvaka Elite|Liga prvaka Elite]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|SAU}} [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] | {{flagicon|JPN}} [[FC Machida Zelvia|Machida Zelvia]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Liga prvaka Two|Liga prvaka Two]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|JPN}} [[Gamba Osaka]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Nasr (fudbalski klub)|Al-Nasr]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC Challenge liga|Challenge liga]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|KUW}} [[Al-Kuvajt (fudbalski klub)|Al-Kuvajt]] | {{flagicon|CAM}} [[Preah Khan Reach Svay Rieng FC|Svay Rieng]] | align="center"| [[2027.]] |- | [[AFC klupsko prvenstvo (futsal)|Futsal Klupsko prvenstvo]] | align="center"| [[2019.]] | {{flagicon|JPN}} [[Nagoya Oceans]] | {{flagicon|IRN}} [[Mes Sungun (fudbalski klub)|Mes Sungun]] | align="center"| [[2027.]] |- ! colspan=8|Ženski klubovi |- | [[AFC Liga prvaka za žene|Liga prvaka]] | align="center"| [[2026.]] | {{flagicon|PRK}} [[Naegohyang Women's FC|Naegohyang]] | {{flagicon|JPN}} [[Tokyo Verdy Beleza]] | align="center"| [[2027.]] |} === Bivša natjecanja === {| class="wikitable sortable" |- ! Natjecanje ! Posljednje<br>izdanje ! Prvaci ! Drugoplasirani |- ! colspan="6" |Muške reprezentacije |- | [[Afroazijski kup nacija]] | align="center"| [[2007.]] | {{fb|JPN}} | {{fb|EGY}} |- | [[AFC–OFC Challenge Cup]] | align="center"| [[2003.]] | {{fb|IRN}} | {{fb|NZL}} |- | [[AFC Kup solidarnosti]] | align="center"| [[2016.]] | {{fb|NEP}} | {{fb|Macau}} |- | [[AFC Challenge Cup]] | align="center"| [[2014.]] | {{fb|PLE}} | {{fb|PHI}} |- | U-14 AFC prvenstvo | align="center"| [[2014.]] | {{fb|IRQ}} | {{fb|PRK}} |- ! colspan="6" |Muški klubovi |- | [[Afroazijsko klupsko prvenstvo]] | align="center"| [[1998.]] | {{flagicon|MAR}} [[Raja CA|Raja Casablanca]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Pohang Steelers]] |- | [[Azijski kup pobjednika kupova]] | align="center"| [[2002.]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal (fudbalski klub)|Al-Hilal]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |- | [[Azijski superkup]] | align="center"| [[2002.]] | {{flagicon|KOR|1997}} [[Suwon Samsung Bluewings]] | {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal (fudbalski klub)|Al-Hilal]] |- ! colspan="6" |Ženski klubovi |- | [[AFC klupsko prvenstvo za žene]] | align="center"| [[2023.]] | {{flagicon|JPN}} [[Urawa Red Diamonds Ladies|Urawa Red Diamonds]] | {{flagicon|KOR}} [[Incheon Hyundai Steel Red Angels WFC|Incheon Hyundai Steel Red Angels]] |} == Kontroverze == === AFC Liga prvaka === Tokom [[AFC Liga prvaka 2020.|AFC Lige prvaka 2020]], [[Nogometni savez Irana]] primio je pismo od AFC-a 17. siječnja 2020. u kojem se najavljuje da timovima iz [[Iran]]a neće biti dozvoljeno da budu domaćini svojih domaćih utakmica u svojoj zemlji zbog sigurnosnih razloga.<ref>{{cite web|url=http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|title=اطلاعیه روابط عمومی|date=17. 1. 2020|publisher=Football Federation Islamic Republic of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913031407/http://ffiri.ir/fa/news/5147/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C|archive-date=13. 9. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|title=Another blow to Iranian sport as AFC ban country from hosting Champions League football|date=17. 1. 2020|publisher=Inside The Games|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052418/https://www.insidethegames.biz/articles/1089266/afc-ban-iran-hosting-football-matches|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> Četiri tima AFC Lige prvaka iz Irana objavila su dan kasnije da će se povući s turnira ako se zabrana ne poništi..<ref>{{cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|title=Iranian football teams stand against AFC's decision|date=18. 1. 2020|publisher=Tehran Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052425/https://www.tehrantimes.com/news/444274/Iranian-football-teams-stand-against-AFC-s-decision|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51160188|title=Iran: 'Clubs to quit AFC Champions League over home game ban'|date=18. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120052413/https://www.bbc.com/sport/football/51160188|archive-date=20. 1. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> AFC je 23. siječnja 2020. objavio da će se sve utakmice grupne faze, koje su timovi iz Irana trebali biti domaćini, na dan utakmice biti zamijenjene odgovarajućim gostujućim utakmicama kako bi se ostavilo vremena za ponovnu procjenu sigurnosnih problema u zemlji.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|title=AFC Statement|date=23. 1. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111459/https://www.the-afc.com/afc-home/media/media-releases/news/afc-statement-x2975|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51223659|title=Iran: Clubs back down on Asian champions League boycott|date=23. 1. 2020|publisher=BBC Sport|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003153142/https://www.bbc.com/sport/football/51223659|archive-date=3. 10. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|title=AFC Statement on AFC Champions League Group Stage matches|date=29. 1. 2019|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726111507/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/afc-statement-on-afc-champions-league-group-stage-matches-x1998|archive-date=26. 7. 2020|url-status=live|access-date=3. 3. 2020}}</ref> === Hakim al-Ureibi === [[Hakim al-Ureibi|Hakima al-Ureibija]], [[bahrein]]skog nogometaša, koji je postao politička izbjeglica u [[Australija|Australiji]], uhapsila je [[tajland]]ska policija dok je bio na medenom mjesecu na Tajlandu u studenom 2018. Suočio se s optužbama za izručenje od strane [[Vlada Bahreina|bahreinske vlade]] zbog optužbi za njegovu umiješanost u [[Pobuna u Bahreinu 2011.|pobunu u Bahreinu 2011]]. koju je potaknuo napad na policijsku stanicu. Kako [[Tajland]] nije potpisao [[Konvencija o statusu izbjeglica|Konvenciju o statusu izbjeglica]], a zbog ekonomskog interesa s Bahreinom i vladajućim predsjednikom AFC-a [[Salman ibn Ibrahim al-Kalifa|Salmanom al-Kalifom]], članom kraljevske porodice Bahreina, strahovalo se da bi se AFC mogao postaviti kao krivac za deportaciju, te je to izazvala veliko međunarodnu negodovanje. [[Australija]] i [[FIFA]] su na kraju intervenisale i tajlandski zvaničnici su pustili al-Ureibija u veljači 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1638642/why-hakeem-al-araibi-matters|title=Why Hakeem al-Araibi matters|newspaper=Bangkok Post}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|title=YouTube|website=[[YouTube]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722071443/https://www.youtube.com/watch?v=wxaroSUUIek|archive-date=22. 7. 2019|url-status=live|access-date=21. 2. 2020}}</ref> === Bojkot Izraela od strane muslimanskih i arapskih zemalja === {{Glavni|Fudbalska reprezentacija Izraela#Bojkot od strane muslimanskih i arapskih zemalja}} [[AFC azijski kup]] obilježen je primjerima političkog uplitanja. [[Izrael]] je izbačen iz AFC-a 1974, kao rezultat prijedloga [[Nogometni savez Kuvajta|Kuvajta]] (uz podršku [[musliman]]skih i [[Arapski svijet|arapskih zemalja]], koje su odbile igrati protiv njega), koji je usvojen sa 17 za, 13 protiv i 6 suzdržanih glasova,<ref name=":1" /><ref name="israel" /> te se morao takmiči u [[Nogometna konfederacija Oceanije|OFC]]-u ([[Oceanija]]) sve dok mu nije bilo odobreno članstvo u [[UEFA]]-i ([[Europa]]) 1990.<ref>{{cite news|url=http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|title=The Controversial Case of Israel & International Football|publisher=Pundit Arena|website=punditarena.com|access-date=29. 7. 2018|date=20. 11. 2014|author=Conor Heffernan|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171022/http://www.punditarena.com/football/cheffernan/controversial-case-israeli-football/|url-status=live}}</ref> === Rivalstvo Irana i Saudijske Arabije === Slučajevi postoje i na drugim AFC turnirima poput onog između [[Nogometna reprezentacija Saudijske Arabije|Saudijske Arabije]] i [[Nogometna reprezentacija Irana|Irana]]. Nakon napada na saudijska diplomatska predstavništva u [[Iran]]u 2016, [[Saudijska Arabija]] je odbila igrati utakmice protiv Irana, te zaprijetila da će se povući ako AFC odbije ju slijediti, te se to proširilo i na međunarodni nivo.<ref>{{cite news|url=https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|title=Saudi-Iranian Tension Extends To Sports – Saudi Arabian Football Federation Announces: We Will Not Play In Iran|date=6. 1. 2016|website=memri.org|publisher=The Middle East Media Research Institute|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171258/https://www.memri.org/reports/saudi-iranian-tension-extends-sports-%E2%80%93-saudi-arabian-football-federation-announces-we-will|url-status=live}}</ref> === Kvalifikacije na Svjetsko prvenstvo === Tenzije između dvije [[Korejski poluotok|Koreje]] tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2010.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2010.]] dovele su do toga da je [[Nogometna reprezentacija Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] odbila da ugosti [[Nogometna reprezentacija Južne Koreje|južnokorejsku reprezentaciju]] i da istakne [[Zastava Južne Koreje|južnokorejsku zastavu]] i odsvira njihovu [[Aegukga|nacionalnu himnu]]. Kao rezultat toga, domaće utakmice [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]] premještene su u [[Šangaj]].<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|title=Koreas match moved to Shanghai after anthem row|author=Mark Ledsom|date=7. 3. 2008|publisher=[[Reuters]]|access-date=29. 7. 2018|archive-date=29. 7. 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729171203/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-koreas/koreas-match-moved-to-shanghai-after-anthem-row-idUKL0789295820080307|url-status=live}}</ref> Tokom [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], [[Sjeverna Koreja]] je nevoljko pristala da ugosti reprezentaciju Južne Koreje u [[Pjongjang]]u, što je prvi put da je [[Nogometni savez Sjeverne Koreje|Sjeverna Koreja]] ugostila [[Južna Koreja|Južnu Koreju]] kod kuće u nekom takmičarskom meču. [[Vlada Sjeverne Koreje]] zabranila je navijačima ulazak na stadion. Utakmica je završila neriješenim rezultatom, a što se tiče kontroverzi, [[Nogometni savez Južne Koreje|Južna Koreja]] je odlučila povući kandidaturu za [[Svjetsko prvenstvo za žene 2023.|Svjetsko prvenstvo za žene 2023]], te optužila Sjevernu Koreju za političko miješanje u [[sport]]. AFC je optužen da je učinio malo u vezi sa tim slučajem, što je dovelo do toga da AFC donese odluku da finale [[AFC azijski kup 2019.|Azijskog kupa 2019.]] neće biti domaćin Sjeverna Koreja.<ref>{{cite web|url=https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|title=AFC Cup 2019: North Korea and Lebanon's Top Moment — BabaGol|date=3. 11. 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226142643/https://www.babagol.net/blog/ahed-april-25|archive-date=26. 2. 2020|url-status=live|access-date=26. 2. 2020}}</ref> Dana 9. ožujka 2020, [[FIFA]] je u saopćenju objavila da se utakmice azijskih [[Kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo 2022]], koje su bile zakazane za ožujak i lipanj, odgađaju za kasniji termin. Odluka je donesena zbog širenja [[SARS-CoV-2]].<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|title=Asian FIFA World Cup 2022 qualifiers postponed|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309135638/https://www.aljazeera.com/news/2020/03/italy-coronavirus-toll-soars-north-sealed-live-updates-200308235426110.html|archive-date=9. 3. 2020|url-status=live|access-date=9. 3. 2020}}</ref> Dana 12. kolovoza 2020, FIFA i AFC su zajednički odlučile da će predstojeće kvalifikacione utakmice za [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2022.|FIFA Svjetsko prvenstvo 2022.]] u [[Katar]]u i [[AFC Azijski kup 2023.]] u [[Kina|Kini]], koje su prvobitno bile planirane da se održe za vrijeme međunarodnih utakmica u listopadu i studenom 2020, pomjeriti na 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|title=Update on upcoming FIFA World Cup Qualifiers in Asia|date=12. 8. 2020|publisher=AFC|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124090427/https://www.the-afc.com/competitions/fifa-world-cup/latest/news/update-on-upcoming-fifa-world-cup-qualifiers-in-asia|archive-date=24. 11. 2020|url-status=live|access-date=14. 9. 2020}}</ref> == Povezano == * [[Lista predsjednika AFC-a]] * [[FIFA|Federacija međunarodnih nogometnih saveza]] (FIFA) ** [[Konfederacija afričkog nogometa]] (CAF) ** [[CONCACAF|Nogometna konfederacija Sjeverne, Centralne Amerike i Kariba]] (CONCACAF) ** [[CONMEBOL|Južnoamerička nogometna konfederacija]] (CONMEBOL) ** [[UEFA|Unija europskih nogometnih asocijacija]] (UEFA) ** [[Nogometna konfederacija Oceanije]] (OFC) == Bilješke == {{notelist}} == Reference == {{refspisak|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Asian Football Confederation}} * [http://www.the-afc.com/ Zvanična stranica AFC-a] {{Fudbalske reprezentacije – AFC}} {{Međunarodni fudbal}} {{Authority control}} [[Kategorija:AFC| ]] [[Kategorija:Fudbalske organizacije]] [[Kategorija:Međunarodne sportske organizacije]] [[Kategorija:Sport u Aziji]] [[Kategorija:Nastanci 1954.]] 7n0dena9s61nsr3gbd0t7mfzd0mev91 Datoteka:Asian Football Confederation logo 2025.svg 6 4723699 42652807 2026-07-10T15:49:55Z Edgar Allan Poe 29250 {{Infoslika |Opis= Grb AFC-a |Izvor= {{enwiki}} |Datum=10. srpnja 2026. (postavljeno na sh.wiki) |Autor= Autorsko pravo: FIFA/AFC |Objašnjenje= Ova slika podliježe zaštiti autorskih prava, ali može se koristiti pod uvjetima poštene upotrebe u skladu sa zakonom SAD-a o poštenoj upotrebi zato što: # se radi o slici logotipa u niskoj rezoluciji; # slika ne ograničava prava autora odnosno vlasnika autorskih prava da prodaje promotivne materijale; # slika se ne može koristiti za proizvodnju ileg... 42652807 wikitext text/x-wiki == Sažetak == {{Infoslika |Opis= Grb AFC-a |Izvor= {{enwiki}} |Datum=10. srpnja 2026. (postavljeno na sh.wiki) |Autor= Autorsko pravo: FIFA/AFC |Objašnjenje= Ova slika podliježe zaštiti autorskih prava, ali može se koristiti pod uvjetima poštene upotrebe u skladu sa zakonom SAD-a o poštenoj upotrebi zato što: # se radi o slici logotipa u niskoj rezoluciji; # slika ne ograničava prava autora odnosno vlasnika autorskih prava da prodaje promotivne materijale; # slika se ne može koristiti za proizvodnju ilegalnih kopija; # slika ilustrira temu članaka [[AFC]]; # ne postoji zamjenska slika koja se može slobodno koristiti; # korištenje slike u članku doprinosi kvaliteti jer ilustrira članak o reprezentaciji; }} == Licenciranje == {{Logo}} 06bladjmf1xdzsesctgp2zww1itqjr3 Šablon:Country data QTR 10 4723700 42652824 2026-07-10T17:11:37Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:Country data Katar]] 42652824 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Country data Katar]] l4qxx3gg8lj2zaik54ntkrgstsnjij9 EUFOR Althea 0 4723701 42652918 2026-07-11T01:38:30Z Velebit1991 373524 Nova stranica: [[Datoteka:EUFOR Althea.svg|mini|desno|Novi logo EUFOR Althea misije, koristi se od marta 2017. godine]] [[Datoteka:EUFOR Althea logo.svg|150px|mini|desno|Stari logo EUFOR Althea misije]] '''EUFOR Althea''' ({{jez-engl|EUFOR Althea}}), puni naziv '''Snage Evropske unije „Althea”''' ({{jez-engl|European Union Force Althea}}), raspoređene su vojne snage u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] sa zadatkom nadgledanja provođenja Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonsko... 42652918 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:EUFOR Althea.svg|mini|desno|Novi logo EUFOR Althea misije, koristi se od marta 2017. godine]] [[Datoteka:EUFOR Althea logo.svg|150px|mini|desno|Stari logo EUFOR Althea misije]] '''EUFOR Althea''' ({{jez-engl|EUFOR Althea}}), puni naziv '''Snage Evropske unije „Althea”''' ({{jez-engl|European Union Force Althea}}), raspoređene su vojne snage u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] sa zadatkom nadgledanja provođenja [[Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]]. EUFOR je naslijedio [[NATO]] mirovne snage [[SFOR]] i [[IFOR]]. Prelazak sa SFOR-a na EUFOR velikim dijelom je bio samo promjena naziva i komandanata: 80% snaga ostalo je na svojim položajima.<ref name="bbc-bih-swap">{{cite web|title=EU troops prepare for Bosnia swap|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3944191.stm|website=BBC|accessdate=10. 10. 2017|language=en|date=23. 10. 2004}}</ref> EUFOR je SFOR zamijenio [[2. decembar|2. decembra]] [[2004]]. godine. == Opšte gledište == Civilnu primjenu Dejtonskog mirovnog sporazuma nadgleda Kancelarija Visokog predstavnika (OHR). EUFOR ima 2.503 vojnika iz 27 različitih zemalja,<ref>{{cite web|title=European Union Force in Bosnia and Herzegovina|url=http://www.euforbih.org/eufor/index.php?option=com_content&task=view&id=145&Itemid=62|website=www.euforbih.org|accessdate=10. 10. 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030014611/http://www.euforbih.org/eufor/index.php?option=com_content&task=view&id=145&Itemid=62|archivedate=30. 10. 2007|language=en|url-status=live|df=}}</ref> najvećim dijelom из zemalja članica Evropske unije. Tu su, takođe, dodatne snage iz drugih zemalja, kao što su [[Čile]] i [[Turska]]. Komandant EUFOR-a je trenutno general-major Anton Waldner iz Austrije, koji se na toj poziciji nalazi od marta 2017. godine. Za ovu misiju, [[Vojni štab Evropske unije]] koristi [[Vrhovna komanda Savezničkih snaga u Evropi|Vrhovnu komandu Savezničkih snaga u Evropi]] (SHAPE) kao Operativnu komandu EU i radi preko zamjenika [[Vrhovni komandant Savezničkih snaga|Vrhovnog komandanta Savezničkih snaga]] u Evropi, evropskog oficira. EUFOR je preuzeo sve misije SFOR-a, osim potjere za pojedincima koje potražuje Međunarodni krivični sud (ICTY), što je ostalo misija NATO-a<ref name="bbc-bih-swap"/> koju sprovodi preko Štaba NATO-a u Sarajevu.<ref>{{cite web|title=NATO HQ Sarajevo - Home|url=http://www.jfcnaples.nato.int/hqsarajevo|website=www.jfcnaples.nato.int|accessdate=10. 10. 2017|language=en}}</ref> EUFOR sprovodi policijske djelatnosti protiv organizovanog kriminala, za koji se vjeruje da je povezan sa osumnjičenima za ratne zločine.<ref>{{cite web|title=The Times & The Sunday Times|url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-1379415,00.html|website=The Times|accessdate=10. 10. 2017|language=en|date=29. 11. 2004|archive-date=11. 10. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011005023/https://www.thetimes.co.uk//|url-status=}}</ref> Sarađivao je sa Policijskom misijom Evropske unije u Bosni i Hercegovini (EUPM) i sa Direkcijom za koordinaciju policijskih tijela Bosne i Hercegovine. [[Specijalni predstavnik Evropske unije]] u Bosni i Hercegovini pruža političko vođstvo EUFOR-u o vojnim pitanjima sa lokalnom političkom dimenzijom. Marta 2015. godine, EUFOR je imao ukupno 660 vojnika iz 23 zemlje. Zemlje koje u misiji učestvuju sa svojim snagama su: iz EU: Austrija, Bugarska, Češka, Finska, Francuska, Grčka, Holandija, Irska, Italija, Mađarska, Poljska, Rumunija, Slovačka, Slovenija, Španija, Švedska i Ujedinjeno Kraljevstvo.<ref>{{cite web|title=EUFOR Fact Sheet|url=http://www.euforbih.org/index.php?option=com_content&view=article&id=15%3Aeufor-fact-sheet&catid=185%3Aabout-eufor&Itemid=134&limitstart=2|website=www.euforbih.org|accessdate=10. 10. 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924002907/http://www.euforbih.org/index.php?option=com_content&view=article&id=15%3Aeufor-fact-sheet&catid=185%3Aabout-eufor&Itemid=134&limitstart=2|archivedate=24. 5. 2015|language=en}}</ref> == Komandanti == {| class="wikitable" ! style="background:#dadada" | '''Br.''' ! style="background:#dadada" | '''Zemlja''' ! style="background:#dadada" | '''Čin''' ! style="background:#dadada" | '''Ime''' ! style="background:#dadada" | '''Period''' |- |1 |{{zastava|Ujedinjeno Kraljevstvo|name=UK}} |[[General-major]] |[[David Leakey]] |2. 12. 2004. — 6. 12. 2005. |- |2 |{{zastava|Italija}} |General-major |Gian Marco Chiarini |6. 12. 2005. — 5. 12. 2006. |- |3 |{{zastava|Njemačka}} |[[Kontraadmiral]] |Hans-Jochen Witthauer |5. 12. 2006. — 4. 12. 2007. |- |4 |{{zastava|Španija}} |General-major |Ignacio Martín Villalaín |4. 12. 2007. — 4. 12. 2008. |- |5 |{{zastava|Italija}} |General-major |[[Stefano Castagnotto]] |4. 12. 2008. — 3. 12. 2009. |- |6 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Bernhard Bair |4. 12. 2009. — 6. 12. 2011. |- |7 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Robert Brieger |6. 12. 2011. — 3. 12. 2012. |- |8 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Dieter Heidecker |3. 12. 2012. — 17. 12. 2014. |- |9 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Johann Luif |17. 12. 2014. — 24. 3. 2016. |- |10 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Friedrich Schrötter |24. 3. 2016. — 28. 3. 2017. |- |11 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Anton Waldner |28. 3. 2017. — 28. 3. 2018. |- |12 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Martin Dorfer |28. 3. 2018. — 26. 6. 2019. |- |13 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Reinhard Trischak |26. 6. 2019. — 14. 1. 2021. |- |14 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Alexander Platzer |14. 1. 2021. — 20. 1. 2022. |- |15 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Anton Wessely |20. 1. 2022. — ''danas'' |- |} == Vidi još == * [[Spisak vojnih i civilnih misija Evropske unije]] * [[Policijska misija Evropske unije u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{izvori|2}} === Dodatna literatura === * {{cite web|title=Avec une force de 7 000 soldats, l'UE prend le relais de l'OTAN en Bosnie|url=http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0%402-3214,36-389160,0.html|website=Le Monde.fr|accessdate=10. 10. 2017|language=fr|date=1. 12. 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20060405200950/http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0%402-3214,36-389160,0.html|archive-date=05. 04. 2006|url-status=dead|df=}} * {{cite web|title=EUFOR Althea: Appraisal and Future Perspectives of the EU’s Former Flagship Operation in Bosnia and Herzegovina|url=https://www.coleurope.eu/system/files_force/research-paper/edp_7_2011_knauer.pdf|website=www.coleurope.eu|publisher=EU Diplomacy Paper|accessdate=10. 10. 2017|date=jul 2011|archive-date=15. 04. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415092148/https://www.coleurope.eu/system/files_force/research-paper/edp_7_2011_knauer.pdf|url-status=}} == Spoljašnje veze == * {{cite web|title=European Union Force in Bosnia and Herzegovina|url=http://www.euforbih.org/|website=www.euforbih.org}} * {{cite web|title=Europa.ba|url=http://www.europa.ba/|website=Europa.ba}} [[Kategorija:Međunarodne organizacije za provođenje zakona]] [[Kategorija:Provođenje zakona u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Vojne operacije koje uključuju Evropsku uniju]] [[Kategorija:Odnosi Bosne i Hercegovine i Evropske unije]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Nastanci 2004.]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u 2004.]] dplbhc7ogmna99x8nf3b37xf3eq5tva 42653036 42652918 2026-07-11T11:34:38Z Edgar Allan Poe 29250 /* Opšte gledište */ 42653036 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:EUFOR Althea.svg|mini|desno|Novi logo EUFOR Althea misije, koristi se od marta 2017. godine]] [[Datoteka:EUFOR Althea logo.svg|150px|mini|desno|Stari logo EUFOR Althea misije]] '''EUFOR Althea''' ({{jez-engl|EUFOR Althea}}), puni naziv '''Snage Evropske unije „Althea”''' ({{jez-engl|European Union Force Althea}}), raspoređene su vojne snage u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] sa zadatkom nadgledanja provođenja [[Dejtonski mirovni sporazum|Dejtonskog mirovnog sporazuma]]. EUFOR je naslijedio [[NATO]] mirovne snage [[SFOR]] i [[IFOR]]. Prelazak sa SFOR-a na EUFOR velikim dijelom je bio samo promjena naziva i komandanata: 80% snaga ostalo je na svojim položajima.<ref name="bbc-bih-swap">{{cite web|title=EU troops prepare for Bosnia swap|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3944191.stm|website=BBC|accessdate=10. 10. 2017|language=en|date=23. 10. 2004}}</ref> EUFOR je SFOR zamijenio [[2. decembar|2. decembra]] [[2004]]. godine. == Opšte gledište == Civilnu primjenu Dejtonskog mirovnog sporazuma nadgleda Kancelarija Visokog predstavnika (OHR). EUFOR ima 2.503 vojnika iz 27 različitih zemalja,<ref>{{cite web|title=European Union Force in Bosnia and Herzegovina|url=http://www.euforbih.org/eufor/index.php?option=com_content&task=view&id=145&Itemid=62|website=www.euforbih.org|accessdate=10. 10. 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030014611/http://www.euforbih.org/eufor/index.php?option=com_content&task=view&id=145&Itemid=62|archivedate=30. 10. 2007|language=en|url-status=live|df=}}</ref> najvećim dijelom iz zemalja članica Evropske unije. Tu su, takođe, dodatne snage iz drugih zemalja, kao što su [[Čile]] i [[Turska]]. Komandant EUFOR-a je trenutno general-major Maurizio Fronda iz Italije, koji se na toj poziciji nalazi od januara 2026. godine. Za ovu misiju, [[Vojni štab Evropske unije]] koristi [[Vrhovna komanda Savezničkih snaga u Evropi|Vrhovnu komandu Savezničkih snaga u Evropi]] (SHAPE) kao Operativnu komandu EU i radi preko zamjenika [[Vrhovni komandant Savezničkih snaga|Vrhovnog komandanta Savezničkih snaga]] u Evropi, evropskog oficira. EUFOR je preuzeo sve misije SFOR-a, osim potjere za pojedincima koje potražuje Međunarodni krivični sud (ICTY), što je ostalo misija NATO-a<ref name="bbc-bih-swap"/> koju sprovodi preko Štaba NATO-a u Sarajevu.<ref>{{cite web|title=NATO HQ Sarajevo - Home|url=http://www.jfcnaples.nato.int/hqsarajevo|website=www.jfcnaples.nato.int|accessdate=10. 10. 2017|language=en}}</ref> EUFOR sprovodi policijske djelatnosti protiv organizovanog kriminala, za koji se vjeruje da je povezan sa osumnjičenima za ratne zločine.<ref>{{cite web|title=The Times & The Sunday Times|url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-1379415,00.html|website=The Times|accessdate=10. 10. 2017|language=en|date=29. 11. 2004|archive-date=11. 10. 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011005023/https://www.thetimes.co.uk//|url-status=}}</ref> Sarađivao je sa Policijskom misijom Evropske unije u Bosni i Hercegovini (EUPM) i sa Direkcijom za koordinaciju policijskih tijela Bosne i Hercegovine. [[Specijalni predstavnik Evropske unije]] u Bosni i Hercegovini pruža političko vođstvo EUFOR-u o vojnim pitanjima sa lokalnom političkom dimenzijom. Marta 2015. godine, EUFOR je imao ukupno 660 vojnika iz 23 zemlje. Zemlje koje u misiji učestvuju sa svojim snagama su: iz EU: Austrija, Bugarska, Češka, Finska, Francuska, Grčka, Holandija, Irska, Italija, Mađarska, Poljska, Rumunija, Slovačka, Slovenija, Španija, Švedska i Ujedinjeno Kraljevstvo.<ref>{{cite web|title=EUFOR Fact Sheet|url=http://www.euforbih.org/index.php?option=com_content&view=article&id=15%3Aeufor-fact-sheet&catid=185%3Aabout-eufor&Itemid=134&limitstart=2|website=www.euforbih.org|accessdate=10. 10. 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924002907/http://www.euforbih.org/index.php?option=com_content&view=article&id=15%3Aeufor-fact-sheet&catid=185%3Aabout-eufor&Itemid=134&limitstart=2|archivedate=24. 5. 2015|language=en}}</ref> == Komandanti == {| class="wikitable" ! style="background:#dadada" | Br. ! style="background:#dadada" | Zemlja ! style="background:#dadada" | Čin ! style="background:#dadada" | Ime ! style="background:#dadada" | Period |- |1 |{{zastava|Ujedinjeno Kraljevstvo|name=UK}} |[[General-major]] |[[David Leakey]] |2. 12. 2004. — 6. 12. 2005. |- |2 |{{zastava|Italija}} |General-major |Gian Marco Chiarini |6. 12. 2005. — 5. 12. 2006. |- |3 |{{zastava|Njemačka}} |[[Kontraadmiral]] |Hans-Jochen Witthauer |5. 12. 2006. — 4. 12. 2007. |- |4 |{{zastava|Španija}} |General-major |Ignacio Martín Villalaín |4. 12. 2007. — 4. 12. 2008. |- |5 |{{zastava|Italija}} |General-major |[[Stefano Castagnotto]] |4. 12. 2008. — 3. 12. 2009. |- |6 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Bernhard Bair |4. 12. 2009. — 6. 12. 2011. |- |7 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Robert Brieger |6. 12. 2011. — 3. 12. 2012. |- |8 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Dieter Heidecker |3. 12. 2012. — 17. 12. 2014. |- |9 |{{zastava|Austrija}} |General-major |[[Johann Luif]] |17. 12. 2014. — 24. 3. 2016. |- |10 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Friedrich Schrötter |24. 3. 2016. — 28. 3. 2017. |- |11 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Anton Waldner |28. 3. 2017. — 28. 3. 2018. |- |12 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Martin Dorfer |28. 3. 2018. — 26. 6. 2019. |- |13 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Reinhard Trischak |26. 6. 2019. — 14. 1. 2021. |- |14 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Alexander Platzer |14. 1. 2021. — 20. 1. 2022. |- |15 |{{zastava|Austrija}} |General-major |Anton Wessely |20. 1. 2022. — 18. 1. 2023. |- |16 |{{Flag|Austrija}} |General-major |Helmut Habermayer |18. 1. 2023. — 22. 1. 2024. |- |17 |{{zastava|Mađarska }} |General-major |László Sticz |22. 1. 2024. — 21. 1. 2025. |- |18 |{{zastava|Rumunija}} |General-major |Florin-Marian Barbu |21. 1. 2025. — 21. 1. 2026. |- |19 |{{zastava|Italija}} |General-major |Maurizio Fronda |21. 1. 2026. — ''danas'' |} == Vidi još == * [[Spisak vojnih i civilnih misija Evropske unije]] * [[Policijska misija Evropske unije u Bosni i Hercegovini]] == Reference == {{izvori|2}} === Dodatna literatura === * {{cite web|title=Avec une force de 7 000 soldats, l'UE prend le relais de l'OTAN en Bosnie|url=http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0%402-3214,36-389160,0.html|website=Le Monde.fr|accessdate=10. 10. 2017|language=fr|date=1. 12. 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20060405200950/http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0%402-3214,36-389160,0.html|archive-date=05. 04. 2006|url-status=dead|df=}} * {{cite web|title=EUFOR Althea: Appraisal and Future Perspectives of the EU’s Former Flagship Operation in Bosnia and Herzegovina|url=https://www.coleurope.eu/system/files_force/research-paper/edp_7_2011_knauer.pdf|website=www.coleurope.eu|publisher=EU Diplomacy Paper|accessdate=10. 10. 2017|date=jul 2011|archive-date=15. 04. 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415092148/https://www.coleurope.eu/system/files_force/research-paper/edp_7_2011_knauer.pdf|url-status=}} == Spoljašnje veze == * {{cite web|title=European Union Force in Bosnia and Herzegovina|url=http://www.euforbih.org/|website=www.euforbih.org}} * {{cite web|title=Europa.ba|url=http://www.europa.ba/|website=Europa.ba}} [[Kategorija:Međunarodne organizacije za provođenje zakona]] [[Kategorija:Provođenje zakona u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Vojne operacije koje uključuju Evropsku uniju]] [[Kategorija:Odnosi Bosne i Hercegovine i Evropske unije]] [[Kategorija:Politička historija Bosne i Hercegovine]] [[Kategorija:Nastanci 2004.]] [[Kategorija:Bosna i Hercegovina u 2004.]] 8hzq6bv9z4r10dhc1hniic0pjp0rm7g Zavažna Poruba 0 4723702 42652947 2026-07-11T04:44:03Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Zavažna Poruba]] na [[Závažná Poruba]] 42652947 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Závažná Poruba]] a4i0nlslpqjgfc7helgj93kp5o0j7yf Razgovor:Zavažna Poruba 1 4723703 42652949 2026-07-11T04:44:03Z Akul59 131397 Akul59 premješta stranicu [[Razgovor:Zavažna Poruba]] na [[Razgovor:Závažná Poruba]] 42652949 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Závažná Poruba]] cbt4o11o6kqsc5piydfustt0plb7ms0